Wikipedia bclwiki https://bcl.wikipedia.org/wiki/Panginot_na_Pahina MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter Medio Espesyal Olay Paragamit Olay kan paragamit Wikipedia Olay sa Wikipedia Ladawan Olay sa ladawan MediaWiki Olay sa MediaWiki Plantilya Olay sa plantilya Tabang Olay sa tabang Kategorya Olay sa kategorya TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 491 306453 304125 2026-06-13T19:03:22Z Barras 1137 Ibinalik na mga pagliwat ni [[Special:Contributions/DZCM 1422|DZCM 1422]] ([[User talk:DZCM 1422|talk]]) sagkod sa huring rebisyon ni [[User:~2025-27064-92|~2025-27064-92]] 297354 wikitext text/x-wiki {{Infobox lokasyon}} An '''Virac''' sarong primera klaseng banwaan asin iyo an kabisera kan [[Probinsya kan Filipinas|probinsya]] nin [[Catanduanes]], [[Filipinas]]. Ini an ikatulong pinakadakulang banwaan sa sukol kaining 188 kilometro kwadrado. An designadong zip code kaini iyo an {{PH wikidata|postal_code}}. Susog sa sensus kan {{wikidata|qualifier|single|P1082|P585}}, igwa ining {{PH wikidata|population_total}} katawong nag-eerok digdi sa {{PH wikidata|household}} kaharongan. Igwa ining sukol na {{PH wikidata|area}} kilometro kwadrado. An banwaan napapalibotan kan [[Kadagatan Pacifico]] sa subangan hasta habagatan, kan halangaw asin berdeng tarakod na kabukidan kan [[San Miguel, Catanduanes|San Miguel]] sa amihanan, asin kan [[San Andres, Catanduanes|San Andres]] sa sulnopan. ==Mga barangay== Nababanga sa 63 mga barangay an Catanduanes. {{columns-list|colwidth=10em| * Antipolo Del Norte * Antipolo Del Sur * Balite * Batag * Bigaa * Buenavista * Buyo * Cabihian * Calabnigan * Calampong * Calatagan Proper * Calatagan Tibang * Capilihan * Casoocan * Cavinitan * Gogon Sirangan * Concepcion (Pob.) * Constantino (Pob.) * Danicop * Dugui San Vicente * Dugui San Isidro * Dugui Too * F. Tacorda Village * Francia (Pob.) * Gogon Centro * Hawan Grande * Hawan Ilaya * Hicming * Igang * Juan M. Alberto (Poniton) * Lanao (Pob.) * Magnesia Del Norte * Magnesia Del Sur * Marcelo Alberto (Pob.) * Marilima * Pajo Baguio * Pajo San Isidro * Palnab Del Norte * Palnab Del Sur * Palta Big * Palta Salvacion * Palta Small * Rawis (Pob.) * Salvacion * San Isidro Village * San Jose (Pob.) * San Juan (Pob.) * San Pablo (Pob.) * San Pedro (Pob.) * San Roque (Pob.) * San Vicente * Ibong Sapa (San Vicente Sur) * Santa Cruz * Santa Elena (Pob.) * Santo Cristo * Santo Domingo * Santo Niño * Simamla * Sogod-Simamla * Talisoy * Sogod-Tibgao * Tubaon * Valencia }} == Demograpiko == {{Populasyon}} ==Uusipon== Kan nag-abot an mga Kastila sa baybayon kan Catanduanes, an Virac sarong sadit na komunidad na pinamamayohan ni Datu Lumibao asin an saiyang agom na si Milbigan. An saidang matuang aking lalaki iyo si Macacao na nakaistar sa gilid kan sapa. ==Mga Estasyon nin Radyo== *[[DZVC-AM]] 621 kHz (Progressive Broadcasting Corporation) *[[DZNI]] 729 kHz (Raven Broadcasting Corporation) *[[DWHH-AM]] 837 kHz (Crusaders Broadcasting System) *[[1053 AM (Virac)|D___]] 1053 kHz (Delta Broadcasting System) *[[DWDI]] 1224 kHz (Mareco Broadcasting Network) *[[DZRA-AM]] 1368 kHz (Catanduanes State College/Audiovisual Communicators, Inc.) *[[DZHL]] 1431 kHz (Audiovisual Communicators, Inc.) *DWIO 97.5 ([[DWIO]]; Audiovisual Communicators, Inc.) ==Kataytayan nin mga Ladawan== <gallery> File:Simbahan katoliko Virac.jpg|An Simbahan katoliko sa Virac File:Munisipyo kan Virac.jpg|An Munisipyo kan Virac Ladawan:Saodan sa Virac137.jpg|Merkado publiko Ladawan:Merkado publiko sa Virac135.jpg|An sa ibong kan merkado Ladawan:Catanduanes Colleges.jpg|Catanduanes Colleges Ladawan:Tinampo sa may munisipyo.jpg|Tinampong kahampang munisipyo Ladawan:Virac Sports Center118.jpg|Lugar sa isports Ladawan:An parke097.jpg|An parke Ladawan:Marem Pension House130.jpg|Marem Pension House File:Low tide in Virac, Catanduanes 01.jpg|thumb|Virac, Catanduanes </gallery> == Toltolan == {{reflist}} == Mga panluwas na takod == * [https://www.philatlas.com/ PhilAtlas.com] * [https://web.archive.org/web/20120413163013/http://www.nscb.gov.ph/activestats/psgc/default.asp Philippine Standard Geographic Code] * [https://web.archive.org/web/20161010201809/http://www.blgs.gov.ph/lgpmsv2/cmshome/index.php?pageID=23 Local Governance Performance Management System] *[http://www.virac-catanduanes.gov.ph/ Official website of Virac] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427063828/http://www.virac-catanduanes.gov.ph/ |date=2006-04-27 }} {{saringsing}} {{Navbox Catanduanes}} [[Kategorya:Mga banwaan kan Catanduanes]] hj5oxn5am2oydrq0adbx708fsv8qlwf 0 24248 306471 280977 2026-06-14T09:44:57Z John Wilfred S. Tating 17183 /* */ 306471 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=January 2020}} {{Philippine name|Tesorio|Villame}} {{Infobox officeholder | name = Yoyoy Villame | image = | caption = | office1 = Miyembro ng [[Las Piñas]] City Council | term_start1 = 1998 | term_end1 = 2001 | term_start2 = 1988 | term_end2 = 1995 | birth_name = Roman Tesorio Villame | birth_date = {{birth date|1932|11|18|mf=yes}} | birth_place = [[Calape, Bohol]], [[Insular Government of the Philippine Islands|Ilas Filipinas]] | death_date = {{death date|2007|5|18|1932|11|18|mf=y}} | death_place = [[Las Piñas]], Filipinas | party = [[Laban ng Demokratikong Pilipino]] | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flatlist| * [[:en:Novelty song|Musikang novelty]] * [[:en:Educational music|pampagkanood na musika]] * [[:en:Music of the Philippines|OPM]] }} | occupation = {{flatlist| * Parakanta-kompositor * komedyante * aktor * politiko * jeepney driver * bus driver<ref>{{cite news |last1=Aurelio |first1=Julie M. |title=Yoyoy says Goodbye |url=https://books.google.com/books?id=e1Q1AAAAIBAJ&pg=PA22 |access-date=17 Agosto 2022 |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=19 Mayo 2007 |language=en}}</ref> }} | instrument = {{flatlist| * Vocals * [[bandurria]] }} | years_active = 1972–2004 | label = {{flatlist| * [[:en:Vicor Music|Vicor Music]] * Alpha Records * [[:en:Star Music|Star Records]] }} | associated_acts = [[:en:Max Surban|Max Surban]] }} | smallimage = }} Si '''Roman Tesorio Villame''' (Nobyembre 18, 1932 - Mayo 18, 2007), mas midbid bilang '''Yoyoy Villame''', sarong Filipinong parakanta, kompositor, lirisista, aktor, politiko asin komedyante. == Kaamayi kan buhay == Sarong propiong taga-Calape, Bool, si Villame iyo an pinakanguhod sa sampulong aki nin sarong amang parasira asin inang paratindang sira. Pinonan niyang maggibo nin mga awit para sa Boy Scouts kan siya yaon sa elementarya. Pakalihis nin ikaduwang taon sa sekondarya si Villame nagin estudyante sa pagkasuldados kan Philippine Army. Huli ta dai naugma sa saiyang designasyon sa Pampanga, naghagad siya nin bakasyon pagkatapos na sumuko an rebeldeng lider na si Luis Taruc. Siya nagin drayber nin pampasaherong dyip sa rotang Baclaran-Pasay Taft-Santa Cruz-Dimasalang. Durante kan sampulong taon na pagmaneho, nakikipagdaogan siya sa mga banggi nin amateur sa Plaza Miranda sa Quiapo alagad urusipon na parating daog huli sa saiyang makusog na puntong Bisaya. Kan1965, si Villame nagbalik sa Bohol tanganing magin drayber ni bus, kun sain siya naghimo nin sarong bandang rondalya kaiba an mga kapwa drayber; kun sain nagkanta asin nagtogtog siya nin mandolin. An pinakainot niyang rekording iyo kan 1972 asin ini igwang titulong "Magellan", sarong parody kan kritisismo nin kasaysayan kan pagkasibol kan pagsakop ni [[Ferdinand Magellan]] sa Filipinas. Nagin mabenta an saiyang kanta nagnurog na sa Kabisayaan asin Mindanao. Minidbid kan komedyanteng si Chiquito an potensya ni Villame asin dinara siya sa Manila tanganing magpirma nin kontrata sa Vicor Records, kun sain liwat na pinaluwas an kadakli kan Kinampay catalogue. Nakagibo nin pangaran si Villame huli kan saiyang paglibotlibot sa Pampanga, Nueva Ecija asin iba pang pate kan Luzon.<ref>{{Cite web|url=http://rottenjello.multiply.com/journal/item/5/Mabuhay_si_Yoyoy_Villame|title=PayU Corporate|publisher=Rottenjello.multiply.com|access-date=2021-01-31|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001116/http://rottenjello.multiply.com/journal/item/5/Mabuhay_si_Yoyoy_Villame|dead-url=yes}}</ref> Si Villame iyo an inot na nagpamidbid kan saiyang musika bilang "novelty" tanganing maiba sa saiyang mga ka-kontemporanyo, na nagmaigot na marhay tanganing magtingog arog ni Perry Como o Frank Sinatra. Iyan an kapinonan nin halabang lista nin mga album asin rekord kan saiyang mga awit na susog sa kawat-politika sa Cebuano, Tagalog asin Ingles. == Pagkagadan == Si Villame nagadan huli sa atake sa puso kan Mayo 18, 2007. == Diskograpiya == === Album === {| class="wikitable" style="font-style:94%;text-align:left;width:90%;margin:0 auto;" !''Kinabuhing Bol-Anon'' !1971 !Kinampay Records |- | colspan="3" |kaiba an Embees asin an MB Liner Rondalla |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Magellan" # "Alimukoy" # "Manoy" # "Cora" # "Pagkatam-is" # "Dagohoy" # "Mag-exercise Ta" # "Pastilan Anak" # "Birth Control" # "Biotlogy" # "Vietcong Palagdas" # "Palagdas March" |- !''I Shall Return'' !1972 !Kinampay Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "I Shall Return" # "Columbus" # "Tiny Bubbles" # "Ang Perlas" # "Tsuper ng Jeepney" # "Pailub Lang Pinangga" # "Kinabuhing Bol-Anon" # "Kinhason" # "Gobiyerno sa Kadagatan" # "Malipayon ang Takna" # "Crabs Administration" # "Wa Na Gyud" |- !''The Third Of Yoyoy (Ay Loleng)'' !1972 !Kinampay Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Painitan" # "Kumbera" # "Ay Loleng" # "Batasan Nga Bag-O" # "Ampong Sugarol" # "Ani-a Si Rosita" # "Vietnam Rose" # "Caingit Rock" # "Sa Idad Pa Ako'g Sixteen" # "Mga Bu-otan" # "Paregla sa Mga Batan-on" # "Basta" |- !''When Christmas Comes'' !1973 !Kinampay Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "When December Comes" # "Pinaskohan ni Lolo ug Lola" # "Kuliling Ding Dong" # "Pasko Na Pod" # "Pobreng Manaygunay" # "Maayong Pasko" # "Misterios ni Herodes" # "Mga Pastores Kong Kauban" # "Away Im A Manger" # "Tala Na Mag-Ambahon" # "Pinaskohan sa Akong Trato" # "Viva! Viva!" |- !''Yoyoy''<ref>{{Citation |title=Yoyoy Villame (Self-Titled) |date=1977 |url=https://www.ebay.ph/itm/Philippines-YOYOY-VILLAME-Self-Titled-OPM-LP-Vinyl-PLAKA-PILIPINO-Record/375044603860 |website=eBay Philippines |language=en-PH |access-date=2024-07-12 }}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !1977 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Mag-exercise Tayo" # "Philippine Geography" # "Nasaan Ka Darling?" # "Mentras Lariang" # "Bukonut Woman" # "Bungalow" # "Tarzan at Barok" # "Exercise Boogie" # "Welcome Balikbayan" # "Oh! My Sweet" # "Kanser" |- !''Yoyoy Is Barok'' !1978 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Granada" # "Kaming Mga Waiter" # "Trapik" # "I'll Never Love Again" # "Awit Na Kanta" # "Bombero" # "Pangako ng Boy Scout" # "Sabi Barok Lab Ko Dabiana" # "Biyenan" # "Bus Driver Boogie" # "Playboy" # "Diklamasyon" |- !''Gi-Indyan'' !1978 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Pagkamingaw # Ikaw # Hikalimti Na Lang # Kilum-Kilum # Pasyensya Mga Batig Nawong # Gi-indyan # Lorena # Gugmang Dinalian # Mag-Flower Dance Kita # Hain Na # Bayle sa Tibuok Kalibutan # Leonora |- !''Tigmo'' !1980 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Tigmo # Ambot Lucila # Dalawidaw # Gue Kha Guid # Butse Kik # Ngano # Gaksa Ako # Duso-Duso Butong # Dinhi Ning Yuta Daghang Yawa # Kan-on Pa |- !''Harana ni Yoyoy'' !1981 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Harana # Pagbu-otan Baya Day # Dalagang Banikahon # Bisan # Ikaw ang Bulak # Hangtud Kanus-a # Pasalyo-Anay Lang Ta # Pinangga Ko # Salig Na Pinangga # Gugmang Matinumanon |- !''Best of Yoyoy'' !1982 !Vicor/Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Da, Da, Da (Tsismis) # Mag-exercise Tayo # Tarzan at Barok # Granada # Si Felimon # Butse Kik # Hayop Na Combo # Magellan # Philippine Geography # Nasaan Ka Darling? # Nasalisihan # Bungalow # Sion..,'Tion # Tang-go |- !''The Best of Yoyoy Part 2'' !1982 !Vicor/Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # The Teacher and the Pupils # The Bible # Trapik # Exercise Boogie # Mr. Robot-Bot # Diklamasyon # ABC and the Music # Happy Birthday # Kaming Mga Waiter # Buhay at Pag-ibig ni Barok # Wise (Lies) # Gusot Na Rin |- !''Mac-Arthur and Dagohoy'' !1991 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Djing-Djing # Ay Loling # Alimukoy Waltz # Hala Charing # Kondansoy # Cora # I Shall Return # Painitan # Lusay Waltz # Dagohoy # Pastilan Anak # Kinilao |- !''Kudeta ni Bonifacio'' !1988 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Kudeta ni Bonifacio # Huwag 'Yan # Eklipse # Hey # My Country, Philippines # I'm Sorry # Alam Mo # Sikat Na Pangit # Lucila # T.N.T – U.S.A # Balikbayan # Ako'y Babalik |- !''Tirana, My Dear'' !1988 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Kudeta ni Bonifacio (Visaya) # Ayaw Na (Huwag 'Yan) # Eklipse (Visaya) # Kahayag sa Kangitngit # Islahanon # I'm Sorry (Visaya) # I Know (Visaya) # Lu-oy (Sundalong Way Itlog) # My Country, Philippines # Tirana (Visayan Folk Song) # Barsi # Hey (Visaya) |} === Mga solong kanta o Singles === * "Paregla sa Mga Batan-on" / "Caingit Rock" (1971) * "Gobiyerno sa Kadagatan" / "Sa Idad Pa Ako'g Sixteen" (1971) * "Magellan" / "Dagohoy" / "Tsuper ng Jeepney" (1971) * "Kinilaw" / "Ay Loleng" (1972) * "Ang Perlas" (Side B, 1972) * "I Shall Return" / "Columbus" (1972) * "Crabs Administration" (1972) * "Wa Na Gyud" / "Batasan Nga Bag-o" (1972) * "Kundansoy Cha Cha" / "{{'}}Day" * "Isprakenhayt" (1973) * "Kanser" / "Bungalow" (1977) * "Duha" / "Boy Scout Na Ko" (1977) * "Tarzan at Barok" / "Mag-Exercise Tayo" (1977) * "Philippine Geography" / "Welcome Balikbayan" (1977) * "Nasaan Ka Darling" / "Exercise Boogie" (1977) * "Granada '78" / "Sabi Barok Lab Ko Dariana" (1978) * "Super Hopia Disco" (with Max Surban and Fred Panopio) / "Kawawa Naman Ako" (1978) * "Mag-Flower Dance Kita" / "Gi-Indyan" (1978) * "Rapido Rock" / "Bombero" (1980) * "Tigmo" / "Gaksa" (1980) * "Misteryo ni Herodes" / "Christmas ng Isang Bilanggo" * "Aha... Hala Ka" / "Si Felimon, si Felimon" (1982) * "Happy Birthday" (1983) * "Sangla Lupa Punta Saudi" * "Wooly Booly" / "Ang Classmate Kong Alien" (1989) * "Piyesta (ng Mga Isda)" / "Tweedle Tweedle Dam" (1993) == Telebisyon == * T.O.A. (IBC).T.O.D.A. * Alabang Girls (TV5). * Toink: Hulog ng Langit (GMA 7). An Hulog solidong Langit * Don Poa Amin (RPN 9). * Eat Bulaga (RUNI 9, ABS-CBN, GMA 7). * Mini (sa Max Surban) (ABS-CBN Regional). * Bubbbbbbbble Gang (GMA 7) - bisitang mga dadagusan na/him.ה. * Mayonila (GMA 7). * Idol Ko si Kap (GMA 7). * Magpakana (GMA 7) - An saiyang papel sa komedian na si Jimmy Santos. * Hoko Pokus (GMA 7) - An huring papel Nia sa TV. * Tunay Na Buhay (GMA 7) - Posthum - Pourture Faeature.ה. ==Toltolan== {{reflist}} talpnjinngabzdz1mjgqoyjkw69ctgl 306472 306471 2026-06-14T09:50:11Z John Wilfred S. Tating 17183 /* Album */ 306472 wikitext text/x-wiki {{Use mdy dates|date=January 2020}} {{Philippine name|Tesorio|Villame}} {{Infobox officeholder | name = Yoyoy Villame | image = | caption = | office1 = Miyembro ng [[Las Piñas]] City Council | term_start1 = 1998 | term_end1 = 2001 | term_start2 = 1988 | term_end2 = 1995 | birth_name = Roman Tesorio Villame | birth_date = {{birth date|1932|11|18|mf=yes}} | birth_place = [[Calape, Bohol]], [[Insular Government of the Philippine Islands|Ilas Filipinas]] | death_date = {{death date|2007|5|18|1932|11|18|mf=y}} | death_place = [[Las Piñas]], Filipinas | party = [[Laban ng Demokratikong Pilipino]] | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | genre = {{flatlist| * [[:en:Novelty song|Musikang novelty]] * [[:en:Educational music|pampagkanood na musika]] * [[:en:Music of the Philippines|OPM]] }} | occupation = {{flatlist| * Parakanta-kompositor * komedyante * aktor * politiko * jeepney driver * bus driver<ref>{{cite news |last1=Aurelio |first1=Julie M. |title=Yoyoy says Goodbye |url=https://books.google.com/books?id=e1Q1AAAAIBAJ&pg=PA22 |access-date=17 Agosto 2022 |publisher=Philippine Daily Inquirer |date=19 Mayo 2007 |language=en}}</ref> }} | instrument = {{flatlist| * Vocals * [[bandurria]] }} | years_active = 1972–2004 | label = {{flatlist| * [[:en:Vicor Music|Vicor Music]] * Alpha Records * [[:en:Star Music|Star Records]] }} | associated_acts = [[:en:Max Surban|Max Surban]] }} | smallimage = }} Si '''Roman Tesorio Villame''' (Nobyembre 18, 1932 - Mayo 18, 2007), mas midbid bilang '''Yoyoy Villame''', sarong Filipinong parakanta, kompositor, lirisista, aktor, politiko asin komedyante. == Kaamayi kan buhay == Sarong propiong taga-Calape, Bool, si Villame iyo an pinakanguhod sa sampulong aki nin sarong amang parasira asin inang paratindang sira. Pinonan niyang maggibo nin mga awit para sa Boy Scouts kan siya yaon sa elementarya. Pakalihis nin ikaduwang taon sa sekondarya si Villame nagin estudyante sa pagkasuldados kan Philippine Army. Huli ta dai naugma sa saiyang designasyon sa Pampanga, naghagad siya nin bakasyon pagkatapos na sumuko an rebeldeng lider na si Luis Taruc. Siya nagin drayber nin pampasaherong dyip sa rotang Baclaran-Pasay Taft-Santa Cruz-Dimasalang. Durante kan sampulong taon na pagmaneho, nakikipagdaogan siya sa mga banggi nin amateur sa Plaza Miranda sa Quiapo alagad urusipon na parating daog huli sa saiyang makusog na puntong Bisaya. Kan1965, si Villame nagbalik sa Bohol tanganing magin drayber ni bus, kun sain siya naghimo nin sarong bandang rondalya kaiba an mga kapwa drayber; kun sain nagkanta asin nagtogtog siya nin mandolin. An pinakainot niyang rekording iyo kan 1972 asin ini igwang titulong "Magellan", sarong parody kan kritisismo nin kasaysayan kan pagkasibol kan pagsakop ni [[Ferdinand Magellan]] sa Filipinas. Nagin mabenta an saiyang kanta nagnurog na sa Kabisayaan asin Mindanao. Minidbid kan komedyanteng si Chiquito an potensya ni Villame asin dinara siya sa Manila tanganing magpirma nin kontrata sa Vicor Records, kun sain liwat na pinaluwas an kadakli kan Kinampay catalogue. Nakagibo nin pangaran si Villame huli kan saiyang paglibotlibot sa Pampanga, Nueva Ecija asin iba pang pate kan Luzon.<ref>{{Cite web|url=http://rottenjello.multiply.com/journal/item/5/Mabuhay_si_Yoyoy_Villame|title=PayU Corporate|publisher=Rottenjello.multiply.com|access-date=2021-01-31|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304001116/http://rottenjello.multiply.com/journal/item/5/Mabuhay_si_Yoyoy_Villame|dead-url=yes}}</ref> Si Villame iyo an inot na nagpamidbid kan saiyang musika bilang "novelty" tanganing maiba sa saiyang mga ka-kontemporanyo, na nagmaigot na marhay tanganing magtingog arog ni Perry Como o Frank Sinatra. Iyan an kapinonan nin halabang lista nin mga album asin rekord kan saiyang mga awit na susog sa kawat-politika sa Cebuano, Tagalog asin Ingles. == Pagkagadan == Si Villame nagadan huli sa atake sa puso kan Mayo 18, 2007. == Diskograpiya == === Album === {| class="wikitable" style="font-style:94%;text-align:left;width:90%;margin:0 auto;" !''Kinabuhing Bol-Anon'' !1971 !Kinampay Records |- | colspan="3" |kaiba an Embees asin an MB Liner Rondalla |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Magellan" # "Alimukoy" # "Manoy" # "Cora" # "Pagkatam-is" # "Dagohoy" # "Mag-exercise Ta" # "Pastilan Anak" # "Birth Control" # "Biotlogy" # "Vietcong Palagdas" # "Palagdas March" |- !''I Shall Return'' !1972 !Kinampay Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "I Shall Return" # "Columbus" # "Tiny Bubbles" # "Ang Perlas" # "Tsuper ng Jeepney" # "Pailub Lang Pinangga" # "Kinabuhing Bol-Anon" # "Kinhason" # "Gobiyerno sa Kadagatan" # "Malipayon ang Takna" # "Crabs Administration" # "Wa Na Gyud" |- !''The Third Of Yoyoy (Ay Loleng!)'' !1972 !Kinampay Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Painitan" # "Kumbera" # "Ay Loleng" # "Batasan Nga Bag-O" # "Ampong Sugarol" # "Ani-a Si Rosita" # "Vietnam Rose" # "Caingit Rock" # "Sa Idad Pa Ako'g Sixteen" # "Mga Bu-otan" # "Paregla sa Mga Batan-on" # "Basta" |- !''When Christmas Comes'' !1973 !Dagohoy Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "When December Comes" # "Pinaskohan ni Lolo ug Lola" # "Kuliling Ding Dong" # "Pasko Na Pod" # "Pobreng Manaygunay" # "Maayong Pasko" # "Misterios ni Herodes" # "Mga Pastores Kong Kauban" # "Away Im A Manger" # "Tala Na Mag-Ambahon" # "Pinaskohan sa Akong Trato" # "Viva! Viva!" |- !''Yoyoy''<ref>{{cite web|url=https://pinoyalbums.com/521561/yoyoy-villame-yoyoy-1977/|title=Pinoy Albums » Yoyoy Villame – YOYOY (1977)|website=Pinoy Albums|date=1977|access-date=14 June 2026}}</ref><ref>{{Citation |title=Yoyoy Villame (Self-Titled) |date=1977 |url=https://www.ebay.ph/itm/Philippines-YOYOY-VILLAME-Self-Titled-OPM-LP-Vinyl-PLAKA-PILIPINO-Record/375044603860 |website=eBay Philippines |language=en-PH |access-date=2024-07-12 }}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !1977 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Mag-exercise Tayo" # "Philippine Geography" # "Nasaan Ka Darling?" # "Mentras Lariang" # "Bukonut Woman" # "Bungalow" # "Tarzan at Barok" # "Exercise Boogie" # "Welcome Balikbayan" # "Oh! My Sweet" # "Kanser" |- !''Yoyoy Is Barok'' !1978 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # "Granada" # "Kaming Mga Waiter" # "Trapik" # "I'll Never Love Again" # "Awit Na Kanta" # "Bombero" # "Pangako ng Boy Scout" # "Sabi Barok Lab Ko Dabiana" # "Biyenan" # "Bus Driver Boogie" # "Playboy" # "Diklamasyon" |- !''Gi-Indyan'' !1978 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Pagkamingaw # Ikaw # Hikalimti Na Lang # Kilum-Kilum # Pasyensya Mga Batig Nawong # Gi-indyan # Lorena # Gugmang Dinalian # Mag-Flower Dance Kita # Hain Na # Bayle sa Tibuok Kalibutan # Leonora |- !''Tigmo'' !1980 !Plaka Pilipino Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Tigmo # Ambot Lucila # Dalawidaw # Gue Kha Guid # Butse Kik # Ngano # Gaksa Ako # Duso-Duso Butong # Dinhi Ning Yuta Daghang Yawa # Kan-on Pa |- !''Harana ni Yoyoy'' !1981 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Harana # Pagbu-otan Baya Day # Dalagang Banikahon # Bisan # Ikaw ang Bulak # Hangtud Kanus-a # Pasalyo-Anay Lang Ta # Pinangga Ko # Salig Na Pinangga # Gugmang Matinumanon |- !''Best of Yoyoy'' !1982 !Vicor/Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Da, Da, Da (Tsismis) # Mag-exercise Tayo # Tarzan at Barok # Granada # Si Felimon # Butse Kik # Hayop Na Combo # Magellan # Philippine Geography # Nasaan Ka Darling? # Nasalisihan # Bungalow # Sion..,'Tion # Tang-go |- !''The Best of Yoyoy Part 2'' !1982 !Vicor/Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # The Teacher and the Pupils # The Bible # Trapik # Exercise Boogie # Mr. Robot-Bot # Diklamasyon # ABC and the Music # Happy Birthday # Kaming Mga Waiter # Buhay at Pag-ibig ni Barok # Wise (Lies) # Gusot Na Rin |- !''Mac-Arthur and Dagohoy'' !1991 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Djing-Djing # Ay Loling # Alimukoy Waltz # Hala Charing # Kondansoy # Cora # I Shall Return # Painitan # Lusay Waltz # Dagohoy # Pastilan Anak # Kinilao |- !''Kudeta ni Bonifacio'' !1988 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Kudeta ni Bonifacio # Huwag 'Yan # Eklipse # Hey # My Country, Philippines # I'm Sorry # Alam Mo # Sikat Na Pangit # Lucila # T.N.T – U.S.A # Balikbayan # Ako'y Babalik |- !''Tirana, My Dear'' !1988 !Sunshine Records |- | colspan="3" style="column-count:auto;column-width:20em;" | # Kudeta ni Bonifacio (Visaya) # Ayaw Na (Huwag 'Yan) # Eklipse (Visaya) # Kahayag sa Kangitngit # Islahanon # I'm Sorry (Visaya) # I Know (Visaya) # Lu-oy (Sundalong Way Itlog) # My Country, Philippines # Tirana (Visayan Folk Song) # Barsi # Hey (Visaya) |} === Mga solong kanta o Singles === * "Paregla sa Mga Batan-on" / "Caingit Rock" (1971) * "Gobiyerno sa Kadagatan" / "Sa Idad Pa Ako'g Sixteen" (1971) * "Magellan" / "Dagohoy" / "Tsuper ng Jeepney" (1971) * "Kinilaw" / "Ay Loleng" (1972) * "Ang Perlas" (Side B, 1972) * "I Shall Return" / "Columbus" (1972) * "Crabs Administration" (1972) * "Wa Na Gyud" / "Batasan Nga Bag-o" (1972) * "Kundansoy Cha Cha" / "{{'}}Day" * "Isprakenhayt" (1973) * "Kanser" / "Bungalow" (1977) * "Duha" / "Boy Scout Na Ko" (1977) * "Tarzan at Barok" / "Mag-Exercise Tayo" (1977) * "Philippine Geography" / "Welcome Balikbayan" (1977) * "Nasaan Ka Darling" / "Exercise Boogie" (1977) * "Granada '78" / "Sabi Barok Lab Ko Dariana" (1978) * "Super Hopia Disco" (with Max Surban and Fred Panopio) / "Kawawa Naman Ako" (1978) * "Mag-Flower Dance Kita" / "Gi-Indyan" (1978) * "Rapido Rock" / "Bombero" (1980) * "Tigmo" / "Gaksa" (1980) * "Misteryo ni Herodes" / "Christmas ng Isang Bilanggo" * "Aha... Hala Ka" / "Si Felimon, si Felimon" (1982) * "Happy Birthday" (1983) * "Sangla Lupa Punta Saudi" * "Wooly Booly" / "Ang Classmate Kong Alien" (1989) * "Piyesta (ng Mga Isda)" / "Tweedle Tweedle Dam" (1993) == Telebisyon == * T.O.A. (IBC).T.O.D.A. * Alabang Girls (TV5). * Toink: Hulog ng Langit (GMA 7). An Hulog solidong Langit * Don Poa Amin (RPN 9). * Eat Bulaga (RUNI 9, ABS-CBN, GMA 7). * Mini (sa Max Surban) (ABS-CBN Regional). * Bubbbbbbbble Gang (GMA 7) - bisitang mga dadagusan na/him.ה. * Mayonila (GMA 7). * Idol Ko si Kap (GMA 7). * Magpakana (GMA 7) - An saiyang papel sa komedian na si Jimmy Santos. * Hoko Pokus (GMA 7) - An huring papel Nia sa TV. * Tunay Na Buhay (GMA 7) - Posthum - Pourture Faeature.ה. ==Toltolan== {{reflist}} 4qiba5xrywmc7aa52bs8jp6r0lukf6b 10 32342 306467 222256 2026-06-14T06:08:53Z CommonsDelinker 2 Replacing Achaemenid_plaque_from_Persepolis.JPG with [[File:Plaque_of_Lapis-Lazuli_-_Persepolis_-_Achaemenid_-_National_Museum_of_Iran_-_Inv._number_2436.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:F 306467 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = Achaemenid Empire | shortname alias = Persian Empire | flag alias = Standard of Cyrus the Great (White).svg | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | variant = {{{variant|}}} | flag alias-red = Standard of Cyrus the Great (Achaemenid Empire).svg | flag alias-falcon = Achaemenid Falcon.svg | flag alias-plaque = Plaque of Lapis-Lazuli - Persepolis - Achaemenid - National Museum of Iran - Inv. number 2436.jpg <noinclude> | cat = Achaemenid Empire | var1 = red | var2 = falcon | var3 = plaque | redir1 = First Persian Empire | related1 = Iran | related2 = Persia | related3 = Qajar dynasty | related4 = Pahlavi dynasty | related5 = Sasanian Empire </noinclude> }} <noinclude>[[Category:Country data templates of former countries|Achaemenid Empire]][[Category:Country data templates of Iran|Achaemenid Empire]]</noinclude> 33e9uncebiak9lqotwuopxt01algl8t 0 38526 306454 298146 2026-06-13T19:31:35Z ~2026-34852-04 31751 306454 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Halas | fossil_range = <br/>[[Late Cretaceous]] – [[Holocene|Present]],<ref name=snake_origin_ecology/> {{Fossil range|94|0|earliest=112|latest=|PS=}} <imagemap> File:Snakes Diversity.jpg|250px rect 0 0 325 225 [[Horned rattlesnake]] rect 0 120 325 450 [[Southern hognose snake]] rect 0 240 325 700 [[Blue krait]] rect 0 380 325 900 [[Emerald tree boa]] rect 0 500 325 1100 [[Sri Lanka cat snake]] rect 0 760 325 1400 [[Ringneck snake]] rect 143 0 660 225 [[Striped house snake]] rect 143 100 660 460 [[Blunthead tree snake]] rect 143 200 660 700 [[Corn snake]] rect 143 300 660 920 [[Indian cobra]] rect 143 400 660 1150 [[Grass snake]] rect 143 500 660 1500 [[Pacific gopher snake]] rect 286 0 1100 225 [[Green vine snake]] rect 286 100 1100 470 [[Coral snake]] rect 286 200 1100 690 [[Green tree python]] rect 286 300 1100 930 [[Spiny bush viper]] rect 286 400 1100 1150 [[False coral snake]] rect 286 500 1100 1500 [[Puffing snake]] </imagemap> | taxon = Serpentes | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | range_map = World distribution of snakes.svg | range_map_caption = <small>Approximate world distribution of snakes, all species</small> | subdivision_ranks = Infraorders | subdivision = * [[Alethinophidia]] <small>Nopcsa, 1923</small> * [[Scolecophidia]] <small>Cope, 1864</small> }} An mga '''halas''' ([[Ingles]]: ''snake'') igwa nin [[haralaba]], daing tabay, mga [[reptilyang]] nagkakakan nin karne kan suborder na '''Serpentes'''.<ref>{{Cite journal|title=Integrated analyses resolve conflicts over squamate reptile phylogeny and reveal unexpected placements for fossil taxa|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=3|pages=e0118199|year=2015|pmid=25803280|pmc=4372529|doi=10.1371/journal.pone.0118199|bibcode=2015PLoSO..1018199R}}</ref> Arog kan gabos na iba pang isquamates, an halas ectothermic, amniote vertebrates napapatos sa suruon na mga kiskis. An dakol na [[espesye]] nin halas igwa nin bungo na may nagkapirang sokmolan na mas dakol kisa sa saindang mga apoon na [[lizard]], na nagpangyari sa sainda na halonon an biktima nin mas dakula kisa saindang payo (cranial kinesis). Tanganing matawan nin lugar an saindang hayakpit na hawak, an mga organo kan halas na may kapadis (arog kan bato) manunuparan an saro sa atubangan kan ibong imbes na [[manig]]-[[ibong]], asin an kadaklan may saro sanang nagpupunsionar na pulmon. May mga species na nagmamantener nin pelvic girdle na may kapadis na vestigial claws sa man-ibang gilid kan cloaca. An mga Lizard nag-ebolusyon igwa nin haralabang hawak asin mayo nin mga kalamias o nainaan nang marhay an mga kalamias nin mga duwang polo may limang beses na independiente sa paagi kan convergent na ebolusyon, na nagresulta sa dakol na linya nin daing tabay na mga [[lizard]].<ref>{{Cite journal|title=Why does a trait evolve multiple times within a clade? Repeated evolution of snakelike body form in squamate reptiles|journal=Evolution; International Journal of Organic Evolution|volume=60|issue=1|pages=123–41|date=January 2006|pmid=16568638|doi=10.1554/05-328.1}}</ref> An mga ini nakakaagid sa mga halas, alagad an nagkapirang komon na grupo nin daing tabay na mga lizard igwa nin mga matalid asin panluwas na talinga, na mayo an mga halas, maski ngani an reglamentong ini bakong unibersal (hilingon an [[Amphisbaenia]], Dibamidae, asin [[Pygopodidae]]). n nabubuhay na mga halas yaon sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin sa mas saradit na daga; Dai kaiba an nagkapirang darakulang isla, arog kan Irlandia, Iceland, Greenland, arkipelago nin Hawaii, asin mga isla nin New Zealand, siring man an dakol na saradit na isla kan kadagatan Atlantiko asin sentral Pasipiko.<ref name="Bauchot">{{Cite book|url=https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc|title=Snakes: A Natural History|publisher=Sterling Publishing Co., Inc.|year=1994|isbn=978-1-4027-3181-5|editor-last=Roland Bauchot|location=New York|page=[https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc/page/220 220]|url-access=registration}}</ref> Saro pa, lakop an mga halas sa dagat sa bilog na kadagatan nin India asin Pasipiko. Mga apat na polong pamilya an rinerekonoser, na kompwesto nin mga 520 genera asin mga 3,900 na species. Nagkakalaen sinda sa sokol poon sa saditon, 10.4 sentimetro an laba (4.1 pulgada) Barbados threadsnake sagkod sa reticulated python na igwa nin 6.95 na metro (22.8 pye) an laba.<ref name="zootaxa">{{Cite journal|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/zt01841p030.pdf|title=At the lower size limit in snakes: two new species of threadsnakes (Squamata: Leptotyphlopidae: Leptotyphlops) from the Lesser Antilles|first=S. Blair|last=Hedges|journal=[[Zootaxa]]|volume=1841|pages=1–30|date=August 4, 2008|access-date=2008-08-04|doi=10.11646/zootaxa.1841.1.1}}</ref><ref name="SunBear">{{Cite journal|last=Fredriksson, G. M.|title=Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo|journal=Raffles Bulletin of Zoology|volume=53|pages=165–168|url=http://dare.uva.nl/document/161117}}</ref> An fossil species na Titanoboa cerrejonensis igwa nin 12.8 metro (42 piye) an laba.<ref name="head">{{Cite journal|title=Giant boid snake from the Palaeocene neotropics reveals hotter past equatorial temperatures|journal=Nature|volume=457|issue=7230|pages=715–7|date=February 2009|pmid=19194448|doi=10.1038/nature07671|bibcode=2009Natur.457..715H}}</ref> Pighuhunang an mga Snake nag-evolve hale sa posibleng nagdudukay o aquatic lizards, tibaad durante kan peryodo nin Jurassic, na may pinakaenot na midbid na fossil na kaidto pang 143 asin 167 Ma. an nakaagi.<ref>{{Cite journal|title=The oldest known snakes from the Middle Jurassic-Lower Cretaceous provide insights on snake evolution|date=January 2015}}</ref> An pagkakaiba-iba kan modernong mga halas nagluwas sa panahon kan Paleocene epoch (mga 66 sagkod 56 milyon anyos, matapos na an Cretaceous-Paleogene na pagkapuho). An pinakadaan na napreserbar na mga paglaladawan sa mga halas makukua sa Papiro sa Brooklyn. An kadaklan na klase nin halas bakong makamandag asin an mga may kamandag ginagamit iyan sa pangenot tanganing gadanon asin daogon an biktima imbes na protehiran an sadiri. An nagkapira igwa nin kamandag na igo na tanganing magkaigwa nin makolog na danyos o kagadanan sa mga tawo. An bakong makamandag na mga halas posibleng hinahalon an biktima nin buhay o ginagadan sa paagi kan pagpurupot. * [[Dasypeltis]] == Toltolan == {{reflist}} {{stub}} [[Kategorya:Mga hayop]] 039cksa92t6z58cixtfa2sk6pc7e2nt 306457 306454 2026-06-13T19:39:46Z ~2026-34852-04 31751 306457 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Halas | fossil_range = <br/>[[Late Cretaceous]] – [[Holocene|Present]],<ref name=snake_origin_ecology/> {{Fossil range|94|0|earliest=112|latest=|PS=}} <imagemap> File:Snakes Diversity.jpg|250px rect 0 0 325 225 [[Horned rattlesnake]] rect 0 120 325 450 [[Southern hognose snake]] rect 0 240 325 700 [[Blue krait]] rect 0 380 325 900 [[Emerald tree boa]] rect 0 500 325 1100 [[Sri Lanka cat snake]] rect 0 760 325 1400 [[Ringneck snake]] rect 143 0 660 225 [[Striped house snake]] rect 143 100 660 460 [[Blunthead tree snake]] rect 143 200 660 700 [[Corn snake]] rect 143 300 660 920 [[Indian cobra]] rect 143 400 660 1150 [[Grass snake]] rect 143 500 660 1500 [[Pacific gopher snake]] rect 286 0 1100 225 [[Green vine snake]] rect 286 100 1100 470 [[Coral snake]] rect 286 200 1100 690 [[Green tree python]] rect 286 300 1100 930 [[Spiny bush viper]] rect 286 400 1100 1150 [[False coral snake]] rect 286 500 1100 1500 [[Puffing snake]] </imagemap> | taxon = Serpentes | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | range_map = World distribution of snakes.svg | range_map_caption = <small>Approximate world distribution of snakes, all species</small> | subdivision_ranks = Infraorders | subdivision = * [[Alethinophidia]] <small>Nopcsa, 1923</small> * [[Scolecophidia]] <small>Cope, 1864</small> }} An mga '''halas''' ([[Ingles]]: ''snake'') igwa nin [[haralaba]], daing tabay, mga [[reptilyang]] nagkakakan nin karne kan suborder na '''Serpentes'''.<ref>{{Cite journal|title=Integrated analyses resolve conflicts over squamate reptile phylogeny and reveal unexpected placements for fossil taxa|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=3|pages=e0118199|year=2015|pmid=25803280|pmc=4372529|doi=10.1371/journal.pone.0118199|bibcode=2015PLoSO..1018199R}}</ref> Arog kan gabos na iba pang isquamates, an halas ectothermic, amniote vertebrates napapatos sa suruon na mga kiskis. An dakol na [[espesye]] nin halas igwa nin bungo na may nagkapirang sokmolan na mas dakol kisa sa saindang mga apoon na [[lizard]], na nagpangyari sa sainda na halonon an biktima nin mas dakula kisa saindang payo (cranial kinesis). Tanganing matawan nin lugar an saindang hayakpit na hawak, an mga organo kan halas na may kapadis (arog kan bato) manunuparan an saro sa atubangan kan ibong imbes na [[manig]]-[[ibong]], asin an kadaklan may saro sanang nagpupunsionar na pulmon. May mga species na nagmamantener nin pelvic girdle na may kapadis na vestigial claws sa man-ibang gilid kan cloaca. An mga Lizard nag-ebolusyon igwa nin haralabang hawak asin mayo nin mga kalamias o nainaan nang marhay an mga kalamias nin mga duwang polo may limang beses na independiente sa paagi kan convergent na ebolusyon, na nagresulta sa dakol na linya nin daing tabay na mga [[lizard]].<ref>{{Cite journal|title=Why does a trait evolve multiple times within a clade? Repeated evolution of snakelike body form in squamate reptiles|journal=Evolution; International Journal of Organic Evolution|volume=60|issue=1|pages=123–41|date=January 2006|pmid=16568638|doi=10.1554/05-328.1}}</ref> An mga ini nakakaagid sa mga halas, alagad an nagkapirang komon na grupo nin daing tabay na mga lizard igwa nin mga matalid asin panluwas na talinga, na mayo an mga halas, maski ngani an reglamentong ini bakong unibersal (hilingon an [[Amphisbaenia]], Dibamidae, asin [[Pygopodidae]]). n nabubuhay na mga halas yaon sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin sa mas saradit na daga; Dai kaiba an nagkapirang darakulang isla, arog kan Irlandia, Iceland, Greenland, arkipelago nin Hawaii, asin mga isla nin New Zealand, siring man an dakol na saradit na isla kan kadagatan Atlantiko asin sentral Pasipiko.<ref name="Bauchot">{{Cite book|url=https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc|title=Snakes: A Natural History|publisher=Sterling Publishing Co., Inc.|year=1994|isbn=978-1-4027-3181-5|editor-last=Roland Bauchot|location=New York|page=[https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc/page/220 220]|url-access=registration}}</ref> Saro pa, lakop an mga halas sa dagat sa bilog na kadagatan nin India asin Pasipiko. Mga apat na polong pamilya an rinerekonoser, na kompwesto nin mga 520 genera asin mga 3,900 na species. Nagkakalaen sinda sa sokol poon sa saditon, 10.4 sentimetro an laba (4.1 pulgada) Barbados threadsnake sagkod sa reticulated python na igwa nin 6.95 na metro (22.8 pye) an laba.<ref name="zootaxa">{{Cite journal|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/zt01841p030.pdf|title=At the lower size limit in snakes: two new species of threadsnakes (Squamata: Leptotyphlopidae: Leptotyphlops) from the Lesser Antilles|first=S. Blair|last=Hedges|journal=[[Zootaxa]]|volume=1841|pages=1–30|date=August 4, 2008|access-date=2008-08-04|doi=10.11646/zootaxa.1841.1.1}}</ref><ref name="SunBear">{{Cite journal|last=Fredriksson, G. M.|title=Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo|journal=Raffles Bulletin of Zoology|volume=53|pages=165–168|url=http://dare.uva.nl/document/161117}}</ref> An fossil species na Titanoboa cerrejonensis igwa nin 12.8 metro (42 piye) an laba.<ref name="head">{{Cite journal|title=Giant boid snake from the Palaeocene neotropics reveals hotter past equatorial temperatures|journal=Nature|volume=457|issue=7230|pages=715–7|date=February 2009|pmid=19194448|doi=10.1038/nature07671|bibcode=2009Natur.457..715H}}</ref> Pighuhunang an mga Snake nag-evolve hale sa posibleng nagdudukay o aquatic lizards, tibaad durante kan peryodo nin Jurassic, na may pinakaenot na midbid na fossil na kaidto pang 143 asin 167 Ma. an nakaagi.<ref>{{Cite journal|title=The oldest known snakes from the Middle Jurassic-Lower Cretaceous provide insights on snake evolution|date=January 2015}}</ref> An pagkakaiba-iba kan modernong mga halas nagluwas sa panahon kan Paleocene epoch (mga 66 sagkod 56 milyon anyos, matapos na an Cretaceous-Paleogene na pagkapuho). An pinakadaan na napreserbar na mga paglaladawan sa mga halas makukua sa Papiro sa Brooklyn. An kadaklan na klase nin halas bakong makamandag asin an mga may kamandag ginagamit iyan sa pangenot tanganing gadanon asin daogon an biktima imbes na protehiran an sadiri. An nagkapira igwa nin kamandag na igo na tanganing magkaigwa nin makolog na danyos o kagadanan sa mga tawo. An bakong makamandag na mga halas posibleng hinahalon an biktima nin buhay o ginagadan sa paagi kan pagpurupot. * [[Chrysopelea]] == Toltolan == {{reflist}} {{stub}} [[Kategorya:Mga hayop]] h4oh20n6iybeee6wdlujz880e89jq23 306459 306457 2026-06-13T19:48:45Z ~2026-34852-04 31751 306459 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | name = Halas | fossil_range = <br/>[[Late Cretaceous]] – [[Holocene|Present]],<ref name=snake_origin_ecology/> {{Fossil range|94|0|earliest=112|latest=|PS=}} <imagemap> File:Snakes Diversity.jpg|250px rect 0 0 325 225 [[Horned rattlesnake]] rect 0 120 325 450 [[Southern hognose snake]] rect 0 240 325 700 [[Blue krait]] rect 0 380 325 900 [[Emerald tree boa]] rect 0 500 325 1100 [[Sri Lanka cat snake]] rect 0 760 325 1400 [[Ringneck snake]] rect 143 0 660 225 [[Striped house snake]] rect 143 100 660 460 [[Blunthead tree snake]] rect 143 200 660 700 [[Corn snake]] rect 143 300 660 920 [[Indian cobra]] rect 143 400 660 1150 [[Grass snake]] rect 143 500 660 1500 [[Pacific gopher snake]] rect 286 0 1100 225 [[Green vine snake]] rect 286 100 1100 470 [[Coral snake]] rect 286 200 1100 690 [[Green tree python]] rect 286 300 1100 930 [[Spiny bush viper]] rect 286 400 1100 1150 [[False coral snake]] rect 286 500 1100 1500 [[Puffing snake]] </imagemap> | taxon = Serpentes | authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], [[10th edition of Systema Naturae|1758]] | range_map = World distribution of snakes.svg | range_map_caption = <small>Approximate world distribution of snakes, all species</small> | subdivision_ranks = Infraorders | subdivision = * [[Alethinophidia]] <small>Nopcsa, 1923</small> * [[Scolecophidia]] <small>Cope, 1864</small> }} An mga '''halas''' ([[Ingles]]: ''snake'') igwa nin [[haralaba]], daing tabay, mga [[reptilyang]] nagkakakan nin karne kan suborder na '''Serpentes'''.<ref>{{Cite journal|title=Integrated analyses resolve conflicts over squamate reptile phylogeny and reveal unexpected placements for fossil taxa|journal=PLOS ONE|volume=10|issue=3|pages=e0118199|year=2015|pmid=25803280|pmc=4372529|doi=10.1371/journal.pone.0118199|bibcode=2015PLoSO..1018199R}}</ref> Arog kan gabos na iba pang isquamates, an halas ectothermic, amniote vertebrates napapatos sa suruon na mga kiskis. An dakol na [[espesye]] nin halas igwa nin bungo na may nagkapirang sokmolan na mas dakol kisa sa saindang mga apoon na [[lizard]], na nagpangyari sa sainda na halonon an biktima nin mas dakula kisa saindang payo (cranial kinesis). Tanganing matawan nin lugar an saindang hayakpit na hawak, an mga organo kan halas na may kapadis (arog kan bato) manunuparan an saro sa atubangan kan ibong imbes na [[manig]]-[[ibong]], asin an kadaklan may saro sanang nagpupunsionar na pulmon. May mga species na nagmamantener nin pelvic girdle na may kapadis na vestigial claws sa man-ibang gilid kan cloaca. An mga Lizard nag-ebolusyon igwa nin haralabang hawak asin mayo nin mga kalamias o nainaan nang marhay an mga kalamias nin mga duwang polo may limang beses na independiente sa paagi kan convergent na ebolusyon, na nagresulta sa dakol na linya nin daing tabay na mga [[lizard]].<ref>{{Cite journal|title=Why does a trait evolve multiple times within a clade? Repeated evolution of snakelike body form in squamate reptiles|journal=Evolution; International Journal of Organic Evolution|volume=60|issue=1|pages=123–41|date=January 2006|pmid=16568638|doi=10.1554/05-328.1}}</ref> An mga ini nakakaagid sa mga halas, alagad an nagkapirang komon na grupo nin daing tabay na mga lizard igwa nin mga matalid asin panluwas na talinga, na mayo an mga halas, maski ngani an reglamentong ini bakong unibersal (hilingon an [[Amphisbaenia]], Dibamidae, asin [[Pygopodidae]]). n nabubuhay na mga halas yaon sa lambang kontinente apwera sa Antarctica, asin sa mas saradit na daga; Dai kaiba an nagkapirang darakulang isla, arog kan Irlandia, Iceland, Greenland, arkipelago nin Hawaii, asin mga isla nin New Zealand, siring man an dakol na saradit na isla kan kadagatan Atlantiko asin sentral Pasipiko.<ref name="Bauchot">{{Cite book|url=https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc|title=Snakes: A Natural History|publisher=Sterling Publishing Co., Inc.|year=1994|isbn=978-1-4027-3181-5|editor-last=Roland Bauchot|location=New York|page=[https://archive.org/details/snakesnaturalhis0000bauc/page/220 220]|url-access=registration}}</ref> Saro pa, lakop an mga halas sa dagat sa bilog na kadagatan nin India asin Pasipiko. Mga apat na polong pamilya an rinerekonoser, na kompwesto nin mga 520 genera asin mga 3,900 na species. Nagkakalaen sinda sa sokol poon sa saditon, 10.4 sentimetro an laba (4.1 pulgada) Barbados threadsnake sagkod sa reticulated python na igwa nin 6.95 na metro (22.8 pye) an laba.<ref name="zootaxa">{{Cite journal|url=http://www.mapress.com/zootaxa/2008/f/zt01841p030.pdf|title=At the lower size limit in snakes: two new species of threadsnakes (Squamata: Leptotyphlopidae: Leptotyphlops) from the Lesser Antilles|first=S. Blair|last=Hedges|journal=[[Zootaxa]]|volume=1841|pages=1–30|date=August 4, 2008|access-date=2008-08-04|doi=10.11646/zootaxa.1841.1.1}}</ref><ref name="SunBear">{{Cite journal|last=Fredriksson, G. M.|title=Predation on Sun Bears by Reticulated Python in East Kalimantan, Indonesian Borneo|journal=Raffles Bulletin of Zoology|volume=53|pages=165–168|url=http://dare.uva.nl/document/161117}}</ref> An fossil species na Titanoboa cerrejonensis igwa nin 12.8 metro (42 piye) an laba.<ref name="head">{{Cite journal|title=Giant boid snake from the Palaeocene neotropics reveals hotter past equatorial temperatures|journal=Nature|volume=457|issue=7230|pages=715–7|date=February 2009|pmid=19194448|doi=10.1038/nature07671|bibcode=2009Natur.457..715H}}</ref> Pighuhunang an mga Snake nag-evolve hale sa posibleng nagdudukay o aquatic lizards, tibaad durante kan peryodo nin Jurassic, na may pinakaenot na midbid na fossil na kaidto pang 143 asin 167 Ma. an nakaagi.<ref>{{Cite journal|title=The oldest known snakes from the Middle Jurassic-Lower Cretaceous provide insights on snake evolution|date=January 2015}}</ref> An pagkakaiba-iba kan modernong mga halas nagluwas sa panahon kan Paleocene epoch (mga 66 sagkod 56 milyon anyos, matapos na an Cretaceous-Paleogene na pagkapuho). An pinakadaan na napreserbar na mga paglaladawan sa mga halas makukua sa Papiro sa Brooklyn. An kadaklan na klase nin halas bakong makamandag asin an mga may kamandag ginagamit iyan sa pangenot tanganing gadanon asin daogon an biktima imbes na protehiran an sadiri. An nagkapira igwa nin kamandag na igo na tanganing magkaigwa nin makolog na danyos o kagadanan sa mga tawo. An bakong makamandag na mga halas posibleng hinahalon an biktima nin buhay o ginagadan sa paagi kan pagpurupot. == Toltolan == {{reflist}} {{stub}} [[Kategorya:Mga hayop]] 58har07h8mtwv1v3oztnhjkv2nzukmw 0 54539 306470 297155 2026-06-14T07:05:19Z Geoffroi 28143 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Buttresses.jpg]] → [[File:Adobe retaining wall beside the Zapote River.jpg]] [[c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] (meaningless or ambiguous name) 306470 wikitext text/x-wiki {{Short description|Dam sa Las Piñas, Filipinas}} {{coord|14.43846|120.97538|display=title}} {{Infobox dam | name = Dam nin Molino | name_official = | image = Molino Dam - 1.jpg | image_size = 275px | image_caption = Dam nin Molino gikan sa katapusan kan Bacoor | image_alt = | location_map = Kamanilaan#Kadagaan nin Luzon#Filipinas | location_map_caption =Kinamumugtakan sa Kamanilaan##Kinamumugtakan sa Luzon##Kinamumugtakan sa Filipinas | country = Filipinas | location = Barangay [[San Nicolas I, Bacoor, Cavite|San Nicolas]], [[Bacoor]], [[Cavite]] asin Barangay Talon Dos, [[Las Piñas]], [[Metro Manila]] | purpose = | status = Ginagamit bilang footbridge na nagkokonektar sa Las Piñas asin Bacoor, Cavite | construction_began = Abril 24, 1885 | opening = | cost = | owner = | dam_type = | dam_crosses = Watershed kan Salog Zapote | dam_length = 450 metros | dam_height = 10 metros | dam_height_foundation= | dam_height_thalweg = | dam_elevation_crest = | dam_width_crest = | dam_width_base = 600 metros | dam_volume = | spillway_count = | spillway_type = | spillway_capacity = }} An '''Molino Dam''' o '''Prinza Water Dam''' sarong [[gravity dam]] sa Salog Zapote na namumugtak sa linderos kan Barangay San Nicolas I, [[Bacoor]], [[Cavite]] asin Barangay Talon Dos, [[Las Piñas]], [[Metro Manila]], Filipinas. Itinogdok ini nin kamot kan ika-19 na siglo tanganing patubigan an nakapalibot na uma sa Las Piñas asin Bacoor.<ref name="Villar">{{cite web|title=Molino Dam|url=http://www.villarfoundation.org/page?id=40&menu=4|publisher=Villar Foundation|accessdate=24 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140517152813/http://www.villarfoundation.org/page?id=40&menu=4|archive-date=17 May 2014|url-status=dead}}</ref> ==Uusipon== [[File:Molino Dam historical marker.jpg|thumb|Pankasaysayan na tanda kan Dam nin Molino]] ===An kamundagan kan Hacienda de San Nicholas=== An San Juan de Imus Hacienda binakal ni Don Tomas de Andaya kan 1685. An pidaso nin daga na kataid kan Imus dangan ipinabakal ni Padre Jose de Solis, sarong sekular na padi, sa mga Recollects kan 1690. An ikatolong pidaso nin daga ipinamana ni Doña Hipolita de Zarate y Ozeguera kan Nobyembre 1666 sa sainda, na iyo an nagtao kan Hacienda de San Nicholas.<ref name="Molino">{{cite book|last=Romanillos|first=Emmanuel Luis|title=Bishop Ezekiel Moreno: An Augustinian Recollect Saint Among Filipinos|date=1993|publisher=Vicariate of the Philippines and China|pages=155–156;201|edition=1st}}</ref> Si Padre Fidel de Blas, an kagsurat kan parateng sinitar na ''Labor evangelica de los Padres Agustinos Recoletos en las Islas Filipinas'' [Ebanghelikal na Trabaho kan mga ginigirumdom na Ama na Agustinano sa mga Isla nin Filipinas] nagkukumpisal kan makaturotristeng kamugtakan kan mga asyenda: {{center|''An mga asyenda kan panahon na idto nagbunga nin kadikit, huli ta sinda mga daga pa man giraray na dapat pag-omahon asin pauswagon. Asin haros mayo nin may kakayahan na pwersa nin trabaho na nagamit para sa saindang pagkultibar. Nin huli ta an saindang mga produkto bako pang gayong mahalaga, an gabos na nakua niamo sa mga asyenda ginamit tanganing mapakarhay an parehong bagay, na nagtotogdok nin darakulang kanal nin tubig, mga dam sa mga bangin bilang depositoryo nin tubig, asin mga kanal nin patubig.''<ref name="Molino"/>}} ===Pagtugdok nin mga dam sa patubig=== Poon 1780 sagkod 1893, an mga administrador kan asyenda nagtogdok nin apat na polo may limang dam nin patubig na may mga tunel, agihan nin tubig, asin mga kanal nin patubig tanganing maipaagi an mga makukuang burabod nin tubig sa marahayon na paggamit, sa paaging iyan naseguro an mga oma nin paroy sa halawig na mga panahon nin tigmara. Pinonan ni Padre Ezekiel Moreno an paghirahay kan Dam nin Molino sa Bacoor, saro sa pinaka-mapapakinabangan na dam kan asyenda. An saiyang mga naenot nag-apropriyar nin dakulang kantidad nin kwarta para sa pagraot kan mga dagang dai pa natatanoman, pagbugtak nin mga tambak nin bakawan, pag-awas kan mga katubigan, asin pagtogdok nin mga mahalagang arterya asin tinampo. Siring man, may total na kagtolong tulay na gibo sa gapo asin ladrilyo an itinogdok sa gastos kan probinsya nin San Nicolas.<ref name="Molino"/> ===San Ezequiel Moreno=== Si San Ezekiel Moreno y Diaz (1848 - 1906) sarong Agustinian Recollect na an misyon iyo an pagserbi asin pagpakusog kan saiyang kaigotan pastoral para sa kapakinabangan kan mga tawong nangangaipo. Naordinahan bilang padi kan Hunyo 2, 1871 sa Manila, tinawan siya nin mga parokyanong destino sa nagkapirang banwaan asin probinsya sa Filipinas kabali an Cavite sa pag'oltan kan Setyembre 1882 asin Abril 1885 asin Las Piñas sa pag'oltan kan Hunyo 1876 asin Hunyo 1879.Siya nagin superyor kan San Juan Bautista de Imus Priory asin administrador kan Recollect haciendas kan Bacoor, Imus, asin Dasmariñas, Cavite. Kan an peste kan cholera nagraot sa mga barrio kan Mambog asin Salinas sa Bacoor, Cavite asin nagkapirang mga Caviteño an apektado kan epidemya, itinao ni San Ezekiel an sakramento kan paglahid kan mga may helang sa 3,197 na biktima kan cholera.<ref name="LP">{{cite book|last=Crisanto|first=Joyce & De la Torre, Visitacion|title=Las Piñas: A City with Heritage|date=2006|publisher=Villar Foundation|edition=1st}}</ref> ===Pagpakaray kan Molino Dam=== Saro sa mga nag-ookupar na problema na nag-okupar kan atensyon kan administrador iyo an Molino Dam. Si Padre Moreno pig-redact an sarong surat na naghahagad kan "pangangaipo asin dakulang kaginhawahan sa paghirahay kan Molino Dam" orog na huli sa halawig na panahon nin tigmara. An tigmara kan 1885 an nagtulod sa kura kan parokya na maghagad nin rehabilitasyon kan lanob kan dam tanganing masimbag an pangangaipo nin kakanon kan kadaklan na mga residente. Ini magigin kapaki-pakinabang na marhay para sa San Nicolas, an rason niya, kun an mga lanob kan dam itaas nin mas halangkaw. An proponidong pagpapakaray may katuyuhan na matawan nin mas dakul na kapasidad nin tubig an Molino Dam. Kan Abril 24, 1885, inaprobaran kan Provincial Definitorium an budget proposal na 3,926.00 pesos asin itinogdok liwat an dam. <ref name="Molino"/> ==Pagsasaladawan== [[File:Adobe retaining wall beside the Zapote River.jpg|thumb|200px|Serye nin mga suporta na gibo sa mga gapong adobe]] An Molino Dam sarong gibo nin tawo na dam para sa patubig - an mga lanob kaini gibo sa adobe (an langkaw poon 25 sagkod 30 na tambak) asin an nagkapirang parte kan salog gibo sa mga gapo. An mga serye nin mga buttress nagsusuporta sa mga lanob kaini. Siring man, an pagtalubo kan mga tinanom nag-uswag huli sa natural na komposisyon kan mga materyales sa pagtogdok. An mga kahoy na balete asin mga doot na kawayan yaon sa laog kan lugar. Nakatabang sinda sa pinauswag na integridad kan estruktura kan dam. [[File:Upper Zapote River.jpg|thumb|200px|Dating medium kan dalagan kan tubig-tabang sa Zapote]] An Molino Dam nagpataas kan lebel kan tubig sa itaas na parte kan Salog Zapote nin tolong eskalon an langkaw - kapareho kan lebel kan mga oma. Ini man an nagseparar kan tubig-tabang na hale sa Almanza asin kan Salog Molino sa tubig-asin kan ibabang Salog Zapote. Pinapangyari kaini an patubig asin an pag-oma nin paroy sa mahiwas na mga parte nin marang daga sa Las Piñas asin Bacoor. An Molino Dam asin an nakabugkos na sistema nin distribusyon nin tubig sarong pambihirang gibo kan inhenyeriya hidrolohikal.<ref name="Ilog"/> [[File:Lower Zapote River.jpg|thumb|200px|Dating medium kan dalagan kan tubig-asin sa Zapote]] ==Sa ngunyan na sitwasyon== ===Sagip Ilog=== Poon 2002 sagkod 2005, 9,070 na mga residente hale sa manlaen-laen na komunidad sa gilid kan sistema kan salog sa Las Piñas, Syudad nin Paranaque asin Bacoor, Cavite an sinanay sa ekolohikal na solidong basura asin pagmanehar kan salog. An iba sainda itinalaga na mga boluntaryo sa pagbantay sa salog, na pinaggrupo sa 98 grupo na may 3,576 na miyembro. An gibohon na ini iyo an pangako kan mga boluntaryo kan Couples for Christ-Oikos Ministry na, poon kan Hunyo 2003, nagdusay kada Sabado sa pagkondukta nin mga values formation asin solid waste management education para sa mga taga-Las Piñas. Sinanay sinda sa ekolohikal na pagdumara kan solidong basura bilang sarong importanteng sangkap kan programa. An iba sainda nagin mga boluntaryo sa pagbantay sa salog.<ref name="UN">{{cite web |url=https://www.un.org/waterforlifedecade/pdf/award_philippines_eng_for_web.pdf |title=Las Pinas-Zapote River System Rehabilitation Program, Philippines |accessdate=24 May 2014 }}</ref> ===Istasyon kan Salog Las Piñas asin Sentro nin Kabuhayan=== [[File:River Station.jpg|thumb|300px|left|Istasyon kan Salog Las Piñas asin Sentro nin Kabuhayan]] Bilang pagromdom kan Molino Dam bilang sarong makasaysayan na patotoo sa kakayahan sa inhenyeriya kan ika-18 asin ika-19 siglong mga residente kan Las Piñas, an Las Piñas River Station asin Livelihood Center pig-inagurar kan Hulyo 28, 2006. Namumugtak ini sa BF Resort Village Barangay Dos Talon. Proyekto ini ni dating Senador Manny Villar asin Kongresista Cynthia Villar; nagtutuyo na magserbing lugar nin pag-aling-aling asin atraksyon nin mga turista.<ref name="Ilog">{{cite web|title=20-year old Villar Foundation paving the way out of poverty in Las Piñas City|url=http://www.travelonshoestring.com/2012/05/villar-foundation-paving-way-out-of.html|publisher=Travel on a shoe string Philippines|accessdate=24 May 2014}}</ref> ===Rehabilitasyon asin Pagbalik kan Prinza=== [[File:Proclamation Marker.jpg|thumb|200px|Ipinahayag sa irarom kan SB Resolution No. 50]] An Molino Dam ngunyan nagseserbing tulay para sa madaling pag-agi hale sa Las Piñas pasiring sa Bacoor asin baligtadan. Bilang pagromdom kan dedikasyon asin kontribusyon ni San Ezequiel Moreno sa mga taga Cavite asin Las Piñas, nagpoon sinda sa sarong pinagsararong proyekto na may titulong "Rehabilitation and Restoration of Prinza", sarong paghihingoa sa pagpagayon asin pagpreserbar tanganing mapauswag an sarong seksyon kan makasaysayan na dam. Ini an minamarka kan legasiya ni San Ezekiel Moreno y Diaz asin an pakikipagkatood kan Las Piñas asin Bacoor, Cavite sa saindang mga paghihingoa na mapreserbar an sarong makahulogan na lugar na makasaysayan. An proklamasyon kan Saint Ezekiel Moreno y Diaz Park yaon sa irarom kan Sangguniang Bayan Resolution No. 50 s. kan 2010, na may petsang Marso 8, 2010 sa paagi kan inisyatiba ni Alkalde [[Strike Revilla]], Bise Alkalde Rosette Fernando, asin mga miyembro kan Sangguniang Bayan. ==Galerya== <gallery mode=packed> File:Lower Zapote River with series of passageways.jpg|Agihan hale sa Florlina Dela Cruz pasiring sa Ibabang Salog Zapote File:Outgoing freshwater medium.jpg|Agihan hale sa Itaas pasiring sa Ibabang Salog Zapote File:Pedestrian bridge over the Molino Dam.jpg|An agihan na nagkokonektar sa Kalye Florlina Dela Cruz pasiring sa Dalan Molino File:Vegetation growing within adobe rocks.jpg|Mga gamot kan Balete sa tahaw nin mga tambak nin mga gapo na adobe </gallery> ==Mga toltolan== {{Reflist}} [[Kategorya:Mga Dam sa Filipinas]] [[Kategorya:Mga edipisyo asin istruktura sa Bacoor]] [[Kategorya:Mga edipisyo asin istruktura sa Las Piñas]] qoc19xzw6fr3l89iwq6uj5mlik4ta82 0 54689 306468 298534 2026-06-14T07:01:14Z CommonsDelinker 2 Removing [[:c:File:Keller-Hachiko-1948.jpg|Keller-Hachiko-1948.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: per [[:c:Commons:Deletion requests/Files in Category:Statue of Hachiko (Shibuya)|]]. 306468 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ayam na Akita midbid sa saiyang pagkamaimbod (1923–1935)}} {{For|linyang Subangan na JR na nagtatakod kan Hachiōji sa Takasaki|Linyang Hachikō}} {{Infobox hayop | name = {{nihongo|Hachikō|ハチ公}} | image = Hachiko.JPG | alt = Nakatukaw an puting ayam | caption = Hachikō ({{c.|1934}}) | species = [[Ayam]] ''(Canis familiaris)'' | breed = [[Akita (lahi nin ayam)|Akita]] | gender = [[Lalaki]] | birth_date = katahawan kan Nobyembre 1923<ref name="itoh2017">{{cite book|title=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan |publisher=[[Amazon (company)|Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|last=Itoh|first=Mayumi|date=2017|isbn=978-197-33-8013-9|pages=22–23}}</ref><ref name="itoh2023"/> | birth_place = harani sa [[Ōdate]], Akita, Hapon | death_date = Marso 8, 1935 (edad 11) | death_place = [[Shibuya]], Tokyo | resting_place = [[Lulubngan nin Aoyama]] | resting_place_coordinates = | awards = {{unbulleted list|Ika-1ng bronseng estatuwa ni Hachikō sa [[Istasyon nin Shibuya]] (pinara)|ikaduwang bronseng estatuwa ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya (kun saen siya naghalat)|Mga bronseng estatuwa ni Hachikō sa [[Istasyon nin Ōdate]], sa atubangan kan [[Akita Inu Preservation Society]] sa [[Ōdate]], sa [[Woonsocket Depot]], asin sa [[Unibersidad nin Tokyo]], Hapon}} | relativeage = | occupation = | employer = | role = | years_active = | known = Maimbod na naghahalat kan pagbalik kan saiyang nagadan na kagsadiri sa laog nin labing siyam na taon sagkod sa kagadanan ni Hachikō. | title = {{nihongo3|'maimbod na ayam na si Hachikō'|忠犬ハチ公|Chūken Hachikō}} | predecessor = | successor = | residence = | owner = [[Hidesaburō Ueno]] | parents = | weight = {{cvt|41|kg}} | height = {{cvt|64|cm}}<ref name="itoh2017-103">{{harvnb|Itoh|2017|page=103}}</ref> | appearance = Puti (puting mala-peach) | named after = | website = }} Si {{Nihongo|'''Hachikō'''| '''ハチ公''' |extra=kabangaan kan Nobyembre 1923 – Marso 8, 1935}}<ref name="itoh2017"/><ref name="itoh2023">{{cite book|title=Hachikō: At the Centennial of his Birth |publisher=[[Amazon (company)|Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|last=Itoh|first=Mayumi|date=2023|isbn=979-837-01-9191-6|page=7}}</ref> sarong [[ayam]] na [[Akita (lahi nin ayam)|Akita]] na nagigirumdoman huli sa saiyang makusog na dedikasyon sa saiyang kagsadiri na si [[Hidesaburō Ueno]], na padagos niyang pighalat sa laog nin haros 10 taon pagkatapos kan pagkagadan ni Ueno kan 1925. Si Hachikō namundag kan kabangaan kan Nobyembre 1923, sa sarong oma harani sa [[Ōdate]], [[Prepekturang Akita]], Hapon.<ref name="hollywood">{{cite news |title=Hollywood the latest to fall for tale of Hachiko |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2009/06/25/national/hollywood-the-latest-to-fall-for-tale-of-hachiko/ |publisher=[[Kyodo News]] |newspaper=[[The Japan Times]] |date=June 25, 2009 |access-date=25 September 2014 |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407022943/https://www.japantimes.co.jp/news/2009/06/25/national/hollywood-the-latest-to-fall-for-tale-of-hachiko/ |url-status=dead }}</ref> Kan 1924, si [[Hidesaburō Ueno]] na sarong propesor sa [[Imperyal na Unibersidad nin Tokyo]], dinara siya tanganing mag-erok sa [[Shibuya]], Tokyo bilang saiyang ataman na hayop. Nagsasabat si Hachikō ki Ueno sa [[Istasyon nin Shibuya]] aroaldaw pagkatapos kan saiyang pagbiyahe pauli. Nagpadagos ini sagkod kan Mayo 21, 1925, kan si Ueno nagadan huli sa [[aneurysm|cerebral aneurysm infarction]] mantang nasa trabaho. Poon kaidto sagkod sa saiyang kagadanan kan Marso 8, 1935, si Hachikō minabalik sa Istasyon nin Shibuya haros aroaldaw tanganing halaton an pagbalik ni Ueno. Pagkagadan ni Ueno, si Hachikō tinatrato nin maraot kan kadaklan na mga tawong nagtatrabaho o nagduduman sa Istasyon nin Shibuya. Dai ini nakapugol saiya. Pagkatapos na siya magin midbid sa bilog na nasyon, an saiyang istorya nin pedilidad asin kaimbodan nagdakula asin siya nagin mas marahay an pagtrato. Igwa man siya nin mga problema sa salud sa bilog niyang buhay. Pagkatapos na siya namidbid sa bilog na kinaban, an saiyang istorya nagdara ki [[Helen Keller]] sa pagdara kan pinakaenot na Akita sa Amerika. Poon kan saiyang kagadanan, siya padagos na nagigiromdoman sa bilog na kinaban sa popular na kultura sa paagi nin mga estatuwa, pelikula asin mga libro. ==Buhay== ===Kamundagan asin ngaran=== Nagkaigwa nin kadakol na karibarawan asin salang impormasyon manungod sa pagkamundag asin pagngaran ki Hachikō. Si Hachikō, sarong krema-puti na Akita, namundag kan kabangaan kan Nobyembre 1923,<ref name="itoh2017"/><ref name="itoh2023"/> sa sarong uma na namumugtak sa [[Ōdate, Akita|Ōdate]], Prepektura nin Akita, Hapon. Saro siya sa apat na purong tuta na Akita, gabos lalaki, sa paagi kan saiyang ama na si ''Ōshinai-yama-gō'' ("bukid Ōshinai") asin ina na si ''Goma-gō'' ("Linga").<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–23}}</ref> An hulapi na "gō" mayong partikular na kabu'tan alagad ginagamit para sa mga purong hayop, arte, eroplano, asin tren.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=23}}</ref> An mga paghihingako na si Hachikō bakong sarong purong Akita nadiskredito.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–23, 102–106, 111, 154–155}}</ref> Kadaklan kan karibarawan manungod sa saiyang pagkamundag gikan sa sarong pekeng sertipiko nin pagkamundag na ipinaluwas kan 1934. An pekeng sertipiko na ini naglista kan saiyang petsa nin pagkamundag bilang Nobyembre 20, siring man an mga salang magurang.<ref name="itoh2017-19-20">{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–20}}</ref> Alagad, an saiyang petsa nin pagkamundag parateng pigseselebrar bilang Nobyembre 10.<ref name="doodle">{{Cite web|url=https://doodles.google/doodle/hachikos-89th-birthday/|publisher=Google Doodles|title=Hachiko's 89th Birthday|date=November 10, 2012|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref name="akitaclub">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/hachiko/|title=Hachikō |date=January 16, 2017 |publisher=Akita Club of America|access-date=September 16, 2025}}</ref> An mga ido na Akita itinao sa saindang mga bagong kagsadiri bago sinda mag-edad nin duwang bulan. Nin huli ta aram ta na si Hachikō ipinadara hale sa Ōdate kan Enero 14, 1924, posibleng namundag siya pagkatapos kan Nobyembre 14, 1923.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=27–28}}</ref> An tunay na ginikanan ni Hachikō dai napatunayan sagkod kan Mayo 1975.<ref name="itoh2017-saiji">{{harvnb|Itoh|2017|pages=21, 27–28, 31, 112–113}}</ref> Manlain-lain na teorya an pig-esposar para sa ginikanan kan pangaran ni Hachikō. May mga pinagkukuanan na nagsasabi na an pangaran na Hachi (八, “walo”) pinili huli ta nariparo ni Propesor [[Hidesaburō Ueno]] na an mga kuko sa inotan ni Hachikō nakakaagid sa korte kan kanji para sa walo kan siya nagtindog.<ref name="nippon1">{{cite web|url=https://www.nippon.com/en/japan-glances/jg00137/|title=Hachikō, the Faithful Dog|publisher=Nippon.com|date=September 1, 2023|access-date=September 16, 2025}}</ref> An iba nagsasabi na huli ta si Hachikō an ikawalong ido sa sarong litter nin walong ido.<ref name="akitaclub"/> Susog ki Propesor Mayumi Itoh, an tunay na rason kun tano ta nginaranan na Hachi an ido dai pa lubos na napatunayan. An mga dugang na teorya na nasambit ni Itoh iyo na kan panahon na idto ini sarong popular na pangaran para sa mga ayam asin na an pangaran nangangahulugan na marahay na kapaladan.<ref name="itoh2017-51-53">{{harvnb|Itoh|2017|pages=51–53}}</ref> Itinao ni Itoh an paliwanag na ini bilang mas makatotoohan:<ref name="itoh2017-51-53"/> {{blockquote|text= An desididong paisi gikan sa apat na ido na Akita na pinadakula ni Ueno kaidto. An mga ini nginaranan na Tarō, Tarō II (o Jirō, depende sa ginikanan), Gorō, asin Roku (o Rokurō). Tarō an pinaka-komun na pangaran kan matuang lalaki sa Hapon kan panahon na idto. Sa ibong na lado, an Jirō nanonongod sa ikaduwang aking lalaki.An Gorō nangangahulugan na ika-limang aking lalaki.An Roku nangangahulugan na anom, asin si Rokurō an ikaanom na aking lalaki. Si Ueno posibleng marhay na nginaranan an huring Akita-inu na Roku, huli ta an Rokurō garo baga medyo nakabugkos an dila. Kasunod kan pagkasunod-sunod na ini sa mga numero, dapat kutanang nginaranan ni Ueno an sunod na ido na Akita na Shichi (pito) o Shichirō (an ikapitong aking lalaki). Minsan siring, an mga tawong tubong Tokyo nagtataram kan tradisyonal na diyalekto nin Tokyo, arog kan nagkapirang taga-London sa Inglaterra nagtataram na may aksentong Cockney. Dakul na mga taga-Tokyo an dai kayang sabihon an tataramon na "shichi" nin malinaw, asin imbes, pigsasayod ini na "hichi." Kaya, si Ueno naglaktaw nin pito, asin nginaranan an ido na Hachi (walo). Hinale niya an “rō” sa Hachirō (siring kan ginibo niya para ki Rokurō), huli ta an Hachirō medyo nakabugkos man an tanog. Kaya, nangyari an pagngaran ki Hachi. Ini magkakaigwa nin kahulugan. An interpretasyon na ini kan pagngaran ki Hachi dai pa nanggad naipresentar sa arin man na literatura manungod sa Hachi. |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, pages: 51-53)}} Midbid man an Hachikō sa Hapon na {{nihongo3|'maimbod na ayam na si Hachikō'.|忠犬ハチ公|'''chūken Hachikō'''}}, na may hulapi na {{transliteration|ja|-kō}} (公) sa kahulugan nin nobleng tawo, prinsipe, duke, kagurangnan;<ref name=":0">{{cite web |title=Kō (公) |trans-title=Kō (male) |url=https://kotobank.jp/word/%E5%85%AC-61341 |website=Kotobank.jp |publisher= |language=Japanese |quote=人や動物の名前に付けて，親しみ，あるいはやや軽んずる気持ちを表す。 |trans-quote=Ginagamit pagkatapos kan mga pangaran nin tawo o hayop tanganing ipahayag an pagkamoot o dikit na pagduhagi|access-date=September 16, 2025}}</ref> sa kontekstong ini, ini sarong mamomoton na pagdagdag sa saiyang pangaran na '''Hachi'''. An hulapi na ''kō'' garo nagin ordinaryo pagkatapos na an sarong artikulo kan 1932 manungod sa Hachikō nagluwas sa ''[[The Asahi Shimbun]]''.<ref name="itoh2023-99101">{{harvnb|Itoh|2023|pages=99–101}}</ref> ===Buhay kaiba si Ueno=== [[File:Hachiko puppy.webp|thumb|Si Hachi (ido sa tahaw, medyo sa wala), kaiba an estudyante-aprentis, si Saisuke Ozeki, John (an English pointer na nakahigda), asin si Esu (itom na ido sa kublit ni Saisuke), Yoyogihara Field, tigsoli 1924|alt=Young man with three dogs<ref name="itoh2023-3537">{{harvnb|Itoh|2023|pages=35–37}}</ref>]] Si Ueno sarong propesor sa agrikultura sa [[Unibersidad nin Imperyal na Tokyo]] asin an pioneer kan inhenyeriya sa agrikultura sa Hapon.<ref name="itoh2017-25">{{harvnb|Itoh|2017|page=25}}</ref> Kabaliktaran sa parating ibinareta, si Ueno dai nagbayad nin ¥30 para ki Hachikō. Siya sarong regalo gikan ki Chiyomatsu Mase, sarong dating estudyante niya.{{efn|An mga maluyang pinagkukuanan nagsasabi na si Ueno mismo an nagbakal ki Hachikō sa kantidad na ¥30, alagad an mga kalidad na pinagkukuanan dai nagsusuportar kaini.<ref name="itoh2017-244">{{harvnb|Itoh|2017|page=244}}</ref>}} Si Mase iyo an pamayo kan Seksyon nin Pagkultibar nin Dagang Tatanom sa Prepektura nin Akita. Inareglo ni Mase na si Reizō Kurita, saro sa saiyang mga empleyado, maghanap nin sarong ido na Akita para ki Ueno. Si Kurita nagbalyo sa Prepektura nin Akita sa harong na kataid mismo kan mga kagsadiri ni Hachikō, si Saitō Giichi asin an saiyang agom na si Mura. Si Kurita nagin pamilyar na marhay ki Mura asin naghagad nin sarong ido para ki Ueno.<ref name="itoh2017-27">{{harvnb|Itoh|2017|page=27}}</ref> Si Kurita asin an duwang kairiba naglakaw nin 12.5 milya hale sa oma kan Saitō pasiring sa istasyon nin tren sa sarong bagyo.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=30}}</ref>Si Hachikō ipinadara sa sarong bag na dagami na may mga cookies,{{efn|An bag na dagami sarong ''yoko-dawara'', sarong sadit na sukol na ''kome-dawara'', na ginagamit sa pagdara nin bagas na may halangkaw na kapasidad sa pag-iingat nin init. <ref>{{harvnb|Itoh|2023|page=12}}</ref>}} na dai niya kinakan, sa sarong pagbiyahe sa tren tanganing mag-istar kaiba si Ueno sa [[Shibuya]], Tokyo.<ref name="itoh2017-25"/><ref name="itoh2017-27"/><ref name="BBC2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65259426|title=Hachiko: The world's most loyal dog turns 100|publisher=BBC|date=July 1, 2023|access-date=September 16, 2025}}</ref> An ido naghale sa Ōdate kan Enero 14, 1924 asin nag-abot sa Tokyo kan Enero 15, 1924,{{efn|Si Itoh nagtatao nin detalyadong marhay na pagsaysay kan mga petsa asin sirkumstansya kan pagbaklay ni Hachikō pasiring sa Tokyo, na naglaladawan kan mga iskedyul kan tren, natural na mga pangyayari, asin sarong surat.<ref name="itoh2017-273146">{{harvnb|Itoh|2017|pages=27–31, 46}}</ref>}} sa Istasyon nin Ueno, bako sa Istasyon nin Shibuya siring sa parating ibinareta huli sa sarong pekeng postcard na ginibo kan Shibuya stationmaster. An pag-abot sa Estasyon nin Ueno dai marigon na napatunayan sagkod kan Nobyembre 1979. <ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=35–44}}</ref> An mga detalyeng ini kun pano nagin ataman na hayop ni Ueno si Hachikō dai aram sagkod kan Mayo 1975 kan si Yūkichi Muraoka, ehekutibong direktor kan Society for the Preservation of Akita-inu, nakanompong nin duwang surat hale ki Kurita pasiring ki Saiji Giichi, an aki ni Saitō Giichi.<ref name="itoh2017-saiji"/> Si Saitō Giichi asin Mura iyo man an mga lolo asin lola sa ina ni [[Yasushi Akashi]], sarong dating [[United Nations]] Under-Secretary-General, an solamenteng Hapon na nagkakapot kan siring na posisyon.<ref name="itoh2017-25"/><ref name="itoh2023-112114">{{harvnb|Itoh|2023|pages=112–114}}</ref> [[File:Hachiko family.webp|thumb|Si Hachikō kaiba an pamilyang Hamano|alt=Dog with a human family]] Pag-abot sa Tokyo, si Hachikō sa primero pighona na gadan na, huli sa sarong nakakapagal na mabagsik na pagsakay sa tren sa kabukidan sa tiglipot,<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=35}}</ref> alagad si Ueno asin an saiyang agom sa ley, si Yaeko Sakano, nakapagbalik saiya sa salud pagkatapos nin anom na bulan.<ref name="BBC2"/><ref name="itoh2017-53">{{harvnb|Itoh|2017|page=53}}</ref> An nakakapagal na biyahe sa tren tibaad iyo an rason kan malalang mga helang ni Hachikō. <ref name="itoh2023-3435">{{harvnb|Itoh|2023|pages=34–35}}</ref> Si Ueno namomoot sa ayam, na tinotogotan si Hachi na magturog sa laog kan harong asin sa irarom kan saiyang pangsulnopan-na-estilo na higdaan, na pinadakula siya na may mamomoton na pag-ataman.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=53–56}}</ref><ref name="Todai2025">{{Cite web |title=東大ハチ公物語 |url=https://www.en.a.u-tokyo.ac.jp/hachi_ueno_hp/hp/prospectus.htm|publisher=University of Tokyo |website=ハチ公と上野博士の物語|trans-title=The story of Hachikō and Dr. Ueno |language=ja |access-date=June 6, 2025}}</ref> Si Hachikō igwa nin mga problema sa pagtunaw, na nagkawsa nin [[diarrhea]], sa bilog niyang buhay, kaya si Ueno asin Yaeko nagsunod sa sarong estriktong regimen sa pagkakan para saiya. <ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=54–56, 77}}</ref> Si Ueno nagbibiyahe aroaldaw pasiring sa trabaho, asin si Hachikō minaluwas sa harong tanganing kumustahon siya sa katapusan kan aldaw sa Istasyon nin Shibuya.<ref name="Asahi2015">{{Cite news |title=ハチ公 やっと博士のもとへ |url=https://www.asahi.com/special/kotoba/archive2015/mukashino/2015030400002.html |newspaper=朝日新聞デジタル|publisher=Asahi Shimbun Digital |date=2015-03-04 |language=ja|trans-title=Hachiko finally reaches the professor |access-date=June 6, 2025}}</ref> An mga lokal asin mga tawohan kan istasyon dai nahaloy nagin pamilyar sa magpadis asin naobserbaran an aroaldaw na rutina kan ayam. An magpadis nagpadagos sa aroaldaw na rutina sagkod kan Mayo 21, 1925, kan si Ueno dai na nagbalik .<ref name="NewsGawakaru2024">{{Cite web |title=ハチ公の飼い主 上野先生|trans-title=Hachiko's owner, Professor Ueno |url=https://www.newsgawakaru.com/news/2401/20_21 |website=ニュースがわかるオンライン|publisher=News Gawakaru |date=December 22, 2023 |language=ja |access-date=June 6, 2025}}</ref> Si Ueno nagadan sa [[aneurysm|cerebral aneurysm infarction]] mantang yaon sa opisina kan sarong katrabaho, si Hiroaki Yoshikawa, bako mantang nagtatao nin lecture o sa sarong miting kan mga paratukdo, dawa ngani yaon siya sa sarong miting kan mga paratukdo kan aga na idto .<ref name="itoh2017-62">{{harvnb|Itoh|2017|page=62}}</ref> ===Dakol na hiro=== [[File:Yaeko hachiko.webp|thumb|Si Hachikō sa Istasyon nin Shibuya, {{c.|1933}}|alt=Dog at a train station]] Kan bangging idto, si Hachikō nagduman sa Istasyon nin Shibuya arog kan dati, alagad dai na nagbalik si Ueno. Si Hachikō, na dai nakasabot na nagadan na an saiyang kagsadiri, nag-abot arog kan dati kan banggi asin naghalat kan pag-abot ni Ueno.<ref name="akitaclub"/><ref name="itoh2017-67">{{harvnb|Itoh|2017|page=67}}</ref> Kan dai nakapuli si Ueno, si Hachikō nagin napupurisaw asin nag-amoy asin naglakaw-lakaw sa mayong laog na harong ni Ueno.<ref name="nippon1"/> Kan Mayo 21, an aldaw na nagadan si Ueno, pinatos ni Yaeko an kamiseta ni Ueno na may mantsa nin dugo sa laog nin sarong ''[[futon]]'' asin ibinugtak ini sa luwas na bodega. Kan sunod na aldaw, Mayo 22, nawara si Hachikō. Nakua siya nin sarong surugoon sa bodega sa luwas pakalihis nin tolong aldaw, kan Mayo 24. Mayo pang kinakan si Hachikō.<ref name="itoh2017-67"/> An pagmata ni Ueno ginibo sa saiyang harong kan Mayo 25 asin si Hachikō nagdanay sa irarom kan lungon o kabaong ni Ueno.<ref name="itoh2017-263">{{harvnb|Itoh|2017|page=263}}</ref> Kan sunod na aldaw, Mayo 26, si Hachikō nagbalik sa Istasyon nin Shibuya tanganing maghalat ki Ueno.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=67–69}}</ref> Sa ibong kan mga 15 bulan sana niyang kaiba si Ueno, naghalat si Hachikō ki Ueno, "nagbibiyahe" haros aroaldaw sa laog kan masunod na siyam asin kabangang taon,{{efn|Kun idadagdag mo an 9 taon, 9 bulan asin 15 aldaw sa petsa nin kagadanan ni Ueno makukua mo an petsa nin kagadanan ni Hachikō. Si Hachikō dai sana nagbibiyahe kun siya harayo sa lugar kan Shibuya o may helang.<ref name="itoh2023-ill">{{harvnb|Itoh|2023|pages=37, 63–64, 106, 118, 180–182, 184–185, 236}}</ref><ref name="itoh2023-ill2">{{harvnb|Itoh|2017|pages=92, 121, 164}}</ref>}} asin sa kahurihurihi nakaakit kan atensiyon nin iba. Dakul na mga tawong nagbisita sa istasyon nin tren sa Shibuya an nakakahiling ki Hachikō aroaldaw. Sa mga suminunod na semana, si Yaeko asin an mga katrabaho naggibo nin mga areglo para sa pag-ataman sa ayam. Si Hachikō itinao sa mga bagong paraataman nin dakol na beses, asin ipinadara sa bukid nin halipot na panahon, alagad paorootrong nakadulag o naglagawlagaw pabalik sa lugar nin Shibuya.<ref name="nippon1" /> Igwa nin kadikit na beripikadong impormasyon manungod ki Hachikō para sa panahon na 1925-1928 asin kadaklan kaini nagkokontrahan.<ref name="itoh2017-73">{{harvnb|Itoh|2017|page=73}}</ref> An mga estudyante ni Ueno maimbod na marhay saiya kaya nagtogdok sinda nin harong na bakasyonan para saiya asin ki Yaeko.<ref name="itoh2023-42">{{harvnb|Itoh|2023|page=42}}</ref> Nag-ampon man siya nin sarong aking babae, si Tsuruko. Si Tsuruko inagom si Yasushi Sakano asin nagkaigwa sinda nin dai mababa sa sarong aki, sarong daragita na an pangaran Hisako, na namundag kan Pebrero 1924,<ref name="itoh2023-240241"/> sa bansag na Chako-chan. An pagkagadan ni Ueno nakadestroso sa pinansiyal para ki Yaeko asin Tsuruko. Ipinabakal kan mga estudyante ni Ueno an harong na bakasyonan nin huli ta dai ini mamana ni Yaeko nin huli ta dai pa sinda legal na kasal, asin ginamit an mga kita sa pagtogdok nin harong sa Tsurumaki sa Setagaya ward sa Shibuya asin suportaran an natatadang pamilya. An mga pangyayaring ini naghaloy nin mga duwang taon asin an nagresultang kariribokan nagin masakit man ki Hachikō, na iyo an dahilan kun tano ta kakadikit an beripikadong impormasyon manungod saiya sa panahon na ini.