Википедия
bawiki
https://ba.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%88_%D0%B1%D0%B8%D1%82
MediaWiki 1.47.0-wmf.15
first-letter
Медиа
Махсус
Фекерләшеү
Ҡатнашыусы
Ҡатнашыусы менән һөйләшеү
Википедия
Википедия буйынса фекерләшеү
Файл
Файл буйынса фекерләшеү
MediaWiki
MediaWiki буйынса фекерләшеү
Ҡалып
Ҡалып буйынса фекерләшеү
Белешмә
Белешмә буйынса фекерләшеү
Категория
Категория буйынса фекерләшеү
Портал
Портал буйынса фекерләшеү
Проект
Проект буйынса фекерләшеү
TimedText
TimedText talk
Модуль
Модуль буйынса фекерләшеү
Event
Event talk
Нью-Йорк
0
3648
1302892
1298359
2026-08-15T23:35:30Z
~2026-44632-80
48632
/* */
1302892
wikitext
text/x-wiki
{{НП+
| статус = Ҡала
| русское название = Нью-Йорк
| оригинальное название = {{lang-en|New York City}}
| изображение = NYC Montage 2014 4 - Jleon.jpg
| описание изображения = <small>По часовой стрелке, сверху: [[Мидтаун|Мидтаун Манхэттена]], [[Таймс-сквер]], [[Унисфера]] в [[Куинс]]е, [[Бруклинский мост]], [[Нижний Манхэттен]] и [[Всемирный торговый центр 1]], [[Центральный парк (Нью-Йорк)|Центральный парк]], [[Штаб-квартира ООН]] и [[Статуя Свободы]]</small>
| страна = АҠШ
| герб = Seal of New York City.svg
| флаг = Flag of New York City.svg
| вместо герба = Печать
| описание герба = Печать Нью-Йорка
| описание флага = Флаг Нью-Йорка
| lat_dir = N | lat_deg = 40 | lat_min = 43 | lat_sec = 42
| lon_dir = W | lon_deg = 73 | lon_min = 59 | lon_sec = 39
| CoordScale =
| вид региона = Штат
| регион = Нью-Йорк
| регион в таблице = Нью-Йорк (штат){{!}}Нью-Йорк
| карта района = USA New York City location map.svg
| внутреннее деление = [[Боро (Нью-Йорк)|Боро]]
| вид главы = [[Мэр Нью-Йорка|Мэр]]
| глава = [[Де Блазио, Билл|Билл де Блазио]]
| дата основания = 1624
| прежние имена = {{НП-ПН|1664|[[Новый Амстердам]]}}
| статус с = 1653
| площадь = 1214,9
| высота центра НП = 3
| климат = Атлантик субтропик
| официальный язык =
| население = {{увеличение}} 8 405 837<ref name="census-est-nyc-ny">
{{cite web | url=https://blogs.wsj.com/metropolis/2014/03/27/new-york-city-population-hits-record-high/ | title=New York City Population Hits Record High | author=
Michael Howard Saul | publisher=The Wall Street Journal| date=2014-03-27 | accessdate=2014-03-27}}
</ref>
| год переписи = 2013
| плотность = 10 654
| население агломерации = {{увеличение}} 20 610 000 — [[Нью-Йоркская агломерация]]
| национальный состав = аҡ раса 44,0 % (шулар араһында латин телле булмағандар 33,3 %),<br> ҡаралар 25,5 %,<br> латин теллеләр 28,6 %,<br> азиаттар 12,7 %
| конфессиональный состав =
| этнохороним = Ньюйоркцы, ньюйоркец
| часовой пояс = -5
| DST = -4
| телефонный код = 212, 347, 646, 718, 917, 929
| почтовые индексы = 100xx-104xx, 11004-05, 111xx-114xx, 116xx
| вид идентификатора = FIPS
| цифровой идентификатор = 36-51000
| сайт = https://www1.nyc.gov/
| язык сайта = en
| язык сайта 2 = es
| язык сайта 3 = ru
| язык сайта 4 = zh
| add1n = Ҡушаматы
| add1 =«Ҙур алма» («The Big Apple»), NYC
}}
'''Нью-Йорк''' ({{Lang-en|New York City}}, <small>МФА:</small> {{Audio-IPA|En-us-New York.ogg|New York}}, {{МФА2|n|u|ː|space|ˈ|j|ɔ|ɹ|k|space|ˈ|s|ɪ|t|i|}} <small>йәки</small> {{МФА2|n|j|u|ː|space|ˈ|j|ɔ|ː|k|space|ˈ|s|ɪ|t|i}}) — [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ]]-тағы ҡала, донъялағы иң ҙур агломерацияларҙың береһе. Ҡалала 8 405 837 кеше йәшәй, агломерацияла — 20,63 млн (2015 йыл). Нью-Йорк [[Атлантик океан]] ярында, Нью-Йорк штатының көньяҡ-көнсығыш өлөшөндә урынлашҡан. Ҡалаға [[XVII быуат]] башында [[Нидерланд|Голландия]] колонистары нигеҙ һалған. 1664 йылға тиклем ул Яңы Амстердам тип атала.
Нью-Йорк биш административ округтан (район, боро) тора: Бронкс, Бруклин, Куинс, Манхэттен һәм Статен-Айленд.
Төп иҫтәлекле урындар Манхэттенда урынлашҡан. Улар араһында тарихи бик [[Үтә бейек йорттар|бейек]] йорттар ([[Эмпайр-стейт-билдинг]], Крайслер-билдинг), Рокфеллер үҙәге, Вулворт-билдинг, [[Метрополитен-музей]], Метрополитен-опера, Карнеги-холл, [[Соломон Гуггенхейм музейы]] (живопись), [[Америка тәбиғәт тарихы музейы]] (планетарий һәм динозаврҙар һөлдәләре), «Плаза», «Уолдорф-Астория», «Челси» отелдәре, [[БМО]] штаб-фатиры, Гарлем бар.
Нью-Йорк — донъяның мөһим финанс, сәйәси, иҡтисади һәм мәҙәни үҙәге.
== Тарихы ==
[[Файл:GezichtOpNieuwAmsterdam.jpg|слева|мини|Яңы Амстердам 1664 йылда]]
[[Файл:BattleofLongisland.jpg|слева|мини| Лонг-Айленд өсөн алыш, Америка революцияһының иң ҙур алышы]]
Хәҙерге Нью-Йорк урынлашҡан ерҙә бында Европа кешеләре килгәнгә тиклем күпкә алда индеецтарҙың Манахаттоу һәм Канарси ҡәбиләләре йәшәгән. Быны ҡаланың әлеге ваҡытҡа тиклем йорттар төҙөлмәгән райондарында табылған уҡ башаҡтары, башҡа артефакттар раҫлай (мәҫәлән, Инвуд-Хилл-парк һәм Риверсайд-паркта). 1624 йылда бында Европа кешеләре тәүге ауылға нигеҙ һала. 1625 йылда Манхэттендың көньяҡ осонда Голландия кешеләре Яңы Амстердам тигән ҡала төҙөй башлай ({{lang-nl|Nieuw Amsterdam}}). 1664 йылда губернатор Стейвесант ҡаланы ҡаршылыҡ күрһәтмәй генә инглиздәргә тапшыра, ҡала исеме Нью-Йорк (''ингл.'' Яңы Йорк) тип үҙгәртелә, сөнки ҡаланы алыуҙы герцог Йорк ойошторған була. Һөҙөмтәлә 1667 йылда голландтар рәсми рәүештә Нью-Йоркты инглиз колонияһы [[Суринам]]ға алмаша.
Америкалағы Англия колониялары [[Америка үҙаллылығы өсөн һуғыш|Бойондороҡһоҙлоғо өсөн һуғыш]] ваҡытында бында иң мөһим алыштар була. 1776 йылдың 9 июлендә Джордж Вашингтондың ярҙамсыһы армияһына һәм Нью-Йорк ҡалаһының граждандарына Америка Кушма Штаттарының Мөстәкиллек Декларацияһын уҡыны, ә һуңыраҡ улар Боулинг Гринға йүгереп барҙы, унда III Джордж батшаһы статуяһы торғайны, статуяға йыландар бәйләп, уны урындан йәлеп иттеләр һәм ҡалдыҡтарын Литчфилд, Коннектикутҡа ебәрҙеләр, унда статуяның күпселек ҡалдыҡтары Континенталь армияға 42 000 мускает тупына әйләндерелде. Бруклин алышы ваҡытында бик көслө янғын башлана, ҡаланың күпселек өлөшө янып бөтә. Нью-Йорк [[Бөйөк Британия]] ҡулына күсә, американдар уны яңынан 1783 йылда яулап ала. Был «Эвакуация көнө» тип аталған көн һуңынан Нью-Йоркта күп йылдар дауамында билдәләнеп килә.
[[Файл:Hippolyte_Sebron_-_Rue_De_New-York_En_1840.jpg|слева|мини|Бродвей. 1840 йыл тирәһе]]
XIX быуатта ҡала халҡы һаны иммигрантар иҫәбенә йылдам арта. 1811 йылда Манхэттендың генераль планы ҡабул ителә. 1835 йылда Нью-Йорк кеше һаны буйынса [[Филадельфия]]ны уҙып китә һәм АҠШ-та иң ҙур ҡалаға әйләнә. Шуға ҡарамаҫтан ул провинциаль ҡала булып ҡала, бигерәк тә Европанан килгән кешеләргә ул шулай булып күренә.
[[Файл:Anti Civil War Draft Rioters in Lexington Avenue New York 1863.jpg|слева|мини|1863 йылда хәрби хеҙмәткә саҡырыуға ҡаршы фетнә]]
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында ҡаланың Көньяҡ штаттары менән ныҡлы бәйләнеше, шулай уҡ иммигранттарҙың ныҡ артыуы Конфедерация яҡлылар һәм Төньяҡ штаттар берлеге яҡлылар араһында низағҡа килтерә. Армияға мәжбүри алыу арҡаһында ул фетнәгә әүерелә — Америка тарихында был иң ҙур граждандар сыуалышы була.
Һуғыштан һуң Европанан иммиграция тағы ла нығыраҡ көсәйә, һәм Нью-Йорк АҠШ-ҡа яңы, яҡшы тормош эҙләп килгән миллиондарса кеше өсөн тәүге туҡталыш була. 1898 йылда Нью-Йорк бөгөнгө территорияны биләй: ул элек Манхэттен һәм Бронкстан, Уэстчестер округынан алып (1874 йылдан — көнбайыш Бронкс, ҡалған биләмәләр — 1895 йылдан) була. 1898 йылда, яңы закон проектына ярашлы, яңы ойошторолған муниципаль берәмектәр барлыҡҡа килә — ''Оло Нью-Йорк''. Ҡала яңы биш районға (боро) бүленә. Бронкс һәм Манхэттен райондары биләмәләре киңәйтелә һәм элекке Нью-Йорк ҡалаһы биләмәлерен үҙ эсенә ала. Бруклин районына Бруклин ҡалаһы һәм Кингс округы көнсығышындағы бер нисә муниципалитет инә. Куинс районына Куинс округының көнбайыш өлөшөндә нигеҙ һалына, уға бер нисә ҙур булмаған ҡала һәм ҡасаба инә, мәҫәлән, Лонг-Айленд-Сити, Астория һәм Флашинг. Статен-Айлендҡа Ричмонд округы индерелә. Элекке ҡала идара органдары бөтөрөлә. Бер йылдан Куинс округының Куинс районына инмәгән райондары Нассо округы тип атала, улар Нью-Йорк составына инмәй. 1914 йылда Бронкс округы булдырыла, ә Нью-Йорк округында бер Манхэттен ғына ҡала. Бөгөн Нью-Йорктың биш районы сиктәре округтар сиктәре менән тап килә.
XХ быуаттың беренсе яртыһында ҡала донъяның сәнәғәт, сауҙа һәм элемтә үҙәгенә әйләнә. Бында беренсе ер аҫты метро линияһы 1904 йылда төҙөлә. 1930 йылдарҙа Нью-Йоркта донъяның иң бейек ҡоролмалары төҙөлә. Бер үк ваҡытта енәйәтселек кимәле ҡырҡа арта. «Геральд Трибюн» гәзитендә Нью-Йорктағы енәйәтселек тураһында былай тип яҙыла:
{|
|<blockquote>Милләт енәйәтселеккә ҡаршы һуғышта иң ауыр еңелеүгә дусар. Статистика күрһәтеүенсә, енәйәтселәр тарафынан үлтерелгән һәм яраланғандар граждандар һаны АҠШ-тың беренсе донъя һуғышындағы юғалтыуҙарын үтеп китте, был һан көн һайын арта бара.</blockquote>
|}
[[Икенсе донъя һуғышы]]нан һуң Нью-Йорк донъялағы лидер ҡалаларҙың береһе булып ҡала. [[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы|БМО-ның]] штаб-фатирын Нью-Йорк ҡалаһында төҙөү уның уникаль сәйәси әһәмиәтен сағылдырыла.
Ҡала халҡының бер өлөшө ҡала янындағы ҡасабаларға күсенә башлай, был халыҡ һанының әкренләп кәмеүенә килтерә. Сәнәғәт һәм сауҙа өлкәһендәге үҙгәрештәр, енәйәтселектең артыуы 1970-се йылдарҙа Нью-Йоркты социаль һәм иҡтисади кризистарға килтерҙе.
1980-се йылдарҙағы уртаса үҫеү осоро 1990-сы йылдарҙағы оло үҫеш осоро менән алмашына. Расалар араһындағы низағтар әҙәйеүе, енәйәтселек кимәле түбәнәйеүе, иммиграция артыу ҡалаға яңы һулыш бирә, Нью-Йорк тарихында ҡала халҡы һаны 8 миллиондан аша. 1990-сы йылдар аҙағында ҡала финанс сервис индустрияһының [[Доткомдар ҡыуығы|«дотком» бумы]] (интернет аша бизнес алып барыу) ваҡытында бик күп файҙа ала. Был ҡалала күсемһеҙ милеккә хаҡтар артыуға килтергән факторҙарҙың береһе була.
2001 йылдың 11 сентябрендәге террористик акттарҙан [[Вашингтон (Колумбия федераль округы)|Вашингтон]] да зыян күрә, әммә Нью-Йоркҡа Бөтә донъя сауҙа үҙәгенә һөжүм арҡаһында бик ныҡ зыян килде. «Игеҙәк биналар» емерелгәндә сыҡҡан ағыулы төтөн һәм саң бер нисә ай дауамында тирә-яҡҡа сығып ятты. Шуға ҡарамаҫтан, емереклектәр тиҙ арала таҙартылды, ул урында яңы Бөтә донъя сауҙа үҙәге төҙөлә бакшланы. 2013 йылда 541 метр бейеклектәге Бөтә донъя сауҙа үҙәге бинаһы төҙөлөп бөттө.
== Халҡы ==
[[Файл:Mulberry_Street_NYC_c1900_LOC_3g04637u_edit.jpg|мини|Манхэттенда Бәләкәй Италия]]
[[Файл:Chinatown_manhattan_2009.JPG|мини|Манхэттенда Чайнатаун]]
[[Файл:Золотой_Ключик_на_Брайтон-Бич.jpg|мини|Бруклинда Бәләкәй Одесса]]
Ҡала халҡының күпселеген элек Европанан килгән халыҡ тәшкил итә: XIX быуат уртаһында — башлыса ирланд һәм [[немецтар]], ХХ быуат башына — [[йәһүдтәр]] һәм итальяндар. 1940 йылда АҠШ-тың рәсми булмаған баш ҡалаһы халҡының яҡынса 94 % аҡ тәнлеләр булған. Әммә аҡ тәнлеләр ҡала яны ҡасабаларына күсенеүе сәбәпле ҡаланың этник йөҙө ҡырҡа үҙгәргән. Был «субурбанизация» тигән күренеш Нью-йоркта башлап күҙәтелә башлай. Башҡа раса вәкилдәре ҡала ситенә күсенгәндәр урынын ала. Һуңғы тиҫтә йыл эсендә Нью-Йорк Азиянан сыҡҡан кешеләрҙе, бигерәк тә ҡытайҙарҙы, һиндтәр һәм пакистандарҙы, шулай уҡ [[Латин Америкаһы]] һәм Кариб диңгеҙе бассейны илдәре кешеләрен ҡабул итә.
Көслө иммиграция һөҙөмтәһендә Нью-Йорк АҠШ ҡалалары араһынан (1980 йылдар уртаһында) Латин Америкаһы кешеләре һәм афроамерикандар күпселекте тәшкил иткән тәүге ҡалаға әүерелә. Әлеге ваҡытта Статен-Айленд — берҙән-бер аҡ тәнлеләр өҫтөнлөк иткән боро. Иммиграция процесы символдарының береһе булып Эллис утрауындағы музей тора. Ул 1954 йылға тиклем төп күскенселәрҙе ҡабул итеү пункты булған ерҙә урынлашҡан, унан аша 20 миллиондан ашыу буласаҡ АҠШ гражданы үтә{{Bar box|width=280px|float=left|title= Нью-Йорк халҡының этник составы|titlebar=#ddd|bars={{bar percent|[[аҡ тәнле американдар]]|teal|44}}
{{bar percent|[[афроамериканцы|негроидтар]]|teal|25.5}}
{{bar percent|[[Латиноамериканцы США|Латин Америкаһы]] (аҡ булмаған)|teal|17.9}}
{{bar percent|[[Американцы азиатского происхождения|азиаттар]]|teal|12.7}}|caption=}}. Иммиграция — ҡала халҡы йылдам үҫешенең төп факторы. 1870 йылда Манхэттенда миллиондан ашыу кеше йәшәй, 1898 йылда берҙәм Нью-Йорк-Сити булдырылғас, халыҡ һаны 3,4 миллионға етә. 2000 йылда Нью-Йоркта {{Nts|8008278}} кеше, {{Nts|3021588}} һәм йорт хужалығы {{Nts|1852233}} ғаилә була. [[Халыҡ тығыҙлығы]] — 10 194,2 кеше/км2. Ҡалалағы {{Nts|3200912}} торлаҡта — 4074,6 кеше/км2. Ҡала раса составы: 44,66 % аҡ, 26,59 % ҡара һәм афроамерикандар, 0,52 % ерле Америка кешеләре ([[индеецтар]]), 9,83 % азиат, 0,07 % Тымыҡ океан, 13,42 % башҡа раса, һәм 4,92 % кеше уҙен ике йәки унан күберәк расаныҡы тип атай. 26,98 % халыҡ — расаһына ҡарамай Латин Америкаһы кешеләре.
Уртаса йорт хужалығы килеме — $ 38 293, ғаилә килеме — $41 887. Ир-аттың уртаса килеме — $435 37, ҡатын-ҡыҙҙыҡы — $32 949. Йән башына килем — $22 402. Халҡының 21,2 % халҡы һәм 18,5 % ғаилә үтә ярлылы. Бөтә фәҡир йәшәгәндәрҙең 30,0%-ы — 18 йәштән йәш һәм 17,8%-ы 65 йәштән өлкән.
{{Nts|3021588}} йорт хужалығының 29,7%-ы 18 йәшкә етмәгән балалы, 37,2%-ы никахлы парлы булып йәшәй; 31,9%-ы йорт хужалығында ғаиләһеҙ. Уртаса йорт хужалығы — 2,59, ә ғаиләләр 3,32 кешенән тора.
Йәше буйынса ҡала халҡы: 24,2%-ы — 18 йәшкәсә, 10,0%-ы — 18-24, 32,9%-ы — 25-44, 21,2%-ы — 45-64 һәм 11,7%-ы — 65 йәштән өлкәнерәк. Халыҡтың уртаса йәше-34 йәш. 90,0 ир-атҡа 100 ҡатын-ҡыҙ тура килә. 18 йәштән өлкәнерәк 100 ҡатын-ҡыҙға 85,9 ир-ат тура килә.
Йәше буйынса ҡала халҡы: 24,2%-ы — 18 йәшкәсә, 10,0%-ы — 18-24, 32,9%-ы — 25-44, 21,2%-ы 45-64 һәм 11,7%-ы 65 йәштән өлкәнерәк. Халыҡтың уртаса йәше-34 йәш. 90,0 ир-атҡа 100 ҡатын-ҡыҙ тура килә. 18 йәштән өлкәнерәк 100 ҡатын-ҡыҙға 85,9 ир-ат тура килә.
Йәше буйынса ҡала халҡы: 24,2%-ы — 18 йәшкәсә, 10,0%-ы — 18-24, 32,9 % —25- 44, 21,2 %- 45-64, һәм 11,7%-ы 65 йәштән өлкәнерәк. Халыҡтың уртаса йәше-34 йәш. 90,0 ир-атҡа 100 ҡатын-ҡыҙ тура килә. 18 йәштән өлкәнерәк 100 ҡатын-ҡыҙға 85,9 ир-ат тура килә.
Йәше буйынса ҡала халҡы: 24,2%-ы — 18 йәшкәсә, 10,0%-ы — 18-24, 32,9 % —25- 44, 21,2 %- 45- 64, һәм 11,7%-ы 65 йәштән һәм өлкәнерәк йәштә. Халыҡтың уртаса йәше-34 йәш. 90,0 ир-атҡа 100 ҡатын-ҡыҙ тура килә. 18 йәштән өлкәнерәк 100 ҡатын-ҡыҙға 85,9 ир-ат тура килә.
Йәше буйынса ҡала халҡы: 24,2%-ы — 18 йәшкәсә, 10,0%-ы — 18-24, 32,9%-ы — 25-44, 21,2%-ы 45-64, һәм 11,7%-ы- 65 йәштән һәм өлкәнерәк йәштә. Халыҡтың уртаса йәше-34 йәш. 90,0 ир-атҡа 100 ҡатын-ҡыҙ тура килә. 18 йәштән өлкәнерәк 100 ҡатын-ҡыҙға 85,9 ир-ат тура килә.
{| class="wikitable sortable collapsible" style="font-size: 90%;"
!Раса составы
!Ике мең ун<ref>{{Cite web|url=http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/3651000.html|title=New York (city), New York|publisher=[[Бюро переписи населения США]]|accessdate=2013-09-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140720153020/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/3651000.html|archivedate=2014-07-20}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140720153020/http://quickfacts.census.gov/qfd/states/36/3651000.html |date=2014-07-20 }}</ref>
!Бер мең туғыҙ йөҙ туҡһан<ref name="pop">{{Cite web|title=Race and Hispanic Origin for Selected Cities and Other Places: Earliest Census to 1990|publisher=U.S. Census Bureau|url=http://www.census.gov/population/www/documentation/twps0076/twps0076.html}}</ref>
!Бер мең туғыҙ йөҙ етмеш<ref name="pop" />
!Бер мең туғыҙ йөҙ ҡырҡ<ref name="pop" />
|-
|Аҡ тәнле Америка кешеләре
|44.0 %
|52.3 %
|76.6 %
|93.6 %
|-
|—Аҡ испан телле булмаған
|33.3 %
|43.2 %
|62.9 %
|92.0 %
|-
|—Аҡ Латин Америкаһы кешеләре
|10.7 %
|9.1 %
|13.5-се %
|1.6 %
|-
|Афроамерикандар
|25.5 %
|28.7 %
|21.1 %
|6.1 %
|-
|Латин Америкаһынан (аҡ булмаған)
|17.9 %
|15.3 %
|2.7 %
|−
|-
|Азиаттар
|12.7 %
|7.0 %
|1.2 %
|−
|}
== Дин ==
Ҡалала донъялағы бөтә дин һәм секта вәкилдәре лә йәшәй. Христиан һәм йәһүдтәр һан яғынан өҫтөнлөк итә. Нью-Йоркта барлыҡ төп дини культ ҡоролмалары<ref>{{Cite web|url=http://www.ny1.com/content/top_stories/122726/gingrich-blasts-cuomo-over-proposed-wtc-mosque|title=Gingrich Blasts Cuomo Over Proposed WTC Mosque|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100807180634/http://www.ny1.com/content/top_stories/122726/gingrich-blasts-cuomo-over-proposed-wtc-mosque|archivedate=2010-08-07}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100807180634/http://www.ny1.com/content/top_stories/122726/gingrich-blasts-cuomo-over-proposed-wtc-mosque |date=2010-08-07 }}</ref> ла бар.
Ҡайһы бер ҡала ҡорамдары:
; Протестант һәм католик ҡорамдары
[[Файл:Saint_Patrick's_Cathedral_by_David_Shankbone.jpg|мини|Изге Патрик соборы]]
* Иоанн Богослов соборы
* Изге Патрик соборы
* Троица сиркәүе
* Риверсайд сиркәүе
; Православие һ. б.
* Николай соборы
* Синодаль Знамение соборы
* Изге Вардан соборы (әрмән апостол сиркәүе)
; Мәсет
* Ислам мәҙәни үҙәге<ref>[http://nyc-architecture.com/UES/UES091.htm По материалам сайта «New York Architecture»]</ref>
== Иҡтисад ==
[[Файл:NYC_NYSE.jpg|мини|[[Нью-Йорк фонд биржаһы]] — донъяла [[баҙар капитализацияһы]]<ref>{{Cite web|url=http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|title=Архивированная копия|accessdate=2012-04-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722235155/http://www.world-exchanges.org/files/file/stats%20and%20charts/July%202010%20WFE%20Market%20Highlights.pdf|archivedate=2013-07-22}}</ref> буйынса иң ҙур биржа]]
Нью-Йорк — АҠШ-та һәм донъяла иң мөһим иҡтисади үҙәк. Нью-Йорк [[Лондон]] һәм [[Токио]] менән бер рәттән донъяның өс иҡтисади үҙәгенең береһе тип атала<ref>{{Китап|заглавие=The Global City: New York, London, Tokyo|год=2001|издательство=[[Princeton University Press]]|издание=2|isbn=0691070636|автор=[[Сассен, Саския|Sassen, Saskia]]}}</ref>. Нью-Йорк ҡала төбәгенең 2007 йылғы тулайым төбәк продукты 1210,2 млрд $ тәшкил итә, был уны АҠШ мегаполистары араһында беренсе урынға сығара.
[[Файл:Nasdaq_2.jpg|слева|мини| NASDAQ MarketSite реклама панелдәре Таймс-скверҙа]]
[[Файл:Intersection_of_Nassau_Street_and_Broad_Street,_overlooking_Wall_Street_(2005).jpg|мини|Уолл-стрит]]
Нью-Йорк донъяның һәм илдең иң мөһим финанс үҙәге булып тора, ҡалала урынлашҡан финанс ойошмалары 2008 йылдың аҙағына донъя финансының 40 %-ын контролдә тота<ref name="London vs. New York">{{Cite web|url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/Londres-versus-Nueva-York/20080901cdscdimer_3/cdsmer/|title=London vs. New York, 2005–06|publisher=Cinco Dias|accessdate=2008-03-11|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yQKWnF?url=http://www.cincodias.com/articulo/mercados/londres-versus-nueva-york/20080901cdscdimer_3/|archivedate=2011-08-21}}</ref><ref name="New York still World's Financial Capital">{{Cite web|url=https://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|title=New York still World's Financal Capital, 2005–06|publisher=Marketwatch|accessdate=2007-07-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yRlAPk?url=https://www.marketwatch.com/story/credit-crunch-shows-new-york-is-still-worlds-financial-capital/|archivedate=2011-08-21}}</ref>. Нью-Йоркта Citigroup, P. J. Morgan &amp; Co., American Group International, Goldman Sachs, Morgan Stanley, Lynch Merrill һ. б.кеүек финанс төркөмдәре үҙ штаб-фатирҙарын булдырған. Бынан тыш, ҡалала ҙур финанс эшмәкәрлеге менән шөғөлләнмәгән корпорацияларҙың штаб-фатирҙары урынлашҡан, улар араһында Communications Verizon, Pfizer, Alcoa, Corporation News, Colgate-Palmolive һ. б. бар. Бында [[Нью-Йорк фонд биржаһы|NYSE]], [[Nasdaq]], Америка фонд биржаһы, Нью-Йорк тауар биржаһы һәм {{Тәржемәһеҙ 5|Нью-Йоркская торговая палата||en|New York Board of Trade}} урынлашҡан. Нью-Йоркта финанс ойошмалары түбәнге Манхэттендағы Уолл-стритта урынлашҡан.
Ҡала иҡтисадында традицион иҡтисад та мөһим роль уйнай, шулай ҙа был секторҙа эшләүселәр һаны кәмеүе күҙәтелә. Ҡалала үҫешкән төп сәнәғәт тармаҡтары.: [[машиналар эшләү]], химия сәнәғәте, текстиль, аҙыҡ-түлек етештереү. Яңы тармаҡтар ҙа тиҙ үҫешә: [[биотехнология]]лар, программалар тәьминәте, интернет-бизнес. Төҙөү һәм девелопмент та ҙур роль уйнай: донъялағы иң ҡиммәтле [[Күсемһеҙ мөлкәт|күсемһеҙ милек]] Нью-Йоркта<ref>[http://www.ng.ru/style/2009-04-14/16_time.html Как выгодно вложить деньги во время кризиса] // Независимая газета {{проверено|10|6|2009}}</ref><ref>[http://www.vsluh.ru/news/realty/166196.html Москва на четвёртом месте по стоимости элитного жилья] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130113102548/http://www.vsluh.ru/news/realty/166196.html |date=2013-01-13 }} // vsluh.ru {{проверено|10|6|2009}}</ref>.
Башта Нью-Йорк Америка кинематографияһы үҙәге була, әммә һуңынан был ролде ул Голливудҡа бирә, ләкин әле булһа Нью-Йоркта телевизион фильмдар һәм телетапшырыуҙар сығарыу дауам итә. Нью-Йорк АҠШ-тың мода баш ҡалаһы булып тора, бында күп модельерҙарҙың штаб-фатиры урынлашҡан. Нью-йоркта нәшриәттәр бик күп, һәм йыш ҡына бында яңы китаптарҙы беренсе булып баҫтыралар. [[Туризм|Туризм индустрияһы]] бик ныҡ үҫешкән.
=== Мәшғүллек ===
2012 йылдағы мәғлүмәт буйынса Нью-Йорк ҡалаһы властары иң эре эш биреүсе булып тора (148 898 кеше), Нью-Йорк мәғариф департаменты (119 490), Transportation Metropolitan Authority (66 804), АҠШ федераль хөкүмәте (50 700), Hospitals Corporation Health and New York City (36 244), Jpmorgan Chase (27 157), Нью-йорк штаты властары (25 441), Citigroup (24 809), Northwell Health (20 775 кеше) һәм Hospital Mount Sinai (18 999 кеше)<ref>{{Cite web|title=New York City's Five Biggest Employers Are All The Government|url=https://www.businessinsider.com/new-york-citys-biggest-employers-2012-4|publisher=Business Insider|lang=en}}</ref>.
=== Туризм ===
[[Файл:Times_square.jpg|справа|мини|Таймс-скверҙа]]
Туризм Нью-Йорк тормошонда мөһим урын биләй. 2010 йылда бында 48,7 миллион кеше килә, шул иҫәптән 39 миллион американдар һәм 9,7 миллионы — башҡа илдәрҙән. Нью-Йорк ҡалаһы — сит ил туристары өсөн иң ҡыҙыҡ ҡала<ref>{{Cite web|date=2011-01-05|url=https://lenta.ru/news/2011/01/05/newyork/|title=В 2010 году Нью-Йорк посетили рекордное число туристов|publisher=[[Lenta.ru]]|accessdate=2013-01-10}}</ref>.
Ҡаланың иң билдәле иҫтәлекле урындарының береһе — [[Азатлыҡ статуяһы|Азатлыҡ һәйкәле]], [[Эмпайр-стейт-билдинг]], Эллис утрауҙары, Бродвей театрҙары, Метрополитен музейы һәм башҡа иҫтәлекле урындар, шул иҫәптән Үҙәк Парк, Рокфеллер үҙәге, Таймс-сквер, Бронк Зоопаркы, Нью-Йорк Ботаника баҡсаһы, Бишенсе һәм Медисон-авеню шулай уҡ Гринвич-Виллидждағы Хэллоуин һәм Трайбек Кинофестивале.
== Транспорт һәм инфраструктура ==
=== Транспорт ===
Нью-Йорк йәмәғәт транспорты метро (метрополитен, шулай уҡ ер өҫтөндәге айырым Статен-Айленд метролинияһы,Манхэттенды [[Нью-Джерси]] тораҡ пункттары менән бәйләүсе ер аҫты линияһы — PATH), автобус, такси, Рузвельт утраын Манхэттен менән бәйләүсе канат юлдар, Кеннеди исемендәге аэропортты хеҙмәтләндереүсе автоматлаштырылған мини-метро, бынан тыш тағы борам. Бынан тыш ҡала яны тимер юл бәйләнеше бар, ул Нью-Йоркты Лонг-Айленд менән, Нью-Джерси һәм Коннектикут штаттары менән, яҡын-тирәләге тораҡ пункттарҙы Нью-Йорк штаты менән бәйләй. Был системаларҙың күбеһе MTA (The Metropolitan Transportation Authority) региональ идаралағына ҡарай. Нью- Джерси транспорт корпорацияһы — Transit NJ — Нью-Джерсиҙы хеҙмәтләндергән тимер юл һәм автобус маршруттары менән идара итә. Нью-йорк һәм Нью-Джерси порт идаралығы PATH ер аҫты Трансгудзон юлын (Trans Hudson Port Authority), Кеннеди исемендәге аэропорттағы «Airtrain» мини-метроны, Ньюарк аэропортында монорельсты, шулай уҡ Нью-Йорк автовокзалын хеҙмәтләндерә.
АҠШ-тың башҡа ҡалаларынан айырмалы рәүештә, йәмәғәт транспорты бында иң популяр транспорт төрө. Мәҫәлән, 2005 йылда 54,6 % кеше Нью-Йоркта йәмәғәт транспортында эшкә йөрөгән. АҠШ-та йәмәғәт транспортын файҙаланыусыларҙың яҡынса һәр өсөнсөһө, тимер юл менән файҙаланыусыларҙың өстән икеһе Нью-Йоркта йәшәй. Был илдең ҡалған өлөшөнән айырыла, американдарҙың ҡала янында йәшәгән халҡының яҡынса 90 % х шәхси автомобилдә йөрөй. Нью-Йоркта йорт хужалыҡтарының яртыһынан күбендә шәхси автомобиль юҡ (илдә бындай хужалыҡтар һаны барлығы 8 %). АҠШ Иҫәп алыу бюроһы мәғлүмәттәре буйынса Нью-Йоркта йәшәүселәр көнөнә эшкә барыр өсөн 38,4 минут сарыф итә.
==== Ҡала транспорты ====
===== Метрополитен =====
[[Файл:NYCT_R142.jpg|мини|Нью-йорк метроһы поезы ер өҫтөндә]]
Нью-Йорк метрополитенында 25 маршрутта 472 станция бар, дөйөм оҙонлоғо 1370 км, маршруттар оҙонлоғо буйынса донъяла ул иң оҙоно (метро линияһы буйынса иң оҙоно — Пекин метроһы). Метро ҡаланың 5 районының дүртеһен тоташтыра (Манхэттен, Бруклин, Куинс һәм Бронкс). Ул Subway (подземка) тип атала, әммә 40 % өлөшө ер өҫтөндә йәки ер өҫтө менән тигеҙ урынлашҡан, йәки эстакадала бара.
Нью-Йоркта тәүге ер өҫтө юлын BRT шәхси компанияһы 1868 йылда (Rapid Transit Brooklyn, һуңыраҡ BMT, Brooklyn-Manhattan Transit) аса. Күпселек ер өҫтө линиялары хәҙерге ваҡытта һүтелгән, ҡайһы берҙәре генә реконструкцияланған һәм хәҙерге метро системаһы составына инә. Беренсе ер аҫты метро линияһын 1904 йылдың 27 октябрендә IRT компанияһы (Transit Interborough Rapid) аса. 1932 йылға тиклем метрополитен BMT һәм IRT шәхси компаниялары ҡарамағында була. Һуңынан уларға муниципаль IND компанияһы ҡушыла, 1940 йылдан метрополитен муниципаль компания тарафынан һатып алынып, берҙәм комплексҡа әйләнә. Әлеге ваҡытта метрополитен менән идара итеүсе MTA компанияһы шулай уҡ ҡаланың автобус һәм маршрут селтәре менән дә идара итә.
Дүрт станциянан тыш метрополитен тәүлек әйләнәһенә эшләй, тәүлегенә 4,5 миллион яҡын кеше ташый. 1990 йылдар башында Нью-Йорк метрополитенын автоматик идара итеүгә күсереү башлана.
2015 йылдың март айында метрола бер тапҡыр йөрөү 2,75 доллар тора (был билет буйынса МТА идара иткән ҡала автобустары селтәрендә лә 2 сәғәт йөрөп була; икенсе төрлө вариант та бар: ''автобус — метро'' , ''автобус — автобус'').
Транспортта 7 тәүлек йөрөү билеты 31$, 30 тәүлеклеге — 116,50<ref>{{Cite web|url=http://web.mta.info/metrocard/mcgtreng.htm#unlimited|title=Fares & MetroCard|author=MTA Web Site|date=|publisher=}}</ref> $. Уның менән ошо ваҡыт эсендә автобустарҙа ла, метрола ла йөрөп була. Ваҡытты иҫәпләү турникет аша тәүге тапҡыр үткәндән алып иҫәпләнә, һуңғы тәүлектә 24:00 сәғәттә ғәмәлдән сыға.
===== Автобус =====
Нью-Йоркта автобус маршруттары бик ныҡ үҫешкән, улар 2 миллиондан ашыу пассажир ташый. Нью-Йорк автобус селтәренә 200-ҙән ашыу урындағы (тик район эсендә генә) һәм 30 тиҙ йөрөүсе автобус маршруты инә , уларҙа 5900 ашыу автобус йөрөй. Һәр маршрут номер һәм хәреф менән билдәләнә (B — Бруклин, Bx — Бронкс, M — Манхэттен, Q — Куинс, S — Статен-Айленд), ә тиҙ йөрөшлө маршруттар X билдәһе менән айырыла (префикс).
2017 йылдың мартында йөрөү хаҡы — $2.75, автобус-экспреста — $6.50<ref>{{Cite web|url=http://web.mta.info/nyct/fare/FaresatAGlance.htm|title=New Fare Information|publisher=mta.com|date=2017-03-19|lang=en|accessdate=2017-08-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181022224656/http://web.mta.info/nyct/fare/FaresatAGlance.htm|archivedate=2018-10-22}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181022224656/http://web.mta.info/nyct/fare/FaresatAGlance.htm |date=2018-10-22 }}</ref>. Шул уҡ ваҡытта водителдән «трансфер» алырға була. Был ике сәғәт араһында башҡа автобуста йәки метрола йөрөү хоҡуғын бирә (шул уҡ йүнәлештә барған, йәки киҫешкән, тик кире яҡҡа түгел).
Метрополитенда бирелгән билет менән дә метронан сыҡҡас та йөрөргә ярай.
===== Статен-Айленд ҡала поезы =====
Статен-Айленд метро һәм ҡала яны поездары менән бәйләнмәгән, ләкин унда ла МТА идара иткән метрополитендағы кеүек үк поездар бар. Әле ҡулланыған һәм ҡулланылмаған тимер юл линияларын ике линиялы еңел метро итеп үҙгәртеү проекттары ҡарала.
===== Канат юлдар =====
[[Файл:New_Roosevelt_Island_Tram_2010-10-09.jpg|мини|Манхэттен менән Рузвельт утрауын тоташтырыусы канат юлдар]]
1976 йылда Манхэттен һәм Рузвельт утрауын тоташтырыусы канат юл эшләй башлай. Уның оҙонлоғо 940 м, ике станцияһы бар. Уның менән МТА идара итә.
===== Миниметро-аэроэкспресс =====
Ҡалалағы иң яңы транспорт, автоматик поездар системаһы (peoplemover, пиплмувер) — аэроэкспресс (airtrain) 2003 йылдан алып эшләй. Ул Джон Кеннеди исемендәге аэропортты метро һәм поезд линиялары менән бәйләй (13 км). Уның менән Нью-йорк һәм Нью-Джерси порт идаралығы (S Authority of The NJ NY Port) идара итә.
===== Такси =====
[[Файл:BwyWalk0505_WP23rdSt.jpg|мини|Нью-йорктағы такси]]
Күп һанлы һары Нью-Йорк таксиҙары бик популяр.
===== Борам =====
Манхэттен һәм Статен-Айленд араһында бушлай борам йөрөй. Ул йылына 22 миллионға яҡын пассажир ташый, был АҠШ-та иң күп кеше ташыған маршрут һәм донъялағы иң ҙур пассажир борам линияһы<ref>{{Cite web|url=https://www.transit.dot.gov/funding/grants/grant-programs/passenger-ferry-2015-16-grant-program-projects|title=Passenger Ferry 2015-16 Grant Program Projects|publisher=[[United States Department of Transportation]]|date=2018-05-01|accessdate=2018-11-15}}</ref>. Бынан тыш, Манхэттенды ҡаланың башҡа өлөштәре менән тоташтырыусы борам линиялары ла бар.
==== Төбәктә транспорт ====
===== Ҡала яны тимер юл бәйләнеше =====
МТА ҡулы аҫтында илдең ике иң ҙур ҡала яны тимер юл системаһы-Лонг-Айленд (Rail Long Island The Road — LIRR) һәм төньяҡ регионы (Metro Railroad North — MNR) системалары. LIRR ҡаланы Лонг-Айленд менән бәйләй. MNR Нью-йорктың төньяҡ ҡала янын һәм Коннектикут штатын тоташтыра. Нью-Джерси транспорт идаралығы (Transit NJ) Нью-Йорк ҡалаһын был штаттың төрлө нөктәләре менән тоташтыра. Был маршрут ҙа ҡасандыр Пенсильвания юлының бер өлөшө булған.
[[Файл:NY_Pennsylvania_RR_Station_1910s.jpg|мини|Пенсильвания тимер юл вокзалы. 1900 йылдар]]
===== Ҡала яны автобусы =====
Нью-Йоркта берҙәм ҡала яны автобус маршруттары юҡ. Нью-Йорк янындағы төрлө ҡасабаларҙа төрлө фирмаға ҡараған автобустар йөрөй.
2011 йылдан властар автобус системаһын Veola Transportation тигән бөтә донъяла билдәле француз компанияһына бирә, уның филиалы Иллинойс штатында урынлашҡан. Системаның яңы исеме — Express Inter County Nassau (йәки NICE).
Уэстчестер округында (ҡаланан төньяҡтараҡ урынлашҡан) Bee Line компанияһы эске маршруттарҙа эшләй. Ул Вестчестерҙы Нью-Йорктағы Бронкс менән тоташтыра.
NJ Transit тимер юл буйынса һәм автобустарҙа пассажирҙар ташый. Автобустар яҡын араға йөрөй торған һәм экспрестарға бүленә.
