Wikipedia bclwiki https://bcl.wikipedia.org/wiki/Panginot_na_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.2 first-letter Medio Espesyal Olay Paragamit Olay kan paragamit Wikipedia Olay sa Wikipedia Ladawan Olay sa ladawan MediaWiki Olay sa MediaWiki Plantilya Olay sa plantilya Tabang Olay sa tabang Kategorya Olay sa kategorya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Bashar al-Assad, 0 9063 305517 280672 2026-05-14T09:39:23Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 305517 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:Syria.BasharAlAssad.01.jpg|right|thumb|200px|Si Bashar al-Assad]] Si '''Bashar al-Assad''' (Arabe: بشار الأسد‎, Baššār al-ʾAsad; namundag [[Septyembre 11]], [[1965]]) iyo an Presidente kan Siryanong Arabong Republika, asin Sekretaryo Rehiyunal kan Partido Ba'ath. Nagin siyang presidente kan 2000 pakagadan kan ama niyang si [[Hafez al-Assad]] na namoon sa [[Sirya]] nin 29 taon. == Kaamayan kan buhay, edukasyon asin karera == Si Bashar al-Assad namundag sa [[Damascus]] kan Septyembre 1965, aki ni Aniseh (Makhluf kan dai pa naagom) asin ni [[Hafez al-Assad]]. Kan enot si Bashar daing gayong ambisyon sa pulitika mala ta si ama niya pig'aandam an saiyang matuang tugang, si Basil al-Assad, na iyo an magsunod asin magsalidang presidente. Si Bashar nag'adal nin optalmolohiya sa [[Unibersidad kan Damascus]] kan 1988 asin naghubo sa [[London]] kan 1992 sa pagpadagos sa pag'adal. Inapod siyang magbalik kan 1994 ta magbali sa pwersa armada kan Sirya kan an tugang niyang si Basil magadan sa aksidente sa awto. Si Bashar nag'entra sa akademyang militar sa [[Homs]], norte kan Damascus, pakagadan ni Basil, asin hidale na isinakat sa ranggo asta nagin koronel kan Enero 1999. Huli sa nangyaring aksidente, siya na an nagin tagamana sa pwesto kan saiyang ama. Kan magadan an amang si Assad kan taon 2000, si Bashar pignombrahan pamayo kan Partido Ba'ath asin kan Army, dangan naelihir presidente na mayong katampad na kalaban sa sarong eleksyon na sinabi kan rehimen lakopan na gayong suporta (97.2% kan boto), pero ini pigpangyari kan an [[Najlis Al Sha'ab]] (Parlamento) dalidaling ihinuros an minimong edad sa kandidato hale sa 40 pababa 34, na iyo an edad ni Bashar kan mag'eleksyon. Kan Mayo 27, 2007 si Bashar naaprobaran naman na magtukaw bilang presidente sa ikaduwang pitong-taon na termino, na nagluluwas sa opisyal na resulta an nakuang boto niya 97.6% kan botante. Sa eleksyon na ini mayo naman siyang kalaban. Si Assad lampyagaw, mala ta natindog 189 cm (6 piye 2 pul.). Matalasay siyang magtaram [[Ingles]], maray man magtaramtaram nin Pranses ta nag'adal kawasa sa Pranses-Arabong eskwelahan na al-Hurriyah sa Damascus, bago siya nagpasiring sa eskwelahan medikal sa Facultad nin Medisina, Unibersidad kan Damascus. Natapos niya an residency niyang training sa optalmolohiya duman sa Tishreen Military Hospital na yaon man sa Damascus. Pakatapos kani, nagdiretso siyang London kun saen nagkua siyang subspecialty training sa optalmolohiya sa Western Eye Hospital.<ref>{{cite news | url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article581373.ece | work=The Times | location=London | title=We are going to send him on a trip Bye bye Hariri Rot in hell | date=22 October 2005 | accessdate=26 April 2010 | first1=Richard | last1=Beeston | first2=Nick | last2=Blanford }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Dai na niya tinapos an pormal niyang training huli sa dai linalaoman na pagkagadan kan saiyang tugang. Si Bashar staff colonel sa Siryanong militar.<ref>{{cite news |url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0006/10/bn.01.html |title=Transcript of Al assad |publisher=Transcripts.cnn.com |date=2000-06-10 |accessdate=2010-08-03 |archivedate=2018-10-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181005011806/http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0006/10/bn.01.html }}</ref> Kan Desyembre 2000, inagom ni Bashar si Asma Assad, nee Akhras, sarong Siryano sa Acton (solnopan kan London) na saiyang nanompongan sa Reyna Unido ta igdi man namundag asin nagdakula ngane. Kan Desyembre 3, 2001, sinda nagkaaki kan matua ninda, nginaranan Hafez. bagay na kapangaran kan lolo. May duwa pa sindang aki: si Zein, namundag Nobyembre 5, 2003, asin si Karim, namundag Desyembre 16, 2004. == Pagkapresidente == Sa palakaw niya sa sadiring nasyon, siya natutuyaw na gayo ta mayo an pagrespeto sa diretsong pangtawo, sa maluyang pagmaneho kan ekonomiya asin kan korupsyon sa administrasyon. Sa luwas na pakitrato, siya maboses na kritiko kan [[Estados Unidos]] asin kan [[Israel]]. An Partido Ba'ath malinaw na iyo an may kontrol kan parlamento, asin deklaradong namamayong partido kan estado. Kan dai pa siya hararom natapsok sa pulitika, an saiyang papel publiko iyo an magin pamayo kan Syrian Computer Society na iyo an nagpalaog kan Internet sa Sirya kan 2001. Nagin siyang presidente huli lamang ta si pigmamanok na magin presidente kan saiyang ama, an tugang niyang si Basil, nagadan sa aksidente asin nataas siya sa pwesto sa sarong reperendum kan 2000. Pinaghuna siyang magin mas liberal kisa sa saiyang ama. Sa sarong interbyu, sinabi niya na an demokrasya maray na ksasangkapan sa "pagpa'asenso kan buhay" pero nagrason na dai mahihidale an paggamot kan demokrasya sa saiyang nasyon. Sinasabi na dai man ginintahan an buhay-buhay sa Sirya poon kan siya nagtukaw sa poder. May hiron sa reporma na nagbungkaras kuta sa inapod na Damascus Spring, na huli kaini si al-Assad isinara an Preso Mezzeh asin pinaluwas an ginatos na mga preso pulitikal. Alagad, dai man sana naghaloy lakopan naman an pan'iipit sa sarahotan na may peligro sa seguridad. == Rebelyon sa Sirya == Sa presente, si al-Assad nag'aagi sa grabeng krisis sa saiyang nasyon. Makuri na an kariribokan sa nasyon huli ta an mga namamanwaan nagtutumang na asin naghahagad nin lakopan na reporma sa gobyerno. Alagad, an saiyang gobyerno orog na nagtatagas asin tinatayang lampas nang walong ribong katawo an nagkagaradan bunga kan nagkikilaban na an saiyang mga nasasakopan asin nagbutwa na an tunay na pagrerebelde na nagkapot nang armas laban sa saiyang pamomoon asin dakul nang elemento sa saiyang hokbo an nagkakampi na sa mga rebelde.<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-17483891</ref> Sabi ni [[Rifaat al-Assad]], an saiyang tiyoon, dai na mahahaloy an pagkapot poder kan saiyang sobrinong si Bashir al-Assad, ta lakop na sa bilog na Sirya an pagtutumang sa gobyerno.<ref>http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-17594988</ref> ==Paglagpak kan Rehimen Assad== Kan Nobyembre 2024, sarong koalisyon nin mga rebeldeng Siryako nagbunsod nin [[2024 Syrian opposition offensives|magkapirang opensibo]] tumang sa nasyon sa tuyong mapatalsik si Assad.<ref>{{Cite web |url=https://www.nytimes.com/live/2024/12/07/world/syria-war-damascus/syria-rebels-assad-al-jolani |title=The leader of Syria's rebels told The Times that their aim is to oust al-Assad. |date=7 December 2024 |last=Abdulrahim |first=Raja |work=[[The New York Times]] |access-date=7 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/ |title=Syrian army command tells officers that Assad's rule has ended, officer says|publisher=Reuters}}</ref> Kaagahan kan 8 Desyembre, kan an mga tropang rebelde naglaog sa Damascus, si Assad nagdulag asin kuminaripas pasiring [[Moscow]] asin pigwarasan nin [[political asylum]] kan [[Government of Russia|Gobyernong Ruso]].<ref name=":2">{{Cite web |title=Syria's Assad and his family are in Moscow after Russia granted them asylum, say Russian news agencies |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syrias-assad-his-family-are-moscow-after-russia-granted-them-asylum-say-russian-2024-12-08/|date=8 December 2024 |access-date=8 December 2024 |website=Reuters|first1=Maya|last1=Gebeily|first2=Timour|last2=Azhari}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/cqx89reeevgo|title=Bashar al-Assad and family given asylum in Moscow, Russian media say|publisher=BBC News}}</ref> Dangan pagkahapon kaidto, an [[Fall of Damascus|Damascus naglagpak]] sa mga pwersang rebelde, asin an [[Fall of the Assad regime|Rehimen Assad nagrampaog]].<ref>{{Cite news |date=7 December 2024 |title=Syrian rebels topple President Assad, prime minister calls for free elections |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/syria-rebels-celebrate-captured-homs-set-sights-damascus-2024-12-07/ |access-date=7 December 2024 |work=[[Reuters]]}}</ref><ref>https://www.cbc.ca/news/world/syria-damascus-falls-to-rebels-1.7404700</ref><ref>{{cite news|date=8 December 2024|title=Syria's President Bashar al Assad is in Moscow and has been granted asylum, confirms Russian state media|url=https://uk.news.yahoo.com/syrias-president-bashar-al-assad-175000548.html}}</ref> == Mga panluwas na takod == * [http://sana.sy/eng/article/5.htm Official website] * [http://sana.sy/eng/article/123.htm Biography], [http://sana.sy/section.html?&req=shownews&topicid=13&newlang=eng decrees], [http://sana.sy/section.html?&req=shownews&topicid=11&newlang=eng speeches], [http://sana.sy/section.html?&req=shownews&topicid=12&newlang=eng interviews], *[http://sana.sy/section.html?