<ref name="itoh2017-7374">{{harvnb|Itoh|2017|pages=73–74}}</ref> Si Ueno asin Yaeko igwa nin duwang iba pang ayam, sarong [[English Pointer]] na an pangaran John, asin sarong itom na halo na an pangaran Esu.<ref name="itoh2023-3537"/> Si Yaeko kinaipuhan na maghale sa saindang harong kan amay na parte kan Hulyo 1925, duwang bulan pagkagadan ni Ueno. Sarong ayam sana an saiyang madadara sa harong na ini na inaarkilahan, si Esu; garo baga huli ta dai niya kayang hagadon sa mga paryentes na atamanon siya huli ta siya agresibo. Si John asin Hachikō nagduman sa sarong paryente, si Watanabe, na nagpapadalagan nin sarong bakalan nin ''[[kimono]]'' sa Tokyo, kun saen sinda pinapagdanay na nakagapos sa bilog na aldaw, apwera sa sarong paglakaw kada aldaw. An pag-istar na ini naglawig sana nin pirang semana asin si Hachikō nagduman ki Sada, an matuang tugang na babae ni Yaeko, asin sa saiyang agom, si Nenokichi Takahashi, kan kabangaan kan Hulyo. Dai na nahiling giraray ni Hachikō si John. <ref name="itoh2017-7576">{{harvnb|Itoh|2017|pages=75–76}}</ref> Si Takahashi igwa nin negosyo na naggigibo nin mga tukawan sa barberya. Igwa sindang ayam na an ngaran "S", na nakikipag-ulay na marhay ki Hachikō. An pamilyang ini nakaistar sa Asakusa ward kan Tokyo. Mantang an mga Takahashi nag-ataman nin marahay sa medikal asin pagkakan ki Hachikō, pinapagdanay ninda siyang nakagapos sa likod kan harong sa bilog na aldaw sa sarong tukawan na barbar asin an saiyang mga problema sa pag-abo nagpadagos. Susog sa "The Tale of Loyal Dog Hachi-kō" (1934), ni Kazutoshi Kishi, sarong aldaw si Hachikō nakaluwas sa saiyang nakapako na higot asin nakipaglaban sa iba. Nagkapirang mga paradalan an nagtama ki Hachikō gamit an mga kasangkapan asin gustong gadanon siya, alagad si Kōichirō, aki kan mga Takahashi, an nagpugol sainda. Susog ki Kishi, si Hachikō nagdanay sa mga Takahashi sagkod sa tig-init o amay na tigrakdag kan 1927. Dangan si Hachikō nag-istar kaiba si Yaeko sa harong na itinogdok kan estudyante ni Ueno para saiya sa Setagaya. Digdi tinugutan siyang maglagaw-lagaw giraray, alagad tinamakan niya an mga oma asin dai siya nakipag-ulay ki Esu.<ref name="itoh2017-7779">{{harvnb|Itoh|2017|pages=77–79}}</ref> Kadaklan kan istorya ni Kishi pigkokonsiderar na fiction asin bakong kredible.<ref name="itho2017-81">{{harvnb|Itoh|2017|page=81}}</ref> [[File:Hachikō giving a paw.jpg|thumb|right|Si Hachikō nagtatao nin kuko|alt=Aso na nag-aalok nin kuko]] Sa “Anthology of Hachi-kō Literature” (1991), isinaysay ni Masaharu Hayashi an istorya ni Tomokichi Kobayashi, an nguhod na tugang na lalaki kan hardinero ni Ueno, si Kikusaburō Kobayashi, na midbid bilang "Kiku-san". Si Tomokichi nag-eerok sa harong ni Kikusaburō kan panahon na ini. Sinabi ni Tomokichi na si Hachikō nag-istar sana sa Asakusa nin sarong bulan, alagad kinumpirmar na siya nakagapos sa tukawan nin barbero sa likod kan harong kan Takahashi. Mantang malinaw na si Hachikō bakong maogma, hinagad ni Yaeko ki Kikusaburō na atamanon siya. Kan si Tomokichi nagduman tanganing kuanon si Hachikō sa mga Takahashi sa Asakusa, si Hachikō naogma asin susog ki Tomokichi, aram ni Hachikō na mapuli na siya sa Shibuya. Kan panahon na ini si Hachikō dakulaon na mayo nin siisay man na makakapirit saiya na maghiro. Sa kabangaan kan dalan pabalik sa Shibuya, si Hachikō pagal asin nagugutom kaya nagtukaw siya asin dai na naghihiro. Si Tomokichi nakakua nin sarong restawran asin pinakakan si Hachikō, kaya nagpadagos sinda sa pagbaklay pasiring sa Shibuya. Igwa man nin report kan sarong lokal na historyador, si Kichiji Watanabe, na si Hachikō nagbalik sa Shibuya harani sa residensya ni Kobayashi kan Abril 1926, bago pa man matapos an bagong harong ni Yaeko sa Setagaya.<ref name="itoh2017-79-81">{{harvnb|Itoh|2017|pages=79–81}}</ref> An harong ni Kobayashi harani sa Istasyon nin Shibuya. Pinahimutikan man ni Tomokichi an sarong istorya na si Hachikō nagluwas sa harong sa Asakusa asin nagdalagan pabalik sa dating istaran ni Ueno.<ref name="itho2017-81"/> Apwera sa pagiging hardinero ni Ueno, si Kikusaburō iyo man an saiyang paratrabaho asin naggigibo nin mga trabaho asin mga sugo para saiya. Si Ueno mayo sa pagrahay kan mag-abot si Hachikō sa Tokyo. Hinagad niya sa saiyang ampon na aking babae, si Tsuruko, na kuanon si Hachikō, alagad si Kikusaburō iyo an tawong nagkua ki Hachikō sa Istasyon nin Ueno kan Enero 15, 1924.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=44, 84–85}}</ref> Midbid niya si Hachikō gikan sa saiyang trabaho sa paghardin, nakakawat saiya, asin an saiyang harong 20 minutos sanang paglakaw hale sa Istasyon nin Shibuya, sarong lugar na midbid na marhay ni Hachikō. Kan tig-init kan 1925, si Yaeko naggibo nin masakit na desisyon na iregalo si Hachikō ki Kikusaburō nin huli ta aram niyang magigin maogma siya duman.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=82–83}}</ref> Posible, alagad dai pa napatunayan, na si Hachikō nabuhay kaiba si Yaeko nin saro o labi pang beses sa laog kan mga pagbalyong ini. An ki Tomokichi pigkokonsiderar na kredible.<ref name="itho2017-81"/> ===Daing katapusan na paghanap=== [[File:Hachiko on watch.webp|thumb|Si Hachikō naghahalat sa Istasyon nin Shibuya, {{c.|1933}}|alt=Sarong ayam na naghihigda sa sarong istasyon nin tren]] Sa ibong kan mga pagkadisturbo sa paglipat-lipat asin dai pirming marahay an pagtrato, kan mag-istar si Hachikō sa mga Kobayashi, nagbalik siya sa pagbiyahe pasiring sa Istasyon nin Shibuya haros aroaldaw. Aroaldaw ano man an kamugtakan kan panahon, siya minalataw sa atubangan kan mga trangkahan kan istasyon, na minalataw nin eksakto sa parehong lugar asin oras na an tren dapat na mag-abot.<ref name="BBC2"/><ref name="itoh2017-84">{{harvnb|Itoh|2017|page=84}}</ref><ref name="jtimes">{{cite web|url=https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/guide/NTJhowto0209-en/|title=The Legend of Hachiko|publisher=Japan Times|access-date=September 16, 2025}}</ref> Si Kikusaburō nagkaigwa nin sarong aking lalaki, si Sadao, na namundag kan Enero 5, 1924, sampulong aldaw bago nag-abot si Hachikō sa Tokyo, kaya sinda nagdakula na magkaibanan. Kan 1990 si Hayashi nag-interbyu man ki Sadao para sa saiyang librong "Anthology of Hachi-kō Literature". Ibinareta ni Sadao na an saiyang ama deboto ki Hachikō bilang sarong buhay na girumdoman ni Ueno asin mas marahay an pagtrato saiya kisa sa saiyang sadiring mga aki. Isinaysay man ni Sadao na si Hachikō dakulaon kaya an mga tawo parateng natatakot saiya asin na an tanog nin mga badil, daguldol, asin kikilat. An mga badil madadangog sa saindang harong gikan sa haraning [[Parke nin Yoyogi|Yoyogi Military Exercise Field]], na iyo an magpadara ki Hachikō na magtago sa aparador kan kwarto kan mga kaakian, na ginibo man niya kan makadangog siya nin kikilat.<ref name="itoh2017-8487">{{harvnb|Itoh|2017|pages=84–87}}</ref> Kun an tanog nin badil o kikilat mangyari kun mayo si Hachikō sa harong, madalagan siya pasiring sa harong nin siisay man tanganing magtago.<ref name="itoh2017-91">{{harvnb|Itoh|2017|page=91}}</ref> Alagad si Hachikō mahilig sa niyebe. Nagdadalagan siya pababa sa niyebe, na ginagamit an saiyang payo asin liog sa pagmaneho.<ref name="itoh2017-2 61">{{harvnb|Itoh|2017|page=261}}</ref> Nagigirumdoman ni Tomokichi si Hachikō nin maogma asin gustong-gustong makipag-olay saiya. Sinabi man niya na pinakakan ni Ueno si Hachikō nin hilaw na karne, na pwedeng iyo an nagin kawsa kan [[dirofilariasis]] (ulod sa puso) ni Hachikō. Pinahimutikan man ni Tomokichi an mga paghihingako na dinara ni Ueno si Hachikō sa mga klase, nin huli ta aram ni Ueno na an ibang tawo natatakot sa mga ayam.<ref name="itoh2017-8485">{{harvnb|Itoh|2017|pages=84–85}}</ref> Kan Tigsoli kan 1929 si Hachikō nagkaigwa nin kaso kan [[mange]] na grabe kaya nawara an gabos niyang buhok asin haros magadan. An pamilya Kobayashi nagsayuma na magsuko saiya asin si Hachikō sa kahurihurihi nakabawi. Bago kaini an walang talinga ni Hachikō medyo nahulog huli sa sarong laban nin ayam. Pakatapos kaini, an saiyang walang talinga nag-urong nin orog pa kisa kaidto.<ref name="itoh2017-9193200">{{harvnb|Itoh|2017|pages=91–93, 200}}</ref> By 1933, Si Hachikō naggugurang na asin an mga Kobayashi nagtogdok nin sarong higdaan na gibo sa kahoy na may dayami para saiya na mag-erok sa Istasyon nin Shibuya tanganing makatabang na maprotehiran siya sa lipot kan tiglipot. Padagos siyang "nagbibiyahe" pasiring sa istasyon sagkod na siya nagpoon na magkaigwa nin problema sa paglakaw, na mga tolong bulan bago siya nagadan. Pagkatapos, minsan siya nagdadanay sa Istasyon nin Shibuya sa bilog na banggi. Mantang inaataman ninda nin marahayon si Hachikō, namatean kan mga Kobayashi na siya parati mamundo, na dai gayong naghihiro arog kan buhay pa si Ueno.<ref name="itoh2017-9193">{{harvnb|Itoh|2017|pages=91–93}}</ref> Apuwera sa pagigin midbid sa pag-ontok sa mga iriwal nin ayam, si Hachikō midbid na kalmado, maboot, asin may dignidad. <ref name="itoh2017-9394">{{harvnb|Itoh|2017|pages=93–94}}</ref> Mantang an magtugang na Kobayashi namomoot ki Hachikō, sibot sinda sa saindang trabaho, kaya pinabayaan ninda siyang maglagawlagaw. Nagduduman siya sa Istasyon nin Shibuya kada aga mga alas 9 nin aga asin minabalik sa tanga nin alas 5-6 nin banggi. Kaya nagpoon an solo na rutina ni Hachikō.<ref name="itoh2017-89">{{harvnb|Itoh|2017|page=89}}</ref> An ibang mga paratinda harani sa Istasyon nin Shibuya midbid na nagpakakan ki Hachikō asin nagin maboot saiya.<ref name="itoh2017-94">{{harvnb|Itoh|2017|page=94}}</ref> Alagad, sa primero an kadaklan na tawo bakong gayong makikatood. Si Hachikō, nahihiling na sarong layas asin nakakadisturbo huli ta pirmi siyang solo,<ref name="itoh2017-84"/> minaltrato kan kadaklan na mga trabahador sa istasyon, mga paratinda, mga pasahero, asin mga kaakian sa paagi nin mga gawe arog kan pagsipa, pagsuntok, pagtulod, pagbugtak nin mga marka sa saiyang lalawgon, asin mga paratinda nin ''yakitori'' na nagbububo nin tubig sa saiyang lalawgon.<ref name="BBC2"/><ref name="jtimes"/><ref name="itoh2017-9496">{{harvnb|Itoh|2017|pages=94–96, 100}}</ref> Huli ta parati siyang pigkokonsidera na sarong layas asin an saiyang mga kwelyo parateng hinahabon, si Hachikō nadakop nin mga paradakop nin ayam nin nagkapirang beses. Marahay sana ta an saro sa mga pulis midbid siya asin ibabalik siya sa pamilya Kobayashi.<ref name="itoh2023-68">{{harvnb|Itoh|2023|page=68}}</ref> Kan 1931-1932 sarong pulis an naghahabol sa sarong parahabon sa istasyon alagad nawara kan pulis an parahabon sa kadaklan. Nanompongan ni Hachikō an parahabon sa kadaklan asin inarestar siya kan pulis. Pagkatapos, an nagkapirang tawo sa istasyon nagpoon na trataron si Hachikō nin mas marahay,<ref name="itoh2017-110111">{{harvnb|Itoh|2017|pages=110–111}}</ref> alagad an pang-aabuso dai lubos na nagpondo. Kan Enero 1934 sarong grupo nin mga daragita sa ika-4 na grado gikan sa haraning Uguisudani Elementary School an nagsurat nin sarong surat ki Stationmaster Tadaichi Yoshikawa kun saen sinda nagdonar nin kwarta para sa estatuwa ni Hachikō asin nagbareta na dai pa sana nahahaloy nahiling ninda an sarong medyo mas gurang na aking lalaki na nagsipa asin nagtipak ki Hachikō asin sarong empleyado kan istasyon na nagbububo nin tubig saiya sa tiglipot.<ref name="itoh2023-9899">{{harvnb|Itoh|2023|pages=98–99}}</ref> Sa ibong kan pang-aabuso na ini, si Hachikō padagos na nag-aabot haros aroaldaw. Siya normal na naglalakaw na nakaduko an saiyang payo asin garo baga nagmomondo.<ref name="itoh2017-96">{{harvnb|Itoh|2017|page=96}}</ref> [[File:Hachiko, Saito, Taxiderm.webp|thumb|right|An Taksidermista na si Kiichi Sakamoto (wala), Hirokichi Saitō (ika-4 gikan sa wala sa kimono), an iba dai midbid, na kaiba ni Hachikō|alt=Nakasakay na ayam na may mga taxidermista]] Si Hirokichi Saitō sarong gikan kan mga samurai asin sinanay sa pinong arte. Siya an nagtogdas kan [[Nihon Ken Hozonkai|Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Ayam na Hapon]] kan Mayo 1928 asin pinag-adalan an mga [[Akita Inu|Akita]] asin iba pang lahi na subong Hapon. Kan Hulyo 1928 nahiling niya si Hachikō sa atubangan kan sarong tindahan nin tsa asin pigprobaran na dakupon siya, na nag-aalok nin mga rice crackers, alagad si Hachikō padagos na nagdulag. Sa kahurihurihi si Hachikō nagdalagan pasiring sa harong ni Kikuzaburō asin naaraman ni Saitō an manungod sa buhay ni Hachikō. Ini an panahon na naagimadmadan ni Saitō na nahiling niya si Hachikō nin duwang beses kaidto kan siya nakalunad sa kabayo kan siya sarong estudyante, kan 1924 asin 1925. <ref>{{cite book|last=Bouyet|first=Barbara|title=Akita, Treasure of Japan, Volume II|location= Hong Kong|publisher= Magnum Publishing|year=2002|page= 5|isbn=0-9716146-0-1}}</ref><ref name="itoh2017-9798">{{harvnb|Itoh|2017|pages=97–100}}</ref> Pakalihis nin sarong bulan, kan Agosto 1928, ipinublikar ni Saitō an saiyang inot na isyu kan Registry of Japanese Dogs, na kabali an inot na nakasurat na rekord ki Hachikō:<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=100}}</ref> {{blockquote|text= Siguradong namidbid ni Hachi an nagadan nang si Dr. Ueno Hidesaburō.Dai nahaloy pagkatapos na darahon si Hachi sa harong kan paryente kan balo ni Dr. Ueno sa Asakusa, si Hachi nakua sa dating istaran ni Dr. Ueno. . . Pagkatapos na magbalyo si Hachi sa harong ni Mr. Kobayashi Kikusaburō, nagpondo si Hachi sa pagduman sa dating istaran ni Ueno, posibleng huli ta naagimadmadan niya na mayo na an pamilyang Ueno asin ibang pamilya an nag-eerok duman. Kaya, garo baga pinakahidawon ni Hachi an Istasyon nin Shibuya. Sa kada pagbutas ni Mr. Kobayashi ki Hachi, nagdidiretso siya sa Istasyon nin Shibuya.|author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, page: 100)}} Si Saitō nagsurat man:<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=100–102}}</ref> {{blockquote|text= Kan si Hachi nagbalyo sa residensya ni Kobayashi, sarong parahatod nin peryodiko na nakaistar sa pagtaraid an nag-ataman ki Hachi, asin tinawan siya nin marahay na kantidad nin ehersisyo. Alagad nagadan siya dai nahaloy pakatapos kaiyan sa sarong aksidente sa trapiko. Pagkatapos kaiyan, si Kobayashi sana an dai nakatao ki Hachi nin igong ehersisyo, asin natapos na pinabayaan siyang magluwas. Dangan, si Hachi nagdiretso sa Istasyon nin Shibuya asin ini nagin nang rutina. Si Hachi naghale sa istaran ni Kobayashi kan aga asin nagbalik kan banggi. Pinagdanay niya an rutina na ini aroaldaw. . . Igwa man nin sarong tawo sa pagtaraid kan Istasyon nin Shibuya, na maboot ki Hachi bago siya nagin bantog. An tawong ini, mga 30 anyos, nagtatrabaho sa sarong tindahan nin mga gamit sa pagsurat sa ibong kan tinampo hale sa istasyon nin pulis, na yaon sa irarom kan riles. Nahiling ko siyang parating nagtatao nin tubig ki Hachi.Namidbid ko siya asin hinagad ko saiya na atamanon si Hachi, alagad an tawong ini nagadan tolos. Makangangalas, duwa sa nagkapirang tawong maboot ki Hachi bago siya nagin bantog an nagadan na hoben pa. . . Si Hachi sarong maboot na ayam para sa saiyang sadiring karahayan. Dai siya nagbatok sa ibang ayam o tawo. Paminsan-minsan sana siyang naggigibo nin maluway, hababang tono na "woof" na tanog. Nagbakal ako nin yakitori sa paratinda para ki Hachi, asin nagtugtog siya nin "paw," "sit," asin "turn around" sakuya. Kan si Mr. Kobayashi nagbugtak saiya nin mamahalon na kwelyo asin harness, hinabon tulos ini kan mga tawo. Hinabon man kan mga tawo an saiyang ID tag, huli ta ini pigkonsiderar na anting-anting para sa ligtas na pangangaki. Sa ibong kan bagay na si G. Kobayashi an nagparehistro ki Hachi sa istasyon kan pulis sa Yoyogi, an mga paradakop nin ayam napagkamalan si Hachi bilang sarong layas na ayam asin nadakop siya.  Ini nangyari huli ta hinabon kan mga tawo an saiyang ID tag asin an saiyang kwelyo asin harness. Kan si Hachi naglagawlagaw sa sadit na kwarto nin mga pakete kan Istasyon nin Shibuya, an mga empleyado hinampak siya asin nagpinta pa ngani nin mga graffiti sa saiyang lalawgon gamit an tinta na Hapon.Sarong beses nahiling ko si Hachi na nagluluwas sa kwarto kan mga empleyado kan istasyon, na may mga maitom na bilog sa palibot kan saiyang mga mata, na garo baga nakasulot siya nin itom na frame na salming. An saiyang nguso igwa nin mga kurbadong linya, na garo siya nakasulot nin itom na bigote. Nahiling ko man an paratinda nin yakitori na pighahabol si Hachi sa banggi. Namundo ako ki Hachi. Mamundo an itsura niya na garo siya nasa pagmundo. |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, pages: 100-102)}} An pagsaligsig ni Saitō nakanompong sana nin 30 purong Akita sa bilog na Hapon, kaiba si Hachikō.<ref>{{cite journal|journal=Shin Journal-sha|title=The History of The Akita Dog: The Early ( 1926-1945 ) Showa Period (1926-1989 ) |last=Kajiwara|first=Naoto|year=1975|pages=63–71|url=https://northlandakitas.com/akitahistory/earlyshowa.htm|access-date=September 20, 2025}}</ref> Nagbalik siya tanganing bisitahon si Hachikō nin nagkapirang beses asin sa laog nin mga taon nagpublikar siya nin kadakol na mga artikulo manungod sa marigon na kaimbodan ni Hachikō. "<ref name="itoh2017-103"/> Si Saitō nagsurat nin sarong biograpiya ni Hachikō kan Setyembre 1932, sa ''Nihon-inu'' (Mga Ayam na Hapon), an bareta kan Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Ayam na Hapon, na nagbabareta kan saiyang paglaladawan bilang:"nagduduman sa 9, bilang: Pangaran: Hachi-gō; Kolor kan balahibo: maliwanag na dilaw; Lalangkaw: 64.5 sentimetro (mga 2 piye asin 2 pulgada) poon sa daga sagkod sa abaga; Gabat: mga 11 kan (41.3 kilogramo o 91 libra); asin Ikog: nakakurikol sa direksyon kan orasan. ===Nasyonal na kabantogan=== [[File:JRE Shibuya-STA Hachiko-Gate 2022.jpg|thumb|right|Hachiko ticket gate sa Istasyon nin Subangan na Shibuya kan JR|alt=Ticket gate sa istasyon nin tren]] An inot na paglataw kan sarong artikulo dapit ki Hachikō sa {{transliteration|ja|[[Asahi Shimbun]]}}, kan Oktubre 4, 1932, nagpabantog saiya sa bilog na nasyon sa paagi nin pagtampok kan saiyang kaimbodan asin pagmaltrato. Isinumitir ni Saitō an artikulo alagad dai siya naimpormaran na ini maiimprenta. An titulo kaini iyo an ''Itoshiya rōken monogatari: Ima wa yoninaki shujin no kaeri o machi-kaneru shichi-nenkan'' (Istorya nin Sarong Pobreng Gurang na Ayan:  Mapasensiyang Naghahalat nin Pitong Taon para sa Gadan na Kagsadiri). An peryodista na nagsurat kan artikulo dai nakipag-olay ki Saitō asin ini pano nin mga salang katotoohan. Nakua ni Saitō an peryodiko na mag-imprenta nin sarong pagkorehir sa irarom kan titulong ''Hachi-kō wa meiken'' (Si Hachi-kō sarong Marahay na [Pedigree] na Ayam) na nagluwas kan Nobyembre 5, 1932. An orihinal isinurat kan sarong peryodista na nagtatrabaho para sa sarong nasyonal na ahensiyang bareta asin ini nagdalagan sa bilog na Hapon asin dai linalaoman na nagin bantog si Hachikō. <ref name="itoh2017-103105">{{harvnb|Itoh|2017|pages=103–105}}</ref> An mga tawo nagpoon na magdara nin kakanon ki Hachikō mantang naghahalat siya.<ref name="BBC2"/><ref name="jtimes"/><ref>{{Cite news |last=Thangham |first=Chris V. |date=August 17, 2007 |title=Dog faithfully awaits return of his master for past 11 years |work=Digital Journal |url=http://www.digitaljournal.com/article/218509/Dog_faithfully_awaits_return_of_his_master_for_past_11_years |url-status=dead |access-date=July 8, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131103064510/http://www.digitaljournal.com/article/218509/Dog_faithfully_awaits_return_of_his_master_for_past_11_years |archive-date=November 3, 2013}}</ref> Ginamit kan mga paratukdo asin mga magurang si Hachikō bilang halimbawa na dapat sunudon kan mga kaakian. Si Teru Andō nagtogdok nin sarong eskultura kan ayam. Sa bilog na Hapon an mas matarom na kaaraman sa lahi nin Akita nagdakula. An kaimbodan ni Hachikō nagin man nasyonal na simbolo nin kaimbodan.<ref name="Skabeland">{{cite web |url= http://www.berfrois.com/2011/09/aaron-herald-skabelund-hachiko/ |title= Canine Imperialism |first1= Aaron Herald |last1= Skabelund |website= berfrois.com |publisher= Berfrois |date= September 23, 2011 |access-date= October 28, 2011 |archive-date= November 9, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201109010243/https://www.berfrois.com/2011/09/aaron-herald-skabelund-hachiko/ |url-status= dead }}</ref> Kan Nobyembre 6, 1932 si Hachikō saro sa duwang ayam na inimbitaran bilang bisita sa pinakainot na Japanese Dog Show sa Ginza-Matsuya, sarong dakulang department store sa Tokyo. Si Hachikō nagsayuma na maglunad sa taksi para ki Kikusaburō tanganing maglunad pasiring sa palabas sagkod na mag-abot si Yaeko. Si Hachikō kalmado asin popular sa padalan. Dakul na tawo an nagduruman tangani sanang mahiling siya.<ref name="itoh2017-108110">{{harvnb|Itoh|2017|pages=108–110, 115}}</ref><ref name="itoh2017-257258"/> An aktor sa teatro kan ''[[Shinpa]]'' na si [[Masao Inoue (aktor)|Masao Inoue]] nagin sarong tagahanga ni Hachikō asin pinakakan siya.<ref name="itoh2017-115">{{harvnb|Itoh|2017|page=115}}</ref> [[File:Masao Inoue and Hachikō.jpg|thumb|right|Pinapakakan ni [[Masao Inoue (aktor)|Masao Inoue]] si Hachikō kan 1933|alt=Lalaki na nagpapakakan nin ayam]] Kan Hunyo 1933 an eskultor na si Teru Andō nagbisita ki Saitō tanganing makipag-olay manongod sa paggibo nin sarong estatuwang gibo sa plaster ni Hachikō. Si Andō yaon sa hurado nin eskultura kan Imperial Fine Arts Academy. Si Andō asin Saitō magkamidbidan sa Eskwelahan nin Pinong Arte kan Tokyo (ngunyan Unibersidad sa Sining kan Tokyo). Namatian ni Andō na si Hachikō igwa nin espesyal na aura asin napangalas saiya. Nagdesisyon si Andō na gibohon na eksakto an estatuwa, na an walang talinga nakaduko, imbes na bilang sarong ideyalisadong Akita, na nagcausa nin nagkapirang backlash. An estatuwa marahay an pag-ako sa eksibisyon.<ref name="itoh2017-115119">{{harvnb|Itoh|2017|pages=115–119}}</ref> Mantang nagdadakula an kabantogan ni Hachikō, nagdadakula man an bilang kan mga tawong nagduduman tanganing mahiling siya sa istasyon. Huli kaini, kan Setyembre 9, 1933, an Stationmaster Yoshikawa nagkua nin sarong lalaki na an pangaran Satō (apelyido, dai aram an pangaran) tanganing atamanon si Hachikō. Si Saitō nag-check kan ID tag ni Hachikō alagad mayo nin siisay man sa istasyon na nag-abala sagkod kan Nobyembre 17, 1933, kan si Stationmaster Yoshikawa nagpagibo ki Satō. Nakua ni Satō an ID tag No. Yo-125 sa saiyang kwelyo. An "Yo" nagpapahiling kan istasyon kan pulis sa Yoyogi. Sa ibong kan dai pa nagpahiling nin interes ki Hachikō kaidto, arog kan dai pag-tsek kan saiyang ID tag, si Yoshikawa nagpoon na magpeke nin mga dokumento tanganing makapital sa saiyang kabantogan.<ref name="itoh2017-tag">{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–20, 102, 119–121}}</ref> Si Satō nagtipig nin sarong 6-tomo na journal manungod ki Hachikō na may titulong ''Chūken Hachi-kō kiroku'' (Rekord kan Kaimbodan na Ayam na si Hachi-kō), na igwa nin duwang tolong-tomo na set. An enot minasakop kan panahon sagkod sa saiyang kagadanan asin may titulong ''Shōten'' (Pagsakat sa Langit).An ikaduwang set, na may titulong ''Dōzō'' (Estatuyang Bronse) minasakop kan paggibo kan saiyang estatuwa. An edipisyo kan Istasyon kan Shibuya nasulo durante kan [[Pambobomba sa Tokyo|pagsakyada sa eroplano kan Mayo 25, 1945]] kadtong [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]]. An journal ni Satō nakaligtas sa kadakol na mga pagsalakay sa eroplano sa Tokyo kan panahon nin gera asin itinatago sa opisina kan stationmaster kan Society for the Maintenance of the Hachi-kō Bronze Statue, sa [[Grupo nin Agihan-riles kan Hapon]] (JR) [[Kompanya nin Agihan-riles kan Subangan na Hapon|East Japan Shibuya]]. Si Hachikō nag-atendir nin duwa pang Japanese Dog Shows kan Nobyembre 3, 1933 asin kan Setyembre 1934. An duwang palabas nagin marahay para saiya alagad kan panahon na ini siya gurang na asin pagal na gayo.<ref name="itoh2017-121122">{{harvnb|Itoh|2017|pages=121–122}}</ref> Kan Nobyembre 21, 1933 si Hachikō ginibong miyembro kan Pochi Club, sarong internasyonal na organisasyon para sa kapakanan kan mga ayam asin tinawan kan saindang badge.<ref name="itoh2017-123124">{{harvnb|Itoh|2017|pages=123–124}}</ref> Si Hachikō nagluwas sa kard kan Bagong Taon kan Ministry of Posts and Telecommunications kan Hapon para sa 1934, Taon kan Ayam. An kard dinisenyo ni Seiho Ōuchi.<ref name="itoh2017-124">{{harvnb|Itoh|2017|page=124}}</ref> ==Kagadanan== [[File:Hachiko passed away.webp|thumb|Huring aram na retrato ni Hachikō – naretrato kaiba an kapadis kan saiyang kagsadiri na si Yaeko Ueno (inot na hilera, ikaduwa gikan sa too) asin mga tawohan kan istasyon na nagmomondo sa Tokyo kan Marso 8, 1935|alt=Gadan na ayam na may mga nagmomondo]] Kan Nobyembre 1933, kan siya mag-10 anyos na, an edad asin mga kondisyon medikal ni Hachikō nagkukua nin seryosong epekto saiya. Kan panahon na ini igwa na siyang [[dirofilariasis]] (impeksyon sa parasito), na kawsa kan ''[[dirofilaria immitis]]'' (ulod sa puso), asin [[ascites]] (pagtipon nin pluwido sa [[peritoneal cavity]]), sarong komplikasyon kan dirofilariasis. Si Saitō nahahadit na tibaad dai makalampas si Hachi sa tiglipot na ini.<ref name="itoh2017-126">{{harvnb|Itoh|2017|page=126}}</ref> Si Hachikō nagkahelang nin grabe kan Pebrero 6, 1934 alagad narahay kan Pebrero 17. Kan Pebrero 18, an bitoon sa pelikula na si [[Yoshiko Kawada]] nagbisita saiya sa Istasyon nin Shibuya. Sarong retrato an kinua saiya na naka-kimono sana asin si Hachikō na kun sain siya parati na napagkamalan niya na siya si Yaeko, alagad mayo nin aram na retrato ni Yaeko asin si Hachikō sana. Sa panahon na ini si Stationmaster Yoshikawa nagkawat nin saro pang trick ki Hachikō sa paagi nin pagbugkos nin sarong pulang shipping tag na nagsasabing "Kapotan na may pag-iingat" saiya.<ref name="itoh2017-132-137">{{harvnb|Itoh|2017|pages=132–137}}</ref> An stationmaster kan Shibuya nagprobar man na iukit an saiyang pangaran sa base kan pedestal kan estatuwa.<ref name="itoh2017-141"/> Kan kapinunan kan Marso 1935, nagkahelang nin grabe si Hachikō. Nagpoon siyang magsuka, nagpondo sa pagkakan, asin an saiyang tulak naghubag na marhay huli sa ascites.<ref name="itoh2017-158159">{{harvnb|Itoh|2017|pages=158–159}}</ref> Si Hachikō nagadan kan Marso 8, 1935, sa edad na 11, na nakua mga alas 6 nin aga, an saiyang hawak mainit pa. Nakua siya sa sarong entrada kan eskinita sa amihanan kan Takizawa Liquor Store sa 41, 3-chōme, Nakadōri, Shibuya ward. Ini harani sa Tulay nin Inari sa Shibuya.<ref name="hollywood"/> Nakua siya sa entrada kan eskinita ni Haruno Takizawa, agom ni Seiji Takizawa, an kagsadiri kan tindahan nin arak. Nakua ni Haruno an bangkay ni Hachikō sa kahoy na trangkahan kan saindang harong, na yaon sa entrada kan eskinita. Hinaplos niya ini asin inapod an saiyang pangaran. Si Hachikō nakua na an saiyang payo nakaatubang sa sirangan, sa direksyon kan Lulubngan nin Aoyama, kun sain si Ueno nagpapahingalo.<ref name="itoh2017-158159"/> Mga alas 11 nin banggi kan banggi bago siya nagadan, si Hachikō nagbisita sa lambang tindahan sa atubangan kan Istasyon nin Shibuya. Kan mga matanga na, binisita niya an lambang kwarto sa istasyon. An aki ni Haruno, si Ryōichi, sa kahurihurihi iyo an nagsakop kan tindahan nin arak. Sinabi niya na si Hachikō parating nagduduman sa tindahan asin pinapakakan ninda siya. An gabos na pagbisita na ini kan nakaaging banggi tibaad nangangahulugan na si Hachikō nagpapaaram sa mga tawo asin lugar na midbid niyang marhay.<ref name="itoh2017-159162">{{harvnb|Itoh|2017|pages=159–162}}</ref> Ipinadalagan ni Haruno an saro sa saiyang mga empleyado, si Denzō Nishimura, tanganing ireport an kagadanan. An istasyon nagpadara nin duwang empleyado na may rickshaw tanganing kuanon an bangkay ni Hachikō. An mga peryodiko sa bilog na Hapon nagbareta kan kagadanan. Ibinareta man ini sa bilog na kinaban, kaiba an Los Angeles, Paris, asin Budapest.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=174}}</ref> Dai mabilang na tawo an mamondo asin naanggot, nangorogna an mga Kobayashi asin Yaeko.<ref name="itoh2017-162164">{{harvnb|Itoh|2017|page=162–164}}</ref> Ini an solamenteng pagkakataon sa kasaysayan kan Hapon na nagkaigwa nin pagmondo sa bilog na nasyon para sa sarong hayop.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=167}}</ref> [[File:Hachiko-3.jpg|thumb|right|Lulubngan ni Hachikō sa [[Sementeryo nin Aoyama]]|alt=Lulubngan nin ayam]] Pagkatapos kan saiyang kagadanan, an mga tada ni Hachikō dinara sa Laboratoryo sa Medisina sa Hayop kan [[Parke nin Komaba|Kolehiyo sa Agrikultura kan Komaba]], Kolehiyo sa Agrikultura kan Imperyal na Unibersidad kan Tokyo, para sa sarong [[otopsiya|nekropsiya]].<ref name="itoh2017-165179">{{harvnb|Itoh|2017|pages=165–179}}</ref> Dangan siya sinulo asin an abo kan saiyang mga panlaog na organo ilinubong sa [[Sementeryo nin Aoyama]], Minato, Tokyo kun saen sinda nagpapahingalo sa kataid ni Propesor Ueno.<ref name="itoh2017-164"/> An anit ni Hachikō napreserbar pagkatapos kan saiyang kagadanan, asin an saiyang [[taksidermo]] nakadispley sa [[Nasyunal na Museo nin Siyensya kan Hapon]] sa [[Ueno, Tokyo|Ueno]], Tokyo. <ref name="itoh2017-164">{{harvnb|Itoh|2017|page=164}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Opening of the completely refurbished Japan Gallery of National Museum of Nature and Science |url=http://www.kahaku.go.jp/english/news/2007/0417open/info.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630102646/http://www.kahaku.go.jp/english/news/2007/0417open/info.html |archive-date=June 30, 2007 |access-date=November 13, 2007 |website=The National Science Museum, Tokyo |quote=Dugang pa sa mga pinakanamomotan na mga ispesimen kan mga nakaaging permanenteng eksibisyon, arog kan maimbod na ayam na si Hachikō, an ayam na eksplorador sa Antartika na si Jiro asin Futabasaurus suzukii, sarong plesiosaurus na tubong Hapon, an mga bagong eksibit nagtatampok nin mahiwas na hanay nin mga bagong ipinapahiling na mga bagay.}} </ref><ref name="Kimura">{{cite web |url=http://www.northlandakitas.com/akitahistory/ahistory.htm |title=A History Of The Akita Dog |first1=Tatsuo |last1=Kimura |publisher=Akita Learning Center |access-date=May 6, 2011}}</ref> Kan Marso 9, 1935 alas 8 nin aga sarong serbisyo sa paggirumdom an ginibo sa bronseng estatuwa ni Hachikō. Dakol an tawo, burak, manlaenlaen na dolot, asin mga pading Budista.<ref name="itoh2017-memorial">{{harvnb|Itoh|2017|pages=22, 33, 166–168}}</ref> Sa pagromdom na ini, naagimadmadan ni Kurita na an ido na saiyang ipinadara hale ki Ōdate iyo si Hachikō kan an sarong katrabaho nagsabi, "Si Hachi-kō orihinal na gikan ki Ōdate kan mga Enero 11, 1924, asin pinadakula kan samong dating paratukdo na si Ueno Hidesaburō.""<ref name="itoh2017-kuritasees">{{harvnb|Itoh|2017|pages=22, 33}}</ref> Alagad, pigtoninong niya ini sagkod 1957.<ref name="itoh2017-kuritasees"/> An lubong ni Hachikō ginibo kan Marso 12, alas 2 nin hapon, sa lulubngan ni Ueno sa [[Sementeryo nin Aoyama]], kaiba an aking lalaki ni Hachikō na si Kuma-kō&mdash;na mga 4 anyos kan panahon na idto, 16 na monghe, burak asin kwarta nin pakikidumamay. Mga 10,000 katawo an nagbisita sa estatuwa ni Hachikō poon Marso 8-12. An lobong kan Marso 12 sa Sementeryo nin Aoyama igwa nin mga 60 katawo na nag-atendir.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=169–173}}</ref> Duwang nekropsiya an ginibo ki Hachikō. An enot nagpoon kan alas 3 nin hapon kan aldaw na siya nagadan. Nadeterminaran kaini na si Hachikō nagadan huli sa [[dirofilariasis]] (ulod sa puso) asin paggurang. Nadiskobre man kaini na igwa siyang [[dirofilaria immitis]], [[ascites]] asin [[fibrosis|fibrosis sa atay]]. Igwa man nin apat na {{transliteration|ja|[[yakitori]]}} na tuhog sa tulak ni Hachikō, alagad an mga tigsik dai man nakadanyar sa saiyang tulak o nagkawsa nin kagadanan. An mga beterinaryo nagpreserbar kan saiyang puso, pulmon, katoy, pali, asin esopago sa mga garapon na salming. An mga ini nakapahiling sa publiko sa Yayoi campus kan Museo kan Faculty of Agriculture kan Unibersidad kan Tokyo. An iba sa saiyang mga bituka ibinugtak sa saiyang lolobngan sa kataed ni Ueno.<ref name="itoh2017-179180">{{harvnb|Itoh|2017|pages=179–180}}</ref>Sa ibong kan mayo nin nakuang danyos sa saiyang tulak, may mga tawong nag-iinsistir na nagadan siya huli sa pagkakan nin yakitori skewers. An ibang ebidensya iyo na an mga paratinda nin ''yakitori'' minaabot sana sa banggi asin si Hachikō minaduman sa aga asin siya minaduman sa mga aldaw na maraot an panahon kun an mga paratinda dai minaduman sa Istasyon nin Shibuya. An debate sa ''yakitori'' nagpapadagos sagkod kan mga taon 1980. <ref name="itoh2017-179185">{{harvnb|Itoh|2017|pages=179–185}}</ref> Kan Disyembre 2010 nagpoon an ikaduwang nekropsiya, sa Yayoi campus man. An mga resulta kaini, gamit an gabos na modernong teknolohiya, pinaluwas kan Marso 2011.<ref name="itoh2017-185187">{{harvnb|Itoh|2017|pages=185–187}}</ref> Sa katapustapusi naresolberan kan mga siyentipiko an kawsa kan kagadanan ni Hachikō; an saiyang mga kawsa nin kagadanan iyo an [[carcinosarcoma|terminal carcinosarcoma]] (kanser) asin dirofilaria immitis. Nakua man ninda an microfilariasis (mga omboy na bilog na ulod). An mga kondisyon na ini nakasentro sa saiyang puso asin pulmon. Kinumpirmar man ninda na dai siya nadanyaran kan ''yakitori'' skewers.<ref name="itoh2017-185187"/><ref>{{cite web| url= https://news.yahoo.com/s/ap/as_japan_faithful_dog| archive-url= https://web.archive.org/web/20110305182929/http://news.yahoo.com/s/ap/as_japan_faithful_dog|title=Mystery solved in death of legendary Japanese dog| archive-date=March 5, 2011| work= news.yahoo.com|access-date=October 2, 2015}}</ref><ref>{{cite web| url= https://www.japantimes.co.jp/news/2011/03/04/national/worms-not-skewer-did-in-hachiko/|title=Worms, not skewer, did in Hachiko|work= The Japan Times |date= March 4, 2011|access-date=September 16, 2025}}</ref> Kada taon sa Marso 8, si Hachikō tinatawan nin onra sa paagi nin sarong seremonya nin paggirumdom sa Istasyon nin Shibuya.<ref>American Kennel Club (listed author): ''Complete Dog Book: The Photograph, History, and Official Standard of Every Breed Admitted to AKC Registration, and the Selection, Training, Breeding, Care, and Feeding of Pure-bred Dogs'', Howell Book House, 1985, p. 269. {{ISBN|0-87605-463-7}}.</ref><ref>{{cite book|last=Tremain|first=Ruthven |title=The Animals' Who's Who: 1,146 Celebrated Animals in History, Popular Culture, Literature, & Lore|publisher=Scribner|location=New York |year=1984|page=105|isbn=0-684-17621-1}}</ref> Kan 1934 an istorya ni Hachikō inako para gamiton sa sarong libro para sa mga ikaduwang grado sa maabot na taon nin pag-eskwela kan Abril 1935 tanganing magtukdo nin moralidad, kabootan, asin pagpasalamat.<ref name="itoh2017-149150">{{harvnb|Itoh|2017|pages=149–150}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dl.ndl.go.jp/pid/1277044/1/42|script-title=ja:オン ヲ 忘レルナ|trans-title=Jinjo Elementary School Training Manual for Children” Volume 2|language=ja|publisher=Ministry of Education|date=November 22, 1934|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref>{{cite book|title=Empire of Dogs|pages=1, 6, 88|last=Skabelund|first=Aaron|date=2011 |publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, New York|isbn=978-0801450259}}</ref> Si Hachikō iginagalang pa man giraray sa Hapon asin an saiyang istorya itinukdo sa mga kaakian tanganing magtukdo nin dai natatanyog na kaimbodan asin tiyaga.<ref>{{cite journal|journal=Prairie Schooner|title=The Prayer Wheel|last=Hassler|first=David|year=2002|volume=76|issue=1|page=109|jstor=40636036|url=https://www.jstor.org/stable/40636036|access-date=September 20, 2025}}</ref> ===Mga lulubngan ni Hachikō, Ueno, asin Yaeko=== [[File:Grave of Hidesaburo Ueno and monument of Hachiko, in the Aoyama Cemetery.jpg|thumb|right|An lulubngan ni Yaeko yaon sa may parol na gapo (tuong likod). An lulubngan ni Hachikō sa tuong atubangan (sa kanto kan kudal). An lulubngan ni Propesor Ueno iyo an mas halangkaw na obelisk, [[Sementeryo nin Aoyama]], Minato, Tokyo.|alt=Lulubngan nin sarong ayam asin an duwang kagsadiri kaini]] An lulubngan ni Hachikō pwedeng magin masakit hanapon. Mas dakol na tawo an nagbibisita kaini ikan sa arin man na ibang lulubngan sa sementeryo nin Aoyama. Aroaldaw igwa nin mga dolot na burak, kakanon, asin sinsilyo; lalo na sa Marso 8. An mga direksyon iyo an:<ref name="itoh2017-189190">{{harvnb|Itoh|2017|pages=189–190}}</ref> {{blockquote|text=An sadit na lulubngan ni Hachi inaapod na "Hachi-kō no hokora" (sadit na santuaryo ni Hachi-kō). Dati ini an "aiken no hokora" (sadit na santuaryo kan mga namomotan na ayam) kan nagadan nang si Ueno Hidesaburō. Ini nakatindog sa toong kanto kan lote kan lulubngan ni Ueno Hidesaburō sa Sementeryo nin Aoyama. An Sementeryo nin Aoyama namumugtak sa 32-2, 2-chōme Minami-Aoyama, Minato ward, Tokyo. Madali ining maabot gikan sa tolong istasyon nin subway kan mga linya nin subway kan Tokyo Metro (mga detalye sa ibaba). An numero kan lote para sa lolobngan ni Ueno iyo an "1-shu, ro, 6-gō (lugar), 12-gawa (lote)."Ini namumugtak sa wala na parte kan tinampo hale sa punerarya, sa lugar kan sementeryo.Hale sa punerarya, liko sa wala sa tinampo sa inotan, asin an lote yaon sa wala. Sa ibong na lado nakatindog an mga lulubngan kan mga dignitaryo arog kan mga nakaaging primer ministro kan Hapon na si Hamaguchi Osachi asin Inukai Tsuyoshi, asin an ministro sa pinansya na si Inoue Jun'nosuke. An lote na may lulubngan ni Ueno napapalibutan nin sarong kudal na gibo sa kawayan. [298] Siring man, sa luwas sana kan saiyang lulubngan, sa toong atubangan na kanto kan kudal na may rehas, itinugdok an Gapong Panggirumdom ki Hachi-kō, mga 4.5 piye an langkaw, na gibo sa gapong-Mikage (granito). An inskripsiyon nagsasabi: "Chūken Hachi-kō no hi" (Gapong Panggirumdom para sa Maimbod na Ayam na si Hachi-kō).[299] |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, mga dahon: 189-190)}} Nagadan si Yaeko kan Abril 30, 1961. Naghagad siya na ilubong sa kataid ni Ueno. An pamayo kan pamilyang Ueno nagsayuma huli ta sinda ni Ueno dai nanggad nagpakasal. Pakalihis nin 55 taon nin negosasyon asin pagputol sa red tape, an parte kan saiyang mga bangkay tinugutan na ilubong sa kataid ni Ueno asin Hachikō, sa parol na gibo sa gapo na Shirakawa sa lulubngan sa Sementeryo nin Aoyama.<ref name="itoh2017-191">{{harvnb|Itoh|2017|page=191}}</ref> An seremonyang ini nangyari kan Mayo 19, 2016, na parehong presente an pamilyang Ueno asin Sakano. An pangaran ni Yaeko asin an petsa kan saiyang kagadanan nakaukit sa gilid kan saiyang lapida, kaya naotob an pagtiripon kan pamilya ni Hachikō. "Sa pagbugtak kan mga pangaran kan duwa sa saindang lulubngan, maipapahiling ta sa mga maabot na henerasyon an katotoohan na si Hachikō igwa nin duwang paraataman." sabi ni Shiozawa. <ref name="mainichiremains"/> "Para ki Hachikō an propesor iyo an saiyang ama, asin si Yaeko iyo an saiyang ina," dugang ni Matsui.<ref name="mainichiremains"/> Itinago ni Saitō an mga tulang asin kalabera ni Hachikō sa saiyang pag-aadal. Alagad, sinda nasulo kan Tokyo Air Raid kan Mayo 25, 1945, kaiba an saiyang harong.<ref name="itoh2017-215">{{harvnb|Itoh|2017|page=215}}</ref> An mga natatadang tada ni Hachikō yaon sa apat na lugar: 1) an nagkapira sa saiyang mga bituka sa Sementeryo nin Aoyama kaiba si Ueno asin Yaeko, 2) puso asin pulmon, katoy asin pali, asin esophagus sa Yayoi campus, 3) an tungkod kan saiyang anit sa Nasyunal na Museo nin Kalikasan asin Siyensya, Parke nin Ueno, Taitō ward, Tokyo, asin 4) an unra nin “an Kalag kan Maimbod na Ayam na si Hachi-kō,” sa Templo nin Jindai, Chōfu, Tokyo. Kan mga taon 1960 an nagkapirang mga tada sa bituka ni Hachikō gikan sa Sementeryo nin Aoyama ibinalyo sa Templong Jindai na ini. <ref name="itoh2017-191195">{{harvnb|Itoh|2017|pages=191–195}}</ref> Arog kan paggibo kan bronseng estatuwa ni Hachikō, nagkaigwa nin kontrobersiya sa paggibo kan saiyang nakasakay na anit. An estatuwa ginibo gamit an saiyang nakahulog na talinga, alagad an saiyang tungkod ginibo gamit an duwang talinga na nakatindog. An mga taksidemista gustong gibohon an saindang pinakamarahay na trabaho kasuarin man, kaya inabot nin 3 bulan tanganing magibo an tungkod.<ref name="itoh2017-197207">{{harvnb|Itoh|2017|pages=197–207}}</ref> ==Legasiya== An istorya ni Hachikō nakabihag nin dai mabilang na mga tawo sa bilog na kinaban. Dai mabilang na mga bisita, Hapon asin dayuhan, an nagdadalaw sa saiyang estatuwa sa Shibuya taon-taon.<ref name="itoh2017-308">{{harvnb|Itoh|2017|page=318}}</ref> Sarong Hapon na kompanya nin aling-alingan an nagpoon kan "Day of the Idol Dog" kan 2009, na nagtataong onra sa sarong ayam kada Nobyembre 11. An inot na honoree kaini iyo si Hachikō.<ref name="itoh2017-318">{{harvnb|Itoh|2017|page=308}}</ref> Kan Hulyo 2012, an mga retrato gikan sa buhay ni Hachikō ipinahiling sa [[Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial Museum]] <ref>{{cite web |url=http://www.city.shibuya.tokyo.jp.e.mu.hp.transer.com/est/kyodo/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705004908/http://www.city.shibuya.tokyo.jp.e.mu.hp.transer.com/est/kyodo/index.html |archive-date=July 5, 2015 |title=Shibuya City / Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial Museum|publisher= Shibuya City|access-date=September 21, 2025}}</ref> sa [[Shibuya]] bilang parte kan {{transliteration|ja|Shin Shuzo Shiryoten}} (Eksibisyon kan mga bagong nakatago na materyales) eksibisyon kan mga bagong nakatago na materyales.<ref>{{cite news|url=http://ajw.asahi.com/article/behind_news/social_affairs/AJ201206160043|title=Shibuya museum showcases last photo of loyal pooch Hachiko|date=June 16, 2012|newspaper=The Asahi Shimbun|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718073400/http://ajw.asahi.com/article/behind_news/social_affairs/AJ201206160043|archive-date=July 18, 2012|access-date=September 21, 2025|author=Ohmoro, Kazuya}}</ref> Dakul na mga paninda na may temang Hachikō an ipinapabakal, kabali an: mga malinaw na folder, mga tote bag, mga holder, mga kwaderno, mga dulsi, mga cookies, ''kasutera'' (mga espongha), kulasising saa, mga rice crackers, mga saludsod, mga tsokolate, asin sarsa. An sarsa nin Hachi-kō sarong haloy nang paratinda na piggigibo kan Hachiko Sauce Company. An sarsa nin Hachikō ginigibo pa man giraray poon kan 2025 na pigkokonsiderar na saro sa pinakamarahay na sarsa na "Worcestershire" sa Hapon. Igwa ining tolong manlain-lain na namit (orihinal, semi-mahibog, asin prutas).<ref name="itoh2017-115116312">{{harvnb|Itoh|2017|pages=115–116, 312}}</ref> Kada taon sa Abril 8, poon kan 1984, an Sosyedad para sa Pagpreserbar kan Bronseng Estatwa kan Maimbod na Ayam na si Hachi-kō naggigibo nin Kapistahan ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya. Ginigibo ini sa Abril 8 imbes na Mayo 8 ta ini pinagsasaro an petsa nin kagadanan ni Hachikō sa kaaldawan ni Buddha, na inaapod na Kapiyestahan nin Burak.<ref name="itoh2017-231232">{{harvnb|Itoh|2017|pages=231–232}}</ref><ref name="itoh20237-246">{{harvnb|Itoh|2023|page=246}}</ref> ===Mga Estatuwa ni Hachikō=== {{See also|Estatwa ni Hachikō}} [[File:Front of the Statue of Hachikō, from The Holidays in Tōkyō - Shibuya, Tōkyō - 1954 - Hayashi Tadahiko.png|thumb|right|Ikaduwang estatuwa kan 1954|alt=Estatuwa nin sarong ayam]] Kasabay kan panahon na si Teru Andō, na naggibo kan estatuwang plaster, nagpaplano nin sarong estatuwang bronse, sarong senior an nagkua nin sarong eskultor, si Ōuchi, na nagdisenyo kan postcard kan Bagong Taon, tanganing maggibo nin sarong estatuwa na gibo sa kahoy ni Hachikō. An senior naghingako na an pamilya ni Ueno nag-endorso saiya na mag-asikaso kan gabos na mga komisyon ni Hachikō, alagad ini sarong hayag na gibo-gibo. An senior naggibo nin mga postcard na may woodblock-print asin pinapirmahan ini ni Stationmaster Yoshikawa. Si Andō nahahadit na gayo sa pandadaya na ini asin hinagad ki Saitō na magpoon nin sarong bronseng estatuwa. Si Saitō kontra kaini huli ta sa pagmati niya dapat sana ining gibohon pagkatapos na magadan si Hachikō. Nagprobar si Saitō na kanselaron kan senior an proyekto sa bloke nin kahoy asin makisumaro ki Andō, alagad an senior nagsayuma na magtabang o magkomiter nin kwarta na saiyang nakua. An senior na ini nagkua man ki Ōuchi tanganing maggibo nin sadit na estatuwa. Sa pag-alangan, si Saitō uminoyon sa bronseng proyekto ni Andō. Si Saitō dai nanggad inaprobetsaran si Hachikō ni na-enjoy niya an pagigin nasa atensyon.<ref name="itoh2017-126127">{{harvnb|Itoh|2017|pages=126–127}}</ref> Si Saitō asin Andō nagpoon kan Pondo tanganing Magmukna kan Bronseng Estatwa ni Hachi-kō kan Enero 1, 1934, na may dakulang suporta sa bilog na nasyon, kabali an mga akademiko, propesyonal, asin mga kaakian sa eskwelahan. An mga pondo ipinadara pa ngani hale sa Korea, na sarong kolonya kan Hapon kan panahon na idto,<ref name="itoh2017-127131">{{harvnb|Itoh|2017|pages=127–131}}</ref> siring man an Tsina, Taywan, asin Amerika.<ref name="itoh2017-127131"/><ref name="itoh2017-141">{{harvnb|Itoh|2017|page=141}}</ref> An saro sa mga paraguno nin pundo nakaakit nin mga 3,000 katawo.<ref name="itoh2017-139">{{harvnb|Itoh|2017|page=139}}</ref> Nagkaigwa nin debate an mga miyembro kan pondo manungod sa parehong pose ni Hachikō asin kun sain dapat ibugtak an estatuwa. May mga gusto siyang magtukaw na may nakahulog na talinga asin an iba mas gustong magtindog na may tradisyonal na itsura kan Akita. An iba gusto ini sa irarom kan atop kan Istasyon nin Shibuya, na kontrolado kan istasyon, asin an iba gusto ini sa luwas sana kan istasyon, na kontrolado kan Siyudad nin Tokyo. An nakatukaw na realistikong pose pinili, sa parte huli ta dai kayang gibohon ni Andō an nakatindog na pose sa saiyang satispaksion asin an estatuwa ibinugtak sa irarom sana kan mga atop kan istasyon.<ref name="itoh2017-131132">{{harvnb|Itoh|2017|pages=131–132}}</ref> An bronseng estatuwa pigbuksan kan ala-una nin hapon kan Abril 21, 1934 sa istasyon na may dakulang kaogmahan, na an lugar sa atubangan kan istasyon pano nin mga tawo. <ref name="itoh2017-143145">{{harvnb|Itoh|2017|pages=143–145}}</ref> An pagbukas nangyari sa lugar kan paradahan kan mga kargamento, bako sa huring lokasyon kan estatuwa sa atubangan kan istasyon, huli sa kakulangan nin espasyo sa enotan. Pinanginotan ni Saitō an seremonya asin yaon duman si Hachikō. An makoapo ni Ueno, si Hisako, na 10 anyos kaidto, talagang nagputol kan laso tanganing ibuksan an estatuwa, na haros dai ninda naabot ni Saitō huli sa kadakol na tawo<ref name="itoh2017-143144">{{harvnb|Itoh|2017|page=143–144}}</ref> Poon kan panahon kan pagbukas kan bronseng estatuwa kan Abril 1934 sagkod na haloy na pagkatapos na magadan si Hachikō, kadakol na mga tawo an putik na naghingako na igwa sinda nin mga ayam na ipinangaki niya, dawa ngani saro sanang gikan niya, sarong aking lalaki, an midbid, si Kuma-kō, na pagsasadiri ni Yoshitarō Itō. Si Itō igwa nin [[Fox Terrier]] na an pangaran Debbie, na iyo an ina ni Kuma-kō. Nagadan si Debbie asin si Hachikō garo baga nagdanay na monogamous pagkatapos kaiyan. <ref name="itoh2017-offspring">{{harvnb|Itoh|2017|pages=147, 169, 309–311}}</ref> [[File:Koibumi (1953).jpg|thumb|right|Bronseng estatuwa ni Hachikõ sa [[Surat nin Pagkamoot (1953 na pelikula)|1953 na pelikula na ''Koibumi'', "Surat nin Pagkamoot"]]|alt=Estatuwa nin sarong ayam]]. Kan 1933 si Andō nagpoon na maggibo nin mga sampulong 6-pulgada an langkaw na estatuwa ni Hachikō na nakahigda. Siya mismo an nagtago nin saro, saro para ki Emperatris Dowager Sadako, saro para ki Emperador Hirohito, asin saro para ki Emperatris Nagako. An iba napaduman sa saiyang mga amigo. An saro na saiyang itinatago igwa nin mga bitis sa enotan na parsial na natunaw sa darakulang [[Pagbomba sa Tokyo|mga kasulo sa Tokyo air raid kan Mayo 25, 1945]], alagad ini nabawi. Si Andō asin an saiyang aking babae parehong nagadan sa kalayong ini.<ref name="itoh2017-152">{{harvnb|Itoh|2017|page=152}}</ref> Dai nahaloy pagkatapos kan [[insidente sa Tulay nin Marco Polo]] kan Hulyo 7, 1937, an gobyerno kan Hapon nagpoon na magpahiwas asin militarisasyon kan saiyang ekonomiya, mga tawo, asin materyales para sa gera. An pangyayaring ini pigkonsiderar na kapinunan kan [[Ikaduwang Gerang Tsina-Hapon]] asin nagin parte kan [[Gera sa Pasipiko]], na parte kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. An gobyerno maghagad nin materyales para sa paghihingoa sa gera, magbubugtak nin mga kaakian na mga middle-schoolers sa pwersa nin trabaho, asin magsensura kan media. Kan 1943 an kamugtakan para sa mga metal desesperado na gayo na an mga bagay arog kan mga riles nin bantay sa zoo asin mga plake nin paggirumdom para sa mga hayop pighahagad. Kun kaipuhan an mga hayop gagadanon tanganing magamit an metal kan saindang hawla.<ref name="itoh2017-209210">{{harvnb|Itoh|2017|pages=209–210}}</ref> An mga ayam ginadan huli ta nangangaipo sinda nin kakanon. An mga German Shepherd sana an dai nakabali huli ta sinda mga ayam militar. An mga akita iyo an inot na mga punteriya huli ta sinda nagkakakan nin kadakol na kakanon asin an saindang barahibo pwedeng gamiton para sa mga amerikana (coat). Sa katapusan kan Ikaduwang Gerang Pankinaban 15-16 sanang purong Akita an buhay sa Hapon. Kun nagsayuma kang magdonar kan saimong ataman na hayop, tinatrato ka bilang sarong traydor. May mga tawong inarestar pa ngani asin pinasakitan huli sa dai pakikikooperar sa paghihingoa sa gera.<ref name="itoh2017-270272">{{harvnb|Itoh|2017|pages=210, 213–215, 270–272}}</ref> Kan magpoon an 1944 na kampanya sa pagresiklo, an estatuwa ni Hachikõ sa Istasyon nin Shibuya nagin sarong punteriya. Sabi ni Saitō, an mga tawo nagbugtak nin puting sash kaini asin nagsurat nin "Konsultalo" sa sash. Sa katapusan kan 1944 an Railways Bureau nagpaaram ki Saitō na tutunawon ninda an estatuwa. Nakua ni Saitō an Bise Ministro kan Transportasyon na mag-oyon na ibugtak an estatuwa sa bodega.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=210}}</ref> An estatuwa ibinaba kan Oktubre 12, 1944 sa tahaw nin sarong emosyonal na seremonya nin pagpaaram. Susog sa kasunduan, dapat ining magdanay sa bodega. An Railways Bureau nagbalik sa kasunduan sa pagtago asin idinonar ini sa paghihingoa sa gera. <ref name="jennifer">{{cite book|title=Consuming Life in Post-Bubble Japan: A Transdisciplinary Perspective|chapter=Robot Reincarnation: Rubbish, Artefacts, and Mortuary Rituals |last=Robertson|first=Jennifer|publisher=Amsterdam University Press|location=Amsterdam|year=2018|page=165|doi=10.2307/j.ctv56fgjm.12|jstor=j.ctv56fgjm.12 |isbn=978-94-6298-063-1 }}</ref> Dakul an namundo asin pigkonsiderar ining "Ikaduwang Kagadanan" ni Hachikõ.<ref name="itoh2017-210212">{{harvnb|Itoh|2017|pages=210–212}}</ref> Ini sa kahurihurihi natunaw kan Agosto 14, 1945 sa [[Hamamatsu]],<ref name="itoh2017-212213">{{harvnb|Itoh|2017|pages=212–213, 217}}</ref> sarong aldaw bago ipinaisi ni Emperador Hirohito an pagsuko, na tinatapos an Ikaduwang Gerang Pankinaban.<ref name="itoh2017-215"/><ref name=therisingsun>{{cite book |last1=Toland |first1=John |title=The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire 1939-1945 |year=2003 |publisher=The Modern Library|location=New York |isbn=9780812968583 |pages=838, 849}}</ref> An estatuwa nagin mga parte para sa makinarya nin lokomotibo, bakong mga bala arog kan minsan nababareta.<ref name="itoh2023-174">{{harvnb|Itoh|2023|page=174}}</ref> Si Saitō dai nakaaram kaini sagkod kan huring parte kan 1947 huli ta siya nag-ebakwar sa Tokyo pasiring sa Kyoto durante kan gera asin nagdanay duman nin magkapirang taon pagkatapos kan gera. An Nasyunal na Organisasyon nin mga Turista kan Hapon naghapot saiya manungod sa estatuwa huli ta kadakol na tawo an gustong mahiling ini, kaiba an mga Amerikano. Sinabihan sinda ni Saitō na ligtas an estatuwa.<ref name="itoh2017-215217">{{harvnb|Itoh|2017|pages=215–217}}</ref> Kan huring parte kan 1947 si Takeshi Andō, aking lalaki ni Teru, nagpadara ki Saitō nin sarong surat na nagpamondo saiya huli ta ipinaaram kaini ki Saitō na durante kan gera si Teru asin an saiyang aking babae nagadan sa Mayo 25, 1945 na pagsalakay sa eroplano, an pagsalakay sa eroplano sinulo an saiyang harong asin mga obrang arte, si Takeshi mismo na-draft asin naserbihan sa inotan na linya, nasulo sa estatuwa an parehong pagsalakay sa eroplano, asin na kaipuhan ni Takeshi an tabang ni Saitō sa paggibo nin ikaduwang estatuwa ni Hachikō.<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-215217"/> Kulang an mga materyales asin pirak sa Hapon pakatapos kan gera. Sa ibong kaini, kan huring parte kan 1947 an Komite sa Paggibo Liwat kan Bronseng Estatwa ni Hachi-kō pigmukna tanganing magtogdok nin ikaduwang estatuwa. An Nasyunal na Organisasyon nin mga Turista sa Hapon nagin maimpluwensya man sa mga paghihingoang ini.<ref name="itoh2017-219">{{harvnb|Itoh|2017|page=219}}</ref> An mga opisyales kan Supreme Commander Allied Powers (SCAP) inot na nagtumang sa mga paghihingoang ini huli ta nahiling ninda an kaimbodan ni Hachikō bilang pagpapauswag nin debosyon sa imperyalismo. Sa kahurihurihi naagimadmadan ninda na si Hachikō mayo man nin koneksyon diyan.<ref name="itoh2017-219222">{{harvnb|Itoh|2017|pages=219–222}}</ref> Sa ibong kan kasakitan sa ekonomiya kan panahon pakatapos kan guerra, dakol na ordinaryong tawo an nagdonar nin kwarta para sa ikaduwang estatuwa, siring man an dakol na maimpluwensyang tawo. Dakul na mga Amerikano an nakadangog manungod sa kapaladan kan inot na estatuwa asin nagdonar nin kwarta.<ref name="itoh2017-222">{{harvnb|Itoh|2017|page=222}}</ref> Si Takeshi Andō nagpoon na magtrabaho sa bagong estatuwa dawa ngani sa kapinunan kulang an metal. Dugang pa, mayo siyang tunay na modelo asin kinaipuhan na magsarig sa mga retrato asin mga sukol ni Saitō. Pakalihis nin mga taon, inadmitir ni Takeshi na tinunaw niya an saro sa mga panginot na gibo kan saiyang ama na naraot sa gera tanganing gibohon an ikaduwang estatuwa. An pedestal kan orihinal na estatuwa nakaligtas sa gera kaya ginamit ninda iyan para sa bagong estatuwa. Duwang bronseng plake na naglaladawan kan ginikanan ni Hachikō, saro sa Ingles asin saro sa Hapon, an nakadukot sa pedestal.<ref name="itoh2017-222-223">{{harvnb|Itoh|2017|page=222–223}}</ref> Kan Agosto 15, 1948, ikatolong anibersaryo kan anunsyo kan pagsuko ni Hirohito, si Takeshi Andō, nagbuyagyag nin ikaduwang estatuwa.<ref name="Takeshi">{{cite web|title=Sculptor of faithful dog Hachiko's statue dies at 95|url=https://english.kyodonews.net/articles/-/9889|publisher=Kyodo News|date=March 9, 2019|access-date=September 21, 2025}}</ref><ref name="newman">{{cite book|last=Newman|first= Lesléa|title=Hachiko Waits|location=New York|publisher= Macmillan|year= 2004|pages=90–92 |url=https://books.google.com/books?id=EaYX31sk98AC&dq=Hachiko+statue&pg=PA91|access-date=September 16, 2025|isbn=978-0-8050-7336-2}}</ref> Yaon duman an mga aki na nagrerepresentar sa Inglaterra, Hapon, Korea, Taywan, asin Estados Unidos.<ref name="itoh2017-223-225">{{harvnb|Itoh|2017|pages=223–225}}</ref> An bagong estatuwa yaon pa man giraray asin sarong popular na lugar nin pagtiripon. An entrada kan Estasyon nin Shibuya harani sa estatuwa na ini inaapod na ''Hachikō-guchi'', na an boot sabihon "An Laog/Luwas kan Hachikō", sa habagatan-sirangan na parte kan istasyon, <ref name="jennifer"/> saro sa limang luwas kan Istasyon nin Shibuya. An eksaktong lugar kun sain naghalat si Hachikō ngunyan minarkahan nin mga marka nin bronseng bitis.<ref name="keller">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/helen-keller/|title=Helen Keller|date=January 17, 2017 |publisher=Akita Club of America|access-date=September 16, 2025}}</ref> Dawa ngani si Hachikō iginagalang na gayo sa Hapon asin sa bilog na kinaban, igwa pa man giraray nin mga tawong dai pa man giraray iginagalang siya. An estatuwa kan Shibuya harani sa sarong lugar nin parti sa banggi asin an nagkapirang tawo, sa pankagabsan mga hoben na adultong babae, nagsasakat sa ibabaw kan estatuwa asin "naggigibo nin mga gawe na nakakaakit nin atensyon kan publiko".<ref>{{cite journal|journal=Geographical Review|title=Shibuya Center, Tokyo|last=Cybriwsky|first=Roman|year=1988|volume=78|issue=1|pages=59–60|doi=10.2307/214305 |jstor=214305|bibcode=1988GeoRv..78...48C |url=https://www.jstor.org/stable/214305?seq=1|accessdate=September 20, 2025|url-access=subscription}}</ref> An ikaduwang estatuwa na ini pigbalyo nin mga sampulong beses huli sa mga proyekto sa konstruksyon, alagad nagdadanay man sa istasyon.<ref name="itoh2017-227">{{harvnb|Itoh|2017|page=227}}</ref> Kan 1984 an bronseng estatuwa ni Hachikõ pinagsararo giraray ki Ueno kan an Faculty of Agriculture kan Unibersidad kan Tokyo narealisar na an bronseng bust na yaon sainda iyo idtong ki Ueno asin siya an kagsadiri ni Hachikō, kaya ipinadara ninda ini sa Istasyon nin Shibuya.<ref name="itoh2017-231232"/> Si Saitō nagtogdas kan Sosyedad kan Hapon para sa Paglikay sa Kabangis sa mga Hayop o sa Ingles, Japan Society for the Prevention of Cruelty to Animals (JSPCA) kan Mayo 1948 asin nagserbi bilang saro sa mga lider kaini sagkod na siya nagadan kan Setyembre 19, 1964.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=247}}</ref><ref name="itoh2023-76">{{harvnb|Itoh|2023|page=76}}</ref> Nagadan si Takeshi kan Enero 13, 2019 sa edad na 95.<ref name="Takeshi"/> An mga bitis sa inotan asin nguso kan estatuwang ini nagkikinang na ngonyan huli ta kadakol na tawo an nakaduta kaini. Maogma si Takeshi manongod kaini huli ta ipinapahiling kaini na kadakol na tawo an tunay na nagmamakulog ki Hachikō.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=330}}</ref> An saro pang estatuwa yaon sa ginikanan na banwaan ni Hachikō, sa atubangan kan [[Istasyon nin Ōdate]]; ini pigbuyagyag sa Istasyon nin Tren sa Ōdate kan Hulyo 8, 1935.<ref name="itoh2017-152154">{{harvnb|Itoh|2017|pages=152–154}}</ref> An estatuwang ini natunaw man kan mga paghihingoa sa pagresiklo kan 1945.<ref name="itoh2017-217">{{harvnb|Itoh|2017|page=217}}</ref> An pagtipon nin pondo para sa sarong bago nagpoon kan 1962 asin ini pigbuyagyag kan Mayo 1964 sa atubangan kan Ōdate Station. Ini naglaladawan ki Hachikō na nakatindog, sarong babae na nakahigda, asin tolong ido asin inaapod na "Pugro nin mga Estatwa kan Akita-inu". Kan Nobyembre 14, 1987, sarong solo na estatuwa ni Hachikō na nakatindog an itinogdok, pirang metro sana an rayo sa estatuwa kan grupo.<ref name="itoh2017-227231">{{harvnb|Itoh|2017|pages=227–231}}</ref><ref name="akitahall2">{{Cite web|url=https://en.japantravel.com/akita/akita-dog-museum-in-odate/5494|title=Akita Dog Museum in Odate|publisher=Japan Travel|date=July 23, 2013|access-date= December 24, 2020}}</ref> Sarong estatuwang gapo ni Hachikō asin mga gapo na [[stele]] an itinogdok sa istaran kan pamilyang Saitō, an saiyang ginikanan, sa Ōdate kan 2003. An mga stele naglaladawan kan saiyang ginikanan.<ref name="itoh2017-277279">{{harvnb|Itoh|2017|pages=277–279}}</ref> Kan 2004, sarong bagong estatuwa ni Hachikō an itinogdok sa atubangan kan Akita-inu Hall sa Ōdate.<ref name="akitahall1">{{Cite web|url=https://visitakita.com/en/sightseeing/history-culture/201|title=Akita Dog Museum|publisher=Visit Akita|access-date= December 24, 2020|archive-date=January 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125202131/https://visitakita.com/en/sightseeing/history-culture/201/|url-status=dead}}</ref><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-279">{{harvnb|Itoh|2017|page=279}}</ref> [[File:Statue of Hachikõ in Woonsocket, RI.jpg|thumb|right|Estatuwa ni Hachikō sa Woonsocket, Rhode Island, USA|alt=Estatuwa nin sarong ayam]] Pagkatapos kan pagluwas kan Amerikanong pelikula na ''[[Hachi: A Dog's Tale]]'' (2009), na pig-film sa [[Woonsocket]], Rhode Island, an Konsulado kan Hapon sa Estados Unidos nagtabang sa Konseho nin Turismo kan [[Blackstone Valley]] asin sa syudad nin Woonsocket na ihayag an sarong estatuwa ni Hachikō na identikal sa saro sa Shibuya Station [[Woonsocket Depot Square]], na iyo an lokasyon kan istasyon nin tren na "Bedridge" na itinampok sa pelikula.<ref>{{Cite web|url=https://www.iheartrhody.com/2017/03/sights-hachiko-statue-woonsocket.html|title=Sights ~ Hachikō statue ~ Woonsocket|website=iheartrhody.com|access-date=December 24, 2020}}</ref> An estatuwang ini sa Woonsocket gibo sa bronse asin binakal sa eBay. Ini mas sadit kisa sa saro sa Shibuya asin an pagmukna kaini dai awtorisado. Inaprobaran ni Andō na magkaigwa nin estatuwa sa Woonsocket, alagad dai niya aram na an sarong garo baga dai inaprobaran na replika na natapos na mabakal. Sarong salak na Akita na an pangaran Hachi an nagtindog para ki Hachikō sa seremonya nin dedikasyon.<ref name="itoh2017-285288">{{harvnb|Itoh|2017|pages=285–288}}</ref><ref name="itoh2023-189190">{{harvnb|Itoh|2023|pages=189–190}}</ref>. Kan Marso 9, 2015, an Faculty of Agriculture kan [[Unibersidad nin Tokyo]], an alma mater asin lugar nin trabaho ni Ueno kun saen siya nagbibiyahe kada aldaw nin trabaho sa panahon na kaiba niya si Hachikō, naggibo nin sarong bronseng estatuwa na naglaladawan ki Ueno na nagbabalik tanganing sabaton si Hachikō tanganing girumdomon an ika-80 anibersaryo kan pagkagadan ni Hachikō.<ref name="paje">{{cite web|url=https://en.japantravel.com/tokyo/hachiko-statue-university-of-tokyo/20013|last= Paje|first=Jessica A.|title=Hachiko Statue University of Tokyo|publisher=Japan Travel|date=April 21, 2015|access-date=September 21, 2025}}</ref><ref name="sora24">{{cite web |url=https://soranews24.com/2015/02/11/hachiko-japans-most-loyal-dog-finally-reunited-with-owner-in-heartwarming-new-statue-in-tokyo/ |title=Hachiko, Japan's most loyal dog, finally reunited with owner in heartwarming new statue in Tokyo |publisher=Sora News 24 |date= February 11, 2015 |access-date=August 2, 2015}}</ref> An estatuwa pig-iskultura ni Tsutomu Ueda gikan sa [[Nagoya]] asin naglaladawan nin sarong naoogmang si Hachikō na naglulukso tanganing kumustahon an saiyang kagurangnan sa katapusan kan sarong aldaw nin trabaho.<ref name="itoh2017-282">{{harvnb|Itoh|2017|page=282}}</ref> Si Ueno nakasulot nin kopya, terno, asin trench coat, na an saiyang portpolyo nakabugtak sa daga. Si Hachikō nagsusulot nin sarong ''studded harness'' siring sa nahihiling sa saiyang huring mga retrato.<ref>{{Cite news|url=https://en.japantravel.com/tokyo/hachiko-statue-university-of-tokyo/20013|title=Hachiko Statue University of Tokyo – Japan Tourism Guide and Travel Map|publisher=Japan Travel|access-date=April 9, 2018}}</ref> Sa sarong seremonya na inatenderan kan Embahador kan Hapon kan Oktubre 2016, sarong bronseng estatuwa ni Hachiko asin Dr. Ueno, na kapareho kan saro sa Yayoi Campus kan Unibersidad kan Tokyo, an pigbugtak sa Abbey Glen Pet Memorial Park sa [[Lafayette Township, New Jersey]], Estados Unidos.<ref name="lafayette">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/hachi-ko-nj-pet-cemetary/|title=Hachi-Ko Unveiled In NJ Pet Cemetery|publisher=Akita Club of America|last=Dimon|first=JoAnn|date=January 7, 2017 |access-date=September 16, 2025}}</ref><ref name="nj-ambassador">{{cite web|url=https://www.njherald.com/story/news/2016/10/10/japanese-ambassador-dedicates-local-memorial/4117890007/|title=Japanese ambassador dedicates local memorial|publisher=New Jersey Herald|last=Obernauer|first=Ed|date=October 10, 2016|access-date=September 23, 2025}}</ref> ====Lista kan mga estatwa ni Hachikō==== {| class="wikitable sortable" |- !Ngaran !Kinamumugtakan !Taon !Ngaran kan Kagmukna !Mga komento |- |Inot na Plaster na Estatwa ni Hachikō (duwang sadit na replika an yaon, an saro nakua sana kan 2014) |Tokyo |1933 |Teru Andō |Nasulo sa panahon nin pagsalakay sa ere kan 1945<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-215217"/><ref name="itoh2017-293">{{harvnb|Itoh|2017|page=293}}</ref><ref name="itoh2017-301305">{{harvnb|Itoh|2017|pages=301–305}}</ref> |- |Hachikō Miniature Lying-Down Statue |Tokyo |1933 |Teru Andō |Iprinesentar ki Empress Dowager Sadako, Emperador Hirohito, asin Empress Nagako, mga katood, si Andō nagtada nin saro (duwang perpektong estatuwa sa parehong estilo an nakua kan 2013 asin 2014)<ref name="itoh2017-152"/><ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-301305"/> |- |Inot na Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Shibuya kan JGR sa Tokyo |1934 |Teru Andō |Tinunaw kan 1945<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Replika kan Inot na Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR |1935 | |Tinunaw kan 1945<ref name="itoh2017-217"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikaduwa-a na Plaster na Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Tsuruoka kan JR, Prepektura nin Yamagata |1947 |Takeshi Andō |“Nadayag” kan 2004<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-295298">{{harvnb|Itoh|2017|pages=295–298}}</ref> |- |Ikaduwa-b na Plaster na Estatwa ni Hachikō |Museo nin Arte sa Syudad nin Kagoshima |1948 |Takeshi Andō |Nakolekta kan 1978<ref name="itoh2023-201202">{{harvnb|Itoh|2023|pages=201–202}}</ref><ref name="itoh2023-198">{{harvnb|Itoh|2023|page=198}}</ref> |- |Ikaduwang Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Shibuya kan JR |1948 |Takeshi Andō |<ref name="Takeshi"/><ref name="newman"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Pugro nin mga Estatwa nin Akita-inu |Istasyon nin Ōdate kan JR |1964 |Zen’ichirō Aikawa |Si Hachikō, sarong inang ayam asin tolong ido<ref name="itoh2017-227231"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR |1987 |Yoshio Matsuda |<ref name="itoh2017-227231"/><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Replika kan Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR, Dambana ni Hachikō |1989 | |Gibo sa [[istiripon]], ginibo giraray sa bronse kan 2009<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-277278">{{harvnb|Itoh|2017|pages=277–278}}</ref> |- |Pag-arog ki Hachikō |Fujishima Community Square |2001 | |Gibo sa Bronse<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-295298"/> |- |Estatuwang Gapo asin mga Stele na Gapo ni Hachikō |Istaran kan Pamilyang Saitō |2003 | |Lugar kan kamundagan ni Hachikō, Ōdate<ref name="itoh2017-277279"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō (“Si Hachi-kō naghihimuyawot sa saiyang ginikanan na banwaan”) |Akita-inu Hall, Ōdate |2004 |Yoshio Matsuda |<ref name="akitahall1"/><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-279"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikaduwang Bronseng Estatwa nin Pag-arog ki Hachikō |Woonsocket, Rhode Island |2012 | |Binakal sa eBay<ref name="itoh2017-285288"/><ref name="itoh2023-189190"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Istasyon nin Hisai Kintetsu, Tsu, Prepektura nin Mie |2012 |Katsuji Inagaki |Sarong derby an idinugang sa payo ni Dr. Ueno, Disyembre 2016<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-279284285"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Faculty of Agriculture, Unibersidad nin Tokyo, Yayoi campus |2015 |Tsutomu Ueda |<ref name="paje"/><ref name="sora24"/><ref name="itoh2017-282"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Abbey Glen Pet Memorial Park in Lafayette Township, New Jersey |2016 | |Kapareho kan saro sa Yayoi Campus kan Unibersidad kan Tokyo<ref name="lafayette"/><ref name="nj-ambassador"/><ref name="itoh2023-201202"/> |- |Sadit na Bronseng Estatuwa ni Hachi |Parke nin Miyashita, Shibuya, Tokyo |2020 | |Sa “Shibuya Hachi Compass”<ref name="itoh2023-201202"/><ref name="itoh2023-252253">{{harvnb|Itoh|2023|pages=252–253}}</ref> |} ===Mga Kumpleanyo=== Kan Nobyembre 10, 2012, [[Google]] piggirumdom an magigin ika-89 na kumpleanyo ni Hachikō sa paagi nin pag-upload nin sarong [[Google Doodle]] na naglaladawan kan bantog na ayam na naghahalat sa riles kan Estasyon nin Shibuya asin kapot an sombrero ni Ueno sa saiyang nguso.<ref name="doodle"/> Kan Nobyembre 10, 2023, an mga tawong Hapon naggirumdom kan magigin ika-100 na kumpleanyo ni Hachikō. Kabali sa mga pangyayari an mga pagbisita sa Istasyon nin Shibuya, mga kanta, asin mga bayle.<ref>{{Cite news |last=Tamura |first=Hikoshi |date=November 13, 2023 |title=Events celebrating loyal dog Hachiko's 100th birthday held in north Japan city |url=https://mainichi.jp/english/articles/20231113/p2a/00m/0na/025000c |newspaper=[[Mainichi Shimbun]]|access-date=September 16, 2025}}</ref> Sarong [[holographic display]] ni Hachikō an pigbugtak sa Akita Dog Visitor Center sa Odate, Prepektura nin Akita, na nag-aako nin mga bisita na nag-abot tanganing magselebrar kan saiyang pagkamundag.<ref>{{Cite web |last=Yoshida |first=Koichi |date=November 13, 2023 |title=Akita celebrates 100 years since birth of Hachiko with hologram |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/15047231 |work=[[The Asahi Shimbun]]|access-date=September 16, 2025}}</ref> ===Sa midya=== [[File:One anniversary of Hachiko 19360308 Scan10038.JPG|thumb|Marso 8, 1936; an enot na anibersaryo kan pagkagadan ni Hachiko|alt=Kadaklan nin mga tawo na nagtatao nin paggalang sa estatuwa nin ayam]] Si Hachikō iyo an tema kan 1987 na pelikula na {{nihongo3|"An Oosipon ni Hachikō"|[[Hachikō Monogatari]]}}pigdirehiran ni Seijirō Kōyama, na nag-istorya kan saiyang buhay poon sa saiyang pagkamundag sagkod sa saiyang kagadanan asin nagkaigwa nin espirituwal na pakikipag-ulay sa saiyang kagurangnan.<ref>{{cite web|url=http://www.eiren.org/toukei/1987.html|title=過去興行収入上位作品|trans-title=Past top-grossing films|publisher=Motion Picture Producers Association of Japan|language=Japanese|accessdate=September 16, 2025}}</ref><ref name="databank">{{cite web |title=邦画興行収入ランキング|trans-title=Japanese film box office ranking |url=http://www.generalworks.com/databank/movie/rank04.html |access-date=September 16, 2025|website=SF MOVIE DataBank |publisher=General Works |language=ja}}</ref> Pigkonsiderar na sarong blockbuster na kapangganahan, an pelikula iyo an huring dakulang hit para sa Japanese film studio [[Shochiku|Shochiku Kinema Kenkyū-jo]].<ref>{{cite book|first=Anne Tereska |last=Ciecko|title=Contemporary Asian Cinema: Popular Culture in a Global Frame|publisher=Berg Publishers|location=Oxford|year=2006|pages=194–195|isbn=1-84520-237-6}}</ref> Ini an pinakahalangkaw na kita na pelikula sa Hapon kan 1987 asin nakaresibe kan Yamaji Fumiko Film Award.<ref name="itoh2017-318"/> An saro pang pelikula na nakabasar ki Hachikō iyo an 2015 [[Tataramon na Telugu|Telugu]] na pelikula, [[Tommy (pelikula kan 2015)|''Tommy'']].<ref>{{Cite web|title=Tommy Telugu Movie Review, Rating|url=https://www.indiaherald.com/Movies/Read/81368/Related-Content-URL|access-date=2020-10-10|website=APHerald [Andhra Pradesh Herald]|language=en}}</ref> An "[[Jurassic Bark]]" (2002), episode 7 kan season 4 kan animated series na ''[[Futurama]]'' igwa nin pinalawig na pag-omaw ki Hachikō, na si [[Philip J. Fry|Fry]] nakadayag kan mga fossilized na tada kan saiyang ayam, si Seymour. Pagkatapos na ma-freeze si Fry, ipinapahiling na si Seymour naghalat ki Fry na magbalik sa laog nin 12 taon sa luwas kan Panucci's Pizza, kun saen nagtatrabaho si Fry, na dai nanggad nagsuway sa huring pagboot kan saiyang kagurangnan na halaton siya.<ref>{{cite web|url=https://www.syfy.com/syfy-wire/futurama-writer-most-devastating-moment-jurassic-bark|title='Futurama' writer on lessons of 'Jurassic Bark,' one of the most devastating half-hours of TV ever made|publisher=Syfy|last=Jackson|first=Matthew|date=August 1, 2022|access-date=September 16, 2025}}</ref> An Hachikō iyo man an tema kan sarong librong pang-aki kan 2004 na may titulong: ''Hachikō: An Tunay na Istorya kan Sarong Maimbod na Aso'', na isinurat ni [[Pamela S. Turner]] asin pig-ilustrar ni [[Yan Nascimbene]].<ref>{{cite book|url=http://www.publishersweekly.com/978-0-618-14094-7|last=Turner|first=Pamela S.|title=Hachikō: The True Story of a Loyal Dog|publisher= Publishers Weekly|isbn=978-0-618-14094-7|access-date=September 21, 2025}}</ref> An saro pang librong pang-aki, sarong halipot na nobela para sa mga parabasa sa gabos na edad na inaapod na ''[[Hachiko Waits]]'', na isinurat ni [[Lesléa Newman]] asin pig-ilustrar ni [[Machiyo Kodaira]], an ipinublikar ni Henry Holt & Co. kan 2004.<ref>{{Cite web |title=Hachiko Waits |url=http://www.lesleakids.com/hachiko.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929010501/http://www.lesleakids.com/hachiko.html |archive-date=September 29, 2015|access-date=October 1, 2013 |website=lesleakids.com}}</ref> Sa manga na Hapon na ''[[One Piece]]'', igwa nin kaparehong istorya sa sarong ayam na an pangaran ChouChou.<ref>{{cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/tv-shows/One-Piece/Chou-Chou/|title=Chou-Chou|publisher=Behind The Voice Actors|access-date=September 16, 2025}}</ref> Sa video game: ''[[An Kinaban Natatapos Saimo]]'' (2007), an estatuwa ni Hachikō itinampok, ini pigtutukoy sa nagkapirang okasyon. An lokasyon kan estatuwa ni Shibuya igwa nin papel sa naratibo kan kawat. An estatuwa itinampok giraray sa sequel: ''[[Neo: An Kinaban Natatapos Saimo]]'' (2021).<ref>{{Cite video game |title=The World Ends with You |developer=[[Jupiter (company)|Jupiter]] |publisher=[[Square Enix]] |platform=[[Nintendo DS]] |quote='''Shiki:''' Aram mo iyan. Hoy, kun makaagi kita digdi...mahilingan kita sa RG. Ika, ako, asin si Beat. Tibaad dai mo ako mamidbid, kaya...aram ko! Iiba ko si Mr. Mew. Pwede kitang magin sarong grupo giraray!|year=2008}}</ref><ref>{{Cite video game |title=The World Ends with You |developer=[[Jupiter (company)|Jupiter]] |publisher=[[Square Enix]] |platform=[[Nintendo DS]] |quote='''Shiki:''' Neku? Maghirilingan kita sa ibong na lado. Aram mo an lugar nin pagtiripon. Hachiko! / '''Neku:''' Heh. Sarong petsa ini.|year=2008}}</ref> Nahiling kan prodyuser na si Vicki Shigekuni Wong an estatuwa ni Hachikō mantang nagbibisita sa Shibuya kan mga taon 1980 asin napahiro nanggad kan saiyang buhay kaya pagkatapos magbalik sa Estados Unidos,<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=308–309}}</ref> nag-ampon siya nin sarong ayam na Shiba Inu asin nginaranan ining Hachi. Kan an saiyang namomotan na ayam, si Hachikō, nagadan sa edad na 16, nagdesisyon siang gumibo nin pelikula manongod ki Hachiko, sarong simbolo kan makosog na bogkos sa pag-oltanan nin mga ayam asin tawo.<ref>{{cite web|url=https://www.jflalc.org/home-hatchitale|title=Outdoor Movie Screening: HACHI - A Dog's Tale|publisher=Japan Foundation Los Angeles|access-date=September 16, 2025}}</ref> An nagresultang pelikula, ''[[Hachi: A Dog's Tale]]'' (pinaluwas kan Agosto 2009), sarong Amerikanong pelikula na pinagbidahan kan aktor na si [[Richard Gere]], na pigdirehir ni [[Lasse Hallström]], manungod ki Hachikō asin sa saiyang relasyon sa sarong Amerikanong propesor asin sa saiyang pamilya na nagsusunod sa parehong istorya, alagad iba. Halimbawa, an Hachikō sarong regalo ki propesor Ueno, an parteng ini laen nanggad sa Amerikanong bersyon.<ref name="nyt">{{Cite news |title=Film Has Two Big Names and a Dog, but No Big Screens |first=Dave |last=Itzkoff |author-link=Dave Itzkoff |date=September 24, 2010 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2010/09/25/arts/television/25dogs.html |access-date=September 16, 2025 |url-access=subscription}}</ref> An pelikula pig-film sa [[Woonsocket]], Rhode Island, sa laog asin palibot kan [[Woonsocket Depot Square]] na lugar asin itinampok man si [[Joan Allen]] asin [[Jason Alexander]]. An papel ni Hachi ginampanan kan tolong Akita: Leyla, Chico, asin Forrest. Ilinaladawan ni Mark Harden kun pano niya asin kan saiyang grupo sinanay an tolong ayam sa libro: ''"Animal Stars: Behind the Scenes with Your Favorite Animal Actors."''<ref>{{cite book |title=Animal Stars: Behind the Scenes with Your Favorite Animal Actors |type=Hardcover |year=2014 |first1=Robin |last1=Ganzert |first2=Allen |last2=Anderson |first3=Linda |last3=Anderson |first4=Marty (Foreword) |last4=Becker (Foreword) |pages=[https://archive.org/details/animalstarsbehin0000ganz/page/296 296 pages] |publisher=[[New World Library]] |edition=1st |isbn=978-1608682638 |url=https://archive.org/details/animalstarsbehin0000ganz/page/296 |access-date=November 20, 2015 }}</ref> Pagkatapos kan pelikula, inampon ni Harden si Chico.<ref name="nyt"/> ====Si Hachikō mismo sa midya==== Si Hachikō mismo nagkaigwa nin dai mababa sa duwang pagluwas sa midya kan 1934, an pinakahalangkaw na punto kan saiyang kabantogan pagkatapos kan pagbuyagyag kan estatuwa. Kan 1994, [[Nippon Cultural Broadcasting]] sa Hapon nakapagbalik nin sarong rekording kan pag-uwang ni Hachikō, ''Junjō bidan Hachi-kō'' (Nakakapukaw sa Puso na Istorya ni Hachi-kō), gikan sa sarong lumang 78 RPM na rekord kan Kikusui Records na nabari sa nagkapirang pidaso. An mga pidaso pinagsararo gamit an [[laser]]. Nagkaigwa nin dakulang kampanya sa pag-anunsio asin kan Sabado, Mayo 28, 1994; 59 taon pagkatapos kan saiyang kagadanan, minilyon na mga paradangog sa [[radyo]] an nag-abang tanganing madangog an pag-uwang ni Hachikō.<ref>{{cite news |author=Reid |first=T.R. |date=June 3, 1994 |title=Japan's Hero Barks from Beyond the Grave |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/06/03/japans-hero-barks-from-beyond-the-grave/aa761354-d891-4bed-b451-6f123f5fbd44/ |accessdate=13 November 2018 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Ini pigbabareta na garo "maluyang pag-ungol nin sarong gurang na lobo", na kapareho kan "Wohw. Wohw. Wohw."<ref name="itoh2017-146147">{{harvnb|Itoh|2017|pages=146–147}}</ref> Kan Disyembre 1934 si Hachikō naggibo nin sarong cameo sa sarong pelikula na ''Arupusu taishō'' (Hade kan [Hapon] Alps). Sa sarong eksena sarong lalaki an nagsasabi sa mga paradalan manungod sa impormasyon sa bronseng plake kan estatuwa ni Hachikō. Sarong aking lalaki an bakong interesado asin hinapot siya kan lalaki kun tano. An aking lalaki, na hinahaplos an liog ni Hachikō, nagsabi "Magdigdi ka, Mister. Ini an tunay na Hachi-kō. Bakong interesante an Hachi-kō Bronze Statue. Magin maboot ka sa tunay na Hachi, imbes."<ref name="itoh2017-146147"/> ===Yaeko Sakano=== [[File:Yaeko Sakano.jpg|thumb|right|Yaeko Sakano kan 1923|alt= Hoben na babaeng Hapon na naka-kimono]] Si {{nihongo|Yaeko Sakano|坂野 八重子|Sakano Yaeko}},{{efn|Dai aram an orihinal na pangaran ni Yaeko sa pagkadaraga. Mantang parati siyang inaapod na Yeako Ueno, dai niya legal na makukua an pangaran na iyan o magmana kan pagsasadiri ni Ueno huli ta bako sindang kasal. Alagad, parati siyang inaapod na saiyang agom asin sa apelyidong Ueno. Haloy nang ibinareta na sinda mayo nin aki, alagad nagkaigwa sinda nin sarong aking lalaki.<ref name="itoh2023-240241"/> Si Ueno nag-ampon nin sarong daragita na an pangaran Tsuruko, na dai aram an apelyido sa pagkamundag. Naagom ni Tsuruko an sarong lalaki na an pangaran Yasushi Sakano. Legal na inampon ni Yaeko si Sakano dangan legal na kinua an apelyidong Sakano. Kun kaya, midbid man siya sa apelyidong Sakano.<ref name="itoh2017-70"/> Gusto kan pamilya ni Ueno na siya mag-agom nin ibang babae alagad si Ueno sa laog kan kasal naglusot siya sa pinto sa likod.<ref name="itoh2017-73"/>}} parating inaapod na Yaeko Ueno, iyo an daing agom na kapadis ni Hidesaburō Ueno sa laog nin haros 10 taon sagkod sa saiyang kagadanan kan 1925. Huli ta daing agom, dai niya kayang manahon an mga pagsadiri ni Ueno.<ref name="itoh2017-73"/> Si Hachikō pigbabareta na nagpahiling nin dakulang kaogmahan asin pagkamoot saiya sa kada pagbisita niya saiya. Si Tomokichi Kobayashi, na kaiba ni Hachikō sa laog nin dakul na taon, nagbareta na si Hachikō naglukso sana sa kaogmahan kan mahiling: si Yaeko asin Ueno. Siya man an tawong makakapasakay saiya sa sarong taksi.<ref name="itoh2017-108110"/><ref name="itoh2017-257258">{{harvnb|Itoh|2017|pages=257–258}}</ref> Sinabi ni Yaeko na mayo nang ibang ayam na nakakasabot sa mga tawo arog kan ginibo ni Hachikō asin na siya tunay na maboot.<ref name="itoh2017-260261">{{harvnb|Itoh|2017|pages=260–261}}</ref> Nagadan si Yaeko kan Abril 30, 1961,<ref name="itoh2017-70">{{harvnb|Itoh|2017|page=70}}</ref> sa edad na 76 asin ilinubong sa sarong templo sa [[Taitō]], mas harayo sa lulubngan ni Ueno, sa ibong kan saiyang mga kahagadan sa mga miyembro kan saiyang pamilya na ilubong kaiba an saiyang kapadis. Kan 2013, an mga dokumento ni Yaeko, na nagpapahiling na gusto niyang ilubong kaiba si Ueno, nakua ni Sho Shiozawa, na sarong propesor kan Unibersidad kan Tokyo. Si Shiozawa iyo man an presidente kan Sosyedad nin Hapon sa Patubig, Pag-alog, asin Inhenyeriya sa Bukid, na iyo an namamahala kan lolobngan ni Ueno sa Sementeryo nin Aoyama.<ref name="mainichiremains">{{Cite news|url=https://mainichi.jp/english/articles/20160520/p2a/00m/0na/017000c|title=Remains of Hachiko master's wife reinterred with husband, famously loyal dog|date=2016-05-20|work=Mainichi Daily News|access-date=2018-04-10|language=en}}</ref> Kan Nobyembre 10, 2013, na iyo an ika-90 anibersaryo kan pagkamundag ni Hachikō, Sho Shiozawa asin Keita Matsui, sarong curator kan {{ill|Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial|ja| Museum}}, namatean an pangangaipo ni Yaeko na ilubong kaiba si Ueno asin Hachikō.<ref>{{Cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html|title=In love and death|work=The Nation|access-date=2018-04-10|language=en|archive-date=April 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410135009/http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html|url-status=dead|accessdate=2025-11-01|archivedate=2018-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180410135009/http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html}}</ref> An proseso nagpoon sa andam na pagtugot kan mga pamilyang Ueno asin Sakano asin an mapangganang negosasyon sa pamamayo kan Sementeryo nin Aoyama.<ref name="itoh2023-233">{{harvnb|Itoh|2023|page=233}}</ref> Alagad, huli sa mga regulasyon asin [[burukrasya]], an proseso naghaloy nin mga 2 taon.<ref name="itoh2017-191"/> Si Shiozawa nagpadagos man bilang saro sa mga organisador na imbuelto sa pagtogdok kan bronseng estatuwa ni Hachikō asin Ueno na pigbuksan sa natad kan Unibersidad kan Tokyo kan Marso 9, 2015, tanganing girumdomon an ika-80 anibersaryo kan kagadanan ni Hachikō.<ref name="paje"/><ref name="sora24"/> ====Misteryo ni Hidesaburō Ueno asin aki ni Yaeko Sakano==== An mga Hidesaburō are Yaeko haloy nang pigbabareta na mayo nin mga aki,<ref name="itoh2023-240241"/> apwera sa sarong pagsambit sa sadiring mga nakasurat na rekord ni Yaeko manungod ki Hachikō. Nagsurat siya "Si Hachi sarong maboot na ayam. Kan siya sarong taon pa sana, namundag an samong aking lalaki. Si Hachi maboot man sa samong omboy. Parati kong nahihiling si Hachi sa kwarto kan omboy asin nagtuturog kaiba an samong aking lalaki. Si Hachi mamomoton na gayo sa samong aking lalaki kaya minsan itinatago ko sinda sa higdaan. Ini an nagpapaogma ki Hachi."<ref name="itoh2017-260263">{{harvnb|Itoh|2017|pages=260–263}}</ref> asin si Propesor Itoh nagsurat "Na an saiyang aking lalaki namundag kan si Hachi sarong taon an edad dai pa nanggad nasambit sa arin man na dokumento, sa kaaraman kan kagsurat na ini.""<ref name="itoh2017-260263"/> Si Kazuto Ueno, kan Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno Hidesaburō asin Hachi-kō, iyo an posibleng makoapo ni Hidesaburō. Siya ipinamidbid bilang siring sa sarong magkapares na estatuwa na dedikasyon kan asin Ueno sa [[Hisai, Mie]] kan 2012.<ref name="itoh2017-279284285">{{harvnb|Itoh|2017|pages=279, 284–285}}</ref> Yaon man siya sa pinakaenot na presentasyon kan “Best Idol Dog” kan 2009.<ref name="itoh2023-240241">{{harvnb|Itoh|2023|pages=240–241}}</ref> Nagdakula siya sa prepektura kan Ueno Hidesaburō, an Prepektura nin Mie. Mayo nin rekord nin kagadanan nin sarong aking lalaki ni Hidesaburō asin Yaeko na nagadan na hoben pa. Siya an aki kan saindang sarong beses na nasambit na aki, si Jin Ueno. Posibleng kinua kan pamilyang Ueno an aking ini huli ta bako ining lehitimo na tawan siya nin legal na mga proteksyon, na sarong komun na gawi kan panahon na idto. Si Jin nagdakula sa Hisai, asin sarong "pamangkin" ni Hidesaburō, dawa ngani si Hidesaburō asin Yaeko dai tinugutan na mahiling siya. Si Jine nagin alkalde kan Hisai asin miyembro kan Mie Prefecture Assembly.<ref name="itoh2023-240241"/> Si Jin iyo man an legal na paraataman kan lolobngan ni Hidesaburō sa Aoyama Cemetery. Alagad si Kazuto namundag kan 1937. Pwedeng napasala ni Yaeko an pagkamundag ni Hisako kan Pebrero 1924 sa mas amay na pagkamundag kan saiyang aking lalaki. Si Jin namundag kan Hulyo 31, 1912 asin igwa nang edad na magin ama ni Kazuto. Igwa nin sarong dokumentaryo sa TV kan 1999 manungod ki Hachikō kun saen si Kazuto nagluwas bilang makoapo ni Dr. Ueno.An dokumentaryo nagpahiling nin sarong henealohiya kan pamilya kan pamilyang Ueno kun saen si Jin iyo an solong aki ni Hidesaburō asin si Kazuto iyo an pinakamatuang aki ni Jin. Sa dokumentaryong ini si Kazuto nagsabi: “May sarong beses na nagsabi sako na an sakong lolo nagpadakula kan saiyang mga ayam na garo baga igwa sinda nin sadiring dignidad, kun paanong an mga tawo igwa nin dignidad.” Ini nagpapatunay na si Hidesaburō asin Yaeko igwa nin sarong aking lalaki, si Jin, asin siya an ama ni Kazuto.<ref name="itoh2023-240241"/> ===Si Helen Keller asin si Stevie Wonder=== [[File:Helen Keller with her Akita Kenzan-Go.jpg|thumb|right|Si Helen Keller kaiba an saiyang ikaduwang Akita ''Kenzan-Go''|alt=Babae kaiba an saiyang ayam]] Si Helen Keller nagbisita sa Akita Prefecture kan Hunyo 1937 asin aram asin naghapot manungod sa Hachikō. Nagpoon siyang mag-ataman nin mga ataman na hayop asin ipinamidbid sinda sa Amerika. Nagtuyo siyang magbisita sa Korea, Tsina, asin sa estatuwa ni Hachikō sa Shibuya, alagad an saiyang pagbisita naputol kan [[Insidente sa Tulay nin Marco Polo]]. Kaya dai nakapag "namidbid" si Hachikō sa pagbiyaheng idto.<ref name="kelleritoh">{{harvnb|Itoh|2017|pages=321–325}}</ref> An saiyang inot na Akita, ''Kamikaze-Go'' ("divine wind"), na inapod niyang ''Kami'' sa halipot, dinara tanganing sabaton siya sa Tokyo kan siya kaipuhan na maglayag pabalik sa Amerika. An pinakainot na Akita na itinao saiya iyo si ''Kamikaze-Go'', na iyo an pinakainot na Akita na nagbyahe sa ibang nasyon hale sa Hapon asin an pinakainot na Akita sa Amerika. Nagadan siya sa helang duwang bulan pagkatapos mag-abot sa Amerika kan Nobyembre 18, 1937 asin si Keller tinawan kan tugang na lalaki ni ''Kamikaze-Go'' kan Hunyo 1, 1939 sa Tokyo, ''Kenzan-Go'' ("matirik na bukid"), ''Go-go'' sa halipot na pagtaram. An relasyon kan Hapon asin Estados Unidos grabe an pagluya kan panahon na idto asin igwa nin kahaditan sa mag-ibong na lado kun baga an "G-go" makakaabot sa Amerika nin ligtas.<ref name="kelleritoh"/><ref>{{cite web|url=https://akitainu-news.com/en/archives/261|title=Deep and Beautiful Bond between Helen Keller and Akita Dogs|publisher=Akita-Inu News|date=October 17, 2020|access-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thevintagenews.com/2017/02/13/helen-keller-had-a-japanese-akita-dog-named-kamikaze-go-she-was-the-first-to-bring-an-akita-dog-to-the-united-states/|title=Helen Keller had a Japanese Akita dog named Kamikaze-go; She was the first to bring an Akita dog to the United States|publisher=The Vintage News|last=Blazeski|first=Goran|date=February 13, 2017|access-date=September 17, 2025}}</ref><ref name="Ogasawara">{{cite web |url=http://www.northlandakitas.com/hellen.htm |title=Helen Keller and Akitas |first1=Ichiro |last1=Ogasawara |publisher=Akita Learning Center |access-date=7 May 2011}}</ref> Si Keller asin Go-Go marahayon na mga kairiba poon pa kan inot na aldaw. Si Go-Go nag-irok pa ngani kan saiyang inot na banggi sa harong ni Keller na nagtuturog sa pamitisan kan saiyang higdaan.<ref>{{Cite web|last=Gibeault|first=Stephanie|title=Hellen Keller, Accomplished & Inspirational Icon, Was a Lifelong Dog Lover|url=https://www.akc.org/expert-advice/news/helen-keller-was-a-true-dog-lover/|access-date=2022-02-10|website=American Kennel Club|language=en}}</ref>Nagadan si Go-go kan 1944 o 1945. Pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, kadakol na mga Amerikano an nagdara nin kadakol na mor Akitas, na sa totoo mga pinaghalo na Shepherd-Akita, pabalik sa Amerika. An mga ayam na ini nagin midbid bilang mga Amerikanong Akitas.<ref name="kelleritoh"/> Kan Agosto 30, 1948, nadutaan niya an [[Estatuwa ni Hachikō|ginibo giraray na estatuwa ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya]], 15 aldaw sana pagkatapos na ini ibuyagyag.{{efn|An nagkapirang pinagkukuanan nagbareta kan Setyembre 5, 1948.<ref name="Takeshi"/><ref name="keller"/><ref name="kelleritoh"/>}} Si Stevie Wonder nagpabiyahe sa saiyang nguhod na tugang na lalaki pasiring sa Prepektura nin Akita kan 2000 tanganing hanapon siya nin sarong tuta na Akita. Igwa siyang Akita kan siya huben pa asin nag-insistir na magkua nin sarong Akita na Hapon ngunyan ta sa pagmati niya sinda an tunay na Akita.<ref name="wonderitoh">{{harvnb|Itoh|2017|page=326}}</ref> ===Shibuya Ward Minibus=== [[File:Shibuya Hachiko Bus (2846051593).jpg|thumb|Shibuya Hachiko minibus|alt=Bus na may motibo nin ayam]] Kan 2003, sa Shibuya ward, sarong minibus (opisyal na inaapod na "Shibuya-ward Community Bus") an nagpoon nin mga ruta sa ward, na pig-apod na {{ill|"Hachikō-bus"|ja|ハチ公バス}}.<ref name="itoh2017-312314">{{harvnb|Itoh|2017|pages=146–147, 312–314}}</ref> An mga bus manlaen-laen an kolor (pula, kahel, asul) tanganing ipaaram kun arin sa tolong ruta an saindang pigdadalagan. An mga bus halipot asin mahiwas tanganing makatabang sa pagbiyahe sa paggutok kan Shibuya. Madadangog kan mga tawo an temang kanta na {{nihongo||ハチ公バスのうた|Hachikō-basu no uta}}, an "Hachikō Bus Song", sa bus na ini. An serbisyo nin kanta nagpoon kan Hulyo 2006. An distrito kan eskwelahan sa Shibuya-ward nag-ampon kan kanta asin an mga eskwelahan sa elementarya sa lugar nagtutugtog kaini sa oras nin pangudtohan.<ref name="itoh2017-312314"/><ref>{{cite web|url=https://www.shibukei.com/headline/354/|title=コミュニティバス「ハチ公バス」が28日から運行開始|trans-title=Community bus "Hachiko Bus" begins operation on the 28th|publisher=Shibukei|language=ja|date= March 1, 2003|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Hachiko Bus|url=https://www.kanpai-japan.com/tokyo/hachiko-bus#|publisher=Kanpai Japan|date=March 4, 2025|access-date=September 23, 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Hachiko Bus |url=https://www.fujikyu.co.jp/en/transportation/transportation04.html|publisher=Fujikyu|date=|access-date=September 23, 2025}}</ref> ==Kaagimba na mga kaso== {{Main|Listahan kan mga indibidwal na ayam#Maimbod pagkatapos na magadan an kagsadiri}} ==Hilingon man== * {{anl|Argos (ayam)|Argos}} * {{anl|Balto}} * {{anl|Fido (Italyanong ayam)|Fido}} * {{anl|Greyfriars Bobby}} * [[Listahan kan mga indibidwal na ayam]] * {{anl|Kaimbodan (monumento)|''Kaimbodan''}} * {{anl|An pinakamarahay na katood nin lalaki}} * {{anl|Nipro Hachiko Dome}} * [[Pet ownership in Japan]] * {{anl|Shep (Amerikanong ayam)|Shep}} * {{anl|Stargazing Dog|''Stargazing Dog''}} * {{anl|Togo (ayam)|Togo}} ==Tala== {{notelist}} ==Mga toltolan== {{Reflist|30em}} ==Urog pang mababasa== * {{cite book |title=Hachi: The Truth of the Life and Legend of the Most Famous Dog in Japan |publisher=[[Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|first1=Mayumi |last1=Itoh |year=2013 |asin=B00BNBWDQ4}} * {{cite book|title=Taka-chan and I: A Dog's Journey to Japan|last=Lifton|first= Betty Jean|year=2012|isbn=978-1590175026|publisher=NYR Children's Collection}} * {{cite book |title=Hachi&Friends |publisher=[[Amazon.com]] |first1=Anastasia |last1=Ormeron |year=2021 |asin=B0921HP6MG}} * {{cite book |title=Empire of Dogs: Canines, Japan, and the Making of the Modern Imperial World |series=Studies of the Weatherhead East Asian Institute |publisher=[[Columbia University]] |first1=Aaron Herald |last1=Skabelund |isbn=978-0-8014-5025-9 |year=2011 |url=https://books.google.com/books?id=zovKIQO6aEYC}} * {{cite book|title=Hachiko: The True Story of a Loyal Dog |publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2004 |isbn=978-0618140947|last=Turner |first=Pamela S.}} ==Mga panluwas na takod== {{Commons}} * {{Cite AV media|last = |first= |date = 1934|title= ハチ公記録現実|url= https://www.youtube.com/watch?v=NHCx-xNQXIY|trans-title = Hachikō recording reality!|format= video|language= Japanese|location= Tokyo|publisher= Youtube |access-date =September 20, 2025}} - The only known video/film of Hachikō taken while he was alive. This video clip is from the 1934 movie Hachikō appeared in, ''Arupusu taishō'' (King of the [Japan] Alps), which was made after the bronze statue was unveiled. You can even spot his droopy left ear. It does not have him barking, but he is seen walking around. The man is talking to an audience and the boy with his arm around Hachikō is the boy who tells the man to be kind to Hachikō. * {{Cite AV media|last = |first= |date = 1994|title= 忠犬ハチ公の映像と声 |url= https://www.youtube.com/watch?v=JNsukeNKpsY|trans-title = Video and voice of the faithful dog Hachikō |format= video|language= Japanese|location= Tokyo|publisher= TV morning show segment "A Dog's Life" on Youtube |access-date =September 29, 2025}} - TV segment about the release of the record of Hachikō's voice. It shows the acutal record, plays some of Hachikō's voice, and shows short clips from ''Arupusu taishō'' (King of the [Japan] Alps). The radio broadcast of the restored record was on May 28, 1994. This TV segment was also in 1994, exact date uncertain. * {{Cite AV media|last = |first= |date = October 29, 2020|title= Hachiko The Full Story of a Loyal Dog: AI Colorization & Real Bark |url= https://www.youtube.com/watch?v=_J-RbUNoBpA|format= video|location= Tokyo|publisher= Youtube |access-date =September 29, 2025}} - Youtube documentary about Hachikō that shows parts of the 1994 TV show, including Hachikō's bark. {{Authority control}}{{Portal bar|Tokyo|Dogs}} {{DEFAULTSORT:Hachiko}} [[Kategorya:1923 mga pagkamundag nin hayop]] [[Kategorya:1930 sa Hapon]] [[Kategorya:1935 mga nagadan na hayop]] [[Kategorya:Kasaysayan kultural kan Hapon]] [[Kategorya:Nagadan huli sa kanser sa Hapon]] [[Kategorya:Mga ayam sa Hapon]] [[Kategorya:Mga monumento nin ayam]] [[Kategorya:Hachikō]] [[Kategorya:Indibidwal na mga ayam sa Hapon]] [[Kategorya:Mga indibidwal na eksibit nin taksidermiya]] [[Kategorya:Mga ataman sa Hapon]] [[Kategorya:Mga estatuwa sa Hapon]] r5jt0s1qculltp22c1u2e3yqhwpbgvf 306469 306468 2026-06-14T07:01:21Z CommonsDelinker 2 Removing [[:c:File:Front_of_the_Statue_of_Hachikō,_from_The_Holidays_in_Tōkyō_-_Shibuya,_Tōkyō_-_1954_-_Hayashi_Tadahiko.png|Front_of_the_Statue_of_Hachikō,_from_The_Holidays_in_Tōkyō_-_Shibuya,_Tōkyō_-_1954_-_Hayashi_Tadahiko.png]], it has been deleted f 306469 wikitext text/x-wiki {{Short description|Ayam na Akita midbid sa saiyang pagkamaimbod (1923–1935)}} {{For|linyang Subangan na JR na nagtatakod kan Hachiōji sa Takasaki|Linyang Hachikō}} {{Infobox hayop | name = {{nihongo|Hachikō|ハチ公}} | image = Hachiko.JPG | alt = Nakatukaw an puting ayam | caption = Hachikō ({{c.|1934}}) | species = [[Ayam]] ''(Canis familiaris)'' | breed = [[Akita (lahi nin ayam)|Akita]] | gender = [[Lalaki]] | birth_date = katahawan kan Nobyembre 1923<ref name="itoh2017">{{cite book|title=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan |publisher=[[Amazon (company)|Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|last=Itoh|first=Mayumi|date=2017|isbn=978-197-33-8013-9|pages=22–23}}</ref><ref name="itoh2023"/> | birth_place = harani sa [[Ōdate]], Akita, Hapon | death_date = Marso 8, 1935 (edad 11) | death_place = [[Shibuya]], Tokyo | resting_place = [[Lulubngan nin Aoyama]] | resting_place_coordinates = | awards = {{unbulleted list|Ika-1ng bronseng estatuwa ni Hachikō sa [[Istasyon nin Shibuya]] (pinara)|ikaduwang bronseng estatuwa ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya (kun saen siya naghalat)|Mga bronseng estatuwa ni Hachikō sa [[Istasyon nin Ōdate]], sa atubangan kan [[Akita Inu Preservation Society]] sa [[Ōdate]], sa [[Woonsocket Depot]], asin sa [[Unibersidad nin Tokyo]], Hapon}} | relativeage = | occupation = | employer = | role = | years_active = | known = Maimbod na naghahalat kan pagbalik kan saiyang nagadan na kagsadiri sa laog nin labing siyam na taon sagkod sa kagadanan ni Hachikō. | title = {{nihongo3|'maimbod na ayam na si Hachikō'|忠犬ハチ公|Chūken Hachikō}} | predecessor = | successor = | residence = | owner = [[Hidesaburō Ueno]] | parents = | weight = {{cvt|41|kg}} | height = {{cvt|64|cm}}<ref name="itoh2017-103">{{harvnb|Itoh|2017|page=103}}</ref> | appearance = Puti (puting mala-peach) | named after = | website = }} Si {{Nihongo|'''Hachikō'''| '''ハチ公''' |extra=kabangaan kan Nobyembre 1923 – Marso 8, 1935}}<ref name="itoh2017"/><ref name="itoh2023">{{cite book|title=Hachikō: At the Centennial of his Birth |publisher=[[Amazon (company)|Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|last=Itoh|first=Mayumi|date=2023|isbn=979-837-01-9191-6|page=7}}</ref> sarong [[ayam]] na [[Akita (lahi nin ayam)|Akita]] na nagigirumdoman huli sa saiyang makusog na dedikasyon sa saiyang kagsadiri na si [[Hidesaburō Ueno]], na padagos niyang pighalat sa laog nin haros 10 taon pagkatapos kan pagkagadan ni Ueno kan 1925. Si Hachikō namundag kan kabangaan kan Nobyembre 1923, sa sarong oma harani sa [[Ōdate]], [[Prepekturang Akita]], Hapon.<ref name="hollywood">{{cite news |title=Hollywood the latest to fall for tale of Hachiko |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2009/06/25/national/hollywood-the-latest-to-fall-for-tale-of-hachiko/ |publisher=[[Kyodo News]] |newspaper=[[The Japan Times]] |date=June 25, 2009 |access-date=25 September 2014 |archive-date=April 7, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407022943/https://www.japantimes.co.jp/news/2009/06/25/national/hollywood-the-latest-to-fall-for-tale-of-hachiko/ |url-status=dead }}</ref> Kan 1924, si [[Hidesaburō Ueno]] na sarong propesor sa [[Imperyal na Unibersidad nin Tokyo]], dinara siya tanganing mag-erok sa [[Shibuya]], Tokyo bilang saiyang ataman na hayop. Nagsasabat si Hachikō ki Ueno sa [[Istasyon nin Shibuya]] aroaldaw pagkatapos kan saiyang pagbiyahe pauli. Nagpadagos ini sagkod kan Mayo 21, 1925, kan si Ueno nagadan huli sa [[aneurysm|cerebral aneurysm infarction]] mantang nasa trabaho. Poon kaidto sagkod sa saiyang kagadanan kan Marso 8, 1935, si Hachikō minabalik sa Istasyon nin Shibuya haros aroaldaw tanganing halaton an pagbalik ni Ueno. Pagkagadan ni Ueno, si Hachikō tinatrato nin maraot kan kadaklan na mga tawong nagtatrabaho o nagduduman sa Istasyon nin Shibuya. Dai ini nakapugol saiya. Pagkatapos na siya magin midbid sa bilog na nasyon, an saiyang istorya nin pedilidad asin kaimbodan nagdakula asin siya nagin mas marahay an pagtrato. Igwa man siya nin mga problema sa salud sa bilog niyang buhay. Pagkatapos na siya namidbid sa bilog na kinaban, an saiyang istorya nagdara ki [[Helen Keller]] sa pagdara kan pinakaenot na Akita sa Amerika. Poon kan saiyang kagadanan, siya padagos na nagigiromdoman sa bilog na kinaban sa popular na kultura sa paagi nin mga estatuwa, pelikula asin mga libro. ==Buhay== ===Kamundagan asin ngaran=== Nagkaigwa nin kadakol na karibarawan asin salang impormasyon manungod sa pagkamundag asin pagngaran ki Hachikō. Si Hachikō, sarong krema-puti na Akita, namundag kan kabangaan kan Nobyembre 1923,<ref name="itoh2017"/><ref name="itoh2023"/> sa sarong uma na namumugtak sa [[Ōdate, Akita|Ōdate]], Prepektura nin Akita, Hapon. Saro siya sa apat na purong tuta na Akita, gabos lalaki, sa paagi kan saiyang ama na si ''Ōshinai-yama-gō'' ("bukid Ōshinai") asin ina na si ''Goma-gō'' ("Linga").<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–23}}</ref> An hulapi na "gō" mayong partikular na kabu'tan alagad ginagamit para sa mga purong hayop, arte, eroplano, asin tren.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=23}}</ref> An mga paghihingako na si Hachikō bakong sarong purong Akita nadiskredito.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–23, 102–106, 111, 154–155}}</ref> Kadaklan kan karibarawan manungod sa saiyang pagkamundag gikan sa sarong pekeng sertipiko nin pagkamundag na ipinaluwas kan 1934. An pekeng sertipiko na ini naglista kan saiyang petsa nin pagkamundag bilang Nobyembre 20, siring man an mga salang magurang.<ref name="itoh2017-19-20">{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–20}}</ref> Alagad, an saiyang petsa nin pagkamundag parateng pigseselebrar bilang Nobyembre 10.<ref name="doodle">{{Cite web|url=https://doodles.google/doodle/hachikos-89th-birthday/|publisher=Google Doodles|title=Hachiko's 89th Birthday|date=November 10, 2012|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref name="akitaclub">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/hachiko/|title=Hachikō |date=January 16, 2017 |publisher=Akita Club of America|access-date=September 16, 2025}}</ref> An mga ido na Akita itinao sa saindang mga bagong kagsadiri bago sinda mag-edad nin duwang bulan. Nin huli ta aram ta na si Hachikō ipinadara hale sa Ōdate kan Enero 14, 1924, posibleng namundag siya pagkatapos kan Nobyembre 14, 1923.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=27–28}}</ref> An tunay na ginikanan ni Hachikō dai napatunayan sagkod kan Mayo 1975.<ref name="itoh2017-saiji">{{harvnb|Itoh|2017|pages=21, 27–28, 31, 112–113}}</ref> Manlain-lain na teorya an pig-esposar para sa ginikanan kan pangaran ni Hachikō. May mga pinagkukuanan na nagsasabi na an pangaran na Hachi (八, “walo”) pinili huli ta nariparo ni Propesor [[Hidesaburō Ueno]] na an mga kuko sa inotan ni Hachikō nakakaagid sa korte kan kanji para sa walo kan siya nagtindog.<ref name="nippon1">{{cite web|url=https://www.nippon.com/en/japan-glances/jg00137/|title=Hachikō, the Faithful Dog|publisher=Nippon.com|date=September 1, 2023|access-date=September 16, 2025}}</ref> An iba nagsasabi na huli ta si Hachikō an ikawalong ido sa sarong litter nin walong ido.<ref name="akitaclub"/> Susog ki Propesor Mayumi Itoh, an tunay na rason kun tano ta nginaranan na Hachi an ido dai pa lubos na napatunayan. An mga dugang na teorya na nasambit ni Itoh iyo na kan panahon na idto ini sarong popular na pangaran para sa mga ayam asin na an pangaran nangangahulugan na marahay na kapaladan.<ref name="itoh2017-51-53">{{harvnb|Itoh|2017|pages=51–53}}</ref> Itinao ni Itoh an paliwanag na ini bilang mas makatotoohan:<ref name="itoh2017-51-53"/> {{blockquote|text= An desididong paisi gikan sa apat na ido na Akita na pinadakula ni Ueno kaidto. An mga ini nginaranan na Tarō, Tarō II (o Jirō, depende sa ginikanan), Gorō, asin Roku (o Rokurō). Tarō an pinaka-komun na pangaran kan matuang lalaki sa Hapon kan panahon na idto. Sa ibong na lado, an Jirō nanonongod sa ikaduwang aking lalaki.An Gorō nangangahulugan na ika-limang aking lalaki.An Roku nangangahulugan na anom, asin si Rokurō an ikaanom na aking lalaki. Si Ueno posibleng marhay na nginaranan an huring Akita-inu na Roku, huli ta an Rokurō garo baga medyo nakabugkos an dila. Kasunod kan pagkasunod-sunod na ini sa mga numero, dapat kutanang nginaranan ni Ueno an sunod na ido na Akita na Shichi (pito) o Shichirō (an ikapitong aking lalaki). Minsan siring, an mga tawong tubong Tokyo nagtataram kan tradisyonal na diyalekto nin Tokyo, arog kan nagkapirang taga-London sa Inglaterra nagtataram na may aksentong Cockney. Dakul na mga taga-Tokyo an dai kayang sabihon an tataramon na "shichi" nin malinaw, asin imbes, pigsasayod ini na "hichi." Kaya, si Ueno naglaktaw nin pito, asin nginaranan an ido na Hachi (walo). Hinale niya an “rō” sa Hachirō (siring kan ginibo niya para ki Rokurō), huli ta an Hachirō medyo nakabugkos man an tanog. Kaya, nangyari an pagngaran ki Hachi. Ini magkakaigwa nin kahulugan. An interpretasyon na ini kan pagngaran ki Hachi dai pa nanggad naipresentar sa arin man na literatura manungod sa Hachi. |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, pages: 51-53)}} Midbid man an Hachikō sa Hapon na {{nihongo3|'maimbod na ayam na si Hachikō'.|忠犬ハチ公|'''chūken Hachikō'''}}, na may hulapi na {{transliteration|ja|-kō}} (公) sa kahulugan nin nobleng tawo, prinsipe, duke, kagurangnan;<ref name=":0">{{cite web |title=Kō (公) |trans-title=Kō (male) |url=https://kotobank.jp/word/%E5%85%AC-61341 |website=Kotobank.jp |publisher= |language=Japanese |quote=人や動物の名前に付けて，親しみ，あるいはやや軽んずる気持ちを表す。 |trans-quote=Ginagamit pagkatapos kan mga pangaran nin tawo o hayop tanganing ipahayag an pagkamoot o dikit na pagduhagi|access-date=September 16, 2025}}</ref> sa kontekstong ini, ini sarong mamomoton na pagdagdag sa saiyang pangaran na '''Hachi'''. An hulapi na ''kō'' garo nagin ordinaryo pagkatapos na an sarong artikulo kan 1932 manungod sa Hachikō nagluwas sa ''[[The Asahi Shimbun]]''.<ref name="itoh2023-99101">{{harvnb|Itoh|2023|pages=99–101}}</ref> ===Buhay kaiba si Ueno=== [[File:Hachiko puppy.webp|thumb|Si Hachi (ido sa tahaw, medyo sa wala), kaiba an estudyante-aprentis, si Saisuke Ozeki, John (an English pointer na nakahigda), asin si Esu (itom na ido sa kublit ni Saisuke), Yoyogihara Field, tigsoli 1924|alt=Young man with three dogs<ref name="itoh2023-3537">{{harvnb|Itoh|2023|pages=35–37}}</ref>]] Si Ueno sarong propesor sa agrikultura sa [[Unibersidad nin Imperyal na Tokyo]] asin an pioneer kan inhenyeriya sa agrikultura sa Hapon.<ref name="itoh2017-25">{{harvnb|Itoh|2017|page=25}}</ref> Kabaliktaran sa parating ibinareta, si Ueno dai nagbayad nin ¥30 para ki Hachikō. Siya sarong regalo gikan ki Chiyomatsu Mase, sarong dating estudyante niya.{{efn|An mga maluyang pinagkukuanan nagsasabi na si Ueno mismo an nagbakal ki Hachikō sa kantidad na ¥30, alagad an mga kalidad na pinagkukuanan dai nagsusuportar kaini.<ref name="itoh2017-244">{{harvnb|Itoh|2017|page=244}}</ref>}} Si Mase iyo an pamayo kan Seksyon nin Pagkultibar nin Dagang Tatanom sa Prepektura nin Akita. Inareglo ni Mase na si Reizō Kurita, saro sa saiyang mga empleyado, maghanap nin sarong ido na Akita para ki Ueno. Si Kurita nagbalyo sa Prepektura nin Akita sa harong na kataid mismo kan mga kagsadiri ni Hachikō, si Saitō Giichi asin an saiyang agom na si Mura. Si Kurita nagin pamilyar na marhay ki Mura asin naghagad nin sarong ido para ki Ueno.<ref name="itoh2017-27">{{harvnb|Itoh|2017|page=27}}</ref> Si Kurita asin an duwang kairiba naglakaw nin 12.5 milya hale sa oma kan Saitō pasiring sa istasyon nin tren sa sarong bagyo.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=30}}</ref>Si Hachikō ipinadara sa sarong bag na dagami na may mga cookies,{{efn|An bag na dagami sarong ''yoko-dawara'', sarong sadit na sukol na ''kome-dawara'', na ginagamit sa pagdara nin bagas na may halangkaw na kapasidad sa pag-iingat nin init. <ref>{{harvnb|Itoh|2023|page=12}}</ref>}} na dai niya kinakan, sa sarong pagbiyahe sa tren tanganing mag-istar kaiba si Ueno sa [[Shibuya]], Tokyo.<ref name="itoh2017-25"/><ref name="itoh2017-27"/><ref name="BBC2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-65259426|title=Hachiko: The world's most loyal dog turns 100|publisher=BBC|date=July 1, 2023|access-date=September 16, 2025}}</ref> An ido naghale sa Ōdate kan Enero 14, 1924 asin nag-abot sa Tokyo kan Enero 15, 1924,{{efn|Si Itoh nagtatao nin detalyadong marhay na pagsaysay kan mga petsa asin sirkumstansya kan pagbaklay ni Hachikō pasiring sa Tokyo, na naglaladawan kan mga iskedyul kan tren, natural na mga pangyayari, asin sarong surat.<ref name="itoh2017-273146">{{harvnb|Itoh|2017|pages=27–31, 46}}</ref>}} sa Istasyon nin Ueno, bako sa Istasyon nin Shibuya siring sa parating ibinareta huli sa sarong pekeng postcard na ginibo kan Shibuya stationmaster. An pag-abot sa Estasyon nin Ueno dai marigon na napatunayan sagkod kan Nobyembre 1979. <ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=35–44}}</ref> An mga detalyeng ini kun pano nagin ataman na hayop ni Ueno si Hachikō dai aram sagkod kan Mayo 1975 kan si Yūkichi Muraoka, ehekutibong direktor kan Society for the Preservation of Akita-inu, nakanompong nin duwang surat hale ki Kurita pasiring ki Saiji Giichi, an aki ni Saitō Giichi.<ref name="itoh2017-saiji"/> Si Saitō Giichi asin Mura iyo man an mga lolo asin lola sa ina ni [[Yasushi Akashi]], sarong dating [[United Nations]] Under-Secretary-General, an solamenteng Hapon na nagkakapot kan siring na posisyon.<ref name="itoh2017-25"/><ref name="itoh2023-112114">{{harvnb|Itoh|2023|pages=112–114}}</ref> [[File:Hachiko family.webp|thumb|Si Hachikō kaiba an pamilyang Hamano|alt=Dog with a human family]] Pag-abot sa Tokyo, si Hachikō sa primero pighona na gadan na, huli sa sarong nakakapagal na mabagsik na pagsakay sa tren sa kabukidan sa tiglipot,<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=35}}</ref> alagad si Ueno asin an saiyang agom sa ley, si Yaeko Sakano, nakapagbalik saiya sa salud pagkatapos nin anom na bulan.<ref name="BBC2"/><ref name="itoh2017-53">{{harvnb|Itoh|2017|page=53}}</ref> An nakakapagal na biyahe sa tren tibaad iyo an rason kan malalang mga helang ni Hachikō. <ref name="itoh2023-3435">{{harvnb|Itoh|2023|pages=34–35}}</ref> Si Ueno namomoot sa ayam, na tinotogotan si Hachi na magturog sa laog kan harong asin sa irarom kan saiyang pangsulnopan-na-estilo na higdaan, na pinadakula siya na may mamomoton na pag-ataman.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=53–56}}</ref><ref name="Todai2025">{{Cite web |title=東大ハチ公物語 |url=https://www.en.a.u-tokyo.ac.jp/hachi_ueno_hp/hp/prospectus.htm|publisher=University of Tokyo |website=ハチ公と上野博士の物語|trans-title=The story of Hachikō and Dr. Ueno |language=ja |access-date=June 6, 2025}}</ref> Si Hachikō igwa nin mga problema sa pagtunaw, na nagkawsa nin [[diarrhea]], sa bilog niyang buhay, kaya si Ueno asin Yaeko nagsunod sa sarong estriktong regimen sa pagkakan para saiya. <ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=54–56, 77}}</ref> Si Ueno nagbibiyahe aroaldaw pasiring sa trabaho, asin si Hachikō minaluwas sa harong tanganing kumustahon siya sa katapusan kan aldaw sa Istasyon nin Shibuya.<ref name="Asahi2015">{{Cite news |title=ハチ公 やっと博士のもとへ |url=https://www.asahi.com/special/kotoba/archive2015/mukashino/2015030400002.html |newspaper=朝日新聞デジタル|publisher=Asahi Shimbun Digital |date=2015-03-04 |language=ja|trans-title=Hachiko finally reaches the professor |access-date=June 6, 2025}}</ref> An mga lokal asin mga tawohan kan istasyon dai nahaloy nagin pamilyar sa magpadis asin naobserbaran an aroaldaw na rutina kan ayam. An magpadis nagpadagos sa aroaldaw na rutina sagkod kan Mayo 21, 1925, kan si Ueno dai na nagbalik .<ref name="NewsGawakaru2024">{{Cite web |title=ハチ公の飼い主 上野先生|trans-title=Hachiko's owner, Professor Ueno |url=https://www.newsgawakaru.com/news/2401/20_21 |website=ニュースがわかるオンライン|publisher=News Gawakaru |date=December 22, 2023 |language=ja |access-date=June 6, 2025}}</ref> Si Ueno nagadan sa [[aneurysm|cerebral aneurysm infarction]] mantang yaon sa opisina kan sarong katrabaho, si Hiroaki Yoshikawa, bako mantang nagtatao nin lecture o sa sarong miting kan mga paratukdo, dawa ngani yaon siya sa sarong miting kan mga paratukdo kan aga na idto .<ref name="itoh2017-62">{{harvnb|Itoh|2017|page=62}}</ref> ===Dakol na hiro=== [[File:Yaeko hachiko.webp|thumb|Si Hachikō sa Istasyon nin Shibuya, {{c.|1933}}|alt=Dog at a train station]] Kan bangging idto, si Hachikō nagduman sa Istasyon nin Shibuya arog kan dati, alagad dai na nagbalik si Ueno. Si Hachikō, na dai nakasabot na nagadan na an saiyang kagsadiri, nag-abot arog kan dati kan banggi asin naghalat kan pag-abot ni Ueno.<ref name="akitaclub"/><ref name="itoh2017-67">{{harvnb|Itoh|2017|page=67}}</ref> Kan dai nakapuli si Ueno, si Hachikō nagin napupurisaw asin nag-amoy asin naglakaw-lakaw sa mayong laog na harong ni Ueno.<ref name="nippon1"/> Kan Mayo 21, an aldaw na nagadan si Ueno, pinatos ni Yaeko an kamiseta ni Ueno na may mantsa nin dugo sa laog nin sarong ''[[futon]]'' asin ibinugtak ini sa luwas na bodega. Kan sunod na aldaw, Mayo 22, nawara si Hachikō. Nakua siya nin sarong surugoon sa bodega sa luwas pakalihis nin tolong aldaw, kan Mayo 24. Mayo pang kinakan si Hachikō.<ref name="itoh2017-67"/> An pagmata ni Ueno ginibo sa saiyang harong kan Mayo 25 asin si Hachikō nagdanay sa irarom kan lungon o kabaong ni Ueno.<ref name="itoh2017-263">{{harvnb|Itoh|2017|page=263}}</ref> Kan sunod na aldaw, Mayo 26, si Hachikō nagbalik sa Istasyon nin Shibuya tanganing maghalat ki Ueno.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=67–69}}</ref> Sa ibong kan mga 15 bulan sana niyang kaiba si Ueno, naghalat si Hachikō ki Ueno, "nagbibiyahe" haros aroaldaw sa laog kan masunod na siyam asin kabangang taon,{{efn|Kun idadagdag mo an 9 taon, 9 bulan asin 15 aldaw sa petsa nin kagadanan ni Ueno makukua mo an petsa nin kagadanan ni Hachikō. Si Hachikō dai sana nagbibiyahe kun siya harayo sa lugar kan Shibuya o may helang.<ref name="itoh2023-ill">{{harvnb|Itoh|2023|pages=37, 63–64, 106, 118, 180–182, 184–185, 236}}</ref><ref name="itoh2023-ill2">{{harvnb|Itoh|2017|pages=92, 121, 164}}</ref>}} asin sa kahurihurihi nakaakit kan atensiyon nin iba. Dakul na mga tawong nagbisita sa istasyon nin tren sa Shibuya an nakakahiling ki Hachikō aroaldaw. Sa mga suminunod na semana, si Yaeko asin an mga katrabaho naggibo nin mga areglo para sa pag-ataman sa ayam. Si Hachikō itinao sa mga bagong paraataman nin dakol na beses, asin ipinadara sa bukid nin halipot na panahon, alagad paorootrong nakadulag o naglagawlagaw pabalik sa lugar nin Shibuya.<ref name="nippon1" /> Igwa nin kadikit na beripikadong impormasyon manungod ki Hachikō para sa panahon na 1925-1928 asin kadaklan kaini nagkokontrahan.<ref name="itoh2017-73">{{harvnb|Itoh|2017|page=73}}</ref> An mga estudyante ni Ueno maimbod na marhay saiya kaya nagtogdok sinda nin harong na bakasyonan para saiya asin ki Yaeko.<ref name="itoh2023-42">{{harvnb|Itoh|2023|page=42}}</ref> Nag-ampon man siya nin sarong aking babae, si Tsuruko. Si Tsuruko inagom si Yasushi Sakano asin nagkaigwa sinda nin dai mababa sa sarong aki, sarong daragita na an pangaran Hisako, na namundag kan Pebrero 1924,<ref name="itoh2023-240241"/> sa bansag na Chako-chan. An pagkagadan ni Ueno nakadestroso sa pinansiyal para ki Yaeko asin Tsuruko. Ipinabakal kan mga estudyante ni Ueno an harong na bakasyonan nin huli ta dai ini mamana ni Yaeko nin huli ta dai pa sinda legal na kasal, asin ginamit an mga kita sa pagtogdok nin harong sa Tsurumaki sa Setagaya ward sa Shibuya asin suportaran an natatadang pamilya. An mga pangyayaring ini naghaloy nin mga duwang taon asin an nagresultang kariribokan nagin masakit man ki Hachikō, na iyo an dahilan kun tano ta kakadikit an beripikadong impormasyon manungod saiya sa panahon na ini.<ref name="itoh2017-7374">{{harvnb|Itoh|2017|pages=73–74}}</ref> Si Ueno asin Yaeko igwa nin duwang iba pang ayam, sarong [[English Pointer]] na an pangaran John, asin sarong itom na halo na an pangaran Esu.<ref name="itoh2023-3537"/> Si Yaeko kinaipuhan na maghale sa saindang harong kan amay na parte kan Hulyo 1925, duwang bulan pagkagadan ni Ueno. Sarong ayam sana an saiyang madadara sa harong na ini na inaarkilahan, si Esu; garo baga huli ta dai niya kayang hagadon sa mga paryentes na atamanon siya huli ta siya agresibo. Si John asin Hachikō nagduman sa sarong paryente, si Watanabe, na nagpapadalagan nin sarong bakalan nin ''[[kimono]]'' sa Tokyo, kun saen sinda pinapagdanay na nakagapos sa bilog na aldaw, apwera sa sarong paglakaw kada aldaw. An pag-istar na ini naglawig sana nin pirang semana asin si Hachikō nagduman ki Sada, an matuang tugang na babae ni Yaeko, asin sa saiyang agom, si Nenokichi Takahashi, kan kabangaan kan Hulyo. Dai na nahiling giraray ni Hachikō si John. <ref name="itoh2017-7576">{{harvnb|Itoh|2017|pages=75–76}}</ref> Si Takahashi igwa nin negosyo na naggigibo nin mga tukawan sa barberya. Igwa sindang ayam na an ngaran "S", na nakikipag-ulay na marhay ki Hachikō. An pamilyang ini nakaistar sa Asakusa ward kan Tokyo. Mantang an mga Takahashi nag-ataman nin marahay sa medikal asin pagkakan ki Hachikō, pinapagdanay ninda siyang nakagapos sa likod kan harong sa bilog na aldaw sa sarong tukawan na barbar asin an saiyang mga problema sa pag-abo nagpadagos. Susog sa "The Tale of Loyal Dog Hachi-kō" (1934), ni Kazutoshi Kishi, sarong aldaw si Hachikō nakaluwas sa saiyang nakapako na higot asin nakipaglaban sa iba. Nagkapirang mga paradalan an nagtama ki Hachikō gamit an mga kasangkapan asin gustong gadanon siya, alagad si Kōichirō, aki kan mga Takahashi, an nagpugol sainda. Susog ki Kishi, si Hachikō nagdanay sa mga Takahashi sagkod sa tig-init o amay na tigrakdag kan 1927. Dangan si Hachikō nag-istar kaiba si Yaeko sa harong na itinogdok kan estudyante ni Ueno para saiya sa Setagaya. Digdi tinugutan siyang maglagaw-lagaw giraray, alagad tinamakan niya an mga oma asin dai siya nakipag-ulay ki Esu.<ref name="itoh2017-7779">{{harvnb|Itoh|2017|pages=77–79}}</ref> Kadaklan kan istorya ni Kishi pigkokonsiderar na fiction asin bakong kredible.<ref name="itho2017-81">{{harvnb|Itoh|2017|page=81}}</ref> [[File:Hachikō giving a paw.jpg|thumb|right|Si Hachikō nagtatao nin kuko|alt=Aso na nag-aalok nin kuko]] Sa “Anthology of Hachi-kō Literature” (1991), isinaysay ni Masaharu Hayashi an istorya ni Tomokichi Kobayashi, an nguhod na tugang na lalaki kan hardinero ni Ueno, si Kikusaburō Kobayashi, na midbid bilang "Kiku-san". Si Tomokichi nag-eerok sa harong ni Kikusaburō kan panahon na ini. Sinabi ni Tomokichi na si Hachikō nag-istar sana sa Asakusa nin sarong bulan, alagad kinumpirmar na siya nakagapos sa tukawan nin barbero sa likod kan harong kan Takahashi. Mantang malinaw na si Hachikō bakong maogma, hinagad ni Yaeko ki Kikusaburō na atamanon siya. Kan si Tomokichi nagduman tanganing kuanon si Hachikō sa mga Takahashi sa Asakusa, si Hachikō naogma asin susog ki Tomokichi, aram ni Hachikō na mapuli na siya sa Shibuya. Kan panahon na ini si Hachikō dakulaon na mayo nin siisay man na makakapirit saiya na maghiro. Sa kabangaan kan dalan pabalik sa Shibuya, si Hachikō pagal asin nagugutom kaya nagtukaw siya asin dai na naghihiro. Si Tomokichi nakakua nin sarong restawran asin pinakakan si Hachikō, kaya nagpadagos sinda sa pagbaklay pasiring sa Shibuya. Igwa man nin report kan sarong lokal na historyador, si Kichiji Watanabe, na si Hachikō nagbalik sa Shibuya harani sa residensya ni Kobayashi kan Abril 1926, bago pa man matapos an bagong harong ni Yaeko sa Setagaya.<ref name="itoh2017-79-81">{{harvnb|Itoh|2017|pages=79–81}}</ref> An harong ni Kobayashi harani sa Istasyon nin Shibuya. Pinahimutikan man ni Tomokichi an sarong istorya na si Hachikō nagluwas sa harong sa Asakusa asin nagdalagan pabalik sa dating istaran ni Ueno.<ref name="itho2017-81"/> Apwera sa pagiging hardinero ni Ueno, si Kikusaburō iyo man an saiyang paratrabaho asin naggigibo nin mga trabaho asin mga sugo para saiya. Si Ueno mayo sa pagrahay kan mag-abot si Hachikō sa Tokyo. Hinagad niya sa saiyang ampon na aking babae, si Tsuruko, na kuanon si Hachikō, alagad si Kikusaburō iyo an tawong nagkua ki Hachikō sa Istasyon nin Ueno kan Enero 15, 1924.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=44, 84–85}}</ref> Midbid niya si Hachikō gikan sa saiyang trabaho sa paghardin, nakakawat saiya, asin an saiyang harong 20 minutos sanang paglakaw hale sa Istasyon nin Shibuya, sarong lugar na midbid na marhay ni Hachikō. Kan tig-init kan 1925, si Yaeko naggibo nin masakit na desisyon na iregalo si Hachikō ki Kikusaburō nin huli ta aram niyang magigin maogma siya duman.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=82–83}}</ref> Posible, alagad dai pa napatunayan, na si Hachikō nabuhay kaiba si Yaeko nin saro o labi pang beses sa laog kan mga pagbalyong ini. An ki Tomokichi pigkokonsiderar na kredible.<ref name="itho2017-81"/> ===Daing katapusan na paghanap=== [[File:Hachiko on watch.webp|thumb|Si Hachikō naghahalat sa Istasyon nin Shibuya, {{c.|1933}}|alt=Sarong ayam na naghihigda sa sarong istasyon nin tren]] Sa ibong kan mga pagkadisturbo sa paglipat-lipat asin dai pirming marahay an pagtrato, kan mag-istar si Hachikō sa mga Kobayashi, nagbalik siya sa pagbiyahe pasiring sa Istasyon nin Shibuya haros aroaldaw. Aroaldaw ano man an kamugtakan kan panahon, siya minalataw sa atubangan kan mga trangkahan kan istasyon, na minalataw nin eksakto sa parehong lugar asin oras na an tren dapat na mag-abot.<ref name="BBC2"/><ref name="itoh2017-84">{{harvnb|Itoh|2017|page=84}}</ref><ref name="jtimes">{{cite web|url=https://japantravel.navitime.com/en/area/jp/guide/NTJhowto0209-en/|title=The Legend of Hachiko|publisher=Japan Times|access-date=September 16, 2025}}</ref> Si Kikusaburō nagkaigwa nin sarong aking lalaki, si Sadao, na namundag kan Enero 5, 1924, sampulong aldaw bago nag-abot si Hachikō sa Tokyo, kaya sinda nagdakula na magkaibanan. Kan 1990 si Hayashi nag-interbyu man ki Sadao para sa saiyang librong "Anthology of Hachi-kō Literature". Ibinareta ni Sadao na an saiyang ama deboto ki Hachikō bilang sarong buhay na girumdoman ni Ueno asin mas marahay an pagtrato saiya kisa sa saiyang sadiring mga aki. Isinaysay man ni Sadao na si Hachikō dakulaon kaya an mga tawo parateng natatakot saiya asin na an tanog nin mga badil, daguldol, asin kikilat. An mga badil madadangog sa saindang harong gikan sa haraning [[Parke nin Yoyogi|Yoyogi Military Exercise Field]], na iyo an magpadara ki Hachikō na magtago sa aparador kan kwarto kan mga kaakian, na ginibo man niya kan makadangog siya nin kikilat.<ref name="itoh2017-8487">{{harvnb|Itoh|2017|pages=84–87}}</ref> Kun an tanog nin badil o kikilat mangyari kun mayo si Hachikō sa harong, madalagan siya pasiring sa harong nin siisay man tanganing magtago.<ref name="itoh2017-91">{{harvnb|Itoh|2017|page=91}}</ref> Alagad si Hachikō mahilig sa niyebe. Nagdadalagan siya pababa sa niyebe, na ginagamit an saiyang payo asin liog sa pagmaneho.<ref name="itoh2017-2 61">{{harvnb|Itoh|2017|page=261}}</ref> Nagigirumdoman ni Tomokichi si Hachikō nin maogma asin gustong-gustong makipag-olay saiya. Sinabi man niya na pinakakan ni Ueno si Hachikō nin hilaw na karne, na pwedeng iyo an nagin kawsa kan [[dirofilariasis]] (ulod sa puso) ni Hachikō. Pinahimutikan man ni Tomokichi an mga paghihingako na dinara ni Ueno si Hachikō sa mga klase, nin huli ta aram ni Ueno na an ibang tawo natatakot sa mga ayam.<ref name="itoh2017-8485">{{harvnb|Itoh|2017|pages=84–85}}</ref> Kan Tigsoli kan 1929 si Hachikō nagkaigwa nin kaso kan [[mange]] na grabe kaya nawara an gabos niyang buhok asin haros magadan. An pamilya Kobayashi nagsayuma na magsuko saiya asin si Hachikō sa kahurihurihi nakabawi. Bago kaini an walang talinga ni Hachikō medyo nahulog huli sa sarong laban nin ayam. Pakatapos kaini, an saiyang walang talinga nag-urong nin orog pa kisa kaidto.<ref name="itoh2017-9193200">{{harvnb|Itoh|2017|pages=91–93, 200}}</ref> By 1933, Si Hachikō naggugurang na asin an mga Kobayashi nagtogdok nin sarong higdaan na gibo sa kahoy na may dayami para saiya na mag-erok sa Istasyon nin Shibuya tanganing makatabang na maprotehiran siya sa lipot kan tiglipot. Padagos siyang "nagbibiyahe" pasiring sa istasyon sagkod na siya nagpoon na magkaigwa nin problema sa paglakaw, na mga tolong bulan bago siya nagadan. Pagkatapos, minsan siya nagdadanay sa Istasyon nin Shibuya sa bilog na banggi. Mantang inaataman ninda nin marahayon si Hachikō, namatean kan mga Kobayashi na siya parati mamundo, na dai gayong naghihiro arog kan buhay pa si Ueno.<ref name="itoh2017-9193">{{harvnb|Itoh|2017|pages=91–93}}</ref> Apuwera sa pagigin midbid sa pag-ontok sa mga iriwal nin ayam, si Hachikō midbid na kalmado, maboot, asin may dignidad. <ref name="itoh2017-9394">{{harvnb|Itoh|2017|pages=93–94}}</ref> Mantang an magtugang na Kobayashi namomoot ki Hachikō, sibot sinda sa saindang trabaho, kaya pinabayaan ninda siyang maglagawlagaw. Nagduduman siya sa Istasyon nin Shibuya kada aga mga alas 9 nin aga asin minabalik sa tanga nin alas 5-6 nin banggi. Kaya nagpoon an solo na rutina ni Hachikō.<ref name="itoh2017-89">{{harvnb|Itoh|2017|page=89}}</ref> An ibang mga paratinda harani sa Istasyon nin Shibuya midbid na nagpakakan ki Hachikō asin nagin maboot saiya.<ref name="itoh2017-94">{{harvnb|Itoh|2017|page=94}}</ref> Alagad, sa primero an kadaklan na tawo bakong gayong makikatood. Si Hachikō, nahihiling na sarong layas asin nakakadisturbo huli ta pirmi siyang solo,<ref name="itoh2017-84"/> minaltrato kan kadaklan na mga trabahador sa istasyon, mga paratinda, mga pasahero, asin mga kaakian sa paagi nin mga gawe arog kan pagsipa, pagsuntok, pagtulod, pagbugtak nin mga marka sa saiyang lalawgon, asin mga paratinda nin ''yakitori'' na nagbububo nin tubig sa saiyang lalawgon.<ref name="BBC2"/><ref name="jtimes"/><ref name="itoh2017-9496">{{harvnb|Itoh|2017|pages=94–96, 100}}</ref> Huli ta parati siyang pigkokonsidera na sarong layas asin an saiyang mga kwelyo parateng hinahabon, si Hachikō nadakop nin mga paradakop nin ayam nin nagkapirang beses. Marahay sana ta an saro sa mga pulis midbid siya asin ibabalik siya sa pamilya Kobayashi.<ref name="itoh2023-68">{{harvnb|Itoh|2023|page=68}}</ref> Kan 1931-1932 sarong pulis an naghahabol sa sarong parahabon sa istasyon alagad nawara kan pulis an parahabon sa kadaklan. Nanompongan ni Hachikō an parahabon sa kadaklan asin inarestar siya kan pulis. Pagkatapos, an nagkapirang tawo sa istasyon nagpoon na trataron si Hachikō nin mas marahay,<ref name="itoh2017-110111">{{harvnb|Itoh|2017|pages=110–111}}</ref> alagad an pang-aabuso dai lubos na nagpondo. Kan Enero 1934 sarong grupo nin mga daragita sa ika-4 na grado gikan sa haraning Uguisudani Elementary School an nagsurat nin sarong surat ki Stationmaster Tadaichi Yoshikawa kun saen sinda nagdonar nin kwarta para sa estatuwa ni Hachikō asin nagbareta na dai pa sana nahahaloy nahiling ninda an sarong medyo mas gurang na aking lalaki na nagsipa asin nagtipak ki Hachikō asin sarong empleyado kan istasyon na nagbububo nin tubig saiya sa tiglipot.<ref name="itoh2023-9899">{{harvnb|Itoh|2023|pages=98–99}}</ref> Sa ibong kan pang-aabuso na ini, si Hachikō padagos na nag-aabot haros aroaldaw. Siya normal na naglalakaw na nakaduko an saiyang payo asin garo baga nagmomondo.<ref name="itoh2017-96">{{harvnb|Itoh|2017|page=96}}</ref> [[File:Hachiko, Saito, Taxiderm.webp|thumb|right|An Taksidermista na si Kiichi Sakamoto (wala), Hirokichi Saitō (ika-4 gikan sa wala sa kimono), an iba dai midbid, na kaiba ni Hachikō|alt=Nakasakay na ayam na may mga taxidermista]] Si Hirokichi Saitō sarong gikan kan mga samurai asin sinanay sa pinong arte. Siya an nagtogdas kan [[Nihon Ken Hozonkai|Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Ayam na Hapon]] kan Mayo 1928 asin pinag-adalan an mga [[Akita Inu|Akita]] asin iba pang lahi na subong Hapon. Kan Hulyo 1928 nahiling niya si Hachikō sa atubangan kan sarong tindahan nin tsa asin pigprobaran na dakupon siya, na nag-aalok nin mga rice crackers, alagad si Hachikō padagos na nagdulag. Sa kahurihurihi si Hachikō nagdalagan pasiring sa harong ni Kikuzaburō asin naaraman ni Saitō an manungod sa buhay ni Hachikō. Ini an panahon na naagimadmadan ni Saitō na nahiling niya si Hachikō nin duwang beses kaidto kan siya nakalunad sa kabayo kan siya sarong estudyante, kan 1924 asin 1925. <ref>{{cite book|last=Bouyet|first=Barbara|title=Akita, Treasure of Japan, Volume II|location= Hong Kong|publisher= Magnum Publishing|year=2002|page= 5|isbn=0-9716146-0-1}}</ref><ref name="itoh2017-9798">{{harvnb|Itoh|2017|pages=97–100}}</ref> Pakalihis nin sarong bulan, kan Agosto 1928, ipinublikar ni Saitō an saiyang inot na isyu kan Registry of Japanese Dogs, na kabali an inot na nakasurat na rekord ki Hachikō:<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=100}}</ref> {{blockquote|text= Siguradong namidbid ni Hachi an nagadan nang si Dr. Ueno Hidesaburō.Dai nahaloy pagkatapos na darahon si Hachi sa harong kan paryente kan balo ni Dr. Ueno sa Asakusa, si Hachi nakua sa dating istaran ni Dr. Ueno. . . Pagkatapos na magbalyo si Hachi sa harong ni Mr. Kobayashi Kikusaburō, nagpondo si Hachi sa pagduman sa dating istaran ni Ueno, posibleng huli ta naagimadmadan niya na mayo na an pamilyang Ueno asin ibang pamilya an nag-eerok duman. Kaya, garo baga pinakahidawon ni Hachi an Istasyon nin Shibuya. Sa kada pagbutas ni Mr. Kobayashi ki Hachi, nagdidiretso siya sa Istasyon nin Shibuya.|author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, page: 100)}} Si Saitō nagsurat man:<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=100–102}}</ref> {{blockquote|text= Kan si Hachi nagbalyo sa residensya ni Kobayashi, sarong parahatod nin peryodiko na nakaistar sa pagtaraid an nag-ataman ki Hachi, asin tinawan siya nin marahay na kantidad nin ehersisyo. Alagad nagadan siya dai nahaloy pakatapos kaiyan sa sarong aksidente sa trapiko. Pagkatapos kaiyan, si Kobayashi sana an dai nakatao ki Hachi nin igong ehersisyo, asin natapos na pinabayaan siyang magluwas. Dangan, si Hachi nagdiretso sa Istasyon nin Shibuya asin ini nagin nang rutina. Si Hachi naghale sa istaran ni Kobayashi kan aga asin nagbalik kan banggi. Pinagdanay niya an rutina na ini aroaldaw. . . Igwa man nin sarong tawo sa pagtaraid kan Istasyon nin Shibuya, na maboot ki Hachi bago siya nagin bantog. An tawong ini, mga 30 anyos, nagtatrabaho sa sarong tindahan nin mga gamit sa pagsurat sa ibong kan tinampo hale sa istasyon nin pulis, na yaon sa irarom kan riles. Nahiling ko siyang parating nagtatao nin tubig ki Hachi.Namidbid ko siya asin hinagad ko saiya na atamanon si Hachi, alagad an tawong ini nagadan tolos. Makangangalas, duwa sa nagkapirang tawong maboot ki Hachi bago siya nagin bantog an nagadan na hoben pa. . . Si Hachi sarong maboot na ayam para sa saiyang sadiring karahayan. Dai siya nagbatok sa ibang ayam o tawo. Paminsan-minsan sana siyang naggigibo nin maluway, hababang tono na "woof" na tanog. Nagbakal ako nin yakitori sa paratinda para ki Hachi, asin nagtugtog siya nin "paw," "sit," asin "turn around" sakuya. Kan si Mr. Kobayashi nagbugtak saiya nin mamahalon na kwelyo asin harness, hinabon tulos ini kan mga tawo. Hinabon man kan mga tawo an saiyang ID tag, huli ta ini pigkonsiderar na anting-anting para sa ligtas na pangangaki. Sa ibong kan bagay na si G. Kobayashi an nagparehistro ki Hachi sa istasyon kan pulis sa Yoyogi, an mga paradakop nin ayam napagkamalan si Hachi bilang sarong layas na ayam asin nadakop siya.  Ini nangyari huli ta hinabon kan mga tawo an saiyang ID tag asin an saiyang kwelyo asin harness. Kan si Hachi naglagawlagaw sa sadit na kwarto nin mga pakete kan Istasyon nin Shibuya, an mga empleyado hinampak siya asin nagpinta pa ngani nin mga graffiti sa saiyang lalawgon gamit an tinta na Hapon.Sarong beses nahiling ko si Hachi na nagluluwas sa kwarto kan mga empleyado kan istasyon, na may mga maitom na bilog sa palibot kan saiyang mga mata, na garo baga nakasulot siya nin itom na frame na salming. An saiyang nguso igwa nin mga kurbadong linya, na garo siya nakasulot nin itom na bigote. Nahiling ko man an paratinda nin yakitori na pighahabol si Hachi sa banggi. Namundo ako ki Hachi. Mamundo an itsura niya na garo siya nasa pagmundo. |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, pages: 100-102)}} An pagsaligsig ni Saitō nakanompong sana nin 30 purong Akita sa bilog na Hapon, kaiba si Hachikō.<ref>{{cite journal|journal=Shin Journal-sha|title=The History of The Akita Dog: The Early ( 1926-1945 ) Showa Period (1926-1989 ) |last=Kajiwara|first=Naoto|year=1975|pages=63–71|url=https://northlandakitas.com/akitahistory/earlyshowa.htm|access-date=September 20, 2025}}</ref> Nagbalik siya tanganing bisitahon si Hachikō nin nagkapirang beses asin sa laog nin mga taon nagpublikar siya nin kadakol na mga artikulo manungod sa marigon na kaimbodan ni Hachikō. "<ref name="itoh2017-103"/> Si Saitō nagsurat nin sarong biograpiya ni Hachikō kan Setyembre 1932, sa ''Nihon-inu'' (Mga Ayam na Hapon), an bareta kan Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Ayam na Hapon, na nagbabareta kan saiyang paglaladawan bilang:"nagduduman sa 9, bilang: Pangaran: Hachi-gō; Kolor kan balahibo: maliwanag na dilaw; Lalangkaw: 64.5 sentimetro (mga 2 piye asin 2 pulgada) poon sa daga sagkod sa abaga; Gabat: mga 11 kan (41.3 kilogramo o 91 libra); asin Ikog: nakakurikol sa direksyon kan orasan. ===Nasyonal na kabantogan=== [[File:JRE Shibuya-STA Hachiko-Gate 2022.jpg|thumb|right|Hachiko ticket gate sa Istasyon nin Subangan na Shibuya kan JR|alt=Ticket gate sa istasyon nin tren]] An inot na paglataw kan sarong artikulo dapit ki Hachikō sa {{transliteration|ja|[[Asahi Shimbun]]}}, kan Oktubre 4, 1932, nagpabantog saiya sa bilog na nasyon sa paagi nin pagtampok kan saiyang kaimbodan asin pagmaltrato. Isinumitir ni Saitō an artikulo alagad dai siya naimpormaran na ini maiimprenta. An titulo kaini iyo an ''Itoshiya rōken monogatari: Ima wa yoninaki shujin no kaeri o machi-kaneru shichi-nenkan'' (Istorya nin Sarong Pobreng Gurang na Ayan:  Mapasensiyang Naghahalat nin Pitong Taon para sa Gadan na Kagsadiri). An peryodista na nagsurat kan artikulo dai nakipag-olay ki Saitō asin ini pano nin mga salang katotoohan. Nakua ni Saitō an peryodiko na mag-imprenta nin sarong pagkorehir sa irarom kan titulong ''Hachi-kō wa meiken'' (Si Hachi-kō sarong Marahay na [Pedigree] na Ayam) na nagluwas kan Nobyembre 5, 1932. An orihinal isinurat kan sarong peryodista na nagtatrabaho para sa sarong nasyonal na ahensiyang bareta asin ini nagdalagan sa bilog na Hapon asin dai linalaoman na nagin bantog si Hachikō. <ref name="itoh2017-103105">{{harvnb|Itoh|2017|pages=103–105}}</ref> An mga tawo nagpoon na magdara nin kakanon ki Hachikō mantang naghahalat siya.<ref name="BBC2"/><ref name="jtimes"/><ref>{{Cite news |last=Thangham |first=Chris V. |date=August 17, 2007 |title=Dog faithfully awaits return of his master for past 11 years |work=Digital Journal |url=http://www.digitaljournal.com/article/218509/Dog_faithfully_awaits_return_of_his_master_for_past_11_years |url-status=dead |access-date=July 8, 2008 |archive-url= https://web.archive.org/web/20131103064510/http://www.digitaljournal.com/article/218509/Dog_faithfully_awaits_return_of_his_master_for_past_11_years |archive-date=November 3, 2013}}</ref> Ginamit kan mga paratukdo asin mga magurang si Hachikō bilang halimbawa na dapat sunudon kan mga kaakian. Si Teru Andō nagtogdok nin sarong eskultura kan ayam. Sa bilog na Hapon an mas matarom na kaaraman sa lahi nin Akita nagdakula. An kaimbodan ni Hachikō nagin man nasyonal na simbolo nin kaimbodan.<ref name="Skabeland">{{cite web |url= http://www.berfrois.com/2011/09/aaron-herald-skabelund-hachiko/ |title= Canine Imperialism |first1= Aaron Herald |last1= Skabelund |website= berfrois.com |publisher= Berfrois |date= September 23, 2011 |access-date= October 28, 2011 |archive-date= November 9, 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20201109010243/https://www.berfrois.com/2011/09/aaron-herald-skabelund-hachiko/ |url-status= dead }}</ref> Kan Nobyembre 6, 1932 si Hachikō saro sa duwang ayam na inimbitaran bilang bisita sa pinakainot na Japanese Dog Show sa Ginza-Matsuya, sarong dakulang department store sa Tokyo. Si Hachikō nagsayuma na maglunad sa taksi para ki Kikusaburō tanganing maglunad pasiring sa palabas sagkod na mag-abot si Yaeko. Si Hachikō kalmado asin popular sa padalan. Dakul na tawo an nagduruman tangani sanang mahiling siya.<ref name="itoh2017-108110">{{harvnb|Itoh|2017|pages=108–110, 115}}</ref><ref name="itoh2017-257258"/> An aktor sa teatro kan ''[[Shinpa]]'' na si [[Masao Inoue (aktor)|Masao Inoue]] nagin sarong tagahanga ni Hachikō asin pinakakan siya.<ref name="itoh2017-115">{{harvnb|Itoh|2017|page=115}}</ref> [[File:Masao Inoue and Hachikō.jpg|thumb|right|Pinapakakan ni [[Masao Inoue (aktor)|Masao Inoue]] si Hachikō kan 1933|alt=Lalaki na nagpapakakan nin ayam]] Kan Hunyo 1933 an eskultor na si Teru Andō nagbisita ki Saitō tanganing makipag-olay manongod sa paggibo nin sarong estatuwang gibo sa plaster ni Hachikō. Si Andō yaon sa hurado nin eskultura kan Imperial Fine Arts Academy. Si Andō asin Saitō magkamidbidan sa Eskwelahan nin Pinong Arte kan Tokyo (ngunyan Unibersidad sa Sining kan Tokyo). Namatian ni Andō na si Hachikō igwa nin espesyal na aura asin napangalas saiya. Nagdesisyon si Andō na gibohon na eksakto an estatuwa, na an walang talinga nakaduko, imbes na bilang sarong ideyalisadong Akita, na nagcausa nin nagkapirang backlash. An estatuwa marahay an pag-ako sa eksibisyon.<ref name="itoh2017-115119">{{harvnb|Itoh|2017|pages=115–119}}</ref> Mantang nagdadakula an kabantogan ni Hachikō, nagdadakula man an bilang kan mga tawong nagduduman tanganing mahiling siya sa istasyon. Huli kaini, kan Setyembre 9, 1933, an Stationmaster Yoshikawa nagkua nin sarong lalaki na an pangaran Satō (apelyido, dai aram an pangaran) tanganing atamanon si Hachikō. Si Saitō nag-check kan ID tag ni Hachikō alagad mayo nin siisay man sa istasyon na nag-abala sagkod kan Nobyembre 17, 1933, kan si Stationmaster Yoshikawa nagpagibo ki Satō. Nakua ni Satō an ID tag No. Yo-125 sa saiyang kwelyo. An "Yo" nagpapahiling kan istasyon kan pulis sa Yoyogi. Sa ibong kan dai pa nagpahiling nin interes ki Hachikō kaidto, arog kan dai pag-tsek kan saiyang ID tag, si Yoshikawa nagpoon na magpeke nin mga dokumento tanganing makapital sa saiyang kabantogan.<ref name="itoh2017-tag">{{harvnb|Itoh|2017|pages=19–20, 102, 119–121}}</ref> Si Satō nagtipig nin sarong 6-tomo na journal manungod ki Hachikō na may titulong ''Chūken Hachi-kō kiroku'' (Rekord kan Kaimbodan na Ayam na si Hachi-kō), na igwa nin duwang tolong-tomo na set. An enot minasakop kan panahon sagkod sa saiyang kagadanan asin may titulong ''Shōten'' (Pagsakat sa Langit).An ikaduwang set, na may titulong ''Dōzō'' (Estatuyang Bronse) minasakop kan paggibo kan saiyang estatuwa. An edipisyo kan Istasyon kan Shibuya nasulo durante kan [[Pambobomba sa Tokyo|pagsakyada sa eroplano kan Mayo 25, 1945]] kadtong [[Ikaduwang Gerang Pankinaban]]. An journal ni Satō nakaligtas sa kadakol na mga pagsalakay sa eroplano sa Tokyo kan panahon nin gera asin itinatago sa opisina kan stationmaster kan Society for the Maintenance of the Hachi-kō Bronze Statue, sa [[Grupo nin Agihan-riles kan Hapon]] (JR) [[Kompanya nin Agihan-riles kan Subangan na Hapon|East Japan Shibuya]]. Si Hachikō nag-atendir nin duwa pang Japanese Dog Shows kan Nobyembre 3, 1933 asin kan Setyembre 1934. An duwang palabas nagin marahay para saiya alagad kan panahon na ini siya gurang na asin pagal na gayo.<ref name="itoh2017-121122">{{harvnb|Itoh|2017|pages=121–122}}</ref> Kan Nobyembre 21, 1933 si Hachikō ginibong miyembro kan Pochi Club, sarong internasyonal na organisasyon para sa kapakanan kan mga ayam asin tinawan kan saindang badge.<ref name="itoh2017-123124">{{harvnb|Itoh|2017|pages=123–124}}</ref> Si Hachikō nagluwas sa kard kan Bagong Taon kan Ministry of Posts and Telecommunications kan Hapon para sa 1934, Taon kan Ayam. An kard dinisenyo ni Seiho Ōuchi.<ref name="itoh2017-124">{{harvnb|Itoh|2017|page=124}}</ref> ==Kagadanan== [[File:Hachiko passed away.webp|thumb|Huring aram na retrato ni Hachikō – naretrato kaiba an kapadis kan saiyang kagsadiri na si Yaeko Ueno (inot na hilera, ikaduwa gikan sa too) asin mga tawohan kan istasyon na nagmomondo sa Tokyo kan Marso 8, 1935|alt=Gadan na ayam na may mga nagmomondo]] Kan Nobyembre 1933, kan siya mag-10 anyos na, an edad asin mga kondisyon medikal ni Hachikō nagkukua nin seryosong epekto saiya. Kan panahon na ini igwa na siyang [[dirofilariasis]] (impeksyon sa parasito), na kawsa kan ''[[dirofilaria immitis]]'' (ulod sa puso), asin [[ascites]] (pagtipon nin pluwido sa [[peritoneal cavity]]), sarong komplikasyon kan dirofilariasis. Si Saitō nahahadit na tibaad dai makalampas si Hachi sa tiglipot na ini.<ref name="itoh2017-126">{{harvnb|Itoh|2017|page=126}}</ref> Si Hachikō nagkahelang nin grabe kan Pebrero 6, 1934 alagad narahay kan Pebrero 17. Kan Pebrero 18, an bitoon sa pelikula na si [[Yoshiko Kawada]] nagbisita saiya sa Istasyon nin Shibuya. Sarong retrato an kinua saiya na naka-kimono sana asin si Hachikō na kun sain siya parati na napagkamalan niya na siya si Yaeko, alagad mayo nin aram na retrato ni Yaeko asin si Hachikō sana. Sa panahon na ini si Stationmaster Yoshikawa nagkawat nin saro pang trick ki Hachikō sa paagi nin pagbugkos nin sarong pulang shipping tag na nagsasabing "Kapotan na may pag-iingat" saiya.<ref name="itoh2017-132-137">{{harvnb|Itoh|2017|pages=132–137}}</ref> An stationmaster kan Shibuya nagprobar man na iukit an saiyang pangaran sa base kan pedestal kan estatuwa.<ref name="itoh2017-141"/> Kan kapinunan kan Marso 1935, nagkahelang nin grabe si Hachikō. Nagpoon siyang magsuka, nagpondo sa pagkakan, asin an saiyang tulak naghubag na marhay huli sa ascites.<ref name="itoh2017-158159">{{harvnb|Itoh|2017|pages=158–159}}</ref> Si Hachikō nagadan kan Marso 8, 1935, sa edad na 11, na nakua mga alas 6 nin aga, an saiyang hawak mainit pa. Nakua siya sa sarong entrada kan eskinita sa amihanan kan Takizawa Liquor Store sa 41, 3-chōme, Nakadōri, Shibuya ward. Ini harani sa Tulay nin Inari sa Shibuya.<ref name="hollywood"/> Nakua siya sa entrada kan eskinita ni Haruno Takizawa, agom ni Seiji Takizawa, an kagsadiri kan tindahan nin arak. Nakua ni Haruno an bangkay ni Hachikō sa kahoy na trangkahan kan saindang harong, na yaon sa entrada kan eskinita. Hinaplos niya ini asin inapod an saiyang pangaran. Si Hachikō nakua na an saiyang payo nakaatubang sa sirangan, sa direksyon kan Lulubngan nin Aoyama, kun sain si Ueno nagpapahingalo.<ref name="itoh2017-158159"/> Mga alas 11 nin banggi kan banggi bago siya nagadan, si Hachikō nagbisita sa lambang tindahan sa atubangan kan Istasyon nin Shibuya. Kan mga matanga na, binisita niya an lambang kwarto sa istasyon. An aki ni Haruno, si Ryōichi, sa kahurihurihi iyo an nagsakop kan tindahan nin arak. Sinabi niya na si Hachikō parating nagduduman sa tindahan asin pinapakakan ninda siya. An gabos na pagbisita na ini kan nakaaging banggi tibaad nangangahulugan na si Hachikō nagpapaaram sa mga tawo asin lugar na midbid niyang marhay.<ref name="itoh2017-159162">{{harvnb|Itoh|2017|pages=159–162}}</ref> Ipinadalagan ni Haruno an saro sa saiyang mga empleyado, si Denzō Nishimura, tanganing ireport an kagadanan. An istasyon nagpadara nin duwang empleyado na may rickshaw tanganing kuanon an bangkay ni Hachikō. An mga peryodiko sa bilog na Hapon nagbareta kan kagadanan. Ibinareta man ini sa bilog na kinaban, kaiba an Los Angeles, Paris, asin Budapest.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=174}}</ref> Dai mabilang na tawo an mamondo asin naanggot, nangorogna an mga Kobayashi asin Yaeko.<ref name="itoh2017-162164">{{harvnb|Itoh|2017|page=162–164}}</ref> Ini an solamenteng pagkakataon sa kasaysayan kan Hapon na nagkaigwa nin pagmondo sa bilog na nasyon para sa sarong hayop.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=167}}</ref> [[File:Hachiko-3.jpg|thumb|right|Lulubngan ni Hachikō sa [[Sementeryo nin Aoyama]]|alt=Lulubngan nin ayam]] Pagkatapos kan saiyang kagadanan, an mga tada ni Hachikō dinara sa Laboratoryo sa Medisina sa Hayop kan [[Parke nin Komaba|Kolehiyo sa Agrikultura kan Komaba]], Kolehiyo sa Agrikultura kan Imperyal na Unibersidad kan Tokyo, para sa sarong [[otopsiya|nekropsiya]].<ref name="itoh2017-165179">{{harvnb|Itoh|2017|pages=165–179}}</ref> Dangan siya sinulo asin an abo kan saiyang mga panlaog na organo ilinubong sa [[Sementeryo nin Aoyama]], Minato, Tokyo kun saen sinda nagpapahingalo sa kataid ni Propesor Ueno.<ref name="itoh2017-164"/> An anit ni Hachikō napreserbar pagkatapos kan saiyang kagadanan, asin an saiyang [[taksidermo]] nakadispley sa [[Nasyunal na Museo nin Siyensya kan Hapon]] sa [[Ueno, Tokyo|Ueno]], Tokyo. <ref name="itoh2017-164">{{harvnb|Itoh|2017|page=164}}</ref><ref>{{Cite web |date= |title=Opening of the completely refurbished Japan Gallery of National Museum of Nature and Science |url=http://www.kahaku.go.jp/english/news/2007/0417open/info.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630102646/http://www.kahaku.go.jp/english/news/2007/0417open/info.html |archive-date=June 30, 2007 |access-date=November 13, 2007 |website=The National Science Museum, Tokyo |quote=Dugang pa sa mga pinakanamomotan na mga ispesimen kan mga nakaaging permanenteng eksibisyon, arog kan maimbod na ayam na si Hachikō, an ayam na eksplorador sa Antartika na si Jiro asin Futabasaurus suzukii, sarong plesiosaurus na tubong Hapon, an mga bagong eksibit nagtatampok nin mahiwas na hanay nin mga bagong ipinapahiling na mga bagay.}} </ref><ref name="Kimura">{{cite web |url=http://www.northlandakitas.com/akitahistory/ahistory.htm |title=A History Of The Akita Dog |first1=Tatsuo |last1=Kimura |publisher=Akita Learning Center |access-date=May 6, 2011}}</ref> Kan Marso 9, 1935 alas 8 nin aga sarong serbisyo sa paggirumdom an ginibo sa bronseng estatuwa ni Hachikō. Dakol an tawo, burak, manlaenlaen na dolot, asin mga pading Budista.<ref name="itoh2017-memorial">{{harvnb|Itoh|2017|pages=22, 33, 166–168}}</ref> Sa pagromdom na ini, naagimadmadan ni Kurita na an ido na saiyang ipinadara hale ki Ōdate iyo si Hachikō kan an sarong katrabaho nagsabi, "Si Hachi-kō orihinal na gikan ki Ōdate kan mga Enero 11, 1924, asin pinadakula kan samong dating paratukdo na si Ueno Hidesaburō.""<ref name="itoh2017-kuritasees">{{harvnb|Itoh|2017|pages=22, 33}}</ref> Alagad, pigtoninong niya ini sagkod 1957.<ref name="itoh2017-kuritasees"/> An lubong ni Hachikō ginibo kan Marso 12, alas 2 nin hapon, sa lulubngan ni Ueno sa [[Sementeryo nin Aoyama]], kaiba an aking lalaki ni Hachikō na si Kuma-kō&mdash;na mga 4 anyos kan panahon na idto, 16 na monghe, burak asin kwarta nin pakikidumamay. Mga 10,000 katawo an nagbisita sa estatuwa ni Hachikō poon Marso 8-12. An lobong kan Marso 12 sa Sementeryo nin Aoyama igwa nin mga 60 katawo na nag-atendir.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=169–173}}</ref> Duwang nekropsiya an ginibo ki Hachikō. An enot nagpoon kan alas 3 nin hapon kan aldaw na siya nagadan. Nadeterminaran kaini na si Hachikō nagadan huli sa [[dirofilariasis]] (ulod sa puso) asin paggurang. Nadiskobre man kaini na igwa siyang [[dirofilaria immitis]], [[ascites]] asin [[fibrosis|fibrosis sa atay]]. Igwa man nin apat na {{transliteration|ja|[[yakitori]]}} na tuhog sa tulak ni Hachikō, alagad an mga tigsik dai man nakadanyar sa saiyang tulak o nagkawsa nin kagadanan. An mga beterinaryo nagpreserbar kan saiyang puso, pulmon, katoy, pali, asin esopago sa mga garapon na salming. An mga ini nakapahiling sa publiko sa Yayoi campus kan Museo kan Faculty of Agriculture kan Unibersidad kan Tokyo. An iba sa saiyang mga bituka ibinugtak sa saiyang lolobngan sa kataed ni Ueno.<ref name="itoh2017-179180">{{harvnb|Itoh|2017|pages=179–180}}</ref>Sa ibong kan mayo nin nakuang danyos sa saiyang tulak, may mga tawong nag-iinsistir na nagadan siya huli sa pagkakan nin yakitori skewers. An ibang ebidensya iyo na an mga paratinda nin ''yakitori'' minaabot sana sa banggi asin si Hachikō minaduman sa aga asin siya minaduman sa mga aldaw na maraot an panahon kun an mga paratinda dai minaduman sa Istasyon nin Shibuya. An debate sa ''yakitori'' nagpapadagos sagkod kan mga taon 1980. <ref name="itoh2017-179185">{{harvnb|Itoh|2017|pages=179–185}}</ref> Kan Disyembre 2010 nagpoon an ikaduwang nekropsiya, sa Yayoi campus man. An mga resulta kaini, gamit an gabos na modernong teknolohiya, pinaluwas kan Marso 2011.<ref name="itoh2017-185187">{{harvnb|Itoh|2017|pages=185–187}}</ref> Sa katapustapusi naresolberan kan mga siyentipiko an kawsa kan kagadanan ni Hachikō; an saiyang mga kawsa nin kagadanan iyo an [[carcinosarcoma|terminal carcinosarcoma]] (kanser) asin dirofilaria immitis. Nakua man ninda an microfilariasis (mga omboy na bilog na ulod). An mga kondisyon na ini nakasentro sa saiyang puso asin pulmon. Kinumpirmar man ninda na dai siya nadanyaran kan ''yakitori'' skewers.<ref name="itoh2017-185187"/><ref>{{cite web| url= https://news.yahoo.com/s/ap/as_japan_faithful_dog| archive-url= https://web.archive.org/web/20110305182929/http://news.yahoo.com/s/ap/as_japan_faithful_dog|title=Mystery solved in death of legendary Japanese dog| archive-date=March 5, 2011| work= news.yahoo.com|access-date=October 2, 2015}}</ref><ref>{{cite web| url= https://www.japantimes.co.jp/news/2011/03/04/national/worms-not-skewer-did-in-hachiko/|title=Worms, not skewer, did in Hachiko|work= The Japan Times |date= March 4, 2011|access-date=September 16, 2025}}</ref> Kada taon sa Marso 8, si Hachikō tinatawan nin onra sa paagi nin sarong seremonya nin paggirumdom sa Istasyon nin Shibuya.<ref>American Kennel Club (listed author): ''Complete Dog Book: The Photograph, History, and Official Standard of Every Breed Admitted to AKC Registration, and the Selection, Training, Breeding, Care, and Feeding of Pure-bred Dogs'', Howell Book House, 1985, p. 269. {{ISBN|0-87605-463-7}}.</ref><ref>{{cite book|last=Tremain|first=Ruthven |title=The Animals' Who's Who: 1,146 Celebrated Animals in History, Popular Culture, Literature, & Lore|publisher=Scribner|location=New York |year=1984|page=105|isbn=0-684-17621-1}}</ref> Kan 1934 an istorya ni Hachikō inako para gamiton sa sarong libro para sa mga ikaduwang grado sa maabot na taon nin pag-eskwela kan Abril 1935 tanganing magtukdo nin moralidad, kabootan, asin pagpasalamat.<ref name="itoh2017-149150">{{harvnb|Itoh|2017|pages=149–150}}</ref><ref>{{cite web|url=https://dl.ndl.go.jp/pid/1277044/1/42|script-title=ja:オン ヲ 忘レルナ|trans-title=Jinjo Elementary School Training Manual for Children” Volume 2|language=ja|publisher=Ministry of Education|date=November 22, 1934|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref>{{cite book|title=Empire of Dogs|pages=1, 6, 88|last=Skabelund|first=Aaron|date=2011 |publisher=Cornell University Press|location=Ithaca, New York|isbn=978-0801450259}}</ref> Si Hachikō iginagalang pa man giraray sa Hapon asin an saiyang istorya itinukdo sa mga kaakian tanganing magtukdo nin dai natatanyog na kaimbodan asin tiyaga.<ref>{{cite journal|journal=Prairie Schooner|title=The Prayer Wheel|last=Hassler|first=David|year=2002|volume=76|issue=1|page=109|jstor=40636036|url=https://www.jstor.org/stable/40636036|access-date=September 20, 2025}}</ref> ===Mga lulubngan ni Hachikō, Ueno, asin Yaeko=== [[File:Grave of Hidesaburo Ueno and monument of Hachiko, in the Aoyama Cemetery.jpg|thumb|right|An lulubngan ni Yaeko yaon sa may parol na gapo (tuong likod). An lulubngan ni Hachikō sa tuong atubangan (sa kanto kan kudal). An lulubngan ni Propesor Ueno iyo an mas halangkaw na obelisk, [[Sementeryo nin Aoyama]], Minato, Tokyo.|alt=Lulubngan nin sarong ayam asin an duwang kagsadiri kaini]] An lulubngan ni Hachikō pwedeng magin masakit hanapon. Mas dakol na tawo an nagbibisita kaini ikan sa arin man na ibang lulubngan sa sementeryo nin Aoyama. Aroaldaw igwa nin mga dolot na burak, kakanon, asin sinsilyo; lalo na sa Marso 8. An mga direksyon iyo an:<ref name="itoh2017-189190">{{harvnb|Itoh|2017|pages=189–190}}</ref> {{blockquote|text=An sadit na lulubngan ni Hachi inaapod na "Hachi-kō no hokora" (sadit na santuaryo ni Hachi-kō). Dati ini an "aiken no hokora" (sadit na santuaryo kan mga namomotan na ayam) kan nagadan nang si Ueno Hidesaburō. Ini nakatindog sa toong kanto kan lote kan lulubngan ni Ueno Hidesaburō sa Sementeryo nin Aoyama. An Sementeryo nin Aoyama namumugtak sa 32-2, 2-chōme Minami-Aoyama, Minato ward, Tokyo. Madali ining maabot gikan sa tolong istasyon nin subway kan mga linya nin subway kan Tokyo Metro (mga detalye sa ibaba). An numero kan lote para sa lolobngan ni Ueno iyo an "1-shu, ro, 6-gō (lugar), 12-gawa (lote)."Ini namumugtak sa wala na parte kan tinampo hale sa punerarya, sa lugar kan sementeryo.Hale sa punerarya, liko sa wala sa tinampo sa inotan, asin an lote yaon sa wala. Sa ibong na lado nakatindog an mga lulubngan kan mga dignitaryo arog kan mga nakaaging primer ministro kan Hapon na si Hamaguchi Osachi asin Inukai Tsuyoshi, asin an ministro sa pinansya na si Inoue Jun'nosuke. An lote na may lulubngan ni Ueno napapalibutan nin sarong kudal na gibo sa kawayan. [298] Siring man, sa luwas sana kan saiyang lulubngan, sa toong atubangan na kanto kan kudal na may rehas, itinugdok an Gapong Panggirumdom ki Hachi-kō, mga 4.5 piye an langkaw, na gibo sa gapong-Mikage (granito). An inskripsiyon nagsasabi: "Chūken Hachi-kō no hi" (Gapong Panggirumdom para sa Maimbod na Ayam na si Hachi-kō).[299] |author=Mayumi Itoh (2017|source=Hachikō: Solving Twenty Mysteries about the Most Famous Dog in Japan, mga dahon: 189-190)}} Nagadan si Yaeko kan Abril 30, 1961. Naghagad siya na ilubong sa kataid ni Ueno. An pamayo kan pamilyang Ueno nagsayuma huli ta sinda ni Ueno dai nanggad nagpakasal. Pakalihis nin 55 taon nin negosasyon asin pagputol sa red tape, an parte kan saiyang mga bangkay tinugutan na ilubong sa kataid ni Ueno asin Hachikō, sa parol na gibo sa gapo na Shirakawa sa lulubngan sa Sementeryo nin Aoyama.<ref name="itoh2017-191">{{harvnb|Itoh|2017|page=191}}</ref> An seremonyang ini nangyari kan Mayo 19, 2016, na parehong presente an pamilyang Ueno asin Sakano. An pangaran ni Yaeko asin an petsa kan saiyang kagadanan nakaukit sa gilid kan saiyang lapida, kaya naotob an pagtiripon kan pamilya ni Hachikō. "Sa pagbugtak kan mga pangaran kan duwa sa saindang lulubngan, maipapahiling ta sa mga maabot na henerasyon an katotoohan na si Hachikō igwa nin duwang paraataman." sabi ni Shiozawa. <ref name="mainichiremains"/> "Para ki Hachikō an propesor iyo an saiyang ama, asin si Yaeko iyo an saiyang ina," dugang ni Matsui.<ref name="mainichiremains"/> Itinago ni Saitō an mga tulang asin kalabera ni Hachikō sa saiyang pag-aadal. Alagad, sinda nasulo kan Tokyo Air Raid kan Mayo 25, 1945, kaiba an saiyang harong.<ref name="itoh2017-215">{{harvnb|Itoh|2017|page=215}}</ref> An mga natatadang tada ni Hachikō yaon sa apat na lugar: 1) an nagkapira sa saiyang mga bituka sa Sementeryo nin Aoyama kaiba si Ueno asin Yaeko, 2) puso asin pulmon, katoy asin pali, asin esophagus sa Yayoi campus, 3) an tungkod kan saiyang anit sa Nasyunal na Museo nin Kalikasan asin Siyensya, Parke nin Ueno, Taitō ward, Tokyo, asin 4) an unra nin “an Kalag kan Maimbod na Ayam na si Hachi-kō,” sa Templo nin Jindai, Chōfu, Tokyo. Kan mga taon 1960 an nagkapirang mga tada sa bituka ni Hachikō gikan sa Sementeryo nin Aoyama ibinalyo sa Templong Jindai na ini. <ref name="itoh2017-191195">{{harvnb|Itoh|2017|pages=191–195}}</ref> Arog kan paggibo kan bronseng estatuwa ni Hachikō, nagkaigwa nin kontrobersiya sa paggibo kan saiyang nakasakay na anit. An estatuwa ginibo gamit an saiyang nakahulog na talinga, alagad an saiyang tungkod ginibo gamit an duwang talinga na nakatindog. An mga taksidemista gustong gibohon an saindang pinakamarahay na trabaho kasuarin man, kaya inabot nin 3 bulan tanganing magibo an tungkod.<ref name="itoh2017-197207">{{harvnb|Itoh|2017|pages=197–207}}</ref> ==Legasiya== An istorya ni Hachikō nakabihag nin dai mabilang na mga tawo sa bilog na kinaban. Dai mabilang na mga bisita, Hapon asin dayuhan, an nagdadalaw sa saiyang estatuwa sa Shibuya taon-taon.<ref name="itoh2017-308">{{harvnb|Itoh|2017|page=318}}</ref> Sarong Hapon na kompanya nin aling-alingan an nagpoon kan "Day of the Idol Dog" kan 2009, na nagtataong onra sa sarong ayam kada Nobyembre 11. An inot na honoree kaini iyo si Hachikō.<ref name="itoh2017-318">{{harvnb|Itoh|2017|page=308}}</ref> Kan Hulyo 2012, an mga retrato gikan sa buhay ni Hachikō ipinahiling sa [[Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial Museum]] <ref>{{cite web |url=http://www.city.shibuya.tokyo.jp.e.mu.hp.transer.com/est/kyodo/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705004908/http://www.city.shibuya.tokyo.jp.e.mu.hp.transer.com/est/kyodo/index.html |archive-date=July 5, 2015 |title=Shibuya City / Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial Museum|publisher= Shibuya City|access-date=September 21, 2025}}</ref> sa [[Shibuya]] bilang parte kan {{transliteration|ja|Shin Shuzo Shiryoten}} (Eksibisyon kan mga bagong nakatago na materyales) eksibisyon kan mga bagong nakatago na materyales.<ref>{{cite news|url=http://ajw.asahi.com/article/behind_news/social_affairs/AJ201206160043|title=Shibuya museum showcases last photo of loyal pooch Hachiko|date=June 16, 2012|newspaper=The Asahi Shimbun|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120718073400/http://ajw.asahi.com/article/behind_news/social_affairs/AJ201206160043|archive-date=July 18, 2012|access-date=September 21, 2025|author=Ohmoro, Kazuya}}</ref> Dakul na mga paninda na may temang Hachikō an ipinapabakal, kabali an: mga malinaw na folder, mga tote bag, mga holder, mga kwaderno, mga dulsi, mga cookies, ''kasutera'' (mga espongha), kulasising saa, mga rice crackers, mga saludsod, mga tsokolate, asin sarsa. An sarsa nin Hachi-kō sarong haloy nang paratinda na piggigibo kan Hachiko Sauce Company. An sarsa nin Hachikō ginigibo pa man giraray poon kan 2025 na pigkokonsiderar na saro sa pinakamarahay na sarsa na "Worcestershire" sa Hapon. Igwa ining tolong manlain-lain na namit (orihinal, semi-mahibog, asin prutas).<ref name="itoh2017-115116312">{{harvnb|Itoh|2017|pages=115–116, 312}}</ref> Kada taon sa Abril 8, poon kan 1984, an Sosyedad para sa Pagpreserbar kan Bronseng Estatwa kan Maimbod na Ayam na si Hachi-kō naggigibo nin Kapistahan ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya. Ginigibo ini sa Abril 8 imbes na Mayo 8 ta ini pinagsasaro an petsa nin kagadanan ni Hachikō sa kaaldawan ni Buddha, na inaapod na Kapiyestahan nin Burak.<ref name="itoh2017-231232">{{harvnb|Itoh|2017|pages=231–232}}</ref><ref name="itoh20237-246">{{harvnb|Itoh|2023|page=246}}</ref> ===Mga Estatuwa ni Hachikō=== {{See also|Estatwa ni Hachikō}} Kasabay kan panahon na si Teru Andō, na naggibo kan estatuwang plaster, nagpaplano nin sarong estatuwang bronse, sarong senior an nagkua nin sarong eskultor, si Ōuchi, na nagdisenyo kan postcard kan Bagong Taon, tanganing maggibo nin sarong estatuwa na gibo sa kahoy ni Hachikō. An senior naghingako na an pamilya ni Ueno nag-endorso saiya na mag-asikaso kan gabos na mga komisyon ni Hachikō, alagad ini sarong hayag na gibo-gibo. An senior naggibo nin mga postcard na may woodblock-print asin pinapirmahan ini ni Stationmaster Yoshikawa. Si Andō nahahadit na gayo sa pandadaya na ini asin hinagad ki Saitō na magpoon nin sarong bronseng estatuwa. Si Saitō kontra kaini huli ta sa pagmati niya dapat sana ining gibohon pagkatapos na magadan si Hachikō. Nagprobar si Saitō na kanselaron kan senior an proyekto sa bloke nin kahoy asin makisumaro ki Andō, alagad an senior nagsayuma na magtabang o magkomiter nin kwarta na saiyang nakua. An senior na ini nagkua man ki Ōuchi tanganing maggibo nin sadit na estatuwa. Sa pag-alangan, si Saitō uminoyon sa bronseng proyekto ni Andō. Si Saitō dai nanggad inaprobetsaran si Hachikō ni na-enjoy niya an pagigin nasa atensyon.<ref name="itoh2017-126127">{{harvnb|Itoh|2017|pages=126–127}}</ref> Si Saitō asin Andō nagpoon kan Pondo tanganing Magmukna kan Bronseng Estatwa ni Hachi-kō kan Enero 1, 1934, na may dakulang suporta sa bilog na nasyon, kabali an mga akademiko, propesyonal, asin mga kaakian sa eskwelahan. An mga pondo ipinadara pa ngani hale sa Korea, na sarong kolonya kan Hapon kan panahon na idto,<ref name="itoh2017-127131">{{harvnb|Itoh|2017|pages=127–131}}</ref> siring man an Tsina, Taywan, asin Amerika.<ref name="itoh2017-127131"/><ref name="itoh2017-141">{{harvnb|Itoh|2017|page=141}}</ref> An saro sa mga paraguno nin pundo nakaakit nin mga 3,000 katawo.<ref name="itoh2017-139">{{harvnb|Itoh|2017|page=139}}</ref> Nagkaigwa nin debate an mga miyembro kan pondo manungod sa parehong pose ni Hachikō asin kun sain dapat ibugtak an estatuwa. May mga gusto siyang magtukaw na may nakahulog na talinga asin an iba mas gustong magtindog na may tradisyonal na itsura kan Akita. An iba gusto ini sa irarom kan atop kan Istasyon nin Shibuya, na kontrolado kan istasyon, asin an iba gusto ini sa luwas sana kan istasyon, na kontrolado kan Siyudad nin Tokyo. An nakatukaw na realistikong pose pinili, sa parte huli ta dai kayang gibohon ni Andō an nakatindog na pose sa saiyang satispaksion asin an estatuwa ibinugtak sa irarom sana kan mga atop kan istasyon.<ref name="itoh2017-131132">{{harvnb|Itoh|2017|pages=131–132}}</ref> An bronseng estatuwa pigbuksan kan ala-una nin hapon kan Abril 21, 1934 sa istasyon na may dakulang kaogmahan, na an lugar sa atubangan kan istasyon pano nin mga tawo. <ref name="itoh2017-143145">{{harvnb|Itoh|2017|pages=143–145}}</ref> An pagbukas nangyari sa lugar kan paradahan kan mga kargamento, bako sa huring lokasyon kan estatuwa sa atubangan kan istasyon, huli sa kakulangan nin espasyo sa enotan. Pinanginotan ni Saitō an seremonya asin yaon duman si Hachikō. An makoapo ni Ueno, si Hisako, na 10 anyos kaidto, talagang nagputol kan laso tanganing ibuksan an estatuwa, na haros dai ninda naabot ni Saitō huli sa kadakol na tawo<ref name="itoh2017-143144">{{harvnb|Itoh|2017|page=143–144}}</ref> Poon kan panahon kan pagbukas kan bronseng estatuwa kan Abril 1934 sagkod na haloy na pagkatapos na magadan si Hachikō, kadakol na mga tawo an putik na naghingako na igwa sinda nin mga ayam na ipinangaki niya, dawa ngani saro sanang gikan niya, sarong aking lalaki, an midbid, si Kuma-kō, na pagsasadiri ni Yoshitarō Itō. Si Itō igwa nin [[Fox Terrier]] na an pangaran Debbie, na iyo an ina ni Kuma-kō. Nagadan si Debbie asin si Hachikō garo baga nagdanay na monogamous pagkatapos kaiyan. <ref name="itoh2017-offspring">{{harvnb|Itoh|2017|pages=147, 169, 309–311}}</ref> [[File:Koibumi (1953).jpg|thumb|right|Bronseng estatuwa ni Hachikõ sa [[Surat nin Pagkamoot (1953 na pelikula)|1953 na pelikula na ''Koibumi'', "Surat nin Pagkamoot"]]|alt=Estatuwa nin sarong ayam]]. Kan 1933 si Andō nagpoon na maggibo nin mga sampulong 6-pulgada an langkaw na estatuwa ni Hachikō na nakahigda. Siya mismo an nagtago nin saro, saro para ki Emperatris Dowager Sadako, saro para ki Emperador Hirohito, asin saro para ki Emperatris Nagako. An iba napaduman sa saiyang mga amigo. An saro na saiyang itinatago igwa nin mga bitis sa enotan na parsial na natunaw sa darakulang [[Pagbomba sa Tokyo|mga kasulo sa Tokyo air raid kan Mayo 25, 1945]], alagad ini nabawi. Si Andō asin an saiyang aking babae parehong nagadan sa kalayong ini.<ref name="itoh2017-152">{{harvnb|Itoh|2017|page=152}}</ref> Dai nahaloy pagkatapos kan [[insidente sa Tulay nin Marco Polo]] kan Hulyo 7, 1937, an gobyerno kan Hapon nagpoon na magpahiwas asin militarisasyon kan saiyang ekonomiya, mga tawo, asin materyales para sa gera. An pangyayaring ini pigkonsiderar na kapinunan kan [[Ikaduwang Gerang Tsina-Hapon]] asin nagin parte kan [[Gera sa Pasipiko]], na parte kan Ikaduwang Gerang Pankinaban. An gobyerno maghagad nin materyales para sa paghihingoa sa gera, magbubugtak nin mga kaakian na mga middle-schoolers sa pwersa nin trabaho, asin magsensura kan media. Kan 1943 an kamugtakan para sa mga metal desesperado na gayo na an mga bagay arog kan mga riles nin bantay sa zoo asin mga plake nin paggirumdom para sa mga hayop pighahagad. Kun kaipuhan an mga hayop gagadanon tanganing magamit an metal kan saindang hawla.<ref name="itoh2017-209210">{{harvnb|Itoh|2017|pages=209–210}}</ref> An mga ayam ginadan huli ta nangangaipo sinda nin kakanon. An mga German Shepherd sana an dai nakabali huli ta sinda mga ayam militar. An mga akita iyo an inot na mga punteriya huli ta sinda nagkakakan nin kadakol na kakanon asin an saindang barahibo pwedeng gamiton para sa mga amerikana (coat). Sa katapusan kan Ikaduwang Gerang Pankinaban 15-16 sanang purong Akita an buhay sa Hapon. Kun nagsayuma kang magdonar kan saimong ataman na hayop, tinatrato ka bilang sarong traydor. May mga tawong inarestar pa ngani asin pinasakitan huli sa dai pakikikooperar sa paghihingoa sa gera.<ref name="itoh2017-270272">{{harvnb|Itoh|2017|pages=210, 213–215, 270–272}}</ref> Kan magpoon an 1944 na kampanya sa pagresiklo, an estatuwa ni Hachikõ sa Istasyon nin Shibuya nagin sarong punteriya. Sabi ni Saitō, an mga tawo nagbugtak nin puting sash kaini asin nagsurat nin "Konsultalo" sa sash. Sa katapusan kan 1944 an Railways Bureau nagpaaram ki Saitō na tutunawon ninda an estatuwa. Nakua ni Saitō an Bise Ministro kan Transportasyon na mag-oyon na ibugtak an estatuwa sa bodega.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=210}}</ref> An estatuwa ibinaba kan Oktubre 12, 1944 sa tahaw nin sarong emosyonal na seremonya nin pagpaaram. Susog sa kasunduan, dapat ining magdanay sa bodega. An Railways Bureau nagbalik sa kasunduan sa pagtago asin idinonar ini sa paghihingoa sa gera. <ref name="jennifer">{{cite book|title=Consuming Life in Post-Bubble Japan: A Transdisciplinary Perspective|chapter=Robot Reincarnation: Rubbish, Artefacts, and Mortuary Rituals |last=Robertson|first=Jennifer|publisher=Amsterdam University Press|location=Amsterdam|year=2018|page=165|doi=10.2307/j.ctv56fgjm.12|jstor=j.ctv56fgjm.12 |isbn=978-94-6298-063-1 }}</ref> Dakul an namundo asin pigkonsiderar ining "Ikaduwang Kagadanan" ni Hachikõ.<ref name="itoh2017-210212">{{harvnb|Itoh|2017|pages=210–212}}</ref> Ini sa kahurihurihi natunaw kan Agosto 14, 1945 sa [[Hamamatsu]],<ref name="itoh2017-212213">{{harvnb|Itoh|2017|pages=212–213, 217}}</ref> sarong aldaw bago ipinaisi ni Emperador Hirohito an pagsuko, na tinatapos an Ikaduwang Gerang Pankinaban.<ref name="itoh2017-215"/><ref name=therisingsun>{{cite book |last1=Toland |first1=John |title=The Rising Sun: The Decline and Fall of the Japanese Empire 1939-1945 |year=2003 |publisher=The Modern Library|location=New York |isbn=9780812968583 |pages=838, 849}}</ref> An estatuwa nagin mga parte para sa makinarya nin lokomotibo, bakong mga bala arog kan minsan nababareta.<ref name="itoh2023-174">{{harvnb|Itoh|2023|page=174}}</ref> Si Saitō dai nakaaram kaini sagkod kan huring parte kan 1947 huli ta siya nag-ebakwar sa Tokyo pasiring sa Kyoto durante kan gera asin nagdanay duman nin magkapirang taon pagkatapos kan gera. An Nasyunal na Organisasyon nin mga Turista kan Hapon naghapot saiya manungod sa estatuwa huli ta kadakol na tawo an gustong mahiling ini, kaiba an mga Amerikano. Sinabihan sinda ni Saitō na ligtas an estatuwa.<ref name="itoh2017-215217">{{harvnb|Itoh|2017|pages=215–217}}</ref> Kan huring parte kan 1947 si Takeshi Andō, aking lalaki ni Teru, nagpadara ki Saitō nin sarong surat na nagpamondo saiya huli ta ipinaaram kaini ki Saitō na durante kan gera si Teru asin an saiyang aking babae nagadan sa Mayo 25, 1945 na pagsalakay sa eroplano, an pagsalakay sa eroplano sinulo an saiyang harong asin mga obrang arte, si Takeshi mismo na-draft asin naserbihan sa inotan na linya, nasulo sa estatuwa an parehong pagsalakay sa eroplano, asin na kaipuhan ni Takeshi an tabang ni Saitō sa paggibo nin ikaduwang estatuwa ni Hachikō.<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-215217"/> Kulang an mga materyales asin pirak sa Hapon pakatapos kan gera. Sa ibong kaini, kan huring parte kan 1947 an Komite sa Paggibo Liwat kan Bronseng Estatwa ni Hachi-kō pigmukna tanganing magtogdok nin ikaduwang estatuwa. An Nasyunal na Organisasyon nin mga Turista sa Hapon nagin maimpluwensya man sa mga paghihingoang ini.<ref name="itoh2017-219">{{harvnb|Itoh|2017|page=219}}</ref> An mga opisyales kan Supreme Commander Allied Powers (SCAP) inot na nagtumang sa mga paghihingoang ini huli ta nahiling ninda an kaimbodan ni Hachikō bilang pagpapauswag nin debosyon sa imperyalismo. Sa kahurihurihi naagimadmadan ninda na si Hachikō mayo man nin koneksyon diyan.<ref name="itoh2017-219222">{{harvnb|Itoh|2017|pages=219–222}}</ref> Sa ibong kan kasakitan sa ekonomiya kan panahon pakatapos kan guerra, dakol na ordinaryong tawo an nagdonar nin kwarta para sa ikaduwang estatuwa, siring man an dakol na maimpluwensyang tawo. Dakul na mga Amerikano an nakadangog manungod sa kapaladan kan inot na estatuwa asin nagdonar nin kwarta.<ref name="itoh2017-222">{{harvnb|Itoh|2017|page=222}}</ref> Si Takeshi Andō nagpoon na magtrabaho sa bagong estatuwa dawa ngani sa kapinunan kulang an metal. Dugang pa, mayo siyang tunay na modelo asin kinaipuhan na magsarig sa mga retrato asin mga sukol ni Saitō. Pakalihis nin mga taon, inadmitir ni Takeshi na tinunaw niya an saro sa mga panginot na gibo kan saiyang ama na naraot sa gera tanganing gibohon an ikaduwang estatuwa. An pedestal kan orihinal na estatuwa nakaligtas sa gera kaya ginamit ninda iyan para sa bagong estatuwa. Duwang bronseng plake na naglaladawan kan ginikanan ni Hachikō, saro sa Ingles asin saro sa Hapon, an nakadukot sa pedestal.<ref name="itoh2017-222-223">{{harvnb|Itoh|2017|page=222–223}}</ref> Kan Agosto 15, 1948, ikatolong anibersaryo kan anunsyo kan pagsuko ni Hirohito, si Takeshi Andō, nagbuyagyag nin ikaduwang estatuwa.<ref name="Takeshi">{{cite web|title=Sculptor of faithful dog Hachiko's statue dies at 95|url=https://english.kyodonews.net/articles/-/9889|publisher=Kyodo News|date=March 9, 2019|access-date=September 21, 2025}}</ref><ref name="newman">{{cite book|last=Newman|first= Lesléa|title=Hachiko Waits|location=New York|publisher= Macmillan|year= 2004|pages=90–92 |url=https://books.google.com/books?id=EaYX31sk98AC&dq=Hachiko+statue&pg=PA91|access-date=September 16, 2025|isbn=978-0-8050-7336-2}}</ref> Yaon duman an mga aki na nagrerepresentar sa Inglaterra, Hapon, Korea, Taywan, asin Estados Unidos.<ref name="itoh2017-223-225">{{harvnb|Itoh|2017|pages=223–225}}</ref> An bagong estatuwa yaon pa man giraray asin sarong popular na lugar nin pagtiripon. An entrada kan Estasyon nin Shibuya harani sa estatuwa na ini inaapod na ''Hachikō-guchi'', na an boot sabihon "An Laog/Luwas kan Hachikō", sa habagatan-sirangan na parte kan istasyon, <ref name="jennifer"/> saro sa limang luwas kan Istasyon nin Shibuya. An eksaktong lugar kun sain naghalat si Hachikō ngunyan minarkahan nin mga marka nin bronseng bitis.<ref name="keller">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/helen-keller/|title=Helen Keller|date=January 17, 2017 |publisher=Akita Club of America|access-date=September 16, 2025}}</ref> Dawa ngani si Hachikō iginagalang na gayo sa Hapon asin sa bilog na kinaban, igwa pa man giraray nin mga tawong dai pa man giraray iginagalang siya. An estatuwa kan Shibuya harani sa sarong lugar nin parti sa banggi asin an nagkapirang tawo, sa pankagabsan mga hoben na adultong babae, nagsasakat sa ibabaw kan estatuwa asin "naggigibo nin mga gawe na nakakaakit nin atensyon kan publiko".<ref>{{cite journal|journal=Geographical Review|title=Shibuya Center, Tokyo|last=Cybriwsky|first=Roman|year=1988|volume=78|issue=1|pages=59–60|doi=10.2307/214305 |jstor=214305|bibcode=1988GeoRv..78...48C |url=https://www.jstor.org/stable/214305?seq=1|accessdate=September 20, 2025|url-access=subscription}}</ref> An ikaduwang estatuwa na ini pigbalyo nin mga sampulong beses huli sa mga proyekto sa konstruksyon, alagad nagdadanay man sa istasyon.<ref name="itoh2017-227">{{harvnb|Itoh|2017|page=227}}</ref> Kan 1984 an bronseng estatuwa ni Hachikõ pinagsararo giraray ki Ueno kan an Faculty of Agriculture kan Unibersidad kan Tokyo narealisar na an bronseng bust na yaon sainda iyo idtong ki Ueno asin siya an kagsadiri ni Hachikō, kaya ipinadara ninda ini sa Istasyon nin Shibuya.<ref name="itoh2017-231232"/> Si Saitō nagtogdas kan Sosyedad kan Hapon para sa Paglikay sa Kabangis sa mga Hayop o sa Ingles, Japan Society for the Prevention of Cruelty to Animals (JSPCA) kan Mayo 1948 asin nagserbi bilang saro sa mga lider kaini sagkod na siya nagadan kan Setyembre 19, 1964.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=247}}</ref><ref name="itoh2023-76">{{harvnb|Itoh|2023|page=76}}</ref> Nagadan si Takeshi kan Enero 13, 2019 sa edad na 95.<ref name="Takeshi"/> An mga bitis sa inotan asin nguso kan estatuwang ini nagkikinang na ngonyan huli ta kadakol na tawo an nakaduta kaini. Maogma si Takeshi manongod kaini huli ta ipinapahiling kaini na kadakol na tawo an tunay na nagmamakulog ki Hachikō.<ref>{{harvnb|Itoh|2017|page=330}}</ref> An saro pang estatuwa yaon sa ginikanan na banwaan ni Hachikō, sa atubangan kan [[Istasyon nin Ōdate]]; ini pigbuyagyag sa Istasyon nin Tren sa Ōdate kan Hulyo 8, 1935.<ref name="itoh2017-152154">{{harvnb|Itoh|2017|pages=152–154}}</ref> An estatuwang ini natunaw man kan mga paghihingoa sa pagresiklo kan 1945.<ref name="itoh2017-217">{{harvnb|Itoh|2017|page=217}}</ref> An pagtipon nin pondo para sa sarong bago nagpoon kan 1962 asin ini pigbuyagyag kan Mayo 1964 sa atubangan kan Ōdate Station. Ini naglaladawan ki Hachikō na nakatindog, sarong babae na nakahigda, asin tolong ido asin inaapod na "Pugro nin mga Estatwa kan Akita-inu". Kan Nobyembre 14, 1987, sarong solo na estatuwa ni Hachikō na nakatindog an itinogdok, pirang metro sana an rayo sa estatuwa kan grupo.<ref name="itoh2017-227231">{{harvnb|Itoh|2017|pages=227–231}}</ref><ref name="akitahall2">{{Cite web|url=https://en.japantravel.com/akita/akita-dog-museum-in-odate/5494|title=Akita Dog Museum in Odate|publisher=Japan Travel|date=July 23, 2013|access-date= December 24, 2020}}</ref> Sarong estatuwang gapo ni Hachikō asin mga gapo na [[stele]] an itinogdok sa istaran kan pamilyang Saitō, an saiyang ginikanan, sa Ōdate kan 2003. An mga stele naglaladawan kan saiyang ginikanan.<ref name="itoh2017-277279">{{harvnb|Itoh|2017|pages=277–279}}</ref> Kan 2004, sarong bagong estatuwa ni Hachikō an itinogdok sa atubangan kan Akita-inu Hall sa Ōdate.<ref name="akitahall1">{{Cite web|url=https://visitakita.com/en/sightseeing/history-culture/201|title=Akita Dog Museum|publisher=Visit Akita|access-date= December 24, 2020|archive-date=January 25, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210125202131/https://visitakita.com/en/sightseeing/history-culture/201/|url-status=dead}}</ref><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-279">{{harvnb|Itoh|2017|page=279}}</ref> [[File:Statue of Hachikõ in Woonsocket, RI.jpg|thumb|right|Estatuwa ni Hachikō sa Woonsocket, Rhode Island, USA|alt=Estatuwa nin sarong ayam]] Pagkatapos kan pagluwas kan Amerikanong pelikula na ''[[Hachi: A Dog's Tale]]'' (2009), na pig-film sa [[Woonsocket]], Rhode Island, an Konsulado kan Hapon sa Estados Unidos nagtabang sa Konseho nin Turismo kan [[Blackstone Valley]] asin sa syudad nin Woonsocket na ihayag an sarong estatuwa ni Hachikō na identikal sa saro sa Shibuya Station [[Woonsocket Depot Square]], na iyo an lokasyon kan istasyon nin tren na "Bedridge" na itinampok sa pelikula.<ref>{{Cite web|url=https://www.iheartrhody.com/2017/03/sights-hachiko-statue-woonsocket.html|title=Sights ~ Hachikō statue ~ Woonsocket|website=iheartrhody.com|access-date=December 24, 2020}}</ref> An estatuwang ini sa Woonsocket gibo sa bronse asin binakal sa eBay. Ini mas sadit kisa sa saro sa Shibuya asin an pagmukna kaini dai awtorisado. Inaprobaran ni Andō na magkaigwa nin estatuwa sa Woonsocket, alagad dai niya aram na an sarong garo baga dai inaprobaran na replika na natapos na mabakal. Sarong salak na Akita na an pangaran Hachi an nagtindog para ki Hachikō sa seremonya nin dedikasyon.<ref name="itoh2017-285288">{{harvnb|Itoh|2017|pages=285–288}}</ref><ref name="itoh2023-189190">{{harvnb|Itoh|2023|pages=189–190}}</ref>. Kan Marso 9, 2015, an Faculty of Agriculture kan [[Unibersidad nin Tokyo]], an alma mater asin lugar nin trabaho ni Ueno kun saen siya nagbibiyahe kada aldaw nin trabaho sa panahon na kaiba niya si Hachikō, naggibo nin sarong bronseng estatuwa na naglaladawan ki Ueno na nagbabalik tanganing sabaton si Hachikō tanganing girumdomon an ika-80 anibersaryo kan pagkagadan ni Hachikō.<ref name="paje">{{cite web|url=https://en.japantravel.com/tokyo/hachiko-statue-university-of-tokyo/20013|last= Paje|first=Jessica A.|title=Hachiko Statue University of Tokyo|publisher=Japan Travel|date=April 21, 2015|access-date=September 21, 2025}}</ref><ref name="sora24">{{cite web |url=https://soranews24.com/2015/02/11/hachiko-japans-most-loyal-dog-finally-reunited-with-owner-in-heartwarming-new-statue-in-tokyo/ |title=Hachiko, Japan's most loyal dog, finally reunited with owner in heartwarming new statue in Tokyo |publisher=Sora News 24 |date= February 11, 2015 |access-date=August 2, 2015}}</ref> An estatuwa pig-iskultura ni Tsutomu Ueda gikan sa [[Nagoya]] asin naglaladawan nin sarong naoogmang si Hachikō na naglulukso tanganing kumustahon an saiyang kagurangnan sa katapusan kan sarong aldaw nin trabaho.<ref name="itoh2017-282">{{harvnb|Itoh|2017|page=282}}</ref> Si Ueno nakasulot nin kopya, terno, asin trench coat, na an saiyang portpolyo nakabugtak sa daga. Si Hachikō nagsusulot nin sarong ''studded harness'' siring sa nahihiling sa saiyang huring mga retrato.<ref>{{Cite news|url=https://en.japantravel.com/tokyo/hachiko-statue-university-of-tokyo/20013|title=Hachiko Statue University of Tokyo – Japan Tourism Guide and Travel Map|publisher=Japan Travel|access-date=April 9, 2018}}</ref> Sa sarong seremonya na inatenderan kan Embahador kan Hapon kan Oktubre 2016, sarong bronseng estatuwa ni Hachiko asin Dr. Ueno, na kapareho kan saro sa Yayoi Campus kan Unibersidad kan Tokyo, an pigbugtak sa Abbey Glen Pet Memorial Park sa [[Lafayette Township, New Jersey]], Estados Unidos.<ref name="lafayette">{{cite web|url=https://www.akitaclub.org/hachi-ko-nj-pet-cemetary/|title=Hachi-Ko Unveiled In NJ Pet Cemetery|publisher=Akita Club of America|last=Dimon|first=JoAnn|date=January 7, 2017 |access-date=September 16, 2025}}</ref><ref name="nj-ambassador">{{cite web|url=https://www.njherald.com/story/news/2016/10/10/japanese-ambassador-dedicates-local-memorial/4117890007/|title=Japanese ambassador dedicates local memorial|publisher=New Jersey Herald|last=Obernauer|first=Ed|date=October 10, 2016|access-date=September 23, 2025}}</ref> ====Lista kan mga estatwa ni Hachikō==== {| class="wikitable sortable" |- !Ngaran !Kinamumugtakan !Taon !Ngaran kan Kagmukna !Mga komento |- |Inot na Plaster na Estatwa ni Hachikō (duwang sadit na replika an yaon, an saro nakua sana kan 2014) |Tokyo |1933 |Teru Andō |Nasulo sa panahon nin pagsalakay sa ere kan 1945<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-215217"/><ref name="itoh2017-293">{{harvnb|Itoh|2017|page=293}}</ref><ref name="itoh2017-301305">{{harvnb|Itoh|2017|pages=301–305}}</ref> |- |Hachikō Miniature Lying-Down Statue |Tokyo |1933 |Teru Andō |Iprinesentar ki Empress Dowager Sadako, Emperador Hirohito, asin Empress Nagako, mga katood, si Andō nagtada nin saro (duwang perpektong estatuwa sa parehong estilo an nakua kan 2013 asin 2014)<ref name="itoh2017-152"/><ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-301305"/> |- |Inot na Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Shibuya kan JGR sa Tokyo |1934 |Teru Andō |Tinunaw kan 1945<ref name="itoh2017-212213"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Replika kan Inot na Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR |1935 | |Tinunaw kan 1945<ref name="itoh2017-217"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikaduwa-a na Plaster na Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Tsuruoka kan JR, Prepektura nin Yamagata |1947 |Takeshi Andō |“Nadayag” kan 2004<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-295298">{{harvnb|Itoh|2017|pages=295–298}}</ref> |- |Ikaduwa-b na Plaster na Estatwa ni Hachikō |Museo nin Arte sa Syudad nin Kagoshima |1948 |Takeshi Andō |Nakolekta kan 1978<ref name="itoh2023-201202">{{harvnb|Itoh|2023|pages=201–202}}</ref><ref name="itoh2023-198">{{harvnb|Itoh|2023|page=198}}</ref> |- |Ikaduwang Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Shibuya kan JR |1948 |Takeshi Andō |<ref name="Takeshi"/><ref name="newman"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Pugro nin mga Estatwa nin Akita-inu |Istasyon nin Ōdate kan JR |1964 |Zen’ichirō Aikawa |Si Hachikō, sarong inang ayam asin tolong ido<ref name="itoh2017-227231"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR |1987 |Yoshio Matsuda |<ref name="itoh2017-227231"/><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Replika kan Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō |Istasyon nin Ōdate kan JR, Dambana ni Hachikō |1989 | |Gibo sa [[istiripon]], ginibo giraray sa bronse kan 2009<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-277278">{{harvnb|Itoh|2017|pages=277–278}}</ref> |- |Pag-arog ki Hachikō |Fujishima Community Square |2001 | |Gibo sa Bronse<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-295298"/> |- |Estatuwang Gapo asin mga Stele na Gapo ni Hachikō |Istaran kan Pamilyang Saitō |2003 | |Lugar kan kamundagan ni Hachikō, Ōdate<ref name="itoh2017-277279"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikatulong Bronseng Estatwa ni Hachikō (“Si Hachi-kō naghihimuyawot sa saiyang ginikanan na banwaan”) |Akita-inu Hall, Ōdate |2004 |Yoshio Matsuda |<ref name="akitahall1"/><ref name="akitahall2"/><ref name="itoh2017-279"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Ikaduwang Bronseng Estatwa nin Pag-arog ki Hachikō |Woonsocket, Rhode Island |2012 | |Binakal sa eBay<ref name="itoh2017-285288"/><ref name="itoh2023-189190"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Istasyon nin Hisai Kintetsu, Tsu, Prepektura nin Mie |2012 |Katsuji Inagaki |Sarong derby an idinugang sa payo ni Dr. Ueno, Disyembre 2016<ref name="itoh2017-293"/><ref name="itoh2017-279284285"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Faculty of Agriculture, Unibersidad nin Tokyo, Yayoi campus |2015 |Tsutomu Ueda |<ref name="paje"/><ref name="sora24"/><ref name="itoh2017-282"/><ref name="itoh2017-293"/> |- |Mga Pares na Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno asin Hachi |Abbey Glen Pet Memorial Park in Lafayette Township, New Jersey |2016 | |Kapareho kan saro sa Yayoi Campus kan Unibersidad kan Tokyo<ref name="lafayette"/><ref name="nj-ambassador"/><ref name="itoh2023-201202"/> |- |Sadit na Bronseng Estatuwa ni Hachi |Parke nin Miyashita, Shibuya, Tokyo |2020 | |Sa “Shibuya Hachi Compass”<ref name="itoh2023-201202"/><ref name="itoh2023-252253">{{harvnb|Itoh|2023|pages=252–253}}</ref> |} ===Mga Kumpleanyo=== Kan Nobyembre 10, 2012, [[Google]] piggirumdom an magigin ika-89 na kumpleanyo ni Hachikō sa paagi nin pag-upload nin sarong [[Google Doodle]] na naglaladawan kan bantog na ayam na naghahalat sa riles kan Estasyon nin Shibuya asin kapot an sombrero ni Ueno sa saiyang nguso.<ref name="doodle"/> Kan Nobyembre 10, 2023, an mga tawong Hapon naggirumdom kan magigin ika-100 na kumpleanyo ni Hachikō. Kabali sa mga pangyayari an mga pagbisita sa Istasyon nin Shibuya, mga kanta, asin mga bayle.<ref>{{Cite news |last=Tamura |first=Hikoshi |date=November 13, 2023 |title=Events celebrating loyal dog Hachiko's 100th birthday held in north Japan city |url=https://mainichi.jp/english/articles/20231113/p2a/00m/0na/025000c |newspaper=[[Mainichi Shimbun]]|access-date=September 16, 2025}}</ref> Sarong [[holographic display]] ni Hachikō an pigbugtak sa Akita Dog Visitor Center sa Odate, Prepektura nin Akita, na nag-aako nin mga bisita na nag-abot tanganing magselebrar kan saiyang pagkamundag.<ref>{{Cite web |last=Yoshida |first=Koichi |date=November 13, 2023 |title=Akita celebrates 100 years since birth of Hachiko with hologram |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/15047231 |work=[[The Asahi Shimbun]]|access-date=September 16, 2025}}</ref> ===Sa midya=== [[File:One anniversary of Hachiko 19360308 Scan10038.JPG|thumb|Marso 8, 1936; an enot na anibersaryo kan pagkagadan ni Hachiko|alt=Kadaklan nin mga tawo na nagtatao nin paggalang sa estatuwa nin ayam]] Si Hachikō iyo an tema kan 1987 na pelikula na {{nihongo3|"An Oosipon ni Hachikō"|[[Hachikō Monogatari]]}}pigdirehiran ni Seijirō Kōyama, na nag-istorya kan saiyang buhay poon sa saiyang pagkamundag sagkod sa saiyang kagadanan asin nagkaigwa nin espirituwal na pakikipag-ulay sa saiyang kagurangnan.<ref>{{cite web|url=http://www.eiren.org/toukei/1987.html|title=過去興行収入上位作品|trans-title=Past top-grossing films|publisher=Motion Picture Producers Association of Japan|language=Japanese|accessdate=September 16, 2025}}</ref><ref name="databank">{{cite web |title=邦画興行収入ランキング|trans-title=Japanese film box office ranking |url=http://www.generalworks.com/databank/movie/rank04.html |access-date=September 16, 2025|website=SF MOVIE DataBank |publisher=General Works |language=ja}}</ref> Pigkonsiderar na sarong blockbuster na kapangganahan, an pelikula iyo an huring dakulang hit para sa Japanese film studio [[Shochiku|Shochiku Kinema Kenkyū-jo]].<ref>{{cite book|first=Anne Tereska |last=Ciecko|title=Contemporary Asian Cinema: Popular Culture in a Global Frame|publisher=Berg Publishers|location=Oxford|year=2006|pages=194–195|isbn=1-84520-237-6}}</ref> Ini an pinakahalangkaw na kita na pelikula sa Hapon kan 1987 asin nakaresibe kan Yamaji Fumiko Film Award.<ref name="itoh2017-318"/> An saro pang pelikula na nakabasar ki Hachikō iyo an 2015 [[Tataramon na Telugu|Telugu]] na pelikula, [[Tommy (pelikula kan 2015)|''Tommy'']].<ref>{{Cite web|title=Tommy Telugu Movie Review, Rating|url=https://www.indiaherald.com/Movies/Read/81368/Related-Content-URL|access-date=2020-10-10|website=APHerald [Andhra Pradesh Herald]|language=en}}</ref> An "[[Jurassic Bark]]" (2002), episode 7 kan season 4 kan animated series na ''[[Futurama]]'' igwa nin pinalawig na pag-omaw ki Hachikō, na si [[Philip J. Fry|Fry]] nakadayag kan mga fossilized na tada kan saiyang ayam, si Seymour. Pagkatapos na ma-freeze si Fry, ipinapahiling na si Seymour naghalat ki Fry na magbalik sa laog nin 12 taon sa luwas kan Panucci's Pizza, kun saen nagtatrabaho si Fry, na dai nanggad nagsuway sa huring pagboot kan saiyang kagurangnan na halaton siya.<ref>{{cite web|url=https://www.syfy.com/syfy-wire/futurama-writer-most-devastating-moment-jurassic-bark|title='Futurama' writer on lessons of 'Jurassic Bark,' one of the most devastating half-hours of TV ever made|publisher=Syfy|last=Jackson|first=Matthew|date=August 1, 2022|access-date=September 16, 2025}}</ref> An Hachikō iyo man an tema kan sarong librong pang-aki kan 2004 na may titulong: ''Hachikō: An Tunay na Istorya kan Sarong Maimbod na Aso'', na isinurat ni [[Pamela S. Turner]] asin pig-ilustrar ni [[Yan Nascimbene]].<ref>{{cite book|url=http://www.publishersweekly.com/978-0-618-14094-7|last=Turner|first=Pamela S.|title=Hachikō: The True Story of a Loyal Dog|publisher= Publishers Weekly|isbn=978-0-618-14094-7|access-date=September 21, 2025}}</ref> An saro pang librong pang-aki, sarong halipot na nobela para sa mga parabasa sa gabos na edad na inaapod na ''[[Hachiko Waits]]'', na isinurat ni [[Lesléa Newman]] asin pig-ilustrar ni [[Machiyo Kodaira]], an ipinublikar ni Henry Holt & Co. kan 2004.<ref>{{Cite web |title=Hachiko Waits |url=http://www.lesleakids.com/hachiko.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150929010501/http://www.lesleakids.com/hachiko.html |archive-date=September 29, 2015|access-date=October 1, 2013 |website=lesleakids.com}}</ref> Sa manga na Hapon na ''[[One Piece]]'', igwa nin kaparehong istorya sa sarong ayam na an pangaran ChouChou.<ref>{{cite web|url=https://www.behindthevoiceactors.com/tv-shows/One-Piece/Chou-Chou/|title=Chou-Chou|publisher=Behind The Voice Actors|access-date=September 16, 2025}}</ref> Sa video game: ''[[An Kinaban Natatapos Saimo]]'' (2007), an estatuwa ni Hachikō itinampok, ini pigtutukoy sa nagkapirang okasyon. An lokasyon kan estatuwa ni Shibuya igwa nin papel sa naratibo kan kawat. An estatuwa itinampok giraray sa sequel: ''[[Neo: An Kinaban Natatapos Saimo]]'' (2021).<ref>{{Cite video game |title=The World Ends with You |developer=[[Jupiter (company)|Jupiter]] |publisher=[[Square Enix]] |platform=[[Nintendo DS]] |quote='''Shiki:''' Aram mo iyan. Hoy, kun makaagi kita digdi...mahilingan kita sa RG. Ika, ako, asin si Beat. Tibaad dai mo ako mamidbid, kaya...aram ko! Iiba ko si Mr. Mew. Pwede kitang magin sarong grupo giraray!|year=2008}}</ref><ref>{{Cite video game |title=The World Ends with You |developer=[[Jupiter (company)|Jupiter]] |publisher=[[Square Enix]] |platform=[[Nintendo DS]] |quote='''Shiki:''' Neku? Maghirilingan kita sa ibong na lado. Aram mo an lugar nin pagtiripon. Hachiko! / '''Neku:''' Heh. Sarong petsa ini.|year=2008}}</ref> Nahiling kan prodyuser na si Vicki Shigekuni Wong an estatuwa ni Hachikō mantang nagbibisita sa Shibuya kan mga taon 1980 asin napahiro nanggad kan saiyang buhay kaya pagkatapos magbalik sa Estados Unidos,<ref>{{harvnb|Itoh|2017|pages=308–309}}</ref> nag-ampon siya nin sarong ayam na Shiba Inu asin nginaranan ining Hachi. Kan an saiyang namomotan na ayam, si Hachikō, nagadan sa edad na 16, nagdesisyon siang gumibo nin pelikula manongod ki Hachiko, sarong simbolo kan makosog na bogkos sa pag-oltanan nin mga ayam asin tawo.<ref>{{cite web|url=https://www.jflalc.org/home-hatchitale|title=Outdoor Movie Screening: HACHI - A Dog's Tale|publisher=Japan Foundation Los Angeles|access-date=September 16, 2025}}</ref> An nagresultang pelikula, ''[[Hachi: A Dog's Tale]]'' (pinaluwas kan Agosto 2009), sarong Amerikanong pelikula na pinagbidahan kan aktor na si [[Richard Gere]], na pigdirehir ni [[Lasse Hallström]], manungod ki Hachikō asin sa saiyang relasyon sa sarong Amerikanong propesor asin sa saiyang pamilya na nagsusunod sa parehong istorya, alagad iba. Halimbawa, an Hachikō sarong regalo ki propesor Ueno, an parteng ini laen nanggad sa Amerikanong bersyon.<ref name="nyt">{{Cite news |title=Film Has Two Big Names and a Dog, but No Big Screens |first=Dave |last=Itzkoff |author-link=Dave Itzkoff |date=September 24, 2010 |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2010/09/25/arts/television/25dogs.html |access-date=September 16, 2025 |url-access=subscription}}</ref> An pelikula pig-film sa [[Woonsocket]], Rhode Island, sa laog asin palibot kan [[Woonsocket Depot Square]] na lugar asin itinampok man si [[Joan Allen]] asin [[Jason Alexander]]. An papel ni Hachi ginampanan kan tolong Akita: Leyla, Chico, asin Forrest. Ilinaladawan ni Mark Harden kun pano niya asin kan saiyang grupo sinanay an tolong ayam sa libro: ''"Animal Stars: Behind the Scenes with Your Favorite Animal Actors."''<ref>{{cite book |title=Animal Stars: Behind the Scenes with Your Favorite Animal Actors |type=Hardcover |year=2014 |first1=Robin |last1=Ganzert |first2=Allen |last2=Anderson |first3=Linda |last3=Anderson |first4=Marty (Foreword) |last4=Becker (Foreword) |pages=[https://archive.org/details/animalstarsbehin0000ganz/page/296 296 pages] |publisher=[[New World Library]] |edition=1st |isbn=978-1608682638 |url=https://archive.org/details/animalstarsbehin0000ganz/page/296 |access-date=November 20, 2015 }}</ref> Pagkatapos kan pelikula, inampon ni Harden si Chico.<ref name="nyt"/> ====Si Hachikō mismo sa midya==== Si Hachikō mismo nagkaigwa nin dai mababa sa duwang pagluwas sa midya kan 1934, an pinakahalangkaw na punto kan saiyang kabantogan pagkatapos kan pagbuyagyag kan estatuwa. Kan 1994, [[Nippon Cultural Broadcasting]] sa Hapon nakapagbalik nin sarong rekording kan pag-uwang ni Hachikō, ''Junjō bidan Hachi-kō'' (Nakakapukaw sa Puso na Istorya ni Hachi-kō), gikan sa sarong lumang 78 RPM na rekord kan Kikusui Records na nabari sa nagkapirang pidaso. An mga pidaso pinagsararo gamit an [[laser]]. Nagkaigwa nin dakulang kampanya sa pag-anunsio asin kan Sabado, Mayo 28, 1994; 59 taon pagkatapos kan saiyang kagadanan, minilyon na mga paradangog sa [[radyo]] an nag-abang tanganing madangog an pag-uwang ni Hachikō.<ref>{{cite news |author=Reid |first=T.R. |date=June 3, 1994 |title=Japan's Hero Barks from Beyond the Grave |url=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1994/06/03/japans-hero-barks-from-beyond-the-grave/aa761354-d891-4bed-b451-6f123f5fbd44/ |accessdate=13 November 2018 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref> Ini pigbabareta na garo "maluyang pag-ungol nin sarong gurang na lobo", na kapareho kan "Wohw. Wohw. Wohw."<ref name="itoh2017-146147">{{harvnb|Itoh|2017|pages=146–147}}</ref> Kan Disyembre 1934 si Hachikō naggibo nin sarong cameo sa sarong pelikula na ''Arupusu taishō'' (Hade kan [Hapon] Alps). Sa sarong eksena sarong lalaki an nagsasabi sa mga paradalan manungod sa impormasyon sa bronseng plake kan estatuwa ni Hachikō. Sarong aking lalaki an bakong interesado asin hinapot siya kan lalaki kun tano. An aking lalaki, na hinahaplos an liog ni Hachikō, nagsabi "Magdigdi ka, Mister. Ini an tunay na Hachi-kō. Bakong interesante an Hachi-kō Bronze Statue. Magin maboot ka sa tunay na Hachi, imbes."<ref name="itoh2017-146147"/> ===Yaeko Sakano=== [[File:Yaeko Sakano.jpg|thumb|right|Yaeko Sakano kan 1923|alt= Hoben na babaeng Hapon na naka-kimono]] Si {{nihongo|Yaeko Sakano|坂野 八重子|Sakano Yaeko}},{{efn|Dai aram an orihinal na pangaran ni Yaeko sa pagkadaraga. Mantang parati siyang inaapod na Yeako Ueno, dai niya legal na makukua an pangaran na iyan o magmana kan pagsasadiri ni Ueno huli ta bako sindang kasal. Alagad, parati siyang inaapod na saiyang agom asin sa apelyidong Ueno. Haloy nang ibinareta na sinda mayo nin aki, alagad nagkaigwa sinda nin sarong aking lalaki.<ref name="itoh2023-240241"/> Si Ueno nag-ampon nin sarong daragita na an pangaran Tsuruko, na dai aram an apelyido sa pagkamundag. Naagom ni Tsuruko an sarong lalaki na an pangaran Yasushi Sakano. Legal na inampon ni Yaeko si Sakano dangan legal na kinua an apelyidong Sakano. Kun kaya, midbid man siya sa apelyidong Sakano.<ref name="itoh2017-70"/> Gusto kan pamilya ni Ueno na siya mag-agom nin ibang babae alagad si Ueno sa laog kan kasal naglusot siya sa pinto sa likod.<ref name="itoh2017-73"/>}} parating inaapod na Yaeko Ueno, iyo an daing agom na kapadis ni Hidesaburō Ueno sa laog nin haros 10 taon sagkod sa saiyang kagadanan kan 1925. Huli ta daing agom, dai niya kayang manahon an mga pagsadiri ni Ueno.<ref name="itoh2017-73"/> Si Hachikō pigbabareta na nagpahiling nin dakulang kaogmahan asin pagkamoot saiya sa kada pagbisita niya saiya. Si Tomokichi Kobayashi, na kaiba ni Hachikō sa laog nin dakul na taon, nagbareta na si Hachikō naglukso sana sa kaogmahan kan mahiling: si Yaeko asin Ueno. Siya man an tawong makakapasakay saiya sa sarong taksi.<ref name="itoh2017-108110"/><ref name="itoh2017-257258">{{harvnb|Itoh|2017|pages=257–258}}</ref> Sinabi ni Yaeko na mayo nang ibang ayam na nakakasabot sa mga tawo arog kan ginibo ni Hachikō asin na siya tunay na maboot.<ref name="itoh2017-260261">{{harvnb|Itoh|2017|pages=260–261}}</ref> Nagadan si Yaeko kan Abril 30, 1961,<ref name="itoh2017-70">{{harvnb|Itoh|2017|page=70}}</ref> sa edad na 76 asin ilinubong sa sarong templo sa [[Taitō]], mas harayo sa lulubngan ni Ueno, sa ibong kan saiyang mga kahagadan sa mga miyembro kan saiyang pamilya na ilubong kaiba an saiyang kapadis. Kan 2013, an mga dokumento ni Yaeko, na nagpapahiling na gusto niyang ilubong kaiba si Ueno, nakua ni Sho Shiozawa, na sarong propesor kan Unibersidad kan Tokyo. Si Shiozawa iyo man an presidente kan Sosyedad nin Hapon sa Patubig, Pag-alog, asin Inhenyeriya sa Bukid, na iyo an namamahala kan lolobngan ni Ueno sa Sementeryo nin Aoyama.<ref name="mainichiremains">{{Cite news|url=https://mainichi.jp/english/articles/20160520/p2a/00m/0na/017000c|title=Remains of Hachiko master's wife reinterred with husband, famously loyal dog|date=2016-05-20|work=Mainichi Daily News|access-date=2018-04-10|language=en}}</ref> Kan Nobyembre 10, 2013, na iyo an ika-90 anibersaryo kan pagkamundag ni Hachikō, Sho Shiozawa asin Keita Matsui, sarong curator kan {{ill|Shibuya Folk and Literary Shirane Memorial|ja| Museum}}, namatean an pangangaipo ni Yaeko na ilubong kaiba si Ueno asin Hachikō.<ref>{{Cite news|url=http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html|title=In love and death|work=The Nation|access-date=2018-04-10|language=en|archive-date=April 10, 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180410135009/http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html|url-status=dead|accessdate=2025-11-01|archivedate=2018-04-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180410135009/http://www.nationmultimedia.com/life/In-love-and-death-30289231.html}}</ref> An proseso nagpoon sa andam na pagtugot kan mga pamilyang Ueno asin Sakano asin an mapangganang negosasyon sa pamamayo kan Sementeryo nin Aoyama.<ref name="itoh2023-233">{{harvnb|Itoh|2023|page=233}}</ref> Alagad, huli sa mga regulasyon asin [[burukrasya]], an proseso naghaloy nin mga 2 taon.<ref name="itoh2017-191"/> Si Shiozawa nagpadagos man bilang saro sa mga organisador na imbuelto sa pagtogdok kan bronseng estatuwa ni Hachikō asin Ueno na pigbuksan sa natad kan Unibersidad kan Tokyo kan Marso 9, 2015, tanganing girumdomon an ika-80 anibersaryo kan kagadanan ni Hachikō.<ref name="paje"/><ref name="sora24"/> ====Misteryo ni Hidesaburō Ueno asin aki ni Yaeko Sakano==== An mga Hidesaburō are Yaeko haloy nang pigbabareta na mayo nin mga aki,<ref name="itoh2023-240241"/> apwera sa sarong pagsambit sa sadiring mga nakasurat na rekord ni Yaeko manungod ki Hachikō. Nagsurat siya "Si Hachi sarong maboot na ayam. Kan siya sarong taon pa sana, namundag an samong aking lalaki. Si Hachi maboot man sa samong omboy. Parati kong nahihiling si Hachi sa kwarto kan omboy asin nagtuturog kaiba an samong aking lalaki. Si Hachi mamomoton na gayo sa samong aking lalaki kaya minsan itinatago ko sinda sa higdaan. Ini an nagpapaogma ki Hachi."<ref name="itoh2017-260263">{{harvnb|Itoh|2017|pages=260–263}}</ref> asin si Propesor Itoh nagsurat "Na an saiyang aking lalaki namundag kan si Hachi sarong taon an edad dai pa nanggad nasambit sa arin man na dokumento, sa kaaraman kan kagsurat na ini.""<ref name="itoh2017-260263"/> Si Kazuto Ueno, kan Sosyedad para sa Pagpreserbar kan mga Bronseng Estatuwa ni Dr. Ueno Hidesaburō asin Hachi-kō, iyo an posibleng makoapo ni Hidesaburō. Siya ipinamidbid bilang siring sa sarong magkapares na estatuwa na dedikasyon kan asin Ueno sa [[Hisai, Mie]] kan 2012.<ref name="itoh2017-279284285">{{harvnb|Itoh|2017|pages=279, 284–285}}</ref> Yaon man siya sa pinakaenot na presentasyon kan “Best Idol Dog” kan 2009.<ref name="itoh2023-240241">{{harvnb|Itoh|2023|pages=240–241}}</ref> Nagdakula siya sa prepektura kan Ueno Hidesaburō, an Prepektura nin Mie. Mayo nin rekord nin kagadanan nin sarong aking lalaki ni Hidesaburō asin Yaeko na nagadan na hoben pa. Siya an aki kan saindang sarong beses na nasambit na aki, si Jin Ueno. Posibleng kinua kan pamilyang Ueno an aking ini huli ta bako ining lehitimo na tawan siya nin legal na mga proteksyon, na sarong komun na gawi kan panahon na idto. Si Jin nagdakula sa Hisai, asin sarong "pamangkin" ni Hidesaburō, dawa ngani si Hidesaburō asin Yaeko dai tinugutan na mahiling siya. Si Jine nagin alkalde kan Hisai asin miyembro kan Mie Prefecture Assembly.<ref name="itoh2023-240241"/> Si Jin iyo man an legal na paraataman kan lolobngan ni Hidesaburō sa Aoyama Cemetery. Alagad si Kazuto namundag kan 1937. Pwedeng napasala ni Yaeko an pagkamundag ni Hisako kan Pebrero 1924 sa mas amay na pagkamundag kan saiyang aking lalaki. Si Jin namundag kan Hulyo 31, 1912 asin igwa nang edad na magin ama ni Kazuto. Igwa nin sarong dokumentaryo sa TV kan 1999 manungod ki Hachikō kun saen si Kazuto nagluwas bilang makoapo ni Dr. Ueno.An dokumentaryo nagpahiling nin sarong henealohiya kan pamilya kan pamilyang Ueno kun saen si Jin iyo an solong aki ni Hidesaburō asin si Kazuto iyo an pinakamatuang aki ni Jin. Sa dokumentaryong ini si Kazuto nagsabi: “May sarong beses na nagsabi sako na an sakong lolo nagpadakula kan saiyang mga ayam na garo baga igwa sinda nin sadiring dignidad, kun paanong an mga tawo igwa nin dignidad.” Ini nagpapatunay na si Hidesaburō asin Yaeko igwa nin sarong aking lalaki, si Jin, asin siya an ama ni Kazuto.<ref name="itoh2023-240241"/> ===Si Helen Keller asin si Stevie Wonder=== [[File:Helen Keller with her Akita Kenzan-Go.jpg|thumb|right|Si Helen Keller kaiba an saiyang ikaduwang Akita ''Kenzan-Go''|alt=Babae kaiba an saiyang ayam]] Si Helen Keller nagbisita sa Akita Prefecture kan Hunyo 1937 asin aram asin naghapot manungod sa Hachikō. Nagpoon siyang mag-ataman nin mga ataman na hayop asin ipinamidbid sinda sa Amerika. Nagtuyo siyang magbisita sa Korea, Tsina, asin sa estatuwa ni Hachikō sa Shibuya, alagad an saiyang pagbisita naputol kan [[Insidente sa Tulay nin Marco Polo]]. Kaya dai nakapag "namidbid" si Hachikō sa pagbiyaheng idto.<ref name="kelleritoh">{{harvnb|Itoh|2017|pages=321–325}}</ref> An saiyang inot na Akita, ''Kamikaze-Go'' ("divine wind"), na inapod niyang ''Kami'' sa halipot, dinara tanganing sabaton siya sa Tokyo kan siya kaipuhan na maglayag pabalik sa Amerika. An pinakainot na Akita na itinao saiya iyo si ''Kamikaze-Go'', na iyo an pinakainot na Akita na nagbyahe sa ibang nasyon hale sa Hapon asin an pinakainot na Akita sa Amerika. Nagadan siya sa helang duwang bulan pagkatapos mag-abot sa Amerika kan Nobyembre 18, 1937 asin si Keller tinawan kan tugang na lalaki ni ''Kamikaze-Go'' kan Hunyo 1, 1939 sa Tokyo, ''Kenzan-Go'' ("matirik na bukid"), ''Go-go'' sa halipot na pagtaram. An relasyon kan Hapon asin Estados Unidos grabe an pagluya kan panahon na idto asin igwa nin kahaditan sa mag-ibong na lado kun baga an "G-go" makakaabot sa Amerika nin ligtas.<ref name="kelleritoh"/><ref>{{cite web|url=https://akitainu-news.com/en/archives/261|title=Deep and Beautiful Bond between Helen Keller and Akita Dogs|publisher=Akita-Inu News|date=October 17, 2020|access-date=September 17, 2025}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thevintagenews.com/2017/02/13/helen-keller-had-a-japanese-akita-dog-named-kamikaze-go-she-was-the-first-to-bring-an-akita-dog-to-the-united-states/|title=Helen Keller had a Japanese Akita dog named Kamikaze-go; She was the first to bring an Akita dog to the United States|publisher=The Vintage News|last=Blazeski|first=Goran|date=February 13, 2017|access-date=September 17, 2025}}</ref><ref name="Ogasawara">{{cite web |url=http://www.northlandakitas.com/hellen.htm |title=Helen Keller and Akitas |first1=Ichiro |last1=Ogasawara |publisher=Akita Learning Center |access-date=7 May 2011}}</ref> Si Keller asin Go-Go marahayon na mga kairiba poon pa kan inot na aldaw. Si Go-Go nag-irok pa ngani kan saiyang inot na banggi sa harong ni Keller na nagtuturog sa pamitisan kan saiyang higdaan.<ref>{{Cite web|last=Gibeault|first=Stephanie|title=Hellen Keller, Accomplished & Inspirational Icon, Was a Lifelong Dog Lover|url=https://www.akc.org/expert-advice/news/helen-keller-was-a-true-dog-lover/|access-date=2022-02-10|website=American Kennel Club|language=en}}</ref>Nagadan si Go-go kan 1944 o 1945. Pagkatapos kan Ikaduwang Gerang Pankinaban, kadakol na mga Amerikano an nagdara nin kadakol na mor Akitas, na sa totoo mga pinaghalo na Shepherd-Akita, pabalik sa Amerika. An mga ayam na ini nagin midbid bilang mga Amerikanong Akitas.<ref name="kelleritoh"/> Kan Agosto 30, 1948, nadutaan niya an [[Estatuwa ni Hachikō|ginibo giraray na estatuwa ni Hachikō sa Istasyon nin Shibuya]], 15 aldaw sana pagkatapos na ini ibuyagyag.{{efn|An nagkapirang pinagkukuanan nagbareta kan Setyembre 5, 1948.<ref name="Takeshi"/><ref name="keller"/><ref name="kelleritoh"/>}} Si Stevie Wonder nagpabiyahe sa saiyang nguhod na tugang na lalaki pasiring sa Prepektura nin Akita kan 2000 tanganing hanapon siya nin sarong tuta na Akita. Igwa siyang Akita kan siya huben pa asin nag-insistir na magkua nin sarong Akita na Hapon ngunyan ta sa pagmati niya sinda an tunay na Akita.<ref name="wonderitoh">{{harvnb|Itoh|2017|page=326}}</ref> ===Shibuya Ward Minibus=== [[File:Shibuya Hachiko Bus (2846051593).jpg|thumb|Shibuya Hachiko minibus|alt=Bus na may motibo nin ayam]] Kan 2003, sa Shibuya ward, sarong minibus (opisyal na inaapod na "Shibuya-ward Community Bus") an nagpoon nin mga ruta sa ward, na pig-apod na {{ill|"Hachikō-bus"|ja|ハチ公バス}}.<ref name="itoh2017-312314">{{harvnb|Itoh|2017|pages=146–147, 312–314}}</ref> An mga bus manlaen-laen an kolor (pula, kahel, asul) tanganing ipaaram kun arin sa tolong ruta an saindang pigdadalagan. An mga bus halipot asin mahiwas tanganing makatabang sa pagbiyahe sa paggutok kan Shibuya. Madadangog kan mga tawo an temang kanta na {{nihongo||ハチ公バスのうた|Hachikō-basu no uta}}, an "Hachikō Bus Song", sa bus na ini. An serbisyo nin kanta nagpoon kan Hulyo 2006. An distrito kan eskwelahan sa Shibuya-ward nag-ampon kan kanta asin an mga eskwelahan sa elementarya sa lugar nagtutugtog kaini sa oras nin pangudtohan.<ref name="itoh2017-312314"/><ref>{{cite web|url=https://www.shibukei.com/headline/354/|title=コミュニティバス「ハチ公バス」が28日から運行開始|trans-title=Community bus "Hachiko Bus" begins operation on the 28th|publisher=Shibukei|language=ja|date= March 1, 2003|access-date=September 16, 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Hachiko Bus|url=https://www.kanpai-japan.com/tokyo/hachiko-bus#|publisher=Kanpai Japan|date=March 4, 2025|access-date=September 23, 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Hachiko Bus |url=https://www.fujikyu.co.jp/en/transportation/transportation04.html|publisher=Fujikyu|date=|access-date=September 23, 2025}}</ref> ==Kaagimba na mga kaso== {{Main|Listahan kan mga indibidwal na ayam#Maimbod pagkatapos na magadan an kagsadiri}} ==Hilingon man== * {{anl|Argos (ayam)|Argos}} * {{anl|Balto}} * {{anl|Fido (Italyanong ayam)|Fido}} * {{anl|Greyfriars Bobby}} * [[Listahan kan mga indibidwal na ayam]] * {{anl|Kaimbodan (monumento)|''Kaimbodan''}} * {{anl|An pinakamarahay na katood nin lalaki}} * {{anl|Nipro Hachiko Dome}} * [[Pet ownership in Japan]] * {{anl|Shep (Amerikanong ayam)|Shep}} * {{anl|Stargazing Dog|''Stargazing Dog''}} * {{anl|Togo (ayam)|Togo}} ==Tala== {{notelist}} ==Mga toltolan== {{Reflist|30em}} ==Urog pang mababasa== * {{cite book |title=Hachi: The Truth of the Life and Legend of the Most Famous Dog in Japan |publisher=[[Amazon.com]] [[Amazon Kindle|Kindle]] [[E-book]]|first1=Mayumi |last1=Itoh |year=2013 |asin=B00BNBWDQ4}} * {{cite book|title=Taka-chan and I: A Dog's Journey to Japan|last=Lifton|first= Betty Jean|year=2012|isbn=978-1590175026|publisher=NYR Children's Collection}} * {{cite book |title=Hachi&Friends |publisher=[[Amazon.com]] |first1=Anastasia |last1=Ormeron |year=2021 |asin=B0921HP6MG}} * {{cite book |title=Empire of Dogs: Canines, Japan, and the Making of the Modern Imperial World |series=Studies of the Weatherhead East Asian Institute |publisher=[[Columbia University]] |first1=Aaron Herald |last1=Skabelund |isbn=978-0-8014-5025-9 |year=2011 |url=https://books.google.com/books?id=zovKIQO6aEYC}} * {{cite book|title=Hachiko: The True Story of a Loyal Dog |publisher=Houghton Mifflin Harcourt|year=2004 |isbn=978-0618140947|last=Turner |first=Pamela S.}} ==Mga panluwas na takod== {{Commons}} * {{Cite AV media|last = |first= |date = 1934|title= ハチ公記録現実|url= https://www.youtube.com/watch?v=NHCx-xNQXIY|trans-title = Hachikō recording reality!|format= video|language= Japanese|location= Tokyo|publisher= Youtube |access-date =September 20, 2025}} - The only known video/film of Hachikō taken while he was alive. This video clip is from the 1934 movie Hachikō appeared in, ''Arupusu taishō'' (King of the [Japan] Alps), which was made after the bronze statue was unveiled. You can even spot his droopy left ear. It does not have him barking, but he is seen walking around. The man is talking to an audience and the boy with his arm around Hachikō is the boy who tells the man to be kind to Hachikō. * {{Cite AV media|last = |first= |date = 1994|title= 忠犬ハチ公の映像と声 |url= https://www.youtube.com/watch?v=JNsukeNKpsY|trans-title = Video and voice of the faithful dog Hachikō |format= video|language= Japanese|location= Tokyo|publisher= TV morning show segment "A Dog's Life" on Youtube |access-date =September 29, 2025}} - TV segment about the release of the record of Hachikō's voice. It shows the acutal record, plays some of Hachikō's voice, and shows short clips from ''Arupusu taishō'' (King of the [Japan] Alps). The radio broadcast of the restored record was on May 28, 1994. This TV segment was also in 1994, exact date uncertain. * {{Cite AV media|last = |first= |date = October 29, 2020|title= Hachiko The Full Story of a Loyal Dog: AI Colorization & Real Bark |url= https://www.youtube.com/watch?v=_J-RbUNoBpA|format= video|location= Tokyo|publisher= Youtube |access-date =September 29, 2025}} - Youtube documentary about Hachikō that shows parts of the 1994 TV show, including Hachikō's bark. {{Authority control}}{{Portal bar|Tokyo|Dogs}} {{DEFAULTSORT:Hachiko}} [[Kategorya:1923 mga pagkamundag nin hayop]] [[Kategorya:1930 sa Hapon]] [[Kategorya:1935 mga nagadan na hayop]] [[Kategorya:Kasaysayan kultural kan Hapon]] [[Kategorya:Nagadan huli sa kanser sa Hapon]] [[Kategorya:Mga ayam sa Hapon]] [[Kategorya:Mga monumento nin ayam]] [[Kategorya:Hachikō]] [[Kategorya:Indibidwal na mga ayam sa Hapon]] [[Kategorya:Mga indibidwal na eksibit nin taksidermiya]] [[Kategorya:Mga ataman sa Hapon]] [[Kategorya:Mga estatuwa sa Hapon]] j8odswevel8i6imxu0i0qlgqpgxvg92 0 56510 306455 2026-06-13T19:35:43Z ~2026-34852-04 31751 Pinagmukna an pahina kaining "{{automatic Taxobox | name = ''Dasypeltis'' | image = Dasypeltis_atra.jpg | image_caption = Montane egg-eating snake<br />(''[[Dasypeltis atra]]'') | taxon = Dasypeltis | authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830 | subdivision_ranks = Species | subdivision = 18 recognized species, see [[#Species and subspecies|article]]. }} An '''''Dasypeltis''''' sarong genus nin mga [[halas]], bisto man sa..." 306455 wikitext text/x-wiki {{automatic Taxobox | name = ''Dasypeltis'' | image = Dasypeltis_atra.jpg | image_caption = Montane egg-eating snake<br />(''[[Dasypeltis atra]]'') | taxon = Dasypeltis | authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830 | subdivision_ranks = Species | subdivision = 18 recognized species, see [[#Species and subspecies|article]]. }} An '''''Dasypeltis''''' sarong genus nin mga [[halas]], bisto man sa komun na mga halas na parakakan nin itlog o mga parakakan nin itlog, sa subpamilyang [[Colubrinae]] kan pamilyang [[Colubridae]]. An genus saro sa duwang grupo sana nin mga halas na midbid na nag-adaptar tanganing magkakan nin eksklusibong mga itlog (an saro pa iyo an genus na ''[[Elachistodon]]''). An mga ''Dasypeltis'' bakong nakakahilo asin makukua sa bilog na kontinente nin [[Aprika]], orog na sa mga istaran na may kakahuyan o kakahuyan na istaran man kan kadakol na klase nin gamgam. ==Mga species== Igwa nin 18 na klase nin ''Dasypeltis'' na midbid na balido, an saro kaini igwa nin midbid na mga subspecies<ref>{{EMBL genus|genus=Dasypeltis}} www.reptile-database.org.</ref> *''[[Dasypeltis abyssina]]'' {{small|([[André Marie Constant Duméril|A.M.C. Duméril]], [[Gabriel Bibron|Bibron]] & [[Auguste Duméril|A.H.A. Duméril]], 1854)}} – Ethiopian egg-eater *''[[Dasypeltis arabica]]'' {{small|[[Donald George Broadley|Broadley]] & [[species:Michael F. Bates|Bates]], 2018}} – Arabian egg-eater *''[[Dasypeltis atra]]'' {{small|[[Richard Sternfeld|Sternfeld]], 1912}} – African egg-eating snake, montane egg-eater *''[[Dasypeltis bazi]]'' {{small|[[species:Mostafa Saleh|Saleh]] & [[species:Moustafa M.H. Sarhan|Sarhan]], 2016}} – Egyptian egg-eating snake, Baz's egg-eating snake *''[[Dasypeltis confusa]]'' {{small|[[Jean-François Trape|J. Trape]] & [[species:Youssouph Mané|Mané]], 2006}} – confusing egg-eater, diamond-back egg-eater *''[[Dasypeltis congolensis]]'' {{small|J. Trape, [[species:Oleg Mediannikov|Mediannikov]], [[species:Allan Chirio|A. Chirio]] & [[Laurent Chirio|L. Chirio]], 2021}} *''[[Dasypeltis crucifera]]'' {{small|Bates, 2018}} – cross-marked egg-eater *''[[Dasypeltis fasciata]]'' {{small|[[Andrew Smith (zoologist)|A. Smith]], 1849}} – Central African egg-eating snake *''[[Dasypeltis gansi]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} – Gans's egg-eater *''[[Dasypeltis inornata]]'' {{small|A. Smith, 1849}} – southern brown egg-eater *''[[Dasypeltis latericia]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} *''[[Dasypeltis loveridgei]]'' {{small|[[Robert Mertens|Mertens]], 1954}} – dwarf egg-eater *''[[Dasypeltis medici]]'' {{small|([[Giovanni Giuseppe Bianconi|Bianconi]], 1859)}} – East African egg-eater ** ''Dasypeltis medici lamuensis'' {{small|[[Carl Gans|Gans]], 1957}} ** ''Dasypeltis medici medici'' {{small|(Bianconi, 1859)}} *''[[Dasypeltis palmarum]]'' {{small|([[William Elford Leach|Leach]], 1818)}} – palm egg-eater *''[[Dasypeltis parascabra]]'' {{small|[[Sébastien Trape|S. Trape]], Mediannikov & J. Trape, 2012}} *''[[Dasypeltis sahelensis]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} – Sahel egg-eater *''[[Dasypeltis scabra]]'' {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}} – common or rhombic egg-eater *''[[Dasypeltis taylori]]'' {{small|Bates & Broadley, 2018}} ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} cew4075r0l4w3y1yjh0w96boe9741gd 306456 306455 2026-06-13T19:36:05Z ~2026-34852-04 31751 306456 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Dasypeltis'' | image = Dasypeltis_atra.jpg | image_caption = Montane egg-eating snake<br />(''[[Dasypeltis atra]]'') | taxon = Dasypeltis | authority = [[Johann Georg Wagler|Wagler]], 1830 | subdivision_ranks = Species | subdivision = 18 recognized species, see [[#Species and subspecies|article]]. }} An '''''Dasypeltis''''' sarong genus nin mga [[halas]], bisto man sa komun na mga halas na parakakan nin itlog o mga parakakan nin itlog, sa subpamilyang [[Colubrinae]] kan pamilyang [[Colubridae]]. An genus saro sa duwang grupo sana nin mga halas na midbid na nag-adaptar tanganing magkakan nin eksklusibong mga itlog (an saro pa iyo an genus na ''[[Elachistodon]]''). An mga ''Dasypeltis'' bakong nakakahilo asin makukua sa bilog na kontinente nin [[Aprika]], orog na sa mga istaran na may kakahuyan o kakahuyan na istaran man kan kadakol na klase nin gamgam. ==Mga species== Igwa nin 18 na klase nin ''Dasypeltis'' na midbid na balido, an saro kaini igwa nin midbid na mga subspecies<ref>{{EMBL genus|genus=Dasypeltis}} www.reptile-database.org.</ref> *''[[Dasypeltis abyssina]]'' {{small|([[André Marie Constant Duméril|A.M.C. Duméril]], [[Gabriel Bibron|Bibron]] & [[Auguste Duméril|A.H.A. Duméril]], 1854)}} – Ethiopian egg-eater *''[[Dasypeltis arabica]]'' {{small|[[Donald George Broadley|Broadley]] & [[species:Michael F. Bates|Bates]], 2018}} – Arabian egg-eater *''[[Dasypeltis atra]]'' {{small|[[Richard Sternfeld|Sternfeld]], 1912}} – African egg-eating snake, montane egg-eater *''[[Dasypeltis bazi]]'' {{small|[[species:Mostafa Saleh|Saleh]] & [[species:Moustafa M.H. Sarhan|Sarhan]], 2016}} – Egyptian egg-eating snake, Baz's egg-eating snake *''[[Dasypeltis confusa]]'' {{small|[[Jean-François Trape|J. Trape]] & [[species:Youssouph Mané|Mané]], 2006}} – confusing egg-eater, diamond-back egg-eater *''[[Dasypeltis congolensis]]'' {{small|J. Trape, [[species:Oleg Mediannikov|Mediannikov]], [[species:Allan Chirio|A. Chirio]] & [[Laurent Chirio|L. Chirio]], 2021}} *''[[Dasypeltis crucifera]]'' {{small|Bates, 2018}} – cross-marked egg-eater *''[[Dasypeltis fasciata]]'' {{small|[[Andrew Smith (zoologist)|A. Smith]], 1849}} – Central African egg-eating snake *''[[Dasypeltis gansi]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} – Gans's egg-eater *''[[Dasypeltis inornata]]'' {{small|A. Smith, 1849}} – southern brown egg-eater *''[[Dasypeltis latericia]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} *''[[Dasypeltis loveridgei]]'' {{small|[[Robert Mertens|Mertens]], 1954}} – dwarf egg-eater *''[[Dasypeltis medici]]'' {{small|([[Giovanni Giuseppe Bianconi|Bianconi]], 1859)}} – East African egg-eater ** ''Dasypeltis medici lamuensis'' {{small|[[Carl Gans|Gans]], 1957}} ** ''Dasypeltis medici medici'' {{small|(Bianconi, 1859)}} *''[[Dasypeltis palmarum]]'' {{small|([[William Elford Leach|Leach]], 1818)}} – palm egg-eater *''[[Dasypeltis parascabra]]'' {{small|[[Sébastien Trape|S. Trape]], Mediannikov & J. Trape, 2012}} *''[[Dasypeltis sahelensis]]'' {{small|J. Trape & Mané, 2006}} – Sahel egg-eater *''[[Dasypeltis scabra]]'' {{small|([[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758)}} – common or rhombic egg-eater *''[[Dasypeltis taylori]]'' {{small|Bates & Broadley, 2018}} ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} ecvuoq8hz3bmcpz3pmllzx6dtrl0bjh 0 56511 306458 2026-06-13T19:46:59Z ~2026-34852-04 31751 Pinagmukna an pahina kaining "{{Automatic taxobox | image = Chrysopelea ornata.jpg | image_caption = Ornate flying snake, ''[[Chrysopelea ornata]]'' | taxon = Chrysopelea | authority = [[Heinrich Boie|Boie]], 1826 | type_species = ''[[Chrysopelea ornata]]'' | subdivision_ranks = Mga species | subdivision = * ''[[Chrysopelea ornata]]'' * ''[[Chrysopelea paradisi]]'' * ''[[Chrysopelea pelias]]'' * ''[[Chrysopelea rhodopleuron]]'' * ''[[Chrysopelea taprobanica]]'' }} An '''''Chrysopelea''''..." 306458 wikitext text/x-wiki {{Automatic taxobox | image = Chrysopelea ornata.jpg | image_caption = Ornate flying snake, ''[[Chrysopelea ornata]]'' | taxon = Chrysopelea | authority = [[Heinrich Boie|Boie]], 1826 | type_species = ''[[Chrysopelea ornata]]'' | subdivision_ranks = Mga species | subdivision = * ''[[Chrysopelea ornata]]'' * ''[[Chrysopelea paradisi]]'' * ''[[Chrysopelea pelias]]'' * ''[[Chrysopelea rhodopleuron]]'' * ''[[Chrysopelea taprobanica]]'' }} An '''''Chrysopelea''''' sarong genus nin mga [[halas]],<ref name="physorg">{{cite web |url= http://www.physorg.com/news4079.html|title= Researchers reveal secrets of snake flight|date=2005-05-12 |accessdate=2007-11-27 }}</ref> komun na midbid bilang '''mga naglalayog na halas''' o '''naglalayog na halas''', na kabali sa pamilya [[Colubridae]].<ref>{{cite web |title=University of Chicago researchers reveal secrets of snake flight |url=http://www.uchospitals.edu/news/2005/20050513-snake.html |date=May 13, 2005 |publisher=The University of Chicago Medical Center |accessdate=14 July 2009}}</ref> An mga species nin ''Chrysopelea'' makukua sa Sur-subangan na Asya, asin midbid sa saindang kakayahan na mag-glide sa pag-ultanan kan mga kahoy. An mga naglalayog na halas medyo nakakahilo, dawa ngani an hilo delikado sana sa saindang sadit na biktima. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} go8mkabv1atatfoc9hyz0pyk9lawrv4 0 56512 306460 2026-06-13T22:04:50Z Poropot777 30297 Pinagmukna an pahina kaining "{{Infobox film | name = Easy to Take | image = | alt = | caption = | director = [[Glenn Tryon]] | producer = [[Jack Cunningham (screenwriter)|Jack Cunningham]] | screenplay = [[Virginia Van Upp]] | story = Wayne Kolbourne | starring = [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]]<br>[[John Howard (American actor)|John Howard]]<br>[[Eugene Pallette]]<br>[[Richard Carle]]<br>Douglas Scott..." 306460 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Easy to Take | image = | alt = | caption = | director = [[Glenn Tryon]] | producer = [[Jack Cunningham (screenwriter)|Jack Cunningham]] | screenplay = [[Virginia Van Upp]] | story = Wayne Kolbourne | starring = [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]]<br>[[John Howard (American actor)|John Howard]]<br>[[Eugene Pallette]]<br>[[Richard Carle]]<br>Douglas Scott<br>[[Robert Greig]] | music = [[Gregory Stone (composer)|Gregory Stone]] | cinematography = [[George Robinson (cinematographer)|George Robinson]] | editing = [[Edward Dmytryk]] | studio = [[Paramount Pictures]] | distributor = [[Paramount Pictures]] | released = {{Film date|1936|11|6}} | runtime = 67 minuto | country = United States | language = Ingles | budget = | gross = }} An '''''Easy to Take''''' sarong 1936 na Amerikanong [[pelikulang komedya] pigdirihe ni [[Glenn Tryon]] asin sinurat ni [[Virginia Van Upp]]. An pelkula pigbida sinda [[Marsha Hunt (aktres, namundag 1917)|Marsha Hunt]], [[John Howard (Amerikanong aktor)|John Howard]], [[Eugene Pallette]], [[Richard Carle]], Douglas Scott asin [[Robert Greig]]. An pelikula pinagpaluwas kan Nobyembre 6, 1936, ni [[Paramount Pictures]].<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=5466 |title=Easy to Take |publisher=[[American Film Institute]]|date=1936-11-06 |accessdate=2015-09-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/easy-to-take |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154045/http://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/Easy-to-Take/ |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Easy to Take (1936) - Overview |publisher=[[Turner Classic Movies]] |date= |access-date=2015-09-06}}</ref> ==Plot== {{No plot|date=September 2015}} == Cast == *[[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]] as Donna Westlake *[[John Howard (American actor)|John Howard]] as Rodney Garfield *[[Eugene Pallette]] as Dr. Reginald Kraft aka Doc *[[Richard Carle]] as Attorney Olney *Douglas Scott as Wilbur Wentworth Westlake *[[Robert Greig]] as Judd *[[Jan Duggan]] as Miss Higgie *[[Marilyn Knowlden]] as Gwen Ferry *[[Josephine Whittell]] as Mrs. Ferry *[[Carl Switzer]] as Alfred Bottle *[[Charles Lane (actor, born 1905)|Charles Lane]] as Skip *[[Billy Lee (actor)|Billy Lee]] as Bill Ardmore Jr. == Toltolan == {{reflist}} == Mga panluwas na takod == * {{IMDb title|0027565|Easy to Take}} {{Glenn Tryon}} [[Kategorya:Mga 1936 na mga pelikula]] [[Kategorya:Paramount Pictures na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga Amerika ong pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga 1936 na pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga pelikulang pigdsirihe ni Glenn Tryon]] [[Kategorya:Mga Amerikanong itom-puti na mga pelikula] [[Kategorya:Mga 1936 Ingles-na-tataramon na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga 1936 Amerikanong pelikula]] [[Kategorya:English-language comedy films]] {{1930s-US-comedy-film-stub}} nzie91d2xg9hydfwr16oilni58d8g0a 306461 306460 2026-06-13T23:08:06Z Poropot777 30297 306461 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Easy to Take | image = | alt = | caption = | director = [[Glenn Tryon]] | producer = [[Jack Cunningham (screenwriter)|Jack Cunningham]] | screenplay = [[Virginia Van Upp]] | story = Wayne Kolbourne | starring = [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]]<br>[[John Howard (American actor)|John Howard]]<br>[[Eugene Pallette]]<br>[[Richard Carle]]<br>Douglas Scott<br>[[Robert Greig]] | music = [[Gregory Stone (composer)|Gregory Stone]] | cinematography = [[George Robinson (cinematographer)|George Robinson]] | editing = [[Edward Dmytryk]] | studio = [[Paramount Pictures]] | distributor = [[Paramount Pictures]] | released = {{Film date|1936|11|6}} | runtime = 67 minuto | country = United States | language = Ingles | budget = | gross = }} An '''''Easy to Take''''' sarong 1936 na Amerikanong [[pelikulang komedya]] pigdirihe ni [[Glenn Tryon]] asin sinurat ni [[Virginia Van Upp]]. An pelkula pigbida sinda [[Marsha Hunt (aktres, namundag 1917)|Marsha Hunt]], [[John Howard (Amerikanong aktor)|John Howard]], [[Eugene Pallette]], [[Richard Carle]], Douglas Scott asin [[Robert Greig]]. An pelikula pinaluwas kan Nobyembre 6, 1936, kan [[Paramount Pictures]].<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=5466 |title=Easy to Take |publisher=[[American Film Institute]]|date=1936-11-06 |accessdate=2015-09-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/easy-to-take |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154045/http://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/Easy-to-Take/ |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Easy to Take (1936) - Overview |publisher=[[Turner Classic Movies]] |date= |access-date=2015-09-06}}</ref> ==Plot== {{No plot|date=September 2015}} == Cast == *[[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]] as Donna Westlake *[[John Howard (American actor)|John Howard]] as Rodney Garfield *[[Eugene Pallette]] as Dr. Reginald Kraft aka Doc *[[Richard Carle]] as Attorney Olney *Douglas Scott as Wilbur Wentworth Westlake *[[Robert Greig]] as Judd *[[Jan Duggan]] as Miss Higgie *[[Marilyn Knowlden]] as Gwen Ferry *[[Josephine Whittell]] as Mrs. Ferry *[[Carl Switzer]] as Alfred Bottle *[[Charles Lane (actor, born 1905)|Charles Lane]] as Skip *[[Billy Lee (actor)|Billy Lee]] as Bill Ardmore Jr. == Toltolan == {{reflist}} == Mga panluwas na takod == * {{IMDb title|0027565|Easy to Take}} {{Glenn Tryon}} [[Kategorya:Mga 1936 na mga pelikula]] [[Kategorya:Paramount Pictures na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga Amerika ong pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga 1936 na pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga pelikulang pigdsirihe ni Glenn Tryon]] [[Kategorya:Mga Amerikanong itom-puti na mga pelikula] [[Kategorya:Mga 1936 Ingles-na-tataramon na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga 1936 Amerikanong pelikula]] [[Kategorya:Mga Ingles-tataramon na mga pelikula]] {{1930s-US-comedy-film-stub}} 71qei2bchtgo1g8wz77yax8i33d56gs 306462 306461 2026-06-14T02:40:30Z Poropot777 30297 306462 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Easy to Take | image = | alt = | caption = | director = [[Glenn Tryon]] | producer = [[Jack Cunningham (screenwriter)|Jack Cunningham]] | screenplay = [[Virginia Van Upp]] | story = Wayne Kolbourne | starring = [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]]<br>[[John Howard (American actor)|John Howard]]<br>[[Eugene Pallette]]<br>[[Richard Carle]]<br>Douglas Scott<br>[[Robert Greig]] | music = [[Gregory Stone (composer)|Gregory Stone]] | cinematography = [[George Robinson (cinematographer)|George Robinson]] | editing = [[Edward Dmytryk]] | studio = [[Paramount Pictures]] | distributor = [[Paramount Pictures]] | released = {{Film date|1936|11|6}} | runtime = 67 minuto | country = United States | language = Ingles | budget = | gross = }} An '''''Easy to Take''''' sarong 1936 na Amerikanong [[pelikulang komedya]] pigdirihe ni [[Glenn Tryon]] asin sinurat ni [[Virginia Van Upp]]. An pelkula pigbida sinda [[Marsha Hunt (aktres, namundag 1917)|Marsha Hunt]], [[John Howard (Amerikanong aktor)|John Howard]], [[Eugene Pallette]], [[Richard Carle]], Douglas Scott asin [[Robert Greig]]. An pelikula pinaluwas kan Nobyembre 6, 1936, kan [[Paramount Pictures]].<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=5466 |title=Easy to Take |publisher=[[American Film Institute]]|date=1936-11-06 |accessdate=2015-09-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/easy-to-take |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154045/http://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/Easy-to-Take/ |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Easy to Take (1936) - Overview |publisher=[[Turner Classic Movies]] |date= |access-date=2015-09-06}}</ref> ==Plot== An istorya kan pelikula nasesentro sa sarong radio host si Uncle Rodney na pinakiulayan kan saiyang istasyon na amponon asin iyo an mag'ataman kan sarong masirot na aking lalaki sa paghuna kan istasyon malangkaw an ratings kaini sa siring na gibong-hereak. Kan masumpongan asin mabisto an magayon na babaeng tugang kan aki, si Un cle Rodney urog na ginanahan sa bagong papel niya sa b uhay. Alagad, dai niya pa aram an mga komplikasyon sa lalaogan niyang bagong sibotan.<ref>imbdb.com [https://www.imdb.com/title/tt0027565].</ref> == Cast == *[[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]] as Donna Westlake *[[John Howard (American actor)|John Howard]] as Rodney Garfield *[[Eugene Pallette]] as Dr. Reginald Kraft aka Doc *[[Richard Carle]] as Attorney Olney *Douglas Scott as Wilbur Wentworth Westlake *[[Robert Greig]] as Judd *[[Jan Duggan]] as Miss Higgie *[[Marilyn Knowlden]] as Gwen Ferry *[[Josephine Whittell]] as Mrs. Ferry *[[Carl Switzer]] as Alfred Bottle *[[Charles Lane (actor, born 1905)|Charles Lane]] as Skip *[[Billy Lee (actor)|Billy Lee]] as Bill Ardmore Jr. == Toltolan == {{reflist}} == Mga panluwas na takod == * {{IMDb title|0027565|Easy to Take}} {{Glenn Tryon}} [[Kategorya:Mga 1936 na mga pelikula]] [[Kategorya:Paramount Pictures na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga Amerika ong pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga 1936 na pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga pelikulang pigdsirihe ni Glenn Tryon]] [[Kategorya:Mga Amerikanong itom-puti na mga pelikula] [[Kategorya:Mga 1936 Ingles-na-tataramon na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga 1936 Amerikanong pelikula]] [[Kategorya:Mga Ingles-tataramon na mga pelikula]] {{1930s-US-comedy-film-stub}} nbp7tg8wijm51gjf5qkze6ifj3v8d8a 306463 306462 2026-06-14T02:41:33Z Poropot777 30297 /* Plot */ 306463 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = Easy to Take | image = | alt = | caption = | director = [[Glenn Tryon]] | producer = [[Jack Cunningham (screenwriter)|Jack Cunningham]] | screenplay = [[Virginia Van Upp]] | story = Wayne Kolbourne | starring = [[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]]<br>[[John Howard (American actor)|John Howard]]<br>[[Eugene Pallette]]<br>[[Richard Carle]]<br>Douglas Scott<br>[[Robert Greig]] | music = [[Gregory Stone (composer)|Gregory Stone]] | cinematography = [[George Robinson (cinematographer)|George Robinson]] | editing = [[Edward Dmytryk]] | studio = [[Paramount Pictures]] | distributor = [[Paramount Pictures]] | released = {{Film date|1936|11|6}} | runtime = 67 minuto | country = United States | language = Ingles | budget = | gross = }} An '''''Easy to Take''''' sarong 1936 na Amerikanong [[pelikulang komedya]] pigdirihe ni [[Glenn Tryon]] asin sinurat ni [[Virginia Van Upp]]. An pelkula pigbida sinda [[Marsha Hunt (aktres, namundag 1917)|Marsha Hunt]], [[John Howard (Amerikanong aktor)|John Howard]], [[Eugene Pallette]], [[Richard Carle]], Douglas Scott asin [[Robert Greig]]. An pelikula pinaluwas kan Nobyembre 6, 1936, kan [[Paramount Pictures]].<ref>{{cite web|url=http://www.afi.com/members/catalog/DetailView.aspx?s=&Movie=5466 |title=Easy to Take |publisher=[[American Film Institute]]|date=1936-11-06 |accessdate=2015-09-06}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/easy-to-take |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924154045/http://www.tcm.com/tcmdb/title/73863/Easy-to-Take/ |url-status=dead |archive-date=September 24, 2015 |title=Easy to Take (1936) - Overview |publisher=[[Turner Classic Movies]] |date= |access-date=2015-09-06}}</ref> ==Plot== An istorya kan pelikula nasesentro sa sarong radio host si Uncle Rodney na pinakiulayan kan saiyang istasyon na amponon asin iyo an mag'ataman kan sarong masirot na aking lalaki sa paghuna kan istasyon malangkaw an ratings kaini sa siring na gibong-herak. Kan masumpongan asin mabisto an magayon na babaeng tugang kan aki, si Uncle Rodney urog na ginanahan sa bagong papel niya sa b uhay. Alagad, dai niya pa aram an mga komplikasyon sa lalaogan niyang bagong sibotan.<ref>imbdb.com [https://www.imdb.com/title/tt0027565].</ref> == Cast == *[[Marsha Hunt (actress, born 1917)|Marsha Hunt]] as Donna Westlake *[[John Howard (American actor)|John Howard]] as Rodney Garfield *[[Eugene Pallette]] as Dr. Reginald Kraft aka Doc *[[Richard Carle]] as Attorney Olney *Douglas Scott as Wilbur Wentworth Westlake *[[Robert Greig]] as Judd *[[Jan Duggan]] as Miss Higgie *[[Marilyn Knowlden]] as Gwen Ferry *[[Josephine Whittell]] as Mrs. Ferry *[[Carl Switzer]] as Alfred Bottle *[[Charles Lane (actor, born 1905)|Charles Lane]] as Skip *[[Billy Lee (actor)|Billy Lee]] as Bill Ardmore Jr. == Toltolan == {{reflist}} == Mga panluwas na takod == * {{IMDb title|0027565|Easy to Take}} {{Glenn Tryon}} [[Kategorya:Mga 1936 na mga pelikula]] [[Kategorya:Paramount Pictures na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga Amerika ong pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga 1936 na pelikulang komedya]] [[Kategorya:Mga pelikulang pigdsirihe ni Glenn Tryon]] [[Kategorya:Mga Amerikanong itom-puti na mga pelikula] [[Kategorya:Mga 1936 Ingles-na-tataramon na mga pelikula]] [[Kategorya:Mga 1936 Amerikanong pelikula]] [[Kategorya:Mga Ingles-tataramon na mga pelikula]] {{1930s-US-comedy-film-stub}} 33osu8r5o13qz3up6ntaczid74630h7 0 56513 306464 2026-06-14T03:23:26Z CarlessParking 29749 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358680547|Baltic Sea]]" 306464 wikitext text/x-wiki [[Talaksan:Baltic Sea map.png|thumb|right|150px|Mapa ng Dagat Baltiko.]] Ang '''Dagat Baltiko''' ay isang maalat-alat na panloob na [[dagat]] sa Hilagang [[Europa]], mula 53°H hanggang 66°H [[latitud]] at mula 20°S to 26°S [[longhitud]]. Nasa hangganan ito ng [[Tangway ng Escandinava]], ang pangunahing lupain sa Europa, at ang mga [[Pulo|pulong]] [[Dinamarka|Danes]].{{stub}} mdpe8u68p36mthqpuo6aezwifbqwj54 306465 306464 2026-06-14T03:26:23Z CarlessParking 29749 /* */ 306465 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:Baltic Sea map.png|thumb|right|150px|Mapa kan Dagat Baltiko.]] An '''Dagat Baltiko''' iyo an sarong mauru-askad na panlaog na [[dagat]] sa Amihanan na [[Europa]], gikan sa 53°H sagkod sa 66°H [[latitud]] asin gikan sa 20°S sagkod sa 26°S [[longhitud]]. Nasa kasagkuran ini kan [[Rawis nin Escandinava]], an pangenot na kadagaan sa Europa, asin an mga [[isla]] kan [[Dinamarka]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} i2pmzfascq3s5nxrbo286wzcz9suhmw 306466 306465 2026-06-14T03:28:10Z CarlessParking 29749 /* */ 306466 wikitext text/x-wiki [[Ladawan:Baltic Sea map.png|thumb|right|150px|Mapa kan Dagat Baltiko.]] An '''Dagat Baltiko''' iyo an sarong mauru-askad na panlaog na [[dagat]] sa Amihanan na [[Europa]], gikan sa 53°H sagkod sa 66°H [[latitud]] asin gikan sa 20°S sagkod sa 26°S [[longhitud]]. Nasa kasagkuran ini kan [[Eskandinabya|Rawis nin Eskandinabya]], an pangenot na kadagaan sa Europa, asin an mga [[isla]] kan [[Dinamarka]]. ==Toltolan== {{reflist}} {{stub}} gvbx88952bi1s2ij6ea2qdj8k1iidob