Бынан тыш, Нью-Йоркты башҡа алыҫыраҡ ҡасабалар менән бәйләүсе компаниялар бар.
==== Ҡала-ара транспорты ====
===== Авиабәйләнеш =====
[[Файл:JFK_Plane_Queue.jpg|мини|Джон Кеннеди исемендәге халыҡ-ара аэропорт]]
Нью-Йоркта пассажирҙар ташыусы ике аэропорт бар. Улар Лонг-Айлендтағы Куинс районында урынлашҡан. Кеннеди исемендәге аэропорт (JFK) —Куинстың көньяҡ-көнсығыш ситендә, икенсеһе — LaGuardia аэропорты (LGA) — төньяҡ ситендә.
Кеннеди Аэропорты халыҡ-ара авиарейстар буйынса илдә беренсе урында тора.
Ла-Гуардия аэропорты халыҡ-ара авиарейстарҙы хеҙмәтләндермәй. Ул АҠШ һәм Канада рейстары өсөн генә ҡулланыла. Уға АҠШ-та билдәле кеше- Нью-Йорк мэры Фьорелло Ла Гуардия исеме бирелгән.
Тағы ла бер халыҡ-ара аэропорт — Ньюарк (EWR) — күрше [[Нью-Джерси]]ҙа. Ул Манхэттенға ҡалған ике аэропортҡа ҡарағанда ла яҡыныраҡ урынлашҡан.
===== Тимер юлдар =====
[[Файл:GCT_Dec_4,_2018_(31236600947).jpg|слева|мини|Үҙәк вокзал]]
АҠШ-та тимер юлда пассажирҙарҙы Амтрак фирмаһы хеҙмәтләндерә. Нью-Йоркта Амтрак фирмаһы поездары Пенсильвания вокзалынан йөрөй(«Station Penn»). Ҡала-ара автобустарындағыға ҡарағанда билеттар ҡыйбатыраҡ булһа ла, Бостон һәм Вашингтонға йөрөүсе пассажирҙар һаны арта бара. Иң элек, әлбиттә, был ышаныслы һәм үҙ ваҡытында йөрөүсе транспорт өсөн күберәк түләргә риза булған эшлекле кешеләр.
Пенсильвания вокзалынан тыш Үҙәк вокзал да бар (Grand Terminal Central), ул юлдар һәм платформалар һаны буйынса донъялағы иң ҙур вокзал. Тарихтан билдәле булған вокзал- Нью-Йорк Үҙәк (New York Central)вокзалы .
===== Автобустар =====
Нью-Йорктан автобустар илдең көнсығышындағы төрлө ҡалаларға йөрөй. Был иң арзан транспорт төрө. Һуңғы ваҡытҡа тиклем АҠШ буйынса пассажирҙарҙы «Грейхаунд» компанияһы хеҙмәтләндерә ине. Әлеге ваҡытта пассажирҙар хеҙмәтләндереүсе компаниялар һаны арта бара. Көнсығыш яр тип аталған бик популяр Чайнатаун автобус компанияһы (Wah Fung- Нью-Йорк- Бостон һәм башҡа линияларҙа). MegaBus BoltBus ҙа популяр. Port Authority автовокзалының үткәреү мөмкинлеге сикле булыу сәбәпле ҡала-ара автобустар пассажирҙарҙы урамда ултырта һәм төшөрөп ҡалдыра, әлеге ваҡытта властар пассажирҙарҙы хәүефһеҙерәк хеҙмәтләндереү мөмкинлеген булдырыу юлын эҙләй.
Ҡала-ара автобустарында билет хаҡы арзан булыу сәбәпле пассажирҙар һаны арта бара, уларҙы хеҙмәтләндергән компаниялар һаны ла арта.
=== Инфраструктура ҡоролмалары ===
Ярымутрауҙар һәм утрауҙарҙа урынлашҡан ҡалала күперҙәр һәм тоннелдәр күп. Күрше Джерси-Сити, Ньюарк ҡалалары һәм ҡаланың өлөштәре бер-береһе менән, ҡағиҙә булараҡ, бер нисә күпер, тоннель менән тоташтырылған.
==== Күперҙәр ====
Иң билдәле күперҙәр: Бруклин, Вильямсбург, Манхэттен һәм Веррацано, улар донъялағы иң ҙур аҫылмалы күперҙәр иҫәбенә инә.
==== Тоннелдәр ====
Донъялағы иң беренсе һәм иң билдәле һыу аҫты автотоннеле — Гудзон тоннеле башҡа тоннелдәр Манхэттенды ҡаланың башҡа өлөштәре менән тоташтыра (Статен-Айлендтан тыш).
== Мәҙәниәт ==
[[Файл:Lincoln_Center_Twilight.jpg|слева|мини|Линкольн үҙәге]]
Нью-Йорк — мәҙәниәт һәм мәғлүмәт үҙәге. Бында АҠШ-тың төп телевизион компаниялары — CBS һәм NBC эшләй, 100-ҙән ашыу радиостанция теркәлгән, киң билдәле журналдар («Ньюс», «Таймс», «Форчун») һәм халыҡ-ара абруйы булған гәзиттәр сыға: The New York Times, Daily News, New York Post һәм Америка бизнесы рупоры The Wall Street Journal. Ҡалала 40-тан ашыу телдә гәзит сыға.
Бөтә донъяға билдәле Бродвей театрында 38 сәхнә майҙаны бар. Ҡаланың 400 кинотеатрында төрлө Америка һәм сит ил фильмдары күрһәтелә (6,2 мең урынлы Радио -Сити мюзик-холл кинотеатрынан алып, бәләкәй генә залдарға тиклем).
Нью-Йорктың иң ҙур мәҙәни комплексы— Линкольн үҙәге. Ҡаланың иң күренекле концерт залдары — Карнеги-холл, Нью-Йорктың Сити-сентер, Эверь-Фишер-холл, Алиса Элли-холл; «Метрополитен-опера» һәм Нью-Йорк сити опера опера театрҙары.
Нью-йорк ҡалаһы художестволы әҫәрҙә иң йыш телгә алынған ҡалалрҙың береһе.
=== Архитектура ===
[[Файл:NewYorkCityManhattanRockefellerCenter.jpg|слева|мини|221x221пкс|Нью-Йорк Рокфеллер үҙәгенән төшөрөлгән. 1932]]
[[Файл:NY_5ave_13easter_1910s.jpg|мини|221x221пкс|Урам хәрәкәте. Нью-Йорк. 1913 йыл]]
[[Файл:Ave_5_NY_2_fl.bus.jpg|мини|221x221пкс|Бишенсе авеню. 1913 йыл. Автобустың икенсе ҡатынан төшөрөлгән фото]]
Нью-Йорк — сағыштырмаса йәш ҡала, уның архитектураһы әллә нисә быуат эҙҙәрен һаҡламай. Уның тәүге ике быуатлыҡ тарихы Манхэттендың көньяғында ғына һаҡланып ҡалған, был әлеге Финанс кварталы биләмәһе (бер км² тирәһе майҙан). XVII быуат уртаһында Яңы Амстердам майҙаны тағы ла бәләкәйерәк булған: ҡаланың төньяҡ стенаһы ағасстена буйлап үтә (хәҙерге Уолл-стрит), был 22 гектар тирәһе ер. Урамдар Гудзон йылғаһы һәм Ист-Ривер буйлап һуҙылған була.
[[Файл:Chrysler_building-_top.jpg|слева|мини|202x202пкс|Крайслер-билдинг, өҫкө өлөшө]]
Артабан ҡала бер тәртип менән төҙөлмәй. Гринвич-Виллидж көнбайыштан көнсығышҡа табан төҙөлә башлай. 1811 йылда Нью-Йорк штаты закондар сығарыу органы ҡаланы төҙөүҙең «комиссия» планын ҡабул итә. 14-се стриттан алып Манхэттендың төньяҡ осона тиклем ерҙәр һатыу ойошторола. План буйынса ҡаланың бер айырылып торған үҙәге булмай. Был план тәнҡиткә дусар булһа ла, урбанистика үҫеше уның дөрөҫ булыуын күрһәтә: бер төҫлө итеп бүлгеләнгән урамдарҙа автомобиль тығындары Европалағы бер үҙәктән башланып киткән урамдарҙағынан әҙерәк осрай.
Гудзонға параллель урамдар «авеню» (беренсенән ун икенсе көнсығыштан көнбайышҡа табан A-нан D-ға тиклем, Ист-Виллидж — Алфабет-Сити), арҡыры урамдар «стрит» тип атала һәм уларға һандар ҡуйыла. Бөтә ҡала майҙаны яҡынса 2 гектар булған кварталдарға бүленә. 1853 йылда 5-се һәм 8-се авеню (59-сынан 110-сы урамға тиклем) Үҙәк парк өсөн урын бүленгән. Һуңынан ҡайһы бер урамдарға исем бирелә (Парк-авеню, Вест-энд һ. б.). Һуңыраҡ яңы урамдар өҫтәлә (Мэдисон-авеню, Лексингтон-авеню).
Бродвей Манхэттенды диагональ буйынса үтә һәм Бронксҡа тиклем бара. Легенда буйынса, донъяла иң билдәле урамдарҙың береһе индеецтарҙың малдарын һыу эсерергә ҡыуып йөрөткән юл буйлап бара<ref>Shorto, Russell. [https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B00E5DD1F3BF93AA35751C0A9629C8B63 «The Streets Where History Lives»], ''[[The New York Times]]'', February 9, 2004.</ref>.
[[Файл:Woolworth_building_.jpg|мини|240x240пкс|Вулворт-билдинг]]
Әлеге ваҡытта ҡала архитектураһында иң бейек йорттар төҙөлгән Финанс кварталы һәм Урта Манхэттен айырылып тора. Ҡаланың 5-се авенюҙан көнбайыш яғы көнбайыш, ҡалаған яғы— көнсығыш тип атала. Арҡыры урамдар, шулай итеп, ҡаланың төрлө өлөшөндә төрлө атамалар йөрөтә, мәҫәлән, 42-се Көнбайыш һәм 42-се Көнсығыш .
[[Файл:New_York_World_Building_New_York_City.jpg|мини|264x264пкс|Уорлд билдинг — Нью-Йоркта 1890—1899 йылдарҙағы иң бейек бина.]]
XVII—XVIII быуаттарҙа бүрәнәнән һәм ағас каркаслы йорттар төҙөлә. Ләкин 1835 йылдағы янғындан һуң ағастан төҙөү онотола башлай. Яңы Англиянан тәбиғи таш һәм кирбес йорттар ҡалҡып сыға<ref>Wilson, Rufus Rockwell. New York: Old & New: Its Story, Streets, and Landmarks: J. B. Lippincott, 1902. 354 р.</ref>. Бөтә алты ҡаттан юғарыраҡ биналарҙа һыу тултырылған резервуарҙар ҡуйыла.
==== Бик бейек йорттар ====
Хәҙерге заман Нью-Йорк архитектураһы йөҙөн бик бейек йорттар (небоскреб) билдәләй. Уларҙың бейеклеге 150 м артыҡ. Тәүге бик бейек йорттар [[Чикаго]]ла төҙөлә башлай, ә хәҙер бөтә донъяға таралған. Ҡалала 5500 ашыу бик бейек йорт төҙөлгән, шуларҙың 50-нән ашыуы 200 м бейегерәк. Бындай биналар һаны буйынса Нью-Йорк [[Гонконг]]тан ғына ҡалыша. Бында ерҙең үтә ҡиммәт булыуы, ныҡлы ҡаялы тоҡомдар булыуы ошондай төҙөлөш үҫешенә килтерә.
Ҡояш яҡтыһы төшөһөн өсөн бик бейек биналарҙың бейеклеге бер төрлө түгел ителә, иң бейектәре араһында тәбәшәгерәктәре урын алған. Бик күп ҡатлы йорттарҙың үҙ исеме бар. Мәҫәлән, Бродвейҙағы иң тәүге бейек биналарҙың береһе «Боулинг Грин» (Offices Bowling Green), бер туған архитекторҙар Уильям Джеймс һәм Джордж Эштаун Одсли уны 1898 йылда караптар компаниялары өсөн төҙөгән. Был 17-ҡатлы грек яңырыуы стилендәге йорт.
Нью-Йорктағы тәүге иң бейек йорт — «Нью-Йорк Уорлд-билдинг», ул 1890 йылда төҙөлгән, әлегә тиклем һаҡланмаған. Уның бейеклеге 106 метр тәшкил иткән.<ref name="NYWB">{{Cite web|url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7344|title=World Building|accessdate=2007-11-19|publisher=SkyscraperPage.com|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yTVWVI?url=http://skyscraperpage.com/cities/?buildingID=7344|archivedate=2011-08-21}}</ref>. Уорлд-билдинг 85 метр бейеклек Троица Сиркәүен<ref name="World emp">{{Cite web|url=https://www.emporis.com/en/wm/bu/?id=worldbuilding-newyorkcity-ny-usa|title=World Building|accessdate=2008-06-16|publisher=Emporis.com|archiveurl=https://www.webcitation.org/616yU9tv9?url=https://www.emporis.com/application/?nav=building|archivedate=2011-08-21}}</ref> уҙып киткән тәүге бина була. 1955 йылда Бруклин күперен<ref name="World emp" /> төҙөү өсөн уны емерергә тура килә.
1907 йылда Касс Гилберт (1859—1934) Гудзон ярында, шулай уҡ суднолар компанияһы өсөн тәғәйенләнгән Уэст-Стрит-билдинг (Побережье Street Building) тигән бинаны төҙөй.
Вулворт офис бинаһының бейеклеге 241 метр, уны 1913 йылда Касс Гилберт неоготик стилдә төҙөгән<ref name="WDL">{{Cite web|url=https://www.wdl.org/ru/item/11376/|title=Эскиз Вулворт-билдинг, Нью-Йорк|date=1910-12-10|accessdate=2013-07-25|archiveurl=https://www.webcitation.org/6INAqPGKa?url=https://www.wdl.org/ru/item/11376/|archivedate=2013-07-25}}</ref>. Бина ҡалаларҙың күпселеге кеүек төҙөлгән, уның каркасы ҡоростан. Бина глазурланған керамик плиткалар менән көпләнгән («архитектура терракотаһы»).
Иң ҙур биналарҙың береһе- 319 метрлыҡ Крайслер-билдинг, уны 1930 йылда архитектор Уильям ван Элен автомобиль компанияһы өсөн арт-деко стилендә төҙөгән.
Нью-Йорктағы иң бейек бина — 104-ҡатлы ВТЦ 1, уның бейеклеге 417 м (шпиль менән 541,3 м). Ул 2013 йылда Манхэттенда төҙөлгән, бейеклеге буйынса АҠШ-та беренсе һәм донъяла 3-сө йорт. Бик бейек йорттарҙың күбеһе Манхэттенда урынлашҡан.
Нью-Йорктың архитектураһы һәм үҙенсәлекле атмосфераһы фотограф һәм рәссамдарҙы йәлеп итә.
== Физик-географик үҙенсәлектәре ==
=== Географияһы ===
Нью-Йорк ҡалаһына Манхэттен, Статен-Айленд утрауҙары, Лонг-Айленд утрауының көнбайыш өлөшө, Америка ҡитғаһы өлөшө (Бронкс) һәм Нью-Йорк гаванендәге бер нисә бәләкәй утрау инә. Нью-Йорк яҡынса 40° төньяҡ киңлек һәм 74° көнбайыш оҙонлоҡта ята. Нью-Йорктың иң юғары нөктәһе Статен-Айлендтағы Тодт-Хилл (бейеклеге 125 м). Статен-Айленд — убалы, иркен һәм йорттар бик тығыҙ урынлашмаған район. Манхэттенда йорттар тығыҙ урынлашҡан, ер әҙ, ныҡ ҡиммәт, шуға күрә бында бик бейек йорттар ҙа күп. АҠШ халыҡ иҫәбен алыу бюроһы мәғлүмәттәренә ҡарағанда ҡала 1214,4 м² майҙанды биләй, шуларҙың 785,6 кв.м— ҡоро һәм 428,8 м² (35,31 %) — һыулы урын. Ҡала яр буйының оҙонлоғо — 837 км<ref>[http://science.time.com/2012/11/02/manhattan-goes-dutch-building-levees-in-gotham/ Levees in New York: Protecting the City | TIME.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121105050837/http://science.time.com/2012/11/02/manhattan-goes-dutch-building-levees-in-gotham/ |date=2012-11-05 }}</ref>.
Америка геологтарының 2008 йылда үткәргән тикшеренеүҙәре буйынса, ҡаланан 40 саҡрым төньяҡтараҡ ике геологик емерклек бар, шуға күрә бында 7 тиклем. магнитудалы ер тетрәүҙәре ихтимал. Геологик емереклектәр киҫешкән урын Индиана-Кончик<ref>{{Cite web|url=https://www.nbcnews.com/id/26361143/ns/us_news-life/t/study-finds-new-earthquake-dangers-nyc/#.U3W_IGOQg3Q|title=Study finds quake dangers for NYC|publisher=NBC News|lang=en|author=The Associated Press|date=2008-08-23|accessdate=2014-05-16}}</ref> АЭС-ына яҡын ғына үтә.
=== Климаты ===
Кеппен төҙөгән климаттар классификацияһы буйынса Нью-Йорк климаты дымлы субтропик (Cfa) климат, йәйен бында эҫе була. Алисов классификацияһы буйынса ҡала климаты уртаса континенталь, ләкин уға көслө субтропик климат тәьҫир итә.
Яуым-төшөм йыл буйы сағыштырмаса тигеҙ була. Ҡояш балҡышы уртаса 2680 сәғәт дауам итә. Океан яры буйында урынлашҡан булыуына ҡарамаҫтан ҡалала ҡышҡы һәм йәйге температура араһындағы айырма бик ҙур, сөнки материк яғынан килгән һауа массалары йоғонтоһо көслө. Океан йоғонтоһо әҙерәк, шулай ҙа температура үҙгәрешенә бер аҙ йоғонтоһо бар. Ҡаланың тығыҙ төҙөлөшө уртаса юғары температура менән микроклиматты булдырыуға булышлыҡ итеүсе тағы бер фактор булып тора.
Ҡыш һауа торошона поляр фронт йоғонто яһай. Ул тропик һауаны уртасанан айыра. Йәй Нью-Йорк поляр һәм пассат фронт араһында ҡала. Пассат фронт субтропик антициклондарҙың йоғонтоһон билдәле бүлкәттәр эсендә бүлгәләй. Нью-Йоркҡа ҡайһы берҙә (һәр йыл һайын түгел) [[тропик циклон]]<ref>{{Китап|автор=Хромов С.П., Петросянц М.А.|заглавие=Метеорология и климатология|ссылка=|место=Москва|издательство=Издательство МГУ, Наука|год=2006|страницы=582(433—437, карта XXXIV)|isbn=5-211-05207-2}}</ref> ябырыла.
[[Ҡыш]] Нью-Йоркта уртаса температура −2 °C -тан алып +5 °C тирәһе, норманан тайпылыу ҙа күҙәтелә. Һәр ҡыш һайын тиерлек йылына уртаса 60 см тирәһе [[ҡар]] яуа . [[Яҙ]] йомшаҡ, температура 7 °C — 16 °C тирәһе була. [[Йәй]] Нью-Йоркта сағыштырмаса эҫе, уртаса температура 19 °C-тан алып 28 °C, һауа ныҡ дымлылы булған айҙар ҙа була. Йыш ҡына температура 32 °C етә, ә ҡайһы саҡта 38 ° һәм унан да юғары була. [[Көҙ]] Нью-Йоркта температура 10 °C −18 °C тирәһе тора. Апрелгә тиклем көслө бурандар ҙа булыштыра.{{Ҡала климаты||Дек_ср_макс=6.1|Мар_а_макс=30.0|Фев_а_мин=-26.1|Фев_а_макс=23.9|Янв_а_мин=-21.1|Янв_а_макс=22.2|Год_ср_макс=16.6|Год_ср_мин=8.8|Дек_ср_мин=0.0|Апр_а_макс=35.6|Ноя_ср_макс=12.1|Ноя_ср_мин=5.3|Окт_ср_макс=17.7|Окт_ср_мин=10.0|Сен_ср_макс=24.0|Сен_ср_мин=16.0|Авг_ср_макс=28.1|Мар_а_мин=-15.0|Апр_а_мин=-11.1|Июл_ср_макс=28.9|Сен_а_мин=3.9|Год_а_макс=41.1|Дек_а_мин=-25.0|Дек_а_макс=23.9|Ноя_а_мин=-11.1|Ноя_а_макс=28.9|Окт_а_мин=-2.2|Окт_а_макс=34.4|Сен_а_макс=38.9|Май_а_макс=37.2|Авг_а_мин=10.0|Авг_а_макс=40.0|Июл_а_мин=11.1|Июл_а_макс=41.1|Июн_а_мин=6.7|Июн_а_макс=38.3|Май_а_мин=0.0|Авг_ср_мин=19.9|Июл_ср_мин=20.4|Источник=[http://cdo.ncdc.noaa.gov/climatenormals/clim20/ny/305801.pdf NOAA] [http://pogoda.ru.net/usclimate/KNYC.htm Погода и климат]|Май_ср=16.9|Авг_ср_осад=107.2|Авг_ср=24.0|Июл_ср_осад=117.3|Июл_ср=24.7|Июн_ср_осад=97.5|Июн_ср=21.9|Май_ср_осад=119.1|Апр_ср_осад=108.7|Сен_ср_осад=107.4|Апр_ср=11.7|Мар_ср_осад=111|Мар_ср=5.8|Фев_ср_осад=80|Фев_ср=1.8|Янв_ср_осад=104.9|Янв_ср=0.3|Сен_ср=20.0|Окт_ср=13.8|Июн_ср_макс=26.3|Фев_ср_макс=5.3|Июн_ср_мин=17.6|Май_ср_макс=21.6|Май_ср_мин=12.2|Апр_ср_макс=16.2|Апр_ср_мин=7.1|Мар_ср_макс=9.8|Мар_ср_мин=1.8|Фев_ср_мин=-1.7|Окт_ср_осад=97.8|Янв_ср_макс=3.5|Янв_ср_мин=-2.8|Год_ср_осад=1262.1|Год_ср=12.7|Дек_ср_осад=100.3|Дек_ср=3.1|Ноя_ср_осад=110.7|Ноя_ср=8.7|Год_а_мин=-26.1}}
=== Парктар ===
{{Панорама|26 - New York - Octobre 2008.jpg|1000px}}Ҡала үҙәгендә « Нью-Йорк үпкәһе» — Үҙәк парк урынлашҡан. Ул ҡала халҡының яратҡан ял итеү урыны булыуы, телевидение һәм кинематограф арҡаһында донъяла иң билдәле парктарҙың береһе тип иҫәпләнә. Паркы территорияһында ҡала зоопарктарының береһе урынлашҡан. Паркта йылына 25 миллион самаһы кеше ял итә.
Манхэттендың көньяғында Бэттери-парк — Нью-Йорктың иң боронғо ял итеү урындарының береһе урынлашҡан. Бында һәйкәлдәр күп.
== Спорт ==
=== Америка футболы ===
[[Файл:Giants_Stadium.jpg|мини|Нью-Йорк Джайентс]]
* Нью-Йорк Джайентс
* Нью-Йорк Джетс
=== Баскетбол ===
* Нью-Йорк Никс
* Бруклин Нет
=== Бейсбол ===
* Нью-Йорк Янкиз
* Нью-Йорк Метс
=== Футбол ===
* Нью-Йорк Ред Буллз
* Нью-Йорк Сити
* Нью-Йорк Рейнджерс
* Нью-Йорк Айлендерс
=== Теннис ===
Нью-Йорк ҡалаһында йыл һайын (август аҙағында — сентябрь башында) Ҙур шлем серияһының дүрт турының йомғаҡлау теннис турниры — АҠШ-тың теннис буйынса асыҡ чемпионаты<ref>[http://www.usopen.org/en_US/index.html Официальный сайт Открытого чемпионата США по теннису]{{ref-en}}</ref> үтә.
== Енәйәтселек ==
[[Файл:Chevrolet Volt NYPD -- 04-04-2012.JPG|мини]]
2005 йылдан алып Нью-Йорк ҡалаһының енәйәтселек индексы 25 иң ҙур Америка ҡалалары араһында иң түбәне. Ауыр енәйәттәр һаны Нью-Йоркта 1993—2005 йылдарҙа 75 процентҡа әҙәйгән. 2009 йылда ла шул уҡ тенденция һаҡлана.<ref>{{Cite web|url=http://ny1.com/1-all-boroughs-news-content/top_stories/111097/murder-rate-lowest-in-decades--city-says|title=Murder Rate Lowest In Decades, City Says|lang=en}}{{Недоступная ссылка|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} 28 декабря 2009</ref>. Социологтар быны ни менән аңлатырға әлегә белмәй. 2012 йылдың 28 ноябрендә АҠШ-тың иң ҙур мегаполисы Нью-Йоркта<ref>[https://www.vesti.ru/doc.html?id=970903 Вести. Ru: Нью-Йорк пережил самый спокойный день в истории] 29 ноября 2012</ref> бер үлтереш тә булмай.
{{Панорама|Upper Manhattan aerial view.jpg|500px|[[Верхний Манхэттен|Аптаун]] (уртала)}}{{Панорама|New York Midtown Skyline at night - Jan 2006 edit1.jpg|500px|[[Мидтаун]]}}{{Панорама|Lower Manhattan from Jersey City November 2014 panorama 3.jpg|500px|[[Нижний Манхэттен|Даунтаун]]}}
== Туғандаш ҡалалар ==
; Нью-Йорктың туғандаш ҡалалары<ref>[http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml New York City Global Partners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080521052322/http://www.nyc.gov/html/unccp/scp/html/sc/main.shtml |date=2008-05-21 }}</ref>
:
{{Wikidata/SisterCities/Нью-Йорк}}
=== Партнёр ҡалалар ===
* {{Италия}} [[Рим]], [[Италия]] (1992)
== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр|2}}
== Әҙәбиәт ==
* [http://www.lib.ru/INPROZ/IRWING/irving_hystory.txt_Contents Вашингтон Ирвинг Тарихы «Нью-Йорк»]
* {{Китап|автор=[[Иконников, Андрей Владимирович|Иконников А. В.]]|заглавие=Нью-Йорк|ссылка=|ответственный=Художник М. А. Бычков; [[Союз архитекторов СССР]], Ленинградское отделение|издание=|место=Л.|издательство=[[Стройиздат]], Ленинградское отделение|год=1980|страницы=|страниц=96|серия=[[Архитектура и строительство городов мира]]|isbn=|тираж=60000}} (полтава, суперобл.)
* {{Китап|автор=Эрик Хомбергер.|часть=|заглавие=Нью-Йорк. История города|ссылка=https://archive.org/details/isbn_9785699254132|оригинал=New York City: A Cultural and Literary Companion|издание=|место=М.|издательство=[[Эксмо]]|год=2008|страницы=[https://archive.org/details/isbn_9785699254132/page/n417 416]|isbn=978-5-699-25413-2}}
* [https://www1.nyc.gov/ Нью-Йорк на официальном городском сайте]{{Ref-en}}
* [https://www.nycgo.com/ Туризм на официальном сайте Нью-Йорка]{{Ref-en}}
* Burrows E. G., Wallace M. Gotham:1898 to A history of new york City. — N. Y.: University Press Oxford, 2000. — 1383 p. — (NYC Series of The History). — <nowiki>ISBN 9780195140491</nowiki>.
[[Категория:АҠШ порттары]]
[[Категория:XVII быуатта нигеҙләнгән ҡалалар]]
[[Категория:Нью-Йорк]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
28hu0lx3y2gie9b5fee5dyyv7t04l7c
Балыҡтар
0
3899
1302909
1248539
2026-08-16T08:01:22Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302909
wikitext
text/x-wiki
{{Яҡшы мәҡәлә}}
{{Таксон
| name = Балыҡтар
| regnum = Хайуандар
| image file = Macropodus opercularis - front (aka).jpg
| image descr = [[Макропод]] (''Macropodus opercularis'')
| parent = Gnathostomata
| rang = Юғары класс
| latin = Pisces
| children name = Классы
| children =
* {{bt-ruslat|Һөйәкле балыҡтар|Osteichthyes|}}
* {{bt-ruslat|Кимерсәле балыҡтар|Chondrichthyes|}}
* {{вымер}}{{bt-ruslat|Акантод|Acanthodii|}}
* {{вымер}}{{bt-ruslat|Плакодерм|Placodermi|}}
| commons = Category:Fishes
| eol = 4656086
}}
'''Балыҡтар''' ({{lang-la|Pisces}}) — [[хайуандар]] донъяһының айырым класы; айғолаҡ аша һыуҙа эрегән кислород менән һулыш алыусы умыртҡалыларҙың ҙур төркөмө<ref>Толковый словарь современного башкирского литературного языка. (под. ред З. Г. Ураксина, 2005)</ref>; йөҙгөстәр ярҙамында хәрәкәт итәләр. Һалҡын ҡанлы һыу хайуандары.
Балыҡтар тоҙло һәм сөсө һыуҙарҙа, тау шишмәләренән алып [[океан]] тәрәнлектәренә тиклем тереклек итә.
Балыҡтар һыу экосистемаһында аҙыҡ сылбыры булараҡ ҙур роль уйнай, шулай уҡ кеше өсөн аҙыҡ булып тора.
Балыҡтарҙың ҙурлығы 7,9 мм-ҙан алып (''Paedocypris progenetica''<ref>[http://www.nhm.ac.uk/about-us/news/2006/jan/news_7501.html World’s smallest fish — Natural History Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081201182710/http://www.nhm.ac.uk/about-us/news/2006/jan/news_7501.html |date=2008-12-01 }}</ref>) 13,7 м-ға тиклем (кит акулаһы).
Донъяла 25 000—31 000 балыҡ төрө барлығы билдәле. Рәсәйҙә 3000 төрө тереклек итә<ref>[http://www.zin.ru/projects/zooint_r/zi2.htm Высшие таксоны животных: данные о числе видов для России и всего мира (А. В. Неелов, 1995)]</ref>, шул иҫәптән 280 сөсө һыу балығы.
Зоологияның балыҡтарҙы өйрәнә торған фәне [[ихтиология]] тип атала.
Төҙөлөшө, туҡланыуы, үрсеүе һәм йәшәү реүеше буйынса 2 класҡа: ''кимерсәклеләргә'' һәм ''һөйәклеләргә'' буленә.
== Барлыҡҡа килеүе һәм эволюция ==
[[Файл:Bothriolepis panderi.jpg|thumb|left|200px|Ташҡа әйләнгән панцирлы балыҡ ''[[Bothriolepis panderi]]'' [[астеролепис]] ҡалдыҡтары]]
Балыҡтарҙы хәтерләткән иң боронғо яңаҡһыҙ хайуандар иртә ордовиктан (яҡынса 450-470 миллион йыл элек) билдәле тип иҫәпләнгән. Шуға ҡарамаҫтан, 1999 йылда Ҡытайҙың Юньнань провинцияһында 530 миллион йыл элек йәшәгән яңаҡһыҙҙар төркөмөнә ҡараған (элекке кембрий) балыҡҡа оҡшаҡан ҡалдыҡтар табыла. Был формалар умыртҡалыларҙың ата-бабалары булғандыр, бәлки.
Айғолаҡ дуғаларынан барлыҡҡа килгән яңаҡ һөйәктәре тәүге балыҡтарҙың үҙенсәлеге булып тора. Яңағынан тыш, балыҡтарҙың пар йөҙгөстәре, эсе өс ярым түңәрәк каналлы, айғолаҡ дуғалары бар. Тәүге яңаҡ-яңаҡ балыҡтарының ордовикта барлыҡҡа килеүенә ҡарамаҫтан, улар, әлбиттә, девонға тиклем булған. Шулай итеп, балыҡтар һәм яңаҡһыҙҙар, хәҙерге ваҡыттан айырмалы рәүештә, 100 миллион йылдан ашыу йәшәй. Кимерсәк балыҡтары силур менән девон сигендә барлыҡҡа килгән, 420 миллион йыл самаһы элек ул карбонда сәскә атҡан. Лопастепёр балыҡтар донъя океандарында кәм тигәндә девондан йәшәй; уларҙың инде силурҙа булыуы ла ихтимал. Guiyu oneiros - иң иртә лопастепёр балығы.
Әлеге ваҡытта йәшәгән умыртҡалыларҙың яртыһынан ашыуы, атап әйткәндә, FishBase мәғлүмәткә ярашлы, 31 меңгә яҡын төрө балыҡтарға ҡарай. Танылған төрҙәрҙең һаны яңы төрҙәрҙең асылыуы, шулай уҡ айырым төркөмдәрҙең таксономик ревизиялары һөҙөмтәһендә үҙгәрә. Хәҙерге ваҡытта йәшәүсе балыҡтар өс кластан тора: кимерсәкле балыҡтар, лопастепёрлы балыҡтар һәм нурға бай балыҡтар. Һуңғы ике класты бер төркөм һөйәк балыҡтар тәшкил итә.
Хәҙерге һеңеркәле балыҡтарҙы ике төркөмгә бүләләр: Holocephali (бөтә башлы) һәм Elasmobranchii (пластиножаберҙар, уларға акулалар һәм скаттар инә). Хәҙер 900—1000 төр һеңерсәле балыҡ барлығы билдәле.
== [[Кимерсәкле балыҡтар]] ==
Күпселек кимерсәкле балыҡтар [[диңгеҙ]]ҙәрҙә йәшәй, айырым төрҙәре генә сөсө һыуҙа осрай.
Хәҙер йәшәгән кимерсәкле балыҡтарҙың төҙөлөшөндә ҡайһы бер боронғо билдәлер: кимерсәкле һөлдә; йөҙөү ҡыуығы юҡ; айғолаҡ ҡапҡастары юҡ, шуға ла, айғолаҡ тишектәре (5-7) тыштан күренеп тора; башының аҫҡы өлөшөндә урынлашҡан арҡыры ауыҙ тишеге һәм башҡалар һакланған.
Был төркөмгә акулалар һәм скаттар инә.
== [[Һөйәкле балыҡтар]] ==
Балыҡтарҙың иң күп төркөмө. [[Океан]]дарҙа, [[диңгеҙ]]ҙәрҙә, [[йылға]]ларҙа, күлдәрҙә, даими һәм вакытлыса булған һыу ятҡылыҡтарында тереклек итәләр. Хәҙерге балыктарҙың 96%-ын һөйәкле балыҡтар тәшкил итә. Уларҙың тән формаһы төрлөсә: оҙонса, түңәрәк һымаҡ, торпедо һымаҡ, япраҡ һымаҡ, йылан һымаҡ була.
== Тән төҙөлөшө ==
[[Файл:Fish scales.jpg|thumb|250px|Һөйәкле балыҡтарҙың тәңкәләре]]
Һөйәкле балыҡтар класы, нур ҡанатлылар ярым-класы вәкилдәренең тышҡы ҡиәфәте бик төрлө, ләкин барыһының да уртаҡ билдәләре бар. Уларҙың тәне ян-яҡтан ҡыҫылған һәм баш, кәүҙә, ҡойрок өлөштәренә бүленә. Балыҡтар, береһе өҫтөнә береһе ятҡан, һөйәк пластинкалар (тәңкәләр) менән ҡапланған. Тәңкәләр ярым үтә күренмәле, ҡырыйы шыма йәки тешле була. Тәңкәләр тиренән (дермадан) барлыҡҡа килә. Тәңкә япманың өҫтө лайла менән ҡапланған.
Балыҡтың һөлдәһе тулыһынса тейерлек һөйәктәрҙән тора. Умыртҡалыҡ һөйәк умыртҡаларҙан төҙөлгән һәм кәүҙә, ҡойроҡ өлөштәренә бүленә. Умыртҡаларҙың үҫентеләре — өҫкө һәм аҫҡы дуғалары була. Кәүҙә өлөшөндә өҫкө дуғалар ҡушылып арҡа мейе каналын барлыҡҡа килтерә. Тән ҡыуышлығын өҫтән һәм йән-яҡтан ҡабырғалар сикләй. Баш һөйәгенең күп өлөшө — һөйәк, ул мейе тартмаһынан, ҡаҙналык һөйәктәренән, һаңаҡ йәйәләренән һәм һаңаҡ ҡапкасынан тора. Парлы күкрәк һәм ҡорһаҡ йөҙгөстәре бик күп ваҡ һөйәктәрҙән яһалған.
Мускулдары һөйәктәргә беркетелгән. Иң көслө мускулдар кәүҙәһенең арҡа яғында һәм ҡойроҡ бүлегендә була. Кәүҙә мускулатураһы тоташтырғыс туҡыманан торған бүлгеләр менән сегменттарға бүлгәләнгән.
Башында һәм йөҙгөстәре янында яңаҡтарҙы, айғолаҡ ҡапҡастарын һәм йөҙгөстәрҙе хәрәкәткә килтерә торған мускулдар урынлашҡан.
== Нервылар системаһы ==
Балыҡтарҙың нерв системаһы '''баш''' һәм '''арҡа мейеһе'''нән, уларҙан китеүсе нервыларҙан тора. Баш мейеһе мейе ҡумтаһында урынлашҡан һәм биш бүлектән тора: алғы мейе, аралыҡ мейе, урта мейе, оҙонса мейе һәм кесе мейе.
Кесе мейе хәрәкәт координацияһы өсөн яуап бирә. Һыу мөхитендә тигеҙлекте һаҡлау зарурлығына һәм хәрәкәт ҡатмарлылығына бәйле, кесе мейенең ныҡ ҡына үҫешкән.
Оҙонса мейе арҡа мейеһенә күсә. Ул умыртҡаларҙың өҫкө йәйәләре барлыҡҡа килтергән тишектәрҙән яһалған умыртҡалыҡ каналы эсенән оҙон аҡ таж булып һуҙылған. Күп һанлы нервтар баш һәм арка мейеһен балыҡтың төрло органдары менән бәйләнештә тота.
Балыҡтарҙың үҙ-үҙҙәрен тотоуында шартһыҙ һәм шартлы рефлекстар күҙәтелә.
== Һиҙеү ағзалары ==
Һиҙеү ағзалары күреү, ишетеү, еҫ һиҙеү һәм һиҙеү ағзаларынан тора. Күҙҙәр баштың ике яғында урынлашҡан һәм яҡындағы предметтарҙы яҡшы күрергә яраҡлашҡан. Ишетеү ағзаһы эске ҡолаҡтан, йәғни, баш һөйәктең артҡы өлөшөндә урынлашҡан лабиринттан ғибәрәт.
Еҫ һиҙеү ағзаһы томшоғоноң осонда урынлашҡан танау тишектәренән ғибәрәт. Танау тишектәренең төбө йомоҡ һәм стенкаларында нервылар остары бар. Балыҡтар һыуҙа төрлө еҫтәрҙе һиҙәләр.
Тәм ағзалары ауыҙ ҡыуышлығында, тиреһендә, хатта ҡойроғанда ла бар. Балыҡтар әсе, татлы, тоҙло тәмдәрҙе айыра. Ауыҙ эргәһендә мыйыҡтары булған балыҡтар (мәҫәлән, йәйеләр һәм шамбылар) аҙыҡҡа ҡағылмайынса ла аҙыҡтың тәмен беләләр.
Тәм тойоу ағзалары хеҙмәтен тәм төйөрсөктәре үтәй. Улар нерв остары менән сорналған күҙәнәктәр төркөмөнән тора. Тәм төйөрсөктәре ауыҙ ҡыуышлығында ғына түгел, бәлки, тәндең күп кенә өлөштәрендә тиренең тышҡы ҡатлауында ла урынлашҡан. Күреү органдары — яҫы мөгөҙҡатлау менән түңәрәк хрусталиктан торған күҙҙәр. Ишетеү анализаторы — баш һөйәгендә урынлашҡан эске ҡолаҡ ҡына; ҡолаҡ япрағы һәм ишетеү юлы юҡ.
Балыҡтарға һыуҙың хәрәкәтен тойоусы, үҙенә бер төрлө һиҙеү органы — '''ян һыҙыҡ''' булыу хас. Ул ҡабырғала һәйбәт күренә һәм тәндең алғы осонан артҡы осона тиклем дауам итә. Ҙурайтып ҡарағанда, ян һыҙығы теҙелеп киткән күп һандағы тишектәрҙән тороуын күреп була. Улар барыһы ла эс яҡтан тотош бер ҡаналға асылалар. Уның эсе һиҙгер күҙәнәктәрҙән тора.
'''Ян һыҙығы''' — ағымдың йүнәлешен һәм тиҙлеген ҡабул итеүсе үҙенсәлекле ағза.
Һыу ағымы, һиҙгер эпителийҙың теге йәки был нөктәһен тынысһыҙлап, балыҡҡа ориентлашырға, хатта яҡынлашыусы дошманын һиҙергә лә мөмкинлек бирә. Болғансыҡ һыулыҡтарҙа, тәндең пространстволағы торошон билдәләү өсөн, ян һыҙыҡ органдары күҙгә һәм башҡа һиҙеү органдарына ҡарағанда йыш ҡына кәрәклерәк тә була.
== Ҡан тамырҙары системаһы ==
'''Ҡан тамырҙары системаһы йомоҡ.''' Ул '''йөрәк''' һәм '''бер ҡан әйләнеше түңәрәгенән''' тора. Йөрәге тәндең алғы өлөшөндә урынлашкан. '''Ике камералы''': '''йөрәк алды''' һәм '''ҡарынсыҡ'''тан тора.
Ҡан ҡарынсыҡтан ҡорһаҡ аортаһына керә. Аорта артерияларға бүленә. Улар буйлап ҡан айғолаҡтарға килә.
Айғолаҡтарҙа артериялар күп һанлы ваҡ ҡан тамырҙарына — капиллярҙарға тармаҡлана. Айғолаҡ капиллярҙарындағы ҡан, углекислый газдан арынып, [[кислород]]ҡа байый һәм был ҡан, арҡа артерияһына йыйылып, тәндең бөтә органдарына, шулай уҡ мускулдарына китә.
Бирелә ҡуйы капиллярҙар селтәре аша ҡандағы кислород һәм туклыҡлы мәтдәләр — туҡымаларға, ә уларҙан углекислый газ һәм тереклек эшсәнлегенең башҡа продукттары ҡанға күсә.
Туҡымаларҙан ҡан йөрәккә барыусы тамырҙарға — веналарға йыйыла һәм улар буйлап йөрәк алдына килеп керә.
== Һулыш системаһы ==
Һулыш алыу ағзаһы — '''айғолаҡтар'''. Улар баштың ике яғында урынлашкан һәм айғолаҡ ҡапҡастары менән ҡапланған.
Айғолаҡтар һыу һәм организмдың ҡан тамырҙары системаһы араһында газ алмашыныуҙы башҡара.
Һулыш алыу процессы айғолаҡтарҙы йыуыусы һыу хәрәкәте арҡаһында башҡарыла. Айғолаҡ ҡапҡастары һәм ауыҙ ҡыуышлығы һыуҙы ауыҙ ҡыуышлығына һүрып ала һәм этеп сығара.
== Аш һеңдереү системаһы ==
Балыҡтарҙың күпселек төрҙәренең ауыҙ ҡыуышлығында күп һанлы конус һымаҡ тештәр була. Ауыҙ ҡыуышлығы менән ҡыҫҡа үңәскә илтеүсе йотҡолоҡ араһында сик беленмәй.
Ашҡаҙаны төрлө формала һәм төрлө ҙурлыҡта була, ҡайһы бер төрҙәренең ашҡаҙаны зәғиф үҫкән.
Тәрән һыуҙарҙа тереклек итеүсе йыртҡыс балыҡтарҙың ашҡаҙаны һуҙылыусан. Улар үҙҙәренән ҙурыраҡ табышты тулайым йота ала. Был — оҙаҡ ас торорға яйлашыу, сөнки бик тәрәндә табыш һирәк эләгә. Шуның өсөн, уларҙың ҡорбанын йәлеп итеү өсөн яҡтыртҡыстары була.
Эсәклектең нәҡ башланған урынында аш ҡайнатыу өҫлөгөн арттырыусы һуҡыр үҫентеләр була. Бауырҙа эшләнгән үт шыйыҡсаһы үт ҡыуығына йыйыла, һуңынан эсәктең алғы бүлегенә керә. Ашҡаҙаны аҫты биҙҙәренең юлдары эсәклектең башланғыс бүлегенә асыла.
== Йөҙөү ҡыуығы ==
Күпселек һөйәкле балыҡтарҙың һауа тулған '''йөҙөү ҡыуығы''' була. Ул аш ҡайнатыу көпшәһенең арҡа яғы үҫентеһе кеүек үҫеш ала. Һуңырак күп кенә төрҙәрендә йөҙөү ҡыуығы үңәс менән бәйләнешен юғалта, ләкин ҡайһы берҙәрендә бәйләнеш ғүмөр буйына һаҡлана.
Йөҙөү ҡыуығы, нигеҙҙә, '''гидростатик функция'''ны үтәй, йәғни, вертикаль яҫылыҡта балыҡтың ирекле хәрәкәтен тәэмин итә.
Уның стенаһы капиллярҙар селтәре менән яҡшы тәьмин ителгән. Бик тиҙ тәрәнгә төшкәндә, балыҡ тәненә баҫым кинәт арта, һәм һауа ҡыуыҡтан ҡанға күсә. Нәтижәлә балыҡтың сағыштырма ауырлығы арта, был уның сумыуына булышлыҡ итә.
Өҫкә йөҙөп сыҡҡанда, киреһенсә, һыуҙың баҫымы һәм газдарҙың ҡанда эреүсәнлеге кәмей һәм газ ҡан тамырҙарынан һауа ҡыуығына сыға.
== Бүлеп сығарыу системаһы ==
Бүлеп сығарыу системаһы оҙон таҫма һымаҡ бөйөрҙәрҙән тора. Улар умыртҡалыҡтың ике яғында йөҙөү ҡыуығы өҫтөндә ята.
Бөйөрҙәрҙең эске ҡырыйынан һейҙек юлдары һузылған, улар бер каналға тоташып, аналь асыҡлыҡ артында, енес юлынан айырым, тышҡа асыла. Ҡайһы бер төрҙәрендә һейҙек ҡыуығы ла була.
== Үрсеү органдары ==
Үрсеү органдары айырым каналдар менән енес юлы булып тышҡа асыла. Күкәй күҙәнәктәр (ыуылдыҡтар) ваҡ, йоҡа ҡойҡа һымаҡ тышсалы; балыҡтарҙа, ҡағиҙә булараҡ, тышҡы аталаныу.
==Дөйөм ҡылыҡһырлама==
*Балыҡтар — һалҡын ҡанлы һыу умыртҡалылары.
*Уларҙың тәне өс бүлектән: баштан, кәүҙәнән һәм ҡойроҡтан тора.
*Тәндәренең формаһы балыҡтың ҡайҙа йәшәүенә һәм биология үҙенсәлектәренә бәйле.
*Күпселек балыҡтарҙың тәне лайла һәм тәңкә менән ҡапланған.
*Балыҡтар йөҙгөстәре менән ишеп хәрәкәт итә. Төп хәрәкәт итеү ағзаһы һәм руль булып ҡойроҡ йөҙгөсө тора.
*Күпселегендә гидростатик ағза- йөҙөү ҡыуығы үҫешкән.
*Йышыраҡ балыҡтар, бигерәк тә аҙ хәрәкәтләнеүсән балыҡтар, һаҡланыу, маскировкалау төҫөндә була.
*Улар айғолаҡтары ярҙамында һыуҙа эрегән кислород менән һулыш ала.
*Йөрәктәре ике камералы.
*Ҡан әйләнеше түңәрәге берәү.
*Бүлеп сығарыу ағзалары — бөйөрҙәр.
*Баш мейеһе 5 бүлектән тора.
*һиҙеү ағзалары үҫешкән: күреү ағзалары — күҙҙәр, еҫ һиҙеү ағзалары — танау тишектәре һәм еҫ һиҙеү тоҡсайҙары, ишетеү ағзалары — эске ҡолаҡ һәм тулҡынлы тибрәлештәрҙе ҡабул итеүсе ян һыҙат ағзалары.
*Күпселек балыҡтарҙа аталаныу организмдан ситтә бара, ыуылдырыҡтарын һыуға сәсәләр (һирәк балыҡтар тере селбәрә тыуҙыра).
*Ыуылдырыҡтарының һаны бер нисә дананан алып миллиондарға етә һәм уның һаҡланыу кимәленә, өлкән балыҡтарҙың нәҫелде һаҡлау тураһында нисек хәстәрлек күреүенә бәйле.
Балыҡтарҙың тәбиғәттәге роле уларҙың һыу организмдарының туҡланыу сынйырына инеүе менән билдәләнә.
== Балыҡтар экологияһы ==
Балыҡтар ҙур майҙанды биләгән һыулыҡтарҙа йәшәй. Ер шарының яҡынса 361 млн км, йәки 71 процентын диңгеҙҙәр һәм океандар, 2,5 млн км эске һыу ятҡылыҡтары биләй. Балыҡтар бейек таулы һыу ятҡылыҡтарынан (океан кимәленән 6000 м ашыу) Донъя океанының иң ҙур тәрәнлектәренә ([[Мариан улағы]]) тиклем таралған (11022 м). Балыҡтар шулай уҡ поляр һыуҙарҙа һәм тропик зоналарҙа ла осрай.
Хәҙерге ваҡытта балыҡтар һыу биоценоздарында хайуандарҙың өҫтөнлөклө төркөмө булып тора. Улар, кит һымаҡтар менән бер рәттән, аҙыҡ сылбырын тамамлай.
Балыҡтар төрлө һыу мөхитенә яраҡлашҡан. Уларға йоғонто яһаусы факторҙар түбәндәгеләргә бүленә:
* биотик факторҙар — балыҡты уратып алған һәм уның менән төрлө үҙ-ара мөнәсәбәттәргә ингән тере организмдарҙың йоғонтоһо;
* абиотик факторҙар — йәшәү мөхитенең физик-химик үҙенсәлектәре.
Иң мөһим абиотик факторҙарға һыу температураһы, тоҙлолоғо, газдар миҡдары һ.б. ҡарай.
Йәшәү урындары буйынса диңгеҙ, сөсө һыу һәм үткәүел балыҡтары айырыла.
Йәшәү рәүеше төрҙәренең ярайһы уҡ күп төрлөлөгө булғанда, бөтә балыҡтарҙы бер нисә экотип составына индерергә мөмкин:
* литораль — яр буйы зонаһында йәшәй (рус.бычки, морские собачки);;
* пелагик балыҡтар (нектон) — һыу ҡатламында йәшәй;
* һыу төбөндәге (нектобентос) — мәҫәлән, скат, камбала, сом.
Күп кенә балыҡ төрҙәре аквариумдарҙа тотҡонда тотола. Аквариум балыҡтарын тотоу һәм үрсетеү ҡайһы бер осраҡтарҙа уларҙың боронғо йәшәү урындарында юғалып барған һирәк төрҙәрен һаҡлап ҡалырға ярҙам итә.
== Ҡыҙыҡлы факттар ==
Балыҡтар һыу ағымына ҡаршы йөҙгәндә, тыныс һыуҙа йөҙөүгә ҡарағанда аҙыраҡ көс сарыф итә. Был күренеш балыҡтарҙың һыу әйләнмәләрен яҡшы һиҙемләү һәм уларҙы ҡуллана белеү менән аңлатыла. Шундай уҡ ысул менән паруслы яхта елгә ҡаршы йөҙә.<ref>[http://www.muzey-factov.ru/ Ҡыҙыҡлы факттар] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701133626/http://muzey-factov.ru/ |date=2012-07-01 }}</ref>
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* ''Жизнь животных. Энциклопедия в шести томах. Том 4. Часть первая. (Рыбы)''. Общая редакция члена-корреспондента АН СССР профессора Л. А. Зенкевича. М. Просвещение, 1971. 656 стр.
* Павлов Д. А. ''Морфологическая изменчивость в раннем онтогенезе костистых рыб'' — М.: ГЕОС, 2007. — 262 с.
* Павлов Д. С., Лупандин А. И., Костин В. В. ''Механизмы покатной миграции молоди речных рыб'' — М.: Наука, 2007. — 212 с.
* Попов П. А. ''Рыбы Сибири: распространение, экология, вылов'' — Новосибирск, 2007. — 525 с.
* Баклашова Т. А. ''Ихтиология'' — М.: Пищевая пром-сть, 1980. — 324 с.
* {{книга|автор=Наумов С. П. |заглавие=Зоология позвоночных|место=М.|издательство=Просвещение|год=1982|страниц=464|ref=Наумов}}
* Латюшин В. В. Хайуандар. Дөйөм белем биреү учреждениелары өсөн дәреслек. — Өфө.: Китап. 2011. ISBN 978-5-295-05368-9
* Биология: Хайуандар: Урта мәктәптең 7—8-се кластары өсөн дәреслек / Б. Е. Быховский, Е. В. Козлова, А. С. Мончадский һ. б.; М. А. Козлов редакцияһында. — Яңынан эшләнгән 19-сы баҫманан башҡортсаға тәржемә. Мырҙаҡаев Ф. С., Мырҙаҡаева Д. Ғ., — Өфө: Башҡортостан китап нәшриәте, 1990. — Һүрәттәре менән 268 бит. ISBN 5-295-00538-0
* Лемеза Н. А., Камлюк Л. В., Лисов Н. Д. Биология в экзаменационных вопросах и ответах. (Лемеза Н. А., Комлюк А. В. Лисов Н. Д. — 10-е изд. — М.: Айрис-пресс, 2006 — 512с.: ил
* Под редакцией акдемика РАМН, профессора Ярыгина В. Н. Для поступающих в ВУЗы. Биология. (А. Г. Мустафин, Ф. К. Лажуева, Н. Г. Быстренина и др., Под ред. В. Н. Ярыгина. −7-е изд., стер. _ М.: Высш.шк., 2004. — 492с. Ил.
* Чебышев Н. В., Кузнецов С. В., Зайчикова С. Г. Поступающим в ВУЗы. Биология (Чебышев Н. В. — Биология. Пособие для поступающих в ВУЗы. Том I.- М.:ООО"Издатель ОНИКС", 1999.-448с.
* Богданова Т. Л. Биология. Задания и упражнения. Пособие для поступающих в ВУЗы. (Богданова Т. Л. — 2-е издание, переработанное и дополненное. — М.: Высшая школа, 1991.350с.:ил.
== Һылтамалар ==
* [http://tatar.org.ru/kurs/7-biologiya/cyr_161.php Биология В. Б. Захаров, Н. И. Сонин]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [http://fishbase.org/home.htm FishBase // WorldFish Center] — Донья балыҡтары буйынса мәғлүмәт сығанағы (2006 йылдың декабрь айына — 29600 төр, 222490 халыҡсан атамалары, 43600 рәсем, 39200 һылтанма)
[[Категория:Балыҡтар|Балыҡтар]]
[[Категория:Парафилет төркөмдәр]]
[[Категория:Умыртҡалылар]]
[[Категория:Хордалылар]]
[[Категория:Хайуандар]]
[[Категория:Биология]]
[[Категория:Зоология]]
[[Категория:Ихтиология]]
7lap19lszq7v6jwn0j3apnaa7euujgb
15 август
0
71755
1302880
1302836
2026-08-15T15:37:32Z
Айсар
10823
аныҡлаштырыу
1302880
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''15 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 227-се ([[кәбисә йыл]]ында 228-се) көнө. Йыл аҙағына тиклем 138 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
* {{Ер}} [[Ер]]: [[Телефон]] сәләмләүе «Алло»ның тыуған көнө.
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Аргентина}}: Балалар көнө.
* {{Флагификация|Индия}}: Бойондороҡһоҙлоҡ көнө.
* {{Флагификация|Казахстан}}: [[Спорт]] көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: [[Виктор Цой]]ҙы иҫкә алыу көнө.
** Татлы [[ҡыяр]] көнө.
==== Төбәк байрамдары ====
* {{Флагификация|Россия}}: [[Тыва Республикаһы]] көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Беларусь}}: Хәрби-һауа көстәре көнө.
* {{Флагификация|Россия}}: Авиаэшләүселәр көнө.
** [[Археология|Археологтар]] көнө.
* {{Флагификация|Таджикистан}}: Уйлап сығарыусылар һәм рационализаторҙар көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1835]]: Өйөрөлөүсе барабанлы кер йыуыу машинаһына [[Патент хоҡуғы|патент]] алына.
* [[1848]]: [[Америка Ҡушма Штаттары|АҠШ-та]] теш табибы {{comment|ҡәнәфиенә|кресло}} патент алына.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1924]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] «Радиолюбитель» [[журнал]]ының беренсе һаны баҫылып сыға.
* [[1926]]: [[Өфө]]лә беренсе ҡала [[велосипед]] һәм мотоциклда уҙышыу ярыштары үтә.
* [[1969]]: [[Нефтекама]] балалар сәнғәт мәктәбе асыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Кузнецов Александр Игнатьевич]] (1915—11.02.1991), [[уҡытыусы]], [[Советтар Союзы Коммунистар партияһы|партия органдары]] хеҙмәткәре, [[әҙәбиәт|яҙыусы]]. 1950—1979 йылдарҙа [[Өфө]]ләге 6-сы һөнәри-техник училище уҡытыусыһы. 1984 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. 1-се (1985) һәм 2-се (1944) дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены|Ватан һуғышы]], ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1943, 1944) ордены кавалеры.
* [[Литвинов Сергей Александрович]] (1925–19.11.2003), рәссам. 1949 йылдан Өфөнөң проект институттарында [[Архитектура|архитектор]], 1960 йылдар уртаһынан – 1980-се йылдарға тиклем Башҡортостан ижади производство комбинаты рәссамы. 1970 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған рәссамы (1997). Сығышы менән хәҙерге [[Омск өлкәһе]] Муромцев районы Карташёво ауылы.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Рәүилә Хажиева]] (1930), [[бейеү]]се. 1952—1972 йылдарҙа хәҙерге [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт академия халыҡ бейеүҙәре ансамбле]] бейеүсеһе, 1972 йылдан бөгөнгө [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы. 1975—1985 йылдарҙа [[Әбйәлил районы]] хужалыҡтарының бейеү ансамблдәре етәксеһе. [[Башҡорт АССР-ы]]ның халыҡ артисы (1967). Йәштәр һәм студенттарҙың VII Бөтә донъя фестивале лауреаты ([[Вена]], 1959).
* [[Шәйәхмәтов Ғиндулла Шириаздан улы]] (1930), [[мәғариф]] ветераны, тыуған яҡты өйрәнеүсе. 1953 йылдан [[Ҡурған өлкәһе]] [[Искәндәр (Ҡурған өлкәһе)|Искәндәр]], 1957 йылдан — [[Ғафури районы]]ның [[Йөҙимән]] мәктәптәре директоры, 1961 йылдан — [[Имәндәш]] мәктәбе уҡытыусыһы, 1963 йылдан — [[Сәйетбаба]] урта мәктәбе директоры, 1967 йылдан — уҡытыусыһы. [[Жәлил Кейекбаев]] музейын ойоштороусыларҙың береһе һәм 1991 йылдан уның директоры. [[Рәсәй Федерацияһы]] мәктәбенең атҡаҙанған уҡытыусыһы (1992), Жәлил Кейекбаев исемендәге премия лауреаты (1991). [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1978). Сығышы менән Сәйетбаба ауылынан.
* [[Кулаков Юрий Александрович]] (1945), хужалыҡ эшмәкәре. 1971—1978 һәм 1986—2005 йылдарҙа «[[Салауатнефтеоргсинтез]]» (хәҙер [[Газпром Нефтехим Салауат]]) берекмәһенең генераль директор урынбаҫары. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған иҡтисадсыһы]].
* [[Маннанов Ирек Нәғим улы]] (1970), [[спорт]]сы-[[Паралимпия уйындары|паралимпиасы]]. 1997—2010 йылдарҙа [[Рәсәй]] йыйылма командаһы ағзаһы. [[Саңғы спорты|Саңғы ярышы]] (2002) һәм [[биатлон]] (2006) буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған спорт мастеры. Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (1998). [[Почёт ордены (Рәсәй)|Почёт]] (1998), [[Дуҫлыҡ ордены (Рәсәй)|Дуҫлыҡ]] (2005), [[«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» ордены|«Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн»]] (2006), [[Халыҡтар дуҫлығы ордены (Башҡортостан)|Халыҡтар дуҫлығы]] (2002) ордендары кавалеры.
* [[Уйылданова Айгөл Рәйеф ҡыҙы]] (1980), спортсы. 1995—1999 йылдарҙа Рәсәй йыйылма командаһы ағзаһы. Софтбол буйынса Рәсәйҙең халыҡ ара класлы спорт мастеры (1999). Башҡортостан Республикаһының күренекле спортсыһы (2000). Ҡыҙҙар араһында [[Европа]] беренселеге еңеүсеһе (1996). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Өфө районы]] [[Николаевка (Өфө районы)|Николаевка]] ауылынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Байышев Таһир Ғәлләм улы]] (1886—4.11.1974), [[Тел белеме|тел белгесе]]-[[фән|ғалим]]. [[Беренсе донъя һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1933—1957 йылдарҙа хәҙерге [[ТТӘИ|Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты]] хеҙмәткәре. Филология фәндәре кандидаты (1950). [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены]] кавалеры (1949).
* [[Смирнов Валентин Борисович]] (1916—27.02.1993), геофизик-ғалим. 1955—1991 йылдарҙа [[Арктика]] һәм [[Антарктика]] ғилми-тикшеренеү институты ([[Ленинград]]) хеҙмәткәре. Техник фәндәр кандидаты (1954). [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙың]] почётлы полярнигы (1955), гидрометеорология хеҙмәте отличнигы (1967, 1980). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Дыуан районы]] [[Мәсәғүт (Дыуан районы)|Мәсәғүт]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнәғәбдинов Сәлих Насретдин улы]] (1931—23.10.2020), [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. 1959—1985 йылдарҙа [[Мәләүез районы]]ның В. И. Ленин исемендәге колхоз рәйесе. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1971), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре (1997).
* [[Солтанбаев Иншар Әхмәҙулла улы]] (1931—7.11.2006), халыҡ [[йыр]]сыһы. Төрлө кимәлдәге ижади бәйгеләр лауреаты.
* [[Ғәлиева Нәзимә Мостафа ҡыҙы]] (1936), төҙөүсе. 1961—1992 йылдарҙа [[«Салауатстрой» тресы]]ның 3-сө төҙөлөш идаралығы маляры, шул иҫәптән 1976 йылдан — малярҙар бригадиры. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған төҙөүсеһе. Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] ордендары кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Борай районы]] [[Абзай (Борай районы)|Абзай]] ауылынан.
* [[Воронин Павел Филиппович]] (1941), [[Инженерлыҡ эше|инженер]]. 1967—1994 йылдарҙа [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]] технологы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған химигы (1981). «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры (1977). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ишембай районы]] [[Тимашевка (Ишембай районы)|Тимашевка]] ауылынан.
* [[Сафин Радим Хәбибрахман улы]] (1941), [[Педагогика|педагог]]. 1969 йылдан [[Салауат (ҡала)|Салауат]] ҡалаһы мәктәптәре уҡытыусыһы, 1980—2003 йылдарҙа 3-сө лицей директоры. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған халыҡ мәғарифы хеҙмәткәре (1998) һәм мәғриф отличнигы (1994). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһы [[Салауат районы]]ның [[Ҡалмаҡтар]] ауылынан.
* [[Квашнин Анатолий Васильевич]] (1946—7.01.2022), СССР-ҙың хәрби, [[Рәсәй]]ҙең хәрби һәм дәүләт эшмәкәре. 1997—2004 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Ҡораллы Көстәренең Генераль штабы начальнигы — Рәсәй Федерацияһы Оборона министрының беренсе урынбаҫары, 2004—2010 йылдарҙа Себер Федераль округында [[Рәсәй Федерацияһы Президенты]]ның тулы хоҡуҡлы вәкиле. [[Рәсәй Федерацияһы Геройы]] (1999), армия генералы (1997), Рәсәй Федерацияһының 1-се класлы төп дәүләт кәңәшсеһе (2004), хәрби фәндәр докторы. Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
* [[Лобанов Анатолий Капитонович]] (1946), быялаэшләүсе. 1963–2013 йылдарҙа [[«Салауатбыяла» берекмәһе]] машинисы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған төҙөүсеһе. «Почёт Билдәһе» ордены кавалеры.
* [[Силищев Николай Николаевич]] (1946—1.03.2012), [[Биотехнология|-биотехнолог]]-ғалим. 1999 йылдан [[Биология институты]]ның өлкән, 2008 йылдан — төп ғилми хеҙмәткәре. Биология фәндәре докторы (2009). Сығышы менән хәҙерге [[Тамбов өлкәһе]] Никольское ауылынан.
* [[Харитонов Павел Николаевич]] (1951), комсомол һәм профсоюз органдары хеҙмәткәре. 1975 йылдан [[«Сода» производство берекмәһе]]нең ВЛКСМ комитеты секретары, 1981 йылдан профоюз комитеты рәйесе урынбаҫары, 1988—2012 йылдарҙа — рәйесе. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған химигы (1995). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан.
* [[Хурамшин Иштимер Шәғәли улы]] (1951), табип-невролог-ғалим. 1994—2001 йылдарҙа [[Янғантау шифаханаһы|«Янғантау» шифаханаһы]] директоры. Медицина фәндәре кандидаты. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы.
* [[Баҡыева Рәзилә Минләхмәт ҡыҙы]] (1956—2025), [[уҡытыусы]], [[Журналистика|журналист]]. 1981 йылдан [[Балаҡатай районы]]ның «Новая жизнь» — «Яңы тормош» гәзите хеҙмәткәре, шул иҫәптән [[тәржемә]]се, мөхәррирҙең дубляж буйынса урынбаҫары, 1997—1998 йылдарҙа «Яңы тормош» гәзите мөхәррире. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған матбуғат һәм киң мәғлүмәт хеҙмәткәре]] (2000). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Мәсетле районы]] [[Яңы Мишәр]] ауылынан.
* [[Ҡәйүмова Надия Әнүәр ҡыҙы]] (1956), табип-стоматолог. [[Стәрлетамаҡ]] ҡала дауаханаһының балалар стоматологияһы бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы
* [[Төхвәтуллина Мөнирә Сәхиулла ҡыҙы]] (1961), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Көйөргәҙе районы]] Киров исемендәге хужалыҡтың элекке машина менән һыйыр һауыу операторы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған ауыл хужалығы хеҙмәткәре.
* [[Фәтихова Эльвира Миҙхәт ҡыҙы]] (1971), [[йыр]]сы. 1997 йылдан [[Башҡорт дәүләт академия опера һәм балет театры]] солисы. [[Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисы]] (2014).
* [[Разумикин Геннадий Валентинович]] (1976), дәүләт органдары хеҙмәткәре. Башҡортостан Республикаһы дәүләт идаралығының цифрлы үҫеш министры. БР it-индустрияһының атҡаҙанған хеҙмәткәре, [[Салауат Юлаев (орден)|Салауат Юлаев ордены]] кавалеры. Сығышы менән Өфө ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Зиннуров Мөхәмәт Зиннур улы]] (1907—1995), механизатор. [[Ҡариҙел районы]] «Ҡариҙел» совхозының элекке тракторсыһы. [[Ленин ордены]] кавалеры. Сығышы менән ошо райондан.
* [[Абдуллин Әхмәт Ғатаулла улы]] (1912—1951), [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты|комсомол]], [[КПСС|партия]] һәм [[дәүләт]] органдары хеҙмәткәре, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1938—1940 йылдарҙа [[ВЛКСМ-дың Башҡортостан өлкә комитеты]]ның беренсе секретары; 1941 йылдан [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы]]ның политбүлек начальнигы, гвардия майоры; 1943—1950 йылдарҙа [[Башҡорт АССР-ы]]ның Хеҙмәт резервтары идаралығы начальнигы. [[БАССР]]-ҙың икенсе саҡырылыш (1947—1951) [[БАССР Юғары Советы|Юғары Советы]] депутаты. [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1944) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1942) ордендары кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Кривошеева Клавдия Егоровна]] (1912—17.02.2005), [[Хәйбулла районы]] Чкалов исемендәге колхоздың элекке малсыһы. Ленин ордены кавалеры (1956). Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]] [[Һары (Яңы Һары ауыл советы)]] тимер юл станцияһы ҡасабаһынан.
* [[Мусина Сөйөмбикә Әхәт ҡыҙы]] (1917—?), табип. 1939 йылдан [[Өфө]]ләге 3-сө поликлиниканың участка терапевы; 1946—1974 йылдарҙа 4-се инфекция дауаханаһы ординаторы, диагностика бүлеге мөдире. [[РСФСР]]-ҙың атҡаҙанған табибы (1974). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан.
* [[Хәбибуллин Биктимер Ситдиҡ улы]] (1927—?), [[урман]]сы. 1956—1977 йылдарҙа [[Ҡыйғы]] урман хужалығы урмансыһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған урмансыһы. Сығышы менән ошо райондан.
* [[Шәрәфетдинов Миҙхәт Хөббөтдин улы]] (1927—20.11.2004), финанс, партия һәм совет органдары, хужалыҡ хеҙмәткәре. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1962—1988 йылдарҙа [[Әбйәлил районы|Әбйәлил]] он тартыу комбинаты директоры. 2-се дәрәжә [[Ватан һуғышы ордены]] кавалеры (1985). Сығышы менән ошо райондың [[Дауыт (Әбйәлил районы)|Дауыт]] ауылынан.
* [[Ясаков Иван Тимофеевич]] (1927—2016), [[ауыл хужалығы]] хеҙмәткәре. 1957—1991 йылдарҙа [[Хәйбулла районы]] «Маҡан» совхозы шоферы. [[Октябрь Революцияһы ордены|Октябрь Революцияһы]] (1986) һәм [[Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ]] (1973) ордендары кавалеры. Башҡорт АССР-ы Юғары Советы Президиумының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (1977). Коммунистик хеҙмәт ударнигы (1977). «Маҡан» совхозының атҡаҙанған сиҙәмсеһе (1980). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Федоровка районы]] [[Яңы Софиевка (Фёдоровка районы)]] ауылынан.
* [[Ғиләжев Мәүләүи Хаммат улы]] (1932—9.02.2017), [[нефть|нефтсе]]. 1958 йылдан «Саҡмағошнефть» нефть һәм газ сығарыу идаралығы моторисы, машинисы; 1964 йылдан транспорт контораһы инженеры, 1965 йылдан — эксплуатациялау начальнигы; 1976—1995 йылдарҙа Дүртөйлөләге 1-се технологик транспорт идаралығы начальнигы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған нефтсеһе (1988), Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған транспорт хеҙмәткәре (1992), [[СССР]]-ҙың нефть сәнәғәте отличнигы (1987). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Дүртөйлө районы]] [[Түбәнге Аташ]] ауылынан.
* [[Мортазин Батыр Рәхмәт улы]] (1932—30.11.2013), [[Малсылыҡ|малсы]]. 1948 йылдан Әбйәлил районы Будённый исемендәге колхоз, 1957 йылдан «Урал» совхозының Әбдрәш бүлексәһе малсыһы, 1963 йылдан — бригадир, 1983—1992 йылдарҙа — һөт-тауар фермаһының өлкән ат ҡараусыһы (конюхы). [[Ленин ордены|Ленин]] (1982) һәм Хеҙмәт Ҡыҙыл Байраҡ (1957) ордендары кавалеры. Сығышы менән ошо райондың [[Түбәнге Әбдрәш]] ауылынан.
* [[Әғләмов Нәғим Харислам улы]] (1932—24.12.2008), монтажсы. 1958—1992 йылдарҙа «Гидромонтаж» тресының [[Зәй]] монтажсылар участкаһы бригадиры. [[Социалистик Хеҙмәт Геройы]] (1977), [[РСФСР]]‑ҙың атҡаҙанған төҙөүсеһе (1973). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Мишкә районы]] [[Оло Шаҙы]] ауылынан.
* [[Ғүмәров Әсғәт Ғәлимйән улы]] (1937), ғалим-инженер-механик һәм йәмәғәт эшмәкәре. [[Башҡортостан Республикаһы Фәндәр академияһы]] академигы (1991) һәм вице-президенты (1991). Техник фәндәре докторы (1984), профессор (1986), Рәсәй Федерацияһының (1997) һәм [[Башҡорт АССР-ы]]ның (1974) атҡаҙанған фән эшмәкәре, Рәсәй Яғыулыҡ һәм энергетика министрлығының атҡаҙанған хеҙмәткәре (1997), [[СССР]] нефть сәнәғәте отличнигы (1970), почетлы нефтсе (2002).
* [[Кәримов Роберт Сөләймән улы]] (1937), нефтехимик. 1955—1989 йылдарҙа [[Салауат нефть химияһы комбинаты]] һәм [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]] операторы. 2-се (1986) һәм 3-сө (1978) дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены|Хеҙмәт Даны ордендары]] кавалеры. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Ауырғазы районы]] [[Үрге Бәгәнәш]] ауылынан.
* [[Хәбисламов Вәсил Карам улы]] (1937), үҙешмәкәр композитор, 1972—1997 йылдарҙа [[Борай]] музыка мәктәбе уҡытыусыһы, [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1981). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Борай районы]] [[Абдулла (Борай районы)|Абдулла]] ауылынан.
* [[Әминев Юлай Ғәзиз улы]] (1937—2011), яҙыусы, тәржемәсе. 1990 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Башҡортостандың халыҡ яҙыусылары|Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы]] [[Зәйнәб Биишева]]ның улы. Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Салауат районы]]ның Иҫке Ҡаратаулы ауылынан (хәҙер [[Малаяҙ]] ауылы составында).
* [[Күсәрбаева Гөлминур Сәхи ҡыҙы]] (1942), табип. 1974 йылдан Дүртөйлө үҙәк район дауаханаһы терапевы, 1992 йылдан — баш табип урынбаҫары, 1994—2005 йылдарҙа — участка терапевы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған табибы (1991). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Баймаҡ районы]] [[Иҫән]] ауылынан.
* [[Таҡаев Роберт Мөхәмәт улы]] (1952), санитар табип. 2005—2011 йылдарҙа Ҡулланыусылар хоҡуғын һәм кеше именлеген һаҡлау өлкәһендә күҙәтеү буйынса федераль хеҙмәттең Башҡортостан Республикаһы буйынса идаралығы етәксеһе, Башҡортостан Республикаһы буйынса баш дәүләт санитар табибы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы, Рәсәйҙең һаулыҡ һаҡлау отличнигы, Башҡортостан Республикаһының Почёт грамотаһы менән бүләкләнеүсе (2007). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының Борай районы [[Түгәрәк (Борай районы)|Түгәрәк]] ауылынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Авдошкин Семён Егорович]] (1918—9.03.1963), [[Бөйөк Ватан һуғышы]] яугиры, пулемёт ротаһы командиры, өлкән лейтенант. [[Советтар Союзы Геройы]] (1944).
* [[Мырҙағәлимов Ғәзиз Ғәбиҙулла улы]] (1923—11.06.1990), Бөйөк Ватан һуғышы яугиры, орудие командиры, кесе сержант. Советтар Союзы Геройы (1944).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Сөләймән Абдуллин]] (1928—11.03.2002), [[башҡорт]] [[йыр]]сыһы, халыҡ йырҙарын башҡарыусы, [[1948]]—[[1974]] йылдарҙа хәҙерге [[Хөсәйен Әхмәтов исемендәге Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы һәм концерт бригадаһы етәксеһе. [[Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған артисы]] (1986).
* [[Гаврилова Валентина Трофимовна]] (1938), [[Ишембай машиналар эшләү заводы]] эшсеһе, II һәм III дәрәжә [[Хеҙмәт Даны ордены]] кавалеры.
* [[Молчанов Анатолий Александрович]] (1938), ғалим—геофизик, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1974), профессор (1981). Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған фән һәм техника эшмәкәре (1979), почётлы геолог (1988), почётлы эколог (2013). [[СССР]]‑ҙың уйлап табыусыһы (1987) һәм Дәүләт премияһы лауреаты (1980). [[Октябрьский (ҡала, Башҡортостан)|Октябрьский]] ҡалаһының почётлы гражданы. Сығышы менән [[Ташкент]] ҡалаһынан.
* [[Сафиуллин Әбелхәйер Ҡасим улы]] (1943—10.03.2022), театр режиссёры. 1991 йылдан СССР Театр эшмәкәрҙәре союзы ағзаһы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2003). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Кушнаренко районы]] [[Ҡаратәкә]] ауылынан.
* [[Сөләймәнова Нурия Сәғҙи ҡыҙы]] (1948), хеҙмәт ветераны, һатыусы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған сауҙа хеҙмәткәре (1987). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Мәсетле районы]] [[Яңы Яуыш (Мәсетле районы)|Яңы Яуыш]] ауылынан.
* [[Шәрипова Әлиә Хәйҙәр ҡыҙы]] (1948—7.08.1921), [[театр]] актёры, йәмәғәтсе. 1967—2021 йылдарҙа хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы Рус дәүләт академия драма театры]] актёры. [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]].
* [[Мөхәмәтшин Игорь Тимербулат улы]] (1963), хәрби хеҙмәткәр, вице-адмирал. 2019 йылдың 1 мартынан — Рәсәй Федерацияһы Хәрби-Диңгеҙ флоты Баш командующийының ҡоралдар буйынса урынбаҫары. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Шайморатов Миңлеғәле Минһажетдин улы]] (1899—23.02.1943), хәрби хеҙмәткәр, генерал-майор. [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һәм [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. [[112-се Башҡорт кавалерия дивизияһы|112-се (һуңынан 16-сы Чернигов гвардия дивизияһы) Башҡорт кавалерия дивизияһы]]н ойоштороусы һәм 1941 йылдың декабренән 1943 йылдың февраленә тиклем уның командиры. [[Рәсәй Федерацияһы Геройы]] (2020, үлгәндән һуң).
* [[Ибраһимов Рәхим Кирәй улы]] (1904—20.12.1971), дәүләт һәм йәмәғәт эшмәкәре, 1937—1946 йылдарҙа [[БАССР-ҙың Үҙәк башҡарма комитеты]] һәм [[БАССР Юғары Советы]] Президиумы (1938 йылдан) Рәйесе. [[СССР]]-ҙың, [[РСФСР]]-ҙың һәм [[БАССР]]-ҙың 1-се һәм 2-се саҡырылыш Юғары Советтары депутаты. [[Ленин ордены|Ленин]] (1944), [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] (1936) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1949) ордендары кавалеры.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Шәрипов Әкрәм Әғзәм улы]] (псевдонимы ''Воронин Аркадий Иванович''; 1919–19.11.1991), ғалим һәм яҙыусы. 1939–1960 йылдарҙа СССР Ҡораллы Көстәре хеҙмәткәре, полковник. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. Хәрби фәндәр кандидаты. Александр Фадеев исемендәге халыҡ-ара әҙәби пермия лауреаты (1981). 2‑се дәрәжә Ватан һуғышы, ике [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены|Ҡыҙыл Йондоҙ]] ордены кавалеры. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Шаран районы]] [[Наратаҫты (Башҡортостан)|Наратаҫты]] ауылынан.
* [[Путятинский Виктор Александрович]] (1934—28.01.2012), хәрби хеҙмәткәр, инженер‑механик, юғары хәрби мәктәп уҡытусыһы. Техник фәндәр докторы (1988), профессор (1989). [[Рәсәй Федерацияһы]] юғары мәктәбенең атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй Федерацияһының почётлы энергетигы (1998), Рәсәй Федерацияһы яғыулыҡ‑энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2001). [[Ҡыҙыл Йондоҙ ордены]] кавалеры (1985). Сығышы менән хәҙерге Башҡортостан Республикаһының [[Бүздәк районы]] Үрге Троицкий ауылынан.
* [[Мороз Елена Александровна]] (1944), пианист, педагог. 1970 йылдан [[Башҡорт дәүләт филармонияһы]] солисы һәм концертмейстеры, бер үк ваҡытта 1976—1999 йылдарҙа — [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]], 2000 йылдан — [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Профессор (2009). Рәсәй Федерацияһының (2008) һәм Башҡортостан Республикаһының (1992) атҡаҙанған артисы.
* [[Медведев Юрий Анатольевич]] (1949), ғалим-иммунолог‑аллерголог, 1975—2012 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт медицина институты]] һәм [[Башҡорт дәүләт медицина университеты]] уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1989), профессор (1992). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. }}
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:15 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[1769]]: [[Наполеон I Бонапарт]], [[Франция]] императоры.
* [[1750]]: Пьер Сильвен Марешаль, Франция [[Философия|философы]], әҙәбиәт|яҙыусы, сәйәси эшмәкәр.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1785]]: Томас де Квинси, [[Англия]] яҙыусыһы.
* [[1810]]: Лауринас Ивинскис, [[Литва]] яҙыусыһы.
* [[1890]]: Жак Ибер, Франция композиторы.
* [[1910]]: Леонид Душкин, [[СССР]] [[фән|ғалимы]], реактив двигателдәр конструкторы.
* [[1925]]: Оскар Питерсон, [[Канада]]ның [[джаз]] пианисы.
* [[1930]]: Шәмши Ҡалдаяҡов, [[Ҡаҙағстан]] композиторы, илдең Дәүләт гимнының көйө, күп популяр [[йыр]]ҙар (шул иҫәптән «Әниемә» йыры) авторы.
* [[1930]]: Людмила Хитяева, СССР-ҙың [[театр]] һәм кино актёры, [[РСФСР]]-ҙың халыҡ артисы (1983).
* [[1945]]: Ален Жюппе, [[дәүләт]] эшмәкәре, 1995—1997 йылдарҙа [[Франция]]ның премьер-министры.
* [[1945]]: Екатерина Васильева, СССР-ҙың театр һәм кино актёры, РСФСР-ҙың халыҡ артисы (1986).
* [[1955]]: Али Лараед, дәүләт эшмәкәре, 2013 йылда [[Тунис]]тың премьер-министры.
* [[1990]]: Дженнифер Лоуренс, [[АҠШ]] актрисаһы, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты.
* [[1990]]: Нюша (төп исеме Анна Шурочкина), [[Рәсәй]] йырсыһы, актёр, йырҙар авторы. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:15 августа вафат булғандар</categorytree>''
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З15]]
[[Категория:15 август]]
rdehs8tcundobwplretwsfd301hzghc
16 август
0
71756
1302881
1190907
2026-08-15T15:40:58Z
Айсар
10823
күренеште төҙәтеү
1302881
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''16 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 228-се ([[кәбисә йыл]]ында 229-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 137 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Доминиканская республика}}: Республиканың яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Парагвай}}: Балаларҙы яҡлау көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: [[Ҡурай еләге]] ҡайнатмаһы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|США}}: Һауа-десант ғәскәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1930]]: Беренсе төҫлө һәм тауышлы мультфильм эшләнә.
* [[1960]]: [[Стокгольм]]да Халыҡ-ара астронавтика академияһы ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1976]]: [[СССР]]-ҙа «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» фильмының премьераһы була.
* [[1991]]: [[Башҡортостан]] һәм [[Татарстан]] Республикалары араһында «Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Киселёв Иван Александрович]] (1920—3.01.2008), хәрби эшмәкәр, генерал-майор (1967). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан танкист. СССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954). [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).
* [[Головченко Константин Александрович]] (1925—23.04.2003), сәхнә биҙәүсе (сценограф), рәссам. 1967—1985 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинаты рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1973 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнуллина Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы]] (1935), [[Тел ғилеме|телсе]] [[фән|ғалим]]. Филология фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Загорский Валерий Куприянович]] (1940), ғалим-[[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]. 1965—1973 йылдарҙа Өфөләге «Союз» машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы хеҙмәткәре; 1973 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Ғафаров Шәмсетдин Шәйхетдин улы]] (1896—8.12.1937), хәрби һәм милиция хеҙмәткәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғыштарында, [[Совет-поляк һуғышы|1920 йылғы совет-поляк һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Ике [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1921) ордены кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.
* [[Горелова Зинаида Николаевна]] (1946—17.03.2006), табип-терапевт. 1977 йылдан (өҙөклөктәр менән) [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең 20-се медицина-санитария бүлеге табибы, шул иҫәптән 1988—2003 йылдарҙа поликлиниканың терапия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]] [[Яңы Хвалын]] утарынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Кәримов Заһир Шакир улы]] (1946), [[фән|ғалим]]-[[Педагогика|педагог]], юғары мәктәп ветераны. [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы, профессор. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996). }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Солтанов Рамзил Нурый улы]] (1932—?), малсы. [[Яңауыл районы]] «Париж коммунаһы» кохозының элекке сусҡа ҡараусыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың [[Асауҙыбаш]] ауылынан.
* [[Гвоздикова Инга Михайловна]] (1937), [[фән]]-ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)|хәҙерге Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының]] өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2000).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Толстиков Александр Генрихович]] (1957), ғалим-химик, Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Дәүләт (1993) һәм [[СССР]]-ҙың Ленин комсомолы (1986) премиялары лауреаты. Сығышы менән [[Алматы]] ҡалаһынан.
* [[Сурағолов Рәмил Мотаһар улы]] (1962), [[Шиғриәт|шағир]], [[йыр]] текстары авторы. 1996 йылдан [[Рәсәй]]ҙең, Башҡортостандың һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]]дың Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010). }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Круль Леонид Янович]] (1923—8.10.1997), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1961 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
* [[Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы]] (1923), [[фән|ғалим]]-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байдәүләтов Рафаэль Ибраһим улы]] 1943), энергетик, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1999—2008 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер‑министры, 2008—2010 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт власы башҡарма органынан вәкил. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Рәсәй Берҙәм энергетика системаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй яғыулыҡ—энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (1993). [[Почёт ордены|Почёт]] (2004), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2008) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы.
* [[Әхийәров Илфат]] (1988—25.03.2022), [[Украина]]лағы махсус операция барышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, водитель, сержант. [[Генерал Шайморатов ордены]] кавалеры (2022, үлгәндән һуң). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Бушуев Юрий Анатольевич]] (1959), [[спорт]]сы. Дельталёт спорты буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). 2003—2006 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһындағы «Ротор» спортклубы етәксеһе. 1989—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Алмалы ауылынан.
* [[Рябов Александр Алексеевич]] (1959), ғалим, тренер. 1998—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]ның физик тәрбиә кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1997 йылдарҙа [[дзюдо]] һәм самбо буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры. Биология фәндәре кандидаты (2001), профессор (2005). Дзюдо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2011) һәм физик культура отличнигы (2006). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан. }}
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[980]]: [[Әбүғәлисина]], [[Иран]] [[Философия|философы]].
* [[1645]]: Жан де Лабрюйер, [[Франция]] [[әҙәбиәт|яҙыусыһы]].
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1650]]: Винченцо Коронелли, [[Италия]] [[Картография|картографы]], [[Энциклопедия|энциклопедист]].
* [[1845]]: Габриэль Липпман, Франция [[Физика|физигы]], [[Нобель премияһы]] лауреаты (1908).
* [[1860]]: Жюль Лафорг, Франция [[шиғриәт|шағиры]].
* [[1920]]: Леонид Беда, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация генерал-лейтенанты, ике тапҡыр [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[1920]]: Чарльз Буковски, [[АҠШ]] шағиры, яҙыусы.
* [[1921]]: Рөстәм Яхин, [[Татарстан]] композиторы.
* [[1925]]: Радий Погодин, СССР яҙыусыһы, сценарист.
* [[1940]]: Брюс Бересфорд, [[Австралия]] кинорежиссёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа вафат булғандар</categorytree>''
* [[1977]]: [[Элвис Пресли]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы.
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З16]]
[[Категория:16 август]]
soezlci9e5iiy7w9ziqiqwh3sbm92n5
1302882
1302881
2026-08-15T15:45:08Z
Айсар
10823
1302882
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''16 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 228-се ([[кәбисә йыл]]ында 229-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 137 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Доминиканская республика}}: Республиканың яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Парагвай}}: Балаларҙы яҡлау көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: [[Ҡурай еләге]] ҡайнатмаһы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|США}}: Һауа-десант ғәскәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1930]]: Беренсе төҫлө һәм тауышлы мультфильм эшләнә.
* [[1960]]: [[Стокгольм]]да Халыҡ-ара астронавтика академияһы ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1976]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» фильмының премьераһы була.
* [[1991]]: [[Башҡортостан]] һәм [[Татарстан]] Республикалары араһында «Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Киселёв Иван Александрович]] (1920—3.01.2008), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби эшмәкәр]], йәмәғәтсе, генерал-майор (1967). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан танкист. СССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954). [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).
* [[Головченко Константин Александрович]] (1925—23.04.2003), сәхнә биҙәүсе (сценограф), рәссам. 1967—1985 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинаты рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1973 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнуллина Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы]] (1935), [[Тел ғилеме|телсе]] [[фән|ғалим]]. Филология фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Загорский Валерий Куприянович]] (1940), [[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]-ғалим. 1965—1973 йылдарҙа Өфөләге «Союз» машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы хеҙмәткәре; 1973 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Ғафаров Шәмсетдин Шәйхетдин улы]] (1896—8.12.1937), хәрби һәм милиция хеҙмәткәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғыштарында, [[Совет-поляк һуғышы|1920 йылғы совет-поляк һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Ике [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1921) ордены кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.
* [[Горелова Зинаида Николаевна]] (1946—17.03.2006), табип-терапевт. 1977 йылдан (өҙөклөктәр менән) [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең 20-се медицина-санитария бүлеге табибы, шул иҫәптән 1988—2003 йылдарҙа поликлиниканың терапия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]] [[Яңы Хвалын]] утарынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Кәримов Заһир Шакир улы]] (1946), [[фән|ғалим]]-[[Педагогика|педагог]], юғары мәктәп ветераны. [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы, профессор. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996). }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Солтанов Рамзил Нурый улы]] (1932—?), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Яңауыл районы]] «Париж коммунаһы» кохозының элекке сусҡа ҡараусыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың [[Асауҙыбаш]] ауылынан.
* [[Гвоздикова Инга Михайловна]] (1937), [[фән]]-ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)|хәҙерге Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының]] өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2000).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Толстиков Александр Генрихович]] (1957), ғалим-химик, Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Дәүләт (1993) һәм [[СССР]]-ҙың Ленин комсомолы (1986) премиялары лауреаты. Сығышы менән [[Алматы]] ҡалаһынан.
* [[Сурағолов Рәмил Мотаһар улы]] (1962), [[Шиғриәт|шағир]], [[йыр]] текстары авторы. 1996 йылдан [[Рәсәй]]ҙең, Башҡортостандың һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]]дың Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010). }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Круль Леонид Янович]] (1923—8.10.1997), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1961 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
* [[Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы]] (1923), [[фән|ғалим]]-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байдәүләтов Рафаэль Ибраһим улы]] 1943), энергетик, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1999—2008 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер‑министры, 2008—2010 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт власы башҡарма органынан вәкил. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Рәсәй Берҙәм энергетика системаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй яғыулыҡ—энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (1993). [[Почёт ордены|Почёт]] (2004), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2008) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы.
* [[Әхийәров Илфат]] (1988—25.03.2022), [[Украина]]лағы махсус операция барышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, водитель, сержант. [[Генерал Шайморатов ордены]] кавалеры (2022, үлгәндән һуң). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Бушуев Юрий Анатольевич]] (1959), [[спорт]]сы. Дельталёт спорты буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). 2003—2006 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһындағы «Ротор» спортклубы етәксеһе. 1989—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Алмалы ауылынан.
* [[Рябов Александр Алексеевич]] (1959), ғалим, тренер. 1998—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]ның физик тәрбиә кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1997 йылдарҙа [[дзюдо]] һәм самбо буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры. Биология фәндәре кандидаты (2001), профессор (2005). Дзюдо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2011) һәм физик культура отличнигы (2006). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[980]]: [[Әбүғәлисина]], [[Иран]] [[Философия|философы]].
* [[1645]]: Жан де Лабрюйер, [[Франция]] [[әҙәбиәт|яҙыусыһы]].
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1650]]: Винченцо Коронелли, [[Италия]] [[Картография|картографы]], [[Энциклопедия|энциклопедист]].
* [[1845]]: Габриэль Липпман, Франция [[Физика|физигы]], [[Нобель премияһы]] лауреаты (1908).
* [[1860]]: Жюль Лафорг, Франция [[шиғриәт|шағиры]].
* [[1920]]: Леонид Беда, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация генерал-лейтенанты, ике тапҡыр [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[1920]]: Чарльз Буковски, [[АҠШ]] шағиры, яҙыусы.
* [[1921]]: Рөстәм Яхин, [[Татарстан]] композиторы.
* [[1925]]: Радий Погодин, СССР яҙыусыһы, сценарист.
* [[1940]]: Брюс Бересфорд, [[Австралия]] кинорежиссёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа вафат булғандар</categorytree>''
* [[1977]]: [[Элвис Пресли]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы.
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З16]]
[[Категория:16 август]]
tf6dgi6ih8j5pmuiiu1kkicg2jq3xnt
1302884
1302882
2026-08-15T17:17:23Z
Айсар
10823
/* 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар */ өҫтәмә мәғлүмәт
1302884
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''16 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 228-се ([[кәбисә йыл]]ында 229-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 137 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Доминиканская республика}}: Республиканың яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Парагвай}}: Балаларҙы яҡлау көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: [[Ҡурай еләге]] ҡайнатмаһы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|США}}: Һауа-десант ғәскәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1930]]: Беренсе төҫлө һәм тауышлы мультфильм эшләнә.
* [[1960]]: [[Стокгольм]]да Халыҡ-ара астронавтика академияһы ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1976]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» фильмының премьераһы була.
* [[1991]]: [[Башҡортостан]] һәм [[Татарстан]] Республикалары араһында «Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Киселёв Иван Александрович]] (1920—3.01.2008), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби эшмәкәр]], йәмәғәтсе, генерал-майор (1967). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан танкист. СССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954). [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).
* [[Головченко Константин Александрович]] (1925—23.04.2003), сәхнә биҙәүсе (сценограф), рәссам. 1967—1985 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинаты рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1973 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнуллина Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы]] (1935), [[Тел ғилеме|телсе]] [[фән|ғалим]]. Филология фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Загорский Валерий Куприянович]] (1940), [[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]-ғалим. 1965—1973 йылдарҙа Өфөләге «Союз» машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы хеҙмәткәре; 1973 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Ғафаров Шәмсетдин Шәйхетдин улы]] (1896—8.12.1937), хәрби һәм милиция хеҙмәткәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғыштарында, [[Совет-поляк һуғышы|1920 йылғы совет-поляк һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Ике [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1921) ордены кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.
* [[Мәликов Әҙип Мәлик улы]] (1921—23.04.2009), [[яҙыусы]], йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1963—1983 йылдарҙа Әлмәт яҙыусылар ойошмаһының яуаплы секретары. Халыҡ депутаттарының алты саҡырылыш Әлмәт ҡала советы депутаты. 1959 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Татарстан Республикаһы|Татар АССР-ының]] атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979). [[Ватан һуғышы ордены|II дәрәжә Ватан һуғышы]] (1985) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1981) ордендары кавалеры. [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Әлмәт (ҡала)|Әлмәт]] ҡалаһы һәм [[Әлмәт районы]]ның почётлы гражданы. Шағир Сажиҙә Сөләймәнованың ире. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Яңауыл районы]] [[Үрге Сат]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Горелова Зинаида Николаевна]] (1946—17.03.2006), табип-терапевт. 1977 йылдан (өҙөклөктәр менән) [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең 20-се медицина-санитария бүлеге табибы, шул иҫәптән 1988—2003 йылдарҙа поликлиниканың терапия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]] [[Яңы Хвалын]] утарынан.
* [[Кәримов Заһир Шакир улы]] (1946—2023), [[Педагогика|педагог]]-[[фән|ғалим]]. [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы, профессор. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996). }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Солтанов Рамзил Нурый улы]] (1932—?), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Яңауыл районы]] «Париж коммунаһы» кохозының элекке сусҡа ҡараусыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың [[Асауҙыбаш]] ауылынан.
* [[Гвоздикова Инга Михайловна]] (1937), [[фән]]-ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)|хәҙерге Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының]] өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2000).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Толстиков Александр Генрихович]] (1957), ғалим-химик, Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Дәүләт (1993) һәм [[СССР]]-ҙың Ленин комсомолы (1986) премиялары лауреаты. Сығышы менән [[Алматы]] ҡалаһынан.
* [[Сурағолов Рәмил Мотаһар улы]] (1962), [[Шиғриәт|шағир]], [[йыр]] текстары авторы. 1996 йылдан [[Рәсәй]]ҙең, Башҡортостандың һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]]дың Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010). }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Круль Леонид Янович]] (1923—8.10.1997), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1961 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
* [[Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы]] (1923), [[фән|ғалим]]-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байдәүләтов Рафаэль Ибраһим улы]] 1943), энергетик, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1999—2008 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер‑министры, 2008—2010 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт власы башҡарма органынан вәкил. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Рәсәй Берҙәм энергетика системаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй яғыулыҡ—энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (1993). [[Почёт ордены|Почёт]] (2004), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2008) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы.
* [[Әхийәров Илфат]] (1988—25.03.2022), [[Украина]]лағы махсус операция барышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, водитель, сержант. [[Генерал Шайморатов ордены]] кавалеры (2022, үлгәндән һуң). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Бушуев Юрий Анатольевич]] (1959), [[спорт]]сы. Дельталёт спорты буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). 2003—2006 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһындағы «Ротор» спортклубы етәксеһе. 1989—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Алмалы ауылынан.
* [[Рябов Александр Алексеевич]] (1959), ғалим, тренер. 1998—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]ның физик тәрбиә кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1997 йылдарҙа [[дзюдо]] һәм самбо буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры. Биология фәндәре кандидаты (2001), профессор (2005). Дзюдо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2011) һәм физик культура отличнигы (2006). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[980]]: [[Әбүғәлисина]], [[Иран]] [[Философия|философы]].
* [[1645]]: Жан де Лабрюйер, [[Франция]] [[әҙәбиәт|яҙыусыһы]].
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1650]]: Винченцо Коронелли, [[Италия]] [[Картография|картографы]], [[Энциклопедия|энциклопедист]].
* [[1845]]: Габриэль Липпман, Франция [[Физика|физигы]], [[Нобель премияһы]] лауреаты (1908).
* [[1860]]: Жюль Лафорг, Франция [[шиғриәт|шағиры]].
* [[1920]]: Леонид Беда, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация генерал-лейтенанты, ике тапҡыр [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[1920]]: Чарльз Буковски, [[АҠШ]] шағиры, яҙыусы.
* [[1921]]: Рөстәм Яхин, [[Татарстан]] композиторы.
* [[1925]]: Радий Погодин, СССР яҙыусыһы, сценарист.
* [[1940]]: Брюс Бересфорд, [[Австралия]] кинорежиссёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа вафат булғандар</categorytree>''
* [[1977]]: [[Элвис Пресли]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы.
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З16]]
[[Категория:16 август]]
7nxg3awn0233stozzpw4ld7xi1qoeks
1302885
1302884
2026-08-15T17:29:37Z
Айсар
10823
/* 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар */ өҫтәмә мәғлүмәт, күренеште төҙәтеү
1302885
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''16 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 228-се ([[кәбисә йыл]]ында 229-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 137 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Доминиканская республика}}: Республиканың яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Парагвай}}: Балаларҙы яҡлау көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: [[Ҡурай еләге]] ҡайнатмаһы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|США}}: Һауа-десант ғәскәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1930]]: Беренсе төҫлө һәм тауышлы мультфильм эшләнә.
* [[1960]]: [[Стокгольм]]да Халыҡ-ара астронавтика академияһы ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1976]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» фильмының премьераһы була.
* [[1991]]: [[Башҡортостан]] һәм [[Татарстан]] Республикалары араһында «Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Киселёв Иван Александрович]] (1920—3.01.2008), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби эшмәкәр]], йәмәғәтсе, генерал-майор (1967). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан танкист. СССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954). [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).
* [[Головченко Константин Александрович]] (1925—23.04.2003), сәхнә биҙәүсе (сценограф), рәссам. 1967—1985 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинаты рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1973 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнуллина Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы]] (1935), [[Тел ғилеме|телсе]] [[фән|ғалим]]. Филология фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Загорский Валерий Куприянович]] (1940), [[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]-ғалим. 1965—1973 йылдарҙа Өфөләге «Союз» машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы хеҙмәткәре; 1973 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Ғафаров Шәмсетдин Шәйхетдин улы]] (1896—8.12.1937), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби]] һәм милиция хеҙмәткәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғыштарында, [[Совет-поляк һуғышы|1920 йылғы совет-поляк һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Ике [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1921) ордены кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.
* [[Мәликов Әҙип Мәлик улы]] (1921—23.04.2009), [[яҙыусы]], йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1963—1983 йылдарҙа Әлмәт яҙыусылар ойошмаһының яуаплы секретары. Халыҡ депутаттарының алты саҡырылыш Әлмәт ҡала советы депутаты. 1959 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Татарстан Республикаһы|Татар АССР-ының]] атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979). [[Ватан һуғышы ордены|II дәрәжә Ватан һуғышы]] (1985) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1981) ордендары кавалеры. [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Әлмәт (ҡала)|Әлмәт]] ҡалаһы һәм [[Әлмәт районы]]ның почётлы гражданы. Шағир Сажиҙә Сөләймәнованың ире. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Яңауыл районы]] [[Үрге Сат]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Агафонов Михаил Александрович]] (1926––2004), [[Журналистика|журналист]]. СССР Журналистар союзы ағзаһы. [[РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре|РСФСР-ҙың]] һәм [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|Башҡорт АССР-ының]] атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Горелова Зинаида Николаевна]] (1946—17.03.2006), табип-терапевт. 1977 йылдан (өҙөклөктәр менән) [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең 20-се медицина-санитария бүлеге табибы, шул иҫәптән 1988—2003 йылдарҙа поликлиниканың терапия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]] [[Яңы Хвалын]] утарынан.
* [[Кәримов Заһир Шакир улы]] (1946—2023), [[Педагогика|педагог]]-[[фән|ғалим]]. [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы, профессор. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996).
* [[Баҡыев Закир Ишбулды улы]] (1961), эшсе. [[Мәләүез]] тимер-бетон конструкциялар заводының форма яһаусыһы. Башҡортостан Республикаһы атҡаҙанған төҙөүсеһе. }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Солтанов Рамзил Нурый улы]] (1932—?), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Яңауыл районы]] «Париж коммунаһы» кохозының элекке сусҡа ҡараусыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың [[Асауҙыбаш]] ауылынан.
* [[Гвоздикова Инга Михайловна]] (1937), [[фән]]-ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)|хәҙерге Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының]] өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2000).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Толстиков Александр Генрихович]] (1957), ғалим-химик, Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Дәүләт (1993) һәм [[СССР]]-ҙың Ленин комсомолы (1986) премиялары лауреаты. Сығышы менән [[Алматы]] ҡалаһынан.
* [[Сурағолов Рәмил Мотаһар улы]] (1962), [[Шиғриәт|шағир]], [[йыр]] текстары авторы. 1996 йылдан [[Рәсәй]]ҙең, Башҡортостандың һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]]дың Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010). }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Круль Леонид Янович]] (1923—8.10.1997), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1961 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
* [[Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы]] (1923), [[фән|ғалим]]-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байдәүләтов Рафаэль Ибраһим улы]] 1943), энергетик, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1999—2008 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер‑министры, 2008—2010 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт власы башҡарма органынан вәкил. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Рәсәй Берҙәм энергетика системаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй яғыулыҡ—энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (1993). [[Почёт ордены|Почёт]] (2004), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2008) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы.
* [[Әхийәров Илфат]] (1988—25.03.2022), [[Украина]]лағы махсус операция барышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, водитель, сержант. [[Генерал Шайморатов ордены]] кавалеры (2022, үлгәндән һуң). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Бушуев Юрий Анатольевич]] (1959), [[спорт]]сы. Дельталёт спорты буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). 2003—2006 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһындағы «Ротор» спортклубы етәксеһе. 1989—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Алмалы ауылынан.
* [[Рябов Александр Алексеевич]] (1959), ғалим, тренер. 1998—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]ның физик тәрбиә кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1997 йылдарҙа [[дзюдо]] һәм самбо буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры. Биология фәндәре кандидаты (2001), профессор (2005). Дзюдо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2011) һәм физик культура отличнигы (2006). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[980]]: [[Әбүғәлисина]], [[Иран]] [[Философия|философы]].
* [[1645]]: Жан де Лабрюйер, [[Франция]] [[әҙәбиәт|яҙыусыһы]].
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1650]]: Винченцо Коронелли, [[Италия]] [[Картография|картографы]], [[Энциклопедия|энциклопедист]].
* [[1845]]: Габриэль Липпман, Франция [[Физика|физигы]], [[Нобель премияһы]] лауреаты (1908).
* [[1860]]: Жюль Лафорг, Франция [[шиғриәт|шағиры]].
* [[1920]]: Леонид Беда, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация генерал-лейтенанты, ике тапҡыр [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[1920]]: Чарльз Буковски, [[АҠШ]] шағиры, яҙыусы.
* [[1921]]: Рөстәм Яхин, [[Татарстан]] композиторы.
* [[1925]]: Радий Погодин, СССР яҙыусыһы, сценарист.
* [[1940]]: Брюс Бересфорд, [[Австралия]] кинорежиссёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа вафат булғандар</categorytree>''
* [[1977]]: [[Элвис Пресли]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы.
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З16]]
[[Категория:16 август]]
styss8jp0tkm6kwgbvqt4fsvrxz3tnr
1302886
1302885
2026-08-15T17:32:36Z
Айсар
10823
1302886
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''16 август''' — [[григориан стиле]] буйынса йылдың 228-се ([[кәбисә йыл]]ында 229-сы) көнө. Йыл аҙағына тиклем 137 көн ҡала.
{{Ай календары|date={{CURRENTYEAR}}-08-01}}
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|1|}} ||
== {{Байрамдар}} һәм иҫтәлекле даталар ==
;[[Рәсем:Sciences de la terre.svg|25px]] Халыҡ-ара
;[[Рәсем:Crystal locale.png|27px]] Милли
* {{Флагификация|Доминиканская республика}}: Республиканың яңырыу көнө.
* {{Флагификация|Парагвай}}: Балаларҙы яҡлау көнө.
* {{Флагификация|Рәсәй}}: [[Ҡурай еләге]] ҡайнатмаһы көнө.
;[[Файл:Social_sciences.svg|25px]] Һөнәри
* {{Флагификация|Рәсәй}}: Һауа Флоты көнө (Авиация көнө).
* {{Флагификация|США}}: Һауа-десант ғәскәрҙәре көнө.
}}</onlyinclude>
== {{Ваҡиғалар}} ==
* [[1930]]: Беренсе төҫлө һәм тауышлы мультфильм эшләнә.
* [[1960]]: [[Стокгольм]]да Халыҡ-ара астронавтика академияһы ойошторола.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1976]]: [[Совет Социалистик Республикалар Союзы|СССР-ҙа]] «Ирония судьбы, или С лёгким паром!» фильмының премьераһы була.
* [[1991]]: [[Башҡортостан]] һәм [[Татарстан]] Республикалары араһында «Дуҫлыҡ һәм хеҙмәттәшлек тураһында килешеү»гә ҡул ҡуйыла. }}
== {{Тыуым}} ==
=== Башҡортостан менән бәйле шәхестәр ===
==== 0 һәм 5 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|3|}} ||
* [[Киселёв Иван Александрович]] (1920—3.01.2008), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби эшмәкәр]], йәмәғәтсе, генерал-майор (1967). [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан танкист. СССР-ҙың 3-сө саҡырылыш Юғары Советы депутаты (1950—1954). [[Советтар Союзы Геройы]] (1945).
* [[Головченко Константин Александрович]] (1925—23.04.2003), сәхнә биҙәүсе (сценограф), рәссам. 1967—1985 йылдарҙа Башҡортостан ижади-производство комбинаты рәссамы. Бөйөк Ватан һуғышында ҡатнашыусы. 1973 йылдан [[СССР]] Рәссамдар союзы ағзаһы. Башҡорт АССР-ының атҡаҙанған рәссамы (1985).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Зәйнуллина Гәүһәр Динмөхәмәт ҡыҙы]] (1935), [[Тел ғилеме|телсе]] [[фән|ғалим]]. Филология фәндәре кандидаты. [[Башҡортостан]]дың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Загорский Валерий Куприянович]] (1940), [[Инженерлыҡ эше|инженер-механик]]-ғалим. 1965—1973 йылдарҙа Өфөләге «Союз» машиналар эшләү конструкторлыҡ бюроһы хеҙмәткәре; 1973 йылдан [[Өфө нефть институты]] һәм [[Өфө дәүләт нефть техник университеты]] уҡытыусыһы. Техник фәндәр докторы (1994), профессор (1998). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре (2003), СССР-ҙың уйлап табыусыһы (1976). Сығышы менән [[Стәрлетамаҡ]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 1 һәм 6 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|4|}} ||
* [[Ғафаров Шәмсетдин Шәйхетдин улы]] (1896—8.12.1937), [[Хәрби хеҙмәткәр|хәрби]] һәм милиция хеҙмәткәре. [[Беренсе донъя һуғышы|Беренсе донъя]] һәм [[Рәсәйҙә Граждандар һуғышы|Граждандар]] һуғыштарында, [[Совет-поляк һуғышы|1920 йылғы совет-поляк һуғышы]]нда ҡатнашыусы. Ике [[Ҡыҙыл Байраҡ ордены|Ҡыҙыл Байраҡ]] (1921) ордены кавалеры. Сәйәси золом ҡорбаны.
* [[Мәликов Әҙип Мәлик улы]] (1921—23.04.2009), [[яҙыусы]], йәмәғәтсе. [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашыусы. 1963—1983 йылдарҙа Әлмәт яҙыусылар ойошмаһының яуаплы секретары. Халыҡ депутаттарының алты саҡырылыш Әлмәт ҡала советы депутаты. 1959 йылдан [[СССР Яҙыусылар союзы]] ағзаһы. [[Татарстан Республикаһы|Татар АССР-ының]] атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1979). [[Ватан һуғышы ордены|II дәрәжә Ватан һуғышы]] (1985) һәм [[«Почёт Билдәһе» ордены|«Почёт Билдәһе»]] (1981) ордендары кавалеры. [[Татарстан Республикаһы]]ның [[Әлмәт (ҡала)|Әлмәт]] ҡалаһы һәм [[Әлмәт районы]]ның почётлы гражданы. Шағир Сажиҙә Сөләймәнованың ире. Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]] [[Яңауыл районы]] [[Үрге Сат]] ауылынан.
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Агафонов Михаил Александрович]] (1926––2004), [[Журналистика|журналист]]. СССР Журналистар союзы ағзаһы. [[РСФСР-ҙың атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре|РСФСР-ҙың]] һәм [[Башҡорт Автономиялы Совет Социалистик Республикаһы|Башҡорт АССР-ының]] атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре.
* [[Горелова Зинаида Николаевна]] (1946—17.03.2006), табип-терапевт. 1977 йылдан (өҙөклөктәр менән) [[«Салауатнефтеоргсинтез» берекмәһе]]нең 20-се медицина-санитария бүлеге табибы, шул иҫәптән 1988—2003 йылдарҙа поликлиниканың терапия бүлеге мөдире. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған табибы (1995), [[СССР]]-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1990). Сығышы менән хәҙерге [[Башҡортостан Республикаһы]]ның [[Күгәрсен районы]] [[Яңы Хвалын]] утарынан.
* [[Кәримов Заһир Шакир улы]] (1946—2023), [[Педагогика|педагог]]-[[фән|ғалим]]. [[М. Аҡмулла исемендәге Башҡорт дәүләт педагогия университеты]] уҡытыусыһы. Педагогия фәндәре докторы, профессор. [[Рәсәй Федерацияһы]]ның почётлы юғары һөнәри белем биреү хеҙмәткәре, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған уҡытыусыһы (1996).
* [[Баҡыев Закир Ишбулды улы]] (1961), эшсе. [[Мәләүез]] тимер-бетон конструкциялар заводының форма яһаусыһы. Башҡортостан Республикаһы атҡаҙанған төҙөүсеһе. }}
}}</onlyinclude>
==== 2 һәм 7 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|5|}} ||
* [[Солтанов Рамзил Нурый улы]] (1932—?), [[Малсылыҡ|малсы]]. [[Яңауыл районы]] «Париж коммунаһы» кохозының элекке сусҡа ҡараусыһы. [[«Почёт Билдәһе» ордены]] кавалеры (1981). Сығышы менән ошо райондың [[Асауҙыбаш]] ауылынан.
* [[Гвоздикова Инга Михайловна]] (1937), [[фән]]-ғалим-тарихсы. 1971—2013 йылдарҙа [[Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (РФА Өфө фәнни үҙәге)|хәҙерге Рәсәй Фәндәр Академияһы Өфө фәнни үҙәгенең Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтының]] өлкән ғилми хеҙмәткәре. Тарих фәндәре кандидаты (1982). [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1998), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2000).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Толстиков Александр Генрихович]] (1957), ғалим-химик, Рәсәй Фәндәр Академияһының мөхбир ағзаһы (2000), химия фәндәре докторы (1993), профессор (2001). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның Дәүләт (1993) һәм [[СССР]]-ҙың Ленин комсомолы (1986) премиялары лауреаты. Сығышы менән [[Алматы]] ҡалаһынан.
* [[Сурағолов Рәмил Мотаһар улы]] (1962), [[Шиғриәт|шағир]], [[йыр]] текстары авторы. 1996 йылдан [[Рәсәй]]ҙең, Башҡортостандың һәм [[Татарстан Республикаһы|Татарстан]]дың Журналистар һәм Яҙыусылар союздары ағзаһы. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2006), [[Татарстан Республикаһы]]ның атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (2010). }}
}}</onlyinclude>
==== 3 һәм 8 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|6|}} ||
* [[Круль Леонид Янович]] (1923—8.10.1997), [[Һынлы сәнғәт|рәссам]], 1961 йылдан СССР Рәссамдар союзы ағзаһы.
* [[Мәүлитова Мөнәүәрә Ғәбдрәҡип ҡыҙы]] (1923), [[фән|ғалим]]-табип, балалар хирургы, юғары мәктәп уҡытыусыһы. Медицина фәндәре докторы (1979), профессор (1980). [[Башҡорт АССР‑ы]]ның атҡаҙанған фән эшмәкәре (1989), СССР-ҙың һаулыҡ һаҡлау отличнигы (1963). С. Д. Терновский исемендәге премия лауреаты (2008).
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[Байдәүләтов Рафаэль Ибраһим улы]] 1943), энергетик, дәүләт һәм хужалыҡ эшмәкәре. 1999—2008 йылдарҙа [[Башҡортостан Республикаһы Хөкүмәте]] Премьер‑министры, 2008—2010 йылдарҙа [[Рәсәй Федерацияһы]] Федераль Йыйылышының Федерация Советында Башҡортостан Республикаһының дәүләт власы башҡарма органынан вәкил. Башҡортостан Республикаһының 2-се саҡырылыш [[Башҡортостан Республикаһы Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай|Дәүләт Йыйылышы — Ҡоролтай]] депутаты, Рәсәй Берҙәм энергетика системаһының атҡаҙанған хеҙмәткәре (2003), Рәсәй яғыулыҡ—энергетика комплексының почётлы хеҙмәткәре (2003). Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған энергетигы (1993). [[Почёт ордены|Почёт]] (2004), «Башҡортостан Республикаһында күрһәткән хеҙмәттәре өсөн» (2003), [[Салауат Юлаев ордены|Салауат Юлаев]] (2008) ордендары кавалеры. [[Белорет]] ҡалаһы һәм [[Белорет районы]]ның почётлы гражданы.
* [[Әхийәров Илфат]] (1988—25.03.2022), [[Украина]]лағы махсус операция барышында һәләк булған хәрби хеҙмәткәр, водитель, сержант. [[Генерал Шайморатов ордены]] кавалеры (2022, үлгәндән һуң). Сығышы менән [[Дүртөйлө]] ҡалаһынан. }}
}}</onlyinclude>
==== 4 һәм 9 һанына тамамланған йылдарҙа тыуғандар ====
<onlyinclude>{{#if: {{replace|{{{1|}}}|7|}} ||
* [[Бушуев Юрий Анатольевич]] (1959), [[спорт]]сы. Дельталёт спорты буйынса [[Рәсәй]]ҙең халыҡ-ара класлы спорт мастеры (1996). 2003—2006 йылдарҙа [[Күмертау]] ҡалаһындағы «Ротор» спортклубы етәксеһе. 1989—1991 йылдарҙа СССР-ҙың, 1992 йылдан — Рәсәйҙең йыйылма командалары ағзаһы. Сығышы менән хәҙерге [[Ырымбур өлкәһе]]нең [[Төйлөгән районы]] Алмалы ауылынан.
* [[Рябов Александр Алексеевич]] (1959), ғалим, тренер. 1998—2011 йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт аграр университеты]]ның физик тәрбиә кафедраһы мөдире, бер үк ваҡытта 1991—1997 йылдарҙа [[дзюдо]] һәм самбо буйынса Башҡортостан йыйылма командаһының баш тренеры. Биология фәндәре кандидаты (2001), профессор (2005). Дзюдо буйынса Рәсәйҙең атҡаҙанған тренеры (2004). [[Рәсәй Федерацияһы]]ның атҡаҙанған физик культура хеҙмәткәре (2011) һәм физик культура отличнигы (2006). Сығышы менән [[Өфө ҡалаһы]]нан.
}}</onlyinclude>
=== Дөйөм исемлек ===
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа тыуғандар</categorytree>''
* [[980]]: [[Әбүғәлисина]], [[Иран]] [[Философия|философы]].
* [[1645]]: Жан де Лабрюйер, [[Франция]] [[әҙәбиәт|яҙыусыһы]].
{{Hider|title = ''тулы исемлек''|title-style = text-align: left; color: black; background-color: lavender; font-weight: bold; |content-style = color: black; background-color: ghostwhite; text-align: left; |hidden=1 |content =
* [[1650]]: Винченцо Коронелли, [[Италия]] [[Картография|картографы]], [[Энциклопедия|энциклопедист]].
* [[1845]]: Габриэль Липпман, Франция [[Физика|физигы]], [[Нобель премияһы]] лауреаты (1908).
* [[1860]]: Жюль Лафорг, Франция [[шиғриәт|шағиры]].
* [[1920]]: Леонид Беда, [[Бөйөк Ватан һуғышы]]нда ҡатнашҡан хәрби осоусы, авиация генерал-лейтенанты, ике тапҡыр [[Советтар Союзы Геройы]].
* [[1920]]: Чарльз Буковски, [[АҠШ]] шағиры, яҙыусы.
* [[1921]]: Рөстәм Яхин, [[Татарстан]] композиторы.
* [[1925]]: Радий Погодин, СССР яҙыусыһы, сценарист.
* [[1940]]: Брюс Бересфорд, [[Австралия]] кинорежиссёры, «[[Оскар]]» премияһы лауреаты. }}
== {{Үлем}} ==
''<categorytree depth="0">Категория:16 августа вафат булғандар</categorytree>''
* [[1977]]: [[Элвис Пресли]], [[АҠШ]] [[йыр]]сыһы.
== {{Йыл көндәре}} ==
{{Календарь}}
{{Айҙар}}
[[Категория:Йыл көндәре|З16]]
[[Категория:16 август]]
i7r0idfd3mqaiaedy4muijx84vpebli
Ашау етмәү
0
71784
1302896
1302465
2026-08-16T05:09:40Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302896
wikitext
text/x-wiki
{{Болезнь
| Name = Аслыҡ, ашау етмәү
| Image = Orange ribbon.svg
| Caption = Хәнәүәт төҫөндәге таҫма ашау етмәү символы.
| DiseasesDB =
| ICD10 =
| ICD9 =
| ICDO =
| OMIM =
| MedlinePlus =
| eMedicineSubj = ped
| eMedicineTopic = 1360
| MeshID = D044342
}}
'''Ашау етмәү''' — аҙыҡ-түлек етешмәү, ашауға мохтажлыҡ кисереүҙән барлыҡҡа килгән хәлде тасүирлаусы термин. Ҡағиҙә булараҡ, һүҙ рационда аҙыҡ-түлек етешмәү тураһында, ҡайһы саҡта [[аш ҡайнатыу тракты]]нда аш һеңдереү процессы боҙолау һәм аш һеңдереү процессында туҡлыҡлы матдәләр юғалтыу тураһында бара. Ашау етмәү осрағында гиротрофия күренеше өс дәрәжәлә квалификациялана. Бының өсөн индивидумдың нормаль ауырлығынан процентраҙа етешмәгән ауырлыҡты иҫәпләйҙәр.
Аслыҡ, ашау етмәү социаль афәт булып һанала . '''Абсолют аслыҡ''' — ашар еткермәүҙең күҙгә күренеп торғаны, '''сағыштырмаса (йәшерен) аслыҡ''' — аслы-туҡлы йәшәү, аҙыҡ рационында кәрәкле матдәләр етмәү.
Аслыҡ, ғәҙәттән тыш тәбиғәт шарттары афәтенән һу: [[ер тетрәү]], [[һыу баҫыу]]ҙар, оҙаҡҡа һуҙылған ҡоролоҡ, циклондар һ.б., шулай уҡ [[һуғыш]]тар, хәрби конфликттар нәтижәһендә башланып китә. Был осраҡ тар [[ауыл хужалығы]] етештереүен киҫкен кәметә һәм көтөлмәгән бәлә-ҡазаларға алып килә.
[[Файл:Starved girl.jpg|thumb|[[Нигерия]]ла Граждандар һуғышы осорондағы аслыҡтан интегеүсе бала. 1967—1970 й.]]
2000 йылдан 2000 йылғаса аҙыҡ-түлек менән тәьмин ителеү буйынса БМО докладында ашап еткермәү сәбепле үлем осрағы 58 % етә тип билдәләнә. «Донъяла йыл һайын 62 миллион кеше үлә, һәи ун икенсе кеше аслыҡтан ыҙалан<ref name="library.thinkquest.org">[http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm The world hunger problem: Facts, figures and statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111118092329/http://library.thinkquest.org/C002291/high/present/stats.htm |date=2011-11-18 }}</ref>. 2006 йылда 38 миллион кеше ашап еткермәү менән бәле, [[микроэлементтар]] етешмәүҙән үлә»<ref>{{cite book |first=Jean |last=Ziegler |authorlink=Jean Ziegler |title=L'Empire de la honte |url=https://archive.org/details/lempiredelahonte0000jean |publisher=Fayard |location= |year=2007 |isbn=978-2-253-12115-2 |page=[https://archive.org/details/lempiredelahonte0000jean/page/130 130] }}</ref>.
Үлем кимәлен хроник аслыҡ нәтижәһендә билдәләү ифрат та ауыр. Сөнки үлем осрағы туранан-тура аслыҡ менән бәйләнмәгән. Ашап еткермәү кешеләрҙең [[яман шеш]], [[кахексия]], [[дистрофия]], [[маразм]] кеүек сирҙәр менән күпләп ауырыуына килтерә. [[Аҡһым]] етмәүҙән айырыуса балалар, бигерәк тә күкрәк һөтө имгән осорҙа һәм ғүмеренең беренсе йылдарында, шулай уҡ йөклө ҡатын-ҡыҙҙар һәм бала имеҙеүсе ҡатындар ғазаплана.
Оҙаҡ ашамау билдәләре — хәлһеҙлек, [[ябыҡлыҡ]], [[анемия]], йыш ҡына шешкелек.
Ашау етмәү, организмдың нормаль эшмәкәрлеген һаҡлау өсөн туҡлыҡлы матдәләр етмәү булараҡ, ғәҙәттә үҫешеүсе илдәрҙә [[ярлылыҡ]] менән бәйле. Әммә туҡланыуҙың боҙолоуы, дөйөм термин булараҡ, айырыуса дөрөҫ туҡланмау кеүек, үҫешкән илдәрҙә лә күҙәтелә, был артыҡ ауырлыҡтағы кешеләр һаны күбәйгән процентында сағыла.
Ашау етмәү арҡаһында аҙыҡтың энергетик ҡиммәте (калориялар һаны) етешмәй, шулай уҡ кешелә [[аҡһымдар]], [[витаминдар]], [[микроэлементтар]] етешмәүе ихтимал. Көндәлек тормошта бындай боҙоҡлоҡтар башҡа терминдар менән билдәләнә, мәҫәлән, авитаминоз, йәки унан да тарыраҡ, ҡайһы бер туҡлыҡлы матдәләрҙең булмауы тураһында клиник картинаны аңлатҡан төшөнсәләр. Миҫал итеп С витамины етешмәгәндә [[цинга]], [[пеллагрия]] (сәбәбе — PP витамины һәм бигерәк тә мөһим триптофан аминокислотаһы булған аҡһымдар етешмәүе) килтерергә мөмкин.
Дөйөм аслыҡ алиментар дистрофияға һәм квашиоркорға (туҡланыу рационында аҡһымдар етешмәү фонында ҡаты дистрофия төрө) килтерә.
== Дөйөм клиник картина ==
Ашау етмәү арҡаһында [[организм]] көсһөҙләнә; хеҙмәткә яраҡлылыҡ юҡҡа сыға; ауырыуҙар, бигерәк тә [[пневмония]], ағышы әкренәйә; яралар, шул иҫәптән хирургик яралар ҙа, күпкә насарыраҡ уңалалар. [[Тире]] кибә һәм ҡубырсый. Дөйөм ағарыныу һәм шешкелек күҙәтелә, сөнки организмда [[аҡһымдар]] етешмәгәнлектән, ҡанда плазманың онкотик баҫымы кәмей, һыу ҡан тамырҙары тормай һәм туҡыма шыйыҡсаһында йыйыла, ошонан «аслыҡтан шешеү» тигән һүҙбәйләнеш барлыҡҡа килгән дә инде. Шештәрҙең сәбәбе етерлек асыҡланмаған. Сфинктер менән арт юлы функциялары боҙолоуы ихтимал. Ирҙәрҙә ирлек кәре кәмей, ҡатын-ҡыҙҙарҙа күрем туҡтай. Өлөшләтә туҡланмағанда аппетит, ҡағиҙә булараҡ, етешмәгән продуктҡа, мәҫәлән, майға йүнәлтелә<ref name="бмэ">[http://bigmeden.ru/article/Голодание''Голодание'' — статья из [[Большая медицинская энциклопедия|Большой медицинской энциклопедии]]]</ref>.
Аҙыҡ етешмәгәнлектән организм үҙ ихтыяжын организм матдәләре иҫәбенә ҡәнәғәтләндерә, шул уҡ ваҡытта төрлө органдарҙың материалдары юғалтыуы тигеҙ бармай: иң әҙ юғалтыуҙар иң мөһимдәре кисерә. Ҡан составы үҙгәрмәй тиерлек, сөнки ҡанға тарҡалыусы туҡымаларҙан алынған материалдар инә. Аҡһым матдәләре сығанағы булараҡ мускул туҡымалары ҡулланыла, улар үҙҙәренең ҡоро матдәһенең 65% тиклемен юғалталар, ә майҙар — май деполарын, һөйәктәр — минералдарҙы. Углеводтарҙы тәүҙә үҙенең [[гликоген]] байлыҡтарынан, һуңынан [[аҡһымдар]]ҙың тарҡалыу барышында барлыҡҡа килгән продукттарынан [[углевод]]ты бауыр БИРӘ. [[Йөрәк]] һәм [[мейе]] хатта аслыҡтан вафат булғандарҙа үҙ массаһын һаҡлап ҡалалар тиерлек<ref name="бмэ" />.
