Спіс брытанскіх манархаў

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="be">
  <siteinfo>
    <sitename>Вікіпедыя</sitename>
    <dbname>bewiki</dbname>
    <base>https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0</base>
    <generator>MediaWiki 1.46.0-wmf.22</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Мультымедыя</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Адмысловае</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Размовы</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Удзельнік</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Размовы з удзельнікам</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Вікіпедыя</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Размовы пра Вікіпедыю</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Файл</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Размовы пра файл</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Размовы пра MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Шаблон</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Размовы пра шаблон</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Даведка</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Размовы пра даведку</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Катэгорыя</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Размовы пра катэгорыю</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Партал</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Размовы пра партал</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Модуль</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Размовы пра модуль</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Спіс брытанскіх манархаў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2703</id>
    <revision>
      <id>5120433</id>
      <parentid>5100626</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Luch4</username>
        <id>4989</id>
      </contributor>
      <origin>5120433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39320" sha1="p1x6hcmi0xs6xuqagvqb3bynf3o7usf" xml:space="preserve">{{інфармацыйны спіс}}
[[Выява:Brit monarchs(ru).png|thumb|300пкс|Радаводнае дрэва каралёў Англіі і Брытаніі, IX—XXI стагоддзя]]
{| align=right
|-
|}
__NOTOC__
Ніжэй прыведзены спіс [[манарх]]аў [[Англія|Англіі]], [[Шатландыя|Шатландыі]], [[Ірландыя|Ірландыі]], [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] і [[Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі|Злучанага каралеўства]], гэта значыць дзяржаў, якія існавалі або існуюць на [[Брытанскія астравы|Брытанскіх астравах]], а менавіта:

* [[Каралеўства Англія]] ([[871]]—[[1707]], уключаючы [[Уэльс]] пасля яго далучэння);
* [[Каралеўства Шатландыя]] ([[843]]—[[1707]]);
* [[Лордства Ірландыі|Уладанне Ірландыя]] ([[1177]]—[[1541]]);
* [[Каралеўства Ірландыя]] ([[1541]]—[[1801]]);
* [[Каралеўства Вялікабрытанія]] ([[1707]]—[[1801]], пасля уніі Англіі і Шатландыі);
* [[Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі]] ([[1801]]—[[1927]], пасля ўніі Вялікабрытаніі і Ірландыі);
* [[Злучанае Каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі]] (з [[1927]] г., пасля абвяшчэння незалежнасці [[Рэспубліка Ірландыя|Рэспублікі Ірландыі]]).

У перыяд [[Ранняе Сярэднявечча|ранняга Сярэднявечча]] на Брытанскіх астравах існаваў яшчэ цэлы шэраг дзяржаў, пералік манархаў якіх знаходзіцца ў наступных артыкулах:
* [[Спіс каралёў брытаў]] ([[I стагоддзе]] — [[VII стагоддзе]])

'''Дзяржавы, якія ўтварылі Англію:'''
* [[Брэтвальда|Вярхоўныя каралі англа-саксаў]] ([[V стагоддзе]] — [[VII стагоддзе]])
* [[Гептархія]] ([[VI стагоддзе]] — [[X стагоддзе]])
** [[Спіс каралёў Усходняй Англіі]] (каля 600 — [[890]])
** [[Спіс каралёў Эсэкса]] ([[604]]—[[828]])
** [[Спіс каралёў Кента]] ([[455]]—[[827]])
** [[Спіс каралёў Сусекса]] ([[477]]—[[919]])
** [[Спіс каралёў Уэсэкса]] ([[519]]—[[1066]])
** [[Спіс каралёў Мерсіі]] ([[626]]—[[919]])
** [[Спіс каралёў Нартумбрыі]] ([[547]]—[[955]])

'''Дзяржавы, якія ўтварылі Шатландыю:'''
* [[Спіс каралёў піктаў]] ([[VI стагоддзе]] — [[843]])
* [[Спіс каралёў Дал Рыяды]] ([[V стагоддзе]] — [[843]])
* [[Спіс каралёў Стратклайда]] ([[V стагоддзе]] — [[1034]])

'''Каралеўствы Уэльса:'''
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Гвінед]] ([[V стагоддзе]] — [[1282]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Брыхейніяг]] ([[V стагоддзе]] — [[XI стагоддзе]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Повіс]] ([[V стагоддзе]] — [[1160]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Дэхейбарт]] ([[X стагоддзе]] — [[1271]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Гвент]] ([[V стагоддзе]] — [[XI стагоддзе]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Маргануг]] ([[VI стагоддзе]] — [[1090]])

'''Каралеўствы Ірландыі:'''
* [[Спіс вярхоўных каралёў Ірландыі|Спіс манархаў Ірландыі]] ([[1934 да н.э.]] — [[1186]])
* [[Каралеўства Дублін|Каралі Дубліна]]
* [[Каралі Конахта]]
* [[Каралі Лейнстэра]]
* [[Каралі Мунстэра]]

'''Іншыя дзяржавы:'''
* [[Спіс каралёў Мэна]] ([[V стагоддзе]] — [[1504]])
* [[Спіс кіраўнікоў каралеўства Астравоў]] ([[1156]]—[[1493]])
* [[Думнонія]]
* [[Кельцкія дзяржавы паўднёва-ўсходняй Брытаніі]]
* дзяржава [[Караўзій|Караўзія]] і [[Алект]]а ([[286]]—[[294]])
== Спіс манархаў ==

{| width=&quot;100%&quot; cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;0&quot; border=&quot;0&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|
{| width = &quot;100%&quot; cellpadding = 0 cellspacing = 0
|-
|width = &quot;50%&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Манархі Англіі'''
|width = &quot;50%&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Манархі Шатландыі'''
|-
&lt;!-- Left Column --&gt;
|width = &quot;50%&quot; valign = top|
{| border=&quot;1&quot; width = &quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|-
!width = &quot;40%&quot;|Імя
!|Партрэт
!width = &quot;40%&quot;|Арыгінальнае імя
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Уэсэкская дынастыя]]'''
|-
|[[Альфрэд Вялікі]]
|[[Файл:KingAlfredStatueWantage cleaned up.jpg|90px]]
|{{lang-en|Ælfred the Great}}
|[[871]]-[[899]]
|-
|[[Эдуард Старэйшы]]
|[[Выява:Edward the Elder.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadweard the Elder}}
|[[899]]-[[924]]
|-
|[[Этэльвірд]]&lt;sup&gt;(*)&lt;/sup&gt;
|
|{{lang-en|Æðelweard}}
|[[924]]
|-
|[[Этэльстан|Этэльстан Слаўны]]
|[[Файл:Athelstan.jpg|90px]]
|{{lang-en|Æðelstan the Glorious}}
|[[924]]-[[939]]
|-
|[[Эдмунд I|Эдмунд I Цудоўны]]
|[[Выява:Edmund I.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadmund I the Magnificent}}
|[[939]]-[[946]]
|-
|[[Эдрэд]]
|[[Выява:Eadred.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadred}}
|[[946]]-[[955]]
|-
|[[Эдвіг|Эдвіг Прыгожы]]
|[[Выява:Eadwig.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadwig All-Fair}}
|[[955]]-[[959]]
|-
|[[Эдгар (кароль Англіі)|Эдгар Міралюбны]]
|[[Выява:King Edgar, c.943-75.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadgar the Peaceable}}
|[[959]]-[[975]]
|-
|[[Эдуард Мучанік]]
|[[Выява:Martyr1.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadweard II the Martyr}}
|[[975]]-[[978]]
|-
|[[Этэльрэд Неразумны]]
|[[Выява:EthelUn.jpg|90px]]
|{{lang-en|Æðelred II Unræd}}
|[[978]]-[[1013]]&lt;br /&gt;[[1014]]-[[1016]]
|-
|[[Эдмунд Жалезнабокі|Эдмунд II Жалезнабокі]]
|[[Выява:Edmond II d'Angleterre.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadmund II Ironside}}
|[[1016]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot; &quot;|(*)&lt;small&gt; Дакладнасць кіравання сумніўная.&lt;/small&gt;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Данія|Дацкія]] каралі'''
|-
|[[Свен I Вілабароды]]
|[[Файл:Sweyn Forkbeard.jpg|90px]]
|{{lang-da|Svend Tveskæg}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Sweyn I Forkbeard}}
|[[1013]]-[[1014]]
|-
|[[Кнуд Вялікі]]
|[[Выява:Cnut.jpg|90px]]
|{{lang-da|Knud den Store}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Cnut the Great}}
|[[1016]]-[[1035]]
|-
|[[Гаральд I (кароль Англіі)|Гаральд I Заячая Лапа]]
|[[Выява:HAROLD I HAREFOOT.JPG|90px]]
|{{lang-da|Harald Harefod}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Harold Harefoot}}
|[[1035]]-[[1040]]
|-
|[[Хардэкнуд]]
|[[Выява:Hardeknut.jpg|90px]]
|{{lang-da|Hardeknud}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Harthacnut}}
|[[1040]]-[[1042]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|Рэстаўрацыя '''[[Уэсэкская дынастыя|Уэсэкскай дынастыі]]'''
|-
|[[Эдуард Спаведнік]]
|
|{{lang-en|Eadweard the Confessor}}
|[[1042]]-[[1066]]
|-
|[[Гаральд II Годвінсан]]
|[[Выява:Harold2.jpg|90px]]
|{{lang-en|Harold Godwinson}}
|[[1066]]
|-
|[[Эдгар Этэлінг]]
|[[Выява:Edgar the Ætheling.jpg|90px]]
|{{lang-en|Eadgar Ætheling}}
|[[1066]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Нармандская дынастыя]]'''&lt;br /&gt;Пасля [[норманы|нарманскага заваявання]] ў [[1066]] годзе, у Англіі з'явілася французская традыцыя «нумарацыі» каралёў.
|-
|[[Вільгельм I Заваёўнік|Вільгельм I Заваёўнік/Незаконнанароджаны]]
|[[Выява:William1.jpg|90px]]
|{{lang-en|William I the Conqueror/the Bastard}}
|[[1066]]-[[1087]]
|-
|[[Вільгельм II Руды]]
|[[Выява:William II of England in miniature.jpg|90px]]
|{{lang-en|William II Rufus}}
|[[1087]]-[[1100]]
|-
|[[Генрых I Баклерк]]
|[[Выява:Henry1.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry I Beauclerc}}
|[[1100]]-[[1135]]
|-
|[[Стэфан (кароль Англіі)|Стэфан Блуаскі]]
|[[Выява:King Stephen from NPG.jpg|90px]]
|{{lang-en|Stephen of Blois}}
|[[1135]]-[[1154]]
|-
|[[Мацільда (каралева Англіі)|Імператрыца Мацільда]]
|[[Выява:Empress matilda.jpg|90px]]
|{{lang-en|Empress Matilda}}
|[[1141]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Плантагенеты]]'''&lt;br /&gt; У [[1154]] г. прастол перайшоў да сына Мацільды і &lt;br /&gt;[[Жафруа V Анжуйскі|Жафруа V Плантагенета]], графа [[Граф Анжу|Анжуйскага]]
|-
|[[Генрых II Плантагенет|Генрых II Кароткі Плашч]]
|[[Выява:King Henry II England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry II Curtmantle}}
|[[1154]]-[[1189]]
|-
|[[Генрых Малады Кароль]]
|[[Выява:Henry the Young-Plantagenet.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry the Young King}}
|[[1170]]-[[1183]]
|-
|[[Рычард I Львінае Сэрца]]
|[[Выява:Richard I of England in the Brief Abridgement of the Chronicles of England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Richard the Lionheart}}
|[[1189]]-[[1199]]
|-
|[[Іаан Беззямельны]]
|[[Выява:John of England (John Lackland).jpg|90px]]
|{{lang-en|John Lackland}}
|[[1199]]-[[1216]]
|-
|[[Людовік VIII Леў|Прынц Людовік Французскі]]&lt;sup&gt;(**)&lt;/sup&gt;
|[[Выява:Louis8lelion.jpg|90px]]
|{{lang-en|Prince Louis of France}}
|[[1216]]-[[1217]]
|-
|[[Генрых III (кароль Англіі)|Генрых III Вінчэстэр]]
|[[Выява:Henry III of England - Illustration from Cassell's History of England - Century Edition - published circa 1902.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry III of Winchester}}
|[[1216]]-[[1272]]
|-
|[[Эдуард I|Эдуард I Даўганогі]]
|[[Выява:Eduard2.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward I Longshanks}}
|[[1272]]-[[1307]]
|-
|[[Эдуард II|Эдуард II Карнарван]] &lt;sup&gt;(***)&lt;/sup&gt;
|[[Выява:EdwardII-Cassell.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward II of Carnarvon}}
|[[1307]]-[[1327]]
|-
|[[Эдуард III|Эдуард III Віндзарскі]]
|[[Выява:EdwardIII-Cassell.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward III of Windsor}}
|[[1327]]-[[1377]]
|-
|[[Рычард II]]
|[[Выява:Richard II of England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Richard II}}
|[[1377]]-[[1399]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot; &quot;|(**)&lt;small&gt;Быў абвешчаны каралём Англіі 16 мая 1216 года ў Лондане, аднак каранаваны ён так і не быў. Ён кантраляваў больш паловы Англіі, але ў 1217 годзе ён быў вымушаны адмовіцца ад правоў на прастол.&lt;/small&gt; &lt;br /&gt;(***)&lt;small&gt; Апошнім незалежным кіраўніком Уэльса быў [[Лівелін ап Грыфід]]. Далей Уэльс быў далучаны да Англіі. У [[1284]] годзе [[Эдуард I]] абвясціў свайго спадчынніка [[Эдуард II|Эдуарда II]] [[Прынц Уэльскі|Прынцам Уэльскім]].&lt;/small&gt;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Дынастыя [[Ланкастэры|Ланкастэраў]]'''&lt;br /&gt;У [[1399]] г. [[Рычард II]] быў зрынуты прадстаўніком адной з галін &lt;br /&gt;дому Плантагенетаў [[Генрых IV (кароль Англіі)|Генрыхам Ланкастэрам]].
|-
|[[Генрых IV (кароль Англіі)|Генрых IV Болінгбрак]]
|[[Выява:Henry4.JPG|90px]]
|{{lang-en|Henry IV of Bolingbroke}}
|[[1399]]-[[1413]]
|-
|[[Генрых V (кароль Англіі)|Генрых V]]
|[[Выява:Henry5.JPG|90px]]
|{{lang-en|Henry V}}
|[[1413]]-[[1422]]
|-
|[[Генрых VI (кароль Англіі)|Генрых VI]]
|[[Выява:HenryVIofEngland.JPG|90px]]
|{{lang-en|Henry VI}}
|[[1422]]-[[1461]]&lt;br /&gt;[[1470]]-[[1471]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Дынастыя [[Ёркі|Ёркаў]]'''&lt;br /&gt;У [[1461]] г., падчас [[Вайна Пунсовай і Белай ружы|войны Пунсовай і Белай ружы]], [[Генрых VI (кароль Англіі)|Генрых VI]] быў зрынуты прадстаўніком іншай галіны Плантагенетаў [[Эдуард IV|Эдуардам Ёркам]].
|-
|[[Эдуард IV]]
|[[Выява:Edward IV Plantagenet.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward IV}}
|[[1461]]-[[1470]]&lt;br /&gt;[[1471]]-[[1483]]
|-
|[[Эдуард V]]
|[[Выява:King-edward-v.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward V}}
|[[1483]]
|-
|[[Рычард III]]
|[[Выява:King Richard III.jpg|90px]]
|{{lang-en|Richard III}}
|[[1483]]-[[1485]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#D8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Дынастыя [[Цюдары|Цюдараў]]'''&lt;br /&gt;У [[1485]] г. прастол перайшоў да нашчадка [[Ланкастэры|Ланкастэраў]] [[Генрых VII Цюдар|Генрыху Цюдару]], заснавальніку дынастыі Цюдараў.
|-
|[[Генрых VII Цюдар|Генрых VII]]
|[[Выява:Henry Seven England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry VII}}
|[[1485]]-[[1509]]
|-
|[[Генрых VIII]] &lt;sup&gt;(***)&lt;/sup&gt;
|[[Выява:Henry8England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Henry VIII}}
|[[1509]]-[[1547]]
|-
|[[Эдуард VI]]
|[[Выява:Edward VI, aged 6.jpg|90px]]
|{{lang-en|Edward VI}}
|[[1547]]-[[1553]]
|-
|[[Джэйн Грэй|Лэдзі Джэйн Грэй, «Дзевяцідзённая каралева»]]
|[[Выява:Streathamladyjayne.jpg|90px]]
|{{lang-en|Lady Jane Grey, The Nine Days' Queen}}
|[[1553]]
|-
|[[Марыя I Цюдар|Марыя I Крывавая]]
|[[Выява:Mary I of England.jpg|90px]]
|{{lang-en|Mary I }}
|[[1553]]-[[1558]]
|-
|[[Філіп II Габсбург|Філіп]]
|[[Выява:Portrait of Philip II of Spain by Sofonisba Anguissola - 002b.jpg|90px]]
|{{lang-en|Philip}}
|[[1554]]-[[1558]]
|-
|[[Лізавета I]]
|[[Выява:Queen Elizabeth I ('The Ditchley portrait') by Marcus Gheeraerts the Younger.jpg|90px]]
|{{lang-en|Elizabeth I}}
|[[1558]]-[[1603]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot; &quot;|(***)&lt;small&gt; Пачынаючы з [[1199]] года Уладанне Ірландыя знаходзілася ў падпарадкаванні англійскай кароны. У [[1541]] годзе было створана каралеўства Ірландыя. Кароль [[Генрых VIII]] стаў першым англійскім каралём, якога ірландскі парламент надаў тытулам [[Спіс манархаў Ірландыі|Кароль Ірландыі]]. &lt;small&gt;
|-
|}
&lt;!-- Right Column --&gt;
|width = &quot;50%&quot; valign = top|
{| border=&quot;1&quot; width = &quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|-
!width = &quot;35%&quot;|Імя
!|Партрэт
!width = &quot;45%&quot;|Арыгінальнае імя
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
|-
|colspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Клан Мак-Альпін|Дынастыя Мак-Альпінаў]]'''
|-
|[[Кенет I Мак-Альпін|Кенет I]]
||[[Файл:History-kenneth.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Cináed mac Ailpín}}
|[[843]]-[[858]]
|-
|[[Дональд I Мак-Альпін|Дональд I]]
|
|{{lang-gd|Domnall mac Ailpín}}
|[[858]]-[[862]]
|-
|[[Канстанцін I (кароль Шатландыі)|Канстанцін I]]
|[[Файл:Causantín mac Cináeda.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Causantín mac Cináeda}}
|[[862]]-[[877]]
|-
|[[Эд Беланогі]]
|
|{{lang-gd|Aed}}
|[[877]]-[[878]]
|-
|colspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Клайдская дынастыя]]'''
|-
|[[Эохейд]]
|
|{{lang-gd|Eochaidh}}
|[[878]]-[[889]]
|-
|[[Гірык]]
|
|{{lang-gd|Giric mac Dungail}}
|[[878]]-[[889]]
|-
|colspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Рэстаўрацыя [[Клан Мак-Альпін|дынастыі Мак-Альпінаў]]'''
|-
|[[Дональд II (кароль Шатландыі)|Дональд II]]
|[[Файл:Domnall Dásachtach.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Domnall mac Causantín}}
|[[889]]-[[900]]
|-
|[[Канстанцін II, кароль Шатландыі|Канстанцін II]]
|
|{{lang-gd|Causantín mac Áeda}}
|[[900]]-[[943]]
|-
|[[Малькальм I]]
|[[Файл:Malcolm I.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Máel Coluim mac Domnaill}}
|[[943]]-[[954]]
|-
|[[Індульф]]
|
|{{lang-gd|Idulb mac Causantín}}
|[[954]]-[[962]]
|-
|[[Дуф]]
|
|{{lang-gd|Dub mac Maíl Coluim}}
|[[962]]-[[967]]
|-
|[[Кулен]]
|
|{{lang-gd|Cuilén mac Iduilb}}
|[[967]]-[[971]]
|-
|[[Кенет II]]
|
|{{lang-gd|Cináed mac Maíl Choluim}}
|[[971]]-[[995]]
|-
|[[Амлаф]]
|
|{{lang-gd|Amlaíb mac Ilduilb}}
|[[973]]-[[977]]
|-
|[[Канстанцін III, кароль Шатландыі|Канстанцін III]]
|
|{{lang-gd|Causantín mac Cuilén}}
|[[995]]-[[997]]
|-
|[[Кенет III]]
|
|{{lang-gd|Cináed mac Duib}}
|[[997]]-[[1005]]
|-
|[[Малькальм II]]
|
|{{lang-gd|Máel Coluim mac Cináeda}}
|[[1005]]-[[1034]]
|-
|colspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Данкельдская дынастыя]]'''
|-
|[[Дункан I]]
|
|{{lang-gd|Donnchad mac Crínáin}}
|[[1034]]-[[1040]]
|-
|colspan=&quot;4&quot; bgcolor=&quot;#F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Марэйская дынастыя]]'''
|-
|[[Макбет]]
|
|{{lang-gd|Mac Bethad mac Findláich}}
|[[1040]]-[[1057]]
|-
|[[Лулах]]
|
|{{lang-gd|Lulach mac Gillai Comgain}}
|[[1057]]-[[1058]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Данкельдская дынастыя]]'''
|-
|[[Малькальм III]]
|[[Файл:Malcum Camnoir.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Máel Coluim mac Donnchada}}
|[[1058]]-[[1093]]
|-
|[[Дональд III (кароль Шатландыі)|Дональд III]]
|
|{{lang-gd|Domnall mac Donnchada}}
|[[1093]]-[[1094]]&lt;br /&gt;[[1094]]-[[1097]]
|-
|[[Эдмунд (кароль Шатландыі)|Эдмунд]]
|
|{{lang-gd|Etmond mac Maíl Choluim}}
|[[1094]]-[[1097]]
|-
|[[Дункан II]]
|
|{{lang-gd|Donnchad}}
|[[1094]]
|-
|[[Эдгар (кароль Шатландыі)|Эдгар]]
|
|{{lang-gd|Etgair mac Maíl Choluim}}
|[[1097]]-[[1107]]
|-
|[[Аляксандр I Шатландскі|Аляксандр I]]
|
|{{lang-gd|Alasdair mac Maíl Choluim}}
|[[1107]]-[[1124]]
|-
|[[Давід I]]
|[[Файл:David I de Escocia.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Dabíd mac Maíl Choluim}}
|[[1124]]-[[1153]]
|-
|[[Малькальм IV]]
|
|{{lang-gd|Máel Coluim mac Eanric}}
|[[1153]]-[[1165]]
|-
|[[Вільгельм I Леў]]
|[[Выява:William the Lion.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Uilliam Garm}}
|[[1165]]-[[1214]]
|-
|[[Аляксандр II (кароль Шатландыі)|Аляксандр II]]
|
|{{lang-gd|Alasdair II}}
|[[1214]]-[[1249]]
|-
|[[Аляксандр III, кароль Шатландыі|Аляксандр III]]
|[[Выява:Alasdair III.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Alasdair III}}
|[[1249]]-[[1286]]
|-
|[[Маргарэт Нарвежская Дзева|Маргарыта, Нарвежская Дзева]]
|
|{{lang-en|Margaret, Maid of Norway}}
|[[1286]]-[[1290]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Баліялі]]'''&lt;br /&gt;Пасля смерці [[Маргарэт Нарвежская Дзева|Маргарыты]] адбыўся працэс па атрыманні шатландскай кароны ў спадчыну пад старшынствам караля Англіі [[Эдуард I|Эдуарда I]], пераможцам якога стаў [[Іаан Баліяль]]
|-
|[[Іаан I Баліял]]ь
|[[Выява:John Balliol.jpg|90px]]
|{{lang-en|John Balliol}}
|[[1292]]-[[1296]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Дынастыя Брусаў]]'''&lt;br /&gt;У [[1306]] г., падчас [[Вайна за незалежнасць Шатландыі|вайны за незалежнасць]], &lt;br /&gt;каралём быў абвешчаны [[Роберт I (кароль Шатландыі)|Роберт Брус]].
|-
|[[Роберт I (кароль Шатландыі)|Роберт I]]
|[[Выява:RoberttheBruce.jpg|90px]]
|{{lang-gd|Roibert a Briuis}}&lt;br /&gt;{{lang-en|Robert the Bruce}}
|[[1306]]-[[1329]]
|-
|[[Давід II, кароль Шатландыі|Давід II]]
|
|{{lang-en|David II}}
|[[1329]]-[[1371]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Баліялі|Дынастыя Баліяляў]]'''
|-
|[[Эдуард Баліяль]]
|
|{{lang-en|Edward Balliol}}
|[[1332]]-[[1336]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Дынастыя [[Сцюарты|Сцюартаў]]'''
|-
|[[Роберт II, кароль Шатландыі|Роберт II]]
|
|{{lang-en|Robert II}}
|[[1371]]-[[1390]]
|-
|[[Роберт III, кароль Шатландыі|Роберт III]]
|
|{{lang-en|Robert III}}
|[[1390]]-[[1406]]
|-
|[[Якаў I (кароль Шатландыі)|Якаў I]]
|[[Выява:James I of Scotland.jpg|90px]]
|{{lang-en|James I}}
|[[1406]]-[[1437]]
|-
|[[Якаў II (кароль Шатландыі)|Якаў II]]
|[[Выява:James II Portrait.jpg|90px]]
|{{lang-en|James II}}
|[[1437]]-[[1460]]
|-
|[[Якаў III (кароль Шатландыі)|Якаў III]]
|[[Выява:James III Stewart.jpg|90px]]
|{{lang-en|James III}}
|[[1460]]-[[1488]]
|-
|[[Якаў IV, кароль Шатландыі|Якаў IV]]
|[[Выява:James IV of Scotland.jpg|90px]]
|{{lang-en|James IV}}
|[[1488]]-[[1513]]
|-
|[[Якаў V]]
|[[Выява:James5.jpg|90px]]
|{{lang-en|James V}}
|[[1513]]-[[1542]]
|-
|[[Марыя Сцюарт|Марыя I Сцюарт]]
|[[Выява:Maryincaptivity.jpg|90px]]
|{{lang-en|Mary Stuart}}
|[[1542]]-[[1567]]
|-
|[[Якаў I (кароль Англіі)|Якаў VI]]
|[[Выява:James I, VI by John de Critz, c.1606..png|90px]]
|{{lang-en|James VI}}
|[[1567]]-[[1625]]
|}
|}

=== Вялікабрытанія ===
&lt;!-- Full-width tables --&gt;
{| width = &quot;100%&quot; border=&quot;2&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Каралі Англіі, Шатландыі і Ірландыі'''&lt;br /&gt;У [[1603]] г., пасля смерці каралевы [[Лізавета I|Лізаветы I]], англійскі трон атрымаў у спадчыну кароль Шатландыі [[Якаў I (кароль Англіі)|Якаў VI]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Сцюарты|Дынастыя Сцюартаў]]'''
|-
!width = &quot;30%&quot;|Імя
!width = &quot;10%&quot; |Партрэт
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
!width = &quot;50%&quot;|Заўвагі
|-
|[[Якаў I (кароль Англіі)|Якаў I]] ({{lang-en|James I}})
|[[Выява:James I, VI by John de Critz, c.1606..png|80px]]
|[[1603]]-[[1625]]
|Кароль Шатландыі пад імем [[Якаў I (кароль Англіі)|Якава VI]]
|-
|[[Карл I Сцюарт|Карл I]] ({{lang-en|Charles I}})
|[[Выява:Van Dyck Charles I 1635.jpg|80px]]
|[[1625]]-[[1649]]
|Сын Якава I
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Англійская рэспубліка|Садружнасць]] і [[Пратэктарат, Англія|Пратэктарат]]'''&lt;br /&gt;Пасля пакарання смерцю [[Карл I Сцюарт|Карла I]] у [[1649]] г. Англія стала рэспублікай, пазней была абвешчана Садружнасць Англіі і Шатландыі,&lt;br /&gt; а ў [[1653]] г. была заснавана пасада пратэктара, на якую быў абраны [[Олівер Кромвель]].
|-
|[[Олівер Кромвель]] ({{lang-en|Oliver Cromwell}})
|[[Выява:Oliver Cromwell by Samuel Cooper.jpg|80px]]
|[[1653]]-[[1658]]
|
|-
|[[Рычард Кромвель]] ({{lang-en|Richard Cromwell}})
|[[Выява:RichardCromwell.jpeg|80px]]
|[[1658]]-[[1659]]
|Сын Олівера Кромвеля
|}
{| width = &quot;100%&quot; border = 1 border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Каралі Англіі, Шатландыі і Ірландыі''' &lt;br /&gt;У [[1660]] г. на прастол Англіі, Шатландыі і Ірландыі вярнуліся [[Сцюарты]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''Рэстаўрацыя [[Сцюарты|Сцюартаў]]'''
|-
!width = &quot;30%&quot;|Імя
!width = &quot;5%&quot;|Партрэт
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
!width = &quot;45%&quot;|Заўвагі
|-
|[[Карл II Сцюарт|Карл II]] ({{lang-en|Charles II}})
|[[Выява:Charles II of England.png|80px]]
|[[1660]]—[[1685]]
|Сын Карла I, кароль Шатландыі таксама ў [[1649]]—[[1651]] гг.
|-
|[[Якаў II Сцюарт|Якаў II]] ({{lang-en|James II}})
|[[Выява:James.II.jpg|80px]]
|[[1685]]—[[1689]]
|Сын Карла I, кароль Шатландыі пад імем Якава VII
|-
|[[Марыя II (каралева Англіі)|Марыя II]] ({{lang-en|Mary II}})
|[[Выява:Mary ii england.JPG|80px]]
|[[1689]]—[[1694]]
|Дачка Якава II, суправіцельніца [[Вільгельм III Аранскі|Вільгельма III]]
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Аранская дынастыя]]'''
|-
|[[Вільгельм III Аранскі]] ({{lang-en|William III of Orange}})
|[[Выява:King William III.jpg|80px]]
|[[1689]]—[[1702]]
|Унук Карла I, кароль Шатландыі пад імем &lt;br /&gt;Вільгельма II, кароль Ірландыі пад імем Вільгельма I
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Сцюарты|Дынастыя Сцюартаў]]'''
|-
|[[Ганна Сцюарт|Ганна]] ({{lang-en|Anne}})
|[[Выява:Annavon GroßbritannienDahl.jpg|80px]]
|[[1702]]—[[1707]]
|Дачка Якава II
|}
{| border=&quot;1&quot; width = &quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Каралі Вялікабрытаніі і Ірландыі'''&lt;br /&gt;У [[1707]] г. Англія і Шатландыя былі аб'яднаны ў адзінае каралеўства [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Сцюарты|Дынастыя Сцюартаў]]'''
|-
!width = &quot;30%&quot;|Імя
!width = &quot;5%&quot;|Партрэт
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
!width = &quot;45%&quot;|Заўвагі
|-
|[[Ганна Сцюарт|Ганна]] ({{lang-en|Anne}})
|[[Выява:Annavon GroßbritannienDahl.jpg|80px]]
|[[1707]]-[[1714]]
|Дачка Якава II
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Гановерская дынастыя]]'''&lt;br /&gt;Пасля смерці каралевы [[Ганна Сцюарт|Ганны]], у адпаведнасці [[Акт аб пераходзе ў спадчыну прастола, Вялікабрытанія|Актам аб пераходзе ў спадчыну прастола]] [[1701]] г., прастол Вялікабрытаніі атрымаў у спадчыну курфюрст [[Гановер]]а з дому [[Вельфы|Вельфаў]] [[Георг I (кароль брытанскі)|Георг Людвіг]], унук [[Лізавета Сцюарт|Лізаветы Сцюарт]], дачкі караля [[Якаў I (кароль Англіі)|Якава I]].
|-
|[[Георг I (кароль брытанскі)|Георг I]] ({{lang-en|George I}})
|[[Выява:GeorgeIGreatBritain.jpg|80px]]
|[[1714]]—[[1727]]
|Праўнук Якава I, курфюрст [[Гановер]]а з [[1698]] г.
|-
|[[Георг II (кароль брытанскі)|Георг II]] ({{lang-en|George II}})
|[[Выява:King George II by Charles Jervas.jpg|80px]]
|[[1727]]—[[1760]]
|Сын Георга I, курфюрст Гановера
|-
|[[Георг III]] ({{lang-en|George III}})
|[[Выява:George III of the United Kingdom.jpg|80px]]
|[[1760]]—[[1801]]
|Унук Георга II, курфюрст Гановера
|}
{| border=&quot;1&quot; width = &quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Каралі Злучанага каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі'''&lt;br /&gt;У [[1801]] г. Вялікабрытанія і Ірландыя былі аб'яднаны ў адзіную дзяржаву&lt;br /&gt; [[Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Ірландыі]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Гановерская дынастыя]]'''
|-
!width = &quot;30%&quot;|Імя
!width = &quot;5%&quot;|Партрэт
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
!width = &quot;45%&quot;|Заўвагі
|-
|[[Георг III]] ({{lang-en|George III}})
|[[Выява:George III of the United Kingdom.jpg|80px]]
|[[1801]]—[[1820]]
|Унук Георга II, курфюрст (з [[1814]] г. — кароль) [[Гановер]]а; у [[1811]] прызнаны шалёным
|-
|[[Георг IV]] ({{lang-en|George IV}})
|[[Выява:George IV bust1.jpg|80px]]
|[[1820]]—[[1830]]
|Сын Георга III, кароль Гановера; у [[1811]]—[[1820]] — рэгент
|-
|[[Вільгельм IV (кароль брытанскі)|Вільгельм IV]] ({{lang-en|William IV}})
|[[Выява:William IV.png|80px]]
|[[1830]]—[[1837]]
|Сын Георга III, кароль Гановера
|-
|[[Вікторыя (каралева брытанская)|Вікторыя]] ({{lang-en|Victoria}})
|[[Выява:Victoria of the United Kingdom - Project Gutenberg etext 13103.jpg|80px]]
|[[1837]]—[[1901]]
|Унучка Георга III, з [[1877]] г. — імператрыца [[Індыя|Індыі]], з [[1867]] г. каралева [[Дамініён]]а [[Канада]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Саксен-Кобург-Гоцкая дынастыя]]'''&lt;br /&gt;У [[1901]] г. прастол атрымаў у спадчыну [[Эдуард VII]], сын каралевы [[Вікторыя (каралева брытанская)|Вікторыі]]&lt;br /&gt; і яе мужа [[Альберт Саксен-Кобург-Гоцкі|прынца Альберта Саксен-Кобург-Гоцкага]] з дому [[Ветыны|Ветынаў]].
|-
|[[Эдуард VII]] ({{lang-en|Edward VII}})
|[[Выява:Edward vii england.jpg|80px]]
|[[1901]]—[[1910]]
|Сын Вікторыі, імператар Індыі, кароль [[дамініён]]аў і калоній.
|-
|[[Георг V]] ({{lang-en|George V}})
|[[Выява:Kinggeorgev1928.jpg|80px]]
|[[1910]]—[[1917]]
|Сын Эдуарда VII, імператар Індыі, кароль [[дамініён]]аў і калоній.
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Віндзарская дынастыя]]'''&lt;br /&gt;У [[1917]] г. назва Саксен-Кобург-Гоцкай дынастыі была афіцыйна зменена на [[Віндзарская дынастыя|Віндзарскую]]&lt;br /&gt; з-за антынямецкіх настрояў у гады [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]].
|-
|[[Георг V]] ({{lang-en|George V}})
|[[Выява:Kinggeorgev1928.jpg|80px]]
|[[1917]]—[[1927]]
|Сын Эдуарда VII, імператар Індыі, кароль [[дамініён]]аў і калоній.
|}

{| border=&quot;1&quot; width = &quot;100%&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;margin: 0.5em 1em 0.5em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse;&quot;
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;#ccccff&quot; align=&quot;center&quot;|'''Каралі [[Злучанае каралеўства|Злучанага каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі]]'''&lt;br /&gt;Пасля таго як у [[1922]] г. была абвешчана незалежнасць [[Ірландыя|Рэспублікі Ірландыі]], назва дзяржавы &lt;br /&gt;была ў [[1927]] г. зменена на новую: [[Злучанае каралеўства|Злучанае каралеўства Вялікабрытаніі і Паўночнай Ірландыі]].
|-
|colspan = &quot;4&quot; bgcolor = &quot;F8F8D8&quot; align=&quot;center&quot;|'''[[Віндзарская дынастыя]]'''
|-
!width = &quot;30%&quot;|Імя
!width = &quot;5%&quot;|Партрэт
!width = &quot;20%&quot;|Гады кіравання
!width = &quot;45%&quot;|Заўвагі
|-
|[[Георг V]] ({{lang-en|George V}})
|[[Выява:Kinggeorgev1928.jpg|80px]]
|[[1927]]—[[1936]]
|Сын Эдуарда VII, імператар [[Індыя|Індыі]], кароль [[Каралеўствы Садружнасці|Каралеўстваў Садружнасці]] і калоній.
|-
|[[Эдуард VIII]] ({{lang-en|Edward VIII}})
|[[Выява:The Duke of Windsor (1945).jpg|80px]]
|[[1936]]
|Сын Георга V, імператар Індыі, кароль [[Каралеўствы Садружнасці|Каралеўстваў Садружнасці]] і калоній. Адрокся ад прастола
|-
|[[Георг VI]] ({{lang-en|George VI}})
|[[Выява:Georg VI England.jpg|80px]]
|[[1936]]—[[1952]]
|Сын Георга V, імператар Індыі (да [[1947]] г.), кароль [[Каралеўствы Садружнасці|Каралеўстваў Садружнасці]] і калоній.
|-
|[[Лізавета II]] ({{lang-en|Elizabeth II}})
|[[Выява:Elizabeth II greets NASA GSFC employees, May 8, 2007 edit.jpg|80px]]
|[[6 лютага]] [[1952]] — [[8 верасня]] [[2022]]
|Дачка Георга VI, кіраўнік [[Садружнасць нацый|Садружнасці нацый]], каралева [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Канада|Канады]], [[Новая Зеландыя|Новай Зеландыі]], [[Антыгуа і Барбуда|Антыгуа і Барбуды]], [[Багамскія астравы|Багамскіх астравоў]], [[Барбадас]]а (да 2021 г.), [[Беліз]]а, [[Грэнада|Грэнады]], [[Папуа-Новая Гвінея|Папуа-Новай Гвінеі]], [[Сент-Вінсент і Грэнадзіны|Сент-Вінсента і Грэнадзінаў]], [[Сент-Кітс і Невіс|Сент-Кітса і Невіса]], [[Сент-Люсія|Сент-Люсіі]], [[Саламонавы Астравы|Саламонавых Астравоў]], [[Тувалу]] і [[Ямайка|Ямайкі]].
|-
|[[Карл III (кароль Вялікабрытаніі)|Карл III]] ({{lang-en|Charles III}})
|[[Выява:Charles, Prince of Wales in 2021 (cropped) (3).jpg|80px]]
|[[8 верасня]] [[2022]] —&lt;br /&gt;па цяперашні час
|Сын Лізаветы II, кіраўнік [[Садружнасць нацый|Садружнасці нацый]], кароль [[Аўстралія|Аўстраліі]], [[Канада|Канады]], [[Новая Зеландыя|Новай Зеландыі]], [[Антыгуа і Барбуда|Антыгуа і Барбуды]], [[Багамскія астравы|Багамскіх астравоў]], [[Беліз]]а, [[Грэнада|Грэнады]], [[Папуа-Новая Гвінея|Папуа-Новай Гвінеі]], [[Сент-Вінсент і Грэнадзіны|Сент-Вінсента і Грэнадзінаў]], [[Сент-Кітс і Невіс|Сент-Кітса і Невіса]], [[Сент-Люсія|Сент-Люсіі]], [[Саламонавы Астравы|Саламонавых Астравоў]], [[Тувалу]] і [[Ямайка|Ямайкі]].
|}
&lt;!-- Close wrapper table: --&gt;
|}

== Гл. таксама ==
* [[Спіс прэм’ер-міністраў Вялікабрытаніі]]
* [[Спіс манархаў паўвострава Брэтань]]

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [http://www.royal.gov.uk/output/Page5.asp Афіцыйны сайт брытанскай манархіі]
* [http://www.britannia.com/history/h6f.html Britannia.com] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20170915081950/http://www.britannia.com/history/h6f.html |date=15 верасня 2017 }}

{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Выдатны спіс}}
{{Англійскія дынастыі}}

[[Катэгорыя:Брытанская манархія]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Вялікабрытаніі]]
[[Катэгорыя:Манархі Еўропы|Вялікабрытанія]]
[[Катэгорыя:Кіраўнікі Вялікабрытаніі]]
[[Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў Брытанскіх астравоў|Брытанскія астравы]]
[[Катэгорыя:Манархі Вялікабрытаніі| ]]</text>
      <sha1>p1x6hcmi0xs6xuqagvqb3bynf3o7usf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фларыян Паўлавіч Ждановіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2870</id>
    <revision>
      <id>5120603</id>
      <parentid>4835946</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:21:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mireyus</username>
        <id>165948</id>
      </contributor>
      <origin>5120603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9307" sha1="btg888r1xjvczq5d7tfxoi655skljtu" xml:space="preserve">{{Тэатральны дзеяч}}
{{Цёзкі2|Ждановіч}}
'''Фларыян Паўлавіч Ждановіч''' ({{ДН|28|10|1884|16}}, [[Мінск]] — {{ДС|22|10|1937}}, [[Мінск]], [[НКУС]]; Псеўданімы: ''Алесь Крэсік'', ''Иван Карась'') — беларускі акцёр, [[рэжысёр]], тэатральны дзеяч, адзін з заснавальнікаў беларускага прафесійнага тэатра. Брат [[Антон Паўлавіч Ждановіч|А. П. Ждановіча]].

== Біяграфія ==
Скончыў Варшаўскую драматычную школу (1902). Працаваў акцёрам у польскіх тэатрах Беларусі. Далучыўся да беларускага культурніцкага руху; у 1913 годзе ў [[Радашковічы|Радашковічах]] паставіў «Паўлінку» [[Я. Купала|Я. Купалы]]; падрыхтаваў мастацкую праграму «Беларускі кірмаш». Арганізаваў драматычны гурток, які пасля паказу ў [[Старое Сяло (Мінскі раён)|Старым Сяле]] пад Мінскам спектакля «Па рэвізіі» [[М. Крапіўніцкі|М. Крапіўніцкага]] быў забаронены ўладамі. Каб пазбегнуць арышту, выехаў у [[Крым]], дзе выступаў на рускай сцэне. Да [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай рэвалюцыі]] (1917) працаваў у Мінскай гарадской думе.

Адзін са стваральнікаў [[Першае беларускае таварыства драмы і камедыі|Першага таварыства драмы і камедыі]], у 1917—1920 гадах яго мастацкі кіраўнік і рэжысёр. У 1919 годзе некаторы час працаваў у [[Вільня|Вільні]], дзе паставіў «Раскіданае гняздо» Я. Купалы.

[[Файл:Прэзідыум Мастацкай секцыі Інбелкульта. 1926.jpg|міні|злева|Прэзідыум [[Мастацкая секцыя Інбелкульта|Мастацкай секцыі Інбелкульта]]. 1926. Злева направа: сядзяць К. С. Серада, [[Юльян Мікалаевіч Дрэйзін|Юльян Дрэйзін]], [[Язэп Лявонавіч Дыла|Язэп Дыла]], [[Антон Антонавіч Грыневіч|Антон Грыневіч]], [[Мікалай Мікалаевіч Шчакаціхін|Мікалай Шчакаціхін]], стаяць [[Мікалай Красінскі]], [[Паўліна Вікенцьеўна Мядзёлка|Паўліна Мядзёлка]], [[Вячаслаў Антонавіч Селях|Вячаслаў Селях]], Фларыян Ждановіч.]]
У складаных умовах нямецкай і польскай акупацыі ствараў беларускі нацыянальны тэатр. Пад кіраўніцтвам Ф. Ждановіча 14.9.1920 года ў Мінску адкрыўся [[Беларускі дзяржаўны тэатр]] (БДТ-1; цяпер Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Я. Купалы), дзе ён быў першым мастацкім кіраўніком і акцёрам. Адначасова ў Наркамаце асветы БССР курыраваў беларускія тэатры. З 1922 года ў акцёрскім складзе тэатра.

3 1926 года пачаліся ганенні. Фларыян Ждановіч арыштаваны [[ДПУ БССР]] 19.7.1930 года па справе [[Саюз вызвалення Беларусі (справа)|«Саюза вызвалення Беларусі»]]. Асуджаны 10.4.1931 года калегіяй АДПУ як «''член контр­рэвалюцыйнай арганізацыі''» да 5 гадоў ППК (адбываў у Беламорска-Балтыйскім лагеры, пасля зняволення вяртанне ў [[Беларусь]] не было дазволена&lt;ref name=&quot;Маракоў&quot;&gt;{{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}}&lt;/ref&gt;). У 1937—1938 годзе арыштаваны паўторна і расстраляны&lt;ref name=&quot;Маракоў&quot;/&gt;. Рэабілітаваны 11.7.1958 года Вярхоўным судом БССР. Групавая справа Ф. Ждановіча і іншых № 20951-с з фотаздымкам захоў­ваецца ў архіве [[КДБ Беларусі]].

Быў двойчы жанаты, першая жонка — Пралеска, актрыса Першага таварыства драмы і камедыі; другая — Гелена Маеўская. Меў дваіх дзяцей, яго дачка — [[Ірына Ждановіч]] — актрыса, Народная артыстка БССР.

== Творчасць ==
Ф. Ждановіч зрабіў першыя пастаноўкі беларускай драматургічнай класікі, паводле твораў [[Янка Купала|Я. Купалы]], [[Якуб Колас|Я. Коласа]], [[Францішак Аляхновіч|Ф. Аляхновіча]], [[Уладзіслаў Галубок|У. Галубка]], [[Карусь Каганец|К. Каганца]], [[К. Буйло]] і інш. Як рэжысёр абапіраўся на практыку папярэднікаў ([[І. Буйніцкі|І. Буйніцкага]] і інш.) і традыцыі беларускага народнага тэатра, імкнуўся да жыццёвай дакладнасці і праўдзівасці, шырока выкарыстоўваў у пастаноўках народную музыку, спевы.

Перакладаў на беларускую з польскай, рускай і ўкраінскай моў.

Акцёр шырокага творчага дыяпазону, стваральнік яркіх драматычных і камедыйных вобразаў. Яго акцёрскай індывідуальнасці ўласцівы глыбокае пранікненне ў псіхалагічную сутнасць характару, асэнсаванне сацыяльнай прыроды персанажаў, выразны вонкавы малюнак ролі, жанравая разнастайнасць: Быкоўскі, Сымон («Паўлінка», «Раскіданае гняздо»), Рычард Даджэн («Вучань д'ябла» Б. Шоу), цётка Чарлея («Цётка з Бразіліі» Б. Томаса).

== Памяць ==

* Імя Ф. П. Ждановіча прысвоена адной з вуліц [[Мінск|Мінска]] ([[Беларусь]]) — {{Lang-be|вуліца Фларыя́на Ждано́віча}} ({{Lang-ru|улица Флориа́на Ждано́вича}})&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D926o0145387|title=Рашэнне Мінскага гарадскога Савета дэпутатаў ад 27 сакавіка 2026 года № 249 «Аб прысваенні наймення састаўной частцы г. Мінска»|website=pravo.by}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|6|||432}}
* {{Крыніцы/ЭГБ|3|||368}}
* Тэатральная Беларусь: энцыклапедыя: у 2 т. / пад агульн.рэд. А. В. Сабалеўскага. — Мн.: БелЭн, 2002. — Т.1. — С. 408.
* {{крыніцы/ЭКБ|3||623}}
* {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}}
* {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|3-2|}}
** ''Атрошчанка А.'' Фларыян Ждановіч: Біяграфічны нарыс. — Мн., 1972.
** ''Сабалеўскі А''. Асоба мастака: Літ.-крытыч. артыкулы. — Мн., 1992.
** ''Міхнюк У.'' Фларыян Ждановіч: Матэрыялы да біяграфіі // Тэатральная творчасць № 6, 1996.

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Ждановіч Фларыян Паўлавіч}}
[[Катэгорыя:Акцёры Беларусі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Тэатральныя рэжысёры Беларусі]]
[[Катэгорыя:Асуджаныя па справе «Саюза вызвалення Беларусі»]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя савецкай уладай]]
[[Катэгорыя:Расстраляныя ў СССР]]
[[Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР]]</text>
      <sha1>btg888r1xjvczq5d7tfxoi655skljtu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1297</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9408</id>
    <revision>
      <id>5120616</id>
      <parentid>4707590</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Падзеі */</comment>
      <origin>5120616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1531" sha1="5km3oc8ex9sxrl35btbpmgycup73229" xml:space="preserve">{{Навігацыя для года}}
{{Год паводле тэм}}

== Падзеі ==
* [[8 студзеня]]: Франчэска Грымальдзі («Хітры») падманам захапіў крэпасць [[Манака]], пачатак кіравання тут дынастыі Грымальдзі.
* [[4 красавіка]]: Папа [[Баніфацый VIII]] перадаў каралю Хайме II Арагонскаму астравы [[Сардзінія|Сардзінію]] і [[Корсіка|Корсіку]].
* [[20 жніўня]]: Адбылася бітва пры Фюрне ў [[Фландрыя|Фландрыі]], дзе французы перамаглі фламандцаў.
* [[11 верасня]]: Шатландскае войска разграміла англічан, атрымаўшы важную перамогу у вайне за незалежнасць Шатландыі.
* [[12 верасня]]: Паміж [[Партугалія]]й і Кастыліяй была падпісана дамова, якая зафіксавала межы Партугаліі.

== Нарадзіліся ==
*[[14 жніўня]]: [[Ганазона]], імператар [[Японія|Японіі]] (пам. [[1348]])
*[[Абу аль-Гасан Алі]], султан Марока (пам. [[1351]])
*[[Кейстут]], вялікі князь літоўскі (пам. [[1382]])

== Памерлі ==
*

{{Храналагічны пералік}}

[[Катэгорыя:1297| ]]</text>
      <sha1>5km3oc8ex9sxrl35btbpmgycup73229</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алег Юр’евіч Латышонак</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14530</id>
    <revision>
      <id>5120666</id>
      <parentid>5088542</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:09:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфічныя звесткі */</comment>
      <origin>5120666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9617" sha1="brn88mj5atjof5obu99p57sjdxeq5vn" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Латышонак}}
{{Вучоны}}
'''Алег Юр’евіч Латышо́нак''' (нар. {{ДН|27|5|1957}}, {{МН|Эльблёнг||}}) — [[доктар гістарычных навук]], старшыня [[Беларускае гістарычнае таварыства|Беларускага гістарычнага таварыства]] ў [[Польшча|Польшчы]], выкладчык [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]].

== Біяграфічныя звесткі ==
Нарадзіўся ў сям’і беларускіх [[інтэлігент]]аў. Бацька — Юрый, выхадзец з-пад [[Шаркоўшчына|Шаркаўшчыны]] на [[Віленшчына|Віленшчыне]] (цяпер Віцебская вобласць). Маці — Вера (з роду Стоцкіх) з наднарваўскай вёскі [[Лука]] на Беласточчыне.

У 1965 годзе сям’я Латышонкаў пераехала ў [[Беласток]] «да сваіх». Тут Алег скончыў школу і ліцэй, дзе быў адным з заснавальнікаў скаўцкай воднай дружыны «Чаму б не» і аўтарам яе назову.

У 1980 годзе скончыў гістарычна-філасафічны факультэт [[Ягелонскі ўніверсітэт|Ягелонскага ўніверсітэта]] ў [[Кракаў|Кракаве]]. Вярнуўшыся ў [[Беласток]], працаваў настаўнікам гісторыі ў сельскагаспадарчым механічным тэхнікуме ў [[Супрасль|Супраслі]].

У 1982 годзе арыштаваны за дзейнасць у падпольным руху «[[Салідарнасць (прафсаюз)|Салідарнасць]]», восем месяцаў правёў у беластоцкім арышце. Пасля вызвалення выехаў у Кракаў, дзе працаваў у [[Кракаўскі гістарычны музей|Кракаўскім Гістарычным музеі]] і ў Інстытуце даследавання Палоніі (польскага зямляцтва) Ягелонскага ўніверсітэта.

У канцы 1980-х гадоў далучыўся да беларускага студэнцкага руху. Быў адным з заснавальнікаў беларускага рокавага фестывалю «[[Басовішча]]» і аўтарам яго назвы. Сябра-заснавальнік нефармальнага [[Беларускі Клуб|Беларускага Клуба]], які займаўся падрыхтоўкай да палітычнай дзейнасці апазіцыйнай беларускай эліты.

У 1991 годзе вярнуўся ў Беласток і распачаў працу ў [[Музей Войска (Беласток)|Музеі Войска]], адначасова ведучы актыўную грамадска-палітычную дзейнасць. У 1992—1994 гадах старшыня Галоўнай Рады Беларускага Дэмакратычнага Аб’яднання, адзінай партыі нацыянальнай меншасці ў Польшчы. У 1993—1997 гадах працаваў журналістам тыднёвіка «[[Ніва (газета)|Ніва]]». З 1995 года — член Управы Беларускага саюза ў Рэспубліцы Польшча, з 1997 года намеснік старшыні Цэнтра грамадзянскай адукацыі Польшча-Беларусь. У 1998 годзе сустваральнік беларускага радыё «[[Беларускае Радыё Рацыя|Рацыя]]».

У 1996 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю ва [[Універсітэт імя Мікалая Каперніка|Універсітэце імя Мікалая Каперніка]] ў [[Торунь|Торуні]] («Беларускія ваенныя фарміраванні 1917—1923»). З 1997 года — выклачык [[Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта|Кафедры беларускай культуры]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Разам з Яўгенам Мірановічам напісаў падручнік «Гісторыя Беларусі ад паловы XVIII да канца XX стагоддзя».