&req=shownews&topicid=10&newlang=eng press releases] * [http://looklex.com/e.o/assad_bashar.htm Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110919075800/http://looklex.com/e.o/assad_bashar.htm |date=2011-09-19 }} at the LookLex Encyclopedia * [http://www.cflit.net/en/ Unofficial website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110723040918/http://www.cflit.net/en/ |date=2011-07-23 }} * [http://www.meib.org/articles/0004_doc1.htm Syria’s Proxy Forces in Iraq], Al-Hayat (London), 12 April 2003 at [[Middle East Intelligence Bulletin]] * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2579331.stm Profile: Syria's Bashar al-Assad] ''[[BBC News]]'', 10 March 2005 * [http://www.meforum.org/article/730 Bashar al-Assad's Lebanon Gamble], William Harris, ''[[Middle East Quarterly]]'', Summer 2005 * [http://www.thenation.com/article/assad-brink Assad on the Brink] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121217164239/http://www.thenation.com/article/assad-brink |date=2012-12-17 }}, David Hirst, ''[[The Nation]]'', 21 November 2005 * [http://www.cfr.org/publication/9085/syrias_leaders.html Syria's Leaders] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060719135235/http://www.cfr.org/publication/9085/syrias_leaders.html |date=2006-07-19 }}, Esther Pan, [[Council on Foreign Relations]], 10 March 2006 * [http://globalspin.blogs.time.com/2012/03/27/one-year-later-can-syria-reset-its-rebellion-2/ Plano ni Kofi Annan sa Katoninongan Sa Sirya]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Sinapi 3 Abril 2012 == Toltolan == {{reflist}} {{stub}} s2qigltz7kvu4am2a9etgn9s4o4s6vt Bikol Buhi 0 11036 305518 304002 2026-05-14T10:38:01Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 0 sources and tagging 2 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 305518 wikitext text/x-wiki {{Infobox Tataramon |name=Bikol Buhi | altname = '''Boinën''' o '''Boië’nën''' |familycolor=Austronesyo |states=[[Filipinas]] |region=[[Rehiyon Bikol]] |speakers= 73,600 (2009) |fam2=[[Mga tataramon na Malayo-Polinesyo|Malayo-Polinesyo]] |fam3=[[Mga tataramon na Borneo-Filipino|Borneo-Filipino]] |fam4=[[Mga tataramon na Sentral Filipino|Sentral Filipino]] |fam5=[[Mga tataramon na Bikol]] |fam6=[[Kadagaan na Bikol]] |script=[[Alpabetong Latin|Latin]] ([[w:Filipino orthography|Baryanteng Filipino]]);<br>''Nakasurat sa [[Baybayin|Basahan]] kan panahon'' |agency=[[Komisyon sa Wikang Filipino]]<br>(Commission on the Filipino Language) |iso3=ubl |lc1=|ld1=|ll1=}} [[File:Nakabuhi statue.JPG|right|thumb|300px|Monumentong "Nakabuhi," an ginikanan kan ngaran kan banwaan susog sa uusipon]] An '''Bikol Buhi''' o '''[https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/entry/44c51c16-ea6b-48df-b0ca-a0b4346aa1b9?q=%7B%22query%22%3A%22boie%22%7D Boie’nen]''' (Bikol Buhi na tataramon: [https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/entry/44c51c16-ea6b-48df-b0ca-a0b4346aa1b9?q=%7B%22query%22%3A%22boie%22%7D '''<nowiki>Boie’nen [bɔ̆ɪ̆ɛ̋’n̆ə̆n],</nowiki>'''] '''Boinën''' o '''Boië’nën''')<ref>''Bikol, Buhi’non''. Simons, Gary F. asin Charles D. Fennig (mga editor). 2017. Ethnologue: Languages of the World, Twentieth edition. Dallas, Texas: SIL International. Online version: http://www.ethnologue.com. Ginuno 2017-11-12</ref>(mga alternatibong apod: Bikol Buhi, [https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/entries Boie’nen], Boînan, Buhi, Buhi’non, Buhi-non) sarô sa [[mga tataramon na Bikol]] na pigtataram sa banwaan nin [[Buhi, Camarines Sur|Buhi]], [[Camarines Sur]]. Igwa ini nin haros 73,600 na parataram kan [[2009]]. Haros nakakaagid ini sa [[Rinconada Bikol]]. Inot ining iklinasipikar bilang suway na tataramon ni [[Malcolm Mintz]] kan [[1973]] asin inuyonan sa pag-adal nin [[Jason Lobel]] kan 2009. [[Ladawan:Boie'nen in 20th Edition of Ethnologue Database 160920 2.jpg|alt=Ethnologue inclusion of “Boie’nen” in its 20th Edition of Ethnologue Database of 2016.|thumb|Parte kan [https://www.ethnologue.com/contribution/203611 urulay ni Alfonso Claveria sa websayt kan Ethnologue] kung sain iminukna niya na gamiton an ngaran na “[https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/entry/44c51c16-ea6b-48df-b0ca-a0b4346aa1b9 Boie’nen]” bilang taal na apod sa tataramon kan banuan nin [[Buhi]].]] Kabali an [https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/entries Boie’nen] sa grupo nin [[Kadagaan na Bikol|mga tataramon sa Kadagaan na Bikol]] sagkod an [[Rinconada Bikol]], Mt. Iriga Agta, [[Libon Bikol]], [[Bikol Sulnopan na Albay|West Albay Bikol]] asin [[Miraya Bikol]] ==Mga pagsaligsig asin klasipikasyon kan tataramon== [[Ladawan:Buhi Signage.jpg|right|thumb|300px|Paisi na nakasurat sa tataramon na Buhinon]] Sa pagsaligsig ninda Barbara Anderson asin Frank Lynch kan [[1956]], an diyalekto na ginagamit sa [[Buhi,_Camarines_Sur|Buhi]], [[Camarines Sur]] asin sa [[Oas,_Albay|Oas]], [[Albay]] na igwa nin nadagdag na tanog na /ɣ/ (voiced velar fricative) klasipikado sa grupong '''Interior Bikol''' kaiba an duwa (2) pang diyalekto. Sa pag-adal na ini, igwa nin apat na [[mga tataramon na Bikol]] kabilang an Interior Bikol.<ref name=":0">''Ang Wikang Rinconada sa Bikol'' dai nin awtor gikan sa '''Scribd''' (pighugot 2014-04-19) </ref> Nagluwas sa pag-adal ni Jon Epstein kan [[1967]] na kabilang sa '''diyalektong Rinconada''' an tataramon na ginagamit sa Buhi siring man an tataramon na ginagamit sa Bula, Baao, Iriga, Nabua asin Bato na anas yaon sa Camarines Sur mantang dai kabali sa pag-adal an Balatan asin mayong sinambit na susogan an saiyang klasipikasyon. Alagad sa pagsaligsig ni [[Malcolm Mintz]] kan [[1973]] sa kaso asin semantikong panugpon sa mga berbo, suway an '''tataramon na Buhi''' sa [[Tataramon_na_Rinconada_Bikol|tataramon na Rinconada]] dawà sa pagsaligsig na ini ninda Anderson sagkod Lynch (1956) asin Mintz (1973), kadikit an datos na ginamit asin susog sana sa obserbasiyon an pag-adal. Sa urog na siyentipikong pag-aadal ni Curtis Daniel Mcfarland kan [[1974]], igwa nin kagsarong (11) klasipikasyon nin diyalekto sa rawis kan Bikol sagkod Catanduanes. Kabilang digdi bilang suhay na diyalekto an '''diyalektong Buhi''' asin diyalektong Rinconada na ibinali sa sarô sa apat na mga grupo, an '''Inland Dialect'''. Sa ginibong pagsaligsig, ikinumpara an mga diyalekto sa tanog asin mga relasyon kaini, tataramon asin pagbilog nin mga tataramon. Dai ibinali an mga banwaan na Tagalog an ginagamit sa Camarines Norte sagkod Camarines Sur asin an mga isla nin Masbate sagkod Ticao.<ref>Mc Farland, Curtis Daniel ''The dialects of the Bikol area'' PhD dissertation, Yale University (1974)</ref> Siring man sa pagsaligsig ninda Jason William Lobel, Wilmer Joseph Tria asin Jose Maria Carpio kan [[2000]], kun sain naidugang pa an diyalektong Partido sa kagsarong (11) diyalekto na nainot nang iklinasipikar ni Mcfarland (1974), an '''diyalektong Buhinon''' kabilang sa grupong '''Southern Coastal and Inland Bikol'''. Kaiba sa grupong ini an lima (5) pang diyalektong Rinconada, Buhinon, Libon, West Miraya asin East Miraya.<ref>Lobel, Jason William, Tria, Wilmer Joseph S., and Carpio, Jose Maria Z. ''An satuyang tataramon / A Study of the Bikol Language'' Naga City, Philippines: Lobel & Tria Partnership, Co.: Holy Rosary Minor Seminary (2000) </ref> [[Ladawan:Boie’nen Verb Structure Example and Morphology.jpg|alt=An pandiwa kan Boie’nen nakabase sa aspeto bako sa “tense”.|thumb|Ehemplo kan pagbabago kan tataramon Boie’nen base sa aspekto asin bako base sa “tense”.]] ==Bilang sarong suway na tataramon== [[File:Bikol_languages.jpg|150px|thumb|Sakop kan tataramon na Buhi Bikol sa palibot kan Danaw nin Buhi]] Susog sa pag-adal nin [[Jason Lobel]], tinàwan kan Ethnologue nin identipikasyon na ISO 639-3 na "ubl" an '''Buhinon Bikol''' kan [[2009]]. Igwa ining kasanglíng apod na Buhi Bikol asin Buhinon. Ginagamit ini kan 73,600 na parataram kan [[2009]] sa banwaan nin Buhi. Klasipikado ini sa '''Inland Bikol''' kabilang an mga tataramon na [[Rinconada Bikol]], [[Libon Bikol]], Mt. Iriga Agta, [[Libon Bikol]], [[Bikol Sulnopan na Albay|West Albay Bikol]] asin [[Miraya Bikol]]. Sa ginibong pag-adal ni Dominga Portugal kan [[2000]], nakalikom siya nin 108 tataramon na Buhinon na magkaagid para sa 71 kahulogan kaiba an mga [[rapsak na tataramon]].<ref>Portugal, Dominga L. J. ''Buhi dialect (Boînen)'' San Francisco: D. J. Portugal Publications (2000) </ref> Kabali man an mga rapsak na tataramon sa pag-adal ni Jason Lobel kan [[2005]] sa ''The Angry Register of the Bikol Languages of the Philippines'' kun sain iklinasipikar kaini bilang '''diyalekto '''an Buhi Bikol kan '''Southern Bikol''' o haros siring sa ''Interior Bikol'', ''Inland Dialect'' asin ''Inland Bikol ''na sakop.<ref>Lobel, Jason William. ''The Angry Register of the Bikol Languages of the Philippines'' University of Hawai‘i (2005)</ref><ref>Hsiu-chuan Liao and Carl R. Galvez Rubino, eds. Current issues in Philippine linguistics and anthropology: Parangal kay Lawrence A. Reid. Manila: LSP and SIL. pp. 149-166 (2005)</ref> Kan 2009, idinokumento ninda Nilo Borromeo asin pag-iriba an 207 na tataramon sa Buhinon.<ref>Buhi’non (Bikol) Digital Wordlist Vol. 3, No. 2 (December 2009), pp. 213-225 </ref> Bago kan mga ini, may nainot nang pag-adal si Yukihiro Yamada kan [[1972]] sa mga bokabularyo sa Buhi Bikol asin an librong <em>Boinen, Tao ag Sasabyen </em>ni Judith Noble-Claveria. An gibo ni Yamada, sarong Hapones, susog sa bokabularyo ni Valerio Yaguel, sarong propyeng Buhinon siring ninda Portugal asin Claveria.<ref>Yamada, Yukihiro. ''A Buhi Bikol vocabulary'' Bulletin of the Faculty of Education, Kochi University, No. 24, Series I. Kochi: Faculty of Education, Kochi University (1972)</ref><ref>Claveria, Benjamin A. ''Our Buhi Language'' [http://buhiclaveria.tripod.com The Claveria Heritage]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (pighugot 2014-04-19)</ref> === Ortograpiyang Boie'nen === [[Ladawan:Alphabet and Glotal System of Bikol Buhi Comparative Tables 2026.png|alt=Boie’nen Alphabet and Glottal System Comparative Tables of Portugal (2000) vs. Claveria (2026)|thumb|Komparasyon kan sistema nin katinig asin glotal kan tataramon na Boie’nen base ki Portugal (2000) asin Portugal–Claveria (2026) na rebisyon. Mahihiling digdi sa  binagong balangkas an duwang lebel kan glotal: asin okina (’) bilang moraik na glotal stop asin an bantere’ (-) bilang bakong-moraik na pangbara nin tunog. Linilinaw man kaini an sistema nin patinig na /i e o a/, kung saen an <e> sarong tahaw na patinig, asin kinokumpara an ponema <x> bilang sarong posterior (uvular) na tunog.]] ===Mga prominenteng parataram=== Duwa sa mga midbid na tao na nakakataram nin Buhinon iyo sinda Rez Cortez na sarong aktor sa pelikula asin si Victor Wood na sarong parakanta. ==Literatura== Kan 2016, ipinublikar an ''KAAYUPAN'', sarong surusadiring publikasyon ni [[Ryan Cuatrona]] na pagpalis sa tataramon na ini kan mga pabula ni Esopo. Ibinungsod an babasahon sa [[Better Living Through Xeroxography Naga]] kan Disyembre 10, 2016 sa Anthosia Cafe sa [[Syudad nin Naga]]. Kansyon na ginibo saka kinanta ni [https://www.facebook.com/share/v/19qUgPrdFy/ Elmer Caparanga] na ipinublikar Facebook websayt kan Oktobre 8, 2022 na ginibohan ni interpretasyon sa Inglis ni Alfonso Claveria na “Twilight"<ref name=":0" /> ==Bokabularyo== {| class="wikitable" |- ! Bikol Buhi !! Bikol Sentral |- | ʔaˈko || akó |- | ʔiˈka || iká |- | ʔiˈja || siyá |- | kiˈta || kitá |- | siˈra || sindá |- | ʔamwaˈdi (literal na ‘Ining ini (harani sa parataram)’;<br/> cf. [ʔaˈdi] ) || iní |- | ʔamwaˈʔan ( literal na ‘Uning uni (harani sa pinapadarahan)’; <br/> cf. [ʔaˈʔan] ) || uni |- | diˈdi || d(igdí) |- | ʔadˈto (harayuon gikan sa parehas na parataram asin pinapadar(a)han) || dumán |- | siʔiˈsai || si isáy |- | ʔoˈno || áno |- | saʔˈri || sàin (kun matukdô nin direksiyon) <br/> háin, nasàin (kun mahanap nin bagay/gamit/tao) |- | kinaʔoˈno || nùarin |- | paʔoˈno || pâno |- | ʔinˈdiʔ || dài |- | ŋaʔˈmin || gabós, ánas |- | mariˈɡən^ || dakól |- | naŋaɡˌkapiˈra || nagkapirá |- | ʔaɡˈbai || (ka)dikít, (ka)dìit |- | ʔiˈba || ibá |- | ʔәˈsad^^|| sarô |- | doˈwa || duwá |- | toˈlo || tuló |- | ʔәˈpat || apát |- | liˈma || limá |- | dakəˈɣəʔ || dakulà |- | ʔalaˈbaʔ || halabà |- | maʔiˈwas || mahiwas, halakbáng |- | maiʔˈbәɡ || mahìbog |- | mabәʔˈɡat || magabát |- | saˈdai || sadít, sadáy |- | ʔaliʔˈpot || halìpot |- | piɡiˈpit || piot, hayàpit |- | maniˈpis (kahibugan talaga; e.g. manipis na libro; manipis na buhok) || mahimpís, manipís |- | babaˈji || babayi |- | laɣaˈki || lalaki |- | taˈwo || tawo |} [[Ladawan:A Buhi Bikol Vocabulary by Yukihiro Yamada Screenshots of pages 13 & 14.jpg|thumb|Kopya kan pagina 12-13 kan sinorat na pag adal ni Propisor Yamada kung sain sinorat niya an pagliwat kan pagsorat kan tataramon na Boie’nen na gamit sana an sarong manwal na makinilya asin pinadara niya sa koreo ki Alfonso Claveria, sarong taga Buhi na namundag kan 1953, na iyo man an nagpublikar na kan parti kan listahan kan tataramon na Boie'nen ni Propisor Yamada sa www.buhi.com/yamada/ ]] An tataramon na [https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/about Boie’nen o Binoie’nen] dai minagamit kan tanog kan letrang /h/ na kinompirma ini ni Propisor Yamada kan taon 1972<ref>[https://www.facebook.com/share/19tkqMZJh7/?mibextid=wwXIfr Buhi Vocabulary List, Yamada 1972]</ref> *Si Popisor Yukihiro Yamada an nagsorat kan pinakaenot na pagadal kan tataramon na Boie’nen kan 1972: (''[https://www.buhi.com/yamada/ A Buhi Bikol Vocabulary]'') na igwang 513 tataramon (lexemes) na pinubnlikar sa ''Bulletin of the Faculty of Education, Kochi University, No. 24, Series 1'' (pagina 12-41) na sinoratan niya nin mga pagliwat kan inapod niyang “ordinary writing” asin pindara ki Alfonso Claveria.[[Ladawan:Copy of the Mailing Envelope of Professor Yamada for Alfonso Claveria.jpg|thumb|Kopya kan sobre sa pinadarang kopya ni Propisor Yamada ki Alfonso Claveria kan artikulo niyang “A Buhi Bikol Vocabulary (1972) kung sain sinorat niya an mga pagliwat para sa “ordinaryong pagsorat” sa tataramon na Boie’nen kung sain pweding gamiton sana an sarong ordinaryong makinilya.]] *^- intensifier; 'Napaka' pag igwang kaibang saróng pang-uri o pantipo; '(Ka)dakol' pag kaiba an saróng numero kan pangngaran. * ^^ - naproprodusir kan parataram iyo an [ʔiˈsad] ==Toltolan== <small>{{reflist|2}}</small> ==Mga panluwas na takod== *[https://livingdictionaries.app/boienen-old-buhi-langua/about Boie'nen (Old-Buhi Language)] *[http://buhiclaveria.tripod.com/language.htm Our Buhi Language] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140830122155/http://buhiclaveria.tripod.com/language.htm |date=2014-08-30 }} ni Benjamin A. Claveria *[https://marayum.ph/front_matter/bikol-boienen-english/ Old Boie'nen Dictionary Project] *[https://www.buhi.com/yamada/ A Buhi Bikol Vocabulary by Yukihiro Yamada] sa websay na [https://buhi.com Buhi Online (BOL)] *[http://buhiclaveria.tripod.com/yamada A Buhi Bicol Vocabulary ni Yukihiro Yamada] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140409122159/http://buhiclaveria.tripod.com/yamada/ |date=2014-04-09 }} sa websayt na [http://buhiclaveria.tripod.com The Claveria Heritage]{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.ethnologue.com/language/ubl Buhi Bikol] sa [http://www.ethnologue.com Ethnologue][[Kategorya:Mga tataramon sa Bikol]] *[https://www.facebook.com/groups/1403229279894975 Banwaang Mauyay] - sarong grupo nin parataram sa Buhi Bikol sa [http://www.facebook.com Facebook] *[http://www.youtube.com/watch?v=YXqZB2J8oxk Buhi, Banwaan Ko BANWAAN] (tataramon asin musika ni Bides asin dugang na rap ni Reddzmack) - sarong kanta sa [http://www.youtube.com Youtube] *[http://www.youtube.com/watch?v=HjE3axlw2Mg Sarong klasikong kantang Buhinon] sa sa [http://www.youtube.com Youtube] {{Mga tataramon na Filipino}} {{Mga tataramon kan Filipinas}} {{Mga tataramon na Bikol}} {{tataramon-saringsing}} [[Kategorya:Mga tataramon sa Bikol]] r09mllvfom5j9xloqjiubscy7k3sjo9 Bagyo sa Filipinas 0 20017 305516 301898 2026-05-14T08:45:47Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 305516 wikitext text/x-wiki {{Philippine Tropical Cyclone Intensity Scale}} [[File:Tropical cyclones 1945 2006 wikicolor.png|thumb|Mga pig-aagihan kan tropical cyclones sa bilog na kinaban, 1945–2006. Nasa iraron kan pula asin dilaw na mga track an Filipinas na nasa amihanan-subangan kan [[Borneo]].]] [[File:2016 Pacific typhoon season summary.png|thumb|Mga pig-aagihan kan gabos na bagyo kan 2016 Pacific season.]] [[File:PAGASA Philippine Area of Responsibility - en.svg|thumb|Mapa kan Responsibilidad nin lugar kan Filipinas]] [[File:2008frank path 01.jpg|thumb|Mapa kan pigtahak kan [[Bagyong Frank (2008)|Bagyong Frank (Fengshen)]], na nagpapahiling nin matama sa kadagaan sa Kasubangang Bisaya bago tahakon kaini an pa amihanang-sulnupan na tahak]] [[Ladawan:Haiyan 2013-11-07 1345Z (alternate).png|thumb|An bagyong Yolanda kadtong ika-8 nin Nobyembre, 2013]] Sa historya kan nasyon na [[Filipinas]], natural lang na maghampas an mga '''Bagyo sa Pilipinas''', nin huli ta natural sana na tumama sa mga nasyon na napapalibotan kan [[kadagatang Pasipiko]], nagpupuon an mga ini sa mga bulan kan amay na [[Mayo]] asin bihira na nagtatapos sa mga bulan kan [[Disyembre]], sa ngunyan minakusog pa an mga ini sa bulan kan [[Hulyo]] sagkod [[Nobyembre]]. Pirming nabibilog an mga bagyo sa kadagatang Pasipiko dangan inaagihan kan mga ini an mga nasyon na [[Taiwan]], [[Tsina]], [[Habagatan na Korea]], [[Hapon]], [[Filipinas]], Isla nin Carolina asin [[Bietnam]]. Pigtatantyang duwampulong [[tropical cyclone|bagyo]] an naglalaog sa [[responsibilidad nin lugar kan Filipinas]] taon-taon, sarong lugar na pig-iiba an mga parte kan [[Kadagatang Pasipiko]], [[Dagat Habagatang Tsina]] asin Kaiislahan nin Filipinas (apwera sa probinsya kan [[Tawi-Tawi]]). Sa mga bagyong ini, sampulo an magiging bagyo, na igwang limang may potensyal na mapangdistruso.<ref name="RapplerMar2016">{{cite news|last1=de la Cruz|first1=Gwen|title=IN NUMBERS: Typhoons in the Philippines and the 2016 polls|url=http://www.rappler.com/move-ph/issues/disasters/126001-typhoons-enter-philippines-fast-facts|accessdate=12 April 2017|work=Rappler|date=March 19, 2016|language=en}}</ref> An Filipinas an "pinaka-nakalantad na nasyon sa kinaban sa mga tropikal na bagyo" segun sa sarong [[Time Magazine]] na artikulo kadtong 2013.<ref name="TimeNov2013">{{cite news|last1=Brown|first1=Sophie|title=The Philippines Is the Most Storm-Exposed Country on Earth|url=http://world.time.com/2013/11/11/the-philippines-is-the-most-storm-exposed-country-on-earth/|accessdate=12 April 2017|work=Time|date=November 11, 2013}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Sa [[mga tataramon kan Filipinas]], pangkagabsan na pig-aapod an tropical cyclones na ''bagyo''.<ref name="bag">Glossary of Meteorology. [http://glossary.ametsoc.org/wiki/Baguio Baguio.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201101060039/https://glossary.ametsoc.org/wiki/Baguio |date=2020-11-01 }} Retrieved on 2008-06-11.</ref> ==Ginikanan-ngaran== An ''Bagyo'' (pigbabaybay man minsan na ''bagyu'') sarong taramon o kataga para sa taramon na Ingles na "typhoon" o "storm" sa kadaklan na [[Mga tataramon kan Filipinas]], kaiba an [[Tataramon na Tagalog|Tagalog]], [[Mga tataramon na Bisaya|Bisaya]], [[Tataramon na Ilokano|Ilokano]], [[Tataramon na Bikol|Bikol]], [[Tataramon na Hanunó'o|Hanunó'o]], [[Tataramon na Aklanon|Aklanon]], asin [[Tataramon na Pangasinan |Pangasinan]]. Gikan ini sa [[tataramon na Proto-Austronesyo|Proto-Austronesyo]] na *baRiuS, ba boot sabihon "bagyo". Mga [[kognato]] sa iba pang [[mga tataramon na Austronesyo]] kaiba an [[Tataramon na Sama|Sama]] ''baliw'' ("duros"), [[Mga tawong Amis|Amis]] ''faliyos'' o ''farios'' ("bagyo"); [[Tataramon na Saisiyat|Saisiyat]] ''balosh'' ("bagyo"), [[Mga tawong Babuza|Babuza]] ''bayus'' ("bagyo"), [[Mga tawong Puyuma|Puyuma]] ''variw'', [[Bintulu]] ''bauy'' ("duros"), [[mga tawong Kelabit|Kelabit]] ''bariw'' ("duros nin bagyo"), asin [[Tataramon na Chamorro|Chamorro]] ''pakyo'' ("bagyo").<ref name="truss">{{cite web|url=http://www.trussel2.com/acd/acd-s_b.htm#25175|title=*baRiuS|author=Robert Blust & Stephen Trussel |date=2010|publisher=Austronesian Comparative Dictionary|accessdate=5 September 2018}}</ref> == Mga bagyo na mapandistruso == {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Ranggo''' |'''Bagyo''' |'''Taon''' |'''Rehiyon''' |'''PHP''' |'''USD''' |- | 1 || style="background-color:red;" |'''[[Bagyong Yolanda|Yolanda (Haiyan)]]''' || 2013 || Kabilugang Kabisayaan || 89.6 bilyon || $ 2.02 bilyon |- | 2 || style="background-color:red;" |Pablo (Bopha) || 2012 || Rehiyon Dabaw || 42.2 bilyon || $ 1.04 bilyon |- | 3 || style="background-color:red;"| Glenda (Rammasun) || 2014 || Rehiyon Bikol, Kalakhang Maynila, Habagatan Katagalugan || 38.6 bilyon || $ 871 |- | 4 || style="background-color:orange;" | Pepeng (Parma) || 2009 || Rehiyon Lambak Cagayan || 27.3 bilyon || $ 608 |- | 5 || style="background-color:gold;" |Pedring (Nesat) || 2011 || Katahawang Luzon, Kalakhang Maynila || 15 bilyon || $ 333 |- | 6 || style="background-color:yellow;" | Frank (Fengshen) || 2008 || Sulnupang Kabisayaan, Habagatang Katagalugan || 13.5 bilyon || $ 301 |- | 7 || style="background-color:orange;"| Lando (Koppu) || 2015 || Katahawang Luzon, Rehiyon Iloko || rowspan="3"| 11 bilyon || $ 236 |- | 8 || style="background-color:red;" | Juan (Megi) || 2010 || Rehiyon Lambak Cagayan || $ 255 |- | 9 || style="background-color:yellow;" | Ondoy (Ketsana) || 2009 || Kalakhang Maynila, CALABARZON || $ 244 |- | 10 || style="background-color:red;" |Ruping (Mike) || 1990 || Katahawang Bisaya, Rehiyon Negros || 10.86 bilyon || $ 241 |} == Mga Super Bagyo (2010s) == {|class="wikitable" style=font:size:100% |'''Ranggo''' |'''Bagyo''' |'''Petsa''' |'''Kusog nin Paros''' |'''Presyon''' |- | 1 || '''Yolanda (Haiyan)''' || Nobyembre 6 - 9, 2013 || 230 km/h<br>(145 mph) || 895 hPa<br>(26.43 inHG) |- | 2 || Juan (Megi) || Oktubre 15 - 20, 2010 || 230 km/h<br>(145 mph) || 885 hPa<br>(26.13 inHG) |- | 3 || Lawin (Haima) || Oktubre 16 - 21, 2016 || 215 km/h<br>(130mph) || 900 hPa<br>(26.58 inHG) |} ==Mga toltolan== {{Reflist}} ==Mga panluwas na takod== {{commons|Tropical cyclones in the Philippines}} *[https://www1.pagasa.dost.gov.ph/index.php/tropical-cyclones/weather-bulletins Philippine Tropical Cyclone Update] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180612141043/https://www1.pagasa.dost.gov.ph/index.php/tropical-cyclones/weather-bulletins |date=2018-06-12 }} *[http://www.typhoon2000.ph/ Typhoon2000] *[http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ Monthly typhoon tracks: 1951-2010] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110824055222/http://agora.ex.nii.ac.jp/digital-typhoon/reference/monthly/ |date=2011-08-24 }} * [https://web.archive.org/web/20131120212624/http://www.cbsnews.com/feature/philippines-typhoon-haiyan/ Typhoon Haiyan] coverage by ''[[CBSnews]]'' * [http://crs.org/typhoon-haiyan/ CRS International relief organization quickly mobilizes to help Philippine Typhoon victims] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131122195152/http://crs.org/typhoon%2Dhaiyan/ |date=2013-11-22 }} {{DEFAULTSORT:Mga bagyo sa Filipinas}} [[Kategorya:Bagyo sa Filipinas| ]] {{Rambong}} r0k1tenghn3lwr9r8z1yo0p9zd56gs1 Plantilya:Country data South Vietnam 10 32262 305513 222169 2026-05-14T02:32:10Z CommonsDelinker 2 Replacing FNL_Flag.svg with [[File:Flag_of_the_National_Liberation_Front_of_South_Vietnam,_Flag_of_South_Vietnam_(1975–1976).svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningl 305513 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = South Vietnam | flag alias = Flag of South Vietnam.svg | flag alias-1975 = Flag of the National Liberation Front of South Vietnam, Flag of South Vietnam (1975–1976).svg | flag alias-war = War flag of South Vietnam.svg | flag alias-air force = Flag of the Republic of Vietnam Air Force.svg | flag alias-army = Flag of the Army of the Republic of Vietnam.svg | flag alias-naval = Naval ensign of South Vietnam.svg | link alias-air force = Republic of Vietnam Air Force | link alias-army = Army of the Republic of Vietnam | link alias-naval = Republic of Vietnam Navy | flag alias-military = Flag of the RVNMF.svg | link alias-military = Republic of Vietnam Military Forces | flag alias-navy = Flag of the Republic of Vietnam Navy.svg | link alias-navy = Republic of Vietnam Navy | flag alias-marines = Flag of the Republic of Vietnam Marine Division.svg | link alias-marines = Republic of Vietnam Marine Division | link alias-tennis = Vietnam {{{mw}}} Cup team | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | altvar = {{{altvar|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1975 | var2 = war | related1 = Vietnam </noinclude> }} ht2xq3ngig2ai31f47za7r8lviqu2fg 1937 sa Literatura nin Australya 0 50231 305514 280504 2026-05-14T04:08:52Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 0 sources and tagging 10 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 305514 wikitext text/x-wiki An artikulong ini lista nin mga panyayaring historikal asin mga publikasyon sa literaturang Australya durante kan '''1937'''. == Mga libro == * [[Martin Boyd]] – ''[[The Picnic (novel)|The Picnic]]'' * [[Eleanor Dark]] – ''Sun Across the Sky''<ref>{{cite web|title= ''Sun Across the Sky'' by Eleanor Dark|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/1242984|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[M. Barnard Eldershaw]] – ''Plaque with Laurel''<ref>{{cite web|title= ''Plaque with Laurel'' by M. Barnard Eldershaw|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/757200|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Arthur Gask]] – ''Night of the Storm''<ref>{{cite web|title= ''Night of the Storm'' by Arthur Gask|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/936223|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Ion Idriess]] – ''[[Forty Fathoms Deep]]'' * [[Michael Innes]] – ''Hamlet, Revenge!''<ref>{{cite web|title= ''Hamlet, Revenge!'' by Michael Innes|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/1708208|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Seaforth Mackenzie (author)|Seaforth Mackenzie]] – ''[[The Young Desire It]]'' * [[Leonard Mann]] – ''A Murder in Sydney''<ref>{{cite web|title= ''A Murder in Sydney'' by Leonard Mann|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/1758194|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Vance Palmer]] – ''Legend for Sanderson''<ref>{{cite web|title= ''Legend for Sanderson'' by Vance Palmer|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/731562|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Katharine Susannah Prichard]] – ''Intimate Strangers''<ref>{{cite web|title= ''Intimate Strangers'' by |publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/2228594|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Helen de Guerry Simpson|Helen Simpson]] – ''[[Under Capricorn (novel)|Under Capricorn]]'' * [[F. J. Thwaites]] – ''[[Rock End]]'' * [[Arthur Upfield]] ** ''[[Mr. Jelly's Business]]'' ** ''[[Winds of Evil]]'' == Rawitdawit == {{Main|1937 in poetry}} * [[Rosemary Dobson]] – ''Poems''<ref>{{cite web|title= ''Poems'' by Rosemary Dobson|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/2327689|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Nora Kelly (journalist)|Nora Kelly]] – ''The Song-Maker and Other Verse''<ref>{{cite web|title= ''The Song-Maker and Other Verse'' by Nora McAuliffe|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/663413|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Jack Lindsay (writer)|Jack Lindsay]] – "On Guard for Spain"<ref>{{cite web|title= Austlit — "On Guard for Spain" by Jack Lindsay|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C242369|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[John Shaw Neilson]] – "I Spoke to the Violet"<ref>{{cite web|title= Austlit — "I Spoke to the Violet" by John Shaw Neilson|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C193774|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Drama == * [[Sumner Locke Elliott]] ** ''The Cow Jumped Over the Moon''<ref>{{cite web|title= Austlit — ''The Cow Jumped Over the Moon'' by Sumner Locke Elliott|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C396075|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ** ''Glorious Noon''<ref>{{cite web|title= Austlit — ''Glorious Noon'' by Sumner Locke Elliott|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C396076|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[Miles Franklin]] – ''No Family''<ref>{{cite web|title= Austlit — ''No Family'' by Miles Franklin|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C318405|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[T. Inglis Moore]] – ''Best Australian One-Act Plays'' complied with William Moore<ref>{{cite web|title= ''Best Australian One-Act Plays'' edited by T. Inglis Moore and William Moore|publisher= National Library of Australia|url= https://catalogue.nla.gov.au/Record/2350910|access-date= 29 May 2024}}</ref> * [[Katharine Susannah Prichard]] – ''Women of Spain''<ref>{{cite web|title= Austlit — ''Women of Spain'' by Katharine Susannah Prichard|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/C438045|access-date= 29 May 2024}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==Mga Gawad asin Onra== ===Literaryo=== {| class="wikitable" width=95% ! Premyo ! Autor ! Titulo ! Kagpublikar |- | '''[[ALS Gold Medal]]'''<ref name="ALS">{{cite web|title= ALS Gold Medal — Previous Winners |publisher= Association for the Study of Australian Literature|url= https://www.asal.org.au/awards/als-gold-medal/|access-date= 29 May 2024}}</ref> | [[Seaforth Mackenzie (author)|Seaforth Mackenzie]] | ''[[The Young Desire It]]'' | [[Jonathan Cape]] |- |} == Mga Kamundagan == Sarong lista, pighusay susog sa petsa nin pagkamundag (asin, kun an petsa dai nasasambit o pigliwat, pigrinsay sa alpabetong pasunod-sunod sa apelyido) kan taon 1937 kan mga Australyanong literaryong pigura, autor kan mga obrang tinokda' o may relasyon-sa-literaturang mga indibidwal iyo an masunod, kabali an pagkagadan. * 19 Pebrero – [[Lee Harding (parasurat)|Lee Harding]], nobeista (nagadan [[2023 sa Australyanong literatura|2023]])<ref>{{cite web|title= Lee Harding (1937-2023)|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A31597|accessdate= 19 June 2023}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 1 Hunyo – [[Colleen McCullough]], nobelista (nagadan [[2015 sa Australyanong literatura|2015]])<ref>{{cite web|title= Colleen McCullough (1937-2015)|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A29259|accessdate= 19 June 2023}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Kagadanan == Sarong lista, pigrinsay sa pagkagadan (asin, kun dai nasasambitan an petsa o dai pigliwat, [[Alphabetical order|pigrinsay susog sa alpabeto]] sa [[apelyido]]) kan mga nagadan kan 1937 kan mga Australyanong literaryong pigura, mga autor nin mga obrang tinokda' o may relasyon-sa-literaturang mga indibidwal iyo an masunod, kabali an pagkamundag. . * 15 Marso – [[Catherine Edith Macauley Martin]], nobelista (namundag [[1884 sa Australyanong literatura|1848]])<ref>{{cite web|title= Catherine Martin (1884-1937)|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A15374|accessdate= 19 June 2023}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * 27 Marso – [[Ethel Castilla]], peryodista, pararawit asin parasurat halipot na osipon (namundag [[1861 sa Australyanng literatura|1861]])<ref>{{cite web|title= Ethel Castilla (1861-1937)|publisher= Austlit|url= https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A16412|accessdate= 19 June 2023}}{{Dead link|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == Hilnga man == * [[1937 sa Australya]] * [[1937 sa literatura]] * [[1937 sa rawitdawit]] * [[Lista nin mga taon sa literaturang Australya]] * [[Lista nin mga taon sa literatura]] ==Toltolan== {{reflist}} {{Mga taon sa literaturang Australya}} [[Kategorya:1937 sa Australya|Literatura]] [[Kategorya:Australyanong literatura sa taon]] [[Kategorya:Ika-20ng siglong literaturang Australya] l2wm55ybd4jvt9t7upk3phwsmdgojfp Ada Buisson 0 56272 305515 305236 2026-05-14T04:43:13Z InternetArchiveBot 17127 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 305515 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:Ada_Buisson_1866.jpg|too|thumb|Ada Buisson, c. 1866]] '''Si Ada Buisson''' (26 March 1839 – 27 December 1866) sarong nobelistang Ingles na pinakabisto sa saiyang mga istorya manungod sa multo. == Biograpiya == Namundag si Ada Buisson sa [[:en:Battersea|Battersea]] sa [[:en:Surrey|Surrey]], ikatolo sa mga aki kan na namundag sa Pranses na si Jean François (bansag 'John Francis') Buisson (1797–1871) asin Ingles na agom na si Dorothy Jane ({{nee}} Smither; 1817–1852). Ang pinakamatuang tugang na si [[:en:Leontine_Cooper|Leontine]], na nagin maestra, parasurat asin matibay na maggibo nin mga sanaysay, [[:en:Suffragist|suffragist]] asin taga-kampanya para sa mga karapatan kan kababaihan sa [[:en:Queensland,_Australia|Queensland, Australia]]. Na-bangkarota an saiyang ama kan 1842, asin kan panahon nin 1850 siya asin an saiyang bilog na pamilya nagduman na sa [[:en:Brighton|Brighton]], kun sain an saiyang ina nagadan kan 1852. Kan 1854 hanggang 1855, kaibanan an saiyang mga tugang na babae na sinda Leontine asin Irma, nag-adal siya nin pilosopiyang moral asin kasaysayang natural sa [[:en:Bedford_College,_London|Bedford College]] sa London na para lang sa gabos na mga kababaihan. Nagadan si Ada Buisson kan 1866 sa [[:en:Boulogne-sur-Mer|Boulogne-sur-Mer]], sa edad na 27. == Reperensya == {{Reflist|refs=<ref name=ancestry>[https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472537?h=795846 Ada Buisson], 1841 Census for England and Wales, [[Ancestry.com]] {{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716164446/https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472537?h=795846 |date=16 July 2022 }}</ref> <ref name=ancestry2>[https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472724?h=3beb4f Ada Buisson], Royal Holloway and Bedford College Student Registers 1849–1931, [[Ancestry.com]] {{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716164447/https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472724?h=3beb4f |date=16 July 2022 }}</ref> <ref name=AustLit>{{cite web |title=Leontine Cooper |url=https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A14128 |website=AustLit: Discover Australian Stories |accessdate=16 July 2022 |archive-date=20 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190720003701/https://www.austlit.edu.au/austlit/page/A14128 |url-status=live }}</ref> <ref name=Buisson>Buisson, Ada. [https://www.snugglybooks.co.uk/the-barons-coffin/ ''The Baron's Coffin and Other Disquieting Tales''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220624112706/https://www.snugglybooks.co.uk/the-barons-coffin/ |date=24 June 2022 }}, Snuggly Books (2022) {{ISBN|978-1-64525-108-8}}</ref> <ref name=Census1851>[https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472667?h=09d1ad Ada Buisson], 1851 Census for England and Wales, [[Ancestry.com]] {{subscription required}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220716164449/https://www.ancestry.co.uk/sharing/29472667?h=09d1ad |date=16 July 2022 }}</ref> <ref name=ElliottBay>{{cite web |url=https://www.elliottbaybook.com/book/9781645251088 |title=The Baron's Coffin and Other Disquieting Tales (Paperback) |publisher=Elliott Bay Book Company |date=2022 |access-date=1 July 2022 |archive-date=18 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220718141918/https://www.elliottbaybook.com/book/9781645251088 |dead-url=yes }}</ref> <ref name=Lamb>Lamb, Hugh. ''Tales from A Gas-lit Graveyard'', Dover Publications, Inc., Mineola, New York (1979), ISBN 0-486-43429-X</ref> <ref name=Library>[http://www.victorianresearch.org/atcl/show_author.php?aid=1725 Ada Buisson (1839–1866)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220506012104/https://www.victorianresearch.org/atcl/show_author.php?aid=1725 |date=6 May 2022 }}, Victorian Research: A Database of Victorian Fiction, 1837–1901</ref> <ref name=Moore>{{cite journal |url=https://link.springer.com/chapter/10.1057/9780230623330_5 |title=Ghost Stories at Christmas |first=Tara |last=Moore |journal=Victorian Christmas in Print |pages=81–98 |year=2009 |location=New York |doi=10.1057/9780230623330_5 |isbn=978-1-349-37998-9 |access-date=18 July 2022 |quote=Ada Buisson, “The Ghost’s Summons,” Belgravia 4 (January 1868): 358–63.|url-access=subscription }}</ref> <ref name=valancourt>Moore, Tara (Ed.) [https://www.valancourtbooks.com/the-valancourt-book-of-victorian-christmas-ghost-stories.html "The Ghost's Summons"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211216164021/https://www.valancourtbooks.com/the-valancourt-book-of-victorian-christmas-ghost-stories.html |date=16 December 2021 }}, ''The Valancourt Book of Victorian Christmas Ghost Stories: Volume One'', Valancourt Books (2016), {{ISBN|978-1943910564}}</ref> <ref name=Wimbourne>"The Ghost's Summons" in ''The Wimbourne Book of Victorian Ghost Stories: Volume 2'', Wimbourne Books (2018), {{ISBN|0992982855}}.</ref>}} == Panluwas na mga Link == * [https://www.thegothiclibrary.com/christmas-ghost-stories-part-2/ "The Ghost's Summons" by Ada Buisson (1868)]. Archived 21 December 2020 at the Wayback Machine ''Christmas Ghost Stories: Part 2'' – The Gothic Library. * Works by Ada Buisson at LibriVox (public domain audiobooks) 1t2fgfr6z7fvm3jo343ejyh79f7bwxw Jessica Sanchez 0 56317 305495 2026-05-13T12:42:04Z CarlessParking 29749 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1353922603|Jessica Sanchez]]" 305495 wikitext text/x-wiki '''Jessica Elizabeth Sanchez'''<ref name="ftl06142012">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/calbirths?c=search&first=jessica+elizabeth&last=sanchez&spelling=Exact&4_year=1995&4_month=8&4_day=4&5=female&7=san+diego&SubmitSearch.x=30&SubmitSearch.y=5|title=California Births, 2005 – 1995|publisher=Family Tree Legends|access-date=June 14, 2012}}</ref> (born August 4, 1995) is an American<!--Nationality and not ethnicity should be listed per [[WP:ETHNICITY]].--> singer-songwriter.<ref>{{Cite web|last=Arnaldo|first=Steph|date=2025-09-25|title=Jessica Sanchez wins 'America's Got Talent' season 20|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/jessica-sanchez-winner-america-got-talent-2025/|access-date=2025-09-25|website=RAPPLER|language=en-US}}</ref> She rose to prominence following her runner-up finish on the [[American Idol season 11|eleventh season]] of ''[[American Idol]]''.<ref name="billboard.biz">{{cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702125444/http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|url-status=dead|archive-date=July 2, 2012|title=American Idol's Jessica Sanchez Signs With Interscope, Kellie Pickler Released By Sony Nashville|date=June 29, 2012|magazine=Billboard|access-date=November 1, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beautymania.biz/2012/05/entertainment-paradise-american-idol_23.html|title='American Idol'Season 11 Winner is Phillip Phillips!|date=May 23, 2012|publisher=BeautyMania.Biz|access-date=May 23, 2012}}</ref><ref name="no-regrets">{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524|title='American Idol' Runner-up Jessica Sanchez: 'I Have No Real Regrets'|last=Locker|first=Melissa|date=May 24, 2012|newspaper=[[Rolling Stone]]|access-date=May 25, 2012|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612145632/https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524}}</ref><ref name="runner-up">{{cite news|url=http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|title=Heartbreak loss for Jessica as Phillip takes 'Idol' title|last1=Gunio|first1=Butch|date=May 25, 2012|newspaper=[[Manila Standard Today]]|access-date=May 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526011332/http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|archive-date=May 26, 2012}}</ref> Her debut studio album, ''[[Me, You & the Music]]'', peaked at number twenty-six on the [[US Billboard 200]]. In 2025, having been ousted in the semifinals of the [[America's Got Talent season 1|first season]], Sanchez returned nineteen years later for the [[America's Got Talent season 20|twentieth season]] of ''[[America's Got Talent]]'' and was announced the winner on September 24, 2025.<ref>{{Cite web|title='America's Got Talent' Names a New Winner! See Who Won the Milestone 20th Season|url=https://people.com/americas-got-talent-winner-season-20-11816822|access-date=2025-09-25|website=People.com|language=en}}</ref> tiitlejf8d6vbrmu2wtexu8bgud32lo 305496 305495 2026-05-13T12:48:12Z CarlessParking 29749 /* */ 305496 wikitext text/x-wiki Si '''Jessica Elizabeth Sanchez'''<ref name="ftl06142012">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/calbirths?c=search&first=jessica+elizabeth&last=sanchez&spelling=Exact&4_year=1995&4_month=8&4_day=4&5=female&7=san+diego&SubmitSearch.x=30&SubmitSearch.y=5|title=California Births, 2005 – 1995|publisher=Family Tree Legends|access-date=June 14, 2012}}</ref> (namundag Agosto 4, 1995) iyo an sarong Amerikanong<!--Nationality and not ethnicity should be listed per [[WP:ETHNICITY]].--> parakanta-parasurat nin kanta.<ref>{{Cite web|last=Arnaldo|first=Steph|date=2025-09-25|title=Jessica Sanchez wins 'America's Got Talent' season 20|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/jessica-sanchez-winner-america-got-talent-2025/|access-date=2025-09-25|website=RAPPLER|language=en-US}}</ref> Nagin bantog siya huli kan saiyang runner-up finish sa [[American Idol season 11|eleventh season]] kan ''[[American Idol]]''.<ref name="billboard.biz">{{cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702125444/http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|url-status=dead|archive-date=July 2, 2012|title=American Idol's Jessica Sanchez Signs With Interscope, Kellie Pickler Released By Sony Nashville|date=June 29, 2012|magazine=Billboard|access-date=November 1, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beautymania.biz/2012/05/entertainment-paradise-american-idol_23.html|title='American Idol'Season 11 Winner is Phillip Phillips!|date=May 23, 2012|publisher=BeautyMania.Biz|access-date=May 23, 2012}}</ref><ref name="no-regrets">{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524|title='American Idol' Runner-up Jessica Sanchez: 'I Have No Real Regrets'|last=Locker|first=Melissa|date=May 24, 2012|newspaper=[[Rolling Stone]]|access-date=May 25, 2012|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612145632/https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524}}</ref><ref name="runner-up">{{cite news|url=http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|title=Heartbreak loss for Jessica as Phillip takes 'Idol' title|last1=Gunio|first1=Butch|date=May 25, 2012|newspaper=[[Manila Standard Today]]|access-date=May 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526011332/http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|archive-date=May 26, 2012}}</ref> An saiyang debut studio album, ''[[Me, You & the Music]]'', puminakol sa numero duwampulo-anom sa [[US Billboard 200]]. Kaidtong 2025, napatalsik siya sa semifinals kan [[America's Got Talent season 1|enot na season]], buminalik si Sanchez kagsiyam na taon an nakaagi para sa [[America's Got Talent season 20|ikaduwampulong season]] kan ''[[America's Got Talent]]'' asin inanunsyo an saiyang kapangganahan kaidtong Septyembre 24, 2025.<ref>{{Cite web|title='America's Got Talent' Names a New Winner! See Who Won the Milestone 20th Season|url=https://people.com/americas-got-talent-winner-season-20-11816822|access-date=2025-09-25|website=People.com|language=en}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} n08m3uk5zyxpfoim5m2ff1m29bc7zdk 305497 305496 2026-05-13T12:49:02Z CarlessParking 29749 /* */ 305497 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Jessica Sanchez | image = Jessica Sanchez cropped.JPG | alt = Sanchez wears a blue dress and holds a microphone in her right hand | caption = Sanchez performing the national anthem during a Memorial Day concert at the [[National Mall]] in Washington, D.C., on May 27, 2012 | birth_name = Jessica Elizabeth Sanchez | alias = | birth_date = {{birth date and age|1995|08|04}} | birth_place = [[Chula Vista, California]], U.S. | origin = San Diego, California, U.S. | genre = {{hlist|[[Contemporary R&B|R&B]]|[[Pop music|pop]]|[[Soul music|soul]]<ref name=myspace20120413>{{cite web|author=Sanchez, Jessica|title=Official Jessica Sanchez|url=https://www.myspace.com/jessicaesanchez|publisher=Myspace|access-date=April 13, 2012}}</ref>{{Primary source inline|date=March 2020}}}} | occupation = {{hlist|Singer|songwriter}} | instrument = Vocals | years_active = 2006–present | label = {{hlist|[[19 Recordings|19]]|[[Interscope Records|Interscope]]|[[Republic Records|Republic]]}} | spouse = {{marriage|Rickie Gallardo|2021}} | website = {{URL|http://www.jessicasanchezofficial.com}} }} Si '''Jessica Elizabeth Sanchez'''<ref name="ftl06142012">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/calbirths?c=search&first=jessica+elizabeth&last=sanchez&spelling=Exact&4_year=1995&4_month=8&4_day=4&5=female&7=san+diego&SubmitSearch.x=30&SubmitSearch.y=5|title=California Births, 2005 – 1995|publisher=Family Tree Legends|access-date=June 14, 2012}}</ref> (namundag Agosto 4, 1995) iyo an sarong Amerikanong<!--Nationality and not ethnicity should be listed per [[WP:ETHNICITY]].--> parakanta-parasurat nin kanta.<ref>{{Cite web|last=Arnaldo|first=Steph|date=2025-09-25|title=Jessica Sanchez wins 'America's Got Talent' season 20|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/jessica-sanchez-winner-america-got-talent-2025/|access-date=2025-09-25|website=RAPPLER|language=en-US}}</ref> Nagin bantog siya huli kan saiyang runner-up finish sa [[American Idol season 11|eleventh season]] kan ''[[American Idol]]''.<ref name="billboard.biz">{{cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702125444/http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|url-status=dead|archive-date=July 2, 2012|title=American Idol's Jessica Sanchez Signs With Interscope, Kellie Pickler Released By Sony Nashville|date=June 29, 2012|magazine=Billboard|access-date=November 1, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beautymania.biz/2012/05/entertainment-paradise-american-idol_23.html|title='American Idol'Season 11 Winner is Phillip Phillips!|date=May 23, 2012|publisher=BeautyMania.Biz|access-date=May 23, 2012}}</ref><ref name="no-regrets">{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524|title='American Idol' Runner-up Jessica Sanchez: 'I Have No Real Regrets'|last=Locker|first=Melissa|date=May 24, 2012|newspaper=[[Rolling Stone]]|access-date=May 25, 2012|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612145632/https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524}}</ref><ref name="runner-up">{{cite news|url=http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|title=Heartbreak loss for Jessica as Phillip takes 'Idol' title|last1=Gunio|first1=Butch|date=May 25, 2012|newspaper=[[Manila Standard Today]]|access-date=May 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526011332/http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|archive-date=May 26, 2012}}</ref> An saiyang debut studio album, ''[[Me, You & the Music]]'', puminakol sa numero duwampulo-anom sa [[US Billboard 200]]. Kaidtong 2025, napatalsik siya sa semifinals kan [[America's Got Talent season 1|enot na season]], buminalik si Sanchez kagsiyam na taon an nakaagi para sa [[America's Got Talent season 20|ikaduwampulong season]] kan ''[[America's Got Talent]]'' asin inanunsyo an saiyang kapangganahan kaidtong Septyembre 24, 2025.<ref>{{Cite web|title='America's Got Talent' Names a New Winner! See Who Won the Milestone 20th Season|url=https://people.com/americas-got-talent-winner-season-20-11816822|access-date=2025-09-25|website=People.com|language=en}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} at0sefhxybxiglxbyfcmyb4lrhapgh6 305498 305497 2026-05-13T12:51:01Z CarlessParking 29749 /* */ 305498 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = Jessica Sanchez | image = Jessica Sanchez cropped.JPG | alt = Sanchez wears a blue dress and holds a microphone in her right hand | caption = Sanchez nagpeperform kan nasyonal na awit durante kan konsyertong Memorial Day sa [[National Mall]] sa Washington, D.C., kaidtong Mayo 27, 2012 | birth_name = Jessica Elizabeth Sanchez | alias = | birth_date = {{birth date and age|1995|08|04}} | birth_place = [[Chula Vista, California]], U.S. | origin = San Diego, California, U.S. | genre = {{hlist|[[Contemporary R&B|R&B]]|[[Pop music|pop]]|[[Soul music|soul]]<ref name=myspace20120413>{{cite web|author=Sanchez, Jessica|title=Official Jessica Sanchez|url=https://www.myspace.com/jessicaesanchez|publisher=Myspace|access-date=April 13, 2012}}</ref>{{Primary source inline|date=March 2020}}}} | occupation = {{hlist|Singer|songwriter}} | instrument = Vocals | years_active = 2006–present | label = {{hlist|[[19 Recordings|19]]|[[Interscope Records|Interscope]]|[[Republic Records|Republic]]}} | spouse = {{marriage|Rickie Gallardo|2021}} | website = {{URL|http://www.jessicasanchezofficial.com}} }} Si '''Jessica Elizabeth Sanchez'''<ref name="ftl06142012">{{cite web|url=http://www.familytreelegends.com/records/calbirths?c=search&first=jessica+elizabeth&last=sanchez&spelling=Exact&4_year=1995&4_month=8&4_day=4&5=female&7=san+diego&SubmitSearch.x=30&SubmitSearch.y=5|title=California Births, 2005 – 1995|publisher=Family Tree Legends|access-date=June 14, 2012}}</ref> (namundag Agosto 4, 1995) iyo an sarong Amerikanong<!--Nationality and not ethnicity should be listed per [[WP:ETHNICITY]].--> parakanta-parasurat nin kanta.<ref>{{Cite web|last=Arnaldo|first=Steph|date=2025-09-25|title=Jessica Sanchez wins 'America's Got Talent' season 20|url=https://www.rappler.com/entertainment/series/jessica-sanchez-winner-america-got-talent-2025/|access-date=2025-09-25|website=RAPPLER|language=en-US}}</ref> Nagin bantog siya huli kan saiyang runner-up finish sa [[American Idol season 11|eleventh season]] kan ''[[American Idol]]''.<ref name="billboard.biz">{{cite magazine|url=http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702125444/http://www.billboard.biz/bbbiz/industry/record-labels/american-idol-s-jessica-sanchez-signs-with-1007467552.story|url-status=dead|archive-date=July 2, 2012|title=American Idol's Jessica Sanchez Signs With Interscope, Kellie Pickler Released By Sony Nashville|date=June 29, 2012|magazine=Billboard|access-date=November 1, 2012}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.beautymania.biz/2012/05/entertainment-paradise-american-idol_23.html|title='American Idol'Season 11 Winner is Phillip Phillips!|date=May 23, 2012|publisher=BeautyMania.Biz|access-date=May 23, 2012}}</ref><ref name="no-regrets">{{cite news|url=https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524|title='American Idol' Runner-up Jessica Sanchez: 'I Have No Real Regrets'|last=Locker|first=Melissa|date=May 24, 2012|newspaper=[[Rolling Stone]]|access-date=May 25, 2012|archive-date=June 12, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612145632/https://www.rollingstone.com/music/news/american-idol-runner-up-jessica-sanchez-i-have-no-real-regrets-20120524}}</ref><ref name="runner-up">{{cite news|url=http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|title=Heartbreak loss for Jessica as Phillip takes 'Idol' title|last1=Gunio|first1=Butch|date=May 25, 2012|newspaper=[[Manila Standard Today]]|access-date=May 25, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120526011332/http://news.manilastandardtoday.com/2012/05/25/heartbreak-loss-for-jessica-as-phillip-takes-idol-title/|archive-date=May 26, 2012}}</ref> An saiyang debut studio album, ''[[Me, You & the Music]]'', puminakol sa numero duwampulo-anom sa [[US Billboard 200]]. Kaidtong 2025, napatalsik siya sa semifinals kan [[America's Got Talent season 1|enot na season]], buminalik si Sanchez kagsiyam na taon an nakaagi para sa [[America's Got Talent season 20|ikaduwampulong season]] kan ''[[America's Got Talent]]'' asin inanunsyo an saiyang kapangganahan kaidtong Septyembre 24, 2025.<ref>{{Cite web|title='America's Got Talent' Names a New Winner! See Who Won the Milestone 20th Season|url=https://people.com/americas-got-talent-winner-season-20-11816822|access-date=2025-09-25|website=People.com|language=en}}</ref> ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} 5nu1f9i94sl64xplcfpkp529g2qnhga San Francisco Pride 0 56318 305499 2026-05-13T12:54:15Z CarlessParking 29749 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1351686973|San Francisco Pride]]" 305499 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:San_Francisco_Pride_Parade_2012-6.jpg|too|thumb|The 2012 San Francisco Pride Festival]] The '''San Francisco Lesbian, Gay, Bisexual, and Transgender Pride Celebration''' (formerly "International Lesbian and Gay Freedom Day", "Gay Freedom Day", and "Christopher Street West"), usually known as San Francisco Pride, is a [[pride parade]] and festival held at the end of June most years in [[San Francisco]], [[California]], to celebrate the lesbian, gay, bisexual, and transgender ([[LGBT]]) people. esjpdh34gthffuum6cjvje4qwfbltep 305500 305499 2026-05-13T12:57:03Z CarlessParking 29749 /* */ 305500 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:San_Francisco_Pride_Parade_2012-6.jpg|too|thumb|An 2012 San Francisco Pride Festival]] An '''San Francisco Lesbian, Gay, Bisexual, asin Transgender Pride Celebration''' (dating "International Lesbian asin Gay Freedom Day", "Gay Freedom Day", asin "Christopher Street West"), kun minsan midbid bilang San Francisco Pride, iyo an sarong [[pride parade]] asin festival piggaganap sa katapusan kan Hunyo sa kadaklan kan mga taon sa [[San Francisco]], [[California]], tanganing iselebrar an lesbian, gay, bisexual, asin transgender ([[LGBT]]) na mga tawo. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} q2d2gh6sxgej2fmynpsgql5znzo2afo 305501 305500 2026-05-13T12:57:57Z CarlessParking 29749 /* */ 305501 wikitext text/x-wiki {{Infobox recurring event | name = San Francisco Pride | image = File:San_Francisco_Pride_Parade_2012-4.jpg | image_size = | alt = | caption = | genre = [[Pride parade]] and festival | organized = San Francisco Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender Pride Celebration Committee | attendance = 1 million (estimated, 2011)<ref>{{cite web |url=http://sfpride.org/heritage/2011.html |title=Heritage &#124; 2011 Celebration & Parade |publisher=SF Pride |access-date=2013-11-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140703115511/http://sfpride.org/heritage/2011.html |archive-date=2014-07-03 |url-status=dead }}</ref> | frequency = Last weekend of June | location = [[San Francisco]], [[California]] | first = {{start date|1970}} | current = | website = {{url|https://www.sfpride.org/}} | logo = San Francisco Pride Logo.png }} [[Ladawan:San_Francisco_Pride_Parade_2012-6.jpg|too|thumb|An 2012 San Francisco Pride Festival]] An '''San Francisco Lesbian, Gay, Bisexual, asin Transgender Pride Celebration''' (dating "International Lesbian asin Gay Freedom Day", "Gay Freedom Day", asin "Christopher Street West"), kun minsan midbid bilang San Francisco Pride, iyo an sarong [[pride parade]] asin festival piggaganap sa katapusan kan Hunyo sa kadaklan kan mga taon sa [[San Francisco]], [[California]], tanganing iselebrar an lesbian, gay, bisexual, asin transgender ([[LGBT]]) na mga tawo. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} sdpl3culbuavzz9o8w1qz0o1dbaa24o Trapiko 0 56319 305502 2026-05-13T13:03:07Z Tin2012 30575 Pinagmukna an pahina kaining "An trapiko iyo an sistema nin paghiro asin pagbiyahe para sa mga tawo, kaiba an mga nagpartisipar sa trapiko sa manlaen-laen na porma arog kan paglakaw, pagsakay sa mga hayop o pag-ataman nin mga hayop, paggamit nin bisikleta, motorsiklo, awto, trak, o iba pang paagi nin transportasyon, indibidwal o magkairibahan. An trapiko sa parati inoorganisar asin kontrolado kan mga awtoridad. {{tamboan}}" 305502 wikitext text/x-wiki An trapiko iyo an sistema nin paghiro asin pagbiyahe para sa mga tawo, kaiba an mga nagpartisipar sa trapiko sa manlaen-laen na porma arog kan paglakaw, pagsakay sa mga hayop o pag-ataman nin mga hayop, paggamit nin bisikleta, motorsiklo, awto, trak, o iba pang paagi nin transportasyon, indibidwal o magkairibahan. An trapiko sa parati inoorganisar asin kontrolado kan mga awtoridad. {{tamboan}} qp416g2p6efsi0v2nxasupu07976w3w 305504 305502 2026-05-13T13:06:28Z Tin2012 30575 305504 wikitext text/x-wiki An trapiko iyo an sistema nin paghiro asin pagbiyahe para sa mga tawo, kaiba an mga nagpartisipar sa trapiko sa manlaen-laen na porma arog kan paglakaw, pagsakay sa mga hayop o pag-ataman nin mga hayop, paggamit nin [[bisikleta]], [[motorsiklo]], awto, trak, o iba pang paagi nin transportasyon, indibidwal o magkairibahan. An trapiko sa parati inoorganisar asin kontrolado kan mga awtoridad. {{tamboan}} nyxxlqgqk5pf0rnl36750c18kkoi2zc 305505 305504 2026-05-13T13:08:18Z Tin2012 30575 305505 wikitext text/x-wiki An trapiko iyo an sistema nin paghiro asin pagbiyahe para sa mga tawo, kaiba an mga nagpartisipar sa trapiko sa manlaen-laen na porma arog kan paglakaw, pagsakay sa mga hayop o [[pag-ataman nin mga hayop]], paggamit nin [[bisikleta]], [[motorsiklo]], awto, trak, o iba pang paagi nin transportasyon, indibidwal o magkairibahan. An trapiko sa parati inoorganisar asin kontrolado kan mga awtoridad. {{tamboan}} 0nnm2fsx5d5fp9huqwq2rqvonx6xhes Pribilehiyong panlalaki 0 56320 305503 2026-05-13T13:04:32Z CarlessParking 29749 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1346148319|Male privilege]]" 305503 wikitext text/x-wiki '''Male privilege''' is the system of advantages or rights that are available to [[men]] on the basis of their [[sex]]. A man's access to these benefits may vary depending on how closely they match their society's [[Hegemonic masculinity|ideal masculine norm]]. jwuzlz7lhjsekgvx5y6m2ez5fjhx70v 305506 305503 2026-05-13T13:08:54Z CarlessParking 29749 /* */ 305506 wikitext text/x-wiki An '''pribilehiyong panlalaki''' iyo an sistema kan mga bentahe o mga karapatan na igwa sa mga [[lalaki]] sa basihan kan saindang [[sekso]]. An akses kan sarong lalaki sa mga benepisyo na ini posibleng magkakalaen depende sa kun gurano kaharani ninda nama-''match'' an [[Hegemonic masculinity|ideal masculine norm]] kan saindang sosyedad. ocmfrmeqdzny8d04gg0quq90ujb0jqm Sirkumpirensya 0 56321 305507 2026-05-13T13:40:50Z CarlessParking 29749 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1348491233|Circumference]]" 305507 wikitext text/x-wiki In [[geometry]], the '''circumference''' ({{etymology|la|{{wikt-lang|la|circumferēns}}|carrying around, circling}}) is the [[perimeter]] of a [[circle]] or [[ellipse]]. The circumference is the [[arc length]] of the circle, as if it were opened up and straightened out to a [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> More generally, the perimeter is the [[curve length]] around any closed figure. Circumference may also refer to the circle itself, that is, the [[Locus (geometry)|locus]] corresponding to the [[Edge (geometry)|edge]] of a [[Disk (geometry)|disk]]. The {{em|{{visible anchor|circumference of a sphere}}}} is the circumference, or length, of any one of its [[Great circle|great circles]].<templatestyles src="Template:Visible anchor/styles.css" />{{em|{{visible anchor|circumference of a sphere}}}} is the circumference, or length, of any one of its [[Great circle|great circles]]. 91mrdeq9zlvez50jzafytnbae0butgt 305508 305507 2026-05-13T13:48:39Z CarlessParking 29749 /* */ 305508 wikitext text/x-wiki Sa [[geometry]], an '''sirkumpirensya''' (Latin: ''circumferēns''|carrying around, circling}}) iyo an [[perimetro]] nin sarong [[sirkulo]] o [[ellipse]]. An sirkumpirensya iyo an [[arc length]] kan sirkulo, garo baga iyan ibinuka asin tinanos na magin sarong [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> Urog na pangkagabsan, an perimetro iyo an [[curve length]] sa palibot nin dawa arin na saradong pigura. An sirkumpirensya posibleng magpanungod sa mismong sirkulo, kaya baga, an [[Locus (geometry)|locus]] corresponding sa [[Edge (geometry)|edge]] nin sarong [[Disk (geometry)|disk]]. An {{em|{{visible anchor|sirkumpirensya nin sarong sphere}}}} iyo an sirkumpirensya, o laba, kan maski arin kan saiyang [[Great circle|great circles]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} 8qtdps7vjrbidx6js2z8ssl46pqslix 305509 305508 2026-05-13T13:49:20Z CarlessParking 29749 /* */ 305509 wikitext text/x-wiki Sa [[geometry]], an '''sirkumpirensya''' (Latin: ''circumferēns'' daradara palibot, nag-iikot) iyo an [[perimetro]] nin sarong [[sirkulo]] o [[ellipse]]. An sirkumpirensya iyo an [[arc length]] kan sirkulo, garo baga iyan ibinuka asin tinanos na magin sarong [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> Urog na pangkagabsan, an perimetro iyo an [[curve length]] sa palibot nin dawa arin na saradong pigura. An sirkumpirensya posibleng magpanungod sa mismong sirkulo, kaya baga, an [[Locus (geometry)|locus]] corresponding sa [[Edge (geometry)|edge]] nin sarong [[Disk (geometry)|disk]]. An {{em|{{visible anchor|sirkumpirensya nin sarong sphere}}}} iyo an sirkumpirensya, o laba, kan maski arin kan saiyang [[Great circle|great circles]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} m9wxbhgd8lbs8qzd5pg6lvmyn2dwkxr 305510 305509 2026-05-13T13:50:51Z CarlessParking 29749 /* */ 305510 wikitext text/x-wiki [[File:Circle-withsegments.svg|thumb|{{legend-line|black solid 3px|sirkumpirensyang ''C''}} {{legend-line|blue solid 2px|diameter ''D''}} {{legend-line|red solid 2px|radius ''R''}} {{legend-line|green solid 2px|center or origin ''O''}} Circumference = {{pi}} × diametro = 2{{pi}} × radius.]] Sa [[heometriya]], an '''sirkumpirensya''' (Latin: ''circumferēns'' daradara palibot, nag-iikot) iyo an [[perimetro]] nin sarong [[sirkulo]] o [[ellipse]]. An sirkumpirensya iyo an [[arc length]] kan sirkulo, garo baga iyan ibinuka asin tinanos na magin sarong [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> Urog na pangkagabsan, an perimetro iyo an [[curve length]] sa palibot nin dawa arin na saradong pigura. An sirkumpirensya posibleng magpanungod sa mismong sirkulo, kaya baga, an [[Locus (geometry)|locus]] corresponding sa [[Edge (geometry)|edge]] nin sarong [[Disk (geometry)|disk]]. An {{em|{{visible anchor|sirkumpirensya nin sarong sphere}}}} iyo an sirkumpirensya, o laba, kan maski arin kan saiyang [[Great circle|great circles]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} 00e2p6qpobppk04h1n6hocplpzcdix8 305511 305510 2026-05-13T13:51:34Z CarlessParking 29749 /* */ 305511 wikitext text/x-wiki [[File:Circle-withsegments.svg|thumb|{{legend-line|black solid 3px|sirkumpirensyang ''C''}} {{legend-line|blue solid 2px|diametro ''D''}} {{legend-line|red solid 2px|radius ''R''}} {{legend-line|green solid 2px|sentro o ginikanan ''O''}} Circumference = {{pi}} × diametro = 2{{pi}} × radius.]] Sa [[heometriya]], an '''sirkumpirensya''' (Latin: ''circumferēns'' daradara palibot, nag-iikot) iyo an [[perimetro]] nin sarong [[sirkulo]] o [[ellipse]]. An sirkumpirensya iyo an [[arc length]] kan sirkulo, garo baga iyan ibinuka asin tinanos na magin sarong [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> Urog na pangkagabsan, an perimetro iyo an [[curve length]] sa palibot nin dawa arin na saradong pigura. An sirkumpirensya posibleng magpanungod sa mismong sirkulo, kaya baga, an [[Locus (geometry)|locus]] corresponding sa [[Edge (geometry)|edge]] nin sarong [[Disk (geometry)|disk]]. An {{em|{{visible anchor|sirkumpirensya nin sarong sphere}}}} iyo an sirkumpirensya, o laba, kan maski arin kan saiyang [[Great circle|great circles]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} heqecuy8zgpvkwrf97ylnzmk90jgto7 305512 305511 2026-05-13T13:52:14Z CarlessParking 29749 /* */ 305512 wikitext text/x-wiki [[File:Circle-withsegments.svg|thumb|{{legend-line|black solid 3px|sirkumpirensyang ''C''}} {{legend-line|blue solid 2px|diametro ''D''}} {{legend-line|red solid 2px|radius ''R''}} {{legend-line|green solid 2px|sentro o ginikanan ''O''}} Circumference = {{pi}} × diametro = 2{{pi}} × radius.]] Sa [[heometriya]], an '''sirkumpirensya''' (Latin: ''circumferēns'' daradara palibot, nag-iikot) iyo an [[perimetro]] nin sarong [[sirkulo]] o [[ellipse]]. An sirkumpirensya iyo an [[arc length]] kan sirkulo, garo baga iyan ibinuka asin tinanos na magin sarong [[line segment]].<ref>{{citation|first1=Jeffrey|last1=Bennett|first2=William|last2=Briggs|title=Using and Understanding Mathematics / A Quantitative Reasoning Approach|edition=3rd|publisher=Addison-Wesley|year=2005|isbn=978-0-321-22773-7|page=580}}</ref> Urog na pangkagabsan, an perimetro iyo an [[curve length]] sa palibot nin dawa arin na saradong pigura. An sirkumpirensya posibleng magpanungod sa mismong sirkulo, kaya baga, an [[Locus (geometry)|locus]] corresponding sa [[Edge (geometry)|edge]] nin sarong [[Disk (geometry)|disk]]. An sirkumpirensya nin sarong ispiro iyo an sirkumpirensya, o laba, kan maski arin kan saiyang [[Great circle|great circles]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} tbzgwfox5oicmjoz1wbw7tn7yjlfgl6