== Ашау етмәүҙең варианттары ==
Ашау етмәгәндә туҡланыу организмдың энергетик ихтыяждарын ҡәнәғәтләндерә алмай, ҡайһы бер туҡлыҡлы матдәләрҙең етешмәүенә лә килтерә, был төрлө патологик сағылыштар тыуҙыра<ref name="бмэ" />.
=== Аҡһымдар етмәүе ===
[[Аҡһымдар]] етешмәгәндә барлыҡҡа килә. Был шарттарҙа аҡһым алмашыныуының көсөргәнешлеген сағылдырған бәүел һәм тиҙәктә азот һаны ни тиклем аҙыраҡ булһа, организмдың энергия ихтыяжын тәьмин итеүсе башҡа аҙыҡ ингредиенттары ла шул тиклем күберәк була, быға ҡарамаҫтан организмда [[аҡһымдар]] етешмәүе һәм башҡа матдәләрҙең етерлек ҡабул ителеүе арҡаһында ла [[аҡһымдар]]ҙың тарҡалыуы бер ҡасан да туҡтамай<ref name="бмэ" />.
=== Аминокислоталар етешмәүе ===
Организмда синтезлана алмаған мөһим мәтдәләр, аминокислоталар булмаған осраҡта үҫешә. Иң мөһимдәре — триптофан, тирозин, лейцин, цистин. Оҙаҡҡа һуҙылған аминокислота аслығы организмдың үҫеү осоронда һиҙелә, ул туҡтап ҡалырға һәм хатта тән ауырлығын юғалта башларға мөмкин. Бөтә аминокислоталарҙың етерлек миҡдары барлыҡҡа килгәс, үҫеү дауам итә<ref name="бмэ" />.
=== Минералдар етешмәүе ===
Ҡайһы бер элементтар етешмәүҙән барлыҡҡа килә, мәҫәлән, [[фосфор]] аслығы, [[кальций]] аслығы. Үҫеп килеүсе организмдарҙа нығыраҡ сағыла. Ҡайһы бер туҡымаларҙың, мәҫәлән, һөйәктең дөрөҫ үҫеүе өсөн кәрәкле файҙалы минералдар миҡдары ғына түгел, уларҙың нисбәте лә мөһим роль уйнай, мәҫәлән, [[рахит]] ауырыуында кальцийҙың фосфорға нисбәте<ref name="бмэ" />.
=== [[Липидтар]] етешмәүе ===
[[Липидтар]] етешмәй. [[Липидтар]] — май һәм майға оҡшаш матдәләр, уларҙың күбеһе йәшәү өсөн кәрәк, әммә уларҙың барыһыла организмда етерлек тиҙлек менән синтезлау мөмкин түгел. Липид етешмәүҙең айырым осрағы — рахит (D-авитаминоз)<ref name="бмэ" />.
== Ашау етмәү сәбәптәре ==
* Аслыҡ
* Фәҡирлек
* Аш ҡайнатыу тракты ауырыуҙары
* Аш һеңдереү процессы боҙолоу
* [[Депрессия]](күңел төшөнкөлөгө)<ref>Русско-башкирский словарь педагогических и психологических терминов (Н. Ф. Суфьянова, 2002)</ref>
* Неврозлы анорексия (ауырыу сәбәпле ашау теләгенең юҡлығы)<ref>Русско-башкирский словарь медицинских терминов (В. З. Гумеров, 1981)
</ref>
* Булимия (ныҡ көслө асығыу тойғоһо; йыш ҡына хәлһеҙлек һәм эс ауыртыу күҙәтелә)<ref>Русско-башкирский толковый словарь медицинских терминов (М. Т. Азнабаев, 2007)
</ref>
* [[Шәкәр диабеты]]
* Ураҙа тотоу
* [[Кома]] (тәрән йоҡоға оҡшаған иҫһеҙ хәл)<ref>Русско-башкирский словарь (под редакцией З. Г. Ураксина, 2005)
</ref>
* [[Алкоголизм]]
* Май һәм [[углевод]]тарҙы саманан тыш артыҡ ҡулланыу
* Халыҡтың үтә күплеге<ref>Ron Nielsen, ''The little green handbook'', Picador, New York (2006) ISBN 0-312-42581-3</ref>
* Аҙыҡ продукттарын сәңәғәттә етештереү
== Ашау етмәүҙең патологик эҙемтәләре ==
[[Файл:LizzieVanZyl.jpg|thumb|right|250px|[[Кахексия]].]]
* [[Алиментар дистрофия]]
* [[Кахексия]]
* [[Квашиоркор]]
== Ашау етмәүҙең патологик сәбәптәре ==
Ашау етмәүҙең симптомдары ашты һеңдереү йәки ашау һәләтенең боҙолоуы менән бәйле булыуы мөмкин. Организмға аҙыҡтың эләгеүенең боҙолошо аппетиттың (анорексия) булмауы менән бәйле булыуы мөмкин, быға ашҡаҙан-эсәк юлы ауырыуҙары, йоғошло ауырыуҙар, яман шештәр, экзоген һәм эндоген ағыуланыуҙар, ҡаты ауыртыуҙар һ.б. эҙемтә булып тора. Ҡайһы бер психик тайпылыштарҙы оҙатылып килгән анорексия нейро-психик характерға эйә булыуы<ref name="бмэ" />.
Аш һеңдереү системаһына аҙыҡты ҡабул итеүҙең ҡыйынлығы һәм уның аша алға барыуының сәбәбе йотоуҙың боҙолоуы, шулай уҡ ҡайһы бер механик ҡаршылыҡтар: стеноз һәм аш юлы шештәре, пилоростеноз, эсәк үткәрмәүсәнлеге һәм башҡалар булыуы мөмкин<ref name="бмэ" />.
Аш һеңдереү һәм туҡлыҡлы матдәләрҙе һурыуҙың боҙолоуы аш һеңдереү һуттарының етерлек бүленмәүе, ферменттарҙың аҙ әүҙемлеге, эсәктә процестарҙың дөрөҫ бармауы арҡаһында барлыҡҡа килә. Бының сәбәптәре күп төрлө булыуы мөмкин<ref name="бмэ" />.
== Статистика ==
[[Файл:Percentage population undernourished world map.PNG|thumb|right|500px|Донъя картаһында халҡы ашау етмәгәндән ыҙалаған илдәр билдәләнгән]]
[[Файл:Niger childhood malnutrition 16oct06.jpg|thumb|right|[[Нигер]]ҙа 2005 йылда йотлоҡ ваҡытында аслыҡтан интеккән балалар]]
[[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы]]ның Аҙыҡ-түлек һәм ауыл хужалығы ойошмаһы докладына ярашлы, 2001-2003 йылдар араһында түбәндәге илдәрҙә 5 миллиондан ашыу ашау етмәүҙән яфаланған кеше теркәлгән<ref>[http://www.fao.org/faostat/foodsecurity/Files/NumberUndernourishment.xls] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070408140143/http://www.fao.org/faostat/foodsecurity/Files/NumberUndernourishment.xls |date=2007-04-08 }}</ref>
{| class="wikitable"
!Ил !!Ашау етмәүҙән ыҙалағандар һаны, млн
|-
|[[Индия]]
|196.0
|-
|[[Ҡытай]]
|140.5
|-
|[[Бангладеш]]
| 43.1
|-
|[[Конго Демократик Республикаһы]]
| 37.0
|-
|[[Пакистан]]
| 35.2
|-
|[[Эфиопия]]
| 31.5
|-
|[[Танзания]]
| 16.1
|-
|[[Филиппины]]
| 15.2
|-
|[[Бразилия]]
|14.2
|-
|[[Индонезия]]
| 13.8
|-
|[[Вьетнам]]
| 13.8
|-
|[[Таиланд]]
| 13.4
|-
|[[Нигерия]]
| 11.5
|-
|[[Кения]]
| 9.7
|-
|[[Судан]]
| 8.8
|-
|[[Мозамбик]]
|7.9
|-
|[[Төньяҡ Корея]]
|7.2
|-
|[[Йемен]]
| 7.1
|-
|[[Мадагаскар]]
| 6.5
|-
|[[Колумбия]]
| 5.9
|-
|[[Зимбабве]]
| 5.7
|-
|[[Мексика]]
|5.0
|-
|[[Замбия]]
|4.9
|-
|[[Ангола]]
|4.8
|----
|}
[[Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы]] мәғлүмәттәре буйынса, үҫешеүсе илдәрҙә балаларҙың 20-25 проценты аҡһым-калориялы йәки башҡа ашау етмәүҙән яфалана<ref name="Щабалов">{{книга
|автор = Шаблалов Н. П.
|часть =
|заглавие = Детские болезни
|оригинал =
|ссылка =
|ответственный =
|издание = 3-е изд., перераб. и доп
|место = {{СПб}}
|издательство = Сотис
|год = 1993
|том =
|страницы = 75—86
|страниц = 567
|серия = учебная литература для студентов медицинских институтов
|isbn = 5-85503067-9
|тираж = 50000
}}</ref>.
== Глобаль проблема ==
Бөгөнгө көндә лә ашау етмәү глобаль проблема булып тора. [[Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы]] эксперттары ашау етешмәүе бөтә донъяла халыҡ һаулығына янаған иң ҙур хәүеф тип иҫәпләй<ref name=economist>{{cite news |author= |title=Malnutrition The Starvelings |agency= |work= |newspaper=The Economist |date= 2008-01-24|url=http://www.economist.com/world/international/displaystory.cfm?story_id=10566634}}</ref>. Шуның менән бергә халыҡтың туҡланыу характерын һәм балансын яҡшыртыу был проблеманы еңеп сығырға ярҙам итеүсе иң һөҙөмтәле саралар тип һанала<ref name=economist/><ref name=hiddenhunger>{{cite news |author= |title=The Hidden Hunger |agency= |work= |newspaper=New York Times |date=2009-05-24 |url=https://www.nytimes.com/2009/05/24/opinion/24kristof.html |first=Nicholas D. |last=Kristof}}</ref>. Ғәҙәттән тыш сараларға организмда микроэлементтарының аҙлығы һөҙөмтәләрен махсус өҫтәмәләр (мәҫәлән, арахис майы<ref name=BBC>{{cite news |author= |title=Firms target nutrition for the poor |agency= |work= |newspaper=BBC News |date= 2009-06-24|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/8114750.stm |first=Tatum |last=Anderson}}</ref>) ярҙамында еңеп сығыу йәки йәш менән бәйле дозаларҙа микроэлементтары булған фармацевтика препараттарын ҡулланыу инә<ref name=time>{{cite news |author= |title=Can one pill tame the illness no one wants to talk about? |agency= |work= |newspaper=Time |date=2009-08-17 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html |accessdate=2012-03-10 |archivedate=2013-08-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130826150457/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826150457/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1914655,00.html |date=2013-08-26 }}</ref>.
[[Гонконг]]тың иң эре аналитик үҙәктәренең береһе — Asian Patrion Portal мәғлүмәттәре буйынса, Көньяҡ-Көнсығыш [[Азия]] һәм [[Африка]] халҡының ашап туймауы системалы характер йөрөтә һәм организмда ҡиммәтле хайуан аҡһымының етешмәүенә килтерә. Хайуан аҡһымының баҙар ҡеүәте 180 миллион тонна тип баһалана, ә хаҡы йылына 6 миллиард долларҙан ашыу тәшкил итә. Asian Patrion Portal ошондай һығымтаға килә: бер ниндәй шәхси, хатта бик ҙур компания ла был баҙарҙы тултырыу мәсьәләһен хәл итә алмай, шуға күрә төбәктә ашау етмәү мәсьәләһен бергәләп хәл итергә кәрәк.
=== Үлем кимәле ===
[[БМО]]-ның 2000 йылдан алып 2008 йылдың мартына тиклем аҙыҡ-түлек ҡулланыу тураһындағы докладында Жан Зиглер билдәләүенсә, 2006 йылда ашау етмәүҙән үлем дөйөм үлем осраҡтарының 58 процентын тәшкил итә. «Йыл һайын донъяла төрлө сәбәптәрҙән яҡынса 62 миллион кеше үлә, шул уҡ ваҡытта бөтә донъяла һәр ун ике кеше ашау етмәүҙән яфалана<ref name="library.thinkquest.org"/>. 2006 йылда 36 миллиондан ашыу кеше аслыҡтан йәки микроэлементар етешмәү ауырыуҙарынан вафат була»<ref>{{книга |заглавие=L'Empire de la honte |издательство=[[Фаяр (издательство)|Fayard]] |год=2007 |isbn=978-2-253-12115-2 |страницы=130 |ref=Ziegler |язык=und |автор={{Нп3|Jean Ziegler|Ziegler, Jean|en|Jean Ziegler}}}}</ref>.
[[Бөтә донъя һаулыҡ һаҡлау ойошмаһы]] мәғлүмәттәре буйынса, ашау етмәү балалар үлеме структураһына иң ҙур өлөш индерә, бөтә осраҡтарҙың яртыһында сәбәптәрҙең береһе булып тора. Йыл һайын алты миллион бала аслыҡтан үлә<ref>{{cite news | url=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/europe/11/17/italy.food.summit/ | work=CNN | title=U.N. chief: Hunger kills 17,000 kids daily | date=2009-11-17 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200813170030/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/europe/11/17/italy.food.summit/ |date=2020-08-13 }}</ref>.
Ғүмерҙен тәүге ике йылында ашау етмәү кире ҡайтарғыһыҙ, йәғни киләсәктә уның эҙемтәләре бөтөнләй тиерлек бөтмәй. Ярлылыҡ менән ауырлашҡан, аҙыҡ менән аҙ тәьмин ителгән балалар насар һаулыҡ күрһәткестәре һәм түбән белем алыу потенциалы менән үҫәләр. Уларҙың балалары, ғәҙәттә, бәләкәйерәк була. Элегерәк ашау етмәү тик ауырыуҙар ([[ҡыҙылса]], [[пневмония]] һәм диарея) ҡатмарлашыуы күҙлегенән генә ҡарала ине. Әммә ашау етмәү (ауырыуҙар булмаған осраҡта) үлемесле эҙемтәләргә килтерергә мөмкин<ref name=economist/>.
== Дауалау ==
Дауалау төп сәбәпте (аҙыҡ етмәү йә патология) бөтөрөүҙән йәки аҙыҡты яһалма индереүҙән тора. Йоғошло ауырыуҙарҙа махсус сикләүҙәр булмаһа, көс менән туҡландырыу тәҡдим ителмәй, ғәҙәттә, һауыҡҡан һайын аппетит тергеҙелә. Әммә етерлек һыу йәки витаминлы һуттар эсергә кәрәк<ref name="кмэ" />.
== Дауалау маҡсатында асығыу ==
Бушатыу-диетик терапия — һимереүҙе, шулай уҡ метаболизмдың боҙолоуы менән бәйле — [[ревматизм]], подагра, [[шәкәр диабеты]], гипертония, атеросклероз, бронхиаль астма һ.б. ауырыуҙарҙы дауалауҙа ҡулланыла<ref name="бсэ">{{из БСЭ||заглавие=Голодание|издание=3-е}}</ref>. Нефрит ауырыуында аҡһымдарҙы ҡулланыуҙы сикләү тәҡдим ителә, шулай итеп пациент организмы аҡһымдар иҫәбенә үҙенең энергетик ихтыяжын ҡәнәғәтләндерә. Был бөйөрҙәр сығарған азотлы продукт күләмен кәметергә мөмкинлек бирә, һәм уларға йөкләнеш кәмей<ref name="бмэ" />.
Бушаныу-диетик терапияны яман шеш, ҡан ауырыуҙары, [[туберкулез]] һ. б. ауырыуҙар булғанда үткәреүгә ярамай<ref name="кмэ">{{книга|заглавие = ''Голодание''. Краткая медицинская энциклопедия|ссылка = http://www.golkom.ru/kme/04/1-327-3-1.html|ответственный = Гл. редактор Б.В.Петровский|место = М.|издательство = [[Большая российская энциклопедия (издательство)|Советская энциклопедия]]|год = 1989}}</ref>.
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* [https://web.archive.org/web/20050526084903/http://www.unsystem.org/scn/Publications/html/RWNS.html Reports on World Nutrition Situation] The annual reports prepared by UN Standing Committee on Nutrition contain detailed information on common challenges, extent of malnutrition, efforts being taken to address them, and a wealth of other useful information.
* [http://www.merck.com/mrkshared/mmanual/section1/chapter2/2a.jsp The Merck Manual — Malnutrition] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061020101908/http://www.merck.com/mrkshared/mmanual/section1/chapter2/2a.jsp |date=2006-10-20 }}
* [http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf Physical Growth & Nutritional status]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091117104622/http://medind.nic.in/icb/t05/i7/icbt05i7p573.pdf |date=2009-11-17 }}
* [https://web.archive.org/web/20080513192254/http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html World Hunger Map] {{недоступная ссылка|число=21|месяц=05|год=2013|url=http://www.wfp.org/country_brief/hunger_map/map/hungermap_popup/map_popup.html|id=20070221}} (согласно [[United Nations World Food Programme]])
* [http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm FAO country statistics] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101115203244/http://www.fao.org/ag/agn/nutrition/profiles_by_country_en.stm |date=2010-11-15 }}
* [http://www.hungrykids.org HungryKids] Информация о гипотрофии в HungryKids
[[Категория:Ижтимағи мәсьәләләр]]
[[Категория:Аслыҡ]]
[[Категория:фәҡирлек]]
[[Категория:Иҡтисади мәсьәләләр]]
1rkve18fuxsr571egjerzslmhuq2k1a
Башҡорт хореографияһы
0
116298
1302910
1223225
2026-08-16T09:25:08Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302910
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Башкирский_театр_оперы_и_балета.JPG|справа|мини|300x300пкс|Башҡорт опера һәм балет театры]]
'''Башҡорт хореографияһы''' — башҡорттарҙың бейеү сәнғәте. Башҡортостан Республикаһында 200-ҙән ашыу профессиональ һәм үҙешмәкәр бейеү коллективы бар<ref name="Танцевальные ансамбли">[https://posredi.ru/knb_t_tanc_ansambli.html Посреди России] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200812062218/https://posredi.ru/knb_t_tanc_ansambli.html |date=2020-08-12 }}</ref>.
== Халыҡ хореографияһы ==
Хореография Башҡортостанда бик боронғо сәнғәт төрҙәренә ҡарай. Бейеү ихтыяжы башҡорттарҙа туй йолалары (кәләш бейеүе, ҡәйнә бейеүе, «Сыбыртҡылау» бейеүе), байрамдар, оҫталыҡ һынашыу (ҡара-ҡаршы бейеү), ҡош тотемдары, («Кәкүк», «Ҡара тауыҡ», «Аҡҡош», «Ҡор уйыны» бейеүҙәре), уңыш теләү, һунарсылыҡҡа, яуҙа еңеү теләктәренә бәйле тыуған.
Башҡорт бейеүҙәрендә төрлө атрибуттар ҡулланыла (сыбыртҡы, яулыҡ, арҡан, шәл, ағастарҙы ҡорама менән биҙәү, милли кейемдәр, һөлгө).
Башҡорт бейеүҙәре милли көйҙәргә башҡарыла. Башҡорт көйҙәренең үҙенсәлектәре: дүрт тактлы ике фраза ҡабатланыуы, музыкаль үлсәме — 2/4. Квадрат мелодик һәм метроритмик төҙөлөшлө көйҙәр төп урынды алып тора. Көйҙәр [[ҡурай]]ҙа, [[ҡумыҙ]]ҙа, думбырала, тауыш менән башҡарыла.
[[ХХ быуат]]та социалистик инҡилаптан һуң марксистик-ленининсы ҡараштар өҫтөнлөк алыуы, ә ХХI быуатта капитализмға күсеү йоғонтоһо аҫтында күп бейеүҙәр боронғо инаныстар менән бәйлелеген юғалта һәм башлыса байрамдарҙа һәм тантаналарҙа ғына башҡарыла.
=== Башҡорт хореографияһының үҙенсәлектәре ===
* Бейеүҙәрҙең ирҙәр<ref>{{cite web|url=http://video.yandex.ru/users/alsu-vahi/view/85/#|title=Башкирский танец — на Яндекс.Видео|accessdate=2012-12-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/6DxH1fbuX|archivedate=2013-01-26}} {{Webarchive|url=https://www.webcitation.org/6DxH1fbuX?url=http://video.yandex.ru/users/alsu-vahi/view/85/ |date=2013-01-26 }}</ref> (һунар, хәрби, көтөүсе) һәм ҡатын-ҡыҙҙар бейеүҙәренә бүленеүе халыҡта ирҙәр һәм ҡатын-ҡыҙҙар байрамдары булғанлығына бәйле. Ир-ат бейеүҙәренең етеҙлек, хәрәкәттәр киҫкенлеге, көс-таһыл күрһәтеү кеүек үҙенсәлектәре бар. Улар егет кешегә, сая һыбайлыға, сос һунарсыға, ҡыйыу яугиргә хас хәрәкәттәрҙән тора. Ир-ат бейеүҙәре элементтары: йүгереү, сабыу, юртыу, аттың бөйөрөнә тибенге менән төрттөрөү, һунар итеү, алышыу. Башҡорт яугиренең ҡорал (уҡ-һаҙаҡ, ҡылыс) менән оҫта эш итеүен күрһәткән хәрәкәттәр ҙә булған.
* Хореографияла башҡорттарҙың хужалыҡ итеүенең сағылыуы<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=1EseDh5dTlc|title=Башкирский танец - YouTube|accessdate=2012-12-31}}</ref>, һунар итеү, көтөүселек, хәрби бейеүҙәр (Перовский<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/perovs1.htm Перовский]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>http://video.yandex.ru/#!/search?text=танец перовский&filmId=XVfKjXtG8gE</ref>). Бейеүселәр йылҡыларҙы, эҙәрләнеүсе йәнлектәрҙе, ҡоштарҙы һүрәтләгән. Мәҫәлән, «Байыҡ»<ref>[http://encycl.bash-portal.ru/baik.htm Статья в Башкортостан: Краткая энциклопедия]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, «Ҡара юрға», «Аҡhаҡ ҡола» бейеүҙәре шундайҙарға инә.
* Бейеүҙәрҙә башҡорттарҙың боронғо инаныуҙары сағылыуы — ҡоштарға, тәбиғәт уяныуына арналған бейеүҙәр, ауырыуҙарҙы ҡурҡыта торған шаман бейеүҙәре («Түңәрәк буйлап бейеү»), им-том йолалары. Бейеү элементтары булып металл әйберҙәргә һуғыу, сыбыртҡы шартлатыуҙар һ.б. инеп киткән.
* Йыуа, ҡымыҙлыҡ ише ҡырағай үҫемлектәр йыйыуға арналған бейеүҙәр. Үлән йыйыу менән («Йыуа йыйыны») ҡыҙҙар шөғөлләнгән. Был шөғөл ваҡытында уйындар уйнағандар, бейешкәндәр, күңел асыуға егеттәр ҙә килеп ҡушылған.
* Йыйындарҙа күмәкләп бейешеүҙәр. Бында йәш-елкенсәк бер-береһе менән танышыр булған.
Күмәк бейеү төрҙәре байтаҡ: түңәрәк уртаһында йә бер ҡыҙ бейей, йә бер пар, йә егет кеше, йә ҡурайсы ҡурай тарта, йә өс кеше бейей, йә өс ҡыҙ уртала тора, башҡалар уларҙы уратып әйләнә, ә урталағылар бер-бер артлы алмашынып тора.
* Туй бейеүҙәре («Аҙаҡҡы уйын», «Оҙатыу уйыны», «Йыуаса», «Ҡороҡлау», «Киленсәк», «Һыу юлы», «Сыбыртҡылау», «Айыу туны»).
* Шаян бейеүҙәр («Өс туған»<ref>{{cite web|url=http://www.youtube.com/watch?v=ZUctlLSvWZI|title=ГААНТ им.Ф.Гаскарова 1993г. "Три брата" - YouTube|accessdate=2012-12-31}}</ref>, «Тимербайҙың улдары», «Бүләк», «Шаян ҡыҙҙар»).
== Профессиональ хореография ==
Башҡортостанда профессиональ хореография Өфөләге [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]нда (балет труппаһының художество етәксеһе — [[Ҡыуатова Леонора Сафа ҡыҙы]], Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, [[Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты), Башҡортостандың бейеү коллективтарында үҫтерелә.
Профессиональ хореографияла халыҡ бейеүе элементтары бар. Хореографтар символик рәүештә халыҡ бейеүе элементтарын, башҡорт йылғаларының, Көньяҡ Урал алды тауҙарының бөгөлдәре образдарын һ. б. индерә.
Театр сәхнәләрендә «Арҡайым», «Прометей», «Сыңрау торна», [[Салауат Юлаев]] тураһында «Тау бөркөтө» (1959 йыл, [[Әхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы|Х. Ф. Әхмәтов]] менән Н. Ғ. Сабитов либреттоһы һәм музыкаһы, К. Д. Карпинская хореографияһы), «Гөлнәзирә» һ.б. башҡорт балеттары ҡуйылып тора. Композитор Сабитовтың «Яратам һине, тормош!» (1967; Л. С. Бородулин хореографияһы, Арыҫланов сценографияһы) һәм «Айгөл иле» (1971; [[Мостай Кәрим|М. Кәримдең]] ошо уҡ исемдәге драмаһы буйынса И. М. Кәримов һәм Сабитов либреттоһы, И. X. Хәбиров хореографияһы, рәссамы Арыҫланов) балеттары 1941—45 йылдарҙағы Ватан һуғышына арналған.
[[Файл:Rudolf_Nureyev_by_Chaim_Topol.jpg|справа|мини|225x225пкс|Р. Нуриев. Ч. Топол һүрәте]]
Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры постановкаларында симфоник бейеүҙәр киң ҡулланыла. Тәүләп симфоник бейеү «Сыңрау торна» балетына индерелә, музыкаль драматургияның үҙәк төйөндәрендә ҡулланыла (солистарҙың торналар менән, туй йолаһы, финал адажиоһы күренештәре; балетмейстер Н. А. Анисимова).
Симфоник бейеүҙе үҫтереүҙә [[Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы|Н. Ғ. Сабитовтың]] ижады ҙур урын алып тора. Уның балеттарында образдарҙың музыкаль сиселеше бейеү күренештәренең һүлпәнәйеү һәм тиҙләнеү динамикаһында сағыла: «Тау бөркөтө» (балетмейстер К. Д. Карпинская), «Гөлнәзирә» (янғын күренеше, төрмәләге адажио; балетмейстер С. В. Дречин), «Яратам һине, тормош!» (сауҡалыҡтағы адажио, ҡайынҡайҙар кордебалеты; балетмейстер Л. Е. Бородулин), «Айгөл иле»(Зөлхәбирәнең әхирәттәре менән осрашыуы; балетмейстер И. Х. Хәбиров) һ. б. Х. Ш. Заимовтың һәм А. Г. Чугаевтың «Ҡара йөҙҙәр» (1-се акттағы адажио, геройҙарҙы мыҫҡыллаған халыҡ төркөмө, Ғәлимә менән Закир монологтары; балетмейстер Х. Ф. Мостаев), Л. З. Исмәғилеваның «Арҡайым» (баҫтырышыу, алыш күренештәре һ. б.; балетмейстер А.Петров) балеттарындағы күренештәрҙә һ. б. симфоник бейеү файҙаланыла.
Профессиональ хореографияның үҫеүе Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамблендә [[Ғәскәров Фәйзи Әҙеһәм улы|Ф.Ә.Ғәскәровтың]] 20 быуаттың 30-сы йылдарында башланған эшмәкәрлеге менән дә бәйләнгән. Ул тәүге булып башҡорт бейеүҙәрен тикшерә башлай, системаға һала, тарихи формаларын эшкәртә, халыҡ бейеүе элементтарын тергеҙеп сәхнәгә күсерә. Ул ҡуйған бейеүҙәр халыҡ бейеүҙәре ансамбле репертуарының нигеҙенә әүерелә. «Башҡорт егеттәре бейеүе», «Бишбармаҡ», «Гөлнәзирә», «Дуҫлыҡ», «Зарифа», «Мөғлифә», «Уйын» тигән бейеүҙәрҙе ул ҡуйған.
60‑сы йылдарҙа БАССР-ҙа бал, эстрада бейеүҙәре, 70‑се һәм 80‑се йылдарҙа башҡорт халыҡ сәхнә бейеүҙәре киң үҫеш ала. Халыҡ ансамблдәре репертуарҙарындағы бейеүҙәрҙе Г. В. Анищенко, Й. З. Бикбирҙин, Р. Ф. Ғәбитов, Ғәскәров, Х. Ф. Мостаев, Л. И. Нагаева, Р. Ж. Низаметдинов, В. Г. Степанов, И. Х. Хәбиров һ. б. ҡуя.
Профессиональ [[«Мираҫ» ансамбле|«Мираҫ» бейеү ансамблен]], Бейеү театрын, Стәрлетамаҡ филармонияһы (1996), Нефтекама филармонияһы, Сибай филармонияһы (1998) бейеү ансамблдәрен ойоштороу башҡорт бейеүенә ҡыҙыҡһыныуҙы арттыра.
1991 йылдан алып Өфөлә халыҡ бейеүҙәре ансаблдәре конкурстары һәм фестивалдәре уҙғарыла<ref name="Танцевальные ансамбли" />.
== Күренекле бейеүсе-хореографтар ==
* [[Ғәскәров Фәйзи Әҙһәм улы]] — беренсе профессиональ башҡорт бейеүсеһе, Башҡорт халыҡ бейеүҙәре ансамбленең художество етәксеһе, башҡорт халыҡ бейеүҙәренең үҙенсәлектәрен тасуирлаған.<ref>{{cite web|url=http://www.gaant.ru/gaskarov/|title=Биография Файзи Гаскарова|accessdate=2012-12-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/6DxH2xCkx|archivedate=2013-01-26}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130104122702/http://www.gaant.ru/gaskarov/ |date=2013-01-04 }}</ref>
* [[Нуриев Рудольф Хәмит улы]] — балет артисы, «Сыңрау торна» балетында ҡолға тотҡан егет бейеүен башҡарған<ref>{{cite web|url=http://kulturarb.ru/choreography/|title=Хореография - Культурный мир Башкортостана|accessdate=2012-12-31|archiveurl=http://www.webcitation.org/6DxH4DLK0|archivedate=2013-01-26}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121231060549/http://kulturarb.ru/choreography/ |date=2012-12-31 }}</ref>.
* [[Насретдинова Зәйтүнә Әғзәм ҡыҙы]] — башҡорт балеринаһы, СССР-ҙың халыҡ артисткаһы.
* [[Нагаева Лидия Ислам ҡыҙы]]<ref>{{cite web|url=http://www.proza.ru/2012/03/27/2011|title=Генеральная репетиция. Продолжение (Лада Пихта) / Проза.ру - национальный сервер современной прозы|accessdate=2013-01-11|archiveurl=http://www.webcitation.org/6DxH7Qltp|archivedate=2013-01-26}}</ref> — башҡорт бейеүсеһе, этнохореограф, педагог, тарих фәндәре кандиаты (1978); 1960—1972 йылдарҙа Башҡорт дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамблендә эшләгән; 1975—1992 йылдарҙа — СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалының Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты этнография бүлегенең ғилми хеҙмәткәре; шаян һәм лирик бейеүҙәр башҡарыу оҫтаһы.
* [[Туйсина Рәшиҙә Ғилметдин ҡыҙы]] — ([[10 май]] [[1942 йыл]]) — [[башҡорт]] бейеүсеһе, РСФСР-ҙың атҡаҙанған (1978) һәм [[БАССР]]-ҙың халыҡ артисы (1974), Башҡортостандың [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле|Фәйзи Ғәскәров исемендәге дәүләт халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең элекке солисы, [[Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты (1974), [[Салауат Юлаев ордены]] кавалеры (2012).
* [[Бикбирҙин Йәүҙәт Зәйнулла улы]] — ([[10 июнь]] [[1952 йыл]] — [[14 май]] [[1996 йыл]]) — бейеүсе, балетмейстер. Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре (1992).
* [[Ғәбитов Риф Фәтих улы]] — ([[5 декабрь]] [[1952 ]]) — [[бейеү]]се, балетмейстер, [[Фәйзи Ғәскәров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле]]нең 2000—2004 йылдарҙағы художество етәксеһе. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның халыҡ артисы (1994), Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (1995).
* [[Низаметдинов Рәйес Йәүҙәт улы]] — ([[10 октябрь]] [[1964 йыл]]) — бейеүсе, балетмейстер, режиссёр-ҡуйыусы, ҡурайсы. [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (2005) һәм мәғариф отличнигы (1997).; [[Башҡортостан Республикаһының Шәйехзада Бабич исемендәге йәштәр дәүләт премияһы]] (2000) һәм [[Учалы районы]]ның [[Муса Мортазин]] исемендәге премияһы (1996) лауреаты. 50-нән ашыу бейеү авторы{{Sfn|Культурный мир Башкортостана|name=кмб}}.
* [[Вәхитов Йәнғәли Арыҫлан улы]] — ([[5 октябрь]] [[1932 йыл]] — [[3 октябрь]] [[2003 йыл]]) — бейеүсе, ҡурайсы, хореограф, халыҡ сәсәне. [[Башҡорт АССР-ы]]ның атҡаҙанған артисы (1957), [[Башҡортостан Республикаһы]]ның атҡаҙанған мәҙәниәт хеҙмәткәре (1995).
* [[Ишбирҙин Хәлил Әнүәр улы]] — бейеүсе, хореограф.
* [[Асҡарова Сулпан Рәил ҡыҙы]] (03.11.1973) — хореограф, эстрада художество етәксеһе, [[Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған артисы]]<ref>bash.bashdram.ru/choreographer/sulpan-asҡarova.html</ref>.
== Профессиональ коллективтар ==
* Ф. Ғасҡаров исемендәге халыҡ бейеүҙәре ансамбле (1939 йыл, Өфө ҡалаһы)
* Бейеү театры (1991 йыл, Стәрлетамаҡ ҡалаһы)
* «Ағиҙел» халыҡ бейеүҙәре ансамбле (1962 йыл, Салауат ҡалаһы)
* «Тәңгәүер» (1998 йыл, Нефтекама филармонияһы)
* «Мираҫ» халыҡ бейеүҙәре ансамбле (Өфө ҡалаһы)
* «Сибай» халыҡ бейеүҙәре ансамбле<ref>[https://culture.bashkortostan.ru/about/suborg/715/ Государственное бюджетное учреждение культуры и искусства Республики Башкортостан Сибайское концертно-театральное объединение] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200320094408/https://culture.bashkortostan.ru/about/suborg/715/ |date=2020-03-20 }}</ref> (1993 йыл, Сибай филармонияһы)
* «Уралтау» халыҡ бейеүҙәре ансамбле (Учалы филармонияһы)
== Үҙешмәкәр бейеү коллективтары ==
* «Ирәндек» (Баймаҡ районы)
* «Ләйсән» (Учалы районы)
* «Эрвел» (Мишкә районы)
* «Сөмбөл» (Дүртөйлө ҡалаһы)
* «Гөлдәр» (Сибай ҡалаһы)
* «Йәшлек» (Әбйәлил районы)
* «Сөмбөл» (Дүртөйлө ҡалаһы) һәм башҡалар<ref name="Танцевальные ансамбли" />.
== Уҡыу йорттары ==
[[Файл:Башкирский_хореографический_колледж_им_Нуреева.jpg|справа|мини|200x200пкс|Р. Х. Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы]]
* Профессиональ башҡорт башҡарыусыларын, хореографтарҙы, музыканттарҙы Мәскәү һәм Санкт-Петербург юғары уҡыу йорттарында махсус төркөмдәрҙә әҙерләйҙәр. 1934 йылдан башҡорт балеты өсөн артистар әҙерләүҙе Ленинград хореография училищеһының милли бүлексәһе алып бара, унда республиканың һәләтле балалары уҡытыла (беренсе сығарылыш 1941 йылда була);
* 50—70‑се йылдарҙа [[Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры]]нда балет студияһы эшләй (педагогтар З. Н. Бәхтиәрова, В. Х. Пяри, Ф. Н. Әхмәтшин, М. С. Ямаева, Х. Ғ. Сафиуллин, Ф. М. Саттаров, М. А. Таһирова);
* Р. Нуреев исемендәге Башҡорт хореография колледжы<ref>{{cite web|url=http://www.nureevacademy.ru/contacts.html|title=Башкирский Хореографический Колледж им. Р.Нуреева|accessdate=2013-02-09|archiveurl=https://www.webcitation.org/6EOfVht1z?url=http://www.nureevacademy.ru/contacts.html|archivedate=2013-02-13|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729050007/http://www.nureevacademy.ru/contacts.html |date=2013-07-29 }}</ref> (1985 йыл);
* Хореография өлкәһендә белгестәр әҙерләү 2004 йылдан башлап Көнсығыш иҡтисади-гуманитар университетының хореография бүлексәһендә, 2007 йылдан Өфөләге Мифтахетдин Аҡмулла исеменләге Башҡорт дәүләт педагогия университетында алып барыла;
* 2008 йылда [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт академияһы]]нда «балет педагогикаһы» специальносы буйынса белгестәр әҙерләүсе хореография сәнғәте секцияһы асыла.
== Күренекле педагогтар ==
* [[Тереғолов Шамил Әхмәт улы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы педагогы, Пермь хореография училищеһын тамамлаған, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театрының художество етәксеһе.
* [[Шапкин Владимир Иванович]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы педагогы (классика бүлексәһе, дуэт бейеүе), Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы.
* [[Изгина Роза Ғата ҡыҙы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы педагогы (характерлы бейеү), Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисткаһы (испан һәм сиған бейеүҙәре оҫтаһы).
* [[Ушанов Юлай Ғиниәт улы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы педагогы, Башҡорт дәүләт опера һәм балет театры солисы («Жизель», «Дон Кихот», «Аҡҡош күле» балеттары)<ref>{{cite web|url=http://www.vatandash.ru/index.php?article=2123|title=Ватандаш / Соотечественник / Compatriot|accessdate=2013-02-09|archiveurl=http://www.webcitation.org/6EOfWpXAL|archivedate=2013-02-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304114531/http://www.vatandash.ru/index.php?article=2123 |date=2016-03-04 }}</ref>.
* [[Таһирова Майя Авзал ҡыҙы]] — Рудольф Нуриев исемендәге Башҡорт хореография колледжы педагогы (актёрлыҡ оҫталығы).
* [[Ҡыуатова Леонора Сафа ҡыҙы]] — Рәсәйҙең һәм Башҡортостандың халыҡ артисткаһы, [[Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы|С. Юлаев исемендәге дәүләт премияһы]] лауреаты.
== Әҙәбиәт ==
* Башкирское народное творчество. Т.2 \\ Предания и легенды. Уфа. 1990 г.
* Башкирские свадебные обряды. Сост. Бурангулов М. А. Л. 1-2
* Нагаева Л. Башкирская народная хореография. Уфа. 1995 г.
* Нагаева Л. И. Танцы восточных башкир. М., 1981.
== Һылтанмалар ==
* [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet C.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }} [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet С. Саитов, Р. Н. Хабирова. Ст.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }} [http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet Балет] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161022022448/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/9665-balet |date=2016-10-22 }}. Башкирская энциклопедия.
* [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf О.] [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf Г. Вильданова. Становление и развитие Башкирского национального балетного театра.] [http://www.gup.ru/upload/iblock/e53/VildanovaOG_Avto.pdf (Середина XX — начало XXI веков)]. 2013.
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
{{БТ}}
[[Категория:Башҡорт мәҙәниәте]]
[[Категория:Башҡортостан мәҙәниәте]]
bdoq2413if38m6e1t9msyrw7mlcfupt
Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге
0
126355
1302911
1298429
2026-08-16T09:54:32Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302911
wikitext
text/x-wiki
{{Организация
|название = Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге
|альтернативное = БР Композиторҙар берлеге
|цвет_названия = #FFFFFF
|background_color = #6495ED
|логотип =
|подпись =
|карта1 =
|легенда1 =
|тип = Ижади йәмәғәт ойошмаһы
|членство =
|тип_центра =
|центр = [[Өфө]], [[Башҡортостан]], [[Рәсәй]]
|языки = рус, башҡорт
|должность_руководителя1 = рәйес
|имя_руководителя1 = [[Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы|Л. З. Исмәғилева]]
|должность_руководителя2 =
|имя_руководителя2 = |должность_руководителя3
|имя_руководителя3 =
|событие_основания1 =
|дата_основания1 =
|событие_основания2 =
|дата_основания2 =
|событие_основания3 =
|дата_основания3 =
|событие_основания4 =
|дата_основания4 = [[1940]]
|сайт = http://www.skompositorov.org/
}}
'''Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге''' — Башҡортостан Республикаһының композиторҙарын, музыка белгестәрен, музыка тәнҡитселәрен берләштергән ижади йәмәғәт ойошмаһы.
«Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар берлеге»нең адресы: 450006, Өфө ҡалаһы, Ғафури урамы, 6-сы йорт.
Берлек эшенең төп формаһы — музыкаль әҫәрҙәрҙе тыңлап ҡарау һәм улар буйынса фекер алышыу, конкурстар, фестивалдәр, ижад кисәләре һәм концерттар ойоштороу. Берлек составына Музыка фонды (1941 йылда нигеҙләнгән), музыка ғилеме секцияһы һәм йәштәр секцияһы (1985—1991) инә.
Башҡарма органы — идара, ул 2-3 йылға бер тапҡыр пленумдар үткәрә. Берлектең эшендә композиторҙар [[Ғәбәши Солтан Хәсән улы|С.]] [[Ғәбәши Солтан Хәсән улы|Х.]] [[Ғәбәши Солтан Хәсән улы|Ғәбәши]], [[Рәхимов Камил Йософ улы|К.]] [[Рәхимов Камил Йософ улы|Й.]] [[Рәхимов Камил Йософ улы|Рәхимов]], [[Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы|Н.]] Ғ.[[Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы|<nowiki/>]] [[Сабитов Нариман Ғиләжетдин улы|Сабитов]], музыка белгестәре М. З. Бәширов, [[Атанова Людмила Петровна|Л.]] [[Атанова Людмила Петровна|П.]] [[Атанова Людмила Петровна|Атанова]] һәм башҡалар әүҙем ҡатнашҡан.
Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар берлегенең төп бурысы — композиторҙарҙың һәм музыка белгестәренең ижади үҫешенә һәм профессиональ оҫталығының камиллашыуына булышлыҡ итеү.