У 2007 годзе ва Універсітэце імя Мікалая Каперніка ў Торуні абараніў доктарскую працу «Ад русінаў белых да беларусаў. Вытокі беларускай нацыянальнай ідэі». У красавіку 2007 года ў [[Беласток]]у выйшла яго чарговая кніга «Ад белых русаў да беларусаў», прысвечаная паўставанню беларускай народнай тоеснасці. У 2008 годзе перавёўся на Кафедру міжнародных адносін у Інстытуце гісторыі Беластоцкага ўніверсітэта. У гэтым жа годзе ўбачыў свет першы том збору яго твораў на беларускай мове «Жаўнеры БНР».

У 2009 годзе ў Вільні выдаў кнігу «Нацыянальнасць — Беларус». Кніга прысвечана пытанням этнагенезу беларусаў.

Суаўтар і рэдактар кнігі «Гісторыя беларусаў Падляшша» (2017), якая ахоплівае перыяд ад зыходу ледавіка да найноўшай гісторыі.

З 1996 года — старшыня [[Беларускае гістарычнае таварыства|Беларускага гістарычнага таварыства]], член Усходнеславянскай камісіі Польскай Акадэміі Умення і Камісіі славянскіх даследаванняў Камітэта гістарычных навук [[Польская акадэмія навук|Польскай Акадэміі Навук]].

== Адзнакі і ўзнагароды ==
У 2000 годзе адзначаны адзнакай «Заслужаны дзеяч культуры». У 2008 годзе — Кавалерскім крыжам [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]]. Узнагароджаны [[Медаль 100 гадоў БНР|медалём 100 гадоў БНР]] [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]&lt;ref&gt;[https://www.svaboda.org/a/29838254.html Алексіевіч, Пазьняк, Вольскі, Эрыксан, Белавус. Хто яшчэ ўзнагароджаны мэдалём у гонар БНР-100]&lt;/ref&gt;. У студзені 2023 года атрымаў польскі медаль «Стагоддзе аднаўлення незалежнасці»&lt;ref&gt;[https://nashaniva.com/307203 Прэзідэнт Польшчы ўзнагародзіў дзяржаўным медалём гісторыка-беларуса]&lt;/ref&gt;.

== Цікавыя факты ==
У беларускай гістарычнай супольнасці вядомы вялікі рост Алега Латышонка — 2 м 3 см.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* ''Łatyszonek, O.'' Od rusinów białych do białorusinów. U źrodeł białoruskiej idei narodowej / O. Łatyszonek. — Białystok : Wyd-wo uniwersytetu w Białymstoku, 2006. — 390 s.
* ''Латышонак, А.'' Гісторыя Беларусі ад сярэдзіны XVIII — да пачатку XXI ст. / А. Латышонак, Я. Мірановіч. — Вільня-Беласток : Інстытут беларусістыкі, Беларускае гістарычнае таварыства, 2010. — 368 с.

== Спасылкі ==
* [http://gdv.of.by/by/18/60/463/ ГАЗЕТА ДЛЯ ВАС // Самы высокі беларускі гісторык прэзентаваў сваю кнігу ў Івацэвічах]{{Недаступная спасылка}}
* [http://jivebelarus.net/history/new-history/bulack-balahovich-vs-rechitsa.html А. Латышонак «Штурм Рэчыцы войскамі генерала Станіслава Булак-Балаховіча ў лістападзе 1920 года»]

{{DEFAULTSORT:Латышонак Алег}}
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Дысідэнты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Ягелонскага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Беластоцкага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Дактары гістарычных навук]]
[[Катэгорыя:Заслужаныя дзеячы культуры Польшчы]]
[[Катэгорыя:Беларусісты]]</text>
      <sha1>brn88mj5atjof5obu99p57sjdxeq5vn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тамаш Зан (паэт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15163</id>
    <revision>
      <id>5120499</id>
      <parentid>5120383</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120499</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73751" sha1="hlrmnr1r5yuxi6z8c9nuab57vasa4o3" xml:space="preserve">{{Пісьменнік
| Імя = Тамаш Зан
| Арыгінал імя = {{lang-pl|Tomasz Zan}}
| Фота = Портрет Томаша Зана (1837).jpg
| Шырыня = 
| Подпіс = Партрэт Тамаша Зана ([[Валянцін Ваньковіч|Валенці Ваньковіч]], 1837)
| Герб = 
| Шырыня герба = 
| Подпіс герба = 
| Імя пры нараджэнні = 
| Псеўданімы = 
| Дата нараджэння = 
| Месца нараджэння = [[Халецкаўшчына]], [[Вілейскі павет (Расійская імперыя)|Вілейскі павет]] [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]]
| Дата смерці = 
| Месца смерці = маёнтак [[Какоўчына|Кахачын]], [[Сенненскі павет]], [[Магілёўская губерня]], [[Расійская імперыя]]
| Грамадзянства = 
| Род = Зані
| Бацька = 
| Маці = 
| Жонка = 
| Дзеці = Віктарын (1848), Абдон (1849), Клемент (1852), Станіслаў (1854)
| Род дзейнасці = {{Паэт|Беларусі|Польшчы}}, {{Драматург|Беларусі|Польшчы|}}, геолаг, даследнік прыроды, музеязнавец
| Гады актыўнасці = 
| Кірунак = 
| Жанр = 
| Дэбют = 
| Мова твораў = 
| Прэміі = 
| Узнагароды = 
| Сайт = 
| Вікікрыніцы = 
}}
'''Тамаш Зан''' ({{lang-pl|Tomasz Zan}}; {{ДН|21|12|1796}}, фальварак [[Халецкаўшчына]], [[Вілейскі павет (Расійская імперыя)|Вілейскі павет]], [[Мінская губерня]] — {{ДС|19|7|1855}}, фальварак [[Какоўчына|Кахачын]], [[Сенненскі павет]], [[Магілёўская губерня]], [[Расійская імперыя]]) — удзельнік вызвольнага руху, даследнік прыроды, літаратар&lt;ref name=&quot;ehb&quot;&gt;[[Кастусь Цвірка]]. Зан Тамаш // {{Крыніцы/ЭГБ|3к}} С. 404.&lt;/ref&gt;, музеязнавец, [[геалогія|геолаг]], даследнік прыроды [[Урал]]а. Адзін са стваральнікаў [[таварыства філаматаў]], стваральнік [[таварыства прамяністых]], рэарганізаванага пазней у [[таварыства філарэтаў]]; сябра [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] і [[Ян Чачот|Яна Чачота]]. Кіраўнік першых рэвалюцыйных арганізацый на [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літве]]&lt;ref&gt;[http://old.nlb.by/html/news2006/zan.html 21 снежня — 210 год з дня нараджэння Т. Зана (1796—1855), паэта-рамантыка, даследчыка прыроды, удзельніка вызваленчага руху] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161203205529/http://old.nlb.by/html/news2006/zan.html |date=3 снежня 2016 }} // [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі]]&lt;/ref&gt;. Адыграў значную ролю ў развіцці новага літаратурнага кірунку — рэвалюцыйнага рамантызму&lt;ref name=asvet&gt;{{Кніга|загаловак = Мысліцелі і асветнікі Беларусі: Энцыкл. даведнік / Беларус. Энцыкл.|адказны = Гал. рэд. «Беларус. Энцыкл.»: Барыс Сачанка (гал. рэд.) і інш.; Маст. Э. Э. Жакевіч|месца = Мн.|выдавецтва = БелЭн|год = 1995|старонкі = 434—435|старонак = 671}}&lt;/ref&gt;. Першым з кола віленскіх паэтаў прызнаў беларускую народную творчасць за адзін з найгалоўнейшых раздзелаў сваёй паэтычнай праграмы&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = [[Станіслаў Лявонавіч Станкевіч|Станкевіч, С]].|частка = Тамаш Зан|загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі|арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej|адказны = Валер Булгакаў|выданне = 1-е выд.|месца  = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства|год = 2010|старонкі = 16|старонак  = 211|isbn = 83-60456-21-6}}&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==

=== Паходжанне ===
[[Файл:Tamaš Zan.jpg|міні|Тамаш Зан у маладыя гады]]
Паводле запісу ў метрычнай кнізе Краснасельскага рымска-каталіцкага касцёла, Тамаш Зан першапачаткова ахрышчаны 12 (23) снежня 1796 года краснасельскім уніяцкім святаром. 26 студзеня 1798 года ў Краснасельскім рымска-каталіцкім касцёле адбылося мірапамазанне Тамаша Зана разам з хрышчэннем яго брата Ігната&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://niab.by/newsite/by/vistava-tamash-zan Паэт, навуковец, грамадзянін: да 225-годдзя з дня нараджэння Томаша Зана] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20220218090137/https://niab.by/newsite/by/vistava-tamash-zan |date=18 лютага 2022 }} Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі.&lt;/ref&gt;.

У большасці публікацый месцам яго нараджэння памылкова даецца фальварак Мясата паблізу мястэчка Краснае Вілейскага павета (цяпер вёска [[Краснае (Маладзечанскі раён)|Краснае]] Маладзечанскага раёна Мінскай вобласці)&lt;ref name=&quot;ehb&quot; /&gt;.

У сям’і Караля Зана акрамя Тамаша былі і іншыя дзеці — Вінцэнт (1795), Ігнат (1798), Стэфан (1802), Антоні-Банавентура (1809), Альжбета (1819), Ян (?—1828), Схаластыка, Бенедыкта, Эвеліна.

Продкі Тамаша Зана па матчынай лініі жылі ва [[Узда|Уздзе]] і былі ўніятамі, якія перайшлі ў праваслаўе&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=Czernicki, Gustaw. Żywot i korespondencye Tomasza Zana. Kraków : Drukarnia &quot;Czasu&quot;, 1863. |url=http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=15680#description |access-date=19 лютага 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220219102501/http://dlibra.umcs.lublin.pl/dlibra/docmetadata?id=15680#description |archive-date=19 лютага 2022 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Род Занаў (да пачатку XIX стагоддзя прозвішча вымаўлялася як «Зань») ў XVIII стагоддзі звязаны з Радашковічамі, прадстаўнікі рода запісаны пераважна як мяшчане. 5 ліпеня 1802 года Заны атрымалі пасведчанне чыноўнікаў і шляхты Мінскай губерні пра сваё шляхецкае паходжанне, неабходныя для гэтага дакументы былі імі сфальсіфікаваны&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;id=17697 |title=Зміцер Юркевіч. Таямніцы роду Занаў, герба «Ястрабец» // Культура. № 51 (1491) 19.12.2020 — 25.12.2020 г. |access-date=16 лютага 2022 |archive-date=16 лютага 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220216175959/http://kimpress.by/index.phtml?page=2&amp;id=17697 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

Сям’я Занаў у канцы XVIII — пачатку XIX стагоддзяў не мела нерухомасці і неаднаразова мяняла месца жыхарства. У дакументах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі Караль Зан і яго брат Антоній у 1795 годзе згадваюцца як арандатары фальварка Селішча ў Вілейскім павеце, а ў 1816 годзе яны мелі ў застаўным уладанні фальварак Выверы таксама ў Вілейскім павеце. Пачынаючы з 1832 года, бацька Тамаша Зана Караль Зан жыў у фальварку Запалякі Вілейскага павета, атрыманым ў выніку [[Эксдывізія|эксдывізіі]] маёнткаў князёў Агінскіх&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Маленства ===
Нараджэнне Тамаша Зана авеяна рознымі легендамі. У першай біяграфіі Зана (1863), заснаванай у тым ліку на «нататках» яго ўдавы, Брыгіды Свентарэцкай, апісваецца гісторыя, што Караль Зан быў выпраўлены паслом ад Радашковіч на сойм у Варшаву, але паколькі сталіца ўжо была захоплена расійскімі войскамі, то ён змушаны быў шукаць прытулку ў Караляўцы. У той час яго брат Антоні быццам страціў дакументы на радавы маёнтак Халецкаўшчыну, таму маці змушаная была нарадзіць Тамаша ў карчме ў Мясаце, і пасля таго хавалася ад казакоў у лесе&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

У больш позніх польскіх біяграфіях гэтыя драматычныя акалічнасці былі апушчаныя (відаць, у сілу шматлікіх нестыковах, асабліва храналагічных), але запазычаным з гэтага расповяду засталося месца нараджэння Тамаша Зана — Мясата.

Але ў публікацыях Кастуся Цвіркі гэта гісторыя набыла новае жыццё, Караль Зан з простага пасла пераўтварыўся ўжо ў паўстанца, які «ідзе ў шэрагі барацьбітоў пад сцягі Касцюшкі»&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;. Абедзве версіі (ні пра пасла, ні пра паўстанца) на дадзены момант не маюць дакументальнага пацверджання.

Надалей, паводле біяграфіі Чэрніцкага Караль уладкоўваецца аканомам у адстаўнога палкоўніка польскіх войскаў Трэмбіцкага ў недалёкім маёнтку [[Вязынь]], дзе праходзіць маленства будучага паэта і першыя ўрокі граматы ў дзяка Аляшкевіча. Неўзабаве маці адвозіць юнага Тамаша да сваіх бацькоў у мястэчка Узду, дзе ўладкоўвае ў парафіяльную школу, аднак пасля смерці свайго дзеда разам з бабуляй зноў вяртаецца ў Вязынь. Цяпер ён працягвае вучобу ў гувернёра Калантая ў суседняй [[Слабада (Уздзенскі раён)|Слабадзе]] (вучыцца разам з дзецьмі нейкіх Мікуліцкіх). Праз некалькі месяцаў, у 1807 годзе, разам з малодшым братам Ігнатам пасланы ў Мінскую гімназію&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== Мінская гімназія: 1805—1812 ===
[[Файл:Tamaš Zan2.jpg|міні|left|Тамаш Зан у маладыя гады. Малюнак [[Ян Рустэм|Яна Рустэма]]. За своеасабліую форму ілба паэта жартаўліва называлі «Трохкутным»&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Кніга|загаловак = Філаматы і філарэты|адказны = Укладанне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі пра аўтараў і каментарыі [[Кастусь Цвірка|К. Цвіркі]],|месца = Мн.|год = 1998|старонкі = 383|старонак = 400|серыя = Беларускі кнігазбор}}&lt;/ref&gt;]]
Гімназістам Тамаш належаў да ліку найбольш здольных вучняў. Актыўна ўдзельнічаў у студэнцкіх сходах і забавах&lt;ref name=&quot;knihazbor&quot;&gt;{{Кніга|загаловак=Філаматы і філарэты|адказны=Укладанне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі пра аўтараў і каментарыі [[Кастусь Цвірка|К. Цвіркі]],|месца=Мн.|год=1998|старонкі=197|старонак=400|серыя=Беларускі кнігазбор}}&lt;/ref&gt;. Будынак тагачаснай Мінскай гімназіі знаходзіўся на [[Верхні горад|Высокім рынку]], які з XVII ст. быў адміністрацыйным, гандлёвым і культурным цэнтрам Мінска. Асобныя вобразы з тагачаснага жыцця горада запомніліся юнаму Тамашу асабліва:

{{Цытата|Яўрэйка з абаранкам, немец з грэчаскімі піражкамі, званар-езуіт, вар'ят Янка, смаргонскія мядзведзі, гукі царкоўнага звона, сад Карнеева, [[Залатая Горка]], [[Кальварыя (прадмесце)|Кальварыя]], архірэй Пацёмкін — вакол усяго гэтага і круціліся думкі мінскіх дзяцей да 1812 года. Нянавісці і розніцы між нацыямі не ведалі... З тае грубае і дзікае мовы маскалёў, бо мінскім сялянскім прастамоўем ахвотна карысталіся студэнты, прыжылося башкірскае «гайда»&lt;ref&gt;Z filareckiego świata: zbiór wspomnień z lat 1816-1824. Wydae Henryk Mościcki. — Warszawa, 1924. — S. 196.&lt;/ref&gt;}}

Найбліжэйшымі сябрамі Тамаша Зана ў Мінскай гімназіі былі браты Верашчакі з Наваградчыны — Міхал і Юзаф. Асабліва моцна ён пасябрыўся з Міхалам, дзякуючы якому Тамаш пазнаёміўся з яго сястрой [[Марыля Верашчака|Марыляй Верашчакай]] — будучай каханай [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]], які, у сваю чаргу, пазнаёміўся з ёю не без пасярэдніцтва Зана&lt;ref name=knihazbor/&gt;.

Далейшай вучобе ў Мінскай гімназіі перашкодзіла хвароба Тамаша, таму бацькі вырашылі забраць яго разам з братам Ігнасем дамоў у фальварак Выверы, які яго бацькі ўзялі ў арэнду&lt;ref name=&quot;art&quot;&gt;''[[Кастусь Цвірка|Цвірка, К.]]'' Вечны выгнаннік і пілігрым. Жыццё і творчасць Тамаша Зана. — 1994. — № 2. — С. 17—24.&lt;/ref&gt;. Тут прайшлі самыя яркія юнацкія гады Тамаша. Выверы былі паблізу [[Маладзечна]], таму па выздараўленні Тамаша бацькі паслалі яго разам з малодшым Ігнасем і Стэфанам давучвацца ў Маладзечанскую павятовую школу, якую толькі што перавялі з [[Бабруйск]]а&lt;ref name=art/&gt;. У найманай маладзечанскай кватэры разам з братамі пасялілася і бабка Далеўская.

=== Маладзечанскі перыяд ===
[[Файл:Portrait of Tomasz Zan in the Dominican Church in Polack by Rudolf Żukowski after Aleksander Minijatt. 1825-1850 (cropped).jpg|thumb|left|Тамаш Зан у [[Полацкі дамініканскі касцёл|полацкім дамініканскім касцёле]]. Літаграфія [[Рудольф Жукоўскі|Рудольфа Жукоўскага]] па малюнку Аляксандра Мініята. 1825—1850]]
Звесткі пра маладзечанскі перыяд жыцця паэта захаваліся збольшага ў дакументах следчай камісіі працэсу над філаматамі.

Напрыклад, абвінавачанне ў «непажадным кірунку думак» абгрунтоўвалася тым, што Тамаш «яшчэ з дзяцінства, з павятовай маладзечанскай школы зневажаў урад і пісаў недабранадзейныя вершы, а таксама стварыў там нейкае таварыства»&lt;ref name=knihazbor/&gt;. Пад згаданым таварыствам мелі на ўвазе вайсковую гульню, што вымагала хлапчукоў дзяліцца на дзве «арміі»: расійскую — армію [[Марс (міфалогія)|Марса]], які ўвасабляў грубую сілу, і польскую — армію [[Апалон]]а, бога любові. На чале арміі Апалона часта быў Тамаш Зан, які меў павагу паплечнікаў за «мінскую вучонасць»&lt;ref name=knihazbor/&gt;. Да справы таксама быў далучаны верш, напісаны Занам у 1815 годзе пад назваю «Марш для студэнтаў, апалонавага войска», дзе быў просты заклік да падрыхтоўкі вайны супраць «[[маскаль|маскаля]]», і няскончаная камедыя «Сталасць у сяброўстве», таксама скіраваная супраць расійскага самадзяржаўя.

«Маладзечанскія» творы Тамаша Зана не захаваліся, адзінае сведчанне пра іх — рапарт сенатара Мікалая Навасільцава вялікаму князю Канстанціну ў маі 1824 года, які потым апублікаваў Фёдар Вяржбоўскі ў брашуры «К истории тайных обществ и кружков среди литовско-польской молодёжи» (Варшава, 1898)&lt;ref name=art/&gt;.

=== Віленскі ўніверсітэт: 1815—1820 ===
[[Файл:Album Wilenskie. 1845-1875 (5553003) (cropped).jpg|міні|[[Дзядзінец]] [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]] і Царква святога Яна, дзе ў 1815—1820 гадах вучыўся Тамаш Зан]]
У 1815 годзе Тамаш Зан за ўласны кошт паступае на фізіка-матэматычны фалькутэт [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]], дзе падчас уступных іспытаў пазнаёміўся з Адамам Міцкевічам. Акрамя асноўнага курса лекцый на факультэце ён меў магчымасць дадаткова вывучаць гісторыю, статыстыку, польскую, лацінскую, французскую і нямецкую літаратуры. Каб мець сродкі на жыццё, працуе гувернёрам. На другі год навучання пераводзіцца на літаратурны факультэт.

Т. Зан становіцца тут членам патрыятычнага таварыства шубраўцаў; прымаецца ў масонскую ложу&lt;ref name=vorsha24&gt;{{артыкул|аўтар=Лютынскі В. П.|загаловак=Тамаш Зан на Аршаншчыне|выданне=Аршанскі краязнаўчы зборнік|месца=Орша|выдавецтва=Аршанская друкарня|год=1997|нумар=2|старонкі=24|isbn=985-6133-40-8}}&lt;/ref&gt;.

Ужо ў першы год навучання ён ўступае ў Таварыства шасці, у якое ўваходзілі студэнты-мінчукі&lt;ref name=art/&gt;. У 1817 годзе Тамаш Зан становіцца адным з заснавальнікаў [[Таварыства філаматаў]], у 1820 — стварае [[Таварыства прамяністых]], рэарганізаванае пазней у [[Таварыства філарэтаў]]. Згодна з назвай «тэорыі прамянёў», ад кожнага добразычлівага чалавека сыходзяць прамяні, якія жыватворна ўздзейнічаюць на тых, хто яго абкружае&lt;ref name=vorsha24/&gt;. Таварыства прамяністых за кароткі час сабрала 200 сяброў і складалася ў пераважнай большасці з беларускай моладзі&lt;ref name=belarus40&gt;{{артыкул|аўтар=Цішук, Г.|загаловак=Архіпрамяністы|выданне=Беларусь|год=2003|нумар=6|старонкі=40}}&lt;/ref&gt;.

У 1823 годзе арыштоўваецца царскімі ўладамі&lt;ref name=marakou&gt;[http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i?id=19476 Зан Тамаш] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305013442/http://www.marakou.by/by/davedniki/represavanyya-litaratary/tom-i?id=19476 |date=5 сакавіка 2016 }} // {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}}&lt;/ref&gt;. Захаваліся дакументы аб выдачы Зану дыплома магістэрскай ступені па філасофіі, які ён не паспеў атрымаць праз арышт&lt;ref name=asvet/&gt;. У часе следства 1823—1824 гг. усю віну за стварэнне і дзейнасць згуртаванняў моладзі бярэ на сваю адказнасць&lt;ref name=art/&gt;, дзякуючы чаму астатніх арыштаваных, у ліку якіх знаходзіліся [[Адам Міцкевіч]], [[Ян Чачот]], [[Ігнат Іпалітавіч Дамейка|Ігнат Дамейка]] і слабы здароўем [[Юзаф Яжоўскі]] выслалі ўглыб Расіі, а не зняволілі ў цытадэлі&lt;ref name=sv&gt;{{Спасылка | аўтар = [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]]| дата публікацыі = 5 снежня 2006| url = http://www.svaboda.org/content/transcript/776431.html| загаловак = Імёны Свабоды: Тамаш Зан 21.12.1796, в. Мясата (цяпер Маладзечанскі раён) — 19.7.1855, маёнтак Кухачын паблізу Оршы. Пахаваны ў в. Смаляны, Аршанскі раён| выдавец = [[Радыё Свабода]]| дата = 4 жніўня 2011 }}&lt;/ref&gt;. Адам Міцкевіч пазней увасобіў сумленнасць і {{нп3|таварыскасць||ru|Коммуникабельность}} Тамаша ў III частцы «[[Дзяды (паэма)|Дзядоў]]». На адным з допытаў Зан выказаўся: «Мы не стваралі часу — час ствараў нас»&lt;ref name=belarus40/&gt;.

За некалькі дзён да высылкі Зана ў кляштарныя муры дазволілі наведацца тым, хто хацеў з ім развітацца. Філарэт Ота Слізень прыгадвае ў сваіх нататках, што «дзверы ў камеры Зана ў кляштары ўсе гэтыя дні амаль не зачыняліся» і калі ён туды ўвайшоў:

{{Цытата|…у камэры было ўжо некалькі філарэтаў, сярод іх — [[Адам Міцкевіч|Міцкевіч]], [[Антон Адынец|Адынец]], Пясецкі, Фрэенд, два Тамашовы браты, [[Ян Чачот|Чачот]], Сузін і хтосьці яшчэ… Усіх я знайшоў моцна расчуленымі, бо якраз у гэтую хвіліну Чачот пад акампанемент гітары Тамаша спяваў толькі што складзеную ім песню на народнай гаворцы, песню жаласную, развітальную, якая сваёй мелодыяй і зместам выклікала ўсеагульны плач…&lt;ref name=knihazbor2&gt;{{Кніга|аўтар = Кастусь Цвірка|частка = Паданне пра філаматаў, або Доля аднаго пакалення|загаловак = Філаматы і філарэты|спасылка = http://bk.knihi.com/filamaty/filamaty0.html|адказны = Укладанне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі пра аўтараў і каментарыі [[Кастусь Цвірка|К. Цвіркі]],|месца = Мн.|год = 1998|старонкі = 19|старонак = 400|серыя = Беларускі кнігазбор|archive-url = https://web.archive.org/web/20160305213410/http://bk.knihi.com/filamaty/filamaty0.html|archive-date = 5 сакавіка 2016}}&lt;/ref&gt;}}

Пра гэтае развітанне таксама расказвае [[Антон Адынец|Антоні Эдвард Адынец]]:

{{Цытата|Было нас некалькі дзясяткаў вечарам у камеры Тамаша Зана, куды неўзабаве зайшлі Сузін і Чачот. Апошні заспяваў пад гітару толькі што складзеную ім песню на народнай гаворцы:&lt;br/&gt;&lt;center&gt;Да лятуць, лятуць да дзікіе гусі,&lt;/center&gt; &lt;center&gt;Да нас павязуць до далёкое Русі…&lt;/center&gt;&lt;br/&gt;Далей у песні расказвалася пра гусей, якія адлятаюць на поўдзень, у той час як асуджаных павязуць на поўнач, і хто ведае ці вярнуцца яны калі-небудзь назад. І так глыбока ўзрушыла ўсіх гэтая песня, што яна выклікала агульны плач, а спявак стаў аб’ектам абдымкаў&lt;ref name=knihazbor2/&gt;.}}


=== Высылка ў Арэнбург: 1824—1837 ===
За арганізацыю падпольных таварыстваў Тамаша Зана ў кастрычніку 1824 года высылаюць праз Мінск і Маскву ў Арэнбургскую фартэцыю, адкуль яго вызваляюць 22 лістапада 1825 года. Пасля вызвалення з турмы Зан працаваў хатнім настаўнікам, шмат чытаў, перакладаў біяграфію [[Хрыстафор Калумб|Калумба]] аўтарства [[Вашынгтон Ірвінг|Вашынгтона Ірвінга]].

У высылцы Тамаш Зан сустракае ў 1829 годзе вядомага нямецкага навукоўца-прыродазнаўца [[Аляксандр Гумбальт|Аляксандра Гумбальта]], які прыязджаў на [[Урал]] для навуковай экспедыцыі. Пад яго ўздзеяннем паэт захапляецца вывучэннем [[геалогія|геалогіі]] і [[батаніка|батанікі]]&lt;ref name=&quot;art&quot; /&gt;. У высылцы Тамаш Зан сустракаўся з многімі даследнікамі, якія прыязджалі вывучаць прыроду Прыўралля — батанікам з [[Тарту|Дэрпта]] {{нп3|Эдуард Аляксандравіч Эверсман|Эдуардам Аляксандравічам Эверсманам|ru|}}, яго землякамі геолагамі [[Рыгор Пятровіч Гельмерсен|Рыгорам Пятровічам Гельмерсенам]] і {{нп3|Эрнст Карлавіч Гофман|Эрнстам Гофманам|ru|Гофман, Эрнст Карлович}}, хімікам {{нп3|Карл фон Гёбель|Карлам Гёбелем|ru|Гёбель, Карл фон}}, астраномам {{нп3|Васіль Фёдаравіч Фёдараў, астраном|Васілём Фёдаравічам Фёдаравым|ru|Фёдоров, Василий Фёдорович (астроном)}}, прафесарам {{нп3|Хрыстафон Ханстэн|Хрыстафорам Ханстэнам|ru|Ханстен, Кристофер}}, лейтэнантам Дуэ з [[Нарвегія|Нарвегіі]] і іншымі&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Грицкевич В. П.|частка = Ташкараган ищет золото|загаловак = От Немана к берегам Тихого океана|месца = Мн.|выдавецтва = Полымя|год = 1986|старонкі = 113|старонак = 303}}&lt;/ref&gt;.

У арэнбургскай ссылцы паэт таксама пазнаёміўся з {{нп3|Рыгор Сілыч Карэлін|Рыгорам Сілычам Карэліным|ru|Карелин, Григорий Силыч}} — прадзедам паэта [[Аляксандр Аляксандравіч Блок|Аляксандра Блока]]&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Грицкевич В. П.|частка = Ташкараган ищет золото|загаловак = От Немана к берегам Тихого океана|месца = Мн.|выдавецтва = Полымя|год = 1986|старонкі = 108|старонак = 303}}&lt;/ref&gt;. Меў сустрэчы з сасланым кампазітарам {{нп3|Аляксандр Аляксандравіч Аляб’еў|Аляксандрам Аляксандравічам Аляб’евым|ru|Алябьев, Александр Александрович}}, удзельнікам [[Вайна 1812 года|вайны 1812 года]], сябрам {{нп3|Дзяніс Васілевіч Давыдаў|Дзяніса Давыдава|ru|Давыдов, Денис Васильевич}} і [[Аляксандр Сяргеевіч Грыбаедаў|Аляксандра Грыбаедава]], аўтарам славутых вакальных твораў «Салавей», «{{нп3|Вечаровы звон||ru|Вечерний звон}}», «Доўгая дарога»&lt;ref name=&quot;belarus41&quot;&gt;{{артыкул|аўтар=Цішук, Г.|загаловак=Архіпрамяністы|выданне=Беларусь|год=2003|нумар=6|старонкі=41}}&lt;/ref&gt;.

У 1830 годзе арэнбургскім ваенным губернатарам Паўлам Сухцеленам быў залічаны ў арэнбургскую памежную камісію, а ў 1831 годзе прызначаны заснавальнікам музея пры Няплюеўскім ваенным вучылішчы (зараз — Арэнбургскі губернскі гісторыка-краязнаўчы музей)&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://project.orenlib.ru/perovskii/up/1perovsky_PDF/toauk35.PDF?fbclid=IwAR2c5kEFWK0X1OpCHHOCGB_9uJWfYXPaI6-_OfQ18wnjuAkiSmtmAroIzU8 ''Модестов Николай.'' Магистр философии Фома Карлович Зан в Оренбурге // Труды Оренбургской Ученой Архивной Комиссии. — Вып. XXXV. — Оренбург, 1917.]&lt;/ref&gt;. Падставай для таго прызначэння паслужыла падрыхтаваная ў 1830 Занам запіска «Аб мэтах і сродках утрымання меркаванага музуэма ў Арэнбургу», дзе аўтар насамрэч прапаноўвае дзяржаўную праграму музейнай справы, якая прадугледжвае і стварэнне Нацыянальнага музея&lt;ref&gt;Гужаловский А. А. Зан Тамаш // Российская музейная энциклопедия: в 2 т. — Москва, 2001. — Т. 1. — С. 15-19.&lt;/ref&gt;.

У 1831 годзе ў англійскім часопісе «Рэвю брытанік», выдаваным на французскай мове, быў змешчаны артыкул «Палітычная гісторыя Літвы» з аповедам падзей 1817—1823 гг. у Віленскім універсітэце з падрабязным асвятленнем лёсаў іх удзельнікаў, у тым ліку і «найпрамяністага» Тамаша Зана&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар=Грицкевич В. П.|частка=Ташкараган ищет золото|загаловак=От Немана к берегам Тихого океана|месца=Мн.|выдавецтва=Полымя|год=1986|старонкі=121|старонак=303}}&lt;/ref&gt;.

Плённая праца па стварэнню музея і навуковыя доследы былі адзначаны расійскімі ўладамі, 15 снежня 1832 расійскі імператар Мікалай I па прашэнні арэнбургскага губернатара П. Сухцелена прызначыў Т. Зану статус чыноўніка XIV ранга, што фактычна азначала дараванне ўдзелу ў «справе філаматаў»&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

Улетку 1833 года знаходзіўся на лячэнні на Сергіеўскіх серных водах каля [[Самара|Самары]].

27 кастрычніка 1833 года ўфімскі мяшчанін Андрэй Старыкаў, які ўтрымліваўся ў арэнбургскім турэмным замку, паведаміў каменданту горада генерал-маёру Р. Г. Глазенапу, што тутэйшыя палякі, «засмучаныя няшчасным наступствам польскай рэвалюцыі», задумалі мяцеж. Планаваліся забойствы ваеннага губернатара, каменданта, яшчэ шэрагу ваенных і паліцэйскіх чыноў, захоп Арэнбурга з наступным распаўсюджваннем мецяжу па ўсёй Арэнбургскай лініі. Каб прыцягнуць на свой бок салдат і насельніцтва, змоўшчыкі збіраліся выкарыстоўваць папулярную «канстанцінаўскую легенду»: нібыта цэсарэвіч Канстанцін Паўлавіч жывы, незадаволены ўзурпацыяй трона малодшым братам Мікалаем і ўжо выступіў у паход на чале французскіх войскаў і ў саюзе з прускім каралём. Кіраўнікамі змовы былі названы невядомы француз і трое палякаў: Тамаш Зан і [[Ян Віткевіч]], якія служылі ў Арэнбургскай памежнай камісіі, а таксама унтэр-афіцэр 2-га лінейнага батальёна Віктар Івашкевіч. Падазраваныя былі неадкладна ўзятыя пад арышт, была створана спецыяльная следчая камісія. Аднак на допытах падазраваныя адмаўлялі існаванне змовы, дадатковых доказаў не было выяўлена, і па выніковай рэзалюцыі следчай камісіі Зан быў вызвалены з аднаўленнем на службе&lt;ref&gt;Шкерин В. А. Ян Виткевич и оренбургский военный губернатор Василий Перовский // Уральский исторический вестник. № 2 (35). Сс. 131—137.[http://uralhist.uran.ru/pdf/UIV_2(35)_2012_Shkerin.pdf]&lt;/ref&gt;.

У снежні 1833 года вярнуўся да выканання сваіх абавязкаў.

З 18 ліпеня па 5 снежня 1834 года праводзіў геагнастычныя даследаванні кіргізскага стэпу, у выніку якіх ён выявіў у наносах рэк Адырлы, Таўкарагайлы-Аят, Сарымсаклы і іншых дзесяць золатаўтрымальных прыіскаў, а таксама паклады меднай руды на поўдні ад Троіцкай крэпасці.

За гэта Тамаш Зан быў прыстаўлены да грашовай узнагароды ў 1500 рублёў і быў узведзены ў X клас паводле «[[Табель аб рангах|Табелю аб рангах]]»&lt;ref name=&quot;kah61&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Каханоўскі, Г.|частка = «Самае ўдзячнае пачуццё»|загаловак = Адчыніся, таямніца часу: Гіст.-літ. нарысы|месца = Мн.|выдавецтва = Маст. літ.|год = 1984|старонкі = 61|старонак = 199}}&lt;/ref&gt; (атрымаў чын [[Калежскі сакратар|калежскага сакратара]]).

Падарожнічаў па [[Башкартастан|Башкірыі]], пабываў у [[Екацярынбург]]у (пісаў пра цяжкія ўмовы работы ў Саймонаўскіх капальнях золата і малахіту). Цікавіўся фальклорнымі традыцыямі [[башкіры|башкіраў]]. Адным з першых вывучаў народную паэзію і норавы [[казахі|казахаў]], [[татары|татар]], башкір і пакінуў запіс адной цюрскай песні&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Грицкевич В. П.|частка = Ташкараган ищет золото|загаловак = От Немана к берегам Тихого океана|месца = Мн.|выдавецтва = Полымя|год = 1986|старонкі = 126|старонак = 303}}&lt;/ref&gt;. Пад уражаннем сваіх падарожжаў па Прыўраллю і аповядаў відавочцаў у 1833 годзе выказаў намер напісаць трылогію пра гэты край у часе {{нп3|Сялянская вайна пад кіраўніцтвам Емяльяна Пугачова|Пугачоўскага паўстання|ru|Крестьянская война под предводительством Емельяна Пугачёва}}, аднак планаванага не здзейсніў.

У высылцы Тамаш Зан вёў дзённік.

Улічваючы нямалыя заслугі Тамаша Зана ў вывучэнні прыроды Урала і выяўленні пакладаў золата, 3 мая 1837 года, паэту паведамілі, што:

{{Цытата|Государь император всемилостивейше соизволил разрешить Зану оставить, буде пожелает, службу в Оренбургском крае, с правом продолжить оную в других губерниях или возвратиться на родину&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Грицкевич, В.|загаловак = От Немана к берегам Тихого океана|месца = Мн.|год = 1986|старонкі = 128}}&lt;/ref&gt;}}

Пасля ад’езду Тамаша Зана створаны ім Арэнбургскі музей перайшоў у рукі былога інспектара Гарадзенскай гімназіі [[Міхаіл Фадзеевіч Зялёнка|Міхаіла Фадзеевіча Зялёнкі]], які за ўдзел у паўстанні знаходзіўся ў ссылцы ў Арэнбургу&lt;ref name=kah61/&gt;.

=== Санкт-Пецярбург: 1837—1841 ===
[[Файл:Tamaš Zan. Тамаш Зан (M. Fajans, 1856).jpg|міні|Тамаш Зан у сталым веку. Паводле малюнка [[Юзаф Крашэўскі|Ю. І. Крашэўскага]]]]

У кастрычніку 1837 года Тамаш прыязджае ў [[Санкт-Пецярбург]], дзе ён, уладкаваўшыся бібліятэкарам у [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны горны ўніверсітэт|Горным інстытуце]], заняўся выданнем «Геагнастычных назіранняў» — вынікам сямігадовых даследаванняў прыродных багаццяў Урала агульным аб’ёмам у сто друкаваных аркушаў. Аднак апублікаваць кнігу Зану не ўдалося, а месцазнаходжанне гэтага рукапісу невядома дагэтуль&lt;ref name=knihazbor/&gt;. Таксама склаў карту Прыўральскага краю&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Мароз У.|частка = Філамат Тамаш Зан|загаловак = За брамай забытых мелодый: эсэ, вершы, мініяцюры|адказны = Уладзімір Мароз; маст. А. А. глекаў, У. В. Мароз|месца = Мн.|выдавецтва = Маст. літ.|год = 2004|старонкі = 96|старонак = 254}}&lt;/ref&gt;. У 1839 годзе здае экзамены на атрыманне кваліфікацыі горнага інжынера. Двойчы запрашаецца для выступлення з дакладамі ў [[Рускае геаграфічнае таварыства|Імператарскае Рускае геаграфічнае таварыства]]&lt;ref name=asd312&gt;Зубовіч, С. Ф. Імёны на картах планеты Зямля / С. Ф. Зубовіч // Беларускае Асветніцтва : вопыт тысячагоддзя : матэрыялы II Міжнароднага кангрэса, 17-19 мая 2000 года : [у 3 кн.] / [рэдакцыйная калегія : А. І. Лугоўскі (галоўны рэдактар) і інш.]. Мінск, 2001. Кн. 2. С. 102—107.&lt;/ref&gt;.

Неўзабаве пасля прыезду Тамаша выклікаюць у канцылярыю III аддзялення імператарскага ведамства. Даведаўшыся аб яго ўдзеле ў арэнбургскай змове 1833 года, яго вырашаюць вярнуць назад у Арэнбург у суправаджэнні жандара&lt;ref name=art/&gt;. На дапамогу паэту прыходзяць яго віленскія сябры, аселыя ў Пецярбургу, і найперш [[Францішак Геранім Малеўскі|Францішак Малеўскі]]. Аднак справа аб удзеле ў планаваным бунце даходзіць да самога шэфа жандараў, галоўнага начальніка III аддзялення графа [[Аляксандр Хрыстафоравіч Бенкендорф|Бенкендорфа]]&lt;ref name=knihazbor/&gt;. У гэты момант за Тамаша Зана заступаецца арэнбургскі генерал-губернатар Васіль Аляксеевіч Пятроўскі, які высока цаніў высыльнага за яго геалагічныя адкрыцці і шырыню ведаў&lt;ref name=art/&gt;&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Кніга|аўтар = Мароз У.|частка = Філамат Тамаш Зан|загаловак = За брамай забытых мелодый: эсэ, вершы, мініяцюры|адказны = Уладзімір Мароз; маст. А. А. глекаў, У. В. Мароз|месца = Мн.|выдавецтва = Маст. літ.|год = 2004|старонкі = 97|старонак = 254}}&lt;/ref&gt;.

=== Вяртанне ===

Пасля сямнаццацігадовай высылкі па [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] Тамаш Зан вяртаецца на радзіму. Пасля [[Гродна|Горадні]] і [[Вільня|Вільні]] некаторы час разам з [[Ян Чачот|Янам Чачотам]] жыў у [[Далматаўшчына|Далматаўшчыне]] каля [[Карэлічы|Карэліч]], у маёнтку філамата Антонія Вяржбоўскага&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;. Працаваў у Віленскім корпусе горных інжынераў, а праз чатыры гады — інспектарам дзяржаўных маёнткаў на [[Аршанскі павет (Расійская імперыя)|Аршаншчыне]] і з 1844 года на [[Лепельскі павет|Лепельшчыне]]. Тут сышоўся з сям’ёй Кусцінскіх. [[Міхаіл Францавіч Кусцінскі|Міхаіл Кусцінскі]], студэнт [[Санкт-Пецярбургскі дзяржаўны ўніверсітэт|Пецярбургскага ўніверсітэта]], а пазней вядомы археолаг, успамінаў, што Зан быў душой кожнага таварыскага сходу. Сачыняў музыку, песні, у тым ліку і на словы [[Ян Чачот|Я. Чачота]]&lt;ref name=vorsha25&gt;{{артыкул|аўтар=Лютынскі В. П.|загаловак=Тамаш Зан на Аршаншчыне|выданне=Аршанскі краязнаўчы зборнік|месца=Орша|выдавецтва=Аршанская друкарня|год=1997|нумар=2|старонкі=25|isbn=985-6133-40-8}}&lt;/ref&gt;. У 1845 годзе выходзіць у адстаўку&lt;ref name=asd312/&gt;.

Як адзначае Тамашовы паплечнік і блізкі сябра [[Ігнат Іпалітавіч Дамейка|Ігнат Дамейка]]: «Тамаш Зан прыехаў здаровы і вясёлы, як і раней — сардэчны, разумны. Здавалася, ён збярог у сабе ўсю маладую сілу і кемлівасць». Але праз некалькі месяцаў Зан захварэў: «гэта быў пачатак вар’яцтва, якое прыйшло не адразу, нягледзячы на лекі, што даваў яму брат»&lt;ref name=vorsha25/&gt;.

Па вяртанні паэта адразу акружаюць сябры і асабліва [[Марыля Верашчака|Марыля Путкамер]], якая забірае яго да сябе ў маёнтак Бальценікі, дзе Тамаша кранае Марыліна дачка Зося, якая спявае яму, граючы на фартэпіяна, песні [[Ян Чачот|Яна Чачота]]&lt;ref name=art/&gt;. Разам з Марыляй і малодшым братам Ігнасем наведвае сям’ю Бялінскіх у Янушах, Марыліных братоў Юзафа ў Смольчыцах і Міхала ў [[Дварэц (Дзятлаўскі раён)|Дварцы]], дзе яго прымаюць з вялікаю радасцю&lt;ref name=art/&gt;. Варта адзначыць, што будучы героем міцкевічавых «Дзядоў», Тамаш Зан стаў жывой легендай у вачах сваіх сучаснікаў&lt;ref name=art/&gt;.

У вёсцы Аборак на Маладзечаншчыне ў сям’і добрых знаёмых Дэдэркаў Тамаш Зан сустракае маладую Брыгіду Свентарэцкую з недалёкай [[Маліноўшчына (Маладзечанскі раён)|Маліноўшчыны]], якая зачытвалася рамантычнаю літаратурай і захаплялася творчасцю свайго сучасніка Адама Міцкевіча. Неўзабаве Брыгіда захалася ў Тамаша і той адказаў узаемнасцю. Пазней у лісце Марылі Путкамер ён прызнаваўся:

{{Цытата|Я ўбачыў у ёй самую Літву, якая вітае свайго сына з выгнання, убачыў у ёй анёла, які нагадвае мне маю  маладосць, боства, якое прадракае мне шчаслівую будучыню&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = Wawrzykowska-Wieciochowa D.|загаловак =  Adam i Maryla|месца = Warszawa|год = 1990|старонкі = 214}}&lt;/ref&gt;}}

[[Файл:Brygidа Świętorzeckа z synami.jpg|thumb|Брыгіда Зан (народжаная Свентарэцкая) з сынамі. Сядзіць — Абдон, стаяць (злева направа) — гувернёр, Віктарын і Клемент.]]
[[Файл:Smalany, Tamaš Zan. Napaleon Orda.jpg|міні|Магіла Тамаша Зана на акварэлі [[Напалеон Орда|Н. Орды]], 2-я пал. XIX стагоддзя]]
29 кастрычніка 1846 года ў мястэчку [[Лебедзева (Маладзечанскі раён)|Лебедзева]] пад Маладзечнам яны пабраліся шлюбам&lt;ref name=art/&gt;. Вяселле было мнагалюднае і апрача радні прыехалі яго найбліжэйшыя сябры [[Марыля Верашчака|Марыля]] і [[Ваўжынец Путкамер (1794—1850)|Ваўжынец]] Путкамеры, браты Верашчакі — Юзаф і Міхал&lt;ref name=art/&gt;.

Апошнія дзевяць гадоў жыцця вёў актыўную краязнаўчую і літаратурную работу&lt;ref&gt;Зубовіч, С. Ф. Тамаш Зан — барацьбіт і краязнаўца / Зубовіч С. Ф. // Вілейскі краязнаўчы зборнік / складальнік В. Коласава. Мінск, 2001. С. 54-56.&lt;/ref&gt;. Нейкі час жыў у [[Беніца|Беніцы]], займаўся геалагічнымі даследаваннямі і геалагічнай працай. У беніцкіх сваякоў жонкі ў старасвецкім будынку бачыў галерэю і мемарыяльную залу, у якой суткі правёў [[Напалеон I Банапарт|Напалеон]] у снежні 1812 года&lt;ref name=kah61/&gt;. Пасля Беніцы разам з сям’ёй пераехаў у Аборак, дзе пражыў тры гады. Пад канец жыцця пры дапамозе Марылінага мужа Ваўжынца Путкамера за грошы, атрыманыя як пасаг, Зан набыў маёнтак Кахачын (цяпер в. [[Какоўчына]]). У набыцці маёнтку яму таксама дапамог А. Дабравольскі, які паставіў своеасаблівую ўмову: «новаспечаны памешчык» мусіў «аддзякаваць» яго, напісаўшы тут аўтабіяграфію, аднак задума засталася няздзейсненай&lt;ref name=vorsha25/&gt;. [[Адам Міцкевіч]] з Парыжа паведамляў ў Чылі [[Ігнат Іпалітавіч Дамейка|Ігнату Дамейку]]: «У Зана вёсачка ў Беларусі»&lt;ref name=belarus42&gt;{{артыкул|аўтар=Цішук, Г.|загаловак=Архіпрамяністы|выданне=Беларусь|год=2003|нумар=6|старонкі=42}}&lt;/ref&gt;.

Спачатку неспрактыкаванаму ў гаспадарцы паэту маёнтак Кахачын прынёс толькі турботы. У лісце да Кусцінскіх Зан скардзіўся: «За два прайшоўшых гады вычарпаў у мяне гэты маёнтак усе зберажэнні». Пазней Марылі Путкамер ён напіша:

{{Цытата|Вязень над [[Вілія]]й, хворы над [[Нёман]]ам, чыноўнік над [[Дзвіна|Дзвіной]], не прытуліла мяне сяброўства на [[Вялікае Княства Літоўскае|Літве]], горная справа на [[Жамойць|Жмудзі]], сваяцтва і вучоная сябрына на [[Чорная Русь|Чорнай]], грамадзянства і набожнасьць над [[Дняпро]]м і на [[Белая Русь|Белай Русі]]. Няўжо ж, пакуль жыву, буду вечным выгнаннікам і пілігрымам?&lt;ref&gt;{{Кніга|аўтар = {{нп3|Дыянізія Ваўржыкоўская-Верцяхова|Wawrzykowska-Wieciochowa D.|pl|Dionizja Wawrzykowska-Wierciochowa}}|загаловак =  Adam i Maryla|месца = Warszawa|год = 1990|старонкі = 242}}&lt;/ref&gt;}}

Толькі праз некалькі гадоў, калі Заны пабудавалі дом, займелі гаспадарку, жыццё пайшло належным парадкам. У Тамаша і Брыгіды Занаў нарадзіліся чатыры сыны: Віктарын (1848), Абдон (1849), Клемент (1852) і Станіслаў (1854)&lt;ref name=vorsha26&gt;{{артыкул|аўтар=Лютынскі В. П.|загаловак=Тамаш Зан на Аршаншчыне|выданне=Аршанскі краязнаўчы зборнік|месца=Орша|выдавецтва=Аршанская друкарня|год=1997|нумар=2|старонкі=26|isbn=985-6133-40-8}}&lt;/ref&gt;.

Памёр тут жа 7 ліпеня 1855 года ад [[менінгіт]]у. Пахаваны на каталіцкіх могілках у мястэчку [[Смальяны|Смаляны]]. Жонка Брыгіда памерла 23 жніўня 1900 года ва ўзросце 81 года. Яе пахавалі побач з мужам&lt;ref name=alesm307&gt;{{Кніга|аўтар = Марціновіч А. А.|частка = Пакутнік за свабоду — «архіпрамяністы» Тамаш Зан|загаловак = У часе прасветленыя твары: Гіст. эсэ, нарысы|месца = Мн.|выдавецтва = Полымя|год = 1999|старонкі = 307|isbn = 985-07-0297-4}}&lt;/ref&gt;. У эпітафіі на мемарыяльнай пліце, усталяванай кс. Уладзіславам Любамірскім, што ляжыць перад помнікамі, гаворыцца:

{{Цытата|Мілы Богу і людзям Тамаш Зан, памяць пра якога блаславенна. Жыў шэсьцьдзесят гадоў. Памёр 7 ліпеня 1855 года ў [[Кахачын]]е. Са Свентаржэцкіх Брыгіда Зан пахаваная побач з сваім мужам 23 жніўня 1900 года ва ўзросце 81 год. Сын іх немаўля Стась памёр у 1854 годзе.}}

== Постаць ==
Блізкі сябра Тамаша Зана [[Ігнат Іпалітавіч Дамейка|Ігнат Дамейка]] наступным чынам апісваў знешнасць свайго таварыша:

{{Цытата|Быў Тамаш Зан... чалавекам з шырокімі схільнасцямі: грунтоўна ведаў прыродазнаўчыя і эксперыментальныя навукі, слыў добрым матэматыкам і паэтам, ведаў літаратуру і нашу гісторыю, старажытныя мовы; быў вялікім аматарам мастацтваў, у першую чаргу музыкі, якую добра ведаў; выдатна спяваў. Сярэдняга росту, смуглаватага твару, з малымі агністымі вачыма і цёмнымі кучаравымі валасамі, з высокім ілбом, які трохі звужаўся ўверсе. Калі ён спяваў, імправізаваў, тады ад яго, казалі, ад чала і вачэй нібы сыходзіла праменне, якім проста паланяў сэрцы ўсіх, хто яго слухаў. Нездарма Зан атрымаў ганаровую мянушку «архіпрамяністы»&lt;ref name=vorsha24/&gt;}}

== Творчая спадчына ==

З 1816 года пісаў элегіі, балады, трыялеты, паэмы, сатырычныя творы, сярод якіх найбольш вядомая [[іраікамічная паэма]] «Смерць табакеркі» («Zgon tabakiery»).

Тамаш Зан таксама аўтар заснаваных на [[беларускі фальклор|беларускім]] фальклоры паэтычных твораў на [[польская мова|польскай мове]]. У камедыі «Грэчаскія піражкі» (1817, пастаўлена ў Арэнбургу 11 лютага 1830&lt;ref name=hryck23/&gt;) выкарыстаў беларускі фальклор, у паэме «[[Табакерка (паэма)|Табакерка]]» (1818) апісаў беларускае вяселле, свята Купалле, звычаі і абрады беларусаў. Ім напісаны балады і паэмы «[[Цыганка (балада)|Цыганка]]», «[[Свіцязь-возера]]» (абедзве 1820), «Твардоўскі», «Бекеш» і лірычныя вершы, у прыватнасці, верш «Мінчук» (1836) і «Сабіраемся з-над Урала на Літву» (1838)&lt;ref name=stan26&gt;{{Кніга|аўтар = Станкевіч, С.|загаловак = Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі|арыгінал = Pierwiastki białoruskie w polskiej poezji romantycznej|адказны = Валер Булгакаў|выданне = 1-е выд.|месца  = Вільня: Інстытут беларусістыкі; Беласток: Беларускае гістарычнае таварыства|год = 2010|старонкі = 26|старонак  = 211|isbn = 83-60456-21-6}}&lt;/ref&gt;. Тамаш Зан адыграў значную ролю ў развіцці новага літаратурнага кірунку — рэвалюцыйнага рамантызму&lt;ref name=asvet/&gt;.

Ва ўральскім дзённіку «З выгнання» паэт выказаў намер пісаць на [[беларуская мова|беларускай мове]], аднак ніводзін з яго беларускіх твораў не захаваўся&lt;ref name=&quot;ehb&quot;/&gt;.