1982 йылдан берлек тарафынан Волга буйы һәм Урал республикаларының музыкаль фестивалдәре үткәрелә. Берлектә төрлө быуын композиторҙары: [[Сәлмәнов Рафиҡ Вафа улы|Р. В. Сәлмәнов]], Ш. В. Ҡолбарисов, [[Ғабдрахманов Абрар Хаҡ улы|А. Х. Ғабдрахманов]], [[Хәсәнов Рим Мәхмүт улы|Р. М. Хәсәнов]], [[Кәримов Айрат Таһир улы|А. Т. Кәримов]], С. Г. Шаһиәхмәтова, Л. З. Исмәғилева, Д. Д. Хәсәншин, [[Низаметдинов Салауат Әхмәҙи улы|С. Ә. Низаметдинов]], [[Йыһанов Рәшит Рәхим улы|Р. Р. Йыһанов]], [[Ҡобағошов Айрат Миңлеәхмәт улы|А. М. Ҡобағошов]], [[Дауытов Нур Әсғәт улы|Н. Ә. Дауытов]], [[Сабитов Рөстәм Нариман улы|Р. Н. Сабитов]] һәм башҡалар; музыка белгестәре: Э. М. Давыдова, [[Ихтисамов Хәмзәфәр Сабир улы|Х. С. Ихтисамов]], [[Әхмәтова Гөлнар Хөсәйен ҡыҙы|Г. Х. Әхмәтова]], [[Әхмәтйәнова Нелли Васильевна|Н. В. Әхмәтйәнова]], Е. Р. Скурко һәм башҡалар ағза була.
== Тарихы ==
Башҡорт профессиональ музыкаһы башында композиторҙар М. М. [[Вәлиев Мәсәлим Мөшәрәп улы|Вәлиев]], Х. К. [[Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы|Ибраһимов]], С. X. [[Ғәбәши Солтан Хәсән улы|Ғәбәши]], К. Й. [[Рәхимов Камил Йософ улы|Рәхимов]], Ғ. С. [[Әлмөхәмәтов Ғәзиз Сәлих улы|Әлмөхәмәтов]] тора. ХХ быуаттың 20—30-сы йылдарында улар [[башҡорт халыҡ йырҙары]]н эшкәртә, бәләкәй формалағы тәүге композиторлыҡ әҫәрҙәре — йырҙар, романстар, инструменталь пьесалар — ижад итә, театр спектаклдәренә музыка яҙа. Рус фольклор музыкаһы белгестәре А. Ключарёв, И. Салтыков, А. [[Эйхенвальд Антон Александрович|Эйхенвальд]] һәм башҡалар башҡорт музыканттары менән берлектә башҡорт музыка фольклорын йыйыу һәм яҙып алыу буйынса бик ҙур эш башҡара.
Республиканың Композиторҙар берлеге Өфөлә Башҡорт АССР-ы Халыҡ Комиссарҙары Советының 1940 йыл 2 февраль ҡарары менән ойошторола. Иң тәүҙә уның составына биш композитор һәм фольклорсы инә: М. З. Бәширов, [[Вәлиев Мәсәлим Мөшәрәп улы|М. М. Вәлиев]] (берлектең беренсе рәйесе), [[Ғәбәши Солтан Хәсән улы|С. Х. Ғәбәши]], [[Ибраһимов Хәбибулла Кәлимулла улы|Х. К. Ибраһимов]], [[Мортазин Рәүеф Әхмәт улы|Р. Ә. Мортазин]].
Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар берлеге ағзаһы булған композиторҙар тарафынан башҡорт музыкаһы ижад ителә һәм үҫтерелә. 1940 йылда беренсе башҡорт операһы — М. М. Вәлиевтең «Һаҡмар»ы барлыҡҡа килә. 1944 йылда Башҡорт опера һәм балет театрында тәүге милли балет — Л. Б. Степанов менән З. Ғ. Исмәғилевтең «[[Сыңрау торна]]»һы ҡуйыла.
Бөйөк Ватан һуғышы йылдарында Башҡортостан Композиторҙар берлегендә Советтар Союзының төрлө ҡалаларынан эвакуацияланған композиторҙар эшләй. Ижадтарының төп темаһы Ватанды һаҡлау була. «Композиторҙар — фронтҡа» тигән 40 йырҙан торған йыйынтыҡ, башҡорт кавалерия дивизияһы өсөн йырлы 24 листовка әҙерләнә, уларға героик, лирик, шаян йырҙар, шулай уҡ Башҡортостандың батыр улдары тураһындағы йырҙар (З. Исмәғилевтең «Шайморатов генерал», «Таһир Күсимов», «Байғужа Сәйетғәлин», Р. Мортазиндың «Сикте һаҡла», [[Спадавеккиа Антонио Эммануилович|А. Спадавеккианың]] «Күтәрел, Урал!», М. Вәлиевтең «Дивизия, алға!», [[Чемберджи Николай Карпович|Н. Чемберджиҙың]] «Башҡорт атлылары», Х. Ибраһимовтың «Тыуған илде бирмәбеҙ», Т. Кәримовтың «Гөлсирәнең һөйгәне», Р. Ғәбитовтың «Һуғышҡа ҡаршы таҡмаҡтар» һәм башҡалар) инә. Композиторҙар эвакогоспиталдәрҙә, саҡырыу пункттарында фронтҡа китеүсе һалдаттар алдында концерттар менән сығыш яһай, ә З. Исмәғилев һәм Т. Кәримов артистар менән бергә фронтҡа Башҡорт кавалерия дивизияһына барып сығыш яһай. Берлек ағзаһы булған йәш композиторҙар М. Рәхимов һәм Р. Ғәбитов (1913—1943)<ref>[http://borgo.ucoz.ru/blog/gabitov_raif_lutfullovich/2012-05-06-102 Габитов Раиф Лутфуллович]</ref> фронтта һәләк була.
1955 йылда Мәскәүҙә үткән Башҡортостан әҙәбиәте һәм сәнғәте декадаһы республиканың мәҙәни тормошонда мөһим ваҡиғаға әйләнә. Мәскәүгә килтерелгән спектаклдәр араһында З. Ғ. Исмәғилевтең «Салауат Юлаев» операһы була. Һуғыштан һуңғы осорҙа кантата-оратория жанрындағы әҫәрҙәр барлыҡҡа килә (Х. Ш. Заимовтың «Башҡортостан», Н. Ғ. Сабитовтың «Матростар» кантаталары); Р. Ә. Мортазин «Байрам симфониеттаһы»н, шунан һуң Беренсе симфонияһын (1957) яҙа.
Бындай отчет икенсе тапҡыр 1964 йылда, Өфөлә РСФСР Композиторҙар берлеге Секретариатының күсмә ултырышы үткәрелгәндә була. Сараға хәҙерге замандың мәшһүр композиторы Дмитрий Дмитриевич [[Шостакович Дмитрий Дмитриевич|Шостакович]] етәкселек итә.
1968 йылда [[Заһир Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институты|Өфө дәүләт сәнғәт институты]] асылғас, БАССР-ҙа композитор кадрҙары әҙерләнә башлай.
Билдәле композиторҙар етәкселегендә эшләгән Башҡортостан Композиторҙар берлеге төрлө йүнәлештәрҙә эшмәкәрлек алып бара: ижад проблемалары буйынса фекер алышыуҙар, яңы әҫәрҙәре тыңлауҙар була, пленумдар һәм съездар ойошторола, нота баҫмаларын нәшерләү, милли музыканы пропагандалау, башҡорт фольклорын йыйыу һәм өйрәнеү, тәнҡит һәм башҡарыу менән бәйле проблемалар хәл ителә.
Әлеге осорҙа «Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар берлеге» төбәк йәмәғәт ойошмаһының 46 ағзаһы (31 композитор һәм 15 музыка белгесе) бар.
2013 йылдан Берлектең рәйесе вазифаһында З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиция кафедраһы мөдире, профессор, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, СССР, РФ һәм БР Композиторҙар союзы ағзаһы Ләйлә Исмәғилева эшләй.
Башҡортостан Республикаһында әлеге заманда емешле эшләгән һәм Башҡортостан Композиторҙар берлеге ағзаһы булып торған композиторҙар: һигеҙ симфония авторы Рафаил Ҡасимов, өс балет авторы Ләйлә Исмәғилева, Рөстәм Сабитов, Айрат Кәримов, Роза Сәхәүетдинова, Айрат Ҡобағошов, Андрей Березовский, Данил Хәсәншин, Hyp Дауытов. Ижади һәм педагогик эшмәкәрлекте бергә алып барған композиторҙар: Илдар Хисаметдинов, [[Хәсәншин Азамат Данил улы|Азамат Хәсәншин]], Валерий Скобелкин, Салауат һәм Айһылыу Сәлмәновтар, Рәшит Йыһанов.
Республика композиторҙарының әҫәрҙәре Милли симфоник оркестр һәм Башҡортостан Республикаһының халыҡ музыка ҡоралдары оркестры<ref>[http://www.bashgf.ru/communities/421/ Коллективы башгосфилармонии, каравансарай] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131019013425/http://bashgf.ru/communities/421/ |date=2013-10-19 }}</ref>, Башҡортостандың Академия хор капеллаһы<ref>[http://www.bashgf.ru/communities/439/ Коллективы башгосфилармонии, каравансарай] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140929022026/http://www.bashgf.ru/communities/439/ |date=2014-09-29 }}</ref> репертуарына инә. Композиторҙар араһында күптәр Башҡортостан Республикаһының һәм Рәсәй Федерацияһының почётлы исемдәрен йөрөтә. Л. Исмәғилева, Р. Сабитов, С. Низаметдинов — Рәсәй Композиторҙар берлегенең Д. Шостакович исемендәге премияһы лауреаттары. Р. Ҡасимов республиканың Салауат Юлаев исемендәге Дәүләт премияһы лауреаты була.
== Берлек ағзалары ==
* Азамат Аҙнағолов
* Алина Әхмәтова
* Андрей Константинович Березовский
* Игорь Владимирович Бурдуков — Башҡортостан Республикаһы Милли симфоник оркестрының тауыш режиссёры, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының тауыш режиссураһы кафедраһы һәм Өфө сәнғәт училищеһы уҡытыусыһы.
* Айрат Рәшит улы Ғайсин
* Шәүрә Ғәппәсова
* Ринат Сабит улы Хафизов
* [[Дәүләтбирҙин Ғәзиз Сәлих улы|Ғәзиз Сәлих улы Дәүләтбирҙин]]
* [[Дауытов Нур Әсғәт улы|Нур Әсғәт улы Дауытов]]
* Айгөл Риф улы Йәнекәева
* [[Йыһанов Рәшит Рәхим улы|Рәшит Рәхим улы Йыһанов]]
* Галина Йыһанова, Бөтә Рәсәй һәм халыҡ-ара конкурстар лауреаты
* Фәнил Риф улы Ибраһимов, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиция кафедраһының өлкән уҡытыусыһы, уҡытыу һәм тәрбиә эше буйынса проректорҙың ярҙамсыһы
* Урал Мирас улы Иҙелбаев
* [[Иҙрисов Фәрит Фәтих улы|Фәрит Фәтих улы Иҙрисов]]
* Наталия Исаева
* [[Исмәғилева Ләйлә Заһир ҡыҙы|Ләйлә Заһир ҡыҙы Исмәғилева]], З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының профессоры, композиция кафедраһы мөдире, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре, Башҡортостан Республикаһының халыҡ артисткаһы
* [[Ҡасимов Рафаил Ғәбделхәй улы|Рафаил Ғәбделхәй улы Ҡасимов]] — Башҡортостан Республикаһының Салауат Юлаев исемендәге дәүләт премияһы лауреаты (2004)
* [[Ҡобағошов Айрат Миңлеәхмәт улы|Айрат Миңләхмәт улы Ҡобағошов]] — фольклорсы композитор, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
* Виринея Лихачёва
* [[Сабитов Рөстәм Нариман улы|Рөстәм Нариман улы Сабитов]]
* Шәүрә Азамат ҡыҙы Сәғитова, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының махсус фортепиано һәм композиция кафедраһы уҡытыусыһы
* [[Сәлмәнов Салауат Рафиҡ улы|Салауат Рафиҡ улы Сәлмәнов]], З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиция кафедраһы доценты, Башҡортостан Республикаһының атҡаҙанған сәнғәт эшмәкәре
* Айһылыу Рафиҡ ҡыҙы Сәлмәнова
* [[Сәхәүетдинова Руза Хәйҙәр ҡыҙы|Роза Хәйҙәр ҡыҙы Сәхәүетдинова]]
* Валерий Михайлович Скобёлкин, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиция кафедраһы доценты
* [[Хәсәнов Рим Мәхмүт улы|Рим Мәхмүт улы Хәсәнов]]
* [[Хәсәншин Азамат Данил улы|Азамат Данил улы Хәсәншин]]
* Данил Дәүләтша улы Хәсәншин
* Илдар Иҙел улы Хисаметдинов, З. Исмәғилев исемендәге Өфө дәүләт сәнғәт институтының композиция кафедраһы доценты
* Светлана Георгиевна Шаһиәхмәтова
== Идара рәйестәре ==
* [[Вәлиев Мәсәлим Мөшәрәп улы|М. М. Вәлиев]] — 1940—1948
* [[Әхмәтов Хөсәйен Фәйзулла улы|Х. Ф. Әхмәтов]] — 1948—1953
* [[Заимов Халиҡ Шакир улы|Х. Ш. Заимов]] — 1953—1954
* [[Исмәғилев Заһир Ғариф улы|З. Ғ. Исмәғилев]] — 1954—1978
* Р. Х. Ғәзизов<ref>[http://wiki02.ru/encyclopedia/Gazizov_Robert_Hakimovich/t/3332 Газизов Роберт Хакимович] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304224326/http://wiki02.ru/encyclopedia/Gazizov_Robert_Hakimovich/t/3332 |date=2016-03-04 }}</ref> — 1978—1992
* [[Сабитов Рөстәм Нариман улы|Р. Н. Сабитов]] — 1992—2005
* [[Низаметдинов Салауат Әхмәҙи улы|С. Ә. Низаметдинов]] — 2005—2009
* А. Р. Ғайсин — 2009—2013
* Л. З. Исмәғилева — 9.12.2013 алып.
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* ''[[Атанова Людмила Петровна|Атанова Л. П.]]'' Композиторы Башкирии. Уфа, 1982.
* Композиторы и музыковеды советской Башкирии. Уфа, 1987.
* ''Лебединский Л. Н.'' Композиторы Башкирии. М., 1955.
* Башкирская энциклопедия. Гл. ред. М. А. Ильгамов т. 1. А-Б. 2005. — 624 с.; ISBN 5-88185-053-X. т. 2. В-Ж. 2006. — 624 с. ISBN 5-88185-062-9.; т. 3. З-К. 2007. — 672 с. ISBN 978-5-88185-064-7.; т. 4. Л-О. 2008. — 672 с. ISBN 978-5-88185-068-5.; т. 5. П-С. 2009. — 576 с. ISBN 978-5-88185-072-2.; т. 6. Советы нар. хозяйства. — У. 2010. — 544 с. ISBN 978-5-88185-071-5; т. 7. Ф-Я. 2011. — 624 с. науч. изд. Башкирская энциклопедия, г. Уфа.
== Һылтанмалар ==
* ''Ахметшина Э. А.'' [http://www.башкирская-энциклопедия.рф/index.php/2-statya/2571-soyuz-kompozitorov Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160406002313/http://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/2-statya/2571-soyuz-kompozitorov |date=2016-04-06 }} // [http://www.башкирская-энциклопедия.рф/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122002035/https://xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/ |date=2020-01-22 }} Башкирская энциклопедия — Уфа: ГАУН «Башкирская энциклопедия», 2015—2017. — ISBN 978-5-88185-306-8.
* [http://gov.cap.ru/SiteMap.aspx?gov_id=12&id=142381 Союз композиторов Республики Башкортостан]
* [http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html Союз композиторов Республики Башкортостан] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817094124/http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html |date=2016-08-17 }}
* [http://music-gazeta.com/article/61/ Региональная общественная организация «Союз композиторов Республики Башкортостан»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313184813/http://music-gazeta.com/article/61/ |date=2014-03-13 }}
* http://resbash.ru/news/7420 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140327234414/http://resbash.ru/news/7420 |date=2014-03-27 }}
* {{Cite web|url=http://www.skompositorov.org|title=Сайт Союза композиторов Республики Башкортостан|author=|work=|date=|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160609171913/http://www.skompositorov.org/ |date=2016-06-09 }}
[[Категория:Башҡортостан композиторҙары]]
[[Категория:Башҡортостан йәмәғәт ойошмалары]]
[[Категория:Алфавит буйынса ойошмалар]]
9bieny1cxz1joval3bkivmkbftfgkfr
Исмәғилев Тимур Александрович
0
131888
1302908
1302860
2026-08-16T06:46:41Z
~2026-44840-08
48635
1302908
wikitext
text/x-wiki
{{УК}}
'''Исмәғилев Тимур Александрович''' ([[27 февраль]] [[1982 йыл]]) — Рәсәйҙең хәҙерге заман композиторы, пианист, аранжировкалар яһаусы.
== Биографияһы ==
Тимур Александрович Исмәғилев 1982 йылдың 27 февралендә [[Башҡорт АССР-ы]]ның баш ҡалаһы [[Өфө]]лә тыуған.
Бала сағында өйҙә булған бөтә музыка ҡоралдарын да: [[фортепиано]], баян, тальян, Һарытау гармунын үҙләштерә. 11 йәшенән музыка яҙа башлай, 1995—2000 йылдарҙа [[Сабитов Рөстәм Нариман улы|Рөстәм Сабитов]] етәкселегендә композиция менән шөғөлләнә. [[Өфө дәүләт сәнғәт институты]] ҡарамағындағы махсус урта музыка мәктәп-лицейын фортепиано класы буйынса профессор Л. И. Алексеевала тамамлай. 2005 йылда Мәскәү консерваторияһының композиция класын профессор А. В. Чайковский етәкселегендә тамамлай, 2008 йылда — аспирантурала уҡып бөтә (етәксеһе — А. В. Чайковский, ғилми етәксеһе — профессор, сәнғәт фәндәре доктор С. И. Савенко). Аспирантлыҡ фәнни эшенең темаһы — «DSCH. Монограмма тураһындағы монография эскизы» («DSCH. Эскиз монографии о монограмме»).
2004—2006 йылдарҙа В. В. Шахиджанян сайтында «Йәш композитор көндәлеген» алып бара; уның «клавиатурала СОЛО» компьютер программаһына музыка ижад итә (фортепиано өсөн 100 пьеса) һәм студияла яҙҙыра. 2004 йылдың декабренән — Светлана Безроднаяның Рәсәй дәүләт академия камера «Вивальди-оркестрының» аранжировщигы. 2006 йылда Святослав Рихтерҙың мемориал сайтын төҙөй.
Заманса академик һәм импровизацион музыка концерттарын ойоштороусыларының береһе. Дмитрий Бавильскийҙың «Талап ителгәнгә ҡәҙәр. Хәҙерге заман композиторҙары менән әңгәмә» китабына индерелгән әңгәмәселәрҙең береһе.
== Әҫәрҙәре ==
'''Оркестр өсөн әҫәрҙәр'''
Камера оркестры өсөн ''Көй һәм скерцо'', ор. 5 (1997, 2002). О. А. Даукаеваға арнала.
Виолончель һәм оркестр өсөн ''Концерт'', ор. 17 (2004-05)
Ҡыллы оркестр өсөн ''Элегия'', ор. 40 (2011, 2017). Михаил Туриковҡа арнала.
'''Вокал әҫәрҙәре'''
Сопрано һәм фортепиано өсөн ''Япон шағирҙарының дүрт шиғыры'', ор. 7 (1998). Р. Н. Сабитовҡа арнала.
''Мостай Кәримдән,'' ирҙәр тауышы һәм фортепиано өсөн диптих, ор. 9 (1999). Павел Волонихинға арнала.
''«Бер картина тарихы»,'' Аркадий Аверченконың ошо уҡ исемдәге хикәйәһе буйынса ир-ат тауышы өсөн, виолончель, рояль, препарировланған рояль һәм магнитофон өсөн моносвистакль, ор. 11 (2001)
''«121»,'' Дмитрий Пригов тексына ирҙәр тауышы һәм фортепиано өсөн вокал циклы, ор. 15 (2003)
''Хафиздан,'' сопрано һәм фортепиано өсөн вокал циклы (2011). Екатерина Юдинаға арнала.
''Өс эпиграмма'' ир-аттың түбән тауышы һәм фортепиано өсөн, ор. 41 (1999, 2017)
'''Камера-инструменталь әҫәрҙәре'''
Ҡыллы квартет өсөн ''Триптих'', ор. 4 (1996)
''Альфред Шниткеға эпитафия''. Ҡыллы квартет, фортепиано һәм челеста өсөн, ор. 6 (1998, икенсе редакция — 2014)
Скрипка һәм орган өсөн ''Хәсрәтле музыка'', ор. 8 (1999). «Минең олатайым, Абдрафик Закир улы Исмәғилев иҫтәлегенә».
''Ҡыллы квартет'', ор. 14 (2002-03, икенсе редакция — 2006)
Фортепиано һәм скрипка өсөн ''Фантазия'', ор. 16 (2003-04)
''EDES…'': флейта, кларнет, скрипка, виолончель һәм препарированланған рояль өсөн, ор. 20 (2007)
''Оҙон көй'': аккордеон (йәки баян), флейта, кларнет, торба, скрипка, альт, виолончель һәм контрабас өсөн, ор. 21 (2008)
''Ике ҡаралама һәм йыр'': виолончель солоһы өсөн, ор. 22 (2010). Золтан Алмашиға бағышлана.
''Новелла'': альт солоһы өсөн, ор. 23 (2010).
''Киске музыка'': флейта, скрипка, альт һәм виолончель өсөн, ор. 24 (2010)
''Диалог'': соло скрипка өсөн, ор. 27 (2011). Михаил Туриковҡа арнала.
''Ауыл көйе'': баян йәки аккордеон өсөн, ор. 30 (2013). «Минең өләсәйем иҫтәлегенә».
''Трио'': скрипка, виолончель һәм фортепиано өсөн, ор. 31 (2013)
''Баҫҡыс'': контрабас солоһы өсөн, ор. 35 (2014)
''Соната'': скрипка һәм фортепиано өсөн, ор. 36 (2015)
''Алты ҡулға өс пьеса'': фортепиано өсөн, ор. 37: «Марш», «Ноктюрн», «Токката» (2010-16). «Әсәйемә».
''Күгәрсен тарихы'': флейта солоһы өсөн, ор. 39 (2016). Ян Крулға бағышлана.
'''Фортепиано өсөн әҫәрҙәр'''
''Халыҡ рухындағы сюита'', op. 1: «Азамат» (башҡорт халыҡ йырҙын эшкәртеү, ирекле), «Бейеү», «Бишек йыры», «Марш» (1995-96). Р. Н. Сабитовҡа арнала.
''Халыҡ темаһына вариациялар'', op. 2 (1995-96). Л. И. Алексееваға арнала.
''Полифоник эскиздар'', op. 3 (1996)
''Партита-приношение'', ор. 10, ете өлөштән: Инеш, Соната, Интермеццо, Симфония, Ludus mortis, [6], Пассакалия (2000).
''Джон Кейджҡа бағышлауҙар'', ор. 12 (2001)
''Паганини темаһына вариациялар'', ор. 13 (2002, икенсе редакция — 2003).
''24 инеш'', ор. 18 (2005-10). Михаил Туриковҡа арнала.
''Блюз тонындағы дәфтәр'', ор. 19 (2005-06). Сергей Булавинға бағышлана.
''«Йәшен»'' (Рәшит Назаров шиғыры буйынса), ор. 25 (2011). Илдар Харисовҡа арнала.
''Багателдар'', ор. 28 (2012). Борис Иоффеға арнала.
''Рудик өсөн бишек йыры'', ор. 29 (2012)
''Axis'', ор. 32 (2012-13)
''Үҙгәртеүҙәр'', ор. 33 (2013)
''7'', ор. 34 (2014)
''Яҙғы эскиздар'', ор. 38 (2016)
== Транскрипциялары ==
Төрлө составтағы 600-ләп транскрипция, аранжировка һәм оркестровка авторы. Был жанрҙағы мөһим хеҙмәттәре:
* Ҡыллы, клавишалы һәм һуҡма ҡоралдар өсөн [[Чайковский Пётр Ильич|П. И Чайковскийҙың]] «Евгений Онегин» операһының ҡыҫҡартылған инструменталь версияһы (2005-06)
* Аккордеон, фортепиано, һуҡма һәм ҡыллы инструменттар өсөн [[Чарли Чаплин|Ч. Чаплин]] фильмдарына музыкаль сюита (2006)
* Фортепиано, ҡыллы һәм һуҡма инструменттар өсөн [[Имре Кальман|И. Кальмандың]] «Сильва» опереттаһына сюита (2007)
* Фортепиано, ҡыллы һәм һуҡма инструменттар өсөн [[Иоганн Штраус (ул)| И. Штраустың]] «Ярғанат» опереттаһына сюита (2007)
* Торба, аккордеон, фортепиано, һуҡма һәм ҡыллы инструменттар өсөн Н. Ротаның музыкаһынан «Амаркорд» һәм «Крестный отец» фильмдарына сюита (2008-09)
* Бәләкәй симфоник оркестр өсөн [[Шостакович Дмитрий Дмитриевич|Д. Шостакович]] музыкаһынан «Гамлет» фильмына сюита (2011)
== Мәҡәләләре ==
* Исмагилов Т. Способы композиторской работы Шостаковича с монограммой DSCH // Музыка в Средней и Восточной Европе (XVIII—XX вв.) / Ред.-составитель И. Харисов. Берлин: Gesellschaft für OSTEUROPA-FÖRDERUNG, 2013. С. 3-10. (Kulturwelten 17: 2013/1). ISSN 1864-3183<br />
* [http://www.chaskor.ru/article/timur_ismagilov_vpechatlenie_o_shostakoviche_ostanetsya_na_vsyu_zhizn_23700 «Впечатление о Шостаковиче останется на всю жизнь»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180305082627/http://www.chaskor.ru/article/timur_ismagilov_vpechatlenie_o_shostakoviche_ostanetsya_na_vsyu_zhizn_23700 |date=2018-03-05 }}
* [http://www.topos.ru/article/iskusstvo/timur-ismagilov-chast-naslediya-rakhmaninova-malo-kto-znaet «Часть наследия Рахманинова мало кто знает…»]
* [http://www.chaskor.ru/article/vozmozhna_li_segodnya_garmoniya_v_muzyke_i_v_mire_20960 «Возможна ли сегодня гармония в музыке и в мире?»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171020212227/http://www.chaskor.ru/article/vozmozhna_li_segodnya_garmoniya_v_muzyke_i_v_mire_20960 |date=2017-10-20 }}, заочный круглый стол композиторов в «Частном корреспонденте» (2010)
== Һылтанмалар ==
* [http://imslp.org/wiki/Category:Ismagilov%2C_Timur Ноты произведений Тимура Исмагилова на International Music Score Library Project]
* [https://www.youtube.com/watch?v=J5nyQXvTSIM Тимур Исмәғилев. «Йәшен» (Рәшит Назаров шиғыры буйынса)]
* [http://www.chaskor.ru/article/timur_ismagilov_ya_by_mog_sochinyat_muzyku_dazhe_v_gluhoj_derevne_24251 «Я бы мог сочинять музыку даже в глухой деревне»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180405153308/http://www.chaskor.ru/article/timur_ismagilov_ya_by_mog_sochinyat_muzyku_dazhe_v_gluhoj_derevne_24251 |date=2018-04-05 }}, беседа с Дмитрием Бавильским (2011)
* [http://1001.ru/authors/96/ Дневник молодого композитора]
* [http://timalism.livejournal.com/ Блог в Живом Журнале.]
* [https://web.archive.org/web/20060210134116/http://www.bashvest.ru/showinf.php?id=3441 Моносвистакли Тимура Исмагилова], интервью интернет-газете БАШвестЪ (2003)
[[Категория:Мәскәү консерваторияһын тамамлаусылар]]
[[Категория:Рәсәй композиторҙары]]
[[Категория:Алфавит буйынса композиторҙар]]
[[Категория:Алфавит буйынса музыканттар]]
[[Категория:Алфавит буйынса шәхестәр]]
qti24wdnxeq7ab0l703pm64gl5ba2hr
Башҡортостан Республикаһының ижади союздары исемлеге
0
143227
1302912
1250729
2026-08-16T10:53:19Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302912
wikitext
text/x-wiki
'''2013 йылдың 1 ғинуарына ҡарата булған Башҡортостан Республикаһының ижади союздары исемлеге'''.
* «[[Башҡортостан Республикаһы Яҙыусылар союзы]]» төбәк йәмәғәт ойошмаһы
Рәйесе — [[Зәки Әлибаев]]
* «[[Башҡортостан Республикаһының Композиторҙар берлеге|Башҡортостан Республикаһы Композиторҙар союзы]]» төбәк йәмәғәт ойошмаһы
Рәйесе — Ғайсин Рәит Рәшит улы
* [[Башҡортостан Республикаһының Рәссамдар союзы]] «Рәсәй Рәссамдар союзы» Бөтә Рәсәй ижади йәмәғәт ойошмаһының Башҡортостан Республикаһы төбәк бүлексәһе.
Рәйесе — [[Фазылов Хәтип Сәрүәр улы]]
* [[Башҡортостан Республикаһының Театр эшмәкәрҙәре союзы]] төбәк бүлексәһе
Рәйесе — [[Абушахманов Әхтәм Әхәт улы]]
* «Башҡортостан Кинематографистар союзы» йәмәғәт ойошмаһы — «Рәсәй Федерацияһы Кинематографистар союзы» йәмәғәт ойошмаһының төбәк бүлеге
Рәйесе — Йомағолов Айсыуак Илшат улы
* ЮНЕСКО халыҡ-ара рәссамдар федерацияһы — Башҡортостан Республикаһы Рәссамдарының ижади союзы<ref>[http://xn--p1acf.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/2665-tvorcheskij-soyuz-khudozhnikov-rb Русса — Творческий Союз Художников Рб] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114020650/http://xn--p1acf.xn----7sbacsfsccnbdnzsqis3h5a6ivbm.xn--p1ai/index.php/prosmotr/2-statya/2665-tvorcheskij-soyuz-khudozhnikov-rb |date=2014-01-14 }}</ref>
Президенты Пегов Владислав Викторович
* «[[Башҡортостан Республикаһы Ҡурайсылар союзы]]» төбәк йәмәғәт ойошмаһы<ref>[http://soyuzkuraistovrb.ru/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=101 Союз кураистов республики Башкортостан — БАШ БИТ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207175139/http://soyuzkuraistovrb.ru/index.php?option=com_content&view=featured&Itemid=101 |date=2013-12-07 }}</ref>
Рәйесе — И. Р. Солтангәрәев
* [[Башҡортостан Республикаһы Архитекторҙар союзы]]
Башҡортостан Республикаһы Архитекторҙар союзы рәйесе Ураҡсин Урал Ғәзиз улы
* «Башҡортостан Республикаһының музыка йәмғиәте» төбәк йәмәғәт ойошмаһы
Рәйесе — Дауытов Н. А.
* Бөтә Рәсәй хор йәмғиәтенең Башҡортостан Республикаһындағы филиалы.
Етәксеһе — Хәсбиуллина Алсу Афғановна
* [http://www.tcxrb-zapad.ru/ «Башҡортостан Республикаһының көнбайышы рәссамдары ижади союзы» төбәк йәмәғәт ойошмаһы]
Идара рәйесе — Сафонов Владимир Юрьевич
== Һылтанмалар ==
http://minkult-rb.ru/creative-unions/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130803100859/http://minkult-rb.ru/creative-unions/ |date=2013-08-03 }}
http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160817094124/http://posredi.ru/knb_S_Souz_kompoz_RB.html |date=2016-08-17 }}
http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=408&sid=1249767 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903202655/http://guides.rusarchives.ru/browse/guidebook.html?bid=408&sid=1249767 |date=2014-09-03 }}
http://www.delomir.ru/index.php?page=5&num=132&top=4413 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304222257/http://www.delomir.ru/index.php?page=5&num=132&top=4413 |date=2016-03-04 }}
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
[[Категория:Исемлектәр:Башҡортостан]]
d1ja96we00bwfb9xrirgnh3nfyxo68p
«Украинаны азат итеү союзы» эше
0
147196
1302891
927727
2026-08-15T22:28:47Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302891
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''«Украина азатлығы Союзы» эше''' ({{Lang-uk|«Спілка визволення України»}}) — [[1920-се йылдар|1920]] йылдар аҙағында мифик советтарға ҡаршы ойошмаһы тураһында [[Сталин репрессиялары|СССР-ҙа үҙәкләштерелгән репрессив сәйәсәте]] сиктәрендә украин ғилми интеллигенцияһын дискредитациялау маҡсатында Украина ССР-ы ОГПУ-һы тарафынан уйлап сығарылған эш.
[[Беренсе донъя һуғышы]] осорондағы «Украина азатлығы Союзы» менән бер ниндәй уртаҡлығы юҡ.
«Украина азатлығы Союзы» «ағзалары» өҫтөндә 1930 йылғы [[Суд|суд процесы барышында]] 474 кеше кеше репрессиялана (уларҙың араһында, мәҫәлән, В. М. Чеховский).
[[Үлем язаһы|Атып үлтереүгә]] 15 кеше хөкөм ителә, төрмәгә төрлө сроктарға хөкөм ителә — 192, Украина сиктәре аша ҡыуып һөрөлә — 87, шартлы хөкөм ителә — 3, язанан азат ителә — 124 кеше<ref>{{Cite web|url=http://www.newtimes.ru/articles/detail/100269/|title=Украинская опера на музыку ГПУ|publisher=www.newtimes.ru|accessdate=2016-03-29}}</ref><ref>''Фёдор ШЕПЕЛЬ'', [http://day.kyiv.ua/ru/article/ukraina-incognita/zapyatnannye-tremya-bukvami «ЗАПЯТНАННЫЕ» ТРЕМЯ БУКВАМИ. «Дело СВУ» — это трагедия не только интеллигенции.], Кировоград</ref>.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* [["Белоруссияны азат итеү союзы" эше]]
* [[Сталин репрессиялары]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Һылтанмалар ==
* [http://www.umoloda.kiev.ua/print/84/45/56899 Оперу показали тільки раз] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150525071849/http://www.umoloda.kiev.ua/print/84/45/56899 |date=2015-05-25 }}
* [http://www.cym.org/ua/ Спілка Української Молоді в Україні]
* [https://web.archive.org/web/20160305062401/http://www.lit-jarmarok.in.ua/index.php?option=com_content&task=view&id=862&Itemid=32 Спогади Антоненка-Давидовича про СВУ]
* [https://web.archive.org/web/20150814012731/http://www.encyclopediaofukraine.com/display.asp?linkpath=pages%5CU%5CN%5CUnionfortheLiberationofUkraineSVU.htm Union for the Liberation of Ukraine (SVU)]
{{Сталин репрессиялары}}{{Rq/img}}
[[Категория:Сталин репрессиялары осорондағы суд процестары]]
[[Категория:«Украина азатлығы Союзы» эше]]
s20xseuvbekc7xtj8plqjkimufqeexs
Александрино (парк)
0
147529
1302893
1299543
2026-08-16T01:05:05Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302893
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''Александрино ''' — [[Санкт-Петербург]] ҡалаһының Киров районында урынлашҡан<ref name="lawgreen">Закон Санкт-Петербурга «О зелёных насаждениях общего пользования»</ref>. Паркты Ветерандар проспекты ике өлөшкә — төньяҡ һәм көньяҡ өлөшкә бүлә<ref>[http://www.the-village.ru/village/city/proekt/141647-park-aleksandrino Преобразование парка «Александрино»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714114735/http://www.the-village.ru/village/city/proekt/141647-park-aleksandrino |date=2014-07-14 }}</ref>. Площадь — 110,52 га<ref name="lawgreen"/>.
Александрино паркы [[XIX быуат]] башында барлыҡҡа килә һәм Александрино (төньяҡ өлөшө<ref name="encspb">[http://www.encspb.ru/object/2803998936 «Александрино», лесопарк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714160403/http://www.encspb.ru/object/2803998936 |date=2014-07-14 }}</ref>)) һәм Ульянка (көньяҡ )өлөшө<ref name="encspb"/>) усадьбаларының элекке парктарын үҙ эсенә ала, улар [[XVIII быуат]]тың икенсе яртыһында дәүләт һәм хәрби эшмәкәр Иван Чернышевҡа ҡараған, ә [[XIX быуат]] уртаһында уларҙы граф Дмитрий Шереметев һатып алған. [[XIX быуат]] уртаһында Александрино усадьбаһында пейзаж паркы (архитектор Николай Бенуа, К. Мюллер һәм башҡалар.) ойошторола.
[[Бөйөк Ватан һуғышы]] ваҡытында парк территорияһы туранан-тура Ленинград оборонаһының алғы һыҙығына яҡын була. Парк байтаҡ емерелә<ref name="sovsost">[http://www.unistroy.spb.ru/index_2013_09/11_gorbovskaya_alunin_pavlov_09.pdf Современное состояние лесопарка «Александрино»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714192151/http://www.unistroy.spb.ru/index_2013_09/11_gorbovskaya_alunin_pavlov_09.pdf |date=2014-07-14 }}</ref>, Ульянка усадьбаһы юҡҡа сыға, Александрино усадьбаһының төп йортоноң (Чернышёв дачаһы<ref name="encalek">[http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_sp/54/ Александрино]</ref>)) галереяһы һәм көнсығыш флигеле тулыһынса емерелә, [[1960 йыл]]дарҙа бина тергеҙелә<ref name="sovsost"/><ref name="encspb"/>.
1970 йылдарҙан алып Александрино паркы күрше Ульянка һәм Дачное райондары халҡының ял итеү урыны булып тора<ref name="encalek"/>. 1980 йылдарҙа парктың үҙәк өлөшө ял итеү зонаһы сифатында тергеҙелә<ref name="sovsost"/>
Парк тығыҙ төҙөлөш ҡурҡынысы аҫтында тора<ref name="komm">[http://www.kommersant.ru/doc/2957300 Ъ-Газета — Смольный плохо реставрирует монархию<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>. Тарихи ҡомартҡыларҙы һаҡлау буйынса ҡала комитеты рөхсәт иткән парк аша төҙөлөш техникаларының үтеп йөрөүен суд законһыҙ тип таный<ref name="komm"/>.<gallery>
Файл:Дома "наступающие" на парк.JPG|Паркты "баҫып килгән" йорттар
Файл:Аллея в южной части парка.JPG|Парктың көньяҡ өлөшөндәге аллея
Файл:Aleksandrino.JPG|Усадьба йорто 2008 йылда
Файл:Alexandrino park.JPG|Айырылып киткән һуҡмаҡтар
</gallery>
== Иҫкәрмәләр ==
<references group="" responsive=""></references>
== Һылтанмалар ==
* [http://dic.academic.ru/dic.nsf/enc_sp/54/ Александрино]
* [http://www.encspb.ru/object/2803998936 «Александрино», лесопарк] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714160403/http://www.encspb.ru/object/2803998936 |date=2014-07-14 }}
* [http://www.unistroy.spb.ru/index_2013_09/11_gorbovskaya_alunin_pavlov_09.pdf Хәҙерге торошо лесопарк «Александрино»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714192151/http://www.unistroy.spb.ru/index_2013_09/11_gorbovskaya_alunin_pavlov_09.pdf |date=2014-07-14 }}
[[Категория:Алфавит буйынса урмандар]]
[[Категория:Википедия:Тура мәҡәләлә булған Викиһаҡлағысҡа һылтанма]]
[[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]]
[[Категория:Алфавит буйынса Рәсәйҙең мәҙәни мираҫы объекттары]]
[[Категория:Страницы с непроверенными переводами]]
2i15za5otnvtemk7ub7chu3cqwqxxmi
«Тула самауырҙары» музейы
0
147862
1302890
1061447
2026-08-15T22:28:31Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302890
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''«Тула самауырҙары» музейы''' — [[Тула|Тулалағы]] музей, унда XVIII—XX быуат самауырҙарының оло коллекция өлгөләре ҡуйылған.
== Тарих ==
Музей [[1990 йыл]]дың [[7 ноябрь|7 ноябре]]ндә 1910—1911 йылдарҙа архитектор В. В. Сироткин төҙөгән ике ҡатлы бинала урынлашҡан, ул ҡаланың Менделеев урамында, Тула Кремле диуары янында, тора. Музей экспозицияһының нигеҙен «Тула өлкә тарихи-архитектура һәм әҙәби музейы» музей берекмәһе (уның филиалы булып самауырҙар музейы тора ла инде) йыйған самауырҙар коллекцияһы тәшкил итә.
Экспонаттар ике залда урынлашҡан, уларҙың һәр береһе самауыр эшләү тарихының төрлө этаптары тураһында һөйләй.
[[Файл:Сбитенник.png|слева|мини|117x117пкс|Баллы сәй самауыры]]
Беренсе залда [[Тула]]ла XVIII—XIX быуаттарҙа эшләнгән иң шәп самауырҙар йыйылған, шулар араһында — сбитенник (баллы сәй самауыры), шулай уҡ ағалы-ҡустылы Иван һәм Назар Лисициндар нигеҙләгән самауыр фабрикаһында сыҡҡан беренсе самауыр ҡуйылған. XIX быуаттың башында эшләгән Маликов һәм Сомовтар фабрикаһы самауырҙары бар. Шулай уҡ беренсе залында самауыр өсөн [[Париж]]да үткән Бөтә донъя күргәҙмәһендә (1889), Чикаго (1893), [[Лондон]] (1909), [[Мәскәү]]ҙәге Бөтә Рәсәй күргәҙмәһендә(1882) һәм [[Түбәнге Новгород]]та (1896) Н. И. Баташевым алған миҙалдар бар.
Икенсе залда XIX быуаттың икенсе яртыһында — ХХ быуат башында эшләнгән самауырҙар ҡуйылған. Шулар араһында самауыр яһау оҫталары Фомин, Баташев, Шемариндарҙың шәхси коллекцияларындағы самауыр фотоһүрәттәре ҡуйылған, бында [[1909 йыл]]да Николай II һәм уның балаларына бүләккә бирелгән самауырҙарҙың фотоһүрәте бар, шулай уҡ совет осоронда билдәле коммунистар өсөн «Штамп» заводы сығарған самауырҙарҙың фотоһүрәттәре тора.
Шулай уҡ иң ҙур булған биҙәү самыуырына инергә мөмкин, уның эсендә сувенир самауырҙар экспозицияһы ҡуйылған.
== Һылтанмалар ==
* [http://samovar.museum-tula.ru/ Музей «Тульские самовары»] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160725215449/http://samovar.museum-tula.ru/ |date=2016-07-25 }}
* [http://www.allsamovars.ru/ Официальный сайт завода производителя Тульских самоваров ФГУП Машиностроительный завод «Штамп» имени Б. Л. Ванникова] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161019143451/http://www.allsamovars.ru/ |date=2016-10-19 }}
* [http://samovary.ru/ Официальный дилер завода производителя Тульских самоваров ФГУП Машиностроительный завод «Штамп» имени Б. Л. Ванникова]
== Иҫкәрмәләр ==
[[Категория:Википедия:Статьи с переопределением значения из Викиданных]]
[[Категория:Музейҙар]]
cmcbz4ocw65po723t5sc502gonph9s4
Анна де Ноай
0
149508
1302894
1050190
2026-08-16T02:41:05Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302894
wikitext
text/x-wiki
{{ук}}
'''Анна де Ноай''' ({{lang-fr|Anna de Noailles}}, тыуғанда исеме — ''Anna Elisabeth Bibesco-Bassaraba, Princess de Brancovan'', кейәүҙә — ''Marquise Mathieu de Noailles'', [[15 ноябрь]] [[1876]], [[Париж]] — [[30 апрель]] [[1933]], [[Париж]]) — француз шағирәһе, әҙәби салон хужабикәһе.
== Биографияһы ==
[[Румыния]] кенәзе Григорие Бибеску-Бранковяну һәм [[Греция]] княгиняһы Ралука Музуростың (Raluca Moussouros) ҡыҙы. Ралука Музурос билдәле пианист була, уның ата-бабалары араһында болгар Яңырыуы эшмәкәрҙәре Софроний Врачанский һәм Стефан Богориди бар.
Аннаның олатаһының ҡатыны княгиня Елена Бибеско XIX быуат аҙағында Париждың әҙәби һәм художестволы тормошонда күренекле роль уйнаған.
1897 йылда Анна маркиз де Ноайға кейәүгә сыҡҡан. Уларҙың йорто Париждың донъяуи һәм интеллектуаль үҙәге булғаню Пер-Лашез зыяратында ерләнгән.
== Ижады ==
Бер нисә шиғырҙар йыйынтыҡтары, өс роман, автобиография китаптары авторы. Символизмға яҡын булған. Уның шиғырҙарын 1901 йылда [[Сара Бернар]] башҡарған.
== Әҫәрҙәре ==
[[Файл:Forain - Anna de Noailles.jpg|thumb|Жан-Луи Форен. Анна де Ноай портреты, [[1914]]]]
* ''Le Cœur innombrable'' ([[1901]])
* ''L’Ombre des jours'' ([[1902]])
* ''La Nouvelle Espérance'' (1903)
* ''Les Éblouissements'' ([[1907]])
* ''Les Vivants et les Morts'' ([[1913]])
* ''Les Forces éternelles'' ([[1920]])
* ''Poème de l’amour'' ([[1924]])
* ''Passions et vanités'' ([[1926]])
* ''L’Honneur de souffrir'' ([[1927]])
* ''Exactitudes, Paris'' ([[1930]])
* ''Derniers Vers et Poèmes d’enfance'' ([[1934]])
== Салон хужабикәһе ==
Ош урамындағы уның салонынжа башҡалар араһында артабанғы шәхестәр булған: Рейнальдо Ан, Поль Валери, Альфонс Доде, Макс Жакоб, Франсис Жамм, Андре Жид, Поль Клодель, Кокто, Колетт, Пьер Лоти, Габриэла Мистраль, Робер де Монтескью, Франсуа Мориак, Марсель Пруст.
== Сәнғәттә һүрәтләнеше ==
Шағирә портретын артабанғы рәссамдар төшөргән: Жак-Эмиль Бланш, Антонио де ла Гандара, Кеес ван Донген, Филип Де Ласло, Игнасио Сулоага (ҡарағыҙ: [http://www.clicktour.ru/articles/59/1005997/0007763g.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325064904/http://www.clicktour.ru/articles/59/1005997/0007763g.htm |date=2019-03-25 }}), Жан-Луи Форен.
1906 йылда уның скульптура портретын [[Роден]] яһаған.
== Ҡаҙаныштары ==
* Почёт легионы ордены кавалеры.
* [[Бельгия]] Король француз әҙәбиәте һәм теле академияһына ҡабул ителгән тәүге ҡатын.
* 1910 йылда Француз академияһы Анна де Ноай премияһын булдырған.
* 1921 йылда Француз академияһының Ҙур әҙәби премияһына лайыҡ булған.
== Рәсәйҙә Анна де Ноай ==
1916 йылда [[Марина Цветаева]] уның ''Новое упование'' ([[1903]]) романын урыҫ теленә тәржемә иткән (1927 йылда Марина Цветаева авторға хат яҙған — уны бында уҡығыҙ: [http://www.tsvetayeva.com/letters/let_noaj.php] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190325064904/http://www.tsvetayeva.com/letters/let_noaj.php |date=2019-03-25 }}). Шиғырҙарын Иван Тхоржевский, Всеволод Рождественский, Павел Лыжин, Юрий Корнеев һәм башҡалар урыҫ теленә тәржемә иткәндәр.
== Урыҫ телендә публикациялар ==
* Сады / Пер. Вл. Гусева. — Киев, 1913.
* Стихи// Семь веков французской поэзии в русских переводах. — СПб: Евразия, 1999. — С. 527—530.
* Стихи// Французская поэзия XX века. — М.: Эксмо, 2005. — С. 86-91.
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* [http://slovari.yandex.ru/~книги/Лит.%20энциклопедия/Ноаль/ Анна де Ноай в Литературной энциклопедии]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* Higonnet-Dugua E. Anna de Noailles, cœur innombrable: biographie, correspondance. Paris: Michel de Maule, 1989
* Broche F. Anna de Noailles: un mystère en pleine lumière. Paris: Robert Laffont, 1989
* Bargenda A. La poésie d’Anna de Noailles. Paris: L’Harmattan, 1995
* Perry C. Persephone Unbound: Dionysian Aesthetics in the Works of Anna de Noailles. Lewisburg: Bucknell UP, 2003
{{Библиоинформация}}
[[Категория:Франция яҙыусылары]]
[[Категория:Франция шағирҙары]]
htf125t2ripgogkw8udd8gd2406t9iu
Һыу айырғыс
0
165524
1302883
1060921
2026-08-15T16:17:36Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302883
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:Europäische_Wasserscheiden.png|справа|мини|250x250пкс|Европа йылға һәм диңгеҙ бассейдары һыу айырғыстары]]
{{Ук}}'''Һыу айырғыс''' ({{lang-ru|Водораздел}}) — [[Ер өҫтө|Ер өҫтөндә]] ике йәки бер нисә [[йылға]], [[күл]], [[диңгеҙ]] йәки [[океан]] һыу йыйғысын ([[Йылға бассейны|бассейнын]]) айырған шартлы топографик һыҙат, ул атмосфера яуым-төшөмдәре ағымын ике ҡапма-ҡаршы [[битләү]]гә йүнәлдерә.
== Тасуирламаһы ==
Һыу айырыу һыҙаты тирәһендәге урындар ''һыу айырғыс территория'' тип атала.
Һыу айырғыстың төрлө яҡтарында Ер өҫтө рельефының һарҡыуҙары һәм ауышлыҡтары урынлаша. Таулы төбәктәрҙә һыу айырғыстар ғәҙәттә тау һырттары буйлап уҙа, тигеҙлектәрҙә — убалар йәки хатта уйһыулыҡтар һыу бассейнын айырыуы мөмкин. Тигеҙлектәрҙәге рельефта һыу айырғыстар ғәҙәттә артыҡ һиҙелмәй һәм һыу айырыр яҫылыҡҡа әүерелә, унда һыу ағымы үҙгәреп тороуы мөмкин. Ҡайһы берҙә һыу айырғыс территориялар (йәки ҡалҡыуҙар) шулай уҡ һыу айырғыс тип атала.<ref>[http://enc-dic.com/ushakov/Vodorazdel-5894.html Статья «Водораздел»] в словаре Ушакова</ref>.
[[Континент|Ҡитғаның]] төрлө [[океан]] бассейндарын айырып торған йәки ағымһыҙ ҙур өлкәләрҙе аймаған төп һыу айырыу һыҙаты '''континенталь һыу айырғыс''' тип атала.
Тымыҡ ([[Тымыҡ океан|Тымыҡ]] һәм [[Һинд океаны|Һинд океандарына]] ҡоя торған йылғалар) һәм Атлантик океан ([[Атлантик океан|Атлантик]] һәм [[Төньяҡ Боҙло океан]]ға ҡоя торған йылғалар) битләүҙәрен сикләгән һыҙатты '''[[Ер|Ерҙең]] төп һыу айырғысы''' тип атайҙар.
[[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙең]], [[Көнсығыш Европа тигеҙлеге|Көнсығыш Европа тигеҙлегенең]] Европа өлөшөндәге үҙәк һыу айырғысы — Валдай ҡалҡыулығы, Төньяҡ Увалдар һәм бер нисә ҙур булмаған ҡалҡыулыҡ. Убалар араһында ятҡан урындағы күлдәр һәм һаҙлыҡтарҙан [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйҙең]] Европа өлөшөндәге төп йылғалар — [[Волга]] ([[Каспий диңгеҙе]]), [[Днепр]] ([[Ҡара диңгеҙ]]), [[Көнбайыш Двина]] ([[Балтик диңгеҙе]]) — баш ала, улар төрлө диңгеҙ бассейндарында урынлашҡан.
[[Файл:Fossa_Carolina._Water_well.jpg|мини|200x200пкс| Карлсграбен янындағы Европа һыу айырғысында ҡоҙоҡ һәм монумент ]]
Йылға бассейнына ер өҫтө һәм ер аҫты йылғалары инә. Шуға күрә ''өҫкө'' һәм ''ер аҫты'' һыу айырғыстары ла билдәләнә .
== Башҡортостандың һыу айырғыстары ==
[[File:Хребет Бакты с горы Луковой.jpg|thumb|слева|Көньяҡ Уралдағы Баҡты һырты]]
[[Башҡортостан Республикаһы]] биләмәһендә [[Ағиҙел (йылға)|Ағиҙел]] һәм [[Яйыҡ]] йылғалары һыу айырғыстары [[Көньяҡ Урал]]дың Уралтау һырты һәм [[Йылайыр яйлаһы]]ның төньяғы буйлап үтә.
Яйыҡ һәм [[Обь]] йылғаларының һыу айырғыстары [[Алабейә һырты]] буйынан бара <ref>[http://bash.bashenc.ru/index.php/component/content/article/8-statya/16616-yu-ajyr-ys Ә. Гәрәев. Һыу айырғыс//Башҡорт энциклопедияһы]{{Недоступная ссылка|date=August 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Һыу йыйғыс [[Йылға бассейны|бассейн]]
* Йылға селтәре
* Европа төп һыу айырғыс
* Америка континенталь һыу айырғысы
* Трипл-Дивайд-Пик
* Паллас тауы
== Иҫкәрмә ==
{{Иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* {{БСЭ3|заглавие=Водораздел|том=|страницы=}}
* ''[[:ru:Жалсарайн, Тимур Ухинович|Жалсарайн Т. У.]]'' [http://arakhley.ru/images/workfold/Jalsarain77.JPG Точка великого водораздела] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190324003410/http://arakhley.ru/images/workfold/Jalsarain77.JPG |date=2019-03-24 }} // [[:ru:Забайкальский рабочий|Забайкальский рабочий]]. 1977
* ''[[:ru:Яккола, Николай Матвеевич|Яккола Н. М.]]'' Водораздел: Повествование. — Петрозаводск: [[:ru:Карелия (издательство)|Карелия]], 1972.
[[Категория:Гидрология]]
[[Категория:Тәбиғәт зоналары һәм территориаль тәбиғәт бүленештәре]]
00x5zrw35rxox9p6a14wo4891od6k7b
Аплаксин Андрей Петрович
0
167906
1302895
1299562
2026-08-16T02:58:53Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302895
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''Аплаксин Андрей Петрович''' ({{OldStyleDate2|22|июнь|1879|10}}, [[Санкт-Петербург]] — [[21 декабрь]] [[1931 йыл|1931]], [[Санкт-Петербург|Ленинград]]) — рус архитекторы, граждандар инженеры, рәссам, археолог, реставратор, рус архитектураһы тарихсыһы, әҙәбиәтсе.
== Биографияһы ==
1898—1904 йылдарҙа Граждандар инженерҙары институтында уҡый. 1906 йылда Павловка хәрби училищеһын тамамлай. Гвардия подпоручигы дәрәжәһендә запасҡа китә.
Санкт-Петербург дини консисторияһында эшләй ([[1900 йыл|1900]] йылдарҙа).
Санкт-Петербург епархияһы архитекторы (1906—1914 йй.). [[Санкт-Петербург]]тағы Сампсониевск һәм Ҡазан соборҙарын реставрациялаған.
[[1914]]—[[1928]] — хәрби хеҙмәттә. Мәскәүҙә эшләй, хәрби һәм тимер юл төҙөү менән шөғөлләнә.
[[1928]]—[[1931]] йылдарҙа — Ғилми институтының педагогика уҡытыусыһы,
1930 йылдың авгусынан алып 1931 йылдың декабренә тиклем — «Экспортлес» акционерҙар йәмғиәтенең баш инженеры.
[[Ленинград]]та Смоленск зыяратында ерләнә(1-я юл, уч. 135).
== Төҙөлөштәр һәм проекттар ==
=== Санкт-Петербург — Петроград ===
* Оло Сампсониевск проспекты, № 53 — Кашин Сретенский монастыры ихатаһы. [[1907]]—[[1909]], Анна Кашинская сиркәүе.
* Оло Сампсониевск проспекты, № 39а, № 41, ихата — «Юбилей» йорт, Сампсониевск соборы эргәһендә сиркәү һәм сторожка, [[1908 йыл|1908]]—[[1909 йыл|1909]], Н. Е. Лансер ҡатнашлығында
* Чкалов проспекты, № 23 — Ленин урамы, № 43 — Новгород губернаһында ағас сирекәү менән Ягодинский Введенский ҡатын-ҡыҙҙар монастыры. [[1910 йыл|1910]]—[[1911 йыл|1911]] (Һаҡланған).
* Петроград яғының Кесе проспекты, № 69/Подрезов урамы, № 14 — Ҡазан Вышневолоцк монастырь ихатаһының Ҡазан сиркәүе. [[1910 йыл|1910]]—[[1912 йыл|1912]]. (Яңыртылған).
* Расстанный үтеп йөрөү урыны, № 7а — Волков зыяратында Успение сиркәүе. [[1910 йыл|1910]]—[[1913 йыл|1913]] йыл (Һаҡланған).
* Роменский урамы, № 12. Мәскәү митрополиты Петр сиркәүе менән — Творожковский Изге Троица ҡатын-ҡыҙҙар монастыры ихатаһы, [[1911 йыл|1911]]—[[1913 йыл|1913]] йыл
* Воронеж урамы, № 110 — Пекин православие дини миссияһы ихатаһының Ҡазан сиркәүе, [[1911 йыл|1911]]—[[1913 йыл|1913]] йыл (Һаҡланған).
* Введенский урамы, № 9 — Введениский сиркәүенең килем йорто. [[1912 йыл|1912]]—[[1913 йыл|1913]]
* 10-сы Красноармейская урамы (Измайлов полкының 10-сы ротаһы), № 19 — Благовещен ҡатын-ҡыҙҙар монастырының Бежецкий ихатаһы. [[1913 йыл|1913]]—[[1915 йыл|1915]] йыл (Яңыртылған).
* Троица майҙанында Изге Троица соборы. 1915 й.; ябыҡ конкурс.
* Петроград-Охта вокзалы (конкурс; 1-се премия)
<gallery perrow="4" widths="220" heights="220">
Файл:Sampsonievsky Cathedral Chapel.jpg|Сампсониевский соборы янында сиркәү
Файл:Церковь Анны Кашинской (вид со стороны Б.Сампсониевского пр.).JPG|Изге Анна Кашинская сиркәүе
Файл:Tserkvy SPb 02 2012 4505.jpg|[[Церковь Петра Митрополита (Санкт-Петербург)|Петр Митрополит сиркәүе]]
Файл:PodrezovaChurch.jpg|Ҡазан сиркәүе
Файл:Volkovo Kladbische SPb photo 27-28156.jpg|Волково зыяратында Успение Богородица сиркәүе.
Файл:Pekinskaia Missia SPb photo 12-12602.jpg|Пекин дини миссияһының Ҡазан сиркәүе
</gallery>
=== Санкт-Петербург — Петроград губернаһы ===
* Вычелобок. Лужский өйәҙе. Покрова Богородица сиркәүе. 1907—1909 йылдар
* Яңы Островно (Теплые ключи, Маркизовское, Сергиев полигон). Лужский өйәҙе. Спас Прелбражение сиркәүе. 1907—1909 йылдар
* [[Ленинград өлкәһе]]. Лодейнопольский районы, Оять станцияһы. Введено-Оять монастыры: Богоявление Господня ғибәҙәтханаһы ([[1908 йыл|1908]]—[[1910 йыл|1910]] йылдар; һаҡланмаған)
* Дибуны. Петр һәм Павел сиркәүе. 1912—1914 йылдар
* Сиверский, Петербурго-Варшава тимер юлы станцияһы, Царскосельский өйәҙе. Спас-Преображенск сиркәүе. 1912—-1914 йылдар
* Гвоздно. Где өйәҙе. Дамиан һәм Косьма сиркәүе. 1909—1912 йылдар
* Моцкий погост (хәҙер — Мда ауылы). Гдов өйәҙе. Георгий Победоносец сиркәүе. 1910 йылғы проект, 1914 йылда проенкт редакцияһы<ref>[http://aplaksin.ru/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%8B-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B9%D0%BA%D0%B8/2.html Церковь вмч. Георгия Победоносца в с. Мда.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615094814/http://aplaksin.ru/%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82%D1%8B-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B9%D0%BA%D0%B8/2.html |date=2020-06-15 }}</ref>.
* Иҫке Ладога. Николай монастыры.
* Дубки — Н. В. Сазиков имениеһы, Мәскәү -Виндаво-Рыбинск тимер юлынгың Батецкая станцияһы янында. Изге Рух Сиркәүе. Һаҡламаған.
* [[Ивангород]]. Николай Илецк монастырының ихатаһы. 1913—1915 йылдар. Һаҡланмаған.
* Усть-Ижорала Александр Невский сиркәүенең причт йорто.
== Реставрациялау һәм тикшеренеүҙәр эштәре ==
* Ҡазан соборы. 1911 йыл
* Сампсониевск соборы. 1908—1909 йылдар
* Пантелеймоновск сиркәүе. 1912 йыл, Г. А. Косяков менән бергә
* Шапки ауылында Покров Богородица сиркәүе. 1911—1914 йылдар
* Ямбургта Изге Екатерина соборы
== А.П. Аплаксиндың баҫма эштәре ==
* Сампсоновский собор в С.-Петербурге. 1709—1909. СПб.: т-во Р. Голике и А. Вильборга. 1909 г.
* Казанский собор. Историческое исследование о соборе и его описание. СПб. 1911 г.
* Русское церковное искусство и его современные задачи. Доклад, прочит. 8-го января 1911 г. на IV Съезде русских зодчих в присутствии его имп. высочества вел. кн. Петра Николаевича. СПб. 1911 г.
== Иҫкәрмәләр ==
{{Иҫкәрмәләр}}
== Әҙәбиәт ==
* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — <nowiki>ISBN 5-289-01586-8</nowiki>.
* {{Мәҡәлә|автор=[[Слёзкин, Алексей Валерьевич|Слёзкин А. В.]]|заглавие=Произведения архитектора А. П. Аплаксина в контексте храмостроения неорусского стиля|издание=Архитектурное наследство. Выпуск 50.|издательство=М.: URSS|год=2009 г.|страницы=362-379}}
* Творчество добра. Петербургский архитектор Андрей Петрович Аплаксин (1879—1931). Фишер М. СПб.: ТО «Балтийская звезда». 2013 г.
* ''Белоножкин А. Е.'' Санкт-Петербургский епархиальный архитектор А. П. Аплаксин: жизнь и творчество (кандидатская диссертация). СПб., 2006. (см. [http://www.dissercat.com/content/sankt-peterburgskii-eparkhialnyi-arkhitektor-ap-aplaksin-zhizn-i-tvorchestvo автореферат])
* ''Белоножкин А. Е.'' Санкт-Петербургский епархиальный архитектор А. П. Аплаксин. — СПб: Невский мир, Лики России, 2013 — 384 с. — ISBN 978-5-9905233-1-9 (Невский мир), ISBN 978-5-87417-444-6 (Лики России)
== Һылтанмалар ==
* [http://oyatsky.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=36 Аплаксин А. П. на сайте Введено-Оятского монастыря] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201211043007/http://oyatsky.ru/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=29&Itemid=36 |date=2020-12-11 }}
* [http://aplaksin.ru/аплаксин-а-п.html Сайт, посвящённый А. П. Аплаксину] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201209145324/http://aplaksin.ru/%D0%B0%D0%BF%D0%BB%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%B8%D0%BD-%D0%B0-%D0%BF.html |date=2020-12-09 }}
[[Категория:Санкт-Петербургта вафат булғандар]]
[[Категория:1931 йылда вафат булғандар]]
[[Категория:21 декабрҙә вафат булғандар]]
[[Категория:Санкт-Петербургта тыуғандар]]
[[Категория:1879 йылда тыуғандар]]
[[Категория:22 июндә тыуғандар]]
[[Категория:Архитекторҙар]]
eri5nn0ff3eagpmu2xztny3kg8sodp8
Аҡаев Асҡар Аҡаевич
0
177148
1302899
1287301
2026-08-16T05:43:15Z
InternetArchiveBot
31336
Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
1302899
wikitext
text/x-wiki
{{Ук}}
'''Аҡаев Асҡар Аҡаевич''' ([[10 ноябрь]] [[1944 йыл]]) — [[Советтар Союзы]] һәм [[Ҡырғыҙстан]]дың дәүләт, сәйәси һәм фәнни эшмәкәре.
1990 йылдың 27 октябренән алып 1991 йылдың 31 авгусына тиклем — Ҡырғыҙ ССР-ыпрезиденты. 1991 йылдың 31 авгусынан 2005 йылдың 11 апреленә тиклем — Ҡырғыҙ Республикаһы президенты. Дүрт тапҡыр (1990, 1991, 1995 һәм 2000) президент һайлауҙарында еңә. Бынан тыш, 1995 һәм 2003 йылдарҙағы бөтә халыҡ референдумдары барышында үҙ вәкәләттәрен оҙайта алды. Уның президентлыҡ осоро, бер яҡтан, сағыштырмаса сәйәси тотороҡлолоҡ дәүере тип баһаланһа, икенсе яҡтан — киң йәйелгән ришүәтселек һәм эшһеҙлек менән билдәләнә һәм илдә Ләлә революцияһы (унан һуң [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәйгә]] ҡасып килә) башланыуға алып килә. Ул ҡасып китеү менән, Республика Генпрокуратураһы Аҡаевҡа һәм уның ғаилә ағзаларына ҡарата енәйәт эше ҡуҙғата, Рәсәй Федерацияһына уны биреү тураһында тейешле запрос ебәрелә, әммә Рәсәй уны биреүҙән баш тарта. Ҡолатылғанынан бирле [[Мәскәү]]ҙа мәжбүри эмиграцияла, һөнәри нигеҙҙә фәнни эшмәкәрлек менән шөғөлләнә. 2021 йылдың 2 авгусында, 16 йыл эсендә тәүге тапҡыр, Ҡырғыҙстанға ҡайта. Илгә килеп етеү менән ГКНБ-ға алып китәләр.
Профессор, физика-математика фәндәре докторы. 1989—1990 йылдарҙа Ҡырғыҙ ССР-ы фәндәр академияһы президенты. 2006 йылдың майынан Рәсәй фәндәр академияһының сит ил ағзаһы. Халыҡ-ара инженер академияһының почётлы ағзаһы.
== Биографияһы ==
Асҡар Аҡаевич Аҡаев 1944 йылдың 10 ноябрендә Ҡырғыҙ ССР-ы Фрунзе (Чүй) өлкәһе Кемин районы Воронцовка ауылында колхозсы Аҡай Тоҡоев ғаиләһендә тыуа. Сығышы менән — Сарыбағыш<ref>[http://www.stanradar.com/bio/full/15-akaev-askar-akaevich.html Досье :: Акаев Аскар Акаевич :: StanRadar — новости Центральной Азии]</ref>ҡәбиләһенән. 1961 йылда урта мәктәпте алтын миҙал менән тамамлай.
1968 йылда отличие менән тамамлай Ленинград теүәл механика һәм оптика институтын тамамлай һәм аспирантураға уҡырға инә. 1980 йылда [[«МИФИ» милли тикшеренеү ядро университеты|Мәскәү инженер-физик институтында]]<ref>[http://www.nlr.ru/e-case3/sc2.php/web_gak/lc/1997/12#pict Каталог РНБ]</ref> докторлыҡ диссертацияһын яҡлай.
1984 йылда Ҡырғыҙ СССР-ы фәндәр академияһы ағза-корреспонденты итеп һайлана, шул уҡ йылда Ҡырғыҙ ССР-ы Фәндәр академияһы академигы. Аскар Акаев — Рәсәй фәндәр академияһы профессоры, почётлы докторы һәм сит ил ағзаһы, 150-гә яҡын фәнни эше, 43 мәҡәләһе, 7 уйлап табыуы бар. Ул 20 кандидат һәм 3 фән докторы әҙерләне. Уның ете уҡыусыһы төрлө премиялап лауреаты булды. Голография өлкәһе белгесе академик Юрий Денисюкфекеренсә, Асҡар Аҡаев «ике ғилми өлкә — оптика һәм компьютер технологияларын сигендә шаҡ ҡатырғыс һөҙөмтәләргә ирешә алды»<ref>Президент Киргизской республики Аскар Акаев. — Формула власти</ref><ref>Аскар Акаев — Биография. — Аскар Акаев. Официальный сайт</ref><ref>Акаев Аскар Акаевич. — Время Востока</ref><ref>http://www.vb.kg/doc/226752_akaev_askar_akaevich.html.</ref>. 1989—1990 йылдарҙа — Ҡырғыҙ ССР-ы Фәндәр академияһы президенты.
1990 йылдың июлендә КПСС-тың XXVIII съезында КПСС Үҙәк Комитеты.ағзаһы итеп һайлана. 1990 йылдың 27 октябрендә республиканың Юғары Советы тарафынан ойошторолған Ҡырғыҙ ССР-ы президенты вазифаһына һайлана<ref>Закон Киргизской ССР от 24 октября 1990 г. № 222-XII «Об учреждении поста Президента Киргизской ССР и внесении изменений и дополнений в Конституцию (Основной Закон) Киргизской ССР»</ref>.
1991 йылдың авгусында ГКЧП барлыҡҡа килеүен һәм уның ҡан ҡойошҡа килтергән ғәмәлдәрен тәнҡитләй (Ҡырғыҙ Республикаһы территорияһында ГКЧП ғәмәлдәрен тыйыу буйынса бер нисә указ сығара). Ҡырғыҙ Республикаһы Юғары Советы менән бергә ҠР бойондороҡһоҙлоғон иғлан итә. 1991 йылдың 21 декабрендә Алма-Атала башҡа элекке союздаш республикаларҙың башҡа президенттары менән бергә БДБ булдырыуҙа ҡатнаша; бер нисә халыҡ-ара килешеүгә һәм көрсөктән сығыу клешеүҙәренә ҡул ҡуйҙы. 1992 йылдың 2 мартында [[Берләшкән Милләттәр Ойошмаһы|БМО]] штаб-фатирында Ҡырғыҙстанды БМО берләшмәһе ағзаһы итеп ҡабул итеү буйынса тауыш биреүҙә ҡатнаша. БМО штаб-фатиры янында Ҡырғыҙстан флагы күтәрелеүен күҙәтте.
<!-- В октябре 1991 года (на [[Президентские выборы в Киргизии (1991)|выборах]]) и январе 1994 года (на [[Президентский референдум в Киргизии (1994)|референдуме]]) — подтверждены президентские полномочия. 24 декабря 1995 года — [[Президентские выборы в Киргизии (1995)|переизбран]] президентом на второй срок. Его поддержали более 70 % голосовавших на выборах. 29 октября 2000 года — [[Президентские выборы в Киргизии (2000)|переизбран]] президентом на третий срок. Его поддержали более 70 % голосовавших на выборах. В феврале 2003 года (на [[Референдум в Киргизии (2003)|референдуме]]) — подтверждены президентские полномочия.
24 марта 2005 года в результате народного протеста, названного «[[Тюльпановая революция|тюльпановой революцией]]», сопровождавшейся столкновением с милицией, окружением президентской резиденции и её погромом Акаеву при помощи спецслужб удалось скрыться с территории республики. Народные массовые протесты были вызваны фальсификацией выборов, незаконным изменением Конституции Киргизской республики, изъятием демократических формулировок и переделкой статей Конституции в личных тоталитарных целях{{нет АИ|6|10|2020}}. Немаловажным фактором недовольства народных масс явилась семейно-клановая коррупция. В период президентства Акаева неоднократно назревала конфликтная ситуация и политический кризис. Генеральная прокуратура Киргизской Республики после бегства Акаева возбудила уголовные дела в отношении него и членов его семьи, отправив в Российскую Федерацию соответствующие запросы о выдаче. 11 апреля 2005 года — де-юре парламент республики (Жогорку Кенеш Киргизской Республики) принял отставку. По данным киргизского МИДа, работает профессором в МГУ<ref>[http://www.mignews.com/news/celebrities/world/031105_154721_46327.html Экс-президент Киргизии — преподаёт в МГУ]</ref>, занимая там должность главного научного сотрудника Института математических исследований сложных систем имени [[Пригожин, Илья Романович|И. Р. Пригожина]]<ref>{{cite web |url=http://www.24.kg/community/2007/02/16/43591.html |title=Экс-президент Кыргызстана Аскар Акаев точно рассчитал показатели экономики России в 2006 году |accessdate= |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070219123335/http://24.kg/community/2007/02/16/43591.html |archivedate=2007-02-19 }}</ref>.
В мае 2006 года избран иностранным членом [[Российская академия наук|Российской академии наук]] за выдающиеся исследования в области оптической обработки информации. 2009 год — координатор подпрограммы «Комплексный системный анализ и моделирование мировой динамики» Президиума РАН<ref>[https://www.pravda.ru/science/eureka/hypotheses/19-01-2009/298753-cliodynamic-0/ Клиодинамика — Закономерности прошлого помогают выбрать будущее]</ref>. 2014 год — научный руководитель Научно-учебной лаборатории мониторинга рисков социально-политической дестабилизации Национального исследовательского университета «Высшая школа экономики» в Москве<ref>[https://www.hse.ru/org/persons/133062504 Сотрудники — Акаев Аскар Акаевич — Национальный исследовательский университет «Высшая школа экономики»<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>.
В июле 2021 года Акаева объявили в Киргизии в международный розыск по обвинению в причастности к коррупции на золоторудном месторождении [[Кумтор]]<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/4890525 Экс-президентов Киргизии Акаева и Бакиева объявили в международный розыск]</ref>.
2 августа 2021 года [[Государственный комитет национальной безопасности Киргизской Республики|Государственный комитет национальной безопасности Киргизии]] объявил, что Акаев доставлен в Бишкек<ref>[https://www.interfax.ru/world/782059 Первый президент Киргизии Акаев доставлен в Бишкек]</ref>. Было заявлено, что Акаев сам вызвался приехать в Бишкек и согласился сотрудничать со следствием<ref>[https://www.interfax.ru/world/782074 Акаев добровольно приехал в Бишкек для дачи показаний]</ref>. -->
<!-- == Ғаиләһе ==
* Жена — [[Акаева, Майрам Дуйшеновна|Майрам Дуйшеновна Акаева]] — в бытность Аскара Акаева президентом руководила благотворительным фондом «Мээрим» (возглавляла список Партии женщин Киргизии на выборах 2000 года<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/140755 Акаев помог жене и коммунистам] Коммерсант. 22 февраля 2000 года</ref>).
* Старший сын [[Акаев, Айдар Аскарович|Айдар]] (1976—2020) был женат на младшей дочери президента Казахстана Нурсултана Назарбаева [[Назарбаева, Алия Нурсултановна|Алие]]. Брак был недолгим (с 1998 по 2001 годы). В 2005 году незадолго до «тюльпановой революции» избрался в парламент Киргизии — Жогорку Кенеш. После смены власти результаты выборов по его округу были аннулированы, сам Айдар Акаев объявлен в розыск по подозрению в экономических преступлениях.
* Дочь [[Акаева, Бермет Аскаровна|Бермет]] замужем за казахстанским бизнесменом Адилем Тойгонбаевым (также объявлен властями Киргизии в розыск за экономические преступления). В 2005 году она, так же, как и её брат, баллотировалась в Жогорку Кенеш и выиграла выборы, но после революции результаты голосования были отменены. В 2007 году предприняла попытку избраться в парламент вторично — уже при новых властях. Но суд Кеминского района снял её кандидатуру.
* Младшие дети — дочь Саадат и сын Илим в период его нахождения у власти тоже готовились к политической и общественной деятельности: они возглавляли общественный фонд «Библиотека первого президента». -->
== Наградалары ==
[[Файл:Stamp_of_Kyrgyzstan_10years_2.jpg|мини|220x220пкс|Ҡырғыҙстан почта маркаһы, 2001]]
* [[«Почёт Билдәһе» ордены]] (1981);
* Пушкин миҙалы ([[1999 йыл|1999 йылдың 23 авгусы]], [[Рәсәй Федерацияһы|Рәсәй]]) — ''Ҡырғыҙ Республикаһында рәсәй мәҙәни мираҫын һаҡлауға һәм таратыуға индергән ҙур өлөшө өсөн''<ref>[https://archive.is/20120909022525/www.pravoteka.ru/pst/1053/526144.html Указ Президента Российской Федерации от 23 августа 1999 года № 1106 «О награждении медалью Пушкина»]</ref>;
* I дәрәжә Достык ордены (Дуҫлыҡ) ([[Ҡаҙағстан]], 21 йылдың 10 декабре)<ref>Указ Президента Республики Казахстан от 10 декабря 2001 года № 739 «О награждении орденом „Достык“ I степени Акаева А. А.»</ref>;
* I дәрәжә Ике Тапҡыр Аҡ Тәре ордены ([[Словакия]], 2003 йылдың декабре);
* Ҡырғыҙстан ЛКСМ премияһы лауреаты (1977) — ''ЭВМ йылытылған проблемаһы буйынса математик тикшеренеүҙәр'';
* "йәмәғәт фәндәре үҫешенә ҙур өлөш индергән өсөн 2012 йылғы Н. Д. Кондратьев алтын миҙалы лауреаты<ref>{{Cite web|url=http://ikf2010.ru/comments.php?id=265_0_1_0_C|title=アーカイブされたコピー|accessdate=2013-10-18}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012053418/http://ikf2010.ru/comments.php?id=265_0_1_0_C |date=2013-10-12 }}</ref>.
== Фәнни эше ==
Рәсәй фәндәр академияһы сит ил ағзаһы, «МИР: Модернизация. Инновация. Развитие» журналының фәнни-редакция советы ағзаһы. Фәнни иҫәпләүҙәр теорияһы өлкәһендә, макроиҡтисад, клиодинамика һ. б. өлкәһендә ғилми хеҙмәттәре бар.
== Библиографик материал ==
* Когерентные оптические вычислительные машины (в соавт., Ленинград, 1977);
* Оптические методы обработки информации (в соавт., М., 1983);
* Голографическая память (на англ. языке, в соавт.), США, 1997 (Holographic Memory. New York, NY: Allerton Press, 1997);
* Избранные лекции по оптическим компьютерам (в соавт.), Бишкек, 1996;
* Рельефография (в соавт.), Бишкек, 1996;
* Переходная экономика глазами физика (математическая модель переходной экономики). Бишкек: Учкун, 2000;
* Думая о будущем с оптимизмом: Размышления о внешней политике и мироустройстве. М.: Международные отношения, 2004;
* Современный финансово-экономический кризис в свете теории инновационно-технологического развития экономики и управления инновационным процессом // [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=215&Itemid=1 Системный мониторинг. Глобальное и региональное развитие]. М.: УРСС, 2009. ISBN 978-5-397-00917-1. С. 141—162;
* О новой методологии долгосрочного циклического прогнозирования динамики развития мировой системы и России // [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=228&Itemid=1 Прогноз и моделирование кризисов и мировой динамики]. — М.: ЛИБРОКОМ, 2009. С. 5—69 (совместно с В. А. Садовничим);
* [http://www.escholarship.org/uc/item/7qk9z9kz Log-Periodic Oscillation Analysis Forecasts the Burst of the «Gold Bubble» in April — June 2011 // Structure and Dynamics 4/3 (2010): 1-11] (совместно с А. А. Фоминым, С.&nbsp;В.&nbsp;Цирелем и А.&nbsp;В.&nbsp;Коротаевым).
* Моделирование и прогнозирование мировой динамики. М.: ИСПИ РАН, 2012. ISBN 978-5-7556-0456-7;
* [http://www.epjst-journal.org/index.php?option=com_article&access=standard&Itemid=129&url=/articles/epjst/abs/2012/05/epjst205020/epjst205020.html On the dynamics of the world demographic transition and financial-economic crises forecasts // The European Physical Journal 205, 355—373 (2012)]{{Недоступная ссылка|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (совместно с В.&nbsp;А.&nbsp;Садовничим и А.&nbsp;В.&nbsp;Коротаевым);
* Акаев А. А.; Акаева Б. А. [http://www.socionauki.ru/journal/articles/132577/ Вызовы глобального демографического перехода и неотложность стратегических решений]. Век глобализации, № 1, 2011, с. 44—65;
* [http://escholarship.org/uc/item/2rg7b2pm Global Inflation Dynamics: regularities & forecasts // Structure and Dynamics 5/3 (2012): 1-15] (with Andrey Korotayev and Alexey Fomin);
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=329&Itemid=1 ''Динамика темпов глобальной инфляции: закономерности и прогнозы'']. М.: УРСС, 2011;
* [https://www.academia.edu/31700660/Technological_development_and_protest_waves_Arab_spring_as_a_trigger_of_the_global_phase_transition_Technological_Forecasting_and_Social_Change_116_2017_316_321 Technological development and protest waves: Arab spring as a trigger of the global phase transition // Technological Forecasting & Social Change 116 (2017): 316—321].
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
* Ләлә революцияһы
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Әҙәбиәт ==
* {{Из КНЭ|1|135|Акаев, Аскар}}
* ''Койшиев Т., Плоских В.'', А. Акаев: Учёный, политик. Штрихи к политическому портрету, Бишкек, 1990;
* Кто есть кто в кыргызской науке, Бишкек, 1997.
* {{Китап|автор=|издательство=МИА|тираж=|isbn=|серия=|страниц=224|страницы=|том=|год=2002|место=М.|часть=|издание=|ответственный=под. ред. В. К. Хомерики|викитека=|ссылка=|оригинал=|заглавие=Международная инженерная академия : Справочник (1992—2002) = International Academy of Engineering : Handbook (1992—2002)|ссылка часть=|ref=МИА2002}}
* Храмов, Ю. А. Акаев Аскар Акаевич // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — 400 с. — 200 000 экз.
== Һылтанмалар ==
* Дамье В. В. [http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/AKAEV_ASKAR_AKAEVICH.html Акаев, Аскар Акаевич] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170830003424/http://www.krugosvet.ru/enc/istoriya/AKAEV_ASKAR_AKAEVICH.html |date=2017-08-30 }} // Кругосвет
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=329&Itemid=1 Аскар Акаев прогнозирует крах доллара уже в конце 2012 года]
* {{Cite web|url=http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=167&Itemid=1|title=АСКАР АКАЕВ: Современный финансово-экономический кризис в свете теории инновационно-технологического развития|accessdate=9 марта 2009|lang=ru}}
* {{Cite web|url=http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_frontpage&Itemid=1|title=АСКАР АКАЕВ: ФУНДАМЕНТАЛЬНЫЕ ПРЕДЕЛЫ ЭКОНОМИЧЕСКОГО РОСТА И ПОТРЕБЛЕНИЯ|accessdate=17 сентября 2009|lang=ru}}
* {{Сотрудник РАН|58737|}}
* {{Cite web|url=http://ibk.ru/52624.html|title=Шестая эпоха. Интервью с Аскаром Акаевым|accessdate=4 июня 2009|lang=ru}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100414003511/http://ibk.ru/52624.html |date=2010-04-14 }}
* [http://museum.ifmo.ru/?out=person&per_id=201&letter=192 Персональная страница А. А. Акаева на сайте Виртуального музея СПбГУ ИТМО] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180622043908/http://museum.ifmo.ru/?out=person&per_id=201&letter=192 |date=2018-06-22 }}
* [http://cliodynamics.ru/index.php?option=com_content&task=view&id=288&Itemid=1 Акаев — ВТОРАЯ ВОЛНА КРИЗИСА НАСТУПИТ В ИЮЛЕ-АВГУСТЕ 2011 г.?]
* [https://web.archive.org/web/20160306095536/http://socmodel.com/avtory/akaevaa Научные публикации А. А. Акаева]
[[Категория:КПСС-тың XXVIII съезы делегаттары]]
[[Категория:МГИМО-ның почетлы докторҙары]]
[[Категория:XXI быуат хакимдары]]
[[Категория:XXI быуат сәйәсмәндәре]]
[[Категория:Википедия:Замандаштар биографияһы]]
[[Категория:Википедия:Викимәғлүмәттә сығанағы булған мәҡәләләр]]
[[Категория:1944 йылда тыуғандар]]
[[Категория:10 ноябрҙә тыуғандар]]
[[Категория:Мәскәү дәүләт университеты уҡытыусылары]]
[[Категория:«Почёт Билдәһе» ордены кавалерҙары]]
[[Категория:1 класлы Икеле аҡ тәре ордены кавалерҙары]]
[[Категория:Физика-математика фәндәре докторҙары]]
[[Категория:Ҡырғыҙстан президенттары]]
g30yswybae788bxjrktrhh5bs3opksl
Америка Ҡушма Штаттары президенттары исемлеге
0
181375
1302887
1286408
2026-08-15T18:10:41Z
~2026-44904-87
48626
/* Президенттар исемлеге */
1302887
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
Америка Ҡушма Штаттары Президенты — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
{{Small|срогы сыға<br>[[20 ғинуар]] [[2025 йыл]]}}
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие_Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список_первых_леди_США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый_дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
dn704awoxdmwjlzeh9zjxg5zek1fq64
1302888
1302887
2026-08-15T18:11:32Z
~2026-44904-87
48626
1302888
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
Америка Ҡушма Штаттары Президенты — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие_Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список_первых_леди_США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый_дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
b8uo5f27pgrrvrml6v4mnt99v4j3z8w
1302897
1302888
2026-08-16T05:20:55Z
Баныу
28584
1302897
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
h4wtdg8ezejxnw18i91baap8p564es5
1302898
1302897
2026-08-16T05:38:15Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */ өҫтәмә мәғлүмәт
1302898
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}''<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]] [[2025 йыл]]
|'''[[Список действующих глав государств и правительств|ғәмәлдәге]]'''
<small>ваҡыты сыға<br></small>
<small>[[20 ғинуар]] [[2029 йыл|2029]]</small>
|[[Республиканская партия (США)|Республиканлы]]
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс, Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
mi60r4kluf9kbbwyty43xhcbt0osv5o
1302900
1302898
2026-08-16T06:01:04Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302900
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}''<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]] [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]] [[2029 йыл]]
|[[Республиканская партия (США)|Республикан]]
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс, Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
clf4vkqyax1xhdnrw2493lz6naj3d1j
1302901
1302900
2026-08-16T06:06:44Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302901
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}''<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 января]] [[2025]]
|'''[[Список действующих глав государств и правительств|действующий]]'''
<small>срок истекает<br></small>
<small>[[20 января]] [[2029 год|2029]]</small>
|[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс, Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
lvq6wksv29d4sd5nzp262qi0khvwym2
1302902
1302901
2026-08-16T06:12:30Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302902
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}''<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]] [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]] [[2029 йыл]]
|Республикан
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
esdxtfsklis7yndhu5fdtgi3qdh1c8k
1302903
1302902
2026-08-16T06:16:57Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302903
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]] [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]] [[2029 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
ixsdf0fe3mpz274lowcbmeizq37b2pj
1302904
1302903
2026-08-16T06:22:20Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302904
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2029 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
cpamvo14v58gcgloiuampadu1mjk94m
1302905
1302904
2026-08-16T06:25:27Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302905
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2029 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
9bh4j867wl49zooc2y8xvrlaabssldv
1302906
1302905
2026-08-16T06:33:29Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302906
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|[[Трамп Дональд]]}}'<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2029 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
0v3h9as1bmmid3qptls8l0qw9qodhw2
1302907
1302906
2026-08-16T06:37:31Z
Баныу
28584
/* Президенттар исемлеге */
1302907
wikitext
text/x-wiki
[[Файл:WhiteHouseSouthFacade.JPG|справа|мини|300x300пкс|Аҡ йорт, Америка Ҡушма Штаттары президентының рәсми резиденцияһы һәм уның хакимиәте үҙәге]]
'''Америка Ҡушма Штаттары Президенты''' — башҡарма власть һәм Америка дәүләте башлығы. Вазифа [[1787 йыл]]<nowiki/>да Конституция конвенты (йыйылышы) ҡабул иткән [[АҠШ]] Конституцияһы<ref name="ftn12">[https://ru.wikisource.org/wiki/Конституция%20США Конституция США]</ref> тарафынан булдырыла. [[1789 йыл]]<nowiki/>да [[Джордж Вашингтон]] Америка Ҡушма Штаттарының тәүге президенты була. Вазифаға ингәнгә тиклем «президент» исеме «[[Континенталь конгресс]] президенты» — Бойондороҡһоҙлоҡ декларацияһы ҡабул ителгән колониялар вәкилдәре съезы рәйесе менән бергә ҡулланыла.
1789 йылдан АҠШ президенттары һайлана. Бер-бер артлы сроктар бер президентлыҡ тип иҫәпләнә (мәҫәлән, [[Джордж Вашингтон]] ике тапҡыр рәттән вазифаға һайлана, беренсе һәм икенсе президент түгел, ә беренсе президент була), һәм әлеге ваҡытта кисектереүҙең берҙән-бер осрағы (Гровер Кливленд) ике президент (22-се һәм 24-се президенттар) иҫәбенә инә. Президент вафат булған йәки отставкаға киткән осраҡта уның вазифаһын биләгән вице-президенттарға айырым номер бирелә.
Һигеҙ Америка президенты үҙ вазифаһында вафат була. Дүртәүһе үҙ вәкәләттәрен үтәгәндә тәбиғи сәбәптәрҙән вафат булған (Уильям Генри Гаррисон<ref>{{книга|год=1939|страницы=152|заглавие=Old Tippecanoe: William Henry Harrison and His Time|издательство=[[Charles Scribner’s Sons|Charles Scribner and Sons]]|ref=Cleaves|язык=en|автор=Cleaves, Freeman}}</ref>, Закари Тейлор<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref>, [[Уоррен Гардинг]]<ref>{{книга|год=1962|заглавие=The Shadow of Blooming Grove – Warren G. Harding in His Times|издательство={{Нп3|Easton Press}}|isbn=0070543380|страницы=591|ref=Russell|язык=en|автор=Russell, Francis}}</ref> һәм
[[Франклин Рузвельт|Франклин Д. Рузвельт]]), дүрт президент үлтерелә: [[Авраам Линкольн|Линкольн]] ([[1865 йыл]], театрҙа көньяҡ кешеһе), Гарфилд (1881, тимер юл вокзалында психик ауырыу тарафынан), Мак-Кинли (1901, күргәҙмәлә анархист тарафынан<ref>{{cite web|url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html|title=Big Ben Parker and President McKinley's Assassination|publisher=Math.buffalo.edu|date=|accessdate=2011-08-08|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFO5ab?url=http://www.math.buffalo.edu/~sww/0history/parker_and_mckinley.html#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>) һәм [[Кеннеди Джон Фицджералд|Кеннеди]] (1963, Ли Харви Освальд тарафынан), һәм береһе отставкаға китә (Ричард Никсон)<ref>{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/politics/special/watergate/part3.html|title=Nixon Resigns|accessdate=2008-12-31|work=The Washington Post}}</ref>.
[[АҠШ-тағы граждандар һуғышы|Граждандар һуғышы]] ваҡытында [[1861 йыл]]<nowiki/>дан [[1865 йыл]]<nowiki/>ға тиклем Америка Конфедератив штаттары президенты вазифаһы була. Был саҡта көньяҡ штаттар үҙҙәрен бойондороҡһоҙ тип иғлан итә һәм Америка Ҡушма Штаттары составынан сыға. Америка Конфедератив штаттарының беренсе һәм берҙән-бер президенты Джефферсон Дэвис була, ул был вазифаны 1861 йылдың 18 февраленән 1865 йылдың 10 майына тиклем биләй (ул ваҡытта вице-президент Александр Стивенс була).
== Президенттар исемлеге ==
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |border=1px solid #AAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федератив |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республикасы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}<br>
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республиканская партияһы |border=1px solid #AAAAAA|inline|1px solid black}}
{|class="wikitable sortable" style="text-align:center" width="100%"
!№
!class="unsortable"|Фото
!Президент
!class="unsortable"|Начало срока
!class="unsortable"|Конец срока
!Партияға ҡарауы
![[Вице-президент США|Вице-президент]]
!Президентлыҡ дауамлылығы (көндәрҙә)
|-
|'''1'''
|[[Файл:Gilbert Stuart Williamstown Portrait of George Washington.jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж|Вашингтон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/|title=Biography of George Washington|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|author=The [[White House]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtFz6VM?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewashington/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/washington|title=George Washington – no Political Party – 1st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtGqoh1?url=http://www.history.com/topics/george-washington#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp|title=George Washington (February 22, 1732 – December 14, 1799)|accessdate=2009-01-12|work=[[American Presidents: Life Portraits]]|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtHxke4?url=http://americanpresidents.org/presidents/gwashington.asp#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1732—1799)</small>
|[[30 апрель]], [[1789 йыл]]
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
| Партияһыҙ
| bgcolor = #E6DFC6 |{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}
|{{Days between|day1=30|month1=4|year1=1789|day2=4|month2=3|year2=1797}}
|- bgcolor = #E6DFC6
|'''2'''
|[[Файл:John Adams A18236.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Адамс|Адамс, Джон (президент)}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/|title=Biography of John Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtIyOrG?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/adams|title=John Adams – Federalist Party – 2nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtJdhDl?url=http://www.history.com/topics/john-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2|title=John Adams (October 30, 1735 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtKdowY?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=2#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1735—1826)</small>
|[[4 март]], [[1797 йыл]]
|[[4 март]], [[1801 йыл]]
|Федералист
| bgcolor = #AACC99 |Томас Джефферсон
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1797|day2=4|month2=3|year2=1801}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''3'''
|[[Файл:Thomas Jefferson by Rembrandt Peale, 1800.jpg|100px]]
|{{sortname|Томас|Джефферсон|Джефферсон, Томас}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/|title=Biography of Thomas Jefferson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLIQ9F?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/thomasjefferson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jefferson|title=Thomas Jefferson – Democratic-Republican Party – 3rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtLxK4X?url=http://www.history.com/topics/thomas-jefferson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3|title=Thomas Jefferson (April 13, 1743 – July 4, 1826)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtMrn4U?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=3#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1743—1826)</small>
|[[4 марта]] [[1801]]
|[[4 марта]] [[1809]]
|Демократ-республиканлы
|[[Бурр, Аарон|Аарон Бурр]] <br>[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1801|day2=4|month2=3|year2=1809}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''4'''
|[[Файл:James Madison.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Мэдисон|Мэдисон, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtNZvhp?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmadison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/madison|title=James Madison – Democratic-Republican Party – 4th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtOEctE?url=http://www.history.com/topics/james-madison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4|title=James Madison (March 16, 1751 – June 28, 1836)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtP8HS7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=4#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1751—1836)</small>
|[[4 март]], [[1809 йыл]]
|[[4 март]],[[1817 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|[[Клинтон, Джордж (политик)|Джордж Клинтон]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Герри, Элбридж Томас|Элбридж Герри]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1809|day2=4|month2=3|year2=1817}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''5'''
|[[Файл:GSJamesMonroe.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Монро|Монро, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/|title=Biography of James Madison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtPmrcI?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesmonroe/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/monroe|title=James Monroe – Democratic-Republican Party – 5th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtQTpyc?url=http://www.history.com/topics/james-monroe#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5|title=James Monroe (April 28, 1758 – July 4, 1831)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtROLpq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=5#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1758—1831)</small>
|[[4 март]], [[1817 йыл]]
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Дэниэл|Томпкинс|Томпкинс, Дэниэл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1817|day2=4|month2=3|year2=1825}}
|- bgcolor = #AACC99
|'''6'''
|[[Файл:John Quincy Adams.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон Куинси|Адамс|Адамс, Джон Куинси|Адамс, ДжонКуинси}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/|title=Biography of John Quincy Adams|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtS30gC?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnquincyadams/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/johnqadams|title=John Quincy Adams – Federalist, Democratic-Republican, National Republican, WHIG Party – 6th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtSmAUt?url=http://www.history.com/topics/john-quincy-adams#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6|title=John Quincy Adams (July 11, 1767 – February 23, 1848)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtU9WHs?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=6#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1848)</small>
|[[4 март]], [[1825 йыл]]
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|Демократ-республиканлы
|{{sortname|Джон Колдвелл|Кэлхун|Кэлхун, Джон Колдвелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1825|day2=4|month2=3|year2=1829}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''7'''
|[[Файл:Andrew jackson head.jpg|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джексон|Джексон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/|title=Biography of Andrew Jackson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtUo59y?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjackson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/jackson|title=Andrew Jackson – Democratic-Republican Party – 7th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtVTI3T?url=http://www.history.com/topics/andrew-jackson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7|title=Andrew Jackson (March 15, 1767 – June 8, 1845)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtWP8qw?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=7#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1767—1845)</small>
|[[4 март]], [[1829 йыл]]
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|Демократ
|[[Кэлхун, Джон Колдуэлл|Джон Колдуэлл Кэлхун]]<br>''Вазифа буш''<br>[[Ван Бюрен, Мартин|Мартин Ван Бюрен]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1829|day2=4|month2=3|year2=1837}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''8'''
|[[Файл:MartinVanBuren.png|100px]]
|{{sortname|Мартин|Ван Бюрен|Ван Бюрен, Мартин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/|title=Biography of Martin Van Buren|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtX3t9h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/martinvanburen/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/vanburen|title=Martin Van Buren – Democratic-Republican, Democratic, and Free Soil Party – 8th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtXje7C?url=http://www.history.com/topics/martin-van-buren#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8|title=Martin Van Buren (December 5, 1782 – July 24, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtYbjRS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=8#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1782—1862)</small>
|[[4 март]], [[1837 йыл]]
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Ричард|Джонсон|Джонсон, Ричард Ментор}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1837|day2=4|month2=3|year2=1841}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''9'''
|[[Файл:William Henry Harrison by James Reid Lambdin, 1835.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Гаррисон|Гаррисон, Уильям Генри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/|title=Biography of William Henry Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZGcaQ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhenryharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/williamhenryharrison|title=William Henry Harrison – WHIG Party – 9th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtZvawH?url=http://www.history.com/topics/william-henry-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9|title=William Henry Harrison (February 9, 1773 – April 4, 1841)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtaoZNG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=9#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1773—1841)</small>
|[[4 март]], [[1841 йыл]]
|[[4 апрель]], [[1841 йыл]]<ref name="умер">Президент вазифаһында вафат була.</ref>
|Виг
|{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1841|day2=4|month2=4|year2=1841}}
|-
| rowspan="2" |'''10'''
| rowspan="2" |[[Файл:WHOportTyler.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Джон|Тайлер|Тайлер, Джон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/|title=Biography of John Tyler|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtbTCeq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johntyler/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/tyler|title=John Tyler – No Party – 10th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtcCE9P?url=http://www.history.com/topics/john-tyler#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10|title=John Tyler (March 29, 1790 – January 18, 1862)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtd3SxS?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=10#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1790—1862)</small>
| rowspan="2" bgcolor="#f0e68c" |[[4 апреля]] [[1841]]
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1845 йыл]]
| style="padding: 0px" bgcolor="#f0e68c"|Виг
| rowspan="2" | {{sort|-|''Вазифа буш''}}
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=4|year1=1841|day2=4|month2=3|year2=1845}}
|-
|Партияһыҙ<ref name="тайлер">Демократик партияның элекке ағзаһы, избран [[Вице-президент США|вице-президентом]] как [[Партия вигов (США)|виг]]. В 1841 году был исключён из [[Партия вигов (США)|партии]] из-за отказа поддерживать фракцию [[Партия вигов (США)|вигов]] в [[Конгресс США|Конгрессе]].</ref>
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''11'''
|[[Файл:James Knox Polk by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс Нокс|Полк|Полк, Джеймс Нокс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/|title=Biography of James Polk|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtdibBi?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamespolk/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/polk|title=James Polk – Democratic Party – 11th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWteSNjL?url=http://www.history.com/topics/james-polk#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11|title=James K. Polk (November 2, 1795 – June 15, 1849)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfJD3p?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=11#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1795—1849)</small>
|[[4 март]], [[1845 йыл]]
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джордж|Даллас|Даллас, Джордж}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1845|day2=4|month2=3|year2=1849}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''12'''
|[[Файл:ZacharyTaylor.png|100px]]
|{{sortname|Закари|Тейлор|Тейлор, Закари}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/|title=Biography of Zachary Taylor|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtfxJaU?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/zacharytaylor/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taylor|title=Zachary Taylor – WHIG Party – 12th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtgbqtN?url=http://www.history.com/topics/zachary-taylor#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12|title=Zachary Taylor (November 24, 1784 – July 9, 1850)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWthTpid?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=12#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1784—1850)</small>
|[[4 март]], [[1849 йыл]]
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]<ref name="умер"/>
|Виг
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/|title=Biography of Millard Fillmore|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWti8BaO?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/millardfillmore/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/fillmore|title=Millard Filmore – WHIG Party – 13th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtj2HRd?url=http://www.history.com/topics/millard-fillmore#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13|title=Millard Fillmore (January 7, 1800 – March 8, 1874)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtjyWQ5?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=13#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1849|day2=9|month2=7|year2=1850}}
|- bgcolor = #f0e68c
|'''13'''
|[[Файл:Millard Fillmore.jpg|100px]]
|{{sortname|Миллард|Филлмор|Филлмор, Миллард}}
<small>(1800—1874)</small>
|[[9 июль]], [[1850 йыл]]
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|Виг
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=9|month1=7|year1=1850|day2=4|month2=3|year2=1853}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''14'''
|[[Файл:Franklin Pierce by GPA Healy, 1858.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Пирс|Пирс, Франклин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/|title=Biography of Franklin Pierce|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtkd76R?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklinpierce/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/pierce|title=Franklin Pierce – Democratic Party – 14th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtlLCcN?url=http://www.history.com/topics/franklin-pierce#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14|title=Franklin Pierce (November 23, 1804 – October 8, 1869)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmGptU?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=14#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1804—1869)</small>
|[[4 март]], [[1853 йыл]]
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|Демократ
|[[Кинг, Уильям (политик)|Уильям Кинг]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1853|day2=4|month2=3|year2=1857}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''15'''
|[[Файл:Jb15.gif|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Бьюкенен|Бьюкенен, Джеймс}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/|title=Biography of James Buchanan|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtmvqZu?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesbuchanan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/buchanan|title=James Buchanan – Democratic Party – 15th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtneNOL?url=http://www.history.com/topics/james-buchanan#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15|title=James Buchanan (April 23, 1791 – June 1, 1868)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtoaD9m?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=15#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1791—1868)</small>
|[[4 март]], [[1857 йыл]]
|[[4 март]], [[1861 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джон|Брекинридж|Брекинридж, Джон Кэбелл}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1857|day2=4|month2=3|year2=1861}}
|- bgcolor = #FFB6B6
| rowspan="2" |'''16'''
| rowspan="2" |[[Файл:Abraham Lincoln by George Peter Alexander Healy.jpg|100px]]
| rowspan="2" |{{sortname|Авраам|Линкольн|Линкольн, Авраам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/|title=Biography of Abraham Lincoln|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpEkCE?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/abrahamlincoln/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/lincoln|title=Abraham Lincoln – Republic, National Union Party – 16th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtpu2YS?url=http://www.history.com/topics/abraham-lincoln#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16|title=Abraham Lincoln (February 12, 1809 – April 15, 1865)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtqg1bA?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=16#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1809—1865)</small>
| rowspan="2" |[[4 март]], [[1861 йыл]]
| rowspan="2" |[[15 апрель]], [[1865 йыл]]<ref name="убит">Убит.</ref>
| rowspan="2" |[[Республиканская партия (США)|Республиканец]]<ref name="нацсоюз">[[Линкольн, Авраам|Авраам Линкольн]] и [[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]] в [[Президентские выборы в США (1864)|1864 году]] были избраны как члены партии [[Национальный союз (США)|Национальный союз]]</ref>
| style="background:#FFB6B6; padding: 0px"|[[Гэмлин, Ганнибал|Ганнибал Гэмлин]]
| rowspan="2" |{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1861|day2=15|month2=4|year2=1865}}
|-
|bgcolor = #CCEFFF|[[Джонсон, Эндрю|Эндрю Джонсон]]
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''17'''
|[[Файл:aj17.gif|100px]]
|{{sortname|Эндрю|Джонсон|Джонсон, Эндрю}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/|title=Biography of Andrew Johnson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtrKp26?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/andrewjohnson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/andrewjohnson|title=Andrew Johnson – National Union Party – 17th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWts1uOo?url=http://www.history.com/topics/andrew-johnson#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17|title=Andrew Johnson (December 29, 1808 – July 31, 1875)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWtsrSxV?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=17#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1808—1875)</small>
|[[15 апрель]], [[1865 йыл]]
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|Демократ<ref name="нацсоюз"/>
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=15|month1=4|year1=1865|day2=4|month2=3|year2=1869}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''18'''
|[[Файл:Ugrant.jpeg|100px]]
|{{sortname|Улисс|Грант|Грант, Улисс Симпсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/|title=Biography of Ulysses S. Grant|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWttWEof?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ulyssessgrant/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/grant|title=Ulysses S. Grant – National Union Party – 18th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HWyf0pks?url=http://www.history.com/topics/ulysses-s-grant#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18|title=Ulysses S. Grant (April 27, 1822 – July 23, 1885)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0AUFiC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=18#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1885)</small>
|[[4 март]], [[1869 йыл]]
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|Республиканлы
|[[Колфакс, Шайлер|Шайлер Колфакс]] <br>[[Уилсон, Генри|Генри Уилсон]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1869|day2=4|month2=3|year2=1877}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''19'''
|[[Файл:Daniel Huntington - Rutherford Birchard Hayes - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Ратерфорд|Хейс|Хейс, Ратерфорд Бёрчард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/|title=Biography of Rutherford B. Hayes|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0BEWgW?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/rutherfordbhayes/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/hayes|title=Rutherford B. Hayes – Republican Party – 19th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0C3eS6?url=http://www.history.com/topics/rutherford-b-hayes#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19|title=Rutherford B. Hayes (October 4, 1822 – January 17, 1893)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0CymXI?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=19#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1822—1893)</small>
|[[4 март]], [[1877 йыл]]
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Уильям|Уилер|Уилер, Уильям Элмон}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1877|day2=4|month2=3|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''20'''
|[[Файл:Ole Peter Hansen Balling - James Garfield - Google Art Project.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеймс|Гарфилд|Гарфилд, Джеймс Абрам}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/|title=Biography of James Garfield|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Dp3Hk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jamesgarfield/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/garfield|title=James Garfield – Republican Party – 20th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0EWp2a?url=http://www.history.com/topics/james-a-garfield#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20|title=James A. Garfield (November 19, 1831 – September 19, 1881)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0FS2ZX?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=20#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1831—1881)</small>
|[[4 март]], [[1881 йыл]]
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1881|day2=19|month2=9|year2=1881}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''21'''
|[[Файл:Ca21.gif|100px]]
|{{sortname|Честер|Артур|Артур, Честер Алан}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/|title=Biography of Chester Arthur|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0GAKIw?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/chesterarthur/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/arthur|title=Chester A. Arthur – Republican Party – 21st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Gp0hy?url=http://www.history.com/topics/chester-a-arthur#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21|title=Chester A. Arthur (October 5, 1829 – November 18, 1886)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Hjtxy?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=21#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1829—1886)</small>
|[[19 сентябрь]], [[1881 йыл]]
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|Республиканлы
| {{sort|-|''Вазифа буш''}}
|{{Days between|day1=19|month1=9|year1=1881|day2=4|month2=3|year2=1885}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''22'''
|[[Файл:Grover Cleveland portrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<ref name="HIS-grover">{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/cleveland|title=Grover Cleveland – Democratic Party – 22nd and 24th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0IR6Ma?url=http://www.history.com/topics/grover-cleveland#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="AP=grover">{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22|title=Grover Cleveland (March 18, 1837 – June 24, 1908)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0JLX1L?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=22#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1885 йыл]]
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|Демократ
|[[Хендрикс, Томас|Томас Хендрикс]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1885|day2=4|month2=3|year2=1889}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''23'''
|[[Файл:Benjamin Harrison, head and shoulders bw photo, 1896.jpg|100px]]
|{{sortname|Бенджамин|Гаррисон|Гаррисон, Бенджамин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/|title=Biography of Benjamin Harrison|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Xa7Dm?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/benjaminharrison/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/benjaminharrison|title=William Henry Harrison – Whig Party – 23rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0YJuoE?url=http://www.history.com/topics/benjamin-harrison#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23|title=Benjamin Harrison (August 20, 1833 – March 13, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ZAJMK?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=23#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1833—1901)</small>
|[[4 март]], [[1889 йыл]]
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Леви|Мортон|Мортон, Леви}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1889|day2=4|month2=3|year2=1893}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''24'''
|[[Файл:Grover Cleveland, painting by Anders Zorn.jpg|100px]]
|{{sortname|Гровер|Кливленд|Кливленд, Стивен Гровер}}<br><small>''(второй раз)''</small><ref name="HIS-grover" />
<small>(1837—1908)</small>
|[[4 март]], [[1893 йыл]]
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Эдлай|Стивенсон|Стивенсон, Эдлай Эвинг I}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1893|day2=4|month2=3|year2=1897}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''25'''
|[[Файл:Official White House portrait of William McKinley.jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Мак-Кинли|Мак-Кинли, Уильям}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/|title=Biography of William McKinley|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0Zp4hf?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williammckinley/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/mckinley|title=William McKinley – Republican Party – 25th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0aWCAK?url=http://www.history.com/topics/william-mckinley#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24|title=William McKinley (January 29, 1843 – September 14, 1901)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0bPGay?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=24#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1843—1901)</small>
|[[4 март]], [[1897 йыл]]
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]<ref name="убит"/>
|Республиканлы
|[[Хобарт, Гаррет|Гаррет Хобарт]] <br>''Вазифа буш''<br>[[Рузвельт, Теодор|Теодор Рузвельт]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1897|day2=14|month2=9|year2=1901}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''26'''
|[[Файл:Americana 1920 Theodore Roosevelt.jpg|100px]]
|{{sortname|Теодор|Рузвельт|Рузвельт, Теодор}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/|title=Biography of Theodore Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0c3jzk?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/theodoreroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/teddyroosevelt|title=Theodore Roosevelt – Republican, Bull Moose Party – 26th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0cjFrq?url=http://www.history.com/topics/theodore-roosevelt#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25|title=Theodore Roosevelt (October 27, 1858 – January 6, 1919)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0dd4J6?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=25#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1858—1919)</small>
|[[14 сентябрь]], [[1901 йыл]]
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Фэрбенкс, Чарльз|Чарльз Фэрбенкс]]
|{{Days between|day1=14|month1=9|year1=1901|day2=4|month2=3|year2=1909}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''27'''
|[[Файл:Anders Zorn - Portrait of William Howard Taft (1911).jpg|100px]]
|{{sortname|Уильям|Тафт|Тафт, Уильям Говард}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/|title=Biography of William Howard Taft|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0eHXS3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamhowardtaft/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/taft|title=William Howard Taft – Republican Party – 27th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0exOuZ?url=http://www.history.com/topics/william-howard-taft#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26|title=William Howard Taft (September 15, 1857 – March 8, 1930)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0foxkE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=26#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1857—1930)</small>
|[[4 март]], [[1909 йыл]]
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|Республиканлы
|[[Шерман, Джеймс|Джеймс Шерман]] <br>''Вазифа буш''
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1909|day2=4|month2=3|year2=1913}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''28'''
|[[Файл:Ww28.jpg|100px]]
|{{sortname|Вудро|Вильсон|Вильсон, Томас Вудро}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/|title=Biography of Woodrow Wilson|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0gTJLP?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/woodrowwilson/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|title=Woodrow Wilson|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201127015645/https://www.history.com/topics/us-presidents/woodrow-wilson|archivedate=2020-11-27}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27|title=Woodrow Wilson (December 28, 1856 – February 3, 1924)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0i3VkD?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=27#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1856—1924)</small>
|[[4 март]], [[1913 йыл]]
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Томас|Маршалл|Маршалл, Томас Райли}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1913|day2=4|month2=3|year2=1921}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''29'''
|[[Файл:wh29.gif|100px]]
|{{sortname|Уоррен|Гардинг|Гардинг, Уоррен}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/|title=Biography of Warren G. Harding|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0ihx4B?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/warrenharding/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28|title=Warren G. Harding (November 2, 1865 – August 2, 1923)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0kVnjC?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=28#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1865—1923)</small>
|[[4 март]], [[1921 йыл]]
|[[2 август]], [[1923 йыл]]<ref name="умер"/>
|Республиканлы
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Джон Калвин}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1921|day2=2|month2=8|year2=1923}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''30'''
|[[Файл:Calvin Coolidge.jpg|100px]]
|{{sortname|Калвин|Кулидж|Кулидж, Калвин}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/|title=Biography of Calvin Coolidge|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0lAHv3?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/calvincoolidge/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29|title=Calvin Coolidge (July 4, 1872 – January 5, 1933)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX0nks1I?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=29#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1872—1933)</small>
|[[2 август]], [[1923 йыл]]
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Дауэс, Чарльз|Чарльз Дауэс]]
|{{Days between|day1=2|month1=8|year1=1923|day2=4|month2=3|year2=1929}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''31'''
|[[Файл:Herbert Clark Hoover by Greene, 1956.jpg|100px]]
|{{sortname|Герберт|Гувер|Гувер, Герберт Кларк}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/|title=Biography of Herbert Hoover|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-13|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5OeOaZ?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/herberthoover/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6026" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30|title=Herbert Hoover (August 10, 1874 – October 20, 1964)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5RTl1v?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=30#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1874—1964)</small>
|[[4 март]], [[1929 йыл]]
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Чарльз|Кёртис|Кёртис, Чарльз}}
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1929|day2=4|month2=3|year2=1933}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''32'''
|[[Файл:FDR 1944 Color Portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Франклин|Рузвельт|Рузвельт, Франклин Делано}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/|title=Biography of Franklin D. Roosevelt|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-20|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5SJJ3z?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/franklindroosevelt/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|title=Franklin D. Roosevelt|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201206123250/https://www.history.com/topics/us-presidents/franklin-d-roosevelt|archivedate=2020-12-06}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31|title=Franklin D. Roosevelt (January 30, 1882 – April 12, 1945)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Vf8Rr?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=31#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1882—1945)</small>
|[[4 март]], [[1933 йыл]]
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]<ref name="умер"/>
|Демократ
|[[Гарнер, Джон|Джон Гарнер]] <br>[[Уоллес, Генри Эгард|Генри Уоллес]] <br>[[Трумэн, Гарри|Гарри Трумэн]]
|{{Days between|day1=4|month1=3|year1=1933|day2=12|month2=4|year2=1945}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''33'''
|[[Файл:TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Гарри|Трумэн|Трумэн, Гарри}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/|title=Biography of Harry S Truman|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5WND3h?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/harrystruman/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-6356" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32|title=Harry S Truman (May 8, 1884 – December 26, 1972)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5X2OP7?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=32#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1884—1972)</small>
|[[12 апрель]], [[1945 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа вакантнлы'' <br>[[Баркли, Олбен|Олбен Баркли]]
|{{Days between|day1=12|month1=4|year1=1945|day2=20|month2=1|year2=1953}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''34'''
|[[Файл:Dwight D. Eisenhower, official photo portrait, May 29, 1959.jpg|100px]]
|{{sortname|Дуайт|Эйзенхауэр|Эйзенхауэр, Дуайт Дэвид}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/|title=Biography of Dwight D. Eisenhower|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5Xh5aq?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/dwightdeisenhower/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.history.com/presidents/eisenhower |title=Dwight D. Eisenhower – Democratic Party – 34th President – American Presidents |accessdate=2009-01-12 |publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]] |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090227201614/http://www.history.com/presidents/eisenhower# |archivedate=2009-02-27 |deadlink=yes }}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33|title=Dwight D. Eisenhower (October 14, 1890 – March 28, 1969)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5b1ZOe?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=33#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1890—1969)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1953 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1953|day2=20|month2=1|year2=1961}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''35'''
|[[Файл:John F. Kennedy, White House color photo portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Джон|Кеннеди|Кеннеди, Джон Фицджеральд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/|title=Biography of John F. Kennedy|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5bgtaK?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/johnfkennedy/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4142">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|title=John F. Kennedy|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-10-29|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207133212/https://www.history.com/topics/us-presidents/john-f-kennedy|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34|title=John F. Kennedy (May 29, 1917 – November 22, 1963)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5eWrya?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=34#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1917—1963)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1961 йыл]]
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]<ref name="убит"/>
|Демократ
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бэйнс}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1961|day2=22|month2=11|year2=1963}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''36'''
|[[Файл:LBJ3.jpg|100px]]
|{{sortname|Линдон|Джонсон|Джонсон, Линдон Бейнс}}<ref name="history-4142" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35|title=Lyndon B. Johnson (August 27, 1908 – January 22, 1973)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fBxbG?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=35#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1908—1973)</small>
|[[22 ноябрь]], [[1963 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|Демократ
| ''Вазифа буш'' <br>[[Хамфри, Хьюберт|Хьюберт Хамфри]]
|{{Days between|day1=22|month1=11|year1=1963|day2=20|month2=1|year2=1969}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''37'''
|[[Файл:Nixon Official Presidential Portrait, 07-08-1971.jpg|100px]]
|{{sortname|Ричард|Никсон|Никсон, Ричард Милхауз}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/|title=Richard M. Nixon|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5fptCn?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/richardnixon/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/nixon|title=Richard Nixon – Republican Party – 37th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5gVPbk?url=http://www.history.com/topics/richard-m-nixon#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36|title=Richard M. Nixon (January 9, 1913 – April 22, 1994)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5hThSH?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=36#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—1994)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1969 йыл]]
|[[9 август]], [[1974 йыл]]<ref name="отставка">Ушёл в отставку.</ref>
|Республиканлы
|[[Агню, Спиро|Спиро Агню]] <br>''Вазифа буш'' <br>[[Форд, Джеральд Рудольф|Джеральд Форд]]
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1969|day2=9|month2=8|year2=1974}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''38'''
|[[Файл:Gerald Ford.jpg|100px]]
|{{sortname|Джеральд|Форд|Форд, Джеральд Рудольф}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/|title=Biography of Gerald R. Ford|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5i8Iew?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/geraldford/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247">{{cite web|url=https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|title=Gerald Ford|lang=en|website=[[History (U.S. TV channel)|History]]|date=2009-11-09|accessdate=2020-12-10|deadlink=no|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201207203122/https://www.history.com/topics/us-presidents/gerald-r-ford|archivedate=2020-12-07}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37|title=Gerald R. Ford (July 14, 1913 – December 26, 2006)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5jkj77?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=37#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1913—2006)</small>
|[[9 август]], [[1974 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|Республиканлы
| ''Вазифа буш'' <br>[[Рокфеллер, Нельсон|Нельсон Рокфеллер]]
|{{Days between|day1=9|month1=8|year1=1974|day2=20|month2=1|year2=1977}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''39'''
|[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|100px]]
|{{sortname|Джимми|Картер|Картер, Джеймс Эрл}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter|title=Biography of Jimmy Carter|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5kYf3A?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/jimmycarter#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38|title=Jimmy Carter (October 1, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5lCs4l?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=38#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1924)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1977 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Уолтер|Мондейл|Мондейл, Уолтер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1977|day2=20|month2=1|year2=1981}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''40'''
|[[Файл:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|100px]]
|{{sortname|Рональд|Рейган|Рейган, Рональд}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/|title=Biography of Ronald Reagan|accessdate=2009-01-12|date=2008-06-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5m1L2U?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/ronaldreagan/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref name="history-4247" /><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39|title=Ronald Reagan (February 6, 1911 – June 5, 2004)|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5mg2Dh?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=39#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1911—2004)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1981 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джордж|Буш — старший|Буш, Джордж Герберт Уокер}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1981|day2=20|month2=1|year2=1989}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''41'''
|[[Файл:George H. W. Bush presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джордж Герберт Уокер|Буш|Буш, Джордж Герберт Уокер}} («Джордж Буш — старший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/|title=Biography of George Herbert Walker Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5nLY6D?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgehwbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgebush|title=George H. W. Bush – Republican Party – 41st President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5o2ZZs?url=http://www.history.com/topics/george-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40|title=George Bush (June 12, 1924 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5oy2SO?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=40#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(1924—2018)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1989 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Дэн|Куэйл|Куэйл, Джеймс Дэнфорт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1989|day2=20|month2=1|year2=1993}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''42'''
|[[Файл:Bill Clinton.jpg|100px]]
|{{sortname|Билл|Клинтон|Клинтон, Уильям Джефферсон}}<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/|title=Biography of William J. Clinton|accessdate=2009-01-12|date=2007-03-12|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5pcMVN?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/billclinton|title=Bill Clinton – Democratic Party – 42nd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5qITYX?url=http://www.history.com/topics/bill-clinton#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41|title=Bill Clinton (August 19, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rD3KE?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=41#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[1993 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Альберт|Гор|Гор, Альберт}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=1993|day2=20|month2=1|year2=2001}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''43'''
|[[Файл:George-W-Bush.jpeg|100px]]
|{{sortname|Джордж Уокер|Буш|Буш, Джордж Уокер}} («Джордж Буш — младший»)<ref>{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/|title=Biography of President George W. Bush|accessdate=2009-01-12|date=2007-02-25|publisher=Whitehouse.gov|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5rsSRR?url=http://www.whitehouse.gov/about/presidents/georgewbush/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/georgewbush|title=George W. Bush – Republican Party – 43rd President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5sY9V2?url=http://www.history.com/topics/george-w-bush#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42|title=George W. Bush (July 6, 1946 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5tTlzq?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=42#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2001 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
||Республиканлы
|{{sortname|Дик|Чейни|Чейни, Ричард}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2001|day2=20|month2=1|year2=2009}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''44'''
|[[Файл:President Barack Obama (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Барак|Обама|Обама, Барак Хусейн}}<ref name="whouseobama">{{cite web|url=http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/|title=President Barack Obama|accessdate=2009-01-20|publisher=Whitehouse.gov|date=2009-01-20|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5u88FA?url=http://www.whitehouse.gov/administration/president-obama/#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090122102439/http://www.whitehouse.gov/administration/president_obama/ |date=2009-01-22 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.history.com/presidents/obama|title=Barack Obama – Democratic Party – 44th President – American Presidents|accessdate=2009-01-12|publisher=[[History (U.S. TV channel)|History]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5uqsiY?url=http://www.history.com/topics/barack-obama#|archivedate=2013-06-21|deadlink=yes}}</ref><ref>{{cite web|url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43|title=Barack Obama (August 4, 1961 – )|accessdate=2009-01-12|work=American Presidents: Life Portrait|publisher=[[C-SPAN]]|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HX5vlQeP?url=http://americanpresidents.org/presidents/president.asp?PresidentNumber=43#|archivedate=2013-06-21|deadlink=no}}</ref>
<small>(род. 1961)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2009 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2009|day2=20|month2=1|year2=2017}}
|- bgcolor = #FFB6B6
|'''45'''
|[[Файл:Donald Trump official portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2017 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Майк|Пенс|Пенс, Майк}}
|{{Days between|day1=20|month1=1|year1=2017|day2=20|month2=1|year2=2021}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''46'''
|[[Файл:Joe Biden presidential portrait (cropped).jpg|100px]]
|{{sortname|Джо|Байден|Байден, Джо}}
<small>(род. 1942)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2021 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|Демократ
|{{sortname|Камала|Харрис|Харрис, Камала}}
|{{age in days|2021|1|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|'''47'''
|[[Файл:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|100px]]
|{{sortname|Дональд|Трамп|Трамп, Дональд}}'<br><small>(икенсе тапҡыр)</small>''
<small>(род. 1946)</small>
|[[20 ғинуар]], [[2025 йыл]]
|[[20 ғинуар]], [[2029 йыл]]
|Республиканлы
|{{sortname|Джей Ди|Вэнс|Вэнс Джеймс Дэвид}}
|{{Age in days|2025|01|20}}
|- bgcolor = #CCEFFF
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
Бөгөнгө көнгә ҡарата биш элекке Америка президенты иҫән:
{| class="wikitable"
|-
! Президент
! Президентстлыҡ итеү йылдары
! Тыуған йылы
|-
| [[Картер, Джимми|Джимми Картер]]
|align="center"| 1977—1981
| [[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
| [[Клинтон, Билл|Билл Клинтон]]
|align="center"| 1993—2001
| [[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
| [[Буш, Джордж Уокер|Джордж Уокер Буш]]
|align="center"| 2001—2009
| [[6 июль]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Обама, Барак|Барак Обама]]
|align="center"|2009—2017
|[[6 август]], [[1961 йыл]]
|-
|[[Трамп, Дональд|Дональд Трамп]]
|align="center"| 2017—2021
|[[14 июнь]], [[1946 йыл]]
|}
; Партиялар
{{Легенда|#F9F9F9|Партияһыҙ |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#E6DFC6|Федералистар партияһы (АҠШ) |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#AACC99|Демократик-республика партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#CCEFFF|Демократик партия |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#f0e68c|Вигтар партияһы |inline|1px solid black}}
{{Легенда|#FFB6B6|Республика партиһы |inline|1px solid black}}
{| class="wikitable"
!Президент
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|19 август, 1946 йыл
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
|14 июнь, 1946
|}
== Хәҙерге көндә йәшәгән элекке президенттар ==
{| class="wikitable"
!Президент
!Президент булыу йылдары
!Тыуған датаһы
|-
|Джимми Картер
| align="center" |1977—1981
|[[1 октябрь]], [[1924 йыл]]
|-
|Билл Клинтон
| align="center" |1993—2001
|[[19 август]], [[1946 йыл]]
|-
|[[Джордж Уокер Буш]]
| align="center" |2001—2009
|6 июль, 1946 йыл
|-
|[[Барак Обама]]
| align="center" |2009—2017
|6 август, 1961 йыл
|-
|[[Дональд Трамп]]
| align="center" |2017—2021
|14 июнь, 1946
|}
2018 йылдың [[30 ноябрь|30 ноябр]]<nowiki/>ендә Джордж Буш-өлкән (1989 йылдан 1993 йылға тиклем президент) 94 йәшендә вафат була.
== Шулай уҡ ҡарағыҙ ==
** [[:ru:Проклятие Текумсе|Проклятие Текумсе]]
** [[:ru:Список первых леди США|Список первых леди США]]
== Иҫкәрмәләр ==
{{иҫкәрмәләр|2}}
== Һылтанмалар ==
** [https://web.archive.org/web/20101006034811/http://www.whitehouse.gov/about/presidents Список президентов США] на сайте [[:ru:Белый дом|Белого дома]]{{ref-en}} {{v|13|03|2011}}
** ''Иванян Э. А''. [http://usa-history.ru/books/item/f00/s00/z0000035/index.shtml От Джорджа Вашингтона до Джорджа Буша: Белый дом и пресса]. М.: Изд-во политической лит-ры, 1991.
** {{книга|автор=Чернявский Г. И., Дубова Л. Л.|заглавие=Президенты США|место=М.|издательство=Молодая гвардия|год=2019|страниц=800|серия=Жизнь замечательных людей|isbn=978-5-235-04319-0|ref=}}
[[Категория:АҠШ президенттары]]
0xhdpqhj9t11s4qxg1nfzwcjmzl90rt
Ҡалып:Potd/2026-08-16
10
201408
1302889
2026-08-15T20:19:43Z
Frhdkazan
2112
Яңы бит: Iglesia del convento de Jesús, Setúbal, Portugal, 2021-09-10, DD 04-06 HDR.jpg
1302889
wikitext
text/x-wiki
Iglesia del convento de Jesús, Setúbal, Portugal, 2021-09-10, DD 04-06 HDR.jpg
5sc096naeicl5r63708577eefqzhr28