У 1833 годзе Тамаш Зан адзначыў у дзённіку, што «напісаў па-руску дзіцячую камедыю „Русалки и леший“, накшталт „Грэчаскіх піражкоў“»&lt;ref name=hryck23&gt;{{Кніга|аўтар = Грицкевич В. П.|частка = Ташкараган ищет золото|загаловак = От Немана к берегам Тихого океана|месца = Мн.|выдавецтва = Полымя|год = 1986|старонкі = 112—113|старонак = 303}}&lt;/ref&gt;. Не вядома ці ставілася яна на сцэне ў Арэнбургу.

=== Творы ===
* Tryolety i wiersze miłosne. — Warszawa, 1922;
* Z wygnania. — Wilno, 1929.
* Ballady. — Warszawa, 1932.

=== Беларускія пераклады ===
* Філаматы і філарэты: Зборнік. — Мн., 1998.

== Ушанаванне памяці ==
* Паводле звестак Арэнбургскага краязнаўчага музея, імя Тамаша Зана носіць араграфічнае ўзвышша на [[Паўднёвы Урал|Паўднёвым Урале]]&lt;ref name=asd312/&gt;.
* [[Спіс вуліц Гродна|Вуліца Зана]] ў Гродне.
* Вобраз Тамаша Зана выведзены [[Адам Міцкевіч|А. Міцкевічам]] у «[[Дзяды (паэма)|Дзядах]]».

== Нашчадкі Тамаша Зана ==

Унучка Тамаша Зана — польская паэтэса [[Казімера Ілаковіч]], праўнукі — грамадскі дзеяч, аўтар успамінаў і вершаў {{нп3|Алена Станкевіч||pl|Helena Stankiewicz}} і польскі ваенны дзеяч [[Тамаш Зан (Армія Краёва)|Тамаш Зан]].

== Крыніцы ==
{{reflist}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|2|}}
* Dunajówna M. Dzieciństwo i lata szkolne Tomasza Zana. — Wilno, 1932;
* Gawalewicz M. Poeta promienisty. — Warszawa, 1911;
* ''Калинкович Н.'' «Дело № 26» // [[Нёман (часопіс)|Нёман]]. 1990, № 4;
* ''Кандрацюк Г.'' [http://niva.iig.pl/issue/2003/14/art_12.htm Тамаш Зан, вечны пілігрым] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070930181357/http://niva.iig.pl/issue/2003/14/art_12.htm |date=30 верасня 2007 }} // Ніва № 14 (2447). 2003, 6 крас.
* Тамаш Зан, 1796—1855 // Літаратура Беларусі : першая палова XIX стагоддзя : хрэстаматыя / [укладанне, прадмова, біяграфічныя даведкі і каментарыі К. Цвіркі]. — Мінск, 2000. — С. 52—67. Змест : [Біяграфічная даведка] / [К. А. Цвірка]. [Выбраныя творы] / Тамаш Зан.
* Тамаш Зан, 1796—1855 // Філаматы і філарэты : зборнік / [укладанне, пераклад польскамоўных твораў, прадмова, біяграфічныя даведкі пра аўтараў і каментарыі Кастуся Цвіркі]. Мінск, 1998. С. 197—230. Змест: [Біяграфічная даведка] / [К. Цвірка]. Творы ; Пісьмы / Тамаш Зан.
* {{Крыніцы/БелЭн|6|Зан Тамаш||525—526}}
* {{Літаратура/ЭГБ|3|Зан Тамаш}}
* {{Крыніцы/Беларусь: энцыклапедычны даведнік (1995)|Зан Тамаш|321}}
* Зан Тамаш // Асветнікі зямлі Беларускай, X — пачатак XX ст. : энцыклапедычны даведнік. — Мінск, 2001. — С. 176—177.
* Зан Тамаш // Энцыклапедыя літаратуры і мастацтва Беларусі : у 5 т. — Мінск, 1985. — Т. 2. — С. 484.
* Зан Тамаш // Памяць : Карэліцкі раён / [рэдакцыйная калегія : В. К. Кунашка і інш.]. — Мінск, 2000. — С. 78.
* ''Станкевіч, С.'' Беларускія элементы ў польскай рамантычнай паэзіі / Станіслаў Станкевіч; пераклад Міколы Хаўстовіча // Спадчына. 1998. № 5. С. 100—139. Са зместу: Тамаш Зан. С. 109—136.
* ''Мароз, У. В.'' Філамат Тамаш Зан / Уладзімір Мароз // За брамай забытых мелодый : эсэ. Вершы. Мініяцюры / Уладзімір Мароз. — Мінск, 2004. — С. 90—97.
* ''Цвірка, К.'' Дарогамі Тамаша Зана / Кастусь Цвірка // Камяні тых сядзібаў : шляхі паэтаў XIX стагоддзя / Кастусь Цвірка. — Мінск, 2004. — С. 82—125.
* Тое ж // Лісце забытых алеяў : эсэ / Кастусь Цвірка. — Мінск, 1993. — С. 99-177.
* Тое ж // Полымя. 1992. № 5. С. 159—172 ; № 6. С. 148—165.
* ''[[Алесь Марціновіч|Марціновіч, А.]]'' Пакутнік за свабоду — «архіпрамяністы» : Тамаш Зан / Алесь Марціновіч // У часе прасветленыя твары : гістарычныя эсэ, нарысы / Алесь Марціновіч. — Мінск, 1999. — С. 290—308.
* ''Цішук, Г.'' Архіпрамяністы / Глеб Цішук // Беларусь. 2003. № 6. С. 40—42.
* ''Лютынскі, В.'' Таямніца маёнтка Кахачын / Віктар Лютынскі // Беларуская Мінуўшчына. 1997. № 1. С. 28—31. (Постаці).
* Пра лёс Т. Зана, яго грамадскую дзейнасць і маёнтак, дзе ён правёў апошнія гады жыцця.
* ''[[Кастусь Цвірка|Цвірка, К.]]'' Вечны выгнаннік і пілігрым : жыццё і творчасць Тамаша Зана / Кастусь Цвірка // Роднае слова. 1994. № 2. — С. 17—24.
* ''Мохнач, Н. Н.'' Общественно-политическая и этическая мысль Белоруссии начала XIX в. / Н. Н. Мохнач; под редакцией А. С. Майхровича. — Минск : Наука и техника, 1985. — 94 с.
* Также об этических воззрениях и деятельности Т. Зана.
* ''[[Генадзь Аляксандравіч Каханоўскі|Каханоўскі, Г.]]'' «Самае ўдзячнае пачуццё» / Генадзь Каханоўскі // Адчыніся, таямніца часу : гісторыка-літаратурныя нарысы / Генадзь Каханоўскі. — Мінск, 1984. — С. 58—61.
* Жыццёвы шлях Т. Зана.
* ''Лютынскі, В. П.'' Тамаш Зан на Аршаншчыне / Лютынскі В. П. // Аршанскі краязнаўчы зборнік № 2 / укладальнік В. Лютынскі. [Орша], 1997. — С. 24—27.
* ''Грицкевич, В. П.'' Ташкараган ищет золото / В. П. Грицкевич // От Немана к берегам Тихого океана / В. П. Грицкевич. — Минск, 1986. — С. 92—131.
* Об участии Т. Зана в освоении Урала.
* ''Ермоленко, В. А.'' Зан Томаш Карлович / В. А. Ермоленко // Вестник Белорусского государственного университета. Серия 2, Химия. Биология. География. 1997. № 1. С. 72—73.
* О Т. Зане как естествоиспытателе и его вкладе в мировую науку о Земле.
* ''Зубовіч, С. Ф.'' Тамаш Зан — барацьбіт і краязнаўца / Зубовіч С. Ф. // Вілейскі краязнаўчы зборнік / складальнік В. Коласава. — Мінск, 2001. — С. 54—56.
* ''[[Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі|Гужалоўскі, А.]]'' Тамаш Зан — аўтар першага беларускага музейнага праекта / Аляксандр Гужалоўскі // Беларускі гістарычны часопіс. 1999. № 3. — С. 60—62.
* ''Зубовіч, С. Ф.'' Імёны на картах планеты Зямля / С. Ф. Зубовіч // Беларускае Асветніцтва : вопыт тысячагоддзя : матэрыялы II Міжнароднага кангрэса, 17—19 мая 2000 года : [у 3 кн.] / [рэдакцыйная калегія : А. І. Лугоўскі (галоўны рэдактар) і інш.]. — Мінск, 2001. — Кн. 2. — С. 102—107.
* ''Лютынскі, В.'' Прыцягальны вобраз / Віктар Лютынскі // Голас Радзімы. 2002. 9 студз. (№ 3). С. 4.
* ''Ф. Вержболовский.'' К истории тайных обществ и кружков среди литовско-польской молодёжи в 1819—1823 гг. — Варшава, 1898.
* ''Н. Модестов.'' Магистр философии Фома Карлович Зан в Оренбурге // Труды Оренбургской Ученой Архивной Комиссии. Вып. XXXV. — Оренбург, 1917.
* ''{{нп3|Мікалай Сцяпанавіч Куцейнікаў|Н. С. Кутейников|ru|Кутейников, Николай Степанович}}.'' Мицкевич и виленские филареты // Исторический вестник, 1884. Т. XVIII.
* ''Абязерская Юзэфа''. [https://www.academia.edu/144342853/%D0%90%D0%B1%D1%8F%D0%B7%D0%B5%D1%80%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%AE%D0%B7%D1%8D%D1%84%D0%B0_%D0%A1%D0%BC%D0%B5%D1%80%D1%86%D1%8C_%D1%96_%D0%BF%D0%B0%D1%85%D0%B0%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B5_%D0%A2%D0%B0%D0%BC%D0%B0%D1%88%D0%B0_%D0%97%D0%B0%D0%BD%D0%B0 Смерць і пахаванне Тамаша Зана] // Наша слова.pdf № 41 (197), 8 кастрычніка 2025.

== Спасылкі ==
{{commonscat|Tomasz Zan}}

{{продкі}}
{{Тамаш Зан}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Зан Тамаш}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім павеце]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Мінскай губернскай гімназіі]]
[[Катэгорыя:Польскамоўныя паэты]]
[[Катэгорыя:Філарэты]]
[[Катэгорыя:Філаматы]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Маладзечанскім раёне]]
[[Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі]]
[[Катэгорыя:Мемуарысты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Аршанскім раёне]]
[[Катэгорыя:Пісьменнікі рамантызму]]
[[Катэгорыя:Тамаш Зан| ]]
[[Катэгорыя:Калежскія асэсары]]</text>
      <sha1>hlrmnr1r5yuxi6z8c9nuab57vasa4o3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фанема</title>
    <ns>0</ns>
    <id>15317</id>
    <revision>
      <id>5120441</id>
      <parentid>5116211</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:17:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaŭhien</username>
        <id>59102</id>
      </contributor>
      <comment>Афармленне, прыметы, функцыі, пазіцыі</comment>
      <origin>5120441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19233" sha1="jcw5z5mqxcyt0ku2ditaka41uskwuyg" xml:space="preserve">{{Адзінкі мовы}}
'''Фане́ма''' (ад {{Lang-el|φώνημα}} — гук) — найменшая адзінка гукавой матэрыі [[Мова|мовы]], якая служыць для адрознення значымых адзінак мовы і вылучаецца на аснове параўнання гукаў у аднолькавых пазіцыях у [[слова|слове]]. У пісьмовай мове адпавядае [[графема|графеме]]&lt;ref&gt;{{Крыніцы/БелЭн|артыкул=Фанема|том=16|старонкі=316}}&lt;/ref&gt;. Фанемы вывучае [[фаналогія]].

Уся разнастайнасць гукаў у кожнай мове зводзіцца да параўнальна невялікай колькасці фанем, якія, звычайна, утвараюць рацыянальную і эканомную сістэму (звычайная колькасць фанем у [[Мовы свету|мовах свету]] вагаецца ад 12 да 80).

== Прыметы фанем ==
Фанема валодае сукупнасцю пазіцыйна незалежных прымет, якія падзяляюцца на дыферэнцыяльныя і інтэгральныя.

=== Дыферэнцыяльныя прыметы ===
Дыферэнцыяльная прымета — прымета, паводле якой пэўная фанема адрозніваецца ад іншай фанемы, што супадае з ёй па іншых параметрах: напрыклад, дыферэнцыяльнай прыметай фанемы &lt;д&gt; у адносінах да &lt;т&gt; з’яўляецца звонкасць; па гэтай прымеце яна супрацьпастаўляецца фанеме &lt;т&gt;&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot;&gt;{{Кніга|загаловак=Беларуская мова: энцыклапедычны даведнік|адказны=пад агул. рэд. Д.В. Дзятко|год=2022|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|старонкі=343—344|старонак=495|isbn=978-985-01-1558-4}}&lt;/ref&gt;.

Дыферэнцыяльныя прыметы даволі разнастайныя, але ў кожнай мове набор іх абмежаваны. Напрыклад, у [[беларуская мова|беларускай мове]] прымета цвёрдасць — мяккасць зычных з’яўляецца дыферэнцыяльнай, а ў [[французская мова|французскай мове]] яна інтэгральная. Адна і тая прымета можа быць дыферэнцыяльнай для адных фанем і інтэгральнай для іншых.

Дыферэнцыяльнымі прыметамі для [[Зычныя|зычных]] у [[Беларуская мова|беларускай мове]] з’яўляюцца&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;:
* звонкасць / глухасць: ''&lt;ж&gt;ыць — &lt;ш&gt;ыць'';
* цвёрдасць / мяккасць: ''&lt;л&gt;ук — &lt;л’&gt;юк'';
* спосаб утварэння: ''&lt;б&gt;ыць — &lt;м&gt;ыць'';
* месца ўтварэння: &lt;с&gt;ом — &lt;р&gt;ом;
* назальнасць / неназальнасць: ''&lt;н&gt;амерыць — &lt;д&gt;амерыць''.

Дыферэнцыяльнымі прыметамі для [[Галосныя|галосных]] у беларускай мове з’яўляюцца&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;:
* ступені пад’ёму языка: напрыклад, &lt;а&gt; як фанема ніжняга пад’ёму супрацьпастаўлена іншым галосным;
* наяўнасць / адсутнасць [[Лабіялізацыя|лабіялізацыі]]: лабіялізаваныя фанемы &lt;о&gt; і &lt;у&gt; супрацьпастаўляюцца нелабіялізаваным фанемам.

=== Інтэгральныя прыметы ===
Інтэгральныя прыметы з’яўляюцца агульнымі для некалькіх фанем і не могуць быць выкарыстаны для іх адрознення. Напрыклад, фанемы &lt;п&gt; і &lt;т&gt; маюць наступныя інтэгральныя прыметы: кансанантнасць, шумнасць, глухасць, змычнасць, цвёрдасць&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

== Функцыі фанем ==
Асноўнымі функцыямі фанем з’яўляюцца перцэптыўная і сігніфікатыўная.

''Перцэптыўная функцыя'' заснавана на здольнасці фанемы атаясамліваць адны і тыя ж словы і [[Марфема|марфемы]]. Напрыклад, у слове ''іграць'' і ''сыграць'' перцэптыўную функцыю выконвае галосная фанема &lt;і&gt;&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

''Сігніфікатыўная функцыя'' заснавана на здольнасці фанемы адрозніваць словы і марфемы: ''&lt;д&gt;ом, &lt;т&gt;ом, &lt;с&gt;ом''&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

== Пазіцыі фанем ==
Становішча фанемы, якое ўплывае на яе гукавыя рэалізацыі, называецца пазіцыяй фанемы. Напрыклад, пад [[націск]]ам: ''кара́''&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

Вылучаюць сігніфікатыўныя і перцэптыўныя пазіцыі фанемы. ''Сігніфікатыўныя пазіцыі'' — становішча адрознення / неадрознення фанем. ''Перцэптыўныя пазіцыі'' — становішча, у якім фанемы атаясамліваюцца&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

Перцэптыўна і сігніфікатыўна моцная пазіцыя фанемы называецца абсалютна моцнай. У гэтай пазіцыі фанема рэалізуецца асноўным варыянтам — дамінантай. Напрыклад, фанема &lt;а&gt; у слове ''мак''&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

У слабай пазіцыі адбываецца нейтралізацыя фанемы (супадзенне, адсутнасць адрознення дзвюх або некалькіх фанем у пэўнай пазіцыі)&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

== Варыянты і варыяцыі ==
Фанема праяўляецца (рэалізуецца ў мове) у пэўных відах — [[алафон]]ах гэтай фанемы. У залежнасці ад пазіцыі фанемы ў слове вылучаюць асноўны варыянт фанемы, варыяцыю фанемы і варыянт фанемы.

'''Асноўны варыянт''' фанемы — варыянт, які выступае ў перцэптыўна і сігніфікатыўна моцнай пазіцыі. Для галосных гэта пазіцыя пад націскам, для шумных зычных — перад галосным або санорным: ''[а́]там, а[к]но''. Для санорных зычных паняцце пазіцыі неактуальнае, паколькі яны не змяняюцца ў маўленчай плыні&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

'''Варыяцыя''' фанемы — відазмяненне фанемы, якое не супадае з асноўным варыянтам ніводнай іншай фанемы: ''сто[л] — на ста[л’]е''&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

'''Варыянт''' фанемы — алафон, які па гучанні супадае з асноўным алафонам іншай фанемы. Напрыклад, у слове ''хлеб'' (''хле[п]'') гук [п] з’яўляецца варыянтам фанемы &lt;б&gt;&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

Усе варыянты фанемы складаюць фанемны рад, які ўзначальваецца найбольш тыповым варыянтам (знаходзіцца ў моцнай пазіцыі). Напрыклад, фанема &lt;з&gt; рэалізуецца ў варыянтах [з], [с], [с’], [з’], [ж] і інш.: [з⁀аркай], [с⁀са́лам], [с’⁀с’іро́пам], [з’⁀в’і́шн’ам’і], [ж⁀жо́рам]&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

Лінгвістычная літаратура не выпрацавала трывалай адназначнай наменклатуры ў гэтым пытанні.

Існуе такая плынь, у якой тэрміны «алафон фанемы» і «варыянт фанемы» ўжываюцца ўзаемазамяняльна, як сінонімы, і ўсе гукі, у якіх рэалізуецца фанема, называюцца тут «варыянтамі»; асноўны прадстаўнік фанемы — '''моцны варыянт''', усе іншыя прадстаўнікі — '''слабыя варыянты'''.

Яшчэ іншая плынь існуе ў працах прадстаўнікоў Ленінградскай фаналагічнай школы, дзе тэрміну «варыянт» адпавядае тэрмін '''адценне фанемы'''. У гэтым выпадку, у залежнасці ад прычын, якія выклікаюць вар’іраванне фанемы, вылучаюць '''камбінаторныя варыянты''' (адценні) фанемы, абумоўленыя суседствам з іншымі фанемамі, і '''пазіцыйныя варыянты''' (адценні), якія залежаць ад становішча фанемы ў слове.

== Слабая пазіцыя ==
Для абазначэння слабай фанемы выкарыстоўваюцца тэрміны «архіфанема» і «гіперфанема».

'''Архіфанема''' прадстаўлена шэрагам гукаў, якія чаргуюцца ў залежнасці ад пазіцыі і складаюць агульную частку нейтралізаваных фанем. Так, фанемы &lt;д&gt; і &lt;т&gt; супрацьпастаўляюцца па звонкасці / глухасці. У слабай пазіцыі, напрыклад, у абсалютным канцы слова, прымета глухасць / звонкасць нейтралізуецца: ''код'' — [кот]. Таму ў архіфанемы &lt;д / т&gt; яна адсутнічае. Для вызначэння таго, якой фанеме адпавядае гук у слабай пазіцыі, трэба змяніць слова так, каб слабая пазіцыя ў марфеме змянілася на моцную — ''кодавы''&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

'''Гіперфанема''' — слабая фанема (архіфанема), якае не мае дыферэнцыяльнай моцнай пазіцыі. Напрыклад, у слове ''баран'' фанема &lt;а&gt; у слабай пазіцыі, і праверыць яе шляхам замены на моцную пазіцыю немагчыма&lt;ref name=&quot;Даведнік&quot; /&gt;.

== Праблема тоеснасці фанем ==
У розных фаналагічных школах праблема тоеснасці фанемы трактуецца неаднолькава. Два асноўныя падыходы, да якіх можна звесці розныя погляды, гэта:
# выдзяленне фанем шляхам устаранення адрозненняў (кантрасная дыстрыбуцыя);
# выдзяленне фанем шляхам узмацнення адрозненняў (дадатковая дыстрыбуцыя).

=== Кантрасная дыстрыбуцыя ===
Сутнасць спосабу, які атрымаў назву метаду кантраснай дыстрыбуцыі, можна ўявіць праз проціпастаўленне пар слоў (іх называюць мінімальнымі парамі), якія адрозніваюцца толькі адным гукам. Напрыклад, словы [''саду''] і [''с’аду''] адрозніваюцца [[Зычныя|зычнымі]] [с| і [с’], якія проціпастаўляюцца ў аднолькавых фанетычных умовах па адной прымеце: цвёрдасць — мяккасць. Ужыванне гукаў у аднолькавых фанетычных умовах і служыць паказчыкам іх фанематычнасці.

Некаторыя вучоныя лічаць, што ў фаналагічны змест фанемы ўваходзяць толькі дыферэнцыяльныя прыметы, а сама фанема вызначаецца ў такім разе як «пучок» дыферэнцыяльных прымет. Іншыя даследчыкі да істотных з фаналагічнага пункту погляду адносяць і інтэгральныя прыметы на той падставе, што ў працэсе зносін для апазнання слова з’яўляюцца важнымі (хоць і не ў аднолькавай ступені) усе аб’ектыўныя характарыстыкі фанемы.

Тэорыя фаналагічных апазіцый распрацавана ў 1930-я гады [[М. С. Трубяцкі]]м, які прапанаваў іх разгалінаваную класіфікацыю. Яго тэорыя зрабіла прыметны ўплыў на развіццё [[фаналогія|фаналогіі]]. Аднак і сёння прырода і структура адрознівальных прымет, магчымасць іх упарадкаваць у тыпалагічным плане застаецца адной з дыскусійных тэм фаналогіі.

=== Дадатковая дыстрыбуцыя ===
Фанемная ідэнтыфікацыя на аснове пазіцыйнага аналізу заснавана на тым, што фанема як абстрактная адзінка проціпастаўляецца гуку як канкрэтнай адзінцы, у якой яна рэалізуецца ў моўнай плыні. Адной фанеме можа адпавядаць некалькі розных рэалізацый, ці [[алафон]]аў, кожны з якіх суадносіцца з пэўнай пазіцыяй. Аднак фанемная прыналежнасць гукаў у розных пазіцыях вызначаецца вучонымі па-рознаму.

Так, на адносінах пазіцыйнага [[Чаргаванне гукаў|чаргавання]], калі фанема разглядаецца як рад гукаў, якія пазіцыйна чаргуюцца ў межах марфемы, заснавана вучэнне аб фанеме ў працах прадстаўнікоў маскоўскай фаналагічнай школы. Напрыклад, у словах ''грыбы — грыбок — грыбе — грыб'' гукі [б], [б°], [б’], |п| з’яўляюцца алафонамі фанемы [б], паколькі яны знаходзяцца ў адносінах дадатковай дыстрыбуцыі ў залежнасці ад фанетычнай пазіцыі і займаюць адно і тое месца ў адной і той жа [[Марфема|марфеме]] (пазіцыйна чаргуюцца). Вучоныя гэтай школы вылучаюць з функцыянальнага пункту погляду моцныя і слабыя пазіцыі ў залежнасці ад таго, дапамагаюць яны ці не выконваць фанеме яе сэнсаадрознівальную (сігніфікатыўную) функцыю і функцыю атаясамлівання (перцэптыўную) моўных адзінак. У пазіцыі, моцнай для абедзвюх функцый, паводле маскоўскай фаналагічнай школы, прадстаўлены асноўны алафон фанемы (найважнейшы гук у [[Дж. Джоўнз]]а), у сігніфікатыўна слабай — варыянт (паводле Аванесава — слабая фанема), у перцэптыўна слабай пазіцыі — варыяцыя (паводле М. Трубяцкога і [[Рубэн Іванавіч Аванесаў|Р. Аванесава]] — варыянт, паводле [[Леў Уладзіміравіч Шчэрба|Л. Шчэрбы]] — адценне фанемы).

Змены гукавога аблічча слова ці марфемы інакш тлумачацца вучонымі санкт-пецярбургскай фаналагічнай школы. Так, чаргаванне [б] — [б°] (''грыбы — грыбоў'') трактуецца як алафанічнае, а чаргаванне [б] — [п] (''грыбы — грыб'') — як чаргаванне фанем (гэта значыць фанемны склад слоў тыпу ''грыб'' і ''грып'' ці ''коз'' і ''кос'' аднолькавы). Прадстаўнікі пражскай лінгвістычнай школы лічаць, што ў апошнім выпадку маем справу з асобнай адзінкай фаналагічнага ўзроўню — архіфанемай, якой не ўласціва дыферэнцыяльная прымета звонкасць—глухасць, паколькі ў гэтай пазіцыі звонкія — глухія не проціпастаўляюцца.

== Гл. таксама ==
* [[Галосныя]]
* [[Зычныя]]
* [[Фанетыка]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* Беларуская мова: Энцыклапедыя / Беларус. Энцыкл.; пад. рэд. А. Я. Міхневіча; рэдкал Б. І. Сачанка (гал. рэд.) і інш. — Мн.: БелЭн, 1994. — 654 с. ISBN 5-85700-126-9.
* {{крыніцы/сбмова}}

{{Фанетыка і фаналогія}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Фаналогія]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>jcw5z5mqxcyt0ku2ditaka41uskwuyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Да выдалення</title>
    <ns>4</ns>
    <id>16411</id>
    <revision>
      <id>5120436</id>
      <parentid>5119986</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:48:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12683" sha1="gs6u7t6wgl8e7ozcit6hju4doeicid3" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ДВ}}
{{/Шапка}}
== [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] ==
: {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03)

== [[Тымаці Оліфант]] ==
: {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне.
: {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03)

== [[TDK]] ==
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03)
::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам.
::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03)

== [[King Promise]] ==
: {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  15:33, 2 красавіка 2026 (+03)

== [[EIZVA]] ==
* {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03)

== [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] ==
* {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03)
*:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная &lt;nowiki&gt;[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]&lt;/nowiki&gt; [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03)

== [[Валер Віктаравіч Руселік]] ==
Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03)
: Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават &quot;зоркай&quot; Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Казахі у ==
Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем.
* [[Казахі у Манголіі]]
* [[Казахі у Туркменіі]]
* [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03)

== [[Depo DIY]] ==
: {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03)
::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03)
::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03)
::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03)
::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03)
::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03)
::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03)
::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03)
::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм.
::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы.
::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03)
::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03)

== [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] ==
Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03)
: Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03)
:Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03)

{{/Падвал}}</text>
      <sha1>gs6u7t6wgl8e7ozcit6hju4doeicid3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120445</id>
      <parentid>5120436</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13023" sha1="5rm3i43x8k4c5mialvzbkmoq6n79v4h" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{shortcut|ВП:ДВ}}
{{/Шапка}}
== [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] ==
: {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03)

== [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] ==
: {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03)

== [[Тымаці Оліфант]] ==
: {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне.
: {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03)

== [[TDK]] ==
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03)
::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам.
::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03)

== [[King Promise]] ==
: {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  15:33, 2 красавіка 2026 (+03)

== [[EIZVA]] ==
* {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03)

== [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] ==
* {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03)
*:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная &lt;nowiki&gt;[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]&lt;/nowiki&gt; [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03)

== [[Валер Віктаравіч Руселік]] ==
Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03)
: Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават &quot;зоркай&quot; Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Казахі у ==
Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем.
* [[Казахі у Манголіі]]
* [[Казахі у Туркменіі]]
* [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03)

== [[Depo DIY]] ==
: {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03)
::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03)
::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03)
::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03)
::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03)
::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03)
::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03)
::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03)
::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм.
::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы.
::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03)
::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03)

== [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] ==
Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03)
: Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03)
:Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03)
:: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03)

{{/Падвал}}</text>
      <sha1>5rm3i43x8k4c5mialvzbkmoq6n79v4h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вінцэнт Гадлеўскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17902</id>
    <revision>
      <id>5120698</id>
      <parentid>4852191</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:21:12Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19058" sha1="emb9wtiq1qelr3ynbcakt5tz6p77fie" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Гадлеўскі}}
{{палітык}}
'''Вінцэнт Гадлеўскі''' або '''Вікенцій Іванавіч Гадлеўскі''' ({{ДН|16|11|1888}}, в. [[Шурычы]], [[Ваўкавыскі павет (Расійская імперыя)|Ваўкавыскі павет]] — [[24 снежня]] [[1942]], урочышча Благаўшчына, [[Трасцянец|канцлагер Трасцянец]]) — [[каталіцтва|каталіцкі]] святар, беларускі палітычны і грамадскі дзеяч, публіцыст. Актыўны дзеяч беларускага нацыянальнага руху, сябра [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Займаўся беларусізацыяй каталіцкага касцёла на Беларусі, адным з першых перайшоў да казанняў на беларускай мове{{sfn|ЭГБ|1994|с=447}}.

== Біяграфія ==

=== Раннія гады ===
[[Файл:Vincent Hadleŭski. Вінцэнт Гадлеўскі (1910-14).jpg|міні|злева|Вінцэнт Гадлеўскі ў час вучобы, 1910—1914 гг.]]
Паходзіў з сялянскай сям’і, дапамагаў бацькам па гаспадарцы, займаўся сталярнымі работамі. Каб вучыць сына, бацька прадаў маёмасць і пераехаў у Варшаву, дзе Вінцэнт скончыў 3 класы гімназіі. Пасля Вінцэнт за грошы вучыў вясковых дзяцей, каб скончыць Гродзенскую гімназію&lt;ref name=&quot;vaškievič&quot;&gt;{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/29049903.html|title = Быў палітвязьнем, пераклаў Эвангельле. 10 фактаў пра сьвятара Гадлеўскага з новай кнігі|author = |authorlink = |date = 20-2-2018|publisher = svaboda.org|language = be-x-old|archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}&lt;/ref&gt;.

У 1912 годзе скончыў [[Віленская каталіцкая духоўная семінарыя|Віленскую каталіцкую духоўную семінарыю]], у 1916 годзе [[Пецярбургская каталіцкая духоўная акадэмія|Пецярбургскую каталіцкую духоўную акадэмію]]. Пасвячоны ў святары 3 чэрвеня 1914 года. У гады вучобы ў духоўнай акадэміі быў сябрам культурна-асветнага [[Беларускі гурток студэнтаў Пецярбургскай каталіцкай духоўнай акадэміі|гуртка беларускіх студэнтаў]]. Душпастырскую дзейнасць распачаў у 1916 годзе. Служыў вікарыем пры [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|кафедральным касцёле]] ў [[Мінск]]у.

=== Пачатак палітычнай дзейнасці. БНР ===
Пасля [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай рэвалюцыі 1917 года]] браў удзел у дзейнасці беларускіх культурна-адраджэнскіх, рэлігійных і палітычных арганізацый. У адным з дакументаў значыцца сябрам [[Беларуская народная партыя сацыялістаў|Беларускай народнай партыі сацыялістаў]], аднак на [[З’езд беларускіх нацыянальных арганізацый (1917)|З’ездзе беларускіх нацыянальных арганізацый]] у сакавіку 1917 года ў Мінску выступаў ад імя Каталіцкай дэмакратычнай партыі (папярэдніца [[Беларуская хрысціянская дэмакратыя (1917)|БХД]])&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|url = https://www.svaboda.org/a/28671884.html|title = Яны былі першыя. Вінцэнт Гадлеўскі|author = Анатоль Сідарэвіч|authorlink = Анатоль Міхайлавіч Сідарэвіч|date = 6-8-2017|publisher = svaboda.org|language = be-x-old|archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}&lt;/ref&gt;. На з’ездзе абраны ў склад [[Беларускі нацыянальны камітэт (Мінск)|Беларускага нацыянальнага камітэта]]. Адзін з ініцыятараў З’езда беларускага каталіцкага духавенства 24—25 траўня 1917 года{{sfn|ЭГБ|1994|с=447}}.

Удзельнік [[Першы Усебеларускі з’езд|Усебеларускага з’езда]] ў снежні 1917 года, чытаў на ім лекцыі па гісторыі Беларусі. З лютага 1918 года ўваходзіў у [[Менскае беларускае прадстаўніцтва]], ад якога ў красавіку кааптаваны ў склад [[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі|Рады]] [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Да 26 траўня 1918 года працаваў асобаўпаўнаважаным у камісіі па бежанскіх справах пры Радзе БНР.

=== Заходняя Беларусь ===
[[Файл:Айцец В. Гадлеўскі падчас імшы ў Жодзішскім касцёле.jpg|міні|злева|Вінцэнт Гадлеўскі ў часе імшы. Жодзішкі, 1920-я гг.]]
У 1919 годзе за актыўную палітычную дзейнасць біскуп [[Зыгмунт Лазінскі]] перавёў Вінцэнта Гадлеўскага на пасаду прэфекта [[Нясвіжская настаўніцкая семінарыя|Нясвіжскай настаўніцкай семінарыі]]. У семінарыі Гадлеўскі выкладаў беларускую мову, а таксама для навучэнцаў-каталікоў выкладаў па-беларуску асновы рэлігіі. Адным з вучняў Гадлеўскага быў Мікалай Раманоўскі ([[Кузьма Чорны]])&lt;ref name=&quot;vaškievič&quot; /&gt;. У снежні 1919 года семінарыя была закрытая польскімі ўладамі.

З 1921 года служыў настаяцелем у [[Жодзішкі|Жодзішках]] Свянцянскага павета, якія паводле [[Рыжскі мірны дагавор (1921)|Рыжскага мірнага дагавора 1921 года]] апынуліся ў складзе [[Польская Рэспубліка|Польскай Рэспублікі]]. Сярод прыхаджан разгарнуў шырокую беларускую нацыянальна-культурную дзейнасць{{sfn|ЭГБ|1994|с=447}}. Польская паліцыя адзначала ў 1923 годзе, што ў часе калядавання Гадлеўскі сабраў натоўп людзей у Жодзішках, які спяваў беларускі гімн&lt;ref name=&quot;vaškievič&quot; /&gt;. Адзін з аўтараў мемарыялу каталіцкага беларускага духавенства супраць пэўных палажэнняў канкардату паміж Ватыканам і Польскай Рэспублікай (1925). Узначальваў у Жодзішках гурток [[Беларускі інстытут гаспадаркі і культуры|Беларускага інстытута гаспадаркі і культуры]]. За беларускую дзейнасць пераследаваўся польскімі дзяржаўнай і царкоўнай уладамі&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.
[[Файл:Vincent Hadleŭski. Вінцэнт Гадлеўскі (1925).jpg|міні|Вінцэнт Гадлеўскі, 1925 г.]]
25 чэрвеня 1925 года арыштаваны, пасля непрацяглага зняволення ў віленскай турме [[Лукішская турма|Лукішкі]] выпушчаны пад заклад, але ў ноч на 30 верасня арыштаваны зноў. 1 сакавіка 1926 года паводле абвінавачвання ў падбухторванні насельніцтва да бунту і аддзялення беларускіх зямель ад Польшчы асуджаны Віленскім акруговым судом на 2 гады турмы, але зняволенне было замененае штрафам{{sfn|ЭГБ|1994|с=448}}.

У сакавіку 1927 года ізноў арыштаваны. За «антыдзяржаўную дзейнасць» Варшаўскім судом асуджаны на 2 гады зняволення. У судзе, сярод абвінавачванняў адзначалася: Гадлеўскі падкрэсліваў, што паводле закону любы грамадзянін Польшчы можа карыстацца ў дзяржаўных інстытуцыях роднай мовай (у тым ліку і беларускай) і патрабаваць, каб да яго таксама звярталіся на роднай мове; заклікаў парафіян не падпісваць паліцэйскіх пратаколаў, напісаных па-польску&lt;ref name=&quot;vaškievič&quot; /&gt;. 16 месяцаў правёў у адзіночнай камеры Макатоўскай турмы ў Варшаве, пасля гэтага вызвалены паводле амністыі&lt;ref name=&quot;vaškievič&quot; /&gt;.

З 1928 года жыў у [[Вільня|Вільні]]. На загад царкоўнай улады афіцыйна выйшаў з [[Беларуская хрысціянская дэмакратыя (1917)|БХД]], аднак фактычна заставаўся яе сябрам. Служыў [[капелан]]ам у шпіталі, выконваў абавязкі прэфекта ў школе пры кляштары бернардзінак.

Адзін з заснавальнікаў Беларускага каталіцкага выдавецтва ў Вільні (кастрычнік 1928). У 1930 годзе пераклаў на беларускую мову [[Новы Запавет]] (Вільня, 1939). Выдаў 2 кнігі са святой гісторыі Старога і Новага Запаветаў (1930, 1933). Пераклаў на беларускую мову Евангеллі і Дзеі святых апосталаў (1939). Напісаў таксама працу «Палітычныя і грамадскія кірункі ў мінуўшчыне і сучаснасці» (1931). У 1936 годзе цалкам выйшаў з Беларускай хрысціянскай дэмакратыі, не пагадзіўшыся на яе рэарганізацыю ў Беларускае народнае аб’яднанне. Арганізаваў і ўзначаліў выданне газеты «[[Беларускі фронт (газета)|Беларускі фронт]]», у якой шырока выступаў як публіцыст.

=== Другая сусветная вайна ===
[[Файл:Мінск Чырвоны касцёл, хор. Вінцэнт Гадлеўскі, Язэп Найдзюк, Зянонас Ігнатавічус, Міхал Кабыляк-Гаеўскі (1942).jpg|міні|435x435пкс|Хор Чырвонага касцёла ў Мінску, 1942 год. Кс. Вінцэнт Гадлеўскі - сядзіць чацвёрты злева.]]
З пачаткам [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] і акупацыяй Вільні Чырвонай арміяй пераехаў у [[Каўнас]]. Пад канец 1939 года ў Вільні разам з іншымі беларускімі дзеячамі заснаваў [[Беларуская незалежніцкая партыя|Беларускую незалежніцкую партыю]]. З чэрвеня 1940 года ў [[Варшава|Варшаве]]. У чэрвені 1941 года ўвайшоў у створаны ў [[Берлін]]е «[[Беларускі нацыянальны цэнтр (1941)|Беларускі нацыянальны цэнтр]]».

З верасня 1941 года ў [[Мінск]]у. Падчас [[Нямецкая акупацыя Беларусі (1941—1944)|нямецкай акупацыі]] прызначаны галоўным школьным інспектарам пры генеральным камісарыяце Беларусі (кастрычнік 1941), кіраваў працай па падрыхтоўцы праграм навучання для беларускіх пачатковых школ, адначасова быў сябрам Цэнтралі [[Беларуская народная самапомач|Беларускай народнай самапомачы]]{{sfn|ЭГБ|1994|с=448}}. Правіў службу ў [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|Чырвоным касцёле]] ў Мінску.

Ад пачатку быў вялікім прыхільнікам немцаў, лічыў, што па сканчэнні вайны немцы аддадуць беларусам усё кіраўніцтва на Беларусі, спрабаваў выкарыстаць супрацоўніцтва з немцамі для мабілізацыі беларускіх патрыятычных сіл{{sfn|Найдзюк, Касяк|1993|с=273}}. Гадлеўскі разам з [[Ян Станкевіч|Янам Станкевічам]] спрабаваў наладзіць у Беларусі культурна-асветную працу, але іх планы былі перапынены нямецкім кіраўніцтвам, генеральны камісарыят нават забараніў ксяндзу зносіцца непасрэдна са школьнымі аддзеламі акругі{{sfn|Найдзюк, Касяк|1993|с=274}}. Быў адным з падпісантаў вядомай адозвы да беларускага народа, якая заклікала беларусаў змагацца супраць бальшавіцкай Расіі{{sfn|Найдзюк, Касяк|1993|с=294}}.

Неўзабаве Гадлеўскі пачаў крытыкаваць нямецкую палітыку ў дачыненні беларускага народа. Быў арыштаваны нямецкай паліцыяй у Мінску ў ноч на 24 снежня 1942 года, тады ж застрэлены ва ўрочышчы Благаўшчына канцлагера [[Трасцянец]].

== Памяць ==
[[Файл:Miensk, Zalatahorskija mohilki. Менск, Залатагорскія могілкі (2019) (12).jpg|міні|злева|Крыж Вінцэнту Гадлеўскаму на Залатагорскіх могілках да яго зносу, 2019 г.]]
У 2008 годзе ва ўрочышчы Благаўшчына, дзе быў забіты Гадлеўскі, быў усталяваны памятны крыж. Пасля пабудовы мемарыяльнага комплексу ў Благаўшчыне, крыж быў перанесены на каталіцкія [[Залатагорскія могілкі]] ў Мінску, на тэрыторыю [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы на Залатой Горцы|касцёла Святога Роха]].

У ліпені 2023 года крыж быў прыбраны праз кампанію прарасійскіх актывістаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] пры падтрымцы [[Камуністычная партыя Беларусі|Камуністычнай партыі Беларусі]]&lt;ref&gt;{{cite web|url = https://belsat.eu/news/07-07-2023-dzyakuyuchy-vysilkam-kamunistychnaj-partyi-u-mensku-prybrali-kryzh-u-pamyats-svyatara-vintsenta-gadleuskaga|title = «Дзякуючы высілкам камуністычнай партыі». У Менску прыбралі крыж памяці святара Вінцэнта Гадлеўскага|author = |authorlink = |date = 7-7-2023|publisher = belsat.eubelsat.eu|language = |archiveurl = |archivedate = |accessdate = }}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭГБ|2|Гадлеўскі Вінцэнт|[[Станіслаў Сцяпанавіч Рудовіч|Рудовіч С.]]|447–448}}
* Беларускія рэлігійныя дзеячы XX ст.: Жыццярысы, мартыралогія, успаміны / Аўтар-укладальнік: Ю. Гарбінскі. — Мн.-Мюнхен: Беларускі кнігазбор, 1999. ISBN 985-6318-65-3
* Вашкевіч А. Навуковая спадчына ксяндза Вінцэнта Гадлеўскага // [[Białoruskie Zeszyty Historyczne]], nr 26, 2006, s. 218—235
* {{Крыніцы/Беларусь учора і сяньня|273—298}}

== Спасылкі ==
{{навігацыя}}

{{бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Гадлеўскі Вінцэнт}}
[[Катэгорыя:Постаці беларускага каталіцтва]]
[[Катэгорыя:Члены Рады Беларускай Народнай Рэспублікі]]
[[Катэгорыя:Члены Беларускай незалежніцкай партыі]]
[[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім павеце (Расійская імперыя)]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Трасцянцы]]
[[Катэгорыя:Члены Беларускай народнай самапомачы]]
[[Катэгорыя:Расстраляныя на акупаванай тэрыторыі СССР]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Польскай Рэспубліцы (1918—1939)]]</text>
      <sha1>emb9wtiq1qelr3ynbcakt5tz6p77fie</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускае Радыё Рацыя</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18939</id>
    <revision>
      <id>5120624</id>
      <parentid>5117820</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:28:01Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46922" sha1="ich1lcsv2bup6ypda5i0wtislj8k52p" xml:space="preserve">{{Радыёстанцыя
 | назва_радыёстанцыі    = Радыё Рацыя
 | поўнае_назва          = Беларускае Радыё Рацыя
 | лагатып               = [[Выява:Radio Racyja 8.jpg|230px]]
 | горад                 = [[Беласток]]
 | краіна                = [[Польшча]]
 | слоган                = 
 | фармат                = Навінова-музычны
 | музфармат             = Беларускамоўны
 | частата               = 98,1 FM ([[Гродна]]), 99,2 FM ([[Брэст]])
 | шчогла                = 
 | магутнасць            = 
 | час_вяшчання          = кругласутачна
 | зона_вяшчання         = Захад Беларусі
 | створаны              = 
 | зачынены              = 
 | замяніў               = 
 | заменены              = 
 | доля                  = 
 | каардынаты            = 
 | заснавальнік          = 
 | уладальнік            = 
 | кіраўнікі             = 
 | сайт                  = [http://www.racyja.com www.racyja.com]
 | on-line_трансляцыя    = https://www.racyja.com/player/online.php
}}
'''Беларускае Радыё Рацыя''' — радыёстанцыя, якая вяшчае на [[беларуская мова|беларускай мове]] на тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]] і [[Літва|Літвы]]. Фінансуецца Міністэрствам замежных спраў Рэспублікі [[Польшча]]. Вячшчае цягам сутак. У кірунку [[Беласток]] — [[Гродна]] на хвалі 98,1 FM, у кірунку [[Беласток]] — [[Брэст]] 99,2 FM. З верасня 2021 года доступ на сайт радыё у Беларусі заблакаваны&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-09-06|title=У Беларусі заблакавалі сайт «Радыё Рацыя»|url=https://budzma.by/news/u-belarusi-zablakavali-sayt-radyye-ratsyya.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210906213122/https://budzma.by/news/u-belarusi-zablakavali-sayt-radyye-ratsyya.html|archive-date=2021-09-06|access-date=2021-09-06|language=be|publisher=[[Будзьма беларусамі!]]}}&lt;/ref&gt;.

== Пра Радыё Рацыя ==
[[Файл:Radio Racyja 2.JPG|thumb|230px|Сядзіба Радыё Рацыя]]

=== Радыё Рацыя 1999—2002 ===

Праца па стварэнні радыё для [[Беларусь|Беларусі]] пачалася ў [[Польшча|Польшчы]] ў 1997 годзе. У стварэнні радыёстанцыі ўдзельнічаў [[Беларускі саюз у Польшчы]] і [[Беларуская асацыяцыя журналістаў]] з [[Беларусь|Беларусі]].

Назва ''Радыё «Рацыя»'' (выкарыстоўваецца як брэнд) прыдумана камандай зачыненага беларускімі ўладамі [[Радыё 101,2]], ядро якога складала былая «[[Беларуская маладзёжная (радыёстанцыя)|Беларуская маладзёжная]]». У аснове быў жарт-байка, што людзі апасліва азіраліся, калі чулі выраз ''«ён мае рацыю»'', бо ўспрымалі яго не як ''«слушна»'', а як наяўнасць побач кагосьці з міліцэйскай рацыяй, т.б. небяспечную сітуацыю ва ўмовах апазіцыйных акцый канца 1990-х — пачатку 2000-х гадоў у Беларусі.

Радыё «Рацыя» выйшла ў эфір 3 кастрычніка 1999 года на кароткіх хвалях з праграмай, запісанай у мінскай студыі. Вяшчанне на FM-хвалях з беластоцкай студыі ў 1999—2002 гадах ажыццяўляла асобная рэдакцыя, якая складалася з грамадзян Польшчы, менавіта імі было зарэгістравана радыё беларускай меншасці ў Польшчы з назвай ''Радыё «Рацыя»''.

Вяшчанне Радыё «Рацыя» на Беларусь вялося з Польшчы. Першыя перадачы, запісаныя ў тэхнічна вельмі складаных умовах мінскай студыі, перавозілі ў Варшаву на дысках. Праз некалькі месяцаў была абсталяваная студыя ў Варшаве, куды вядучыя праграм і гукарэжысёры ездзілі па чарзе на дзяжурства з Мінска.

Радыё «Рацыя» штодзённа забяспечвала 5 гадзін арыгінальнага эфіру. Перадачы складаліся з навін і сюжэтаў на актуальныя тэмы грамадска-палітычнага жыцця Беларусі, інтэрв’ю, рэпартажаў, а таксама аўтарскіх праграм. На FM-хвалях беластоцкая рэдакцыя «Рацыі» трансліравала музыку, навіны і рэтрансліравала перадачы, падрыхтаваныя мінска-варшаўскай рэдакцыяй для вяшчання на Беларусь.

На кароткіх хвалях Радыё «Рацыя» трансліравалася на Беларусь з перадатчыка пад [[Варшава]]й. На кароткіх хвалях сігнал трансліраваўся на частаце 105,5 FM з перадатчыка ў [[Беласток]]у на горад і бліжэйшыя ваколіцы. Перадачы Радыё «Рацыя» таксама рэтрансліраваліся на сярэдніх хвалях (з 2001), на «Балтыйскіх хвалях», а таксама — часткова — уключаліся ў праграмы Беларускай рэдакцыі Польскага радыё.

Рэдакцыя радыё «Рацыя», якая рыхтавала перадачы на Беларусь: [[Жанна Мікалаеўна Літвіна|Жанна Літвіна]], [[Зміцер Новікаў]], [[Юрась Карманаў]], [[Іна Студзінская]], [[Галіна Абакунчык]], [[Вольга Бабак]], [[Алена Белапольская]], [[Юрась Бушлякоў]], [[Алесь Дашчынскі]], [[Галіна Жарко]], [[Гена Кеснер]], [[Севярын Квяткоўскі]], [[Юлія Шарова]], [[Алесь Хмяльніцкі]], [[Зміцер Васількоў]], [[Анатоль Додзь]], [[Юрась Трашчынскі]], [[Уладзя Сакульскі]], [[Павел Курза]].

Аўтарскія праграмы: «Квадракола» ([[Лявон Вольскі]]), «Бабілонская Бібліятэка» (Юрась Бушлякоў), «Галерэя Кліо» ([[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]]), «Прарок» ([[Кася Камоцкая]]), «Бумеранг. Гісторыя антысавецкага супраціву» ([[Алена Арэшка]]), «Кантэкст. Рэфлексіі з нагоды мінулага тыдня» ([[Паўлюк Быкоўскі]]).

Апошняя праграма прагучала 31 мая 2002 года ў сувязі фінансавым становішчам кампаніі ''Racja Sp. z o.o.'' і банкруцтвам яе восенню гэтага ж года&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.evrel.ewf.uni-erlangen.de/pesc/peaceradio-BLR.html|title=Radio for Peace, Democracy and Human Rights|last=Biener|first=Hansjörg|year=2009|publisher=[[Універсітэт Эрлангена — Нюрнберга]]|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20170909103534/http://www.evrel.ewf.uni-erlangen.de/pesc/peaceradio-BLR.html|archive-date=9 верасня 2017|access-date=2020-04-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Інтэрнэт старонка Радыё «Рацыя» абнаўлялася да канца 2002 года.

=== Радыё Рацыя 2006—2008 ===
[[15 лютага]] [[2006]] быў створаны [[Беларускі інфармацыйны цэнтр у Беластоку]], які стварыў новую радыёстанцыю пад брэндам ''Радыё «Рацыя»''. [[22 лютага]] ў эфір выйшаў першы двухгадзінны інфармацыйна-публіцыстычны блок на сярэдняй хвалі з перадатчыка вялікай магутнасці пад Катавіцамі. ''«Вы слухаеце Радыё „Рацыя“ — голас свабоднай Беларусі, радыё, якое для беларусаў робяць беларусы ў вольным свеце»'', — менавіта гэтымі словамі пачаўся абноўлены эфір.

З [[27 красавіка]] 2006 на FM-частаце выходзіць у эфір кругласутачная праграма з перадатчыка ў Беластоку. З 1 чэрвеня Радыё Рацыя выпускае сваю праграму на сярэдняй хвалі з перадатчыкаў у [[Вільнюс|Вільні]], а з [[1 жніўня]] — у [[Каўнас]]е. У эфірнай сетцы пераважаюць інфармацыйна-публіцыстычнай праграмы, штодзённа трансліруюцца карэспандэнцыі з Беларусі, якія змяшчаюць шырокі спектр палітычнай, гаспадарчай, грамадскай і культурнай інфармацыі.

У ліпені [[2006]] г. Беларускае Радыё Рацыя пачало кругласутачнае вяшчанне ў Інтэрнэце. Летам [[2007]] года рашэннем нацыянальнай Рады па тэлебачанні і радыёвяшчанні Польшчы частата 105,1 FM станцыі, якая ахоплівала толькі Беласток, была замененая на частату 98,1 FM (з перадатчыка ў Крыніцай пад Беластокам у магутнасцю 35&amp;nbsp;kW) якая зараз ахоплівае значную частку Гарадзеншчыны: [[Гродна]], [[Шчучын]], [[Ваўкавыск]], [[Масты]], [[Бераставіца]], а таксама частку Берасцейшчыны. На той жа частоце 98,1 FM ахоплена таксама ўся тая частка Беласточчыны на якой пражывае беларуская нацыянальная меншасць.

У лістападзе 2009 года Беларускае Радыё Рацыя распачало вяшчаць на частоце 99,2 FM з Белай-Падляшскай (ахапіўшы [[Брэст]] і памежную тэрыторыю) у кірунку Высокага — [[Маларыта|Маларыты]]. Такім чынам Беларускае Радыё Рацыя з’яўляецца першым незалежным трансгранічным беларускім радыё ў абсягу якога знаходзіцца ўся Польска-Беларуская мяжа. Беларускае Радыё Рацыя з’яўляецца першым кругласутачным незалежным вяшчаннем якое дае магчымасць слухаць радыё звыш 1,5 млн слухачоў па абодвух баказ мяжы. Слухачамі Радыё Рацыя з’яўляюцца таксама турысты, кіроўцы аўтамабіляў з усёй Беларусі перасякаючыя польска-беларускую мяжу на пераходах: Кузніца-Брузгі, Баброўнікі-Бераставіца, Палоўцы-Пяшчатка, [[Цярэспаль]]-[[Брэст]].

У гадах 1998—2002 у склад кіраўніцтва Радыё Рацыі ўваходзілі: [[Яўген Вапа]] (старшыня ўправы), ([[Жана Літвіна]] і [[Віктар Стахвюк]] намеснікі старшыні ўправы). Прадстаўнікамі ўласніцкай структуры з’яўляліся: [[Алег Латышонак]] (як прадстаўнік Беларускага саюза ў Польшчы) і [[Зміцер Новікаў]] (як прадстаўнік журналісцкага асяроддзя Беларусі).

У 2006 годзе ў выглядзе Беларускага інфармацыйнага цэнтра было абноўлена Беларускае Радыё Рацыя, якое ўзначаліў [[Яўген Вапа]]. З восені 2006 года да канца сакавіка 2008 года Радыё Рацыя кіраваў [[Віктар Стахвюк]]. З мая 2008 года пасаду праграмнага дырэктара Радыё Рацыя заняў радыёжурналіст [[Яраслаў Іванюк]].

=== Радыё Рацыя сёння ===
[[Файл:Radio Racyja 3.JPG|thumb|230px|Сядзіба Радыё Рацыя]]
[[2008]] год для Рацыі пачаўся з сур’ёзных праблем — ціск з боку [[КДБ]] на журналістаў, правакацыі. У сакавіку 2008 года цягам некалькі дзён журналісты Рацыі былі пад моцным ціскам з боку ўладаў. Адбыўся разгром студыі Радыё Рацыі ў Мінску.

Летам [[2008]] года некалькі журналістаў Рацыі звальняюцца, заяўляючы аб немагчымасці працы на радыё.

Пасля ўсіх гэтых падзеяў на Рацыі пачынаецца стабілізацыя творчай і адміністрацыйнай дзейнасці.

За ўвесь час сваёй працы журналістам Радыё Рацыя МЗС Беларусі адмаўляе ў акрэдытацыі, што выклікае папярэджанні адміністрацыйнага характару з боку пракуратуры і КДБ.

У 2009 годзе пачынаецца вяшчанне на [[Брэст]] на хвалі 99,2 FM.

У 2010 годзе калектыў радыё папаўняецца новымі асобамі: Яўген Івін, Улад Грынеўскі, Мікола Бянько, Генадзь Барбарыч, Юлія Сівец.

У 2021 годзе станцыя правяла вялікую мадэрнізацыю абсталявання, дазволіўшы значна падвысіць тэхнічную якасць вяшчання.

==== Пераслед ====
У лютым 2022 года беларуская Генеральная пракуратура абвясціла матэрыялы сайта «Радыё „Рацыя“» экстрэмісцкімі&lt;ref&gt;{{cite web| date =2022-02-25| url = https://novychas.online/hramadstva/sajty-radyjo-racyja-hartyi-97-i-prafsajuza-r| title =Сайты «Радыё «Рацыя», «Хартыі-97» і прафсаюза РЭП прызнаныя экстрэмісцкімі матэрыяламі |publisher =[[Новы Час (газета)|Новы Час]]| access-date  = 2022-06-26}}&lt;/ref&gt;. У кастрычніку 2023 года экстрэмісцкімі прызналі Telegram-канал радыё і яго старонку на Facebook, а таксама іх лагатыпы&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nashaniva.com/329363|title=Тэлеграм-канал Хадановіча прызналі экстрэмісцкім|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2023-10-31}}&lt;/ref&gt;. У студзені 2024 года КДБ абвясціў радыё [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nashaniva.com/334657|title=«Радыё Рацыя» прызналі «экстрэмісцкім фармаваннем»|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-01-23}}&lt;/ref&gt;. За стварэнне такога фарміравання і членства ў ім прадугледжана крымінальная адказнасць&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=280035|title=«Белсат» — экстрэмісцкае фарміраванне. Што гэта значыць для іх аўдыторыі?|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-03|access-date=2022-01-12}}&lt;/ref&gt;. 2 сакавіка 2026 года [[Алег Хаменка|Алега Хаменку]] прыгаварылі да трох гадоў калоніі і буйнога штрафу за супрацоўніцтва з Радыё Рацыя&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://reform.news/muzykanta-i-radiovedushhego-olega-homenko-prigovorili-k-3-godam-kolonii|title=Музыканта и радиоведущего Олега Хоменко приговорили к 3 годам колонии|work=[[Reform.news]]|lang=ru}}&lt;/ref&gt;.

=== Імёны Рацыі ===
[[Файл:Radio Racyja 4.JPG|thumb|230px|Студыя Радыё Рацыя]]
''Адміністрыцыя:''

* [[Яўген Вапа]] — старшыня ўправы суполкі, галоўны рэдактар.
* Юрка Ляшчынскі — праграмны дырэктар.
* Віктар Разін — кіруючы па справах тэхнічна-вяшчальных.
* Марцін Рэмбач — дырэктар па справах прамоцыі і развіцця радыё.
* Віктар Сазонаў — прамоцыя радыё.
* Арнольд Точыскі — прамоцыя радыё.
* Пётр Янкоўскі — намеснік старшыні суполкі ўправы па эканамічна-адміністрацыйных справах.

''Журналісты і аўтары:''

* [[Міхал Андрасюк]] — звольніўся ў снежні 2010 года. Працаваў у якасці — журналіста, ді-джэя, аўтара перадачы «Ці можна жыць без?», вядучы «Падляскага канцэрта па жаданнях».
* [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]] — аўтар праграмы «Адкуль наш род».
* Кастусь Бандарук — аўтар праграмы «Крыначка» і «Каментара».
* Генадзь Барбарыч — журналіст.
* Аляксандр Каверкаў і Таццяна Парашунтава — аўтары праграмы «Пункціры».
* Эля Бура — аўтар праграмы «Казкі малышам».
* Мікола Бянько — журналіст.
* Ганна Васілевіч — журналістка.
* Мілана Вераснёва — аўтар праграмы «Музычны веер», «Таямніцы імёнаў», ді-джэй.
* [[Зміцер Вайцюшкевіч]] і [[Максім Расціслававіч Жбанкоў|Максім Жбанкоў]] — аўтары праграмы «Мачо-клуб».
* Барыс Гарэцкі — журналіст, суаўтар праграмы з Наталляй Якавенка «Палітыка дэ-факта»
* [[Наталля Герасімюк]] — аўтар праграмы «Культурнае бязмежжа…», журналістка, штодня вядзе культурную афішу.
* Яўген Івін — журналіст, вядучы праграмы «Аўта-топ», агляд спартыўных навін.
* Алесь Зайцаў — журналіст.
* Таццяна Заміроўская — аўтар праграмы «Ад джаза да Баха».
* Яна Запольская — аўтар праграмы «Шчыра за гарбатаю», «Агляд беларускага інтэрнэта», вядзе «Акно ў Еўропу» журналістка.
* Элона Карпюк — аўтар праграмы «Словы з музыкай», ді-джэй.
* [[Алесь Краўцэвіч]] — аўтар праграм «Спакон вякоў», «Дэмакратыя без рэтушы».
* Зміцер Косцін — журналіст, аўтар праграм «Акно ў Еўропу», «З Бацькаўшчынай у сэрцы», вядучы «Падляшскага канцэрта пажаданняў»
* Віктар Парфёненка — журналіст.
* Улад Грынеўскі — журналіст.
* Валя Лаеўская — журналістка.
* Кірыл Смяглікаў — аўтар праграмы «Кіна прэм’ера», «Інтэлектуальная сфера», ді-джэй.
* Сяргей Сыс і Алена Лапцёнак — аўтары праваабарончай праграмы «Людзьмі звацца».
* [[Алег Хаменка]] — вядучы праграм «Радыё Тузін хітоў», «Фолк-брама».
* Уладзімір Хільмановіч — аўтар праграмы «Краязнаўчыя кропкі», «Імёны Гародні» у суаўтарстве з [[Андрэям Чарнякевічам]], агляд спартыўных навін.
* Ганна Шайкоўская — журналістка, вядучая «Падляшскага канцэрта пажаданняў».
* dj zona — аўтар праграмы «Сусветны хіт», «Басовішча на заўсёды».

''Супрацоўнікі:''

* Галіна Беденічук — сакратар.
* Альжбэта Тышук — бухгалтэр.
* Кшыштаф Ангельчык — тэхнічная база,
* dj zona — тэхнічная база, гукач.
* Яўген Маліноўскі — тэхнічная база,
* Стэфан Свярубскі — тэхнічная база.
* [[Віктар Стахвюк]] — вяшчальна-тэхнічны кансультант управы.

=== Памяць Рацыі ===
[[Файл:Radio Racyja 5.JPG|thumb|230px|Студыя Радыё Рацыя]]
1 кастрычніка 2009 года ў Беластоку ў свае 40 год памірае [[Альгерд Невяроўскі]]. Працаваў журналістам у Беластоку, выпускаў навіны, рыхтаваў матэрыялы і вёў аўта-перадачу. Да працы на Радыё Рацыя працаваў доўгі час на Радыё Свабода, супрацоўнічаў з СМІ Расіі і Польшчы. Пахаваны ў Мінску.

=== Госці Радыё Рацыя ===
Гасцямі Радыё Рацыя ад моманту яе абнаўлення [[2006]] год былі дзесяткі, калі не сотні вядомых асоб, пачынаючы ад дзяржаўных дзеячаў [[Беларусь|Беларусі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Літва|Літвы]] і канчаючы прадстаўнікамі грамады Беларусі.

Штодня на хвалях Рацыі можна пачуць міністраў, дэпутатаў, юрыстаў, праваабаронцаў, сенатараў і проста выбітных людзей. Дзякуючы Рацыі можна адсочваць важнейшыя падзеі разам з каментарамі і прадамі ад [[Зянон Пазняк|Зянона Пазняка]], [[Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч|Станіслава Шушкевіча]], [[Аляксандр Мілінкевіч|Аляксандра Мілінкевіча]], [[Анатоль Лябедзька|Анатоля Лябедзькі]], [[Аляксандр Казулін|Аляксандра Казуліна]], [[Сяргей Калякін|Сяргея Калякіна]], так і дзяржаўных асоб [[Беларусь|Беларусі]] [[Павел Латушка|Паўла Латушкі]], [[Віктар Анатольевіч Гайсёнак|Віктара Гайсёнка]] і інш.

У Рацыі ёсць і «сябры», якіх можна пачуць часцей іншых, якія даюць свае прагнозы, каментары ў асноўным, гэта палітолагі, якія гатовыя прадставіць слухачам радыё аб’ектыўную інфармацыю.

=== Перадачы Радыё Рацыя ===
'''Музыка тыдня'''

''Аўтар: [[Сяргей Будкін]]''

Цягам гадзіны ў праграме — самыя гарачыя навіны беларускай музычнай сцэны, апошнія айчынныя рэлізы і лідары продажаў, музычныя рарытэты і хіты на ўсе часы. Перадача разбітая на некалькі рубрыкаў — «Канцэрт тыдня», «Песьня тыдня», «Альбом тыдня», «Скандал тыдня», «Імяніннік тыдня» і інш.
Будзьце ў курсе і слухайце беларускае!

'''Жывая чытанка'''

''Аўтар: [[Сяргей Будкін]]''

«Жывая чытанка» — літаратурна-музычны праект Радыё Рацыя.
З навінкамі беларускай літаратуры слухачоў знаёмяць самі аўтары твораў — паэты, пісьменнікі, публіцысты. Героі «Жывой чытанкі» самі абіраюць месца чытання і самі замаўляюць музыку.
У «Жывой чытанцы» свае творы агучылі Уладзімір Арлоў і Святлана Аляксіевіч, Андрэй Хадановіч і Наталка Бабіна, Леанід Дранько-Майсюк і Павел Севярынец…

'''Краязнаўчыя кропкі'''

''Аўтар: [[Уладзімір Хільмановіч]]''

Калі вам хочацца адчуць старасвецкі дух ранейшай Беларусі, той Беларусі, якая напэўна ўжо адышла ў нябыт, вам варта наведаць мястэчка Гальшаны. Ад самой назвы ўжо нібы патыхае сівой даўніной. І сапраўды пачаткі Гальшанаў сягаюць у тыя часы, калі на нашай зямлі валадарылі напаўлегендарныя князі, што закладалі падмуркі ВКЛ.

'''Басовішча назаўсёды!'''

''Аўтар: [[DJ Zona]]''

Фестываль Музыкі Маладой Беларусі БАСОВІШЧА адбыўаецца адзін раз у год. Незабыўная атмасфера і добрая музыка. Як змагацца з чаканнем наступнага канцэрта?
Найлепш уключыць Радыё Рацья ў пятніцу а поўначы — тады якраз зможаце пачуць рэтрансляцыю канцэртаў якія ўдалося нам запісаць падчас фестывалю БАСОВІШЧА.
DJ Zona запрашае выслухаць размовы з музыкамі — іх выступы, а таксама архіўныя канцэрты з мінулых гадоў.

'''Культурнае бязмежжа…'''

''Аўтар: [[Наталля Герасімюк]]''

Межы бываюць розныя — дзяржаўныя, палітычныя, фізічныя і віртуальныя. Межам падапарадкоўваецца амаль усё. Амаль, бо не ўсё можна абмежаваць, закрыць, уціснуць у пэўны абшар.
Музыка, літаратура, мастацтва і наогул культура межам не падпарадкоўваюцца — тут проста бязмежжа. Культурнае бязмежжа — безкрэс, воля, свабода і поўная неабмежаванасць.
Гутаркі пра культуру памежжа-бязмежжа ў аўтарскай праграме Наталлі Герасімюк — «Культурнае бязмежжа». Культурнае Бязмежжа на Радыё Рацыя ў пятніцу а 15:10 і ў суботу а 08:10.

'''Словы з музыкай'''

''Аўтар: [[Ілёна Карпюк]]''

Жыццё складаецца з двох пластаў: слоў і музыкі. Шум дрэў гэта ўжо музыка, размова гэта вынік абмену слоў. Бывае, што адно з другім зыходзіцца, калі адмыслова — паўстае песня.
Песні, песенькі, прыпевы, кампазіцыі — усе формы можна сустрэць у праграме «Словы з музыкай». Няма тут ніякіх межаў, ні стылістычных, ні фармальных. Хаця асновай заўсёды будзе аўтарская песня як першапачатковая, асноўная, самая простая ў форме, але не па змесце, то побач яе можна пачуць соўл, джаз, рок, блюз і іх усялякія варыянты. Не забываем пра актуальныя падзеі ў канцэртным і фестывальным жыцці, рэляцыі, размовы, каментары, жывы кантакт са словам і музыкай. З асаблівай уважлівасцю сочым таксама за беларускім словам у музыцы.
Усё пад лозунгам настрою і людской камунікацыі, бо чым з’яўляецца песня без слухачоў.
«Словы з музыкай» чакаюць Вас кожную пятніцу, 19.05 па польскім часе і 20.05 па беларускім, а я чакаю Вашых галасоў у сваёй музычнай вёсцы па адрасе: ilovillage@gmail.com і на Skype па логіне: basovka10

'''Пункціры'''

''Аўтар: [[Таццяна Парашутава]], [[Аляксандр Каверкаў]]''

«Пункціры» — штотыднёвая паліфалагічна-сатырыстычная праграма ў стылі «інфармацыйны арт». Асновай выпускаў «Пункціраў» з’яўляюцца найбольш рэзанансныя падзеі тыдня з пункта гледжання харызматычных вядучых Аляксандра Каверкава і Таццяны Парашунтавай. Ацэнка персаналіяў і з’яў адбываецца з пазіцыі посткаланіяльнага сцёбу і публіцыстычнага экстрэмізму.
У кожным выпуску «Пункціраў» аўтары разважаюць наконт бягучай сацыяльна-палітычнай сітуацыі ў краіне, а таксама займаюцца вельмі няўдзячнай справай — прагназаваннем. Праўда, футуралагічныя высновы робяцца вельмі асцярожна, таму што беларуская палітыка — з’ява малапрадказальная, бо матывацыя яе асноўных актараў цяжка ўпісваецца ў рацыянальныя тлумачальныя схемы і ўцямныя канцэпцыі.
Героі праграмы не маюць дачынення да сапраўдных асоб, усе супадзенні маюць выпадковы характар.

'''З Бацькаўшчынай у сэрцы'''

''Аўтар: [[Зміцер Косцін]]''

З Бацькаўшчынай у сэрцы — сумесны праект Радыё Рацыі і Грамадcкага Абяднання Згуртаванне беларусаў свету Бацькаўшчына.
Гэта спроба аднавіць повязь раскіданых па свеце сыноў і дачок.
З Бацькаўшчынай у сэрцы — гэта магчымасць даведацца пра беларускае жыццё і беларусаў, якія апынуліся па-за межамі Радзімы і не згубілі з ёй сувязь.
Слухайце штосуботы ў 16.30 і штонядзелі 12.30 па беларускім часе.

'''Імёны Еўропы'''

''Аўтар: [[Уладзімір Давыдоўскі]]''

Гістарычная перадача на Радыё Рацыя. Заўсёды ў суботу а 14:30 і ў нядзелю а 23:30 па беларускім часе.
Ян Сабескі, Мікола Гусоўскі, Канстанцін Астрожскі і Мікалай Крыштаф Радзівіл — постаці нашага слаўнага мінулага. Іх імёны гэтак жа значныя для кожнага еўрапейца як і еўрапейскія хрысціянскія каштоўнасці для беларусаў.
Нашыя продкі выступілі на іх абарону ў сярэднявечнай бітве за Вену. А потым не аднойчы ахвяравалі сабой за ідэалы свабоды, незалежнасці і дэмакратыі. За ідэалы сучаснай Еўропы.
Пра людзей і справы, якія нас аб’ядноўваюць, — кожную суботу ў праграме «Імёны Еўропы».

'''Вынікі тыдня'''

''Аўтар: [[Сяргей Скулавец]]''

Якімі падзеямі мінулымі тыдзень увойдзе ў гісторыю? Усё пра найбольш важнае, актуальнае і значанае. Разважанні аналітыкаў і паведамленні з вуснаў відавочцаў і ўдзельнікаў. Абмеркаванне з экспертамі і высвятленне матываў і непасрэдных прычын падзеяў. Палітыка, эканоміка, грамадства, культура: у аснове ўсе аспекты грамдаскага жыцця. Вынікі тыдня: для ўсіх, хто жадае не толькі ведаць, але і разумець сутнасць падзеяў!

'''Радыё Тузін'''

''Аўтар: [[Алег Хаменка]]''

Радыё Тузін&quot;- радыёверсія галоўнага беларускага музычнага гіт-параду.
Радыё Тузін — порцыя самай свежай і актуальнай беларускай музыкі. Вядучы — Алег Хаменка.
Самыя папулярныя беларускія песні тыдня слухаем разам з Алегам Хаменкам.

'''Падляшскі тыдзень'''

''Аўтар: [[Міхась Сцепанюк]]''

У праграме асвятляюцца падзеі, якія адбыліся на Падляшшы цягам тыдня, галоўным чынам гэта грамадска-культурныя тэмы. Падзеі, якія датычаць нацыянальных меншасцей, што пражываюць на Падляшшы, а таксама ўсё, што з імі звязана.
Вядучымі тэмамі праграмы з’яўляюцца тыя падзеі, якія непасрэдна датычаць жыхароў рэгіёну. Шматбакова асвятляюцца культурныя і адукацыйныя мерапрыемствы, інвестыцыйныя планы мясцовых уладаў, важнейшыя змены ў органах улады, а таксам клопаты грамадзян і іх патрэбы.

'''Шчыра за гарбатай альбо з Рацыяй у гасцях'''

''Аўтар: [[Яна Запольская]]''

Цікавыя асобы, іх творчы шлях, жыццёвыя прынцыпы і стаўленне да людзей, мары і першае каханне. Пра ўсё гэта пагутарым шчыра, седзячы на канапе з кубачкам гарбаты ў руках. Нязмушаная хатняя абстаноўка і ціхая музыка… Што можа быць лепш для шчырай размовы на самыя розныя тэмы?
Адпачніце ад хатніх спраў і жыццёвых праблем. Кожную суботу ў 8.10 і кожную нядзелю ў 13.10 па беларускім часе запрашаем у госці да вядомых асоб і цікавых суразмоўцаў.

'''Казкі Малышам'''

''Аўтар: [[Эля Бура]]''

Дзіцячая перадача на Радыё Рацыя

'''PRESS-EXPRESS'''

''Аўтар: [[Сяргей Скулавец]]''

Наша жыццё на старонках выданняў Беларусі, якім чынам журналісты асвятляюць тыя ці іншыя падзеі і якія меркаванні выданняў найбольш цікавыя і грунтоўныя. Галоўныя артыкулы і асноўныя меркаванні ў дзяржаўных і недзяржаўных выданнях. Параўненне па зместу і знешняму выгляду беларускіх газет. Пра ўсё гэта ў супольным праекце Радыё Рацыя і тэлеканала Белсат «Прэс-Экспрэс»

'''Крыначка'''

''Аўтар: [[Кастусь Бандарук]]''

Духоўная перадача Крыначка кранае тэмы праваслаўя ў Польшчы, Беларусі і за мяжой. На хвалях Радыё Рацья выходзіць раз у тыдзень, у нядзелю. У перадачы кожны тыдзень — кароткія навіны з жыцця царквы. За імі каляндар святаў на надыходзячы тыдзень.

== Радыё Рацыя ў Літве ==
З 1 верасня 2009 года пачалася трансляцыя інфармацыйна-публіцыстычнай праграмы з 21.30 па 22.00 гадзіны (мінскі час) на хвалі Радыё з-над Віліі 103,8 ФМ. Штодзённа на працягу паловы гадзіны навіны і абмеркаванне асноўных падзей дня, якія асвятляюць журналісты Радыё Рацыя.

Перадачы «Рацыя» у літоўскім FM-этэры можна чуць у Лідзе, Паставах, Ашмянах штодзённа.

== Радыё Рацыя ў рэгіёнах ==
Рацыя мае свае прадстаўніцтва ў [[Брэст|Брэсце]], [[Бяроза|Бярозе]] (Ганна Васілевіч), [[Гродна]] (Ян Роман), [[Мінск]]у (Барыс Гарэцкі, Генадзь Барбарыч), [[Гомель|Гомелі]] (Мікола Бянько, Юлія Савец).

== Радыё Рацыя ў эфіры ==
[[Файл:Radio Racyja 7.JPG|thumb|230px|Студыя Радыё Рацыя]]
На сённяшні дзень Рацыю можна пачуць на памежным регіёне (Брэст, Гродна) на хвалі 98,1 FM. Эфір радыё крыгласутачны. Навіны Радыё Рацыя кожную гадзіну: ад 07:00 да 00:00 у будзённыя дні і ад 09:00 да 23:00 па суботах і нядзелях. Эфір прадстаўляюць [[Улад Грынеўскі]]. Навіны слухачы чуюць голасам [[Валя Лаеўская|Валі Лаеўскай]], [[Яна Запольская|Яны Запольскай]], [[Ганна Шайкоўская|Ганны Шайкоўскай]].

Эфір беларускамоўны, з боку вяшчання, а з боку музыкі, то беларускамоўнай музыкі 85 %.

== Радыё Рацыя ў Сеціве ==
Радыё Рацыя магчыма чуць кругласутачна і праз Сеціва, для гэтага трэба завітаць на афіцыйную старонку радыё (www.racyja.com) і выбраць адпаведныя функцыі. Сайт абнаўляецца: ад 08:00 да 23:00 у будні і ад 11:00 да 18:00 у выходныя. Мабільны дадатак з’явіўся ў 2015 годзе&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://tuzin.by/zhamerun/2533/radyjo-tuzin-ciapier-mozna-sluchac-z-dapamohaj.html|title=«Радыё Тузін» цяпер можна слухаць з дапамогай мабільнага дадатку (спампаваць)|last=Tuzin.fm|date=2015-10-30|language=be|publisher=[[Тузін Гітоў]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200405065036/https://tuzin.by/zhamerun/2533/radyjo-tuzin-ciapier-mozna-sluchac-z-dapamohaj.html|archive-date=2020-04-05|access-date=2020-04-05}}&lt;/ref&gt;. [https://air.racyja.com/racja128 Адрас] для праслухоўвання ў Сеціве — [https://air.racyja.com/racja128.m3u https://air.racyja.com/racja128]

== Моўнае пытанне Рацыі ==
У [[2007]] годзе было вырашына, што Радыё Рацыя карыстаецца наркамаўкай. Тады, гэта выклікала пэўнае непаразуменне з боку грамады, але як паказаў час, то гэта быў правільны выбар.

== Радыё Рацыя: спонсар і партнёр ==
З самога пачатку Радыё Рацыя выступіла як інфармацыйны спонсар і партнёр. Але толькі ў часы вяртання (з 2006) Рацыя больш пашырыла сваю спонсарскую падтрымку. Як інфармацыйны партнёр Беларускае Радыё Рацыя патрымлівае: грамадскую кампанію «[[Будзьма беларусамі!]]», штогод сумесна з [[Беларускае аб’яднанне студэнтаў|Беларускім аб’яднаннем студэнтаў]] (БАС) ладзіць маладзёжны фестываль «[[Басовішча]]», падтрымлівае інфармацыйна шматлікія грамадска-асветніцкія акцыі Маладога Фронту і іншых грамадскіх аб’яднанняў і партый. Падрымлівае розные канцэрты, у гэтым годзе ў прамым вяшчані выпускала «Амбасовішча», «Басовішча» і інш. Вялікі ўнёс Рацыі сумесна з тыднёвікам беларусаў у Польшчы «Ніва» у развіццё выдавецтва кніг пра малавядомыя падзеі, успаміны розных дзеячаў і інш. Акрамя гэтага, сотні іншых, больш малых праектаў.

== Задачы і мэты Рацыі ==
Галоўнай мэтай Беларускага Радыё Рацыя з’яўляецца стварэнне грамадзянам Беларусі доступу да незалежнай інфармацыі аб падзеях і развіцці сітуацыі ў Беларусі, Польшчы, Еўропе і свеце. Інфармацыя, якую транслюе Беларускае Радые Рацыя, заўсёды аператыўная, правераная і на беларускай мове. Радыё імкнецца да таго, каб яно было чутна па ўсёй тэрыторыі Беларусі, каб кожны грамадзянін гэтай краіны меў магчымасць атрымаць незалежную інфармацыю.

== Кантакт ==
15-472 Беласток, вул. Цепла 1/7. Skype: racyja.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons}}
* {{Афіцыйны сайт}}

{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Беларускія інтэрнэт-медыя}}

[[Катэгорыя:Радыёстанцыі на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Радыёстанцыі Літвы]]
[[Катэгорыя:Радыёстанцыі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Беларуская мова ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Цэнзура ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Беларускія СМІ ў замежжы]]
[[Катэгорыя:Беларускія СМІ]]</text>
      <sha1>ich1lcsv2bup6ypda5i0wtislj8k52p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яўген Васілевіч Мірановіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>27141</id>
    <revision>
      <id>5120662</id>
      <parentid>4526860</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:07:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4707" sha1="r7rv8dv9x8clgj07c5qlzds2ppbs7wu" xml:space="preserve">{{Навуковец 
 |Імя                  = 
 |Арыгінал імя         = 
 |Фота                 = 
 |Шырыня               = 
 |Подпіс               = Яўген Мірановіч выкладае для стыпендыятаў [[Стыпендыяльная праграма імя Кастуся Каліноўскага|Праграмы імя Каліноўскага]]; [[Варшава]], 16 сакавіка 2011
 |Дата нараджэння      = 
 |Месца нараджэння     = 
 |Дата смерці          = 
 |Месца смерці         =
 |Грамадзянства        = 
 |Навуковая сфера      = 
 |Месца працы          = 
 |Навуковая ступень    =
 |Навуковае званне     = 
 |Альма-матэр          = 
 |Навуковы кіраўнік    = 
 |Знакамітыя вучні     = 
 |Вядомы як            = 
 |Вядомая як           = 
 |Узнагароды і прэміі  = 
 |Роспіс               = 
 |Шырыня роспісу       = 
 |Сайт                 = 
 |Вікікрыніцы             = 
}}
{{Цёзкі2|Мірановіч}}
'''Яўген Васілевіч Мірановіч''' ({{ДН|2|9|1955}}) — беларускі і польскі [[гісторык]], грамадска-культурны дзеяч.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся на [[Усходняя Беласточчына|Беласточчыне]]. У 1980 годзе скончыў філіял Варшаўскага ўніверсітэта ў [[Беласток]]у (факультэт гуманітарных навук).

Галоўныя кірункі даследаванняў — беларуска-польскія стасункі, беларускі нацыянальны рух у Польшчы, найноўшая гісторыя Польшчы і Беларусі. Доктарскую дысертацыю на тэму «Беларуская нацыянальная меншасць у Народнай Польшчы (1944—1949)» абараніў у [[1990]] на факультэце журналістыкі і палітычных навук Варшаўскага ўніверсітэта, а габілітацыю «Нацыянальная палітыка Польскай Народнай Рэспублікі» ў [[2000]] на факультэце гістарычных навук таго ж універсітэта.

Я. Мірановіч — адзін з ініцыятараў стварэння ў 1990 годзе Беларускага дэмакратычнага аб'яднання. З [[1992]] г. галоўны рэдактар тыднёвіка [[Ніва (1956)|«Ніва»]], з [[1997]] — старшыня яго праграмнай рады.

Яўген Мірановіч — загадчык [[Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта|кафедры беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта]], аўтар шэрагу кніг, навуковых і публіцыстычных артыкулаў. Рэдактар часопіса «[[Białoruskie Zeszyty Historyczne]]»

== Асноўныя публікацыі ==
* Навейшая гісторыя Беларусі. — Беласток : Rada Programowa Tygodnika «[[Niwa]]», 1999. — 270 с.
* Найноўшая гісторыя Беларусі. — Санкт-Пецярбург : Неўскі прасцяг, 2003. — 243 с.
* Беларусы ў Польшчы (1918―1949): [пераклад з польскай мовы]. — Вільня [Вільнюс] : [[Інстытут беларусістыкі]]; Беласток, [[Беларускае гістарычнае таварыства]], 2010. — 191 с.
* Białorusini w Polsce, 1944—1949, Warszawa, 1993.
* Mniejszości narodowe w Polsce, (у суаўтарстве), Warszawa, 1998.
* Polityka narodowościowa PRL, Białystok, 2000.
* Historia Białorusi (X—XX w.), Podręcznik dla liceów ogólnokształcących, Białystok, 2001.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|10|||463}}
* {{Крыніцы/ЭГБ|5|||205}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Мірановіч Яўген}}
[[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Беластоцкага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Публіцысты Польшчы]]</text>
      <sha1>r7rv8dv9x8clgj07c5qlzds2ppbs7wu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Самаабарона Літвы і Беларусі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32728</id>
    <revision>
      <id>5120481</id>
      <parentid>5119676</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>вікіфікацыя</comment>
      <origin>5120481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8632" sha1="q013ceus7kpn07oyiurskr6yf3xadkh" xml:space="preserve">'''Самаабарона Літвы і Беларусі''', '''Самаабарона''' ({{lang-pl|Samoobrona,  Samoobrona Litwy i Białorusi}}) — польскія вайсковыя фарміраванні на тэрыторыі Літвы і Беларусі, акупіраванай у [[Першая сусветная вайна|1-ю сусветную вайну]] германскімі войскамі. Стваралася з мэтай абароны інтарэсаў мясцовага польскага насельніцтва, а таксама як авангард Польскай Арміі. 

== Гісторыя ==
Арганізацыя органаў Самаабароны Літвы і Беларусі пачалася летам-восенню [[1918]] афіцэрамі былога 1-га польскага корпуса генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Ю. Доўбар-Мусніцкага]] пры падтрымцы мясцовых польскіх палітычных колаў. Галоўнымі цэнтрамі самаабароны сталі [[Мінск]], [[Вільня]], [[Ліда]], [[Гродна]]; яе часці дзейнічалі ў [[Шчучын]]е, [[Свір (гарадскі пасёлак)|Свіры]], [[Вілейка|Вілейцы]], [[Ашмяны|Ашмянах]], [[Радунь|Радуні]], [[Эйшышкі|Эйшышках]].

Мінская самаабарона створана ў кастрычніку 1918 «Таварыствам самадапамогі вайсковых палякаў былых карпусоў» і [[Польская рада Мінскай зямлі|польскай Радай Мінскай зямлі]]. Яе арганізатарамі выступілі В. Рачкевіч, ген. А. Бернатовіч, ген. [[Уладзіслаў Вейтка|У. Вейтка]], палк. [[Фабіян Кабардо|Ф. Кабарда]] і інш. 28.10.1918 ген. Вейтка прызначаны кіраўніком усіх атрадаў Самаабароны, а палк. Кабарда — Самаабароны Беларусі. 3 прычыны зрыву перагавораў з камандаваннем беларускіх вайсковых фарміраванняў пра сумесную абарону Мінска ад наступаючых часцей Чырвонай Арміі 5.12.1918 атрад Мінскай самаабароны (1929 чал.) пакінуў горад.

У пачатку лістапада 1918 па ініцыятыве Р. Сапоцькі, паручнікаў [[Станіслаў Іваноўскі|С. Іваноўскага]] і В. Шукевіча створана Народная рада Лідскай зямлі як прадстаўнічы орган польскага мясцовага насельніцтва. Пры ёй дзейнічала Лідская самаабарона, якую па чарзе ўзначальвалі паручнік В. Шукевіч, ген. [[С. Макрэцкі]], капітан [[Пётр Мяніцкі|П. Мяніцкі]]. На пачатку снежня 1918 Лідская самаабарона налічвала 60 чал.

Арганізатарамі Шчучынскай самаабароны (пачала стварацца 13.11.1918) былі паручнік Б. Лістоўскі, падпаручнік [[Андрэй Брахоцкі|А. Брахоцкі]] і інш. Яе атрад (у сярэдзіне снежня 1918 аб’ядноўваў больш за 70 чал.) правёў некалькі аперацый з мэтай задушэння выступленняў мясцовых сялян. 7-8.1.1919 у мястэчку [[Васілішкі]] атрады Лідскай і Шчучынскай самаабароны аб’ядналіся і спрабавалі адбіць у бальшавікоў Ліду, але паход не ўдаўся. 17 студзеня пад націскам бальшавікоў аддзелы Самаабароны з [[Гурнофель|Гурнофеля]] адышлі да Шчучына.

12.11.1918 па ініцыятыве Б. Багатарэвіча, А. Спевака, Комара, Я. Шумінскага і ген. М. Сулеўскага (камандзір) створана Гродзенская самаабарона. Палітычнае кіраўніцтва ёй ажыццяўляла польская Галоўная рада Гродзенскай зямлі на чале з С. Іваноўскім, А. Жабакліцкім і ксяндзом Л. Жаброўскім. На пачатку студзеня 1919 Гродзенская самаабарона аб’ядноўвала 260 салдат і 20 афіцэраў, размяшчалася ў в. [[Капцёўка]].

Адной з апошніх арганізавалася самаабарона ў Эйшышках і Радуні (каля 60 чал.).

У выніку супрацьдзеяння германскага боку і наступлення Чырвонай Арміі 29.12.1918 Самаабарона Літвы і Беларусі ліквідавана, а яе часці фармальна ўвайшлі ў склад польскай арміі. Замест самаабароны, як органа кіраўніцтва польскімі вайсковымі фарміраваннямі на акупіраванай немцамі тэрыторыі, створана Генеральная акруга Літвы і Беларусі на чале з ген. Вейткам.

Пасля няўдалай [[Бітва за Вільню (1918—1919)|бітвы за Вільню]] 1-5.1.[[1919]] Віленская самаабарона інтэрніравана германскімі войскамі і адпраўлена на ст. Лапы, дзе ўлілася ў [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-беларускую дывізію]] войска польскага, астатняя яе частка (каля 500 чал.) накіравалася да Гродна. Каб засцерагчы сябе ад сумеснага выступлення польскіх вайсковых фарміраванняў, германскае камандаванне Гродзенскай крэпасці ў ноч на 16.1.1919 раззброіла атрад Гродзенскай самаабароны, які, аднак, не быў расфарміраваны. 14.1.1919 Віленскі атрад польскіх войск аб’яднаўся з часткамі Лідскай і Шчучынскай самаабароны і 26 студзеня рушыў праз [[Белавежская пушча|Белавежскую пушчу]] да Брэста. 27 студзеня палякі занялі [[Дзярэчын]], 29 — [[Ружаны]], 30 — [[Пружаны]], дзе заключылі з германскім камандаваннем дагавор аб польска-германска-ўкраінскай дэмаркацыйнай лініі. Аднак 8 лютага часці самаабароны ўвайшлі ў [[Жабінка|Жабінку]], а 9 лютага атакавалі [[Брэст]]. 10.2.1919 Віленскі атрад польскіх войск аб’яднаўся ў Брэсце з групай ген. А. Лістоўскага. У канцы лютага 1919 апошнім у склад польскага войска ўвайшоў атрад Гродзенскай самаабароны, які працягваў кантраляваць тэрыторыю на поўнач ад Ваўкавыска ў раёне [[Лунна|Лунны]], Волі, Алекшыц, [[Крынкі|Крынак]], [[Сакулка|Саколкі]].

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|Самаабарона Літвы і Беларусі}}

[[Катэгорыя:Беларусь у Першай сусветнай вайне]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Літвы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Польшчы]]
[[Катэгорыя:Літва ў Першай сусветнай вайне]]
[[Катэгорыя:Польшча ў Першай сусветнай вайне]]</text>
      <sha1>q013ceus7kpn07oyiurskr6yf3xadkh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120529</id>
      <parentid>5120481</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:22:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8632" sha1="3jhijjctgqyi9lovkxgg1u0dnrzcmtb" xml:space="preserve">'''Самаабарона Літвы і Беларусі''', '''Самаабарона''' ({{lang-pl|Samoobrona,  Samoobrona Litwy i Białorusi}}) — польскія вайсковыя фарміраванні на тэрыторыі Літвы і Беларусі, акупіраванай у [[Першая сусветная вайна|1-ю сусветную вайну]] германскімі войскамі. Стваралася з мэтай абароны інтарэсаў мясцовага польскага насельніцтва, а таксама як авангард Польскай Арміі. 

== Гісторыя ==
Арганізацыя органаў Самаабароны Літвы і Беларусі пачалася летам-восенню [[1918]] афіцэрамі былога 1-га польскага корпуса генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Ю. Доўбар-Мусніцкага]] пры падтрымцы мясцовых польскіх палітычных колаў. Галоўнымі цэнтрамі самаабароны сталі [[Мінск]], [[Вільня]], [[Ліда]], [[Гродна]]; яе часці дзейнічалі ў [[Шчучын]]е, [[Свір (гарадскі пасёлак)|Свіры]], [[Вілейка|Вілейцы]], [[Ашмяны|Ашмянах]], [[Радунь|Радуні]], [[Эйшышкі|Эйшышках]].

Мінская самаабарона створана ў кастрычніку 1918 «Таварыствам самадапамогі вайсковых палякаў былых карпусоў» і [[Польская рада Мінскай зямлі|польскай Радай Мінскай зямлі]]. Яе арганізатарамі выступілі В. Рачкевіч, ген. А. Бернатовіч, ген. [[Уладзіслаў Вейтка|У. Вейтка]], палк. [[Фабіян Кабарда|Ф. Кабарда]] і інш. 28.10.1918 ген. Вейтка прызначаны кіраўніком усіх атрадаў Самаабароны, а палк. Кабарда — Самаабароны Беларусі. 3 прычыны зрыву перагавораў з камандаваннем беларускіх вайсковых фарміраванняў пра сумесную абарону Мінска ад наступаючых часцей Чырвонай Арміі 5.12.1918 атрад Мінскай самаабароны (1929 чал.) пакінуў горад.

У пачатку лістапада 1918 па ініцыятыве Р. Сапоцькі, паручнікаў [[Станіслаў Іваноўскі|С. Іваноўскага]] і В. Шукевіча створана Народная рада Лідскай зямлі як прадстаўнічы орган польскага мясцовага насельніцтва. Пры ёй дзейнічала Лідская самаабарона, якую па чарзе ўзначальвалі паручнік В. Шукевіч, ген. [[С. Макрэцкі]], капітан [[Пётр Мяніцкі|П. Мяніцкі]]. На пачатку снежня 1918 Лідская самаабарона налічвала 60 чал.

Арганізатарамі Шчучынскай самаабароны (пачала стварацца 13.11.1918) былі паручнік Б. Лістоўскі, падпаручнік [[Андрэй Брахоцкі|А. Брахоцкі]] і інш. Яе атрад (у сярэдзіне снежня 1918 аб’ядноўваў больш за 70 чал.) правёў некалькі аперацый з мэтай задушэння выступленняў мясцовых сялян. 7-8.1.1919 у мястэчку [[Васілішкі]] атрады Лідскай і Шчучынскай самаабароны аб’ядналіся і спрабавалі адбіць у бальшавікоў Ліду, але паход не ўдаўся. 17 студзеня пад націскам бальшавікоў аддзелы Самаабароны з [[Гурнофель|Гурнофеля]] адышлі да Шчучына.

12.11.1918 па ініцыятыве Б. Багатарэвіча, А. Спевака, Комара, Я. Шумінскага і ген. М. Сулеўскага (камандзір) створана Гродзенская самаабарона. Палітычнае кіраўніцтва ёй ажыццяўляла польская Галоўная рада Гродзенскай зямлі на чале з С. Іваноўскім, А. Жабакліцкім і ксяндзом Л. Жаброўскім. На пачатку студзеня 1919 Гродзенская самаабарона аб’ядноўвала 260 салдат і 20 афіцэраў, размяшчалася ў в. [[Капцёўка]].

Адной з апошніх арганізавалася самаабарона ў Эйшышках і Радуні (каля 60 чал.).

У выніку супрацьдзеяння германскага боку і наступлення Чырвонай Арміі 29.12.1918 Самаабарона Літвы і Беларусі ліквідавана, а яе часці фармальна ўвайшлі ў склад польскай арміі. Замест самаабароны, як органа кіраўніцтва польскімі вайсковымі фарміраваннямі на акупіраванай немцамі тэрыторыі, створана Генеральная акруга Літвы і Беларусі на чале з ген. Вейткам.

Пасля няўдалай [[Бітва за Вільню (1918—1919)|бітвы за Вільню]] 1-5.1.[[1919]] Віленская самаабарона інтэрніравана германскімі войскамі і адпраўлена на ст. Лапы, дзе ўлілася ў [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-беларускую дывізію]] войска польскага, астатняя яе частка (каля 500 чал.) накіравалася да Гродна. Каб засцерагчы сябе ад сумеснага выступлення польскіх вайсковых фарміраванняў, германскае камандаванне Гродзенскай крэпасці ў ноч на 16.1.1919 раззброіла атрад Гродзенскай самаабароны, які, аднак, не быў расфарміраваны. 14.1.1919 Віленскі атрад польскіх войск аб’яднаўся з часткамі Лідскай і Шчучынскай самаабароны і 26 студзеня рушыў праз [[Белавежская пушча|Белавежскую пушчу]] да Брэста. 27 студзеня палякі занялі [[Дзярэчын]], 29 — [[Ружаны]], 30 — [[Пружаны]], дзе заключылі з германскім камандаваннем дагавор аб польска-германска-ўкраінскай дэмаркацыйнай лініі. Аднак 8 лютага часці самаабароны ўвайшлі ў [[Жабінка|Жабінку]], а 9 лютага атакавалі [[Брэст]]. 10.2.1919 Віленскі атрад польскіх войск аб’яднаўся ў Брэсце з групай ген. А. Лістоўскага. У канцы лютага 1919 апошнім у склад польскага войска ўвайшоў атрад Гродзенскай самаабароны, які працягваў кантраляваць тэрыторыю на поўнач ад Ваўкавыска ў раёне [[Лунна|Лунны]], Волі, Алекшыц, [[Крынкі|Крынак]], [[Сакулка|Саколкі]].

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭГБ|6-1|Самаабарона Літвы і Беларусі}}

[[Катэгорыя:Беларусь у Першай сусветнай вайне]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Беларусі (1918—1939)]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Літвы]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Польшчы]]
[[Катэгорыя:Літва ў Першай сусветнай вайне]]
[[Катэгорыя:Польшча ў Першай сусветнай вайне]]</text>
      <sha1>3jhijjctgqyi9lovkxgg1u0dnrzcmtb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Эдвард Жалігоўскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42981</id>
    <revision>
      <id>5120500</id>
      <parentid>5120384</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:42:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4892" sha1="dymcqxpvkhq6mgcjuz1q4mz3axfhqk6" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Жалігоўскі}}
{{пісьменнік}}
'''Эдвард Вітальд Жалігоўскі''', псеўданімы '''Antoni Sowa''' (Антоні Сава́), '''Autor «Jordanu»''', '''Onegdajski''' ([[20 ліпеня]] [[1816]], фальварак Мар’ямпаль [[Вілейскі павет (Расійская імперыя)|Вілейскага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], цяпер мясцовасць паблізу [[Карэкаўцы|Карэкаўцаў]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] — [[28 снежня]] [[1864]], [[Жэнева]], [[Швейцарыя]]) — польскі паэт, філосаф, грамадскі дзеяч.

== Жыццяпіс ==

У 1833—1836 гадах вучыўся ў [[Дэрпцкі універсітэт|Дэрпцкім універсітэце]]. У 1838 годзе арыштаваны за ўдзел у падрыхтоўцы паўстання пад кіраўніцтвам [[Ш. Канарскі|Шымана Канарскага]]; інтэрніраваны.

Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]] ў 1842 вярнуўся на Радзіму. У 1851 годзе зноў арыштаваны і сасланы ў [[Петразаводск]], потым у [[Арэнбург]]. Пасябраваў і падтрымліваў сувязі з [[Т. Шаўчэнка|Тарасам Шаўчэнкам]], прысвяціў яму верш «Да народнага паэта».

З 1858 года жыў у [[Санкт-Пецярбург]]у. Дапамагаў [[І. Агрызка|Іасафату Агрызку]] выдаваць газету «Slowo». Апублікаваў зборнікі «Poezye», «Dziś i wczoraj», драму «Jordan».

У 1860 годзе выехаў у Еўропу. Супрацоўнічаў у польскім эмігранцкім друку. Апошнія гады жыў у Жэневе.

== Творчасць ==
Аўтар антыпрыгонніцкай «драматычнай фантазіі» ў вершах «Ёрдан», яе працягу «Зорскі» (неапубл.; урыўкі ў 1858 чытаў Т. Шаўчэнку, які ў вершы «Перайманне Эдуарду Саве» выкарыстаў прыведзеную ў «Зорскім» беларускую народную песню «Пасаджу каля хаціны»), антыклерыкальнай паэмы «Манахі» (1850), зборніка «Паэзія» і «біяграфічна-этычных» нарысаў «Сёння і ўчора» (1858). 3 абурэннем пісаў у іх пра галечу беларускіх сялян, сцвярджаў права беларускага народа на сваю літаратуру, станоўча ацаніў «Ідылію» [[В. Дунін-Марцінкевіч|В. Дуніна-Марцінкевіча]]. Перапісваўся з [[А. Вярыга-Дарэўскі|А. Вярыгам-Дарэўскім]].

Пераклаў на польскую мову творы [[А. С. Пушкін|Аляксандра Пушкіна]] і [[Г. Гейнэ|Генрыха Гейнэ]].

== Ушанаванне памяці ==
[[Файл:Фото пам'ятного знака.jpg|thumb|Памятны знак у вёсцы [[Карэкаўцы]].]]
У вёсцы [[Карэкаўцы]] [[Вілейскі раён|Вілейскага раёна]] 20 верасня 2009 года адкрыты памятны знак сяброўству Эдварда Жалігоўскага і [[Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка|Тараса Шаўчэнкі]].&lt;ref name=&quot;Карэкаўцы&quot;&gt;[http://www.rh.by/by/39/50/497/ «Адкрыты памятны знак у гонар Шаўчэнкі і Жалігоўскага»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161014190616/http://www.rh.by/by/39/50/497 |date=14 кастрычніка 2016 }} («[[Рэгіянальная газета]]»)&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Мысліцелі і асветнікі Беларусі, X—XIX стст.: энцыклапедычны даведнік. — Мінск: БелЭн, 1995. — С. 429. ISBN 985-11-0016-1
* {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}}
* {{Крыніцы/ЭГБ|6-2|}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Жалігоўскі Эдвард}}
[[Катэгорыя:Польскамоўныя паэты]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Вілейскім раёне]]</text>
      <sha1>dymcqxpvkhq6mgcjuz1q4mz3axfhqk6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44825</id>
    <revision>
      <id>5120516</id>
      <parentid>4395432</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1813" sha1="3n1ib29llg1nx0isht9q34mehbobl15" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = 
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     = 
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec = 
 |фота               = Janki Lučyny street (Minsk) p04.jpg
 |памер фота         = 
 |подпіс             =
 |назва ў гонар = [[Янка Лучына|Янкі Лучыны]]
 |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
 |гістарычны раён    = 
 |метро              = 
 |індэкс             = 220112
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap = 
 |на карце яндэкс    = 
 |на карце гугл      = 
 |Commons            = 
 |sort               = 
}}
'''Вуліца Янкі Лучыны''' — вуліца ў [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскім]] раёне [[Мінск|Мінска]] ў жылым раёне [[Жылы раён Лошыца (Мінск)|Лошыца]] (мікрараёны Лошыца-1 і Лошыца-2), перасякаецца з [[Ігуменскі тракт (Мінск)|Ігуменскім трактам]]. Названа ў гонар беларускага паэта [[Янка Лучына|Янкі Лучыны]] (1851—1897).

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://photobuildings.com/list.php?uid=1195 Вуліца Янкі Лучыны ў архітэктурнай базе Рhotobuildings]
{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}

[[Катэгорыя:Лошыца (жылы раён)]]</text>
      <sha1>3n1ib29llg1nx0isht9q34mehbobl15</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альфрэд Нобель</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47599</id>
    <revision>
      <id>5120545</id>
      <parentid>4639881</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-12529-69</username>
        <id>164480</id>
      </contributor>
      <comment>арфаграфія</comment>
      <origin>5120545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10467" sha1="dsymryq2og8ld76gcoz3anzq2o974jm" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Альфред Бернхард Нобель''' ({{lang-sv|{{Audio|sv-Alfred Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}}}) (Псеўданім — Прадавец смерці; {{ДН|21|10|1833}}, {{МН|Стакгольм||}}, [[Швецыя]] — {{ДС|10|12|1896}}, {{МС|Сан-Рэма|у Сан-Рэма|}}, [[Італія]]) — [[Швецыя|шведскі]] хімік, інжынер, вынаходнік [[дынаміт]]а.
Завяшчаў свою велізарную маёмасць на ўстанову [[Нобелеўская прэмія|Нобелеўскай прэміі]]. У яго гонар названы сінтэзаваны хімічны элемент [[набелій]]. У гонар Нобеля названы Нобелеўскі фізіка-хімічны інстытут у Стакгольме&lt;ref name=&quot;mem&quot;&gt;[http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Nobel.html Кафедра фізхіміі РГУ:НОБЕЛЬ (Nobel), Альфрэд Бернхард] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130330094207/http://www.physchem.chimfak.rsu.ru/Source/History/Persones/Nobel.html |date=30 сакавіка 2013 }}&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
Альфрэд Нобель быў трэцім сынам Эммануэля Нобеля (1801—1872). У раннім дзяцінстве пераехаў з сям'ёй у Санкт-Пецярбург, дзе Эммануэль пачаў працу па распрацоўцы [[тарпеда|тарпед]]. У [[1859]] г. гэтым стаў займацца другі сын Эммануэля Нобеля — Людвіг Эммануэль Нобель (1831—1888). Альфрэд, вымушаны вярнуцца ў Швецыю з бацькам пасля банкруцтва сямейнай справы, прысвяціў сябе вывучэнню [[выбуховыя рэчывы|выбуховых рэчываў]], асабліва бяспечнай вытворчасці і выкарыстанню [[нітрагліцэрын]]у (адкрытага ў 1846 г. Асканіа Сабрэра).

На заводзе, які належаў сям'і Нобеля, адбылося некалькі выбухаў, у адным з якіх у 1864 загінуў малодшы брат Нобеля Эміль і яшчэ некалькі рабочых.

У 1888 годзе рэпарцёры памылкова апублікавалі ў газеце паведамленне пра смерць Нобеля. Гэта аказала на Альфрэда сур'ёзны ўплыў. Калі пра яго сталі пісаць «мільянер на крыві», «гандляр выбуховай смерцю», «дынамітны кароль», ён вырашыў зрабіць так, каб не застацца ў памяці чалавецтва «злыднем сусветнага масштабу»&lt;ref name=&quot;mem&quot; /&gt;

У 1889 годзе ён быў на [[Сусветны кангрэс міру|Сусветным кангрэсе міру]].

Альфрэд Нобель памёр 10 снежня 1896. Пахаваны на могілках ''Нора'' ў [[Стакгольм]]е.

== Дачыненне да зброі ==
На працягу ўсяго жыцця Нобель вызнаваў [[пацыфізм|пацыфісцкія]] ідэі&lt;ref&gt;http://www.dengi-info.com/archive/article.php?aid=1097 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20101122131931/http://dengi-info.com/archive/article.php?aid=1097 |date=22 лістапада 2010 }}&lt;/ref&gt;. Ён лічыў, што калі ў супернікаў з'явіцца зброя, якая можа маментальна знішчыць адзін аднаго, то яны зразумеюць, што нічога не выйграюць ад вайны, і спыняць канфлікт.

== Вынаходствы ==

=== Дынаміт ===
{{main|Дынаміт}}
Нобель адкрыў, што [[нітрагліцэрын]] у складзе інертнай субстанцыі, такой, як дыатамавая зямля ([[кізельгур]]), робіцца бяспечней і зручней для выкарыстання, і гэту сумесь у [[1867]] ён [[патэнт|запатэнтаваў]] пад назвай '''[[дынаміт]]'''.

=== Грымучы халадзец ===
Потым ён злучыў нітрагліцэрын з іншым высокавыбухавым рэчывам, [[порах]]ам, і атрымаў празрыстае жэлепадобнае рэчыва, больш высокай выбуховасці, чым дынаміт. '''Грымучы халадзец''', як ён быў названы, быў запатэнтаваны ў 1876 г. Потым рушылі ўслед доследы па складанні падобных камбінацый з нітратам калію, драўнянай масай і інш.

=== Балістыт і кардзіт ===
Праз некалькі гадоў Нобель вынайшаў '''балістыт''', адзін з першых нітрагліцэрынавых бяздымных порахаў, які складаецца ў адным з апошніх варыянтаў з роўных частак пораху і нітрагліцэрыну. Гэты парашок стане папярэднікам [[кардзіт]]у, а заява Нобеля пра тое, што яго патэнт складаецца з таксама і кардзіт, стане прадметам бязлітасных судовых разбораў паміж ім і [[Вялікабрытанія|Брытанскім]] урадам у 1894 і 1895 гг
.

'''[[Кардзіт]]''' таксама складаецца з нітрагліцэрыну і пораху, прычым даследчыкі жадалі выкарыстоўваць самы нітрыраваны займеннік пораху, нерастваральны ў сумесях [[Эфір (хімія)|эфіру]] і [[этылавы спірт|спірту]], тым часам як Нобелем было прапанавана выкарыстанне менш нітрыраваных формаў, растваральных у дадзеных сумесях.

Пытанне ўскладнялася тым, што на практыцы практычна немагчыма прыгатаваць адну з формаў у чыстым выглядзе, без прымешкі другой. У канчатковым выніку, суд вынес пастанову не ў карысць Нобеля.

Ад вытворчасці дынаміту, іншых выбуховых рэчываў і ад распрацовак нафтавых палёў [[Баку]] (Таварыства «[[Бранобель]]»), у якіх ён і яго браты [[Людвіг Нобель]] і [[Роберт Нобель]] сыгралі важкую ролю, Альфрэд Нобель назапасіў значную маёмасць.

== Нобелеўская прэмія ==
{{main|Нобелеўская прэмія}}
[[File:Gladiolus 'Alfred Nobel'.jpg|250px|thumb|Gladiolus 'Alfred Nobel' у Мінскім батанічным садзе]]
Хібная публікацыя ў [[1888]] [[некралог]]у Нобеля ў адной з французскіх газет з вымовай вынаходства ім дынаміту лічыцца той падзеяй, якое падпіхнула Нобеля да рашэння пакінуць пасля сваёй смерці нейкую больш каштоўную спадчыну&lt;ref name=&quot;mem&quot; /&gt;.

[[27 лістапада]] [[1895]] у Швецка-нарвежскім клубе ў [[Парыж]]ы Нобель падпісаў сваё завяшчанне, паводле якога вялікая частка яго маёмасці павінна была пайсці на заснаванне [[Нобелеўская прэмія|прэміі]], якая прысуджаецца па-за залежнасцю ад нацыянальнасці.

Фонд Нобелеўскай прэміі склала сума ў 31 мільён [[Шведская крона|крон]].

{{зноскі}}
== Літаратура ==
* Лявонава Е. На карысць чалавецтва: Пра Альфрэда Нобеля і Нобелеўскую прэмію // ЛіМ. № 41 (4739). 18 кастрычніка 2013.

== Спасылкі ==
{{wikiquote|Альфрэд Нобель|Альфрэда Нобеля}}
{{commons|Category:Alfred Nobel|Альфрэд Нобель}}
* http://www.peoples.ru/finans/undertake/nobel/
* [http://n-t.ru/nl/nobel.htm Альфрэд Нобель. Артыкул Олдена Уитмена] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20091002054816/http://n-t.ru/nl/nobel.htm |date=2 кастрычніка 2009 }}
* [http://www.humanistica.ru/nobel/ Альфрэд Нобель і нобелеўскі рух, як сацыяльны феномен XX стагоддзі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090415165919/http://www.humanistica.ru/nobel/ |date=15 красавіка 2009 }}
* [http://www.ozon.ru/context/detail/id/4250115/ Рускі капітал. Ад Дзямідавых да Нобеляў]
* [http://www.aska-life.com.ua/people/Alfred_Nobel.htm Альфрэд Нобель. Біяграфія] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120111094136/http://www.aska-life.com.ua/people/Alfred_Nobel.htm |date=11 студзеня 2012 }}
* [http://bratishka.ru/archiv/2009/6/2009_6_17.php Ігар Сафронаў. Чалавек, якога не ведаў ніхто] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160308021742/http://bratishka.ru/archiv/2009/6/2009_6_17.php |date=8 сакавіка 2016 }}

== Гл. таксама ==
* [[Эмануіл Нобель]]
* [[Хрыстафор Ледзяшоў]]
{{Нобелеўская прэмія}}
{{Wikidata/Ancestors}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Нобель Альфрэд}}
[[Катэгорыя:Хімікі Швецыі]]</text>
      <sha1>dsymryq2og8ld76gcoz3anzq2o974jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Квамэ Нкрума</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48622</id>
    <revision>
      <id>5120613</id>
      <parentid>5051955</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:29:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>151</id>
      </contributor>
      <comment>Replacing The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg with [[File:Kwame_Nkrumah_-_The_National_Archives_UK_-_CO_1069-50-1.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]:).</comment>
      <origin>5120613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39948" sha1="gjoqkas927zbwmovuqavefuiczjx50o" xml:space="preserve">{{Дзяржаўны дзеяч
 |беларускае імя          = Квамэ Нкрума
 |арыгінальнае імя     = Francis Nwia Kofie Kwame Nkru-mah
 |парадак              = 1
 |партрэт              = Kwame Nkrumah - The National Archives UK - CO 1069-50-1.jpg
 |шырыня партрэта      = 200px
 |подпіс              = 
 |тытул                = 
 |сцяг                 =
 |перыядпачатак         = 
 |перыядканец          = 
 |папярэднік       = 
 |пераемнік             = 
 |прафесія            = 
 |партыя               = 
 |дата нараджэння        = 
 |месца нараджэння       = 
 |дата смерці          = 
 |месца смерці         =
 |у шлюбе              =
 |дзеці                 = 
 |пахаваны            = в. [[Нкрофу]], у 1992 годзе перапахаваны ў Мемарыяльным парку імя Квамэ Нкрума ў [[Акра|Акры]]&lt;ref&gt;[http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E0CE5DD113FF931A35754C0A964958260 Nkrumah Is Buried Again — New York Times]&lt;/ref&gt;
 |нацыянальнасць       = [[нзіма]]
 |веравызнанне      = [[каталіцызм]]&lt;ref&gt;[http://www.nndb.com/people/924/000092648/ Kwame Nkrumah]&lt;/ref&gt;
 |бацька                 = Кофі Нганлома
 |маці                 = Элізабет Ньянібах
 |узнагароды              = 
 |Commons              = Kwame Nkrumah
}}
'''Квамэ Нкрума''' ('''Фрэнсіс Нвія Кофі Квамэ Нкрума''', {{lang-en|Francis Nwia Kofie Kwame Nkru-mah}}, [[21 верасня]] [[1909]], вёска Нкрофул, [[Гана]] — {{ДС|27|4|1972}}, [[Бухарэст]], [[Румынія]]), ганскі філосаф, сацыёлаг і палітолаг; першы прэм’ер-міністр (1957—1960) і першы прэзідэнт (1960—1966) незалежнай Ганы.

== Біяграфія ==

Квамэ Нкрума нарадзіўся 21 верасня 1909 года ў вёсцы Нкрофул (сучасны раён Заходняе Аханці ў Заходняй вобласці Ганы). Па традыцыі, прынятай у акан, дзіцяці далі імя ў адпаведнасці з днём тыдня, у які ён нарадзіўся, — Квамэ (субота). Па этнічнай прыналежнасці — нзіма, бацька і маці былі з аднаго племя, але з розных кланаў: бацька — з клана азона, маці — з клана анона. З-за таго, што ў нзіма спадчына перадаецца па матчынай лініі, Квамэ належаў клану маці. Па паходжанні, Квамэ мог прэтэндаваць на троны правадыроў двух плямёнаў — нсаэум і дадзьесо. Пры нараджэнні быў ахрышчаны паводле абраду рымска-каталіцкай царквы. Нарадзіўся ў сям’і рамесніка-ювеліра, які займаўся чаканкай. Быў адзіным сынам сваёй маці, аднак ў яго бацькі былі дзеці ад іншых жонак (усяго ў сям’і было чатырнаццаць чалавек). Разам з маці жыў у Нкрофуле да трох гадоў, пасля чаго яны пераехалі да бацькі, які працаваў у Халф-Асіні{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=9—19, 31.}}.

=== Навучанне на радзіме ===

У Халф-Асіні Квамэ пайшоў у мясцовую каталіцкую місіянерскую школу. Навучанне было платным, і не ўсе бацькі аддавалі сваіх дзяцей вучыцца, але маці Квамэ настаяла на гэтым. Школа была вельмі беднай, заняткі праходзілі ў адным пакоі, усе класы займаліся па чарзе. У школе ўжываліся цялесныя пакаранні. У дзяцінстве Квамэ быў рэлігійны, наведваў царкву і прыслугоўваў пры імшах{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=16—18.}}.

У школе Квамэ правучыўся восем гадоў, пасля чаго там жа стаў выкладчыкам. У 1926 годзе яго заўважыў рэктар Педагагічнага каледжа з Акры. Гэта стала паваротным момантам у жыцці Квамэ — з правінцыйнага гарадка ён трапіў у найбуйнейшы горад краіны, яе палітычны і культурны цэнтр. Нягледзячы на складанасці, Квамэ вырашыў не кідаць вучобу. У гэтым жа годзе ў яго памёр бацька, і вялікая сям’я распалася{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=62—63.}}{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=20—21.}}.

У 1927 годзе ў Ачымоце, горадзе блізу Акры, адкрыўся Каледж прынца Валійскага. Заснавальнікамі каледжа былі сэр Гордан Гагісберг, губернатар Залатога Берагу, Джэймс Эма Квегіір Агрэй, вядомы місіянер і настаўнік, і вялебны Аляксандр Фрэйзер. Пры падтрымцы прынца Валійскага каледж стаў самай адукаванай установай у краіне. Квегіір Аггрей, сам мясцовы ўраджэнец, дамогся таго, што выкладаць ў каледжы маглі і афрыканцы, а не толькі еўрапейцы. Каледж навучаў дзяцей з шасці гадоў, і ў ім дазвалялася вучыцца як хлопчыкам, так і дзяўчынкам. У адрозненне ад ранейшых місіянерскіх навучальных устаноў каледж дапускаў свабоднае навучанне рэлігіі. У будучыні выпускнікамі каледжа станавіліся такія знакамітыя дзеячы Ганы як Эдвард Акуфа-Ада, Джэры Ролінгс і іншыя. Першым афрыканцам сярод выкладчыкаў каледжа стаў сам Квегіір Агрэй, і яго асоба зрабіла моцнае ўражанне на Квамэ, разбудзіўшы ў ім «пачуццё нацыяналізму»{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=63.}}{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=21.}}. Ледзь зводзячы канцы з канцамі, Квамэ працягваў навучанне і на прыкладзе Агрэя пачаў марыць аб вучобе за мяжой.

У 1928 Педагагічны каледж быў аб’яднаны з каледжам прынца Валійскага, і Квамэ стаў адным з першых, каго рыхтавалі да выкладчыцкай дзейнасці ў Ачымоце. Ён вывучаў пачатку вышэйшай матэматыкі, увядзенне ў латынь, удзельнічаў у спектаклях. Разам з сябрамі па вучобе займаўся гульнёй на народных інструментах. У апошні год навучання Квамэ прызначылі прэфектам (старэйшым вучнем у школе, сачыльным за дысцыплінай), у гэты ж час ён пачаў цікавіцца аратарскім мастацтвам{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=25.}}.

У 1930 Квамэ скончыў навучанне, і яго запрасілі на пасаду выкладчыка рымска-каталіцкай пачатковай школы ў Эльміне. Працуючы настаўнікам, Квамэ рабіў спробы арганізаваць у Эльміне Асацыяцыю настаўнікаў. Праз год яго прызначылі дырэктарам школы ў Аксіме. У Аксіме ён пачаў рыхтавацца да экзаменаў у Лонданскі ўніверсітэт, аднак праваліў іх. Тут жа ён упершыню сустрэўся з С. Р. Вудам, сакратаром Нацыянальнага кангрэса Брытанскай [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыкі]], які пазнаёміў Квамэ з палітыкай і падтрымаў яго ідэю паехаць у Амерыку.

Праз два гады Квамэ перайшоў выкладаць у рымска-каталіцкую семінарыю ў Амісана, каля Эльміны. У яе сценах ён сур’ёзна задумваўся над тым, каб стаць членам ордэна езуітаў і прысвяціць сябе служэнню Богу. Аднак жаданне вучыцца далей атрымала ўверх, і Квамэ пачаў прадпрымаць намаганні для таго, каб апынуцца ў Амерыцы.

=== Навучанне за мяжой ===

Квамэ падаў заяву ва Універсітэт Лінкальна ў Пенсільваніі і атрымаў станоўчы адказ. Універсітэт Лінкальна быў адной з першых навучальных устаноў у Злучаных Штатах, якая дазваляла афраамерыканцам атрымаць вышэйшую адукацыю. Але, каб апынуцца ў Амерыцы, спачатку патрабавалася дабрацца да Англіі і атрымаць візу, бо амерыканскіх пасольстваў на Залатым Беразе не было. На ўсе гэтыя паездкі патрабаваліся грошы. Для таго каб іх здабыць, Квамэ дабіраецца безбілетнікам на параходзе ў Лагас, дзе жыў адзін з яго сваякоў, і той пагадзіўся яму дапамагчы. Квамэ адпраўляецца ў [[Лондан]], адкуль едзе ў ЗША і прыбывае туды ў канцы кастрычніка 1935 года, спазніўшыся на два месяцы да пачатку курса{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=30—31, 35}}.

Абмежаваны ў сродках, студэнт стараўся добра вучыцца, каб атрымліваць стыпендыю, якая магла часткова пакрыць яго выдаткі. Аднак даводзілася і падпрацоўваць: Квамэ працаваў асістэнтам ў бібліятэцы, афіцыянтам у сталовай, пісаў за ўзнагароджанне навучальныя даклады для іншых студэнтаў, гандляваў рыбай, працаваў на мылаварнай фабрыцы. Падчас летніх канікул Квамэ падпрацоўваў на марскіх судах далёкага плавання, пакуль на пачалася вайна. Скончыўшы ўстанову ў 1939 годзе, ён атрымлівае ступень бакалаўра эканомікі, сацыялогіі і тэалогіі. Квамэ хацеў працягнуць навучанне на факультэце журналістыкі [[Калумбійскі ўніверсітэт|Калумбійскага ўніверсітэта]], аднак для гэтага ў яго не было сродкаў. Больш за тое, у яго застаўся доўг у сваёй альма-матэр. У сілу гэтага ён быў вымушаны прыняць прапанову застацца ва ўніверсітэце Лінкальна на пасады асістэнта лектара па філасофіі{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=35—37.}}{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=63.}}.

Адначасова з выкладаннем Квамэ працягнуў адукацыю. Яго прынялі ў багаслоўскую семінарыю Універсітэта Лінкальна, ён слухаў курсы лекцый у Пенсільванскага універсітэце па філасофіі і педагогіцы. Квамэ чытаў шмат пропаведзей у цэрквах, наведвае негрыцянскія сям’і. У 1942 скончыў семінарыю са ступенню бакалаўра багаслоўя, а ў Пенсільванскім ўніверсітэце атрымаў ступень магістра педагагічных навук. Пачаў самастойна чытаць лекцыі па філасофіі, грэцкай гісторыі, гісторыі неграў. У лютым 1943 года атрымаў ступень магістра філасофіі ў Пенсільванскім універсітэце, пачынаў рыхтавацца да іспытаў на ступень доктара філасофіі.

Аднак цяжкія ўмовы жыцця падарвалі здароўе Квамэ. Ён быў вымушаны пастаянна ездзіць з аднаго універсітэта ў іншы. У выніку, ён трапіў у бальніцу з цяжкім запаленнем лёгкіх. Апынуўшыся ў крытычным становішчы, ён даў сабе зарок вярнуцца на радзіму{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=39.}}.

Прымаў удзел у стварэнні Інстытута афрыканскіх моў і культуры пры Пенсільванскага універсітэце. Стаўшы членам студэнцкага братэрства «Фі-Бэта-Сігма», удзельнічаў у Руху бацькі Дывайна, які прапаведаваў ідэі негрыцянскага рэлігійнага адраджэння. Арганізатар Асацыяцыі студэнтаў-афрыканцаў ЗША і Канады.

За час знаходжання ў ЗША Квамэ прасякнуўся ідэямі Маркуса Гарві. Асаблівае ўражанне на яго зрабіла кніга Гарві «Філасофія і погляды Маркуса Гарві», выпушчаная яшчэ ў 1923 годзе. Ўступіў у шырокую перапіску з трацкісцкай тэарэтыкамі Джэймсам Л. Р. Сірыл, Раяй Дунаеўскай, Грэйс Лі Богс. Устанавіў кантакт з такімі арганізацыямі як «Грамадская рада па афрыканскім справах», «Афрыканскі камітэт», «Камітэт вайны і свету» і інш. Квамэ цікавілі прынцыпы працы падобных арганізацый, іх эфектыўнасць. Менавіта ў Злучаных Штатах у Квамэ афармляюцца ідэі аб неабходнасці вызвалення ад каланіяльнага ладу ў Афрыцы.

У 1945 Квамэ пакінуў Амерыку, атрымаўшы пры гэтым у родным універсітэце тытул «найбольш выбітнага выкладчыка года».

=== Гады ў Лондане ===

З чэрвеня 1945 па лістапад 1947 Квамэ жыў у Вялікабрытаніі. Увесь гэты час ён здымаў пакой на Берлроуд, 60. Мэтай пераезду было вывучэнне правы і заканчэнне доктарскай дысертацыі па філасофіі. Квамэ запісаўся ў юрыдычную школу пры судовым Іне Грэйс-Ін, наведваў Лонданскую школу эканомікі, дзе сустрэўся з прафесарам Гаральдам Ласкі, чытаў лекцыі па палітычнай навуцы. Першапачаткова Кваме збіраўся правесці даследчую работу ў галіне этнафіласофіі, аднак захапіўся новай у той час тэорыяй пазнання. Ёй ён стаў займацца пад кіраўніцтвам прафесара Альфрэда Джулса Аера.

Паралельна з вучобай Квамэ актыўна ўдзельнічаў у палітычным жыцці. Адразу ж пасля прыезду ён уступіў у Саюз студэнтаў Заходняй Афрыкі і хутка стаў яго віцэ-прэзідэнтам. Пад кіраўніцтвам Квамэ Саюз развіўся ў вельмі актыўную арганізацыю, якая займаецца дапамогай якія прыязджаюць на навучанне афрыканцам і вядучую прапагандысцкую працу з мэтай паляпшэння ўмоў жыцця ў Заходняй Афрыцы.

Адбылося знаёмства Квамэ з Джорджам Падмарам. Сумесна з ім, а таксама з Т. Р. Маконенам і Пітэрам Генры Абрахамсам быў падрыхтаваны V Панафриканский кангрэс, які прайшоў у Манчэстэры ў кастрычніку 1945{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=55—56.}}. Абрахамс апісаў гэты перыяд у рамане «Вянок Майклу Удома», прататыпам галоўнага героя стаў Нкрума. Калегі прарабілі вялікую працу па арганізацыі мерапрыемства, на кангрэс удалося сабраць дзесяткі чалавек з усяго свету. Праграмай кангрэса стаў афрыканскі нацыяналізм, былі прынятыя дзве дэкларацыі, аўтарам адной з якіх, аб палiтычным свабодзе і эканамічным прагрэсе, быў Квамэ. Пасля заканчэння кангрэса быў створаны Працоўны камітэт для ажыццяўлення прынятай праграмы. Старшынёй камітэта быў абраны доктар Дзюбуа, а Квамэ прызначаны генеральным сакратаром.

Неўзабаве быў створаны заходнеафрыканскі нацыянальны сакратарыят, якому прызначалася роля арганізатарскага цэнтра панафрыканізму. Нкрума стаў яго сакратаром. Праграма Сакратарыята заклікала «змагацца за поўнае вызваленне ўсёй Заходняй Афрыкі». Заходняя Афрыка, як найбольш развіты ў эканамічным і палітычным адносінах рэгіён, павінна была стаць, паводле думкі Нкрума, плацдармам для вызвалення ад каланіялізму астатняй Афрыкі. Арганізаваны Падмарам і Нкрума «Гурток» задумваўся як тайнае таварыства для падрыхтоўкі «рэвалюцыйнага авангарду» у барацьбе за стварэнне «Саюза Афрыканскіх Сацыялістычных Рэспублік»{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=63.}}]. Нацыянальны сакратарыят становіцца вядомы па ўсім свеце, і Квамэ вырашае выпускаць газету — «New african», першы выпуск якой выходзіць у сакавіку 1946 года.

Нкрума кінуў дысертацыю і вывучэнне права, так як палітычнае жыццё паглынула яго цалкам. Нацыянальны сакратарыят арганізоўваў мноства мітынгаў і дэманстрацый, займаўся праблемамі афрыканскіх рабочых у Англіі.

У гэты час на радзіме Квамэ, у калоніі Залаты Бераг, Джозеф Данква стварыў Аб’яднаны канвент Залатога Берагу — палітычную партыю, паставіўшы сабе мэтай дасягненне незалежнасці краіны. Аднак у партыі не атрымлівалася стаць кіруючай сілай для народа. Да таго часу дзейнасць Кваме была шырока вядомая, і ён атрымлівае запрашэнне заняць пасаду генеральнага сакратара арганізацыі. Разумеючы, што гэты крок будзе мець велізарнае значэнне ў яго жыцці, Квамэ некаторы час вагаўся, лічачы, што канвент не падыходзіць для рэалізацыі яго задум. Аднак на пасяджэнні заходнеафрыканскага нацыянальнага сакратарыята было прынята рашэнне прыняць прапанову, і лёс Квамэ быў вырашаны{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=64—65.}}{{sfn|Нкрума, Кваме|1961|с=64—65.}}.

17 лістапада 1947 года Квамэ Нкрума пакідае Лондан, каб вярнуцца на радзіму.

=== Вяртанне на радзіму ===

У 1947 вярнуўся ў Залаты Бераг — тады быў створаны Аб’яднаны канвент Залатога Берагі (ОКЗБ), і ён заняў пост генеральнага сакратара. Аднак у 1948 годзе адбыўся разрыў Нкрума з ОКЗБ. У 1949 годзе ён заснаваў Народную партыю канвента (НПК) і прапанаваў лозунг «Незалежнасць неадкладна!». Дамагчыся пастаўленай мэты меркавалася рэалізацыяй праграмы «пазітыўнага дзеяння», якая прадугледжвала «законнае прымяненне забастовак, байкоту і несупрацоўніцтва на аснове прынцыпу поўнага ненасілля, якім карыстаўся Гандзі ў Індыі»{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=65.}}.

У 1948 і 1950 гадах арыштоўваўся за арганізацыю забастовак і дэманстрацый, у 1950—1951 — у турме.

У 1951 годзе адбыліся першыя выбары ў Заканадаўчы сход, якія прынеслі перамогу НПК. У выніку Нкрума ўжо на наступны дзень пасля выбараў, 9 лютага 1951 года, быў вызвалены з турмы. Яго сустракалі як правадыра. Натоўп данесла яго да машыны на руках{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66.}}. У той жа дзень Нкрума заявіў, што «не адчувае ні найменшай непрыязнасці да Брытаніі». Каланіяльныя ўлады былі прыемна здзіўлены яго міралюбным тонам. На наступную раніцу Нкрума быў запрошаны ў рэзідэнцыю губернатара, адкуль выйшаў «кіраўніком ценявога кабінета міністраў»{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66.}}.

Два разы, у 1954 і 1956 гадах, партыя Нкрума выйгравала усеагульныя выбары ва ўмовах жорсткай канкурэнцыі, а часам і тэрору з боку праціўнікаў, галоўным з якіх быў Кофі Бусіа. У ноч з 6 на 7 сакавіка 1957 года Залаты Бераг стаў незалежнай Ганай, а Квамэ Нкрума стаў яго першым прэм’ер-міністрам{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66.}}.

=== На чале незалежнай Ганы ===

6 сакавіка 1957 года, пасля абвяшчэння незалежнасці Ганы (так стаў называцца Залаты Бераг) у складзе Садружнасці, Нкрума стаў прэм’ер-міністрам. 1 ліпеня 1960 года Гана стала рэспублікай, а Нкрума — яе прэзідэнтам (пасада прэм’ер-міністра была скасаваная). У 1957—1958 і 1962—1963 ён таксама займаў пасаду міністра замежных спраў.

Да моманту здабыцця незалежнасці Гана валодала адной з самых развітых эканомік у Трапічнай Афрыцы: развіты таварны сектар (найбуйнейшы ў свеце экспарцёр какава-бабоў, горназдабыўная прамысловасць), даход на душу насельніцтва на ўзроўні Мексікі, найбольш развітыя сістэмы адукацыі і аховы здароўя і салідным валютным запасам (200 млн ф. ст.){{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66.}}. Да негатыўных фактараў ставіліся: ўразлівасць да ваганняў сусветнага рынку, адсутнасцю апрацоўчай прамысловасці, слабая ўзаемазвязанасць сектараў эканомікі, абмежаваныя магчымасці дзяржаўнага рэгулявання{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66.}}.

Расійскі гісторык-африканист С. В. Мазаў так характарызуе погляды Нкрума на шляху пераадолення адсталасці Ганы: «Нкрума быў апантаны ідэяй паскоранага развіцця Ганы, а затым і ўсёй Афрыкі, верыў, што Гана увойдзе ў лік індустрыяльна развітых краін пры жыцці аднаго пакалення, хацеў хутка перемахнуть гэты і дагэтуль не узяты Афрыкай бар’ер. Спачатку ён разлічваў, што эканамічны лібералізм і заходнія інвестыцыі стануць лакаматывам фарсіраванай індустрыялізацыі. Гэтага не адбылося… Патрабавалася новая ідэалогія і новы механізм развіцця. Нкрума знайшоў іх у сацыялізме»{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=66—67.}}.

З 1961 года ён — генеральны сакратар і пажыццёвы старшыня НПК. У 1964 годзе была ўведзена аднапартыйная сістэма, а Нкрума — абвешчаны пажыццёвым прэзідэнтам Ганы. Ператварэнне Ганы ў аднапартыйную дзяржаву вылілася ў стварэнне аўтарытарнага вождистского рэжыму, які практычна не быў звязаны з масамі&lt;ref&gt;История Тропической и Южной Африки в новое и новейшее время / Отв. ред. А. С. Балезин. — {{М.}}: ИВИ РАН, 2010. С. 149—150.&lt;/ref&gt;.

Увечары 1 жніўня 1962 года на Квамэ Нкрума, які вяртаўся ў Акру з сустрэчы з прэзідэнтам Верхняй Вольты Морысам Ямеога, быў здзейснены замах. У вёсцы Кулунгугу (Паўночная Гана) падчас яго сустрэчы з групай школьнікаў была падарваная бомба, схаваная ў букеце кветак. Адзін школьнік загінуў, 56 вучняў і людзей з акружэння прэзідэнта атрымалі раненні, але сам Квамэ Нкрума не пацярпеў&lt;ref&gt;{{артыкул|загаловак= Покушение на президента Ганы. Лондон. 2 августа. ТАСС|выданне= Известия|год=2 августа 1962 года}}&lt;/ref&gt;. У арганізацыі замаху былі абвінавачаныя міністр замежных спраў Ганы Эбенезер Ако-АджЭй, міністр інфармацыі Тавія Адамафіа, выканаўчы сакратар Народнай партыі канвента Кофі Крабэ, а таксама Джозэф Яау Ману і Роберт Бенджамін Ачэре. У далейшым яны былі прысуджаныя да розных тэрмінаў турэмнага зняволення&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=21921|title=Dr. Ebenezer Ako Adjei - An Appreciation|author=Ellison, Kofi.|date=Friday, 22 February 2002|publisher=GhanaWeb|lang=английский|accessdate=2011-12-27|archiveurl=https://www.webcitation.org/6ANqD2lDa?url=http://www.ghanaweb.com/GhanaHomePage/features/artikel.php?ID=21921|archivedate=2 верасня 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Былі абвешчаныя сацыялістычная арыентацыя, курс на мадэрнізацыю эканомікі шляхам развіцця пераважна дзяржаўнага сектара. У дзяржаўную ўласнасць перайшлі гандлёвы флот, сувязь, грамадзянская авіяцыя, большасць заходніх горнарудных кампаній, частка буйных гандлёвых фірмаў. Была ўведзена манаполія знешняга гандлю, створаны буйныя дзяржаўныя банкі. Фарсіраванымі тэмпамі ствараліся сельскагаспадарчыя кааператывы і дзяржгасы{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=67.}}.

Вынікам падобнай палітыкі стала стратнасць дзяржпрадпрыемстваў, правал кааперацыі сялянства, велізарныя выдаткі на будову прэстыжных аб’ектаў, дэфіцыт тавараў, павышэнне цэн і падаткаў. У многіх ганцаў сацыялізм стаў асацыявацца з пазбаўленнямі, нявыкананымі абяцаннямі ўлады, адсутнасцю грамадзянскіх свабод&lt;ref&gt;История Тропической и Южной Африки в новое и новейшее время. С. 150.&lt;/ref&gt;. Адным з нешматлікіх паспяховых праектаў быў гідраэнергетычны комплекс на Вольце, які ўступіў у строй у 1965 годзе. Аднак Нкрума не ўдалося дамагчыся ад заходніх інвестараў, каб алюмініевы завод працаваў на ганскім гліназёме, хоць паклады баксітаў для яго вытворчасці знаходзіліся недалёка ад плаціны. Баксіты даводзілася ўвозіць з-за мяжы і плаціць за іх цвёрдай валютай{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=67.}}.

Нкрума, будучы лідарам панафрыканізму, падаваў дапамогу нацыянальным рухам іншых афрыканскіх краін. На тэрыторыі Ганы праходзілі баявую і палітычную падрыхтоўку барацьбіты за свабоду многіх афрыканскіх калоній{{sfn|Мазов С. В.|2010|с=67.}}. Нкрума высунуў ідэю стварэння «Злучаных Штатаў Афрыкі», якія павінны былі стаць радыкальным сродкам дэкаланізацыі. Па яго ініцыятыве ў маі 1959 года быў створаны саюз Гана-Гвінея як «ядро Саюза афрыканскіх дзяржаў». У 1960 да Ганы і Гвінеі прыядналіся Малі. Нкрума стаў адным з ініцыятараў стварэння Арганізацыі афрыканскага адзінства (ААА){{sfn|Мазов С. В.|2010|с=68.}}.

Памылкі ў эканамічнай палітыцы і зніжэнне сусветных коштаў на какава-бабы (якія былі асноўнай экспартнай культурай Ганы) прывялі краіну да фінансава-эканамічнаму крызісу. 24 лютага 1966, падчас візіту Нкрума ў Пекін, у выніку ваеннага перавароту ён быў зкінуты. Лозунгам перавароту было: «Супраць аўтарытарнага рэжыму — за дэмакратычнае кіраванне». На справе ж звяржэнне Нкрума пацягнула за сабой шэраг ваенных пераваротаў і новых дыктатарскіх рэжымаў. Адным з вынікаў перавароту стала адмова ад сацыялістычнай арыентацыі Ганы.

=== Выгнанне ===

Пасля перавароту Нкрума больш ужо ніколі не вяртаўся ў Гану. Ён папрасіў палітычнага прытулку ў Гвінеі, дзе і застаўся па запрашэнні яе пажыццёвага прэзідэнта Ахмеда Секу Турэ; быў абвешчаны віцэ-прэзідэнтам. У апошнія гады жыцця шмат часу аддаваў тэарэтычнай дзейнасці, апублікаваў некалькі кніг, дзе спрабаваў пазначыць шляхі вырашэння праблем, якія іспытваюцца Афрыкай таго часу.

Жыў у Канакры. У жніўні 1971 вылецеў на лячэнне ў Бухарэст, дзе памёр ад рака скуры 27 красавіка 1972 года. Пахаваны ў роднай вёсцы; пазней астанкі былі перанесены ў сталіцу краіны Акру, дзе яму быў узведзены помнік, маўзалей і абсталяваны мемарыяльны парк.

== Працы ==
* ''Negro History: European Government in Africa'' // ''The Lincolnian'', April 12, 1938, p.&amp;nbsp;2 (Lincoln University, Pennsylvania)
* ''Ghana: The Autobiography of Kwame Nkrumah'' (1957) — ISBN 0-901787-60-4
* ''Africa Must Unite'' (1963) — ISBN 0-901787-13-2
* ''African Personality'' (1963)
* [http://www.marxists.org/subject/africa/nkrumah/neo-colonialism/index.htm ''Neo-Colonialism: the Last Stage of Imperialism''] (1965) — ISBN 0-901787-23-X
* ''Axioms of Kwame Nkrumah'' (1967) — ISBN 0-901787-54-X
* ''[http://www.marxists.org/subject/africa/nkrumah/1967/african-socialism-revisited.htm African Socialism Revisited]'' (1967)
* ''Voice From Conakry'' (1967) — ISBN 90-17-87027-3
* ''Handbook for Revolutionary Warfare'' (1968)
* ''Consciencism: Philosophy and Ideology for De-Colonisation'' (1970) — ISBN 0-901787-11-6
* ''Class Struggle in Africa'' (1970) — ISBN 0-901787-12-4
* ''The Struggle Continues'' (1973) — ISBN 0-901787-41-8
* ''I Speak of Freedom'' (1973) — ISBN 0-901787-14-0
* ''Revolutionary Path'' (1973) — ISBN 0-901787-22-1

== Крыніцы ==
{{reflist}}

== Літаратура ==
* {{кніга
 |аўтар         = Кваме Нкрума.
 |загаловак     = Автобиография / Пер. с англ
 |месца         = {{М.}}
 |выдавецтва    = Издательство иностранной литературы
 |год           = 1961
 |мова          = ru
 |ref           = Нкрума, Кваме
}}
* {{артыкул
 |аўтар      = Мазов С. В.
 |загаловак  = «Царство» Кваме Нкрумы
 |выданне    = «Восток: Афро-азиатские общества»
 |аўтар выдання = Российская академия наук, Институт востоковедения, Институт Африки
 |месца      = {{М.}}
 |выдавецтва = «Наука»
 |год        = 2010
 |нумар      = 1
 |старонкі   = 62—70
 |мова       = ru
 |ref        = Мазов С. В.
}}

== Спасылкі ==
* [http://vpered.wordpress.com/2011/11/24/nkrumah-class-characteristics-and-ideologies/ Кваме Нкрума. Клясові характеристики й ідеолоґії (1970)]{{ref-uk}}
* [http://vpered.wordpress.com/2014/11/06/nkrumah-intelligentsia/ Кваме Нкрума. Інтеліґенція й інтелєктуали (1970)]{{ref-uk}}

{{start box}}
{{succession box|before= Пост заснаваны |title=  [[Прэзідэнт Ганы]] |after=  [[Джозеф Артур Анкра]] |years=[[1 ліпеня]] [[1960]] — [[24 лютага]] [[1966]]}}
{{end box}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Нкрума Квамэ}}
[[Катэгорыя:Памерлі ад рака скуры]]
[[Катэгорыя:Рэвалюцыянеры Ганы]]
[[Катэгорыя:Прэзідэнты Ганы]]
[[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Ганы]]
[[Катэгорыя:Міністры замежных спраў Ганы]]
[[Катэгорыя:Сацыялісты]]
[[Катэгорыя:Асобы на марках]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]]</text>
      <sha1>gjoqkas927zbwmovuqavefuiczjx50o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Касцёл Святога Сымона і Святой Алены</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50871</id>
    <revision>
      <id>5120696</id>
      <parentid>5087297</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:19:11Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="219823" sha1="2yew6ffx3zl2sb1md9ztlvkzngo2nx4" xml:space="preserve">{{Славутасць
| Тып = Сабор
| Беларуская назва = Касцёл Святога Сымона і Святой Алены
| Арыгінальная назва = 
| Выява = Čyrvony kaścioł - Miensk.jpg
| Подпіс выявы = Касцёл Святога Сымона і Святой Алены
| Шырыня выявы = 
| Статус = {{ГККРБ 4|713Г000229}}
| Краіна = Беларусь
| Краіна2 = 
| Назва месцазнаходжання = Горад
| Месцазнаходжанне = Мінск
| lat_dir = N
| lat_deg = 53
| lat_min = 53
| lat_sec = 47.47
| lon_dir = E
| lon_deg = 27
| lon_min = 32
| lon_sec = 50.92
| region = 
| CoordScale = 
| Канфесія = [[каталіцтва]]
| Епархія = [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія]], [[дэканат Мінск-Захад]]
| Добрапрыстойнасць = 
| Ордэнская прыналежнасць = 
| Тып кляштара = 
| Тып будынка = [[касцёл]]
| Архітэктурны стыль = [[неараманскі стыль]]
| Аўтар праекта = [[Томаш Пайздэрскі]]
| Будаўнік = 
| Заснавальнік = [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]]
| Першае згадванне = 
| Заснаванне = 
| Асноўныя даты = {{Славутасць/Даты||||||}}
| Скасаваны = 
| Пачатак будаўніцтва = 1905
| Заканчэнне будаўніцтва = 1910
| Будынкі = {{Славутасць/Будынкі||||||}}
| Прыбудоўкі = 
| Вядомыя жыхары = 
| Рэліквіі = фотакопія Турынскай плашчаніцы; [[Фаўстына Кавальская|рэліквіі Св. Фаўстыны Кавальскай]]; [[Ян Павел II|рэліквіі Св. Яна Паўла II]]
| Настаяцель = Франц Рудзь
| Стан = рэканструкцыя
| Сайт = http://chyrvony.by
| На карце = Беларусь Мінск Цэнтр
| Commons = Church of Saints Simon and Helena, Minsk
}}
'''Касцё́л Свято́га Сымо́на і Свято́й Але́ны''' (таксама вядомы як '''Чырво́ны касцё́л''') — каталіцкі парафіяльны [[касцёл]] у [[неараманскі стыль|неараманскім стылі]] ў [[Мінск]]у, пабудаваны ў [[1905]]—[[1910]] гг. на грошы [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдварда Адамавіча Вайніловіча]] (1847—1928), вядомага гаспадарчага і палітычнага дзеяча [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] і [[Беларусь|Беларусі]], віцэ-старшыні (а з [[1907]] г. і старшыні) [[Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі|Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі]], у памяць аб яго заўчасна памерлых дзецях — Сямёну (Сымону) і Алене Вайніловічах. Касцёл знаходзіцца на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]] ў непасрэднай блізкасці ад [[Дом урада (Мінск)|Дома ўрада]] і з’яўляецца адным з сімвалаў Мінска. Ён атрымаў у народзе неафіцыйную назву «Чырвоны касцёл» з-за колеру дахоўкі і цэглы, з якой быў пабудаваны, і з’яўляецца вялікай святыняй, помнікам культуры і гісторыі, які абараняецца законам [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. Пры касцёле пахаваны сам [[фундацыя|фундатар]] [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]].

== Перадгісторыя ==
Перад падзеламі [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] [[Мінск]] быў адным з буйнейшых каталіцкіх цэнтраў у краіне&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С.'']]
|частка     = Колькі шчыгулаў да разуменьня Менску
|загаловак   = Прамоўленае
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = С. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЭГУ
|год      = 2008
|том      = 
|старонкі    = 107
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;: у горадзе налічвалася 11 каталіцкіх касцёлаў і кляштараў (а ў межах Мінска пачатку XX ст., улічваючы [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы і Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Фарны касцёл на Траецкай гары]], [[Касцёл Святой Тройцы на Залатой Горцы|касцёл Святога Роха на Залатой Горцы]] і [[Касцёл Узвіжання Святога Крыжа (Мінск)|касцёл Узвышэння Святога Крыжа]] на Кальварыі, — 14), 4 уніяцкія царквы і 3 кляштары і толькі 1 праваслаўны манастыр&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С.'']]
|частка     = Колькі шчыгулаў да разуменьня Менску
|загаловак   = Прамоўленае
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = С. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЭГУ
|год      = 2008
|том      = 
|старонкі    = 108
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай і ўваходжання літоўска-беларускіх зямель у склад [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] ў [[1798]] г. была заснавана [[Мінская дыяцэзія (гістарычная)|Мінская каталіцкая дыяцэзія]] (1798—1869), а былы касцёл езуітаў ператвораны ў [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|кафедральны Марыінскі касцёл]]. На працягу [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] большая частка каталіцкіх храмаў была зачынена, а пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]] расійская ўлада яшчэ болей узмацніла палітыку русіфікацыі, адкрыцця праваслаўных цэркваў, закрыцця каталіцкіх касцёлаў і барацьбы з любымі праявамі «польскай» і польскамоўнай культуры ў «заходніх губернях» імперыі. Так, у [[1869]] г. была ліквідавана Мінская каталіцкая дыяцэзія, а ў горадзе застаўся толькі адзін вялікі каталіцкі Мінскай дыяцэзіі [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|кафедральны Марыінскі касцёл]], які пасля ліквідацыі панізіў свой статус і стаў толькі парафіяльным. Па-за межамі горада (на Залатагорскіх могілках) знаходзіўся толькі невялікі мураваны [[Касцёл Святой Тройцы на Залатой Горцы|касцёл Святой Тройцы]]. Яшчэ адзін каталіцкі храм, а дакладней [[капліца]], стаяў на Кальварыйскіх могілках, што знаходзіліся на адлегласці некалькіх кіламетраў ад Мінска&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 11
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

На працягу стагоддзя колькасць жыхароў горада толькі ўзрастала. У [[1897]] г. у [[Мінск]]у мелася болей за 90 тысяч жыхароў самых розных канфесій. Для значнай колькасці каталіцкіх вернікаў у горадзе па-ранейшаму меўся толькі адзін вялікі каталіцкі [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|касцёл]], які не мог у святочныя дні прыняць усіх жадаючых, шмат з якіх нават у люты мароз і завіруху займалі падчас набажэнстваў увесь пляц перад касцёлам аж да самага [[Дом губернатара (Мінск)|дома губернатара]]. Неабходнасць другога касцёла ў горадзе, спецыяльна ў кірунку да Брэсцкага вакзала, у якім горад пачаў бурна пашырацца, была відавочнай не толькі для духоўных і гарадскіх улад, але і для высокага кіраўніцтва [[Паўночна-Заходні край|«Паўночна-Заходняга краю»]], неахвотна пазіраючага на праявы каталіцкай набожнасці.

Каталіцкія вернікі ўзнялі пытанне аб дазволе расійскіх улад на будаўніцтва яшчэ аднаго касцёла. [[20 чэрвеня]] [[1897]] г. у Мінскую гарадскую думу звярнуліся Ф. Віткоўскі, Ян Філіповіч-Дубовік, [[Ігнат Ігнатавіч Віткевіч|Ігнат Віткевіч]] з просьбай, у якой было запісана, што [[Губернатары Мінскай губерні|мінскі губернатар]] (1886—1902) {{нп3|Мікалай Мікалаевіч Трубяцкі||ru|Трубецкой, Николай Николаевич}}: ''«&lt;…&gt; заявіў нам, просьбітам, што для таго, каб хадайніцтва аб пабудове ў Мінску рымска-каталіцкага касцёла магло мець поспех, неабходна пашукаць месца для будаўніцтва і скласці план і каштарыс&lt;…&gt; Азнаёміўшыся як з гарадскімі, так і прыватнымі пляцамі, мы прышлі да пераканання, што адзінае прыдатнае месца для будаўніцтва касцёла — гэта пусты пляц гарадской зямлі, які знаходзіцца на рагу Пецярбургскай і Каломенскай вуліц і заняты пад гарадскі дрывяны склад. А таму маем гонар пакорна прасіць гарадскую думу ўвесь названы пляц аддаць пад будаўніцтва рымска-каталіцкага касцёла»''. [[25 жніўня]] [[1897]] г. Мінская гарадская дума прыняла пастанову: ''«Аддаць камітэту па будаўніцтве пляц зямлі, на якім знаходзіцца дрывяны склад, у арэнду тэрмінам на 99 год па 4 капейкі за квадратную сажань»''&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 13
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Копія гэтай пастановы была накіравана мінскім губернатарам князем Трубяцкім у Міністэрства ўнутраных спраў Расійскай імперыі ў [[Санкт-Пецярбург]]. Міністэрскія чыноўнікі, спасылаючыся на тое, што рашэнне пра будаўніцтва новага касцёла не было ўзгоднена з кіраўніцтвам Мінскай праваслаўнай епархіі і не атрымала падтрымкі ў самім міністэрстве, адпісалі, што: ''«пастанова гарадской думы аб здачы ў арэнду зямлі пад рымска-каталіцкую царкву не можа быць прыведзена ў выкананне»''. Адначасова мінскі губернатар Трубяцкі ў сваім лісце ад [[8 студзеня]] [[1898]] г. запатрабаваў ад гарадской думы, каб яна анулявала свой дазвол. На некалькі год справу аб будаўніцтве новай каталіцкай святыні давялося спыніць&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 14
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

[[Выява:Siemion Woynillowicz 1885-1897 - foto bf 1890 AD.JPG|left|thumb|Сямён (Сымон) Вайніловіч — сын Эдварда Адамавіча Вайніловіча]]
У тым жа 1897 г. у прыватным жыцці [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдварда Вайніловіча]] (1847—1928), сярэднезаможнага ўласніка маёнтка Савічы ў [[Слуцкі павет|Слуцкім павеце]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]], аўтарытэтнага доўгачасовага віцэ-старшыні (1888—1907) [[Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі|Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі]] і вядомай асобы ў [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] і ўсіх «заходніх губернях», здарылася трагедыя — ад скарлаціны памёр яго дванаццацігадовы сын Сямён (Сымон). Гэтая смерць вельмі моцна ўдарыла па Эдвардзе Вайніловічу і яго жонцы Алімпіі, у якіх засталася толькі адна дачка Алена (Гелена-Бянігна). Пазней у сваім тастаменце Эдвард Вайніловіч запісаў, што толькі вера была той сілай, якая дазволіла перажыць гора: ''«Правіца Божая павісла нада мною, я стаў звяном, вырваным з ланцуга, але гэтая ж Правіца Божая падняла мяне. Бог напоўніў мяне сілай, каб я не ўпаў. Бог збярог мне дачку, добрыя якасці характару і розум якой былі мне відавочным знакам Божай міласэрнасці над маёй галавой; яны не дазвалялі мне ўпасці ў апатыю і сумненне»''&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 23
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.

У [[1903]] г. у Мінскую гарадскую думу была ў чарговы раз накіравана заява ад прадстаўнікоў парафіян [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|кафедральнага касцёла]] і камітэта па будаўніцтве касцёла. Пад лістом, у якім даказвалася патрэба будаўніцтва новай святыні, было сабрана болей за 2 тысяч подпісаў жыхароў Мінска, сярод якіх былі вядомыя і паважаныя ў горадзе людзі. У заяве было напісана, што: ''«у выпадку дазволу будаўніцтва касцёла міністэрствам унутраных спраў горад прапануе даць пад будаўніцтва пляц і дапусціць нас, просьбітаў, да здымкі планаў гарадскога ўчастка пры хадайніцтве аб дазволе будаўніцтва новага касцёла ў горадзе Мінску. Разам з тым, мы ў інтарэсах станоўчага вырашэння мяркуемага хадайніцтва пакорна просім думу знайсці магчымым, акрамя ўжо прызначанага пляца (былы дрывяны склад), назваць яшчэ адзін прыдатны для будаўніцтва пляц на той выпадак, калі будаўніцтва касцёла на першым пляцы прызнана будзе па якой-небудзь прычыне нязручным»''&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;. Мінская гарадская дума на сваім пасяджэнні [[27 кастрычніка]] [[1903]] г. прыняла пастанову: ''«у выпадку дазволу адпаведнай уладай будаўніцтва ў горадзе Мінску другога рымска-каталіцкага касцёла адвесці пад будаўніцтва касцёла патрэбны для таго ўчастак гарадской зямлі на месцы былога дрывянога склада (рог Каломенскай і Пецярбургскай вуліц) альбо на рагу Захар’еўскай і Трубнай вуліц, зважаючы на тое, які з гэтых участкаў будзе болей прыдатны для будаўніцтва касцёла»''&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 15
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Неўзабаве было сабрана болей за 2000 подпісаў пад лістом, у якім грунтоўна даказвалася неабходнасць будаўніцтва ў горадзе новай каталіцкай святыні. Але патрэбны былі фундатары, бо ініцыятыва грамадскага камітэта па будаўніцтве касцёла магла хутка скончыцца проста з-за недахопу сродкаў на будоўлю.

== Трагедыя Эдварда Вайніловіча і яго ініцыятыва пабудовы касцёла ==
І ў гэты час сям’ю Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў напаткала яшчэ адна трагедыя: у тым жа [[1903]] г., не дажыўшы аднаго дня да свайго 19-годдзя, памерла і іх дачка Гелена (Алена) ад запалення лёгкіх. Гэта было апошняе дзіця ў сям’і Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў. Пад канец жыцця, калі трагічныя адчуванні перацярпеліся, пра свой роздум і пакорнасць Божай волі Эдвард Вайніловіч напісаў у сваім тастаменце: ''«Вялікі, Моцны, Магутны Пан Анёлаў, моцнае плячо Яго ўдары дзеліць паводле сваёй меры, а потым падымае чалавека, каб ён іх пераносіў і не ўпаў, а вытрымаў аж да канца, каб перамагла справядлівасць. З калісьці моцнага дрэва майго роду ападаў лісток за лістком, і я застаўся толькі як адна галінка, асуджаны на паміранне, нібы апаленае громам дрэва, якое ўжо ніякая вясна не ажывіць. Так хацеў Бог»''&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 14
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.
[[Выява:Alena Vajniłovič. Алена Вайніловіч.jpg|left|thumb|Алена Вайніловіч — дачка Эдварда Адамавіча Вайніловіча]]

Сына Сымона звалі ў гонар апостала Сымона, а дачку — як святую Алену, маці рымскага імператара [[Канстанцін I Вялікі|Канстанціна]], які зрабіў [[хрысціянства]] царквой. Жадаючы захаваць памяць аб сваіх дзецях, Эдвард Вайніловіч вырашыў пабудаваць касцёл у гонар Святога Сымона і Святой Алены, якія былі святымі заступнікамі яго дзяцей: ''«Пасля ўдараў, што па волі Усявышняга былі нанесеныя мне, я вырашыў зрабіць упрашальную ахвяру, пабудаваўшы святыню дзеля закліку заступнікаў сваіх памерлых дзяцей, Святога Сымона і Святой Алены, і выбраў для гэтага [[Мінск]] — горад, у якім я зрабіў найбольшую частку маёй грамадскай працы і ў якім будаўніцтва другой святыні было найбольш патрэбна. Пры тым хацеў, каб Мінск меў святыню, якая б мела пэўную своеасаблівасць на фоне рознакаляровых купалаў новых форм, і я меркаваў, што не можа быць, каб у натоўпе молячыхся на новым месцы і за мяне і за маіх памерлых, апошніх нашчадкаў старога мясцовага роду, не сказаў бы словы малітвы „Анёл Гасподні“»''&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 96
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.

З гэтай прычыны ў [[1904]] г. [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]] (1847—1928) звярнуўся са сваёй прапановай да грамадскага камітэта па будаўніцтве, што калі гарадская ўлада выдзеліць пляц пад забудову, то за ўласны кошт узвядзе святыню, але з умовай, што касцёл будзе з назвай указаных патронаў (Святога Сымона і Святой Алены) і ніхто не будзе ўмешвацца ў выбар архітэктурнага стылю храма і ў сам працэс яго будаўніцтва. Горад і камітэт, натуральна, вельмі ахвотна згадзіліся на прапанову Вайніловіча&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;.

Была выбрана дэлегацыя, з якой Вайніловіч паехаў у [[Санкт-Пецярбург]] і асабіста падаў просьбу да міністра ўнутраных спраў (1904—1905) Расійскай імперыі князя [[Пётр Дзмітрыевіч Святаполк-Мірскі|Пятра Дзмітрыевіча Святаполк-Мірскага]] (1857—1914), які яшчэ нядаўна быў [[Літоўскае генерал-губернатарства|віленскім генерал-губернатарам]] (1902—1904) і праславіўся ліберальнымі поглядамі. Міністр, хоць і быў праваслаўны, але памятаў, што яго дзед князь Ян Францавіч-Ксаверавіч Святаполк-Мірскі (1788—1868) быў каталіком, паслом [[Царства Польскае|Царства Польскага]] ў Расіі, а сам род паходзіць з [[Браслаўскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Браслаўскага павета]]. Акрамя таго, расійскі імператар [[Мікалай II (імператар расійскі)|Мікалай II]] спецыяльна паставіў Мірскага на гэтую пасаду, каб праводзіць ліберальную ўнутраную палітыку, што было вырашальным. Таму ў Мінску чакалі даволі хуткі дазвол на будаўніцтва касцёла.

== Гісторыя будаўніцтва касцёла Святога Сымона і Святой Алены ==

=== Архітэктурная стылёвая задумка ===
[[Выява:Jutrosin kościół św Elżbiety.jpg|left|thumb|Касцёл Святой Эльжбеты ў Ютросіне, 2007 г. Аўтар фота Ян Яршыньскі (Jan Jerszyński)]]
[[Выява:St. Aposteln Köln - Aussenansicht Nordseite - 1899.jpg|recht|thumb|{{нп3|Касцёл Святых Апосталаў, Кёльн|Касцёл Святых Апосталаў|ru|Апостольская церковь (Кёльн)}}у [[Кёльн]]е, пабудаваны ў [[XI стагоддзе|XI ст.]] Фота 1899 г.]]
[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]] вырашыў пабудаваць касцёл у гонар Святога Сымона і Святой Алены ў [[Раманскі стыль|раманскім стылі]], бо, як сам адзначыў у мемуарах, у часы росквіту раманскага стылю ў [[Еўропа|Еўропе]] [[хрысціянства]] яшчэ не было падзелена на [[каталіцызм|каталіцтва]] і [[праваслаўе]]: ''«Пачаў знаёміцца з узорамі і разнастайнымі архітэктанічнымі канцэпцыямі. Я не жадаў спыняцца на гатычным стылі, па-першае, таму, што ён стаў вельмі распаўсюджаны на той час пры будаўніцтве каталіцкіх святынь у [[Расія|Расіі]], па-другое, таму, што ён вельмі адрозніваўся ад стылю праваслаўных храмаў, якія існавалі ў нашым краі, і гэтым як бы падкрэсліваў падзел па веравызнанні класаў нашага грамадства, бо пераважная частка сялянства была праваслаўная, а землеўласнікі — каталікамі, і я спыніўся на раманскім стылі, росквіт якога прыпадае на час, калі [[праваслаўе|ўсходняя Царква]] існавала ў еднасці з [[Каталіцызм|Рымам]]»''&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;/&gt;. У гэтым праявілася вялікая талерантнасць Вайніловіча да розных канфесій і імкненне да еднасці грамадства, а не падзелу яго на варагуючыя лагеры.

У той час Вайніловічу на вочы трапілася ілюстрацыя з выявай {{нп3|Касцёл Святой Эльжбеты, Ютросін|касцёла Святой Эльжбеты|pl|Parafia św. Elżbiety w Jutrosinie}} ў [[Польшча|польскім]] мястэчку [[Ютросін]] пад [[Познань|Познанню]] (у [[Германская імперыя|Германскай імперыі]]), пабудаванага князямі [[Чартарыйскія|Чартарыйскімі]] па праекце польскага архітэктара [[Томаш Пайздэрскі|Томаша Пайздэрскага]] (1864—1908)&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 97
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;. У ютросінскім касцёле маюцца вітражы працы Юзафа Мехофера з [[Пагоня|гербам «Пагоня»]], родавым гербам князёў [[Чартарыйскія|Чартарыйскіх]]. Вайніловіч тут жа накіраваўся ў 1904 г. у [[Варшава|Варшаву]], дзе Пайздэрскі з 1903 г. жыў, працаваў і выкладаў у школе выяўленчага мастацтва (а ў 1905—1907 гг. быў [[прафесар]]ам Польскай акадэміі прыгожых мастацтваў). Да таго часу Пайздэрскі быў даволі вядомым архітэктарам і пабудаваў ужо некалькі касцёлаў у неараманскім (новараманскім) стылі: касцёл у Ютросіне, капліцу сям’і Ужоскаў у Данброве Гурнічай, касцёл у Зубранцах, капліцу сям’і Фляркоўскіх у Файславіцах пад [[Люблін]]ам. Новаму мінскаму касцёлу Святога Сымона і Святой Алены было наканавана стаць апошняй і самай значнай працай таленавітага майстра, хоць Пайздэрскі яшчэ пазней зрабіў у [[1907]] г. новы праект пагарэлага касцёла ў Грабаве (каля Казеніц, [[Польшча]]); касцёла ў [[Бжэсць Куяўскі|Брэсце-Куяўскім]] (Польшча) і касцёла салезіянаў ва [[Горад Уроцлавек|Уроцлаўку]] (Польшча)&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Fruba, P.
|частка     = Tomasz Pajzderski
|загаловак   = Polski Słownik Biograficzny
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = Padło Jan — Parczewski Franciszek.
|выданне    = 
|месца     = Wrocław etc.
|выдавецтва   = Ossolineum
|год      = 1980
|том      = XXV/1
|старонкі    = 34
|старонак    = 104
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.

Прагледзеўшы праект касцёла ў Ютросіне, параўнаўшы яго з выявамі ўжо існуючых у беларускім краі нешматлікіх архітэктурных помнікаў у [[Раманскі стыль|раманскім стылі]], а галоўнае — з велічнымі [[Раманскі стыль|раманскімі]] храмамі над нямецкім [[Рэйн]]ам, успомніўшы сваё ўражанне ад італьянскага падарожжа, [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Вайніловіч]] пры [[Томаш Пайздэрскі|Пайздэрскім]] выбраў адзін з тыпаў раманскага храма. Мінскі Чырвоны касцёл у многім падобны на неараманскі касцёл Святой Эльжбеты ў Ютросіне, які мае аналогіі з раманскім саборам у нямецкім [[Бамберг]]у і храмам Святых Апосталаў і храмам Святога Куніберта ў [[Кёльн]]е. Так было вырашана будаваць касцёл у [[неараманскі стыль|неараманскім (новараманскім) стылі]]&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;. Касцёлу Святога Сымона і Святой Алены архітэктар Томаш Пайздэрскі надаў і ўнікальныя рысы, бо ў стылі касцёла назіраюцца формы не толькі [[Раманскі стыль|раманскага стылю]], але і элементы [[готыка|готыкі]] і [[мадэрн]]а.

Касцёл Святога Сымона і Святой Алены ў Мінску стаў адным з рэдкіх узораў неараманскага стылю ў Расійскай імперыі. Атрымаўшы прызнанне ў [[Варшава|Варшаве]] пасля праекта (1900—1902) касцёла ў Ютросіне (Германская імперыя) і пераехаўшы ў [[1903]] г. у Варшаву (Расійская імперыя), Томаш Пайздэрскі разлічваў яшчэ будаваць касцёлы ў неараманскім стылі ў расійскай частцы Польшчы, аднак у пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] сярод эліты Расійскай імперыі раслі антынямецкія настроі, што перашкодзіла распаўсюджанню касцёлаў «нямецкага тыпу» у імперыі. Новы неараманскі касцёл Святога Сымона і Святой Алены ў Мінску стаў унікальным прыкладам таленту Томаша Пайздэрскага ў Расійскай імперыі.

=== Грамадскі камітэт па будаўніцтву касцёла ў Мінску ===
[[Выява:Edward Woynillowicz 1847-1928 - bf 1917 AD.jpg|left|thumb|[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]] (1847—1928)]]
Тым часам у Мінску [[20 верасня]] [[1904]] г. у канцылярыі губернатара быў зарэгістраваны той самы ліст, які падпісала болей за 2000 жыхароў горада. У гэтым лісце было напісана: ''«Што датычыць месца для будаўніцтва, дык такое прапануе даць бясплатна гарадская ўправа з участка гарадской зямлі, якая знаходзіцца на рагу Захар’еўскай і Трубнай вуліц. &lt;…&gt; Сродкі на ўзвядзенне муроў і даху касцёла абавязаўся даць дваранін Эдвард Адамавіч Вайніловіч, сродкі ж на ўнутранае абсталяванне і аздабленне будуць сабраны як добраахвотныя ахвяраванні, у шчодрым прыплыве якіх ёсць поўная ўпэўненасць. Намаганнямі двараніна Э. А. Вайніловіча зроблены план і каштарыс, складзеныя варшаўскім архітэктарам [[Уладзіслаў Марконі|У. Марконі]], якія пры гэтым даюцца»''&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 21
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Супраць таго, каб у Мінску была пабудавана новая каталіцкая святыня, вельмі рэзка выступаў праваслаўны мінскі і тураўскі епіскап Міхаіл. Ён спачатку прывёў усе фармальныя меркаванні на гэты конт, але ўсё ж падкрэсліваў, што будаўніцтва ў горадзе яшчэ аднаго касцёла нельга дазваляць ''«у інтарэсах падтрымання ў краі праваслаўя і рускай народнасці, з прычыны варожага настрою мінскіх каталікоў да ўсяго рускага»''&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 23
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. А [[Губернатары Мінскай губерні|мінскі губернатар]] (1902—1905) [[Аляксандр Аляксандравіч Мусін-Пушкін]] меў іншае меркаванне: у сваім лісце ад 13 кастрычніка 1904 г. да міністра ўнутраных спраў Расійскай імперыі князя [[Пётр Дзмітрыевіч Святаполк-Мірскі|Святаполк-Мірскага]] ён зазначыў, што ''«з палітычнага пункту гледжання я не апасаюся будаўніцтва ў горадзе новага каталіцкага храма, бо [[русіфікацыя|руская справа]] ў [[Паўночна-Заходні край|краі]] ніколькі не панясе страту ад існавання ў Мінску трох касцёлаў замест двух»''&lt;ref name=&quot;ReferenceE&quot;/&gt;.

Дазвол Міністэрства ўнутраных спраў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] на будаўніцтва новага касцёла ў Мінску быў атрыманы [[9 сакавіка]] [[1905]] г., а [[15 сакавіка]] [[1905]] г. праект будаўніцтва быў разгледжаны і ўхвалены на пасяджэнні будаўнічага аддзялення Мінскага губернскага праўлення. [[19 сакавіка]] [[1905]] г. у зале Мінскай гарадской управы, што знаходзілася на рагу вуліц Губернатарскай і Юраўскай, адбыўся сход парафіян [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Мінскага кафедральнага касцёла]]. Гэтае пасяджэнне ўрачыста адкрыў мінскі ксёндз-дэкан Адам-Напалеон Ака. Спачатку была заслухана кароткая справаздача грамадскага камітэта, які быў створаны ў [[1903]] г. і займаўся справамі атрымання дазволу на будаўніцтва новага каталіцкага касцёла ў Мінску. Пасля гэтага ксёндз Ака ўрачыста зачытаў заяву Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў, згодна з якой яны, жадаючы ўшанаваць памяць па сваіх заўчасна памерлых дзецях, прапанавалі ажыццявіць будаўніцтва новага касцёла за ўласны кошт&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 24
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Разам з тым Вайніловічы паставілі перад парафіянамі і камітэтам наступныя ўмовы: 1) Касцёл павінен будавацца паводле прапанаванага Вайніловічамі праекта; 2) [[Фундацыя|Фундатары]] прымаюць на сябе абавязкі па будаўніцтве муроў і даху храма. Усе астатнія працы, у першую чаргу, абсталяванне інтэр’ераў, павінны быць выкананы за кошт ахвяраванняў парафіян; 3) Новы касцёл павінен быць асвечаны ў гонар Святога Сымона і Святой Алены, а калі гэта будзе немагчыма па канонах рымска-каталіцкай царквы, то Святой Алены альбо Маці Божай Бязвіннага Зачацця (''Immaculata Conceptio''); 4) Над галоўным уваходам павінна быць замацавана ганаровая таблічка ў выглядзе барэльефа з надпісам на лацінскай мове, што гэты Дом Божы быў пабудаваны ў памяць аб заўчасна памерлых дзецях Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 29
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У дадатак да гэтага ксёндз Ака паведаміў на пасяджэнні парафіян, што праект касцёла ўжо падрыхтаваны і ўзгоднены ў адпаведных інстанцыях. Некаторыя з прысутных выказваліся за тое, што неабходна пабудаваць храм большых памераў і што жыхары [[Мінск]]а павінны самі сабраць неабходныя грошы. Аднак большасць выступаючых падтрымала прапанову Вайніловічаў. На заканчэнне доктар Свянціцкі сказаў, што неўзабаве трэба будзе паклапаціцца аб павелічэнні колькасці каталіцкіх храмаў у горадзе. Згадвалася неабходнасць аднаўлення дамініканскага касцёла, які быў раней перабудаваны пад казармы&lt;ref name=&quot;ReferenceF&quot;/&gt;.

Пасля невялікіх дыскусій на пасяджэнні парафіян прапанова Вайніловічаў была аднагалосна падтрымана. Адначасова быў створаны камітэт, які складаўся з 14 членаў і 6 кандыдатаў, для кіраўніцтва працамі па будаўніцтве новага касцёла&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 30
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. На пасаду старшыні камітэта аднадушна абралі [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдварда Вайніловіча]]. У складзе камітэта былі такія шаноўныя асобы як мінскі гарадскі галава Міхал Валовіч; мінскі ксёндз-дэкан Адам-Напалеон Ака; [[Яўстах Янавіч Любанскі]], уласнік [[Лошыцкі сядзібна-паркавы комплекс|маёнтка Лошыца]] пад Мінскам; граф [[Ежы Эмерыкавіч Чапскі]] (1861—1930); [[Пётр Зыгмунтавіч Ваньковіч]] (1866—1936), уласнік [[Сядзіба Ваньковічаў (Мінск)|Вялікай Сляпянкі]] пад Мінскам (зараз у межах Мінска); [[Вітальд Рамуальдавіч Лопат]]; Ян Ельскі і інш. Але хутка, зняможаны сваімі перажываннямі, 11 красавіка 1905 г. Эдвард Вайніловіч адмовіўся ад старшынства ў камітэце. Яго месца заняў мінскі гарадскі галава Валовіч&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 31
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Эдвард Вайніловіч асабліва адзначыў самаадданасць і вялікую працу [[Вітальд Рамуальдавіч Лопат|Вітальда Лопата]], без якого нічога б не атрымалася. Лопат быў землеўладальнікам у [[Слуцкі павет|Слуцкім павеце]] (суседам Вайніловічаў), членам [[Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі|Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі]] і кіруючым дырэктарам Таварыства ўзаемнага сельскагаспадарчага страхавання (ад агню), а галоўнае — самым лепшым сябрам Эдварда Вайніловіча. Вітальд Лопат ад першага да апошняга дня будаўніцтва касцёла ўзяў у свае рукі кіраўніцтва фінансамі і правядзеннем работ&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 98
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;.

=== Пачатак будаўніцтва (1905) ===
[[Выява:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 611.jpg|left|thumb|Праектны выгляд касцёла, на якім касцёл звязваўся праз галерэю з плябаніяй (непабудаванай у канечным выніку)]]
11 красавіка 1905 г. гарадская дума пасля перамоў з гарадской управай прыняла наступнае рашэнне: ''«Адвесці пад будаўніцтва рымска-каталіцкага касцёла ўчастак зямлі на рагу Захар’еўскай і Трубнай вуліц мераю 1305,10 квадратных сажняў, з якога павінна адысці пад пашырэнне Затурэмнага завулка 59,32 і Трубнай вуліцы 132,89 квадратных сажняў, даручыўшы гарадской управе ўвайсці з арандатарамі гэтых пляцаў Баярскай і Балюнасам у добраахвотнае пагадненне аб ачышчэнні арандаваных імі пляцаў ад збудаванняў, пры гэтым грашовая ўзнагарода за зняцце пабудоў павінна быць улічана камітэтам па будаўніцтву касцёла, але ў выпадку адмовы кіраўніцтва прыме рашэнне прымусовага высялення»''&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;/&gt;. Жыхар горада А. Б. Балюнас адмовіўся ад свайго пляца «на падставе добраахвотнага пагаднення 21 красавіка 1905 г.». Суседні пляц жыхаркі Баярскай каталіцкай грамадзе ўдалося атрымаць толькі ў 1907 г., калі будаўніцтва касцёла вялося ўжо поўным ходам. Спатрэбілася спецыяльная пастанова віленскай судовай палаты, каб гэты пляц быў перададзены камітэту па будаўніцтве касцёла разам з «двума драўлянымі дамамі і афіцыйна пры іх садам і плотам»&lt;ref name=&quot;ReferenceG&quot;/&gt;.

[[19 мая]] 1905 г. Вайніловіч атрымаў паведамленне мінскага камітэта, што пляц, ахвяраваны на рагу вуліц [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|Захар’еўскай]] і Трубнай, ад усіх збудаванняў ачышчаны і можна прыступаць да будаўніцтва. Яно пачалося адразу: у тым жа маі 1905 г. былі закладзены падмуркі касцёла&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 33
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Рабочая праектна-каштарысная дакументацыя на будаўніцтва касцёла была зроблена ў майстэрні вядомага польскага архітэктара [[Уладзіслаў Марконі|Уладзіслава Марконі]] з [[Варшава|Варшавы]]. Імя Уладзіслава Марконі згадваецца і ў розных афіцыйных паперах. Паводле афіцыйных жа дакументаў усе фармальныя правы на выкананне будаўніцтва былі даручаны грамадзянскаму інжынеру Ф. Барановічу, які паводле афіцыйнай інфармацыі 27 мая 1905 г. прыступіў да сваіх абавязкаў&lt;ref name=&quot;ReferenceD&quot;/&gt;. Аднак з мемуараў Эдварда Вайніловіча і з усіх публікацый у тагачасным перыядычным друку вядома, што праектна-каштарысная дакументацыя была распрацавана Томашам Пайздэрскім. Гэтак жа і сам архітэктар неафіцыйна спачатку займаўся кіраваннем будаўніцтва касцёла, хоць [[Томаш Пайздэрскі]], як іншаземны грамадзянін ([[Германская імперыя|Германскай імперыі]]), не меў у [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] права на будаўніцтва падобнага тыпу пабудоў (г. зн. храмаў)&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;. Афіцыйна нават нагляд за будаўніцтвам праводзілі іншыя людзі. Так, [[30 сакавіка]] [[1906]] г. [[інжынер]] [[Зыгмунт Каралевіч Свянціцкі|Зыгмунт (Жыгімонт) Свянціцкі]] паведаміў у мінскае губернскае праўленне, што ён будзе ўзначальваць усе працы па будаўніцтве новага касцёла ў Мінску замест Барановіча. А ўлетку 1907 Свянціцкага на гэтай пасадзе замяніў варшаўскі гарадскі архітэктар [[Генрых Гай]] (1875—1936)&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 34
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Каб вытрымаць адзінства стылю і характар пабудовы, Пайздэрскі сам падбіраў узоры ўсіх дэталей, уключаючы нават клямкі і завесы на дзверы. Вайніловіч патрабаваў, каб усё, што было магчыма, рабілася мясцовымі сіламі, каб даць мясцовым людзям заробак і зацікавіць самой святыняй&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;. А калі Томаш Пайздэрскі (1864—1908) памёр у час будаўніцтва касцёла, то справу ўжо рэальна давяршаў да самога канца будаўніцтва польскі архітэктар [[Генрых Гай]] з [[Варшава|Варшавы]] і яго мінская фірма «Гай-Свянціцкі &amp; Co»&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;.

=== Дзень асвячэння будаўніцтва касцёла (1906) ===
[[Выява:Kazimierz Mikołaj Michalkiewicz.png|thumb|Пралат [[Казімір Мікалай Міхалкевіч|Казімір Міхалкевіч]]. Аўтар фота [[Ян Булгак]]]]
Падмурак касцёла (краевугольны камень) быў асвечаны [[25 верасня]] [[1906]] г. ксяндзом-пралатам [[Казімір Мікалай Міхалкевіч|Казімірам Міхалкевічам]] (1865—1940), пробашчам [[Касцёл Святой Тройцы на Залатой Горцы|касцёла Святой Тройцы на Залатой Горцы]], пазнейшым адміністратарам віленскай дыяцэзіі, у прысутнасці вялікай колькасці вернікаў. Імша праходзіла пад спецыяльным навесам, падчас якой тагачасны [[Губернатары Мінскай губерні|мінскі губернатар]] (1906—1912) [[Якаў Ягоравіч Эрдэлі]] разам з усімі вернікамі ўстаў на калені, а пасля падпісаў акт урачыстай закладкі касцёла&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;.

=== Працэс будаўніцтва і аздаблення ===
[[File:Kościół św. Szymona i św. Heleny - budowa.jpg|left|thumb|Будаўніцтва касцёла, 1908 г.]]
[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1910 3 b.jpg|left|thumb|Герб роду Вайніловічаў «Сыракомля» над галоўным парталам касцёла, 1910 г.]]
[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny in Minsk - before 1917 AD - versia 2.jpeg|left|thumb|Касцёл Святога Сымона і Святой Алены (на першым плане драўляны дом-плябанія), раней 1917 г.]]
Будаўніцтва ішло даволі хутка. Сучаснікі адзначалі, што муры касцёла раслі як на дражджах, і былі здзіўлены надзвычай высокай якасцю будаўнічых работ. Вялікія праблемы былі толькі з фасоннай і абліцовачнай цэглай, якую прыйшлося ўпакаванай завозіць з польскай [[Чэнстахова|Чанстаховы]], а дахоўку — з польскага Улоцлаўка&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;. Восенню [[1908]] г. касцёл быў завершаны — накрыты дахоўкай, і адначасова былі разабраны будаўнічыя рыштаванні, пачалося аздабленне касцёла&lt;ref name=&quot;ReferenceI&quot;/&gt;.

Для захавання адзінства стылю ўсе каменячосныя і разьбярскія работы ўнутры касцёла (алтары, амбоны, балюстрады, падлога, бронзавыя дэталі і г. д.) былі даручаны здольнаму майстру Зыгмунту Ота з [[Варшава|Варшавы]]. Для калон і алтароў быў прывезены ружовы пясчанік і мармур з Польшчы. Храм упрыгожылі тры алтары работы Зыгмунта Ота&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;.

Амбоны, балюстрады і падлогу ахвяравала асабіста жонка Вайніловіча Алімпія са шляхецкага роду Узлоўскіх герба «Тапор». Гэты герб разам са шляхецкім гербам [[Вайніловічы|Вайніловічаў]] [[Сыракомля (герб)|«Сыракомля»]] часта сустракаецца ў арнаментах касцёла&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;. Так, плоскую нішу над галоўным парталам упрыгожыў шляхецкі герб роду Вайніловічаў «Сыракомля»&lt;ref&gt;Зараз на гэтым месцы размешчана выява [[Герб Мінска|герба Мінска]] — «Маці Божая».&lt;/ref&gt;. Па жаданні Вайніловічаў у франтоне ўнутранай галерэі над уваходам была размешчана белая каменная пліта з выявамі Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў і з надпісам на латыні ў памяць аб іх памерлых дзецях, імёнамі апекуноў якіх была названа святыня: ''«А. М. D. G. Templum hoc piae memoriae liberorum suorum Simeonis MDCCCLXXXV † MDCCCXCVII ET Helenae MDCCCLXXXIV † MCMIII c. Olimpia Uzłowska coniuge procreatorum dedicat vovetque Eduardus Woyniłłowicz A. D. MCMVII»'' (г. зн. ''«Вялікай славе Божай гэтую святыню святой памяці сваіх дзяцей Сымона (1885 † 1897) і Алены (1884 † 1903) прысвячаюць і ахвяруюць бацькі — Алімпія Узлоўская і Эдвард Вайніловіч. Год Гасподзень 1907»'')&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Woyniłłowicz, E.
|частка     = 
|загаловак   = Wspomnienia. 1847—1928
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = E. Woyniłłowicz.
|выданне    = 
|месца     = Wilno
|выдавецтва   = Józef Zawadzki
|год      = 1931
|том      = cz. 1
|старонкі    = 99
|старонак    = 368
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}} {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;. Гэта каменная пліта да нашых дзён не захавалася.

[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]] асігнаваў каля 300 тысяч рублёў на будаўніцтва, не прымаючы ніякіх іншых фінансавых ахвяраванняў на будаўніцтва касцёла ад іншых людзей. Ён хацеў бачыць касцёл як уласную ахвяру-напамін па сваіх дзецях. Пасля сканчэння будаўніцтва ён толькі аддаў у распараджэнне камітэта будаўніцтва 1000 рублёў, якія ахвяраваў сябар Вайніловіча Аляксандр Болтуць (землеўладальнік [[Барысаўскі павет|Барысаўскага павета]]) на выраб званоў, і 200 рублёў, якія ахвяравала пані Шантыр на арганы. На аздабленне касцёла выдаткавалі грошы яшчэ Вільгеміна [[род Пілсудскіх|Пілсудская]] (1500 рублёў), якія перадаў ксёндз-дэкан Адам-Напалеон Ака, і граф [[Ежы Эмерыкавіч Чапскі|Ежы Чапскі]] (1000 рублёў)&lt;ref&gt;''Ślizień, Wł.'' Nowy kościoł w Mińsku Litewskim… С. 10.&lt;/ref&gt;.

[[4 мая]] [[1908]] г. у драўляным доме-плябаніі была афіцыйна адкрыта бібліятэка імя [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]], якая належала [[Польскае таварыства «Асвета» у Мінску|Польскаму таварыства «Асвета» у Мінску]]&lt;ref&gt;''Матусевич, О.'' Польское общество «Освята» в Минске… С. 134.&lt;/ref&gt;. У 1915 г. [[Ядвіга Адамаўна Кастравіцкая|Ядвіга Кастравіцкая]] перадала бібліятэцы шмат кніг з маёнтка Савічы.

У [[1909]] г. на касцельную вежу былі паднятыя тры званы: «Міхал» (972 кг, названы ў гонар патрона Магілёўскага архібіскупства Святога Міхаіла), «Эдвард» (527 кг, названы ў гонар Эдварда Вайніловіча) і «Сымон» (311 кг, названы ў гонар Сымона Вайніловіча). Вежа-званіца касцёла Святога Сымона і Святой Алены стала самым высокім збудаваннем тагачаснага Мінска, а сам касцёл стаў самым вялікімі храмам у горадзе. Усю тэрыторыю новага касцёла абнеслі прыгожай жалезнай агароджай на каменным падмурку, што мела дзве парадныя каваныя брамы — з боку [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|вуліцы Захар’еўскай]].

Адначасова з будаўніцтвам храма вяліся перамовы з уладамі па зацвярджэнні новай Мінскай парафіі. [[30 лістапада]] [[1909]] г. на пасяджэнні камітэта па будаўніцтве касцёла была абрана камісія ў складзе ксяндза дэкана М. Сеўрука, ксяндза М. Маеўскага, а таксама [[Вітальд Рамуальдавіч Лопат|Вітальда Лопата]] і [[Зыгмунт Валерыянавіч Венцлавовіч|Зыгмунта Венцлавовіча]], якая павінна была вызначыць межы новай парафіі, і на падставе яе прапаноў [[20 верасня]] [[1910]] г. новапрызначаны [[Магілёўскія каталіцкія архібіскупы|магілёўскі каталіцкі архібіскуп]] (1910—1914) [[Вінцэнт Ключынскі]] (1847—1917) зацвердзіў новую Мінскую парафію, а пробашчам быў прызначаны ксёндз Вітальд Тамашэўскі, былы ігуменскі дэкан. Пачалася падрыхтоўка, каб можна было адпраўляць набажэнствы.

Эдвард Вайніловіч таксама прыняў для касцёла ахвяраваны сям’ёй [[Скірмунты|Скірмунтаў]] з маёнтка [[Парэчча (Пінскі раён)|Парэчча]] (у [[Пінскі павет (Расійская імперыя)|Пінскім павеце]]) старажытны абраз Божай Маці з адпаведнай эпітафіяй. Ён таксама атрымаў дазвол, каб у новы касцёл была перанесена цудоўная скульптура распяцця Хрыста на крыжы, выразаная з дрэва, што чымсьці нагадвала творчасць Віта Ствоша і магла быць яго работы. Скульптура паходзіла са [[Слуцк|слуцкага]] Фарнага касцёла, які быў уфундаваны яшчэ [[Жыгімонт Кейстутавіч|Жыгімонтам Кейстутавічам]] (пам. 1440), і была размешчана на галоўным алтары касцёла&lt;ref name=&quot;ReferenceH&quot;/&gt;.

=== Архітэктанічнае рашэнне ===
У архітэктуры храма выявіўся складаны інтэлектуальна-творчы пошук новай, яшчэ не раскрытай прыгажосці дойлідства сярэднявечнага раманскага перыяду.

Чырвоны касцёл уяўляе сабой [[базіліка|базіліку]] арыгінальнай кампазіцыі з магутным [[трансепт]]ам. Трохнефавая базіліка набыла смелую арыгінальную асіметрычную, складана дынамічную аб’ёмна-прасторавую кампазіцыю са змешчанай з восі фасада 50-метровай ладнай вежай-званіцай і 2 меншымі сіметрычнымі вежамі па баках магутнай паўкруглай апсіды: ад традыцыйнага тыпу трохнефавай базілікі храм адрозніваецца тым, што дзве шатровыя малыя вежы касцёла пастаўлены не на галоўным фасадзе, а па баках алтарнай часткі; незвычайны ж асіметрычны выгляд храму надаецца высокай вежай-званіцай. Храм стварае ўражанне манументальнасці і гарманічнасці, адзінай узнёслай магутнай, суровай і аскетычнай масы. Першапачаткова касцёл быў трохапсідным. Паўцыркульнымі [[апсіда]]мі заканчваліся і цэнтральны [[неф]], і сакрыстаі пад канец бакавых нефаў. Цэнтральны неф і крылы трасепта накрыты перакрыжаванымі двухсхільнымі дахамі. Паміж прэзбітэрыем і сакрыстыямі пачынаюцца дзве пяціярусныя вежы пад высокімі шатровымі дахамі. Вертыкальнай дамінантай кампазіцыі з’яўляецца высотная чатырохгранная чатырохярусная вежа пад высокім двухсхільным шатром, якая ўзвышаецца з паўночнага боку галоўнага [[фасад]]а. Яе вертыкаль ураўнаважвае гарызантальна выцягнутая галерэя-аркада. Высокія шчыты фасадаў аздоблены аркатурнымі паясамі і [[Фрыз (архітэктура)|фрызамі]], спрошчанымі [[карніз]]амі, прарэзаны цыркульнымі рознавялікімі аконнымі праёмамі. У цэнтры галоўнага фасада над галоўным уваходам і над уваходамі ў крылах трансепта — вялікія вокны-ружы. Насычанае каларыстычнае вырашэнне ствараецца спалучэннем чырвонага колеру цагляных сцен і чырвонай дахоўкай. Над галоўным парталам касцёла размешчаны [[Сыракомля (герб)|герб Вайніловічаў]]. У інтэр’еры храма — аконныя каляровыя вітражы, выкананыя па малюнках мастака [[Францішак Бруздовіч|Францішка Бруздовіча]]&lt;ref&gt;[[Анатоль Мікалаевіч Кулагін|''Кулагін, А. М.'']] Каталіцкія храмы на Беларусі: Энцыклапедычны даведнік. — Мінск: Беларуская энцыклапедыя, 2001. — С. 100. — 216 с. — ISBN 985-11-0199-0.&lt;/ref&gt;.

Разам з балконамі і хорамі ў касцёле магло размясціцца да 1500 чалавек. Вышыня залы для набажэнстваў складае 14,83 м, вежы-званіцы — 50 м, дзвюх малых веж — 36 м. Шырыня галоўнага фасада складае 45 м. Пад касцёлам для трываласці быў размешчаны моцны падмурак глыбінёй 4,8 м.
&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 5 c.jpg|Тэрыторыя касцёла на плане 1905 г.: справа — Трубная вуліца, знізу — Захар'еўская вуліца.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 3.jpg|Разрэз падвальнага паверха касцёла, з плана 1905 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 6.jpg|Разрэз ніжняга паверха касцёла, з плана 1905 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 7.jpg|Разрэз верхняга паверха касцёла, з плана 1905 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 1.jpg|Від касцёла спераду, з плана 1905 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 2.jpg|Від касцёла збоку, з плана 1905 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk plan 1905 8.jpg|Від касцёла ззаду, з плана 1905 г.
&lt;/gallery&gt;

== Пачатак службы ў касцёле (1910) ==
Пабудова і асвячэнне ў Мінску касцёла Святога Сымона і Святой Алены, безумоўна, стала важнай падзеяй у жыцці каталікоў [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] і [[Беларусь|Беларусі]]. Падобных поспехаў у гісторыі каталіцкага касцёла на беларускіх землях у пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] у Расійскай імперыі было небагата.
[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1910 1 b.jpg|thumb|center|500px|Асвячэнне касцёла. На амбоне звонку ксёндз [[Казімір Букраба]] (Пінская дыяцэзія)]]

[[21 лістапада]] [[1910]] г. на галасы званоў «Міхала», «Эдварда» і «Сымона» сышоўся натоўп гараджан, каб прысутнічаць на асвячэнні храма, які стаў самым вялікім у горадзе і хутка атрымаў неафіцыйную назву «Чырвоны касцёл» з-за колеру дахоўкі і цэглы, з якой быў пабудаваны.

[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1910 2 b.jpg|left|thumb|Казанне ксяндза Юзафа Зэльбы (пробашча касцёла Найсвяцейшага Сэрца Пана Езуса і Найсвяцейшай Панны Марыі ў [[Вёска Воўчкавічы, Мінскі раён|Воўчкавічах]] і спавядальніка графаў [[Чапскія|Чапскіх]]) унутры новай святыні падчас асвячэння]]
[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]] адзначыў у сваіх успамінах, што яму на ўсё жыццё запомніліся тыя хвіліны, калі, акрамя яго самога, яго сям’і і святароў, якія пачыналі правіць урачыстае набажэнства, у касцёле нікога не было, і, калі пад гукі рэха песні «Цябе, Божа, праслаўляем» адчыніліся дзверы храма, тлум людзей паволі заходзіў у касцёл, паўтараючы ўслед за святарамі словы малітвы. Вайніловіч у мемуарах занатаваў свае думкі: ''«немажліва, каб столькі малітваў, якія ўзносіліся да Усявышняга, не былі Ім пачуты»''&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;. У гэты дзень Эдвард Вайніловіч і яго жонка Алімпія былі задаволены і рады, што ім усё ўдалося, як яны задумалі. Пабудаваны імі касцёл нават атрымаў тых святых заступнікаў-патронаў, якіх Вайніловічы пачаткова пажадалі, — Святога Сымона і Святой Алены.

Ва ўрачыстым асвячэнні новага храма, якое выканаў ксёндз-дэкан Вітальд Чачот, прынялі ўдзел амаль усе мінскія каталіцкія святары, шмат паважаных гараджан. Прысутнічалі блізкія і далёкія сваякі Эдварда Вайніловіча са сваімі сем’ямі (Марыя Бельская з сям’ёй, Міхаліна Горват, [[Ядвіга Адамаўна Кастравіцкая|Ядвіга Кастравіцкая]], Магільніцкія, [[Ваньковічы]], Даманскія), а таксама сябры ([[Скірмунты]], Залескія і інш.)&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Chmielewska, G.
|частка     = 
|загаловак   = Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = G. Chmielewska.
|выданне    = 
|месца     = Łomianki
|выдавецтва   = LTW
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 108
|старонак    = 369
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. На ўрачыстасці прысутнічаў нават [[Губернатары Мінскай губерні|мінскі губернатар]] (1906—1912) [[Якаў Ягоравіч Эрдэлі]]. Гэты дзень ператварыўся ў сапраўднае свята ў горадзе.

Ксёндз Вітальд Чачот быў калегам Вайніловіча па [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўным Савеце Расійскай імперыі]], а таксама ў свой час пробашчам касцёла Святой Кацярыны ў [[Санкт-Пецярбург]]у, страціўшы месца кіраўніка парафіі за патрыятычныя выказванні пасля смерці Карнэлія Уейскага, вядомага каталіцкага публіцыста. Праз некаторы час Чачот стаў пробашчам [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Мінскага кафедральнага касцёла]]&lt;ref name=&quot;ReferenceC&quot;/&gt;.

Мастацкае афармленне касцёла працягвалася і пасля яго афіцыйнага адкрыцця. Аднак на тое, каб цалкам скончыць усе работы па аздабленні храма, не хапала сродкаў. На гэта неаднаразова звярталі ўвагу члены камітэта па будаўніцтве. Не быў пабудаваны мураваны будынак плябаніі, запланаваны паводле праекта [[Томаш Пайздэрскі|Томаша Пайздэрскага]], што павінен быў злучацца з касцёлам спецыяльнай мураванай галерэяй. Гэта адзначалася ў спецыяльнай запісцы камітэта ад 5 лістапада 1911 г., дзе згадвалася пра неабходнасць будаўніцтва плябаніі. У самім касцёле неабходна было скончыць будаўніцтва алтароў, зрабіць падлогу, усталяваць арганы і г.д.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 37
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;

[[File:Adam Lisowski.jpeg|100px|thumb|left|ксёндз [[Адам Лісоўскі]] (1884—1929). Фота раней 1921 г.]]
Фундатары касцёла Вайніловічы, якія спачатку жадалі ахвяраваць грошы толькі на будаўніцтва муроў і даху храма, дадаткова ўсклалі на сябе аплату ўсталявання трох алтароў, амбона і градуала (бар’ера, які аддзяляе прэзбітэрый). Адначасова, каб адпаведна дэкараваць касцёл унутры (роспісы сцен і вітражы), [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвард Вайніловіч]] падпісаў пагадненне з вядомым [[Кракаў|кракаўскім]] мастаком [[Францішак Бруздовіч|Францішкам Бруздовічам]], які на падставе зацверджаных Вайніловічам эцюдаў, заснаваных на мясцовых матывах, пачаў выконваць паліхромныя работы, перарваныя толькі пачаткам [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. Малявальныя работы былі выкананы Бруздовічам толькі напалову, бо мастак, як іншаземны грамадзянін, падчас вайны быў інтэрніраваны ў [[Харкаў]]&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;/&gt;. Справу упрыгожвання касцёла ў тыя часы ўзяў у свае рукі ксёндз [[Люцыян Жаландкоўскі]] (Жалудкоўскі) і вернікі. Атрымалася, што, замест запланаваных 300 тысяч, сям’я Вайніловічаў выдаткавала цалкам на будаўніцтва і аздабленне храма ў канечным выніку 360 тысяч расійскіх рублёў&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Chmielewska, G.
|частка     = 
|загаловак   = Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = G. Chmielewska.
|выданне    = 
|месца     = Łomianki
|выдавецтва   = LTW
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 130
|старонак    = 369
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Lucjan Zoladkowski 006.jpg|thumb|ксёндз [[Люцыян Жаландкоўскі]] (Жалудкоўскі). Фота каля 1914 г.]]
Каля касцёла, збоку ад невялікай каплічкі, Вайніловіч размясціў выкананую на заводзе «Браты Лапеньскія» (Варшава) бронзавую копію Божай Маці, аналагічную той, якая стаяла на фамільных могілках на кургане ў яго родавым маёнтку [[Савічы (Капыльскі раён)|Савічы]] і якая стала прадметам асаблівага шанавання вернікамі&lt;ref name=&quot;ReferenceJ&quot;/&gt;.

У [[1916]] г. у комплексе з касцёлам быў пабудаваны цагляны двухпавярховы дом, які ўзвялі ў заходняй частцы касцельнага пляца і які адным са сваіх фасадаў выходзіў на Трубны завулак. Паводле праекта гэта павінен быў быць дом арганіста, але ў пабудаваным стаў жыць пробашч касцёла. Цагляная плябанія (дом для ксяндза-пробашча) не была пабудавана і, зразумела, не злучалася з касцельнай галерэяй, як гэта прадугледжваў праект Пайздэрскага. На месцы, адведзеным праектам пад плябанію, стаяў жылы драўляны будынак, які быў пабудаваны яшчэ ў 1870 г. як жылы дом і выкарыстоўваўся да 1916 г. як плябанія. Пасля перасялення пробашча ў дом арганіста ў 1916 г., у драўляным доме (на месцы планаванай мураванай плябаніі) пачалі жыць дапаможныя ксяндзы Чырвонага касцёла. Сам драўляны дом-плябанія стаяў на сваім месцы і быў разабраны толькі пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] ў 1946 г.&lt;ref name=&quot;ReferenceK&quot;/&gt;

&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1910 4.jpg|Галерэя касцёла, фота 1910 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1910 5.jpg|Філяр бабінца касцёла, фота 1910 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk altarz 1914.jpg|Галоўны алтар Чырвонага касцёла, раней 1914 г.
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk Our Lady icon 1914.jpg|Ікона Божай Маці каля Чырвонага касцёла, раней 1914 г. 
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 612.jpg
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 613.jpg
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 614.jpg
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 815.jpeg
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1917 1.jpg
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 812.jpeg|Паштоўка, каля 1910 г.
&lt;/gallery&gt;

== Ліквідацыя касцельнай службы ў савецкі час ==
[[Выява:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk 1932.JPG|thumb|Чырвоны сцяг на даху званіцы, партрэт Леніна ў акне-ружы і лозунг «XV год савецкай уладзе» на сцяне званіцы касцёла ў час гадавін рэвалюцыі, 1932 г.]]
Вялікі ўдар па новым касцёле і рэлігійным жыцці ўвогуле прыйшоўся пасля захопу ўлады [[бальшавікі|бальшавікамі]] ў [[Санкт-Пецярбург|Петраградзе]] і пачатку іх антыцаркоўнай палітыкі. У 1919 г. у [[Мінск]]у ўсталявалася бальшавіцкая ўлада, але ненадоўга, бо пачалася [[польска-савецкая вайна]] (1919—1920), якая скончылася [[Рыжскі мірны дагавор 1921|Рыжскім мірным пагадненнем]] (1921). Да Эдварда Вайніловіча, які пасля заключэння гэтага пагаднення вырашыў эміграваць ад бальшавікоў у польскі [[Быдгашч]], даходзілі звесткі аб лёсе касцёла ў Мінску, пра што ён адзначыў у другой частцы сваіх мемуараў пад датай 8 ліпеня 1921 г.: ''«Спаткаў пані Легатовіч з Бабруйскага [павета], якая тры месяцы таму прыбыла з Мінска з-за бальшавікоў: апавядала, што падчас шматгадзіннага заняцця Мінска польскімі войскамі адходзіўшыя бальшавікі з браніраванага цягніка абстрэльвалі горад, маючы галоўнай мэтай новы касцёл, але проста цуд, што снарады шкоды не зрабілі, за невялікім выключэннем — вітражоў»''&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Jurkowski, R.
|частка     = Ziemia ojczysta, Mińszczyna i lud białoruski we «Wspomnieniach» Edwarda Woyniłłowicza
|загаловак   = Знакамітыя мінчане. Мінск і Міншчына ў літаратурных творах на рубяжы XIX—XX стст.: Матэрыялы VI Беларуска-польскай навук. канф.: Польскі Ін-т у Мінску. Мінск: 27 крас. 2010 г.
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = рэдкал. А. Вялікі [і інш.]; навук. рэд. А. Вялікі і З. Вінніцкі.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = В. Хурсік
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 47
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У [[1922]] г. у Мінску па загадзе бальшавіцкіх улад былі разрабаваны многія касцёлы і цэрквы горада: з ікон здзіралі залатыя і срэбныя шаты, забіраліся залатыя келіхі, адкрываліся труны ў скляпеннях, дзе з нябожчыкаў знімалі каштоўную адзежу, і г. д. А ў [[1923]] г. разрабаванне амаль усіх каштоўнасцей адбылося і ў Чырвоным касцёле. Тады з касцёла вывезлі амаль усё: мэблю, гадзіннікі, абразы, посуд, бялізну і нават чарнільніцы. Званы з веж былі скінуты. У 1922 г. вернікі змаглі вывезці ў [[Беласток]] кніжны фонд бібліятэкі імя Адама Міцкевіча, якая існавала пры касцёле, і ўратаваць бібліятэку ад разрабавання. Тым не менш рэлігійныя службы ў касцёле працягваліся&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С. В.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва і архітэктуры Беларусі найноўшага часу
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = аўт.-укл. С. В. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЕГУ
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 23
|старонак    = 432
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У 1920—1930-ыя гг. савецкія ўлады не планавалі разбураць гэты касцёл, бо бачылі, што гэта вельмі моцная і надзейная канструкцыя. Калі савецкі архітэктар [[Іосіф Рыгоравіч Лангбард]] (1882—1951) праектаваў комплекс [[Дом урада (Мінск)|Дома ўрада]] ў Мінску, ён пакінуў у сваім праекце арганізацыі [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Леніна]] комплекс Чырвонага касцёла, і па яго прапановах будынак касцёла не павінен быць разбураны.

Канчаткова касцёл Святога Сымона і Святой Алены савецкія ўлады зачынілі ў [[1932]] г., прыстасаваўшы касцельны будынак спачатку пад памяшканне [[Дзяржаўны польскі тэатр БССР|Польскага тэатра БССР]]. У тым жа 1932 г. з веж касцёла былі скінуты крыжы, але вернікам удалося забраць і схаваць адзін гранітны крыж, на ўзор якога ў 1990-ыя гг. рэстаўратары вырабілі дзесяць новых крыжоў (але не з граніта, а з латуні). Будынак касцёла стаяў без абразоў, званоў і крыжоў. А калі прайшлі савецкія рэпрэсіі ў адносінах да прадстаўнікоў [[палякі|польскай нацыянальнасці]], у сувязі з абвастрэннем адносін [[СССР]] і [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчы]] ў міжваенны час, акцёраў тэатра выгналі, а будынак былога касцёла ў [[1937]] г. савецкімі ўладамі быў аддадзены пад галоўнае памяшканне [[Беларусьфільм|кінастудыі «Савецкая Беларусь»]]&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;.

== У часы нацысцкай акупацыі (1941—1944) ==
[[Выява:Bundesarchiv Bild 101III-Weiss-046-14, Russland, Minsk, Ordnungspolizei, Bach-Zelewski.jpg|left|thumb|Парад нямецкай паліцыі аховы грамадскага парадку ў Мінску, 1943 г. На заднім плане — драўляная плябанія і касцёл]]
[[Файл:Мінск Чырвоны касцёл, хор. Вінцэнт Гадлеўскі, Язэп Найдзюк, Зянонас Ігнатавічус, Міхал Кабыляк-Гаеўскі (1942).jpg|міні|292x292пкс|Удзельнікі хору Чырвонага касцёла ў 1942 годзе. З кветкамі - арганіст Міхал Кабыляк-Гаеўскі, побач з ім - кс. Вінцэнт Гадлеўскі, кс. Зянонас Ігнатавічус і Язэп Найдзюк.]]
Падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] храм быў вернуты парафіі. У святыні зноў распачаліся богаслужэнні. У галерэі касцёла для дзяцей ладзілі [[батлейка|батлейку]] на [[беларуская мова|беларускай мове]]. Над узнаўленнем касцёла, як і іншых храмаў Мінска, працавалі славутыя беларускія мастакі: [[Анатоль Тычына]], [[Мікалай Дучыц]], скульптар [[Міхаіл Аркадзевіч Керзін|Керзін]]. [[Пётра Сергіевіч]] адмыслова прыехаў для гэтага ў [[Мінск]] з [[Вільнюс|Вільні]]. У [[1942]] г., пасля рэстаўрацыі, касцёл зноў адкрыўся для набажэнстваў&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;. Пробашчамі касцёла ў ваенны час былі ксёндз [[Станіслаў Глякоўскі]] (1896—1941) і ксёндз Зянон Ігнатовіч. Правіў службу ў Чырвоным касцёле і ксёндз [[Вінцэнт Гадлеўскі]] (1888—1942), які быў пробашчам [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Мінскага кафедральнага касцёла]]. Нямецкім уладам не падабалася папулярнасць ксяндза Вінцэнта Гадлеўскага, увечары [[24 снежня]] [[1942]] г. ён быў адвезены са сваёй кватэры службітамі [[СД]] і расстраляны каля ўвахода ў канцэнтрацыйны лагер [[Трасцянец|Малы Трасцянец]] (каля Мінска). Прыняў пакутніцкую смерць ад рук нацыстаў і ксёндз [[Станіслаў Глякоўскі]]. Апошні пробашч касцёла ў часе вайны, ксёндз Зянон Ігнатовіч (Ігнатавічус), перажыў вайну, а пасля знаходзіўся ў [[Ватыкан]]е, затым у Канадзе, дзе і памёр.

[[Антон Шукелойць]] (1915—2017), які ў час вайны быў дырэктарам Гістарычнага музея ў Мінску, шмат зрабіў для ўзнаўлення былога хараства святыні. Шукелойць вярнуў у касцёл выдатныя абразы ў стылі [[мадэрн]], што некалі там былі: абраз Божай Маці з краявідам Мінска з касцёлам і ўкленчанымі дзецьмі Вайніловіча. Гэты абраз, што быў забраны савецкімі ўладамі ў музей, выклікаў праблемы, бо і ў музеі людзі на яго хрысціліся і маліліся, таму абраз давялося схаваць на гарышча&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;.

Ксёндз [[Станіслаў Глякоўскі]] запрасіў у [[1941]] г. мастака Пётру Сергіевіча для мастацкага ўпрыгожання касцёла. У 1942 г. ён аднавіў вялікі абраз Божай Маці, шанаваны ў гэтай парафіі, і тады ж напісаў славуты партрэт ксяндза Глякоўскага. У гэтым жа музеі былі знойдзены планы фрэскавых роспісаў касцёла, якія ў [[1911]] г. падрыхтаваў мастак [[Францішак Бруздовіч]] і якія толькі праз паўстагоддзя былі выкананы поўнасцю&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;.

У часы вайны [[Мінск]] моцна пацярпеў, але была страчана ў асноўным драўляная частка горада, а самыя каштоўныя з гістарычнага і культурнага боку мураваныя будынкі гістарычнага цэнтра ([[Верхні горад|Верхняга горада]], [[вуліца Няміга|Нямігі]], [[Траецкае прадмесце|Траецкага прадмесця]], [[Ракаўскае прадмесце|Ракаўскага прадмесця]] і інш.) і савецкая даваенная забудова ўцалелі: былы [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Марыінскі кафедральны касцёл]], былая Петрапаўлаўская царква, былы [[Кафедральны сабор Сашэсця Святога Духа|сабор Святога Духа]], былыя [[Касцёл Святога Войцеха і кляштар бенедыкцінак (Мінск)|Касцёл Святога Войцеха і кляштар бенедыкцінак]], [[Дом урада (Мінск)|Дом урада]], [[Цэнтральны дом афіцэраў (Мінск)|Дом афіцэраў]], будынкі Ленінскай бібліятэкі, [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Акадэміі навук]], [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Опернага тэатра]] і г. д.). Захаваўся некранутым вайной і будынак Чырвонага касцёла. Пагроза разбурэння навісла ў паваенны час.

== Паваенны савецкі час ==
[[File:Pau-baraban - Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny - Minsk.JPG|thumb|«Паў-барабан» — пазнейшая прыбудова да прэзбітэрыя (алтарнай часткі) касцёла. Фота 2013 г.]]
Пасля аднаўлення савецкай улады ў Мінску ў [[1944]] г. касцёл Святога Сымона і Святой Алены зноў быў закрыты. Хоць кіраўнік [[Камуністычная партыя Беларусі (1918)|КПБ]] [[Панцеляймон Панамарэнка]] (1902—1984) абяцаў, што калі мастак [[Пётра Сергіевіч]] (1900—1984) пераедзе з [[Вільнюс|Вільні]] (Вільнюса) у Мінск, то Чырвоны касцёл зноў будзе адчынены. Але Сергіевіч не прыехаў, і касцёл не быў адчынены&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;.

У будынку касцёла зноў размясцілі [[Беларусьфільм|кінастудыю «Савецкая Беларусь»]], дзе ў 1945—1947 гг. правялі капітальную рэканструкцыю: да прэзбітэрыя (алтарнай часткі) была зроблена новая двухпавярховая прыбудова, унутры сам касцёл літаральна аббудавалі рознымі маленькімі памяшканнямі, у якіх пачалі размяшчаецца тэхнічныя службы кінастудыі, зрабілі павільёны на другім паверсе. Туды, на другі паверх, для здымкаў усцягвалі літаральна і машыны, і коней, іншыя вялізныя аб’екты. Тут здымалі кінастужкі «Гадзіннік спыніўся апоўначы», «Дзяўчынка шукае бацьку», «Міколка-паравоз», «Нашы суседзі» — класіку беларускага савецкага кіно&lt;ref name=&quot;ReferenceL&quot;/&gt;. У 1960-ыя гг. у будынку касцёла стваралася таксама і ўся беларуская дакументалістыка.

[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk - Apse - 2013 AD a.JPG|left|thumb|Дадатковая верхняя галерэя і дадатковая апсіда — пазнейшыя прыбудовы да касцёла. Фота 2013 г.]]
У тыя жа [[1960-я]] гг. над будынкам былога касцёла навісла рэальная пагроза поўнага знішчэння. Існаванне каталіцкага касцёла побач з [[Дом урада (Мінск)|Домам урада]] і помнікам [[Уладзімір Ільіч Ленін|Уладзіміру Леніну]] вельмі раздражняла партыйнае кіраўніцтва. Падчас распрацоўкі ў [[1950-я|1950]]—[[1960-я|1960-х]] гг. праекта рэканструкцыі [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Леніна]] ў сталіцы [[БССР]] комплекс касцёла Святога Сымона і Святой Алены цалкам ігнараваўся як выдатны помнік гісторыі і архітэктуры. Яго прапаноўвалі альбо цалкам зруйнаваць, падарваць, альбо грунтоўна перабудаваць, каб знішчыць яго касцельны выгляд. У [[1960-я|1960-х]] гг. быў распрацаваны праект самага вялікага ў Мінску і [[БССР]] шырокафарматнага кінатэатра, які (альбо краму «Дзіцячы свет») планавалася пабудаваць менавіта на месцы Чырвонага касцёла. Цяпер цяжка сказаць, чаму гэтага не атрымалася. Прычын магло быць некалькі. Спачатку саюзныя ўлады ў Маскве цягнулі з выдзяленнем фондаў на будаўніцтва. Пасля дыктар Беларускага тэлебачання Рэгіна Бакуновіч паведаміла ў прамым эфіры аб маючым адбыцца падрыве касцёла, што выклікала бурныя пратэсты творчай інтэлігенцыі. А хутка і кіраўніка [[Камуністычная партыя Беларусі (1918)|КПБ]] [[Кірыл Трафімавіч Мазураў|Кірыла Мазурава]] (1914—1989) забралі з [[Мінск]]а на высокую пасаду ў [[Масква|Маскву]] ў [[1965]] г., і ён зусім перастаў цікавіцца лёсам панарамнага кінатэатра ў [[Мінск]]у. Па адной з версій, прыняў удзел ва ўратаванні Чырвонага касцёла ад разбурэння і народны артыст СССР, кінарэжысёр, мастацкі кіраўнік «Беларусьфільма» [[Уладзімір Уладзіміравіч Корш-Саблін|Уладзімір Корш-Саблін]]. Пасля пачутых аргументаў мясцовай улады, што касцёлу ўсяго паўсотні год, таму ніякай гістарычнай каштоўнасці ён не ўяўляе, Корш-Саблін паехаў у [[Масква|Маскву]], сталіцу [[СССР]]. Там ён выказаў такія довады, што, калі зараз пабудове 50 гадоў, то праз 50 ёй ужо будзе 100, а яшчэ праз стагоддзе — 200 год. І рытарычна запытаў, што мы пакінем нашчадкам. Гэта пераканала ўладу, якая загадала касцёл не ўзрываць. Корш-Саблін прапанаваў выкарыстаць будынак пад Дом кіно.

У 1969—1971 гг. быў распрацаваны праект рэканструкцыі будынка касцёла пад [[Дом кіно (клуб)|Дом кіно]]. Згодна з гэтым праектам упершыню былі выкананы работы па рэстаўрацыі фасада касцёла і разабраны ўсе пазнейшыя прыбудовы, за выключэннем той, якая прымыкала да прэзбітэрыя (алтарнай часткі), а таксама дадатковай верхняй галерэі з левага боку касцёла. Адначасова гэтым праектам прадугледжвалася далейшае знішчэнне інтэр’ераў былога храма. Інтэр’ер раздзялілі бетоннымі перакрыццямі і перагародкамі, увесь жывапіс сашкрэблі, зрабілі дзве глядзельныя залы на 250 месцаў, кафэ, у вежы адкрылі музей кінематаграфіі. Была разабрана агароджа касцельнай тэрыторыі з манументальнымі брамамі (з боку вуліцы Савецкай), замураваны два ўваходы на тэрыторыю будучага Дома кіно. Каваная металічная брама не была знішчана, а толькі перанесена на вуліцу Берсана. Але менавіта ў такім выглядзе комплекс былога касцёла Святога Сымона і Святой Алены раптам быў аб’яўлены помнікам культуры рэспубліканскага значэння і прыняты пад ахову ўлад. У 1970-я гг. вядомы мастак [[Гаўрыла Вашчанка]] зрабіў новыя вітражы, што ўвасаблялі алегорыі пяці мастацтваў, а таксама вялікія медзяныя жырандолі (люстры). Праца Вашчанкі не прапала дарэмна — яго вітражы і да сённяшняга дня ўпрыгожваюць касцёл&lt;ref name=&quot;ReferenceM&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С. В.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва і архітэктуры Беларусі найноўшага часу
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = аўт.-укл. С. В. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЕГУ
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 24
|старонак    = 432
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У [[1975]] г. у Чырвоным касцёле, пасля рэканструкцыі, і размясціўся [[Дом кіно (Мінск)|Дом кіно]], былі адкрыты кафэ і музей. Менавіта ў сценах Чырвонага касцёла ў 1979 г. адбылася прэм’ера фільма [[Дзікае паляванне караля Стаха (фільм)|«Дзікае паляванне караля Стаха»]], знятага па матывах [[Дзікае паляванне караля Стаха|аднайменнай аповесці]] беларускага пісьменніка [[Уладзімір Сямёнавіч Караткевіч|Уладзіміра Караткевіча]]. У 1979 г. сцены касцёла паслужылі дэкарацыяй [[Лондан|горада Лондана]], дзе «Беларусьфільм» здымаў адзін з эпізодаў фільма пра [[Шэрлак Холмс|Шэрлака Холмса]] «Блакітны карбункул». Так было да [[1990]] г.

[[19 кастрычніка]] [[1988]] г. у Доме кіно (у сценах касцёла) адбыўся Усебеларускі ўстаноўчы сход (прысутнічала каля 350 чал.), які зацвердзіў Статут добраахвотнага грамадска-асветнага таварыства «[[Мартыралог Беларусі]]» і Дэкларацыю таварыства, а таксама стварыў арганізацыйны камітэт [[Беларускі народны фронт «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»]]. Тады ў грамадскую раду ўвайшлі [[Зянон Пазняк]] (старшыня), [[Васіль Быкаў]], [[Алег Паўлавіч Белавусаў|Алег Белавусаў]], [[Сяргей Грахоўскі]] і інш.

У жніўні 1989 г. у сценах касцёла адбыўся сход («сойм») [[Беларускі народны фронт «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»]], на якім было адкрыта сцверджана, што галоўная задача Беларускага народнага фронту «Адраджэньне» — суверэнітэт і незалежнасць [[Беларусь|Беларусі]]&lt;ref&gt;Пазьняк, З. [http://pdf.kamunikat.org/20327-1.pdf Незалежнасьць Беларусі. 20 гадоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305022651/http://pdf.kamunikat.org/20327-1.pdf |date=5 сакавіка 2016 }}… С. 3.&lt;/ref&gt;.

== Аднаўленне дзейнасці касцёла (1990) ==

=== Вяртанне касцёла вернікам ===
У часы [[Перабудова|Перабудовы]] палітыка [[Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў|Міхаіла Гарбачова]] абвясціла сапраўдную свабоду веравызнання і адпраўлення культаў. У атмасферы грамадскага абнаўлення ў прыхільнікаў вяртання будынка былога касцёла пад храм з’явілася надзея на лепшае. У [[1986]] г. мінскія каталікі стварылі ініцыятыўную групу, якая ўзняла пытанне аб рэгістрацыі «другой рэлігійнай каталіцкай грамады». У [[1988]] г. гэты рух падтрымаў ксёндз-магістр [[Уладзіслаў Завальнюк]], які ў [[1984]] г. быў пераведзены з латышскіх парафій у [[Беларусь]], дзе пачаў працаваць пробашчам у [[Касцёл Найсвяцейшай Тройцы (Глыбокае)|касцёле Святой Тройцы]] ў [[Глыбокае|Глыбокім]], а пасля 1988 г. адначасова служыў вікарыем у Мінскім [[Кальварыйскія могілкі|кальварыйскім]] касцёле Узвышэння Святога крыжа.

З [[1989]] г. ксёндз Завальнюк разам з вернікамі пачаў працу за вяртанне народу каталіцкіх святынь у [[Мінск]]у (касцёл Святога Сымона і Святой Алены, [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Мінск)|Кафедральны касцёл]], [[Касцёл Святой Тройцы на Залатой Горцы|касцёл Святога Роха]]), аднавіў і адкрыў каталіцкія парафіі ў Каралішчавічах, [[Чэрвень (горад)|Чэрвені]], [[Смалявічы|Смалявічах]], [[Раўбічы|Раўбічах]] і інш. [[16 сакавіка]] [[1989]] г. другая рэлігійная каталіцкая грамада была афіцыйна зарэгістравана ўладамі. Але калі дайшло да вяртання будынка былога касцёла, які на той час належаў [[Саюз кінематаграфістаў БССР|Саюзу кінематаграфістаў БССР]], высветлілася, што ў савецкай рэспубліцы яшчэ маюць законную сілу дэкрэты аб адносінах да царквы ад [[1918]] г., падпісаныя [[Уладзімір Ільіч Ленін|Уладзімірам Леніным]], згодна з якімі ўся царкоўная маёмасць належыць мясцовым саветам. Разгарнуўся рух за вяртанне касцёла каталіцкім вернікам, у якім прыняло ўдзел некалькі тысяч чалавек — мужчыны і жанчыны, старыя і моладзь. Імі кіраваў камітэт на чале з Ганнай Ніціеўскай-Сіневіч і Уладзіславам Лапам&lt;ref name=&quot;ReferenceN&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 42
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Паўтара года кожны вечар пасля працы, а ў нядзелю — днём, у любое надвор’е 200—300 вернікаў (склад групы змяняўся) рабілі крыжовыя шэсці вакол будынка касцёла, узносілі малітвы&lt;ref name=&quot;ReferenceN&quot;/&gt;. Акрамя таго, вернікі пачалі настойліва хадзіць па інстанцыях і звяртацца да чыноўнікаў, якія з цяжкасцю прымалі рашучыя захады. Важную ролю ў змаганні за святыню адыгралі Ганна Ніціеўская-Сіневіч і [[Эдвард Зіноўевіч Тарлецкі|Эдвард Тарлецкі]], якія 1 сакавіка 1990 распачалі галадоўку пад сценамі святыні і асабістым укладам паскорылі павяртанне касцёла.&lt;ref&gt;[http://kresy24.pl/wp-content/uploads/2013/10/Magazyn_Polski_10-2013.pdf Magazyn Polski № 10.2013. TADEUSZ GAWIN «Początek odrodzenia» стар.11]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://pdf.kamunikat.org/15441-1.pdf Tadeusz Gawin. «POLSKIE ODRODZENIE NA BIAŁORUSI 1988—2005». стар.288 Wyższa Szkoła Administracji Publicznej im. Stanisława Staszica BIAŁYSTOK 2010] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160204024156/http://pdf.kamunikat.org/15441-1.pdf|date=4 лютага 2016}} ISBN 978-83-60772-23-2&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Cezary Goliński, Batalia o kościół, «Głos znad Niemna», nr 5 (7) z maja 1991.&lt;/ref&gt;

Настойлівасць удзельнікаў руху не была марнай. [[16 мая]] [[1990]] г. з’явілася рашэнне [[Мінгарвыканкам|Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]] «Аб перадачы будынка на вуліцы Савецкая, 15 другой рэлігійнай грамадзе рымска-каталіцкай царквы»&lt;ref name=&quot;ReferenceO&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 46
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Праўда, спачатку была вернута толькі малая частка касцёла — галерэя, куды адразу ж унеслі абраз «Езус Хрыстус у цярновай кароне», які служыў сімвалам адраджэння веры і вяртання храмаў. Спатрэбіўся яшчэ доўгі час і намаганні людзей, каб цалкам вярнуць святыню&lt;ref name=&quot;ReferenceO&quot;/&gt;.

[[21 лістапада]] [[1990]] г., у дзень 80-годдзя касцёла, [[Мінгарвыканкам|Мінскі гарадскі выканаўчы камітэт]] выдаў пастанову аб вяртанні ўсяго будынка касцёла каталіцкай суполцы. У той самы вечар каталіцкі біскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] (нар. [[1946]] г.) адслужыў малебен у касцёле на другім паверсе і блаславіў вернікаў у іх духоўнай і фізічнай працы па аднаўленні касцёла. Так святыня была вернута рымска-каталіцкай царкве, пачаліся набажэнствы і ў каталіцкім, і ва ўніяцкім абрадах, а таксама працы па адраджэнні і рэстаўрацыі святыні. Пробашчам касцёла быў прызначаны ксёндз-магістр [[Уладзіслаў Завальнюк]], пад кіраўніцтвам якога пачало праводзіцца адраджэнне і аднаўленне храма.

=== Праца па рэстаўрацыі храма. Інтэр’ер і экстэр’ер ===
Пачалася рэстаўрацыя, перабудова, ускрыццё схаваных пад тынкоўкай фрэсак. Навуковым кіраўніком работ па рэстаўрацыі касцёла была прызначана вядомы беларускі рэстаўратар Л. Іванова. Пад яе кіраўніцтвам пачаліся навуковыя даследаванні і падрыхтоўка праекта рэстаўрацыі помніка. Падчас натурных даследаванняў інтэр’ераў храма высветлілася, што першапачатковыя роспісы храма знаходзяцца пад слоем тынкоўкі, адначасова быў выяўлены паліхромны клеявы жывапіс на скляпеннях, сценах і калонах касцёла. На падставе гэтых даследаванняў былі зроблены дакладныя копіі малюнкаў, якія пасля перанеслі на існуючую тынкоўку. Гэта дазволіла аднавіць аўтарскія роспісы скляпенняў, апсідаў храма, якія выканаў Бруздовіч&lt;ref name=&quot;ReferenceP&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 50
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Пачалося аднаўленне жывапісу на калонах і сценах. Пад кіраўніцтвам [[Гаўрыла Вашчанка|Гаўрылы Вашчанкі]] тут вяліся роспісы, а яго вучань [[Бекір Міхайлавіч Смольскі|Бекір Смольскі]] напісаў для гэтага храма два абразы: «Святы Сымон і Святая Алена» і «Прыйдзі валадарства Тваё»&lt;ref name=&quot;ReferenceM&quot;/&gt;.
 
Праектам рэстаўрацыі прадугледжвалася максімальна наблізіць інтэр’еры да яго першапачатковага выгляду, аднавіць страчаныя гістарычныя вітражы, металічныя дэталі, алтары і г. д. Было запланавана і аднаўленне разбуранай агароджы і касцельнай брамы. Каб цалкам завяршыць ансамбль касцёла паводле аўтарскага праекта архітэктара [[Томаш Пайздэрскі|Томаша Пайздэрскага]], планавалася пабудаваць плябанію, якая злучаецца з касцёлам праз галерэю&lt;ref name=&quot;ReferenceP&quot;/&gt;.
[[File:Eugeny Kolchev Relief Red Church Minsk Belarus.jpg|thumb|Рэльеф у інтэр’еры касцёла. Скульптар [[Яўген Аляксеевіч Колчаў|Яўген Колчаў]].]]
Самі людзі панеслі ў касцёл тое, што здолелі некалі прыхаваць: касцельныя кнігі, прылады для імшы, крыжы, абразы. У [[1991]] г. была адліта выява [[герб Мінска|герба Мінска]] («Маці Божая») памерам 3,2 на 2,7 метра, вагой 320 кг. Яе ўмацавалі на франтоне касцёла на месцы, дзе першапачаткова знаходзілася выява шляхецкага герба роду Вайніловічаў «Сыракомля». На сценах касцёла, акрамя ікон, было размешчана шмат карцін духоўнай тэматыкі. У дадзены момант столь касцёла Святога Сымона і Святой Алены чырвоная, а сцены белыя. На сценах плануецца зрабіць іканаграфічныя роспісы. На браме цэнтральнага ўвахода паўколам размешчаны чалавечыя фігуры, якія ўвасабляюць сабой асноўныя этапы будаўніцтва касцёла, але ў дадзены момант брама цэнтральнага ўвахода знаходзіцца на рэстаўрацыі і заменена часовай празрыстай брамай з надпісам-лічбай «100» (юбілейнай датай).

[[27 верасня]] [[1996]] г. рымска-каталіцкім [[кардынал]]ам (1994—2011) [[Казімір Свёнтак|Казімірам Свёнткам]] (1914—2011) перад уваходам у касцёл у гонар працы першага ў гісторыі Беларусі Сінода каталіцкай царквы была асвечана скульптура Міхаіла Арханёла (4,5 метры; каля 3 тон), святога заступніка Беларусі, над якой працаваў у 1994—1996 гг. мінскі скульптар [[Ігар Уладзіміравіч Голубеў|Ігар Голубеў]]. Арханёл сімвалізуе перамогу нябеснага войска над сіламі цемры. Бронзавыя таблічкі (шыльды) пры партале і бронзавыя дзверы галоўнага партала зроблены скульптарам [[Сяргей Логвін|Сяргеем Логвінам]]. На п’едэстале скульптуры надпіс: «Абаронцам Бога, веры, хрысьціянства»&lt;ref name=&quot;ReferenceM&quot;/&gt;.

У [[2000]] г. каля касцёла быў устаноўлены помнік-званіца [[Звон Нагасакі|«Звон Нагасакі»]] (які зрабіў японскі архітэктар Марыяма) у памяць ахвяр [[Атамнае бамбаванне Хірасімы і Нагасакі|Хірасімы, Нагасакі]] і [[Чарнобыльская катастрофа|Чарнобыля]], дакладная копія звона «Анёл», уцалелага пасля атамнай бамбардзіроўкі амерыканцамі падчас [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] японскага горада [[Нагасакі]] [[9 жніўня]] [[1945]] г. Такі падарунак гораду быў зроблены японскім каталіцкім біскупствам Нагасакі. Кожны год [[26 красавіка]], у дзень [[Чарнобыльская катастрофа|катастрофы на Чарнобыльскай АЭС]], у Мінску «Звон Нагасакі» адначасова звоніць са званамі ў Нагасакі — ва ўшанаванне ахвяр радыяцыі.

Плануецца, што каля касцёла Святога Сымона і Святой Алены будзе пастаўлены помнік [[Папа Рымскі|Папе Рымскаму]] [[Ян Павел II|Яну Паўлу II]], паводле праекта Леаніда Левіна і народнага мастака Беларусі скульптара [[Іван Якімавіч Міско|Івана Міско]]&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С. В.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва і архітэктуры Беларусі найноўшага часу
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = аўт.-укл. С. В. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЕГУ
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 25
|старонак    = 432
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.
Зараз Чырвоны касцёл упісаны ў кампазіцыю [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]], хоць у праекце касцёла не ўлічвалася, што ён будзе знаходзіцца на вялікай плошчы. Па архітэктурным праекце Томаша Пайздэрскага каталіцкі храм павінен быў быць абкружаны 2-3-хпавярховай забудовай [[XIX стагоддзе|XIX ст.]] і быць высокай архітэктурнай дамінантай у асяроддзі.

На сучасным этапе не ўсе работы па рэстаўрацыі касцёла завершаны, касцёлу патрэбна аднаўленне як унутры будынка, так і знешне. Дагэтуль адсутнічаюць званы ў вежы-званіцы, таму выкарыстоўваецца электронны гук званоў.

У кастрычніку 2017 г. касцёл абнеслі агароджай, каб зрабіць рэстаўрацыю, якую выконвае «Минскпромстрой» па замове КУП «Мінская спадчына»: на касцёле з’явіцца керамічная чарапіца замест металічнай чарапіцы; метал на даху будзе заменены на медзь; будуць заменены і вітражы&lt;ref&gt;[https://citydog.by/post/zaden_kostel_rekonstrukcyja/ Смотрите, каким может стать Красный костел после реконструкции]{{Недаступная спасылка}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;realt.onliner.by&quot;&gt;[https://realt.onliner.by/?p=467030&amp;preview=true Красный костел в Минске начали реконструировать, рядом может появиться пристройка]&lt;/ref&gt;. Каля касцёла былі прадстаўлены і рэндэры, якія адлюстроўваюць прапанову касцельнай адміністрацыі зрабіць прыбудову да касцёла, хоць прапанаваны праект прыбудовы (у тым ліку, з дадатковай вежай), як засведчылі прадстаўнікі КУП «Мінская спадчына», не адпавядае выгляду прыбудовы з пачатковага праекта касцёла ад 1905 года, які быў ухвалены Эдвардам Вайніловічам&lt;ref name=&quot;realt.onliner.by&quot;/&gt;. Гэта прапанова разглядалася ў Міністэрстве культуры Рэспублікі Беларусь&lt;ref name=&quot;realt.onliner.by&quot;/&gt;, але не была рэалізавана.

Аб’ект здалі ў эксплуатацыю ў маі 2019 года. Кошт работ склаў больш за 5,3 млн рублёў, з якіх 94 % — гэта сродкі гарадскога бюджэту, астатняя частка — грошы, заробленыя падчас рэспубліканскага [[суботнік]]а і сродкі «Мінскай спадчыны». Рэлігійная абшчына ў фінансаванні работ удзелу не прымала. Былі адрамантаваны будынак плябаніі, рэканструяваны фасады касцёла, заменены дах і дзвярныя блокі&lt;ref name=&quot;zviazda2020&quot;/&gt;.

&lt;gallery perrow=&quot;5&quot;&gt;
File:Belarus-Minsk-Church of Simon and Helena-1.jpg|[[Герб Мінска]] («Маці Божая») на франтоне касцёла
File:Kirko de Sanktaj Simono kaj Heleno (Minsko) 006.jpg|Бронзавая шыльда на касцёле Святога Сымона і Святой Алены ''(на [[польская мова|польскай мове]])''. Фота 2011 г.
File:Галерэя Чырвонага касцёла.jpg|Галерэя касцёла
File:Дэталь Чырвонага касцёла.jpg|Фрагмент галерэі касцёла
File:Belarus-Minsk-Church of Simon and Helena-2.jpg|Скульптура Хрыста, фота 2005 г. У 2006 г. каля яе будзе перапахаваны Эдвард Вайніловіч
File:Belarus-Minsk-Church of Simon and Helena-4.jpg|Два латуневыя крыжы і малыя вежы з крыжамі
File:Вежы Чырвонага касцёла.jpg|Малыя вежы
File:Званіца Чырвонага касцёла.jpg|Вежа-званіца
File:Г. Менск - Касьцёл Сьвятых Сымона і Алены PICT6236.jpg|Вежа-званіца
File:Minsk Catholic Simon Church 02-2.jpg|Неф касцёла
&lt;/gallery&gt;

=== Падзеі 2020 года ===
У ліпені 2020 года вакол Чырвонага касцёла разгарэўся скандал. У 2013 годзе касцёл перададзены з рэспубліканскай у камунальную ўласнасць горада і на праве гаспадарчага ведання замацаваны за КУП [[Мінская спадчына|«Мінская спадчына»]]. У той жа час на падставе дагавора, заключанага з прадпрыемствам, рэлігійная абшчына «Рымска-каталіцкая парафія святога Сымона і святой Алены» атрымала ў бязвыплатнае карыстанне два аб’екты нерухомасці — дом настаяцеля і будынак касцёла агульнай плошчай 3,3 тыс. м²&lt;ref name=&quot;zviazda2020&quot;&gt;{{Cite web |url=http://zviazda.by/be/news/20200716/1594903000-mingarvykankam-zapazychanasc-chyrvonaga-kascyola-skladae-bolsh-za-166 |title=Мінгарвыканкам: Запазычанасць Чырвонага касцёла складае больш за 166 тысяч рублёў |access-date=27 жніўня 2020 |archive-date=5 жніўня 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805114723/http://zviazda.by/be/news/20200716/1594903000-mingarvykankam-zapazychanasc-chyrvonaga-kascyola-skladae-bolsh-za-166 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. [[12 ліпеня]] падчас службы вернікам паведамілі, што ўлады налічылі падатак на зямлю і амартызацыю будынка ў памеры 13 тысяч рублёў штомесяц, а агульны доўг склаў 156 тысяч рублёў — непад’ёмныя для парафіі сумы&lt;ref name=&quot;nn1&quot;&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=255303 «Для нас гэта было нечаканасцю»: прэс-сакратар Каталіцкай царквы пра сітуацыю з Чырвоным касцёлам]&lt;/ref&gt;. Быў распачаты збор подпісаў пад зваротам да Прэзідэнта Беларусі з просьбай вярнуць парафіі касцёл з плябаніяй. Раней вернікі ўжо звярталіся ў [[Мінгарвыканкам]] з просьбай вярнуць касцёл парафіі, але гарадскія ўлады адмовілі, бо не бачаць у гэтым неабходнасці&lt;ref name=&quot;nn1&quot;/&gt;.
[[File:Canon Uładzisłaŭ Zavalniuk next to Red Church during 2020 protests in Belarus.jpg|thumb|[[Ксёндз]]-[[канонік]] [[Уладзіслаў Мацвеевіч Завальнюк|Уладзіслаў Завальнюк]] побач з Чырвоным Касцёлам падчас пратэстаў ([[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)#14 жніўня|14 жніўня 2020 года]]).]]

Увечары [[26 жніўня]], у час адной з мірных акцый пратэсту пасля [[Прэзідэнцкія выбары 2020 года ў Беларусі|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]], пачаліся масавыя затрыманні. АМАП хапаў мужчын у аўтазакі, жанчын адпускалі. [[АМАП]] зачыніў усе дзверы ў Чырвоны касцёл, заблакаваўшы на 40 хвілін некалькі дзясяткаў людзей, якія там схаваліся&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=257960 Затрыманні на плошчы Незалежнасці. Мужчын хапалі, жанчын адпускалі, заблакавалі дзверы Чырвонага касцёла]&lt;/ref&gt;. Дзеянні праваахоўных органаў выклікалі абурэнне ў грамадскасці. У той жа дзень генеральны вікарый [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] біскуп [[Юрый Касабуцкі]] заявіў рашучы пратэст на дзеянні АМАПу. Ён папярэдзіў дзяржаўныя ўлады і кіраўніцтва сілавых структур, што падобныя дзеянні з’яўляюцца недапушчальнымі і незаконнымі, бо касцёл з’яўляецца святыняй Бога, якую могуць свабодна наведваць усе жадаючыя, а блакаванне ўваходу і выхаду людзей супярэчыць гарантаванаму праву грамадзян на [[свабода сумлення|свабоду сумлення]], абражае пачуцці вернікаў і «выходзіць за межы законаў чалавечых і Божых». Яго падтрымаў біскупскі вікарый для горада Магілёва і Магілёўскай вобласці біскуп [[Аляксандр Яшэўскі]]&lt;ref&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=257963 «Выходзіць за межы законаў чалавечых і Божых». Біскуп Юрый Касабуцкі заявіў пратэст на дзеянні сілавікоў на тэрыторыі Чырвонага касцёла]&lt;/ref&gt;.

[[27 жніўня]] [[Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі]] архібіскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] падтрымаў заяву вікарыяў, заявіўшы, што неадэкватныя і супрацьпраўныя дзеянні, якія мелі месца на тэрыторыі касцёла святога Сымона і святой Алены, павінны быць расследаваны, а вінаватыя панесці пакаранне&lt;ref name=&quot;nn2&quot;&gt;[https://nn.by/?c=ar&amp;i=257984 «Неадэкватныя дзеянні павінны быць расследаваныя, а вінаватыя панесці пакаранне»: заява Тадэвуша Кандрусевіча наконт блакавання Чырвонага касцёла]&lt;/ref&gt;.
{{цытата|Гэтыя і падобныя дзеянні супрацоўнікаў сілавых структур не спрыяюць зняццю напружанасці дзеля хутчэйшага ўсталявання міру і згоды ў беларускім грамадстве ў той час, калі Каталіцкі Касцёл заклікае да прымірэння і дыялогу з мэтаю вырашэння нябачанага ў нашай краіне сацыяльна-палітычнага канфлікту.}}

У той жа дзень вакол касцёла жанчыны са звязанымі рукамі ўтварылі ланцуг салідарнасці&lt;ref&gt;[https://t.me/nashaniva/12069 Каля Чырвонага касцёла ў Мінску ўтварыўся ланцуг жанчын. Яны стаяць са звязанымі рукамі.]&lt;/ref&gt;. Падтрымаць жанчын выйшаў ксёндз [[Уладзіслаў Завальнюк]]&lt;ref&gt;[https://t.me/radiosvaboda/8898 Менск, падтрымаць жанчын выйшаў ксёндз Чырвонага касьцёлу]&lt;/ref&gt;.

== Сучаснае жыццё касцёла ==

=== Духоўна-культурная дзейнасць ===
[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk - 2013 AD a.JPG|thumb|Чырвоны касцёл. Фота 2013 г.]]
За сто гадоў свайго існавання касцёл служыў па сваім прызначэнні меней за палову свайго веку. Дзякуючы намаганням святароў, рэстаўратараў і мастакоў, Чырвоны касцёл паступова стаў цэнтрам не толькі рэлігійнага жыцця, але і культуры. Зараз у касцёле праводзяцца набажэнствы на [[беларуская мова|беларускай]], [[польская мова|польскай]] і [[італьянская мова|італьянскай]] мовах. Храм адчынены для ўсіх жадаючых, незалежна ад рэлігійных перакананняў. Пачала працу нядзельная школа для дзяцей і дарослых. У касцёле пачала праходзіць катэхізацыя перад прыняццем святых сакрамантаў: хрышчэння, шлюбу, споведзі.

З [[2000]] г. у касцёле Святога Сымона і Святой Алены ў дольнай капліцы рэгулярна праводзяць богаслужэнні святары дзвюх [[БГКЦ|уніяцкіх]] парафій [[Мінск]]а — Маці Божай Нястомнай Дапамогі і Святога Духа. Па вялікіх святах да іх далучаліся святары і прыхаджане яшчэ дзвюх парафій — Святога Мікалая і Святога Юзафа&lt;ref name=&quot;ReferenceQ&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 54
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;. Аднак станам на [[2014]] г. праз арганізацыйныя змены ў [[БГКЦ]] у Чырвоным касцёле рэгулярна моліцца толькі парафія Святога Духа (у дольнай капліцы), а па вялікіх святах (напрыклад, у [[Вялікдзень]]) усе мінскія ўніяцкія парафіі збіраюцца на ўрачыстыя набажэнствы ў галоўнай капліцы (верхняй зале).

Зараз пры касцёле дзейнічае болей за 35 духоўных гурткоў, у тым ліку 28 аб’яднанняў «Жывы ружанец» і Клуб каталіцкіх жанчын. З [[2006]] г. існуе малітоўная група студэнцкай моладзі «Via Dolorosa» (каля 40 чалавек), якія ўзялі ў якасці прыкладу свайго існавання Школу хрысціянскага жыцця і Евангелізацыі ([[Украіна]]), створаную капуцынамі&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 56
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У [[1991]] г. менавіта Чырвоны касцёл першым у гісторыі Рэспублікі Беларусь арганізаваў [[паломніцтва]] з [[Мінск]]а ў [[Будслаў (аграгарадок)|Будслаў]] у [[Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Будслаў)|касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Дзевы Марыі]] да цудатворнага [[Будслаўскі абраз Маці Божай|абраза Маці Божай Будслаўскай]], які з [[1613]] г. знаходзіцца ў храме. З той пары паломніцтвы («пілігрымкі») праводзяцца штогод і сталі папулярнымі сярод вернікаў. Усе 120 км да Будслава каталіцкія вернікі Беларусі і замежжа ([[Польшча]], [[Літва]], [[Украіна]] і інш.) ідуць пешшу, што займае звычайна пяць дзён. З [[2005]] г. частка вернікаў (разам з ксяндзом) сумяшчае паломніцкі ход з пастом (на хлебе і вадзе). У 2003 г. пры Чырвоным касцёле быў арганізаваны маладзёжны цэнтр веласіпедных паломніцтваў імя Фрэнка Дафа (болей за 70 веласіпедыстаў). У [[2011]] г. нават планавалася паломніцтва на скутарах (збіралася болей за 200 чалавек)&lt;ref name=&quot;ReferenceQ&quot;/&gt;.

З [[11 верасня]] [[1993]] г. на працягу сямі год ксяндзы з Чырвонага касцёла вялі на радыё перадачу «Голас душы». З 1993 г. у Чырвоным касцёле рэгулярна арганізуюцца сустрэчы святароў і вернікаў розных веравызнанняў (хрысціян, мусульман і іўдзеяў). Сустрэчы праводзяцца ў фармаце сумесных маленняў, канцэртаў з выкананнем твораў духоўнай музыкі і паэзіі, юбілейных сустрэч&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 66
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У 1994 г. пры касцёле было створана мінскае грамадскае аб’яднанне «Кальварыя», якое пачало займацца доглядам магіл і ўборкай тэрыторыі [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілак]], а таксама аховай іх ад разбурэння. У 2001 г. аб’яднанне было афіцыйна зарэгістравана, а могілкі атрымалі статус помніка культуры міжнароднага значэння і былі ўзяты пад ахову дзяржавай. [[Кальварыйскія могілкі]] — адзіныя старажытныя могілкі, якія маюць такі высокі статус у краіне. У 1997 г. была выдадзена кніга Алы Сакалоўскай «Кальварыя», дзе былі апісаны старыя пахаванні. У 2000 г. кніга атрымала прэмію імя Францішка Багушэвіча Беларускага ПЭН-цэнтра&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 60
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У [[1992]] г. пры храме быў створаны хор «Голас душы», які паспяхова выступае на міжнародных фестывалях духоўнай музыкі, у філармоніі, на радыё і тэлебачанні, запісвае альбомы на дыскі. З цягам часу пры Чырвоным касцёле з’явіліся яшчэ некалькі харавых калектываў, сярод якіх вядомасць атрымаў мужчынскі хор «Арханёл», шматразовы прызёр конкурсаў і фестываляў. З таго часу як у Чырвоным касцёле з’явіўся электрычны арган, пачалі праводзіцца ўрачыстыя вечарыны арганнай музыкі і харавых калектываў Беларусі і замежжа. З 2006 г. кожны месяц дае канцэрты [[Беларуская дзяржаўная філармонія]], арганістам выступае Канстанцін Шараў&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 63
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У касцёле выдаваўся часопіс «Вера і жыццё», створаны пры касцёле выдавецкі цэнтр (з 1990 г.) пачаў друкаваць шматлікую хрысціянскую літаратуру ў перакладзе на беларускую мову, праводзяцца дабрачынныя канцэрты, адчыняюцца мастацкія выстаўкі. У 2006 г. быў створаны відэацэнтр для здымак фільмаў хрысціянскай тэматыкі. У тэатральнай зале (у г.зв. дольным касцёле) праходзяць спектаклі і выстаўкі. У касцёле былі заснаваны тэатр аднаго акцёра «Зніч» (1989) і студэнцкі тэатр «Анёл» (1996). Касцёл супрацоўнічае з [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускай дзяржаўнай акадэміяй мастацтваў]], студэнты якой атрымліваюць заказы ад касцёла на выраб ікон, керамікі, вітражоў і г. д., і [[Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны|Таварыствам беларускай мовы імя Францішка Скарыны]]&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 61, 63, 66, 67
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У 1996 г. касцёл (з блаславення кардынала [[Казімір Свёнтак|Казіміра Свёнтка]]) звярнуўся да ўлад горада [[Беласток]]а з просьбай аб вяртанні касцельнай бібліятэкі, што ў [[1922]] г. была вывезена ў [[Беласток]], дзе да канца [[XX стагоддзе|XX ст.]] захоўваліся 6000 тамоў гэтага ўнікальнага збору. Урачыстая перадача фонду кніг адбылася ў [[1998]] г. у Беластоку на цырымоніі, на якой прысутнічалі прадстаўнікі [[Міністэрства культуры Беларусі|Міністэрства культуры]] і [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]], [[Мінгарвыканкам|Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]] і польскага боку (архібіскуп [[Станіслаў Шамецкі]] і беластоцкі гарадскі галава [[Кшыштаф Юргель]]). Была перададзена не толькі старая касцельная бібліятэка, але і далучаны фонд іншых кніг, што разам склала 27 тысяч тамоў. У тым жа [[1998]] г. пры касцёле была адчынена бібліятэка, якая была названа ў гонар [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]]. Гэта адбылося ў дзень 200-годдзя з дня нараджэння паэта. Зараз фонд бібліятэкі налічвае каля 60 тысяч тамоў (як рэлігійнага, так і свецкага характару). Унікальнай з’яўляецца калекцыя кніг аб Рымскім Папе [[Ян Павел II|Яне Паўле II]]. Бібліятэка бясплатна адкрыта для ўсіх жыхароў горада — колькасць абанентаў складае каля 4000 чалавек. У памяшканні бібліятэкі (у дольнай частцы касцёла) праводзяцца літаратурныя вечарыны, навуковыя канферэнцыі і іншыя мерапрыемствы&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 64—65
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

З [[2005]] г. касцёл выдаў 10 кніг паэзіі народнага паэта Беларусі [[Рыгор Іванавіч Барадулін|Рыгора Барадуліна]]. За кнігу духоўнай паэзіі «Ксты» ў [[2006]] г. Рыгор Барадулін быў вылучаны на [[Нобелеўская прэмія па літаратуры|Нобелеўскую прэмію]]. У Чырвоным касцёле пасля смерці Рыгор Барадулін быў адпеты па ўніяцкім абрадзе 4 сакавіка 2014 г.

=== Гуманітарная дзейнасць ===
У [[1993]] г. было зарэгістравана парафіяльнае хрысціянскае таварыства «Карытас» (Міласэрнасць). Людзям, якія жывуць у нястачы, аказваецца гуманітарная дапамога (прадукты харчавання, вопратка, абутак, прадметы побыту, якія ахвяруюцца парафіянамі). З [[1992]] г. па [[2003]] г. пры касцёле дзейнічалі дзве бясплатныя сталоўкі, у якіх атрымлівалі ежу 800 чалавек. У дольнай частцы касцёла часам арганізуюцца святочныя бясплатныя абеды для бедных парафіян. Гэтае ж таварыства арганізавала пры касцёле цэнтр медыцынскай кансультацыі, у працы якога ўдзельнічаюць высокакваліфікаваныя лекары (псіхіятры, гамеапаты, гінеколагі) і бясплатна дапамагаюць прыхаджанам сваімі парадамі. Акрамя таго, таварыства «Карытас» арганізуе за кошт ахвяраванняў парафіян, грамадскіх арганізацый і добраахвотных спонсараў паездкі дзяцей з бедных і няпоўных сямей на адпачынак як у беларускія летнікі, так і за мяжу (за кошт прымаючых сямей вернікаў)&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 58
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

У 1994 г. пры Чырвоным касцёле быў створаны (а ў красавіку 1995 г. зарэгістраваны [[Міністэрства юстыцыі Беларусі|Міністэрствам юстыцыі]]) цэнтр «Ахова жыцця і выратаванне ненароджаных» (каля 500 чалавек). Яго ўзначаліў доктар тэхнічных навук, прафесар Міхаіл Цяўлоўскі. Цэнтр хутка распаўсюдзіў сваю дзейнасць на ўсю Беларусь: у абласных і раённых цэнтрах былі створаны аддзяленні аховы зачатых дзяцей, сябры якога выступаюць з публічнымі лекцыямі, праводзяць індывідуальныя кансультацыі для цяжарных жанчын і членаў іх сямей, працуюць пры жаночых кансультацыях пры паліклініках і бальніцах. У сакавіку 1999 па ініцыятыве цэнтра ў Мінску адбыўся Міжнародны навукова-практычны кангрэс «Дэмаграфічныя праблемы Беларусі», у працы якога на працягу чатырох дзён прынялі ўдзел 272 дэлегаты з [[Рэспубліка Беларусь|Беларусі]], [[Расійская Федэрацыя|Расіі]], [[Польшча|Польшчы]], [[Германія|Германіі]], [[ЗША]] і [[Кітай|Кітая]]. Сярод іх было 5 лаўрэатаў Дзяржаўных прэмій, 25 акадэмікаў, 46 дактароў і 85 кандыдатаў навук, 7 аспірантаў, прадстаўнікі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь, міністэрстваў і ўстаноў краіны. Матэрыялы кангрэса былі апублікаваны касцёлам і дасланы ў многія краіны свету&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 59—60
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

З [[1995]] г. пры касцёле працуе цэнтр псіхатэрапеўтычнай дапамогі алкаголікам «АА» (Ананімныя алкаголікі). У 2001 г. склад работнікаў цэнтра папоўніўся на 100 чалавек (святары, нарколагі, псіхолагі, сацыяльныя работнікі, юрысты), паводле прапаноў якіх цэнтр быў перайменаваны ў «Эфата». Касцёл прадставіў цэнтру «Эфата» памяшканне, які штодзённа (акрамя серады) працуе з людзьмі на прынцыпах ананімнасці, добраахвотнасці і добразычлівасці. Цэнтр супрацоўнічае з дзяржаўнымі цэнтрамі «АА» Беларусі і замежжа&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 64
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

=== Фотакопія Турынскай плашчаніцы ===
[[File:Photocopy of Shroud of Turin in Red Church in Minsk.JPG|thumb|Фотакопія Турынскай плашчаніцы ў Чырвоным касцёле. Фота 2013 г.]]Пры Чырвоным касцёле пачаў дзейнічаць навукова-даследчы цэнтр «Святая Плашчаніца Турынская», куды ўвайшлі акадэмікі, дактары навук, іншыя навукоўцы. Пад рэдакцыяй кандыдата гістарычных навук ксяндза-пробашча Уладзіслава Завальнюка выйшаў у свет болей чым на 600 старонках навуковы том «Евангелле ад Ісуса Хрыста» (аўтары — прафесар Міхаіл Цяўлоўскі і яго жонка Люцыя, якія з [[1980]] г. праводзілі тэарэтычныя доследы, збіралі факты, што тычыліся Плашчаніцы). А 3 мая 2002 г. (за заслугі навукова-даследчага цэнтра па вывучэнні [[Турынская плашчаніца|Турынскай плашчаніцы]]) касцёлу Святога Сымона і Святой Алены была перададзена з [[Турын]]а ([[Італія]]) «як сімвал сяброўства, місіі міра» адна з сямі існуючых у свеце поўнапамерных фотакопій (4,3x1 м) гэтай рэліквіі, што была размешчана ў галоўным алтары храма. Мінская фотакопія Плашчаніцы была занесена ў дзяржаўны рэестр і з’яўляецца дзяржаўнай каштоўнасцю.

З [[верасень|верасня]] [[2002]] па [[май]] [[2004]] г., па просьбе ўкраінскага [[кардынал]]а [[Любамір Гузор|Любаміра Гузора]], мінская копія «пілігрымавала» па каталіцкіх парафіях Украіны, а пасля па [[Віцебская вобласць|Віцебскай]] і [[Мінская вобласць|Мінскай]] абласцях Беларусі. За гэты час яна стала адной з галоўных Святых Рэліквій Беларусі, якая ўдзельнічае ў хрысціянскіх святах, крыжовых і святочных шэсцях па горадзе [[Мінск]]у. У 2004 г. ксяндзом-магістрам [[Уладзіслаў Завальнюк|Уладзіславам Завальнюком]] перакладзена на [[руская мова|рускую мову]] і выдадзена ў друкарні Чырвонага касцёла кніга прафесара Эмануэлы Марынэлі «Саван — Турынская плашчаніца». Аддаць пашану і пакланенне рэліквіі можна падчас экскурсій, якія штодзённа праводзяцца ў касцёле&lt;ref&gt;''Тарас, А. Е.'' Костел в нашей жизни / А. Е. Тарас. — Минск: ФУАинформ, 2010. — С. 69.&lt;/ref&gt;.

У [[Валенсія|Валенсіі]] ([[Іспанія]]) 28—30 красавіка 2012 г. адбыўся міжнародны кангрэс, прысвечаны Турынскай Плашчаніцы, у якім бралі ўдзел каля 300 дэлегатаў з розных краін свету. Мінскі навукова-даследчы Цэнтр «Святая Плашчаніца Турынская» таксама атрымаў запрашэнне на вылучэнне дэлегата ад Беларусі. Ім стаў навуковец-фізік Валерый Шалатонаў.

=== Арган ===
[[22 снежня]] [[2013]] г. Мітрапаліт Мінска-Магілёўскі арцыбіскуп [[Тадэвуш Кандрусевіч]] асвяціў у касцёле святых Сымона і Алены новы арган. Аргана не было ў Чырвоным касцёле з 1943 г., калі яго вывезлі з Беларусі. На пачатку 2000-х там выкарыстоўваўся сінтэзатар. Кажучы пра асвячэнне аргана Чырвонага касцёла, арцыбіскуп назваў яго ''«вялікім дарам для святыні, якая знаходзіцца ў цэнтры сталіцы Беларусі», «дзякуючы гучанню якога наша малітва будзе больш магутнай, каб выпрасіць у Бога неабходныя ласкі»''&lt;ref&gt;http://catholic.by/2/home/news/belarus/minsk-mohilev/120442-argan.html catholic.by&lt;/ref&gt;.

== Перанясенне праху Эдварда Вайніловіча ў Мінск (2006) ==

=== Ініцыятыва перанясення праху Вайніловіча ў Чырвоны касцёл ===
У 2004 г. пробашч парафіі Святога Сымона і Святой Алены, ксёндз [[Уладзіслаў Завальнюк]], выступіў з ініцыятывай перанесці прах [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдварда Вайніловіча]] (1847—1928) з [[Быдгашч]]а ([[Польшча]]), дзе Вайніловіч быў пахаваны на Старафарных могілках, у [[Мінск]] і размясціць яго ў касцёле Святога Сымона і Святой Алены, фундатарам якога і быў сам Эдвард Вайніловіч. Вернікі Мінска і многіх мясцін Беларусі адгукнуліся на гэтую ініцыятыву. [[21 лістапада]] [[2005]] г., у дзень 95-й гадавіны асвячэння і пачатку дзейнасці касцёла Святога Сымона і Святой Алены, парафіяльны камітэт касцёла звярнуўся да пробашча, ксяндза Уладзіслава Завальнюка, з просьбай распачаць справу перанясення праху Эдварда Вайніловіча ў Мінск. Наступным крокам была просьба вернікаў да ксяндза кардынала [[Казімір Свёнтак|Казіміра Свёнтка]], а таксама Міністэрства замежных спраў [[Рэспубліка Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] аб выказванні згоды на пачатак усёй працэдуры. У [[Польшча|Польшчы]] з беларускага боку ў справу ўключыўся тагачасны пасол Беларусі ў Польшчы [[Павел Паўлавіч Латушка|Павел Латушка]]&lt;ref name=&quot;ReferenceR&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Chmielewska, G.
|частка     = 
|загаловак   = Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = G. Chmielewska.
|выданне    = 
|месца     = Łomianki
|выдавецтва   = LTW
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 343
|старонак    = 369
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

=== Узгадненне фармальных правіл ===
Справа была не вельмі лёгкай, бо трэба было аформіць і зацвердзіць шмат дакументаў, каб пераадолець усе юрыдычныя бар’еры. У снежні 2005 г. пробашч Уладзіслаў Завальнюк паехаў у Быдгашч (Польшча) і прывёз адтуль у шкляной урне зямлю з магілы Эдварда Вайніловіча на Старафарных могілках горада, а таксама добрую навіну, што ўлады горада Быдгашч падтрымліваюць старанні вернікаў з Мінска&lt;ref name=&quot;ReferenceR&quot;/&gt;.

Калі беларускі бок даў згоду на перанясенне праху фундатара касцёла Святога Сымона і Святой Алены ў Мінск, для жыхароў Быдгашча імя Вайніловіча ўжо не было чужым, прынамсі для тых, хто чытаў мясцовую прэсу: на старонках «Газеты Паморскай» з’явілася серыя артыкулаў Гізэлі Хмялеўскай, у якіх распавядалася пра гісторыю мінскага Чырвонага касцёла, жыццё і дзейнасць яго фундатара, а пасля дарогу Вайніловіча да Быдгашча. Было гэта мажліва, між іншым, дзякуючы таму, што ўдалося звязацца з нашчадкамі сваякоў Эдварда Вайніловіча. Гэтай інфармацыяй скарысталіся прадстаўнікі мінскага касцёла пры стараннях па перанясенні праху Эдварда Вайніловіча ў сталіцу [[Беларусь|Беларусі]], бо ў адпаведнасці з законамі павінны былі мець на тое згоду блізкіх памерлага. Ніякіх адмоў ад нашчадкаў сваякоў [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдварда Вайніловіча]] і польскіх улад не было. 31 сакавіка 2006 г. згоду на перанясенне праху ў Мінск у прысутнасці натарыуса падпісала ўнучка яго сястры Марыі Адамаўны (з роду Вайніловічаў) Бельскай (1849—1927) — Ірэна Ендржаёвіч, дачка Эдварда Бельскага і Францішкі Бельскай (з роду Камяроўскіх)&lt;ref name=&quot;ReferenceR&quot;/&gt;. У сакавіку 2006 г. таксама стала вядома, што [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія]] не выказвае пярэчання ў справе перавязення ў мінскі касцёл праху яго фундатара. Дакумент з такой інфармацыяй, падпісаны кардыналам [[Казімір Свёнтак|Казімірам Свёнткам]], атрымаў быдгашцкі біскуп [[Ян Тырава]]&lt;ref name=&quot;ReferenceS&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Chmielewska, G.
|частка     = 
|загаловак   = Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = G. Chmielewska.
|выданне    = 
|месца     = Łomianki
|выдавецтва   = LTW
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 344
|старонак    = 369
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

=== Эксгумацыя праху і жалобная імша ў Быдгашчы ===
[[Выява:Вайніловіч1.jpg|thumb|Штандар з выявай шляхецкага герба «Сыракомля», які знаходзіцца ў Чырвоным касцёле]]
8 чэрвеня 2006 г. а дзявятай гадзіне раніцы ў Быдгашчы адбылася [[эксгумацыя]]. З боку польскага касцёла ў ёй прыняў удзел ксёндз доктар Генрык Кетлінскі, пастулатар у мностве [[Беатыфікацыя|беатыфікацыйных]] працэсаў. Беларускі бок прадстаўляў ксёндз пробашч касцёла Святога Сымона і Святой Алены [[Уладзіслаў Завальнюк]]. Па прычыне значнасці падзеі, пры эксгумацыі прысутнічаў таксама беларускі консул у [[Гданьск]]у Андрэй Фралкоў. Яго прысутнасць на быдгашцкіх могілках мела яшчэ іншы аспект. Як прызнаўся Фралкоў каля магілы Вайніловіча, ён быў выхаваны з павагай да мінскага касцёла: у часы, калі ў будынку касцёла размяшчаўся [[Дом кіно (Мінск)|Дом кіно]], яго набожная бабка не дазваляла яму туды хадзіць, мовячы, што функцыянаванне там гэтай установы ў будынку храма недапушчальна&lt;ref name=&quot;ReferenceS&quot;/&gt;. Паводле фармальных правілаў (акрамя падпісаных і натарыяльна засведчаных дакументаў) сваякам патрэбна было і вусна пацвердзіць рашэнне ўжо пры магіле Вайніловіча. Гэтая роля прыпала Гелене Пшчалкоўскай, унучцы [[Баляслаў Канстанцінавіч Скірмунт|Баляслава Канстанцінавіча Скірмунта]] (1868—1941), што быў стрыечным братам [[Раман Аляксандравіч Скірмунт|Рамана Скірмунта]]. Знамянальна, што пры пахаванні Эдварда Вайніловіча ў [[1926]] г. у Быдгашчы прысутнічаў і вядомы беларускі грамадскі і палітычны дзеяч [[Раман Аляксандравіч Скірмунт|Раман Скірмунт]] (1868—1939) з маёнтка [[Парэчча (Пінскі раён)|Парэчча]] (каля [[Пінск]]а). Пасля эксгумацыі прах быў перакладзены ў труну, купленую на грошы гарадскіх улад горада Быдгашч&lt;ref name=&quot;ReferenceS&quot;/&gt;.

[[10 чэрвеня]] [[2006]] г. у Быдгашчы ў [[кафедральны касцёл Святога Марціна і Святога Мікалая|кафедральным касцёле Святога Марціна і Святога Мікалая]] адбылася жалобная імша па Эдвардзе Вайніловічу, якую адслужыў біскуп [[Ян Тырава]]. Пры труне ў касцёле стаяў штандар з выявай шляхецкага герба «Сыракомля», якім карысталіся [[Вайніловічы]], спецыяльна прывезены для гэтай нагоды з мінскага касцёла Святога Сымона і Святой Алены. А на наступны дзень прах павезлі ў беларускі бок. Яго суправаджалі і беларусы (у тым ліку моладзь з мінскага касцельнага хору, які выступіў падчас жалобнай імшы ў касцёле ў Быдгашчы), і восем палякаў з Быдгашча. Сярод членаў польскай дэлегацыі была і Гелена Пшчалкоўская, і Дарота Мыцельская — праўнучка [[Пётр Зыгмунтавіч Ваньковіч|Пятра Зыгмунтавіча Ваньковіча]] (1866—1936) і яго жонкі Габрыэлі Артураўны Ваньковіч (з [[Нароўля|нараўлянскай]] лініі [[Горваты|роду Горватаў]]), уласнікаў маёнтка Вялікая Сляпянка (каля Мінска)&lt;ref name=&quot;ReferenceS&quot;/&gt;. Як вядома, [[Пётр Зыгмунтавіч Ваньковіч|Пётр Ваньковіч]] з 1905 г. уваходзіў у склад камітэта па будаўніцтве Чырвонага касцёла.

=== Цырымонія перапахавання ў Мінску ===
[[File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk - burial place of Edward Woynillowicz - 2013 AD.JPG|left|thumb|Месца пахавання Эдварда Вайніловіча каля Чырвонага касцёла ў Мінску&lt;ref&gt;Злева знаходзіцца надмагільны камень з разбуранага надмагільнага помніка Сымону Вайніловічу ў вёсцы Савічы (Капыльскі раён).&lt;/ref&gt;. Фота 2013 г.]]
[[11 чэрвеня]] [[2006]] г., у нядзелю, дэлегацыя з прахам Эдварда Вайніловіча прыбыла ў [[Мінск]], які сустрэў іх добрым надвор’ем і мноствам людзей, што сабраліся каля касцёла. Труну Эдварда Вайніловіча сустракалі дапаможны біскуп [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]] [[Антоній Дзям’янка]], пробашч касцёла Уладзіслаў Завальнюк і вернікі. Сярод прысутных гасцей былі прадстаўнікі іншых ліній беларускага [[Вайніловічы|роду Вайніловічаў]], афіцыйнай улады, беларускай інтэлігенцыі, а таксама дыпламаты польскага пасольства ў Беларусі.

На даху касцёла побач з крыжам стаялі людзі, якія сімвалізавалі жонку Эдварда Вайніловіча Алімпію і іх заўчасна памерлых дзяцей Сымона і Алену. Ксёндз Завальнюк сказаў: ''«Мы бачым там жанчыну, хлопчыка і дзяўчынку. Гэта сімвал жонкі Эдварда Вайніловіча Алімпіі, дзеці Сымонка і Алена, якія чакаюць прыезду свайго бацькі. Вось ён. Мы яго чакалі, маліліся і дзякавалі Богу, што ў нашым народзе ёсць такія велічныя людзі»''. Падчас літургіі сабраным была расказана гісторыя жыцця Эдварда Вайніловіча.

Было дадзена слова прадстаўніцы роду Вайніловічаў, якая, не хаваючы хвалявання, прамовіла, як важна, што нарэшце з’явілася такое месца, дзе могуць разам сабрацца ўсе прадстаўнікі знакамітага роду, каб памаліцца, каб захоўваць і перадаваць нашчадкам багатую гісторыю сваіх продкаў. Студэнты [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт культуры і мастацтваў|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта культуры і мастацтваў]] падрыхтавалі прыгожую ўрачыстую цырымонію: у неба ўзляцелі чырвоныя шары, як своеасаблівы сімвал пакутніцкіх кропляў крыві і слёз. У канцы цырымоніі ў неба ўзляцелі і дзясяткі галубоў — сімвал душ, што рассталіся з зямлёю і імкнуцца да Бога. Пасля ўрачыстай імшы ксяндза Уладзіслава Завальнюка, у якой браў удзел ксёндз біскуп [[Антоній Дзям’янка]], апостальскі адміністратар [[Мінска-Магілёўская архідыяцэзія|Мінска-Магілёўскай дыяцэзіі]], труну з прахам Эдварда Вайніловіча замуравалі ў нішы па левым баку ад галоўнага ўваходу ў Чырвоны касцёл (у крыпце дольнага касцёла)&lt;ref name=&quot;ReferenceT&quot;&gt;{{кніга
|аўтар     = Chmielewska, G.
|частка     = 
|загаловак   = Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = G. Chmielewska.
|выданне    = 
|месца     = Łomianki
|выдавецтва   = LTW
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 345
|старонак    = 369
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;.

Гарадскія ўлады Быдгашча (Польшча) палічылі, што на Старафарных могілках іх горада павінен быць пакінуты след па Эдвардзе Вайніловічу. Гранітная пліта з яго магілы была адрэстаўравана, і на яе дадалі надпіс аб перанясенні праху Эдварда Вайніловіча ў Мінск&lt;ref name=&quot;ReferenceT&quot;/&gt;.

== Дзейнасць касцёла па ўшанаванні памяці аб Эдвардзе Вайніловічу ==
Пробашч касцёла [[Уладзіслаў Завальнюк]] распачаў вялікую працу па ўшанаванні памяці аб [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Эдвардзе Вайніловічу]], што працягваецца і дагэтуль. Ён асабіста выступае з ініцыятывамі правядзення навуковых канферэнцый, выдання кніг, стварэння дакументальных фільмаў, прысвечаных жыццю і дзейнасці Вайніловіча; выступае ў сродках масавай інфармацыі з мэтай пашырэння ведаў аб Чырвоным касцёле і яго фундатары. Ксёндз таксама стварыў прыватны архіў, дзе збірае звесткі і дакументы аб жыцці Эдварда Вайніловіча, яго сям’і і роду.

У 1996 г. ксёндз Уладзіслаў Завальнюк блаславіў выданне кнігі [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|Уладзіміра Дзянісава]] «Касцёл Св. Сымона і Св. Алены» (1996), якая ўпершыню ўсебакова распавяла аб гісторыі будаўніцтва касцёла Эдвардам Вайніловічам і лёсе храма да нашых дзён.

[[File:RedChurh100.jpg|thumb|Святкаванне свайго 100-годдзя]]
Пачынаючы з [[2006]] г. было створана тры дакументальныя фільмы, якія расказваюць аб Чырвоным касцёле і сям’і Вайніловічаў: «[[Каля чырвонага касцёла]]» (2006), «[[Стагоддзе з бясконцым працягам]]» (2009), «[[Малітва за Беларусь]]» (2010). Рэжысёрам іх стаў [[Уладзімір Аляксандравіч Арлоў]]&lt;ref&gt;[http://kvevry.narod.ru/kino4.html Фильмы производства «Чырвоны касцёл»] {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;. У 2009 г. па беларускім тэлеканале «ОНТ» у рамках дакументальна-пазнавальнага цыкла «Обратный отсчёт» была паказана перадача «Обратный отсчёт. История покушений на Красный Костёл» («Адваротны адлік. Гісторыя замахаў на Чырвоны касцёл»), якая расказала аб гісторыі касцёла Святога Сымона і Святой Алены і Эдвардзе Вайніловічу. Рэжысёрам фільма таксама быў [[Уладзімір Аляксандравіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]] (нар. 1938 г.).

Пасля перанясення праху Эдварда Вайніловіча ў Мінск і яго перапахавання каля касцёла Святога Сымона і Святой Алены, вялікая група вернікаў (болей 50 тысяч подпісаў) звярнулася да гарадскіх улад з просьбай аб перайменаванні [[Вуліца Берсана (Мінск)|вуліцы Берсана]], што праходзіць паблізу Чырвонага касцёла, у вуліцу Вайніловіча. [[26 верасня]] [[2007]] г. рашэннем [[Мінгарвыканкам|Мінскага гарадскога выканаўчага камітэта]] вуліца Берсана была перайменавана ў вуліцу Эдварда Вайніловіча. Але праз месяц Міністэрства юстыцыі Рэспублікі Беларусь прыняло пастанову, паводле якой рашэнне гарадскіх улад было прызнана «юрыдычна неабгрунтаваным»&lt;ref&gt;''Тарас, А. Е.'' Костел в нашей жизни / А. Е. Тарас. — Минск: ФУАинформ, 2010. — С. 51.&lt;/ref&gt;.

У [[2007]] г. выдавецтва каталіцкай парафіі Святога Сымона і Святой Алены выдала ўпершыню пераклад першага тома ўспамінаў Эдварда Вайніловіча на рускай мове, рэдактарам якога стаў ксёндз-магістр Уладзіслаў Завальнюк&lt;ref&gt;''Войнилович, Э.'' [http://pawet.net/files/woynillowicz.pdf Воспоминания: Пер. с польск. / Общ. ред. В. Завальнюка.] — Мн.: Издание Минской римско-католической парафии св. Симона и Елены, 2007. — 380 с. — 250 экз. {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

У [[2008]] г. ксёндз пробашч [[Уладзіслаў Завальнюк]] выдаў паэму-казань «Так хацеў Бог» у якой апавядаецца пра жыццё Эдварда і Алімпіі Вайніловічаў. Кніга багата ілюстравана фатаграфіямі, у тым ліку відамі [[Мінск]]а пачатку [[XX стагоддзе|XX ст.]] У чэрвені 2008 г. была ўмуравана мемарыяльная табліца на месцы пахавання Эдварда Вайніловіча каля касцёла Святога Сымона і Святой Алены.

[[14 лютага]] [[2009]] г. у [[Мінск]]у ў тэатральнай зале ў дольнай частцы касцёла Святога Сымона і Святой Алены адбылася беларуска-польская навуковая канферэнцыя «Эдвард Вайніловіч — зямянін&lt;ref&gt;Арганізатарамі канферэнцыі ўжыта слова-калька з польскай мовы „зямянін“ („ziemianin“), якое перакладаецца як „маянтковец“, „землеўласнік“ ці „шляхціц-землеўласнік“.&lt;/ref&gt;, грамадзянін, каталік»&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = 
|частка     = 
|загаловак   = Эдвард Вайніловіч — зямянін, грамадзянін, каталік: матэрыялы беларуска-польскай навук. канф., Мінск, 14 лют. 2009 г.
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = Гісторыка-культурная ўстанова «Палоніка-Літуаніка»; Польскі інстытут у Мінску.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 2009
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 70
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;, арганізаваная мінскай каталіцкай парафіяй Святога Сымона і Святой Алены, Польскім інстытутам у Мінску, гісторыка-культурнай установай «Палоніка-Літуаніка». На канферэнцыі з дакладамі выступілі ксёндз [[Уладзіслаў Завальнюк]], пасол Польшчы ў Беларусі [[Генрык Літвін]], Аляксандр Стральцоў-Карвацкі (Беларусь), Зміцер Яцкевіч (Беларусь), [[Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук|Аляксандр Смалянчук]] (Беларусь), Раман Юркоўскі (Польшча), Дарыуш Шпопер (Польшча), [[Алег Юр’евіч Латышонак|Алег Латышонак]] (Польшча) і [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|Уладзімір Дзянісаў]] (Беларусь). Даслалі свае артыкулы Аляксандр Ільін (Беларусь) і [[Анатоль Пятровіч Грыцкевіч|Анатоль Грыцкевіч]] (Беларусь). Прысутнічаў і [[Адам Мальдзіс]]. Удзельнікі канферэнцыі выказаліся за неабходнасць выдання на беларускай мове ўспамінаў Эдварда Вайніловіча ў поўным аб’ёме і болей грунтоўнага даследавання яго біяграфіі.

У [[2010]] г. касцёл пачаў святкаваць стагоддзе з дня свайго асвячэння. Мерапрыемствы, прысвечаныя 100-годдзю Чырвонага касцёла, пачаліся ўрачыстасцямі 21 лістапада і працягваліся да 21 лістапада 2011 г.: на працягу святочнага года праводзіліся навуковыя канферэнцыі, фестывалі, турыстычныя паездкі па сядзібах Эдварда Вайніловіча ў [[Капыльскі раён]] і г. д.

Чырвоны касцёл (разам з філіялам Нацыянальнага мастацкага музея «Дом Ваньковічаў. Культура і мастацтва першай паловы XIX века» і Польскім інстытутам у Мінску) прыняў удзел у арганізацыі прэзентацыі ў Мінску 18—19 мая 2011 г. кнігі Гізэлі Хмялеўскай «Ускраінны цярноўнік. Аповесць пра Эдварда Вайніловіча і яго сям’ю» («Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie», 2011). Гэтая кніга на польскай мове стала першым поўным апісаннем біяграфіі Эдварда Вайніловіча. Першы дзень прэзентацыі кнігі Хмялеўскай і рэдкіх фатаграфій фундатара Чырвонага касцёла адбыўся 18 мая, у міжнародны дзень музеяў, у [[Дом Ваньковічаў|філіяле Нацыянальнага мастацкага музея «Дом Ваньковічаў. Культура і мастацтва першай паловы XIX века»]] — у мінскай сядзібе дзеда Эдварда Вайніловіча. А 19 мая прэзентацыя кнігі і альбома фатаграфій была прадоўжана ў касцёле Святога Сымона і Святой Алены пры ўдзеле пробашча касцёла ксяндза [[Уладзіслаў Завальнюк|Уладзіслава Завальнюка]]&lt;ref&gt;[http://www.artmuseum.by/ru/news/2011/den-muzeev-v-dome-vankovichej День музеев в Доме Ваньковичей] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20110830152348/http://www.artmuseum.by/ru/news/2011/den-muzeev-v-dome-vankovichej |date=30 жніўня 2011 }} {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

10 красавіка 2016 г. распачаўся працэс беатыфікацыі Эдварда Вайніловіча.

== Пробашчы касцёла ==
Пробашчамі касцёла ў розныя гады былі&lt;ref&gt;Інфармацыя пра тое, хто быў пробашчам касцёла з 1918 па 1922 з’яўляецца супярэчнай, падаецца ў розных друкаваных выданнях па-рознаму. Гл. {{кніга
|аўтар     = [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Костел в нашей жизни
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = А. Е. Тарас.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2010
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 192
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}&lt;/ref&gt;:
* 1910—1911 — ксёндз Вітальд Тамашэўскі; ксёндз [[Адам Лісоўскі]] (1882—1929); ксёндз Міцэвіч; ксёндз Леўгаўд&lt;ref name=&quot;Warszawa 1914&quot;&gt;Nasze koscioły / pod red. ks. Jozafata Żyskara. — Warszawa: Druk Piotra Laskauera, 1914. — Т. 2. Djecezja mińska. — Z. 11, Dekanat miński — miasto. — S. 8. — 18 s. {{ref-pl}}&lt;/ref&gt;
* 21 мая 1911—1918 — ксёндз Люцыян Жаландкоўскі (Жалудкоўскі)&lt;ref name=&quot;Warszawa 1914&quot;/&gt;
* 1919—1920 — ксёндз Францішак Леўгаўд
* 1920—1922 — ксёндз Вінцэнт Ключынскі
* 1922—1928 — ксёндз [[Адам Пучкар-Хмялеўскі]] (1891—1938)
* 1928—1932 — ксёндз Сеўрук і ксёндз Маеўскі
* 1941—1942 — ксёндз [[Станіслаў Глякоўскі]]
* 1942—1944 — ксёндз Зянон Ігнатовіч (Ігнатавічус)
* з 1989 — ксёндз [[Уладзіслаў Завальнюк]] (нар. 1949)

== У культуры ==

Песня «[[Каля Чырвонага касцёла (песня)|Каля Чырвонага касцёла]]» аўтарства [[Леанід Канстанцінавіч Захлеўны|Леаніда Захлеўнага]] і [[Леанід Іванавіч Пранчак|Леаніда Пранчака]] ў тэксце мае яўныя спасылкі на касцёл Святога Сымона і Святой Алены.

=== Легенды вакол касцёла ===
Касцёл з’яўляецца выдатным помнікам гісторыі і архітэктуры. І як усе такія прыкметныя помнікі, ён паспеў абрасці прыгожымі легендамі і міфамі. Вось некаторыя з іх:
* Легенда кажа, што нібыта дачка Эдварда Вайніловіча Алена перад сваёй смерцю намалявала на аркушы паперы эскіз будучага касцёла з чырвонай цэглы, які ёй прысніўся напярэдадні&lt;ref&gt;{{кніга
|аўтар     = Воложинский, В. Г.
|частка     = 
|загаловак   = Минск в легендах, мифах и преданиях
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = В. Г. Воложинский.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2012
|том      = 
|старонкі    = 206
|старонак    = 345
|серыя     = 
|isbn      = 978-985-6868-51-4
|тыраж     = 
}} {{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.
* Анекдатычная легенда расказвае пра тое, чаму быў выбраны неараманскі стыль архітэктуры пры будаўніцтве Чырвонага касцёла. [[Іпаліт Корвін-Мілеўскі|Іпаліт Оскаравіч Корвін-Мілеўскі]] (1848—1932), член [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі]] ад [[Віленская губерня|Віленскай губерні]], нібыта запытаў у свайго калегі Эдварда Вайніловіча, члена Дзяржаўнага Савета Расійскай імперыі ад [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] і адначасова старшыні (прэзеса) [[Мінскае таварыства сельскай гаспадаркі|Мінскага таварыства сельскай гаспадаркі]]: ''«Пане прэзесе, а чаму пан выбраў [[неараманскі стыль]] для фундаванага панам касцёла. Вядома, што болей пасаваў бы стыль нашага прыгожага [[віленскае барока|віленскага барока]]?»'' На што Вайніловіч адказаў: ''«Неараманскі касцёл у царкву ніколі не пераробяць, а [[барока|барочны]] — лёгка»''. Легенда звязана з праблемай, калі пасля падаўлення [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гг.]] царская ўлада многія каталіцкія касцёлы зачыняла ці знешне перарабляла на праваслаўныя цэрквы.
* Легенда кажа, што фундатар касцёла Эдвард Вайніловіч, які выдаткаваў вельмі шмат грошай на будаўніцтва святыні, пад канец свайго жыцця стаў з-за таго жабраком. Аднойчы ён сам папрасіў міласціну ў людзей каля касцёла Святога Сымона і Святой Алены. Але людзі не пазналі Вайніловіча і не далі яму грошай. Касцёл гэта пабачыў, і яго камяні пачырванелі ад сораму. З таго часу касцёл з’яўляецца чырвоным.

== Спіс пахаваных у касцёле ==
* [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]] (1847—1928) — заснавальнік касцёла, буйны гаспадарчы і палітычны дзеяч [[Беларусь|Беларусі]] і [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]
* [[Гай Пікарда]] (1931—2007) — брытанскі даследчык беларускай культуры.

== Галерэя ==
&lt;gallery&gt;
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk - 2013 AD d.JPG|Галоўны фасад
File:Вул. Савецкая, 15 -2.JPG|Від збоку
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny Minsk - 2013 AD f.JPG|Від з боку паштамта
File:RedChurh100a.jpg|Унутранае ўбранства касцёла да 100-годдзя
File:Čyrvony kaścioł - Miensk.jpg|Від з птушынага палёту
File:Belarus-Minsk-Church of Simon and Helena-3.jpg|Від з боку Дома ўрада
File:Red church.JPG|Качкі перад касцёлам
File:Red Church (Mensk).JPG|Выгляд з боку педуніверсітэта
File:Kosciol Sw Szymona i Sw Heleny - plebania - Minsk - 2013 AD.JPG|Плябанія касцёла
&lt;/gallery&gt;

== У філатэліі ==
&lt;center&gt;&lt;gallery&gt;
File:2012. Stamp of Belarus 05-2012-m-915.jpg
File:Stamps of Belarus, 2015-01.jpg
&lt;/gallery&gt;&lt;/center&gt;

== Гл. таксама ==
* [[Звон Нагасакі]]

== Заўвагі ==
{{reflist}}

== Літаратура ==
* ''[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч|Войнилович, Э.]]'' [http://pawet.net/files/woynillowicz.pdf Воспоминания: Пер. с польск. / Общ. ред. В. Завальнюка.] — Мн.: Издание Минской римо-католической парафии св. Симона и Елены, 2007. — 380 с. — 250 экз. {{ref-ru}}
* ''Woyniłłowicz, E.'' Wspomnienia. 1847—1928 / E. Woyniłłowicz. — Wilno: Józef Zawadzki, 1931. — cz. 1. — 368 s. {{ref-pl}}
* [[Анатоль Мікалаевіч Кулагін|''Кулагін, А. М.'']] Каталіцкія храмы Беларусі / А. М. Кулагін. — Мінск: БелЭн, 2008. — 488 с. — ISBN 978-985-11-0395-5.
* {{кніга
|аўтар     = [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|''Дзянісаў, У.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Касцёл Св. Сымона і Св. Алены
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = У. Дзянісаў.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 1996
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 52
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}
* ''Дзянісаў, У.'' Каштоўная крыніца гісторыі / У. Дзянісаў // Наша вера. — 2004. — № 1.
* ''Матусевич, О.'' Польское общество «Освята» в Минске / О. Матусевич // Знакамітыя мінчане : Матэрыялы VI Беларуска-польскай навук. канф., Мінск, 9 лістап. 2005 г. / Бел. дзярж. пед. ун-т імя М. Танка; рэдкал. А. Вялікі [і інш.]; навук. рэд. А. Вялікі і З. Вінніцкі. — Мінск: БДПУ, 2005. — С. 133—136.
* [[Юрый Туронак|''Туронак, Ю.'']] Трагізм і загадкавасць лёсаў / Ю. Туронак // Наша вера. — 1996. — № 1 (2).
* {{кніга
|аўтар     = [[Сяргей Васілевіч Харэўскі|''Харэўскі, С. В.'']]
|частка     = 
|загаловак   = Сто твораў XX стагоддзя: нарысы па гісторыі мастацтва і архітэктуры Беларусі найноўшага часу
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = аўт.-укл. С. В. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЕГУ
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 432
|серыя     = 
|isbn      = 978-9955-773-51-1
|тыраж     = 
}}
* {{кніга
|аўтар     = Харэўскі, С.
|частка     = Колькі шчыгулаў да разуменьня Менску
|загаловак   = Прамоўленае
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = С. Харэўскі.
|выданне    = 
|месца     = Вільня
|выдавецтва   = ЭГУ
|год      = 2008
|том      = 
|старонкі    = 88—111
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}
* ''Chmielewska, G.'' Cierń Kresowy. Opowieść o Edwardzie Woyniłłowiczu i jego rodzinie / G. Chmielewska. — Łomianki: LTW, 2011. — 369 s. — ISBN 978-83-7565-128-7. {{ref-pl}}
* [[Зянон Пазняк|''Пазняк, З. С.'']] [http://kamunikat.org/usie_knihi.html?pubid=1881 Рэха даўняга часу: Кн. для вучняў] / З. С. Пазняк. — Мінск: Нар. асвета, 1985. — 109 с.
* ''Чернатов, В.'' Страничка каменной летописи / В. Чернатов // Нёман. — 1976. — № 3. {{ref-ru}}
* [[Анатоль Яфімавіч Тарас|''Тарас, А. Е.'']] Костел в нашей жизни / А. Е. Тарас. — Минск: ФУАинформ, 2010. — 192 с. — ISBN 978-985-6868-44-6. {{ref-ru}}
* {{кніга
|аўтар     = 
|частка     = 
|загаловак   = Эдвард Вайніловіч — зямянін, грамадзянін, каталік: матэрыялы беларуска-польскай навук. канф., Мінск, 14 лют. 2009 г.
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = Гісторыка-культурная ўстанова «Палоніка-Літуаніка»; Польскі інстытут у Мінску.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = 
|год      = 2009
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 70
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}
* Nasze koscioły / pod red. ks. Jozafata Żyskara. — Warszawa: Druk Piotra Laskauera, 1914. — Т. 2. Djecezja mińska. — Z. 11, Dekanat miński — miasto. — 18 s. {{ref-pl}}
* {{кніга
|аўтар     = Jurkowski, R.
|частка     = Ziemia ojczysta, Mińszczyna i lud białoruski we «Wspomnieniach» Edwarda Woyniłłowicza
|загаловак   = Знакамітыя мінчане. Мінск і Міншчына ў літаратурных творах на рубяжы XIX—XX стст.: Матэрыялы VI Беларуска-польскай навук. канф.: Польскі Ін-т у Мінску. Мінск: 27 крас. 2010 г.
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = рэдкал. А. Вялікі [і інш.]; навук. рэд. А. Вялікі і З. Вінніцкі.
|выданне    = 
|месца     = Мінск
|выдавецтва   = [[Віктар Уладзіміравіч Хурсік|В. Хурсік]]
|год      = 2011
|том      = 
|старонкі    = 31—52
|старонак    = 
|серыя     = 
|isbn      = 
|тыраж     = 
}}
* ''Wyczyński, K.'' Pajzderski Tomasz / K. Wyczyński // Architekt. — 1909. — styczeń, z. 1. {{ref-pl}}
* ''Ślizień, Wł.'' [http://kpbc.umk.pl:8080/zipContent/77897/ Nowy kościoł w Mińsku Litewskim] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305150044/http://kpbc.umk.pl:8080/zipContent/77897/ |date=5 сакавіка 2016 }} / Wł. Ślizień // Tygodnik Wileński. — 1911. — № 2. — S. 7—10. {{ref-pl}}
* {{кніга
|аўтар     = Воложинский, В. Г.
|частка     = 
|загаловак   = Минск в легендах, мифах и преданиях
|арыгінал    = 
|спасылка    = 
|адказны    = В. Г. Воложинский.
|выданне    = 
|месца     = Минск
|выдавецтва   = ФУАинформ
|год      = 2012
|том      = 
|старонкі    = 
|старонак    = 345
|серыя     = 
|isbn      = 978-985-6868-51-4
|тыраж     = 
}} {{ref-ru}}
* ''Fruba, P.'' Tomasz Pajzderski / P. Fruba // Polski Słownik Biograficzny. — Wrocław etc.: Ossolineum, 1980. — T. XXV/1. Zesz. 104: Padło Jan — Parczewski Franciszek. — S. 34—35. {{ref-pl}}

== Спасылкі ==
{{Гісторыка-культурная каштоўнасць Рэспублікі Беларусь|713Г000229}}
* [http://chyrvony.by/ Афіцыйная інтэрнэт старонка парафіі Св. Сымона і Св. Алены ў Мінску] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160523115440/http://chyrvony.by/ |date=23 мая 2016 }}
* [http://www.radzima.org/be/minsk/2989.html Здымкі на Radzima.org]
* [http://www.minsk-old-new.com/minsk-2727.htm «Чырвоны касцёл» на сайце «Минск старый и новый»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120830143952/http://www.minsk-old-new.com/minsk-2727.htm |date=30 жніўня 2012 }}
* [http://globustut.by/minsk/symon_gallery.htm Здымкі на Globustut.by]
* [http://spadchyna.net/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=151&amp;Itemid=165 Уладзіслаў Завальнюк]
* [http://zviazda.by/2014/12/62825.html Таямніцы Чырвонага касцёла]{{Недаступная спасылка}} // Газета «Звязда».
{{Commons|Category:Church of Saints Simon and Helena, Minsk|выгляд=міні}}

{{Выдатны артыкул|Архітэктура|Рэлігія}}

{{Плошча Незалежнасці (Мінск)}}
{{Храмы Мінска}}
{{Славутасці Мінска}}
{{Дэканат Мінск-Захад}}

[[Катэгорыя:1910 год у Мінску]]
[[Катэгорыя:Плошча Незалежнасці (Мінск)]]
[[Катэгорыя:Збудаванні Беларусі ў неараманскім стылі]]
[[Катэгорыя:Касцёлы Мінска]]
[[Катэгорыя:Вайніловічы]]
[[Катэгорыя:Касцёлы Мінска-Магілёўскай архідыяцэзіі]]
[[Катэгорыя:Аб’екты на марках]]</text>
      <sha1>2yew6ffx3zl2sb1md9ztlvkzngo2nx4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Валянціна Уладзіміраўна Церашкова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54966</id>
    <revision>
      <id>5120708</id>
      <parentid>4939189</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>вікіфікацыя, дапаўненне, стыль</comment>
      <origin>5120708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5215" sha1="hkqh5ddtdvvlqawilyglui0m0r4qx80" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Церашкова}}
{{Асоба}}
'''Валянці́на Уладзі́міраўна Церашко́ва''' ({{lang-ru|Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[СССР|савецкі]] [[касманаўт]], першая жанчына ў космасе. Сярод некалькіх соцень кандыдатаў была абраная пілотам касмічнага карабля [[Усход-5]], які падняў яе ў космас 16 чэрвеня 1963 года.

== Дзяцінства ==
Нарадзілася 6 сакавіка 1937 года ў вёсцы [[Вялікае Масленнікава]] [[Яраслаўская вобласць|Яраслаўскай вобласці]] ў сялянскай сям’і выхадцаў з Беларусі (бацька — з-пад [[Магілёў|Магілёва]], маці — з вёскі [[Ерамееўшчына]] [[Дубровенскі раён|Дубровенскага раёна]]). Як расказвала сама Валянціна Уладзіміраўна, у дзяцінстве яна гаварыла са сваякамі па-беларуску&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://euroradio.fm/pershaya-zhanchyna-kasmanaut-u-dzyacinstve-gavaryla-pa-belarusku|title=Першая жанчына-касманаўт у дзяцінстве гаварыла па-беларуску|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі|date=24 апреля 2009}}&lt;/ref&gt;.

== Прафесійная кар’ера ==
{{у планах}}

== Прызнанне ==
У 1973 годзе яе імем названа вуліца ў [[Віцебск]]у. З 1975 года — ганаровы грамадзянін горада Віцебска.

== Грамадская дзейнасць ==
У 2011 годзе абрана дэпутатам Дзяржаўнай думы Расіі ад партыі «Адзіная Расія» па яраслаўскім рэгіянальным спісе. Церашкова разам з Аленай Мізулінай, Ірынай Яравой і {{нп5|Андрэй Скоч|Андрэем Скочам|ru|Скоч, Андрей Владимирович}} уваходзіць у міжфракцыйную дэпутацкую групу па абароне хрысціянскіх каштоўнасцяў; у гэтай якасці яна падтрымлівала ўнясенне змен у Канстытуцыю Расіі, паводле якіх «праваслаўе з’яўляецца асновай нацыянальнай і культурнай самабытнасці Расіі». Намеснік старшыні камітэта Дзярждумы па федэратыўным ладзе і пытаннях мясцовага самакіравання з 21 снежня 2011 года.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Лётчыкі-касманаўты СССР}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Церашкова Валянціна Уладзіміраўна}}
[[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Князя Браніміра]]
[[Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці гуманітарнай дзейнасці]]
[[Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі]]
[[Катэгорыя:Генерал-маёры Расіі]]
[[Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа]]
[[Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР]]
[[Катэгорыя:Асобы на марках]]
[[Катэгорыя:Жанчыны-авіятары]]
[[Катэгорыя:Жанчыны-касманаўты]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Яраслаўля]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Віцебска]]
[[Катэгорыя:Члены ЦК КПСС]]
[[Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад усесаюзных таварыстваў і фондаў]]
[[Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання]]
[[Катэгорыя:Касманаўты СССР]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бургаса]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гюмры]]</text>
      <sha1>hkqh5ddtdvvlqawilyglui0m0r4qx80</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120709</id>
      <parentid>5120708</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:11:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>афармленне, дапаўненне</comment>
      <origin>5120709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5185" sha1="269mhp23xwxm6ox8w6tjas7os6cpvtv" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Церашкова}}
{{Асоба}}
'''Валянці́на Уладзі́міраўна Церашко́ва''' ({{lang-ru|Валенти́на Влади́мировна Терешко́ва}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[СССР|савецкі]] [[касманаўт]], першая жанчына ў космасе. Сярод некалькіх соцень кандыдатаў была абраная пілотам касмічнага карабля [[Усход-5]], які падняў яе ў космас 16 чэрвеня 1963 года.

== Дзяцінства ==
Нарадзілася 6 сакавіка 1937 года ў вёсцы [[Вялікае Масленнікава]] [[Яраслаўская вобласць|Яраслаўскай вобласці]] ў сялянскай сям’і выхадцаў з Беларусі (бацька — з-пад [[Магілёў|Магілёва]], маці — з вёскі [[Ерамееўшчына]] [[Дубровенскі раён|Дубровенскага раёна]]). Як расказвала сама Валянціна Уладзіміраўна, у дзяцінстве яна гаварыла са сваякамі па-беларуску&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://euroradio.fm/pershaya-zhanchyna-kasmanaut-u-dzyacinstve-gavaryla-pa-belarusku|title=Першая жанчына-касманаўт у дзяцінстве гаварыла па-беларуску|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі|date=24 апреля 2009}}&lt;/ref&gt;.

== Прызнанне ==
У 1973 годзе яе імем названа вуліца ў [[Віцебск]]у. З 1975 года — ганаровы грамадзянін горада Віцебска.

== Грамадская дзейнасць ==
У 2011 годзе абрана дэпутатам Дзяржаўнай думы Расіі ад партыі «Адзіная Расія» па яраслаўскім рэгіянальным спісе. Церашкова разам з Аленай Мізулінай, Ірынай Яравой і {{нп5|Андрэй Скоч|Андрэем Скочам|ru|Скоч, Андрей Владимирович}} уваходзіць у міжфракцыйную дэпутацкую групу па абароне хрысціянскіх каштоўнасцяў; у гэтай якасці яна падтрымлівала ўнясенне змен у Канстытуцыю Расіі, паводле якіх «праваслаўе з’яўляецца асновай нацыянальнай і культурнай самабытнасці Расіі». Намеснік старшыні камітэта Дзярждумы па федэратыўным ладзе і пытаннях мясцовага самакіравання з 21 снежня 2011 года.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons}}

{{Лётчыкі-касманаўты СССР}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Церашкова Валянціна Уладзіміраўна}}
[[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Князя Браніміра]]
[[Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі РФ у вобласці гуманітарнай дзейнасці]]
[[Катэгорыя:Першыя жанчыны ў прафесіі]]
[[Катэгорыя:Генерал-маёры Расіі]]
[[Катэгорыя:Правадзейныя дзяржаўныя саветнікі Расійскай Федэрацыі 1-га класа]]
[[Катэгорыя:Заслужаныя майстры спорту СССР]]
[[Катэгорыя:Асобы на марках]]
[[Катэгорыя:Жанчыны-авіятары]]
[[Катэгорыя:Жанчыны-касманаўты]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Яраслаўля]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Віцебска]]
[[Катэгорыя:Члены ЦК КПСС]]
[[Катэгорыя:Народныя дэпутаты СССР ад усесаюзных таварыстваў і фондаў]]
[[Катэгорыя:Кандыдаты тэхнічных навук]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 11-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 10-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 9-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 8-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета СССР 7-га склікання]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання]]
[[Катэгорыя:Касманаўты СССР]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Бургаса]]
[[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гюмры]]</text>
      <sha1>269mhp23xwxm6ox8w6tjas7os6cpvtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амерыканскі ламанцін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>62523</id>
    <revision>
      <id>5120399</id>
      <parentid>5119530</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:36:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2379" sha1="nborrkkmr2ng1qfdrux0a6n177tt3g6" xml:space="preserve">{{Таксон
 |image file        = FL fig04.jpg
 |image title       = 
 |image descr       = 
 |regnum            = Жывёлы
 |parent            = Trichechus
 |rang              = Від
 |latin             = Trichechus manatus
 |author            = [[Linnaeus]], 1758
 |syn               = 
 |typus             = 
 |range map         = Trichechus manatus range map.png
 |range map caption = 
 |range map width   = 
 |range legend      = 
 |children name     = 
 |children          = 
 |wikispecies       = Trichechus manatus
 |iucnstatus        = VU
 |iucn              = 22103
}}

'''Амерыканскі ламанцін''' (''Trichechus manatus'') — буйное воднае млекакормячае сямейства Ламанцінавых. Жыве ўздоўж Атлантычнага ўзбярэжжа Паўночнай, Цэнтральнай і Паўднёвай Амерыкі.

Сярэдняя даўжыня дарослага амерыканскага ламанціна каля 2,7—3,5 м, хоць некаторыя асобіны дасягаюць 4,5 м у даўжыню, улічваючы хвост. Вага вар’іруецца ў межах 200—600 кг, самыя буйныя асобіны рэдка дасягаюць паўтары тоны. Самкі звычайна даўжэйшыя і цяжэйшыя за самцоў. Дзіцяняты пасля нараджэння 1,2-1,4 м даўжынёй і важаць прыкладна 30 кг. Дарослыя асобіны маюць блакітна-шэрую афарбоўку цела, дзіцяняты ў першы месяц жыцця афарбаваны ў больш цёмныя колеры.{{Няма АК}}

Лічаць, што на волі амерыканскія ламанціны жывуць каля 50 гадоў. Амерыканскага ламанціна імем Рамэа, якога трымаюць у марскім парку ва Фларыдзе, прызналі самым старым ламанцінам у гісторыі, узростам 71 год у лютым 2026 года.{{Няма АК}}

{{НК}}

{{Шаблон:Існуючыя сірэны}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Сірэны]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1758 годзе]]</text>
      <sha1>nborrkkmr2ng1qfdrux0a6n177tt3g6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Адольф Міхайлавіч Янушкевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63238</id>
    <revision>
      <id>5120494</id>
      <parentid>5120386</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7207" sha1="bwoql668ymolw830n6t46kakk29pfb7" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Янушкевіч}}
{{пісьменнік}}

'''Адольф Міхайлавіч Янушкевіч''' або '''Адольф Міхал Валяр’ян Юліян Янушкевіч''' ({{ДН|9|6|1803}}, {{МН|Нясвіж||горад Нясвіж}} — {{ДС|19|6|1857}}, маёнтак Дзягільня Мінскага пав. Мінскай губ., цяпер в. [[Дзягільна]], [[Дзяржынскі раён]], [[Мінская вобласць]]) — беларускі і польскі [[паэт]], [[падарожнік]], [[пісьменнік]]. Пісаў на [[польская мова|польскай мове]].

== Біяграфія ==
Брат [[Яўстафій Янушкевіч|Яўстафія Янушкевіча]]. Вучыўся ў дамініканскай школе ў Нясвіжы. У 1823 г. скончыў філалагічны факультэт [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]]. Быў членам [[Таварыства блакітных]], блізкага да [[Таварыства філарэтаў|філарэтаў]]. У студэнцкія гады пісаў па-польску вершы ў сентыментальнай стылістыцы (дума «Мелітон і Эвеліна», 1821). У 1823—1826 г. жыў у [[Камянец-Падольскі|Камянцы-Падольскім]], быў дэпутатам цывільнай палаты ў Галоўным судзе. Шмат падарожнічаў па Еўропе; сустракаўся з [[Адам Міцкевіч|А. Міцкевічам]], [[Ю. Славацкі]]м, [[І. Гётэ]]. Адам Міцкевіч выкарыстаў асобу А. Янушкевіча ў паэме «Дзяды» ў якасці прататыпа героя Адольфа.

Вярнуўся на радзіму ў 1830 годзе, удзельнічаў у [[Паўстанне 1830-1831|паўстанні 1830—1831 гадоў]], адзін з кіраўнікоў паўстанцкага легіёна.

Арыштаваны ў сакавіку 1831 года. У 1832 годзе сасланы ў [[Сібір]]. У ссылцы А. Янушкевіч пасябраваў з рускім пісьменнікам [[Аляксандр Адоеўскі|Аляксандрам Адоеўскім]], які прысвяціў яму свае вершы. Пераклаў «Гісторыю заваявання Англіі нарманамі» [[Агюстэн Цьеры|А. Цьеры]]. Падарожнічаў па Сібіры, [[Казахстан]]е, [[Кіргізія|Кіргізіі]]. Пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]], у жніўні пераехаў з [[Ішым]]а ў [[Омск]], дзе яму дазволілі паступіць на дзяржаўную службу з прысваеннем чыну «калежскі рэгістратар».

Вярнуўся ў Беларусь у 1856 годзе, пасля чарговай амністыі, і пасяліўся ў родавым маёнтку Дзягільня, дзе жыла яго маці. Памёр ад сухотаў {{ДС|19|6|1857}} года. Пахаваны на фамільных могілках у маёнтку.

== Творчасць ==
Пісаў на польскай мове. У студэнцкія гады ствараў сентыментальныя вершы (дума «Мелітон і Эвеліна», 1821), у ссылцы перакладаў «Гісторыю заваявання Англіі нарманамі» А. Цьеры. Яго падарожныя нататкі сабраў брат Яўстафій, апублікаваў [[Ф. Вратноўскі]] пад назвай «Жыццё Адольфа Янушкевіча і яго лісты з кіргізскіх стэпаў» (Парыж. 1861. Кн. 1—2). У дзённікавых запісах і лістах раскрыўся як таленавіты апавядальнік, даследчык. Паказаў побыт [[казахі|казахаў]], іх духоўную культуру.

== Памяць ==
А. М. Янушкевіч быў прататыпам рэвалюцыянера Адольфа ў паэме [[А. Міцкевіч]]а «[[Дзяды (паэма)|Дзяды]]».

У [[Астана|Астане]], [[Алма-Ата|Алма-Аце]] і [[Усць-Каменагорск]]у&lt;ref&gt;https://ustinka.kz/kazakhstan/ust-kamenogorsk/41592.html{{Недаступная спасылка}}&lt;/ref&gt; імем Адольфа Янушкевіча названы вуліцы, у [[Семей|Семеі]] — вуліца Паўднёвая-Янушкевіча.

== Творы ==
* [http://tonkoblako-9.net/docs/lmwkl/AJanuszkiewicz.pdf Жыццё Адольфа Янушкевіча і яго Лісты з кіргіскіх стэпаў. I том. Радзінна-прыяцельскі дар] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140903105408/http://tonkoblako-9.net/docs/lmwkl/AJanuszkiewicz.pdf |date=3 верасня 2014 }} Пераклад з польскай мовы, прадмова і каментары: Г. Суднік-Матусэвіч. — Мн., Медисонт, 2008.
* Рус. пер.: Дневники и письма из путешествия по казахским степям. Алма-Ата, 1966.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* Мальдзіс А. Падарожжа ў ХІХ стагоддзе. Мн., 1969; АЗБ.
* Dawni pisarze polscy do początków piśmiennictwa do Młodej Polski, przewodnik biograficzny i bibliograficzny, tom drugi I-Me, ISBN 83-02-08101-9, str. 30.
* Trynkowski, Jan. Adolf Januszkiewicz na zesłaniu. \\ Stanisław Ciesielski, Antoni Kuczyński (рэдактары). Polacy w Kazachstanie. Acta Universitatis Wratislaviensis (Выпуск 1819), Uniwersytet Wrocławski, 1996. ISBN 83-229-1311-7, 9788322913116

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Янушкевіч Адольф}}
[[Катэгорыя:Падарожнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Падарожнікі паводле алфавіта]]
[[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле алфавіта]]
[[Катэгорыя:Паэты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Польскамоўныя паэты]]
[[Катэгорыя:Польскамоўныя пісьменнікі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1830—1831 гадоў]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Казахстана]]
[[Катэгорыя:Філаматы]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Дзяржынскім раёне]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя ў Дзяржынскім раёне]]</text>
      <sha1>bwoql668ymolw830n6t46kakk29pfb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Оскар Луіджы Скальфара</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67869</id>
    <revision>
      <id>5120687</id>
      <parentid>4193754</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:43:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>вікіфікацыя, арфаграфія, пунктуацыя</comment>
      <origin>5120687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2047" sha1="g9ulgmzgjzywotrk81p2re47zmhycp5" xml:space="preserve">{{ДД}}
'''Оскар Луіджы Скальфа́ра'''{{sfn|БелЭн|2002}} ({{lang-it|Oscar Luigi Scalfaro}}; {{ВД-Прэамбула}}) — італьянскі [[палітык]], [[Прэзідэнт Італіі]] ў 1992—1999 гадах, затым пажыццёвы сенатар.

У 1942 годзе завяршыў юрыдычную адукацыю ў [[Каталіцкі ўніверсітэт Святога Сэрца|Каталіцкім універсітэце Святога Сэрца]] ў [[Мілан]]е і пачаў працу ў магістратуры. Страціўшы ў 1944 годзе 20-гадовую жонку, больш не жаніўся. З 1948 года — дэпутат парламента ад Хрысціянска-дэмакратычнай партыі. Займаў пасады ў парламенце і ўрадзе, узначальваў міністэрствы транспарту і грамадзянскай авіяцыі, адукацыі. У 1983—1987 гадах — Міністр унутраных спраў Італіі.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|14|Скальфара Оскар Луіджы||433—434}}

== Спасылкі ==
{{Commons}}
* [http://www.senato.it/leg/16/BGT/Schede/Attsen/00002200.htm Старонка Скальфара на сайце Сената]

{{Прэзідэнты Італіі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Скальфара Оскар Луіджы}}
[[Катэгорыя:Міністры ўнутраных спраў Італіі]]
[[Катэгорыя:Міністры адукацыі Італіі]]
[[Катэгорыя:Прэзідэнты Італіі]]
[[Катэгорыя:Члены Дэмакратычнай партыі (Італія)]]
[[Катэгорыя:Члены Хрысціянска-дэмакратычнай партыі (Італія)]]
[[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Стрэга]]</text>
      <sha1>g9ulgmzgjzywotrk81p2re47zmhycp5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Нарсіл</title>
    <ns>0</ns>
    <id>68159</id>
    <revision>
      <id>5120421</id>
      <parentid>4895243</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:41:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дададзена [[Катэгорыя:Выдуманыя мячы]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1426" sha1="6ty96equo9ks5u7r3hrrchp38046rgz" xml:space="preserve">{{універсальная картка}}
'''Нарсіл''' ({{lang-sjn|Narsil}} — «агонь» + «белае святло»&lt;ref&gt;{{крыніцы/Валадар Пярсцёнкаў. Брацтва Пярсцёнка|с=558}}&lt;/ref&gt;; Андрыл) — меч, у творчасці [[Джон Рональд Руэл Толкін|Дж. Р. Р. Толкіна]]. ''([[Спіс артэфактаў Серадзем’я|артэфакт]])''

== Гісторыя ==
Дадзены Меч быў выкаваны [[Гномы (Серадзем’е)|гномам]] [[Тэльхар]]ам, і належаў [[Элендзіл]]у. Яго абломкам [[Ісільдур]] адрэзаў палец [[Саўран]]а з [[Пярсцёнак Усяўладдзя|Пярсцёнкам Усяўладдзя]]. Пазней, ён быў перакаваны ў [[Раздол]]е [[Эльфы (Серадзем’е)|эльфамі]] і перайменаваны на Андрыл. Яго ўладальнікам стаў [[Арагорн]] — дальні нашчадак [[Элендзіл]]а.

Меч не раз праяўляў сябе ў баі, у кнізе [[Уладар Пярсцёнкаў]].
== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{Свет Серадзем'я}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Серадзем’е]]
[[Катэгорыя:Выдуманыя мячы]]</text>
      <sha1>6ty96equo9ks5u7r3hrrchp38046rgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74411</id>
    <revision>
      <id>5120515</id>
      <parentid>4647392</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3508" sha1="hxah93g9oh64utqal1r81upih61gy82" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Вуліца  Станіслава Манюшкі
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     = 
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec = 
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Жылы раён Лошыца (Мінск)|Лошыца]]
 |гістарычны раён    = 
 |метро              = 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap = 
 |на карце яндэкс    = 
 |на карце гугл      = 
 |Commons            = 
 |sort               = 
}}
'''Вуліца Станіслава Манюшкі''' — [[вуліца]] ў [[Мінск]]у, у мікрараёне [[Жылы раён Лошыца (Мінск)|Лошыца]].

Названа паводле рашэння Мінгарвыканкама ад 30 ліпеня 2004 года ў гонар [[Станіслаў Манюшка|Станіслава Манюшкі]] (1819—1872) — беларускага і польскага кампазітара, дырыжора, стваральніка нацыянальнай класічнай оперы.&lt;ref&gt;[http://www.minsk.gov.by/cgi-bin/normdoc.pl?doc=1163 Решение Минского городского исполнительного комитета № 1520 от 30.07.2004 г. «Аб найменаванні і перайменаванні вуліц г. Мінска»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20040919091509/http://www.minsk.gov.by/cgi-bin/normdoc.pl?doc=1163 |date=19 верасня 2004 }}&lt;/ref&gt;

Вуліца ў горадабудаўнічым праекце дэталёвага планавання жылога раёна Лошыца пазначана пад працоўнай назвай «Праектуемая № 1». Яна стане часткай трэцяга транспартнага кальца, будаўніцтва якога станам на 2017 год фактычна яшчэ не пачыналася&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.sb.by/articles/ulitsa-imeni-khoroshego-politika-kotoryy-potom-stal-plokhim.html|title=Стоит ли называть улицы в честь знаменитых людей?|first=СБ-Беларусь|last=сегодня|website=www.sb.by|date=2017-11-30|access-date=2023-12-22}}&lt;/ref&gt;, такім чынам, вуліца была толькі на паперы.

У 2021-25 гг. на вуліцы ўзвялі 10 шматпавярховых жылых дамоў і паркінг&lt;ref&gt;згодна [https://photobuildings.com/list.php?uid=47771 архітэктурнай базе Рhotobuildings]&lt;/ref&gt;

{{зноскі}}
== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://photobuildings.com/list.php?uid=47771 Вуліца Станіслава Манюшкі ў архітэктурнай базе Рhotobuildings]
{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}
[[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]
[[Катэгорыя:Станіслаў Манюшка]]
[[Катэгорыя:Лошыца (жылы раён)]]</text>
      <sha1>hxah93g9oh64utqal1r81upih61gy82</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>TGV</title>
    <ns>0</ns>
    <id>74423</id>
    <revision>
      <id>5120438</id>
      <parentid>4706991</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:54:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96845" sha1="jdzufk2sd677dzpgz1tasac9bbdtl87" xml:space="preserve">{{Электрацягнік
|Назва                         = TGV
|Серыя                         = 
|Выява                         = TGV train inside Gare Montparnasse DSC08895.jpg
|Каментарый да выявы           = [[TGV-A]] адпраўляецца ад платформы [[Чыгуначны вакзал|вакзала]] Манпарнас у [[Парыж]]ы
|Катэгорыя ў Commons           = TGV
|Галоўны канструктар           =
|Гады пабудовы                 =  
|Краіна пабудовы               = {{Сцягафікацыя|Францыя}}
|Завод                         = 
|Вытворца                      = [[Alstom]]
|Саставаў пабудавана           = 300
|Вагонаў пабудавана            = 
|Краіна эксплуатацыі           = {{Сцягафікацыя|Францыя}}, {{Сцягафікацыя|Бельгія}}, {{Сцягафікацыя|Германія}}, {{Сцягафікацыя|Італія}}, {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}}
|Кампанія                      = SNCF
|Дарога                        = 
|Абслугоўваныя лініі           = 
|Дэпо                          =
|Шырыня каляіны                = 1435 мм
|У эксплуатацыі                = з 1981 года
|Род службы                    = пасажырскі [[хуткасны цягнік|высакаскорасны цягнік]]
|Канструкцыйная скорасць       = 500 км у гадзіну
|Максімальная службовая скорасць = 320 км у гадзіну
|Колькасць вагонаў у саставе     = 
|Восевая формула                 = 
|Умяшчальнасць                   = 
|Даўжыня вагона                = 
|Шырыня                        = 
|Вышыня                        = 
|Матэрыял вагона               = 
|Працоўная маса                = 
|Парожняя маса                 = 
|Нагрузка на вось              = 
|Род току і напружанне ў кантактнай сетцы = [[Пераменны ток]] у 25 000 [[вольт]]/[[пастаянны ток]] у 1,5 кВ
|Магутнасць ТЭД                = 1100 кілават
|Колькасць ТЭД                 = 11
|Тармазная сістэма             = 
|Тып тормазу                   = дыскавы
|Сістэма рэгулявання           = 
|Дыяметр колаў                 = 
|Сістэма ацяплення             =
|Паскарэнне_пуск               = 
}}
'''TGV''' ({{lang-fr|'''t'''rain à '''g'''rande '''v'''itesse}} — [[хуткасны цягнік|высакаскорасны цягнік]], чытаецца: Тэ-Жэ-Вэ́) — [[Францыя|французская]] сетка [[хуткасны цягнік|хуткасных электрацягнікоў]], распрацаваная GEC-Alsthom (зараз [[Alstom]]) і нацыянальным французскім чыгуначным аператарам [[SNCF]]. У цяперашні час кіруецца, у асноўным, SNCF. Першая лінія была адкрыта ў [[1981]] годзе паміж [[Парыж]]ам і [[Ліён]]ам.

== Кароткае апісанне ==
Сёння сетка TGV ахоплівае гарады на поўдні, захадзе і паўночным усходзе Францыі. Некаторыя суседнія краіны, у тым ліку [[Бельгія]], [[Італія]] і [[Швейцарыя]], пабудавалі свае лініі TGV і злучылі іх з французскай сеткай. У [[Германія|Германіі]] і [[Нідэрланды|Нідэрландах]] дзейнічае аналагічная і сумяшчальная з TGV чыгуначная сетка [[Thalys]], а ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] — [[Eurostar]]. Плануецца будаўніцтва новых ліній у самой Францыі і суседніх краінах.

Цягнікі TGV здольныя рухацца з хуткасцю да 320 км/г — гэта стала магчымым дзякуючы будаўніцтву спецыяльных чыгуначных ліній без рэзкіх паваротаў. Цягнікі абсталяваны магутнымі [[цягавы электрарухавік|цягавымі рухавікамі]], сучлянённымі вагонамі, аблегчанымі каляскамі, а таксама прыладамі [[аўтаматычная лакаматыўная сігналізацыя|аўтаматычнай лакаматыўнай сігналізацыі]] (АЛС), дзякуючы якой машыністу больш не трэба адсочваць [[Чыгуначная светлафорная сігналізацыя|сігналы]] [[святлафор]]аў на вялікіх хуткасцях. Цягнікі TGV вырабляе фірма [[Alstom]], з выкарыстаннем асобных вузлоў фірмы [[Bombardier]]. За выключэннем невялікай серыі, што выкарыстоўваецца для [[пошта|паштовых]] зносін паміж Парыжам і Ліёнам, TGV выкарыстоўваецца для пасажырскіх перавозак. Сістэмы, аналагічныя TGV, дзейнічаюць у [[Паўднёвая Карэя|Паўднёвай Карэі]] ([[KTX]]), [[Іспанія|Іспаніі]] ([[AVE]]) і [[ЗША|Злучаных Штатах Амерыкі]] ([[Acela]]).

Укараненне TGV замяніла [[авіязносіны]] паміж гарадамі, уключанымі ў яе сетку: падарожжа на TGV танней, займае менш часу, на чыгунцы менш фармальнасцей пры рэгістрацыі і пасадцы, а [[чыгуначны вакзал|вакзалы]] размешчаныя, як правіла, у цэнтры гарадоў. Акрамя таго, TGV з’яўляецца дастаткова бяспечным відам транспарту: за ўвесь час эксплуатацыі не было зарэгістравана ніводнага выпадку гібелі людзей у выніку здарэнняў, якія адбыліся на хуткасных лініях (за выключэннем сутыкнення з грузавіком у 1988 годзе).

== Тэхнічныя характарыстыкі ==

=== Электронная сістэма кіравання ===
TGV развіваюць занадта вялікую хуткасць, таму машыністы могуць не заўважыць сігнал святлафора. Для сігналізацыі ў цягніку выкарыстоўваецца сістэма '''TVM'''. Інфармацыйны сігнал ідзе па рэйках на прыборную дошку. У выпадку недастаткова хуткай рэакцыі машыніста цягнік затармозіць аўтаматычна.

=== Галоўны трансфарматар ===
[[Пераменны ток]] у 25 000 [[вольт]], які падаецца на кантактны дрот, галоўны трансфарматар пераўтварае ў 1 500 вольт. З’яўляецца найбольш масіўным канструктыўным элементам, вагой каля 8 [[Тона|тон]].

=== Выпрамляльнік ===
Пераўтварае пераменны ток, што выдаецца трансфарматарам, у [[Пастаянны ток|пастаянны]], прыдатны для сілкавання рухавікоў.

=== Дапаможны пераўтваральнік ===
Асвятленне вагонаў цягніка сілкуецца [[Электрычная напруга|напружаннем]] у 72 вольта, астатнія сістэмы спажываюць 380 вольт.

=== Фрэонавая сістэма ахладжэння ===
Для адводу значнай колькасці цяпла ад электрасістэм цягніка выкарыстоўваецца сістэма ахаладжэння, пабудаваная па прынцыпе тыповых прамысловых лядоўняў.

=== Тармазны рэастат ===
Уяўляе сабой гіганцкую спіраль, астуджаецца патокам набягаючага паветра. Да яе падключаюцца рухавікі, якія працуюць пры тармажэнні ў рэжыме генератара.

=== Пантограф ===
[[Пантограф]] (або ''токапрыёмнік'') мае спецыяльную канструкцыю. Асаблівасці канструкцыі дазваляюць пазбегнуць стварэння «стаячай хвалі» або ваганняў дроту, якія ірвуць яго пры хуткім руху пантографа па дроце.

=== Ударапаглынаючы блок ===
Уяўляе сабой сотападобную канструкцыю носа кабіны машыніста з [[Алюміній|алюмінію]]. Сістэмы пасіўнай бяспекі з’явіліся на гэтых цягніках пасля аварыі [[28 верасня]] [[1988]] года, калі цягнік, які рухаўся праз [[Вуарон]], сутыкнуўся на пераездзе з [[грузавік]]ом, які перавозіў [[трансфарматар]] вагой 100 тон. Машыністы паспелі затармазіць да 110 км/г, але вялікі [[тармазны шлях]] пры гэтай хуткасці не дазволіў пазбегнуць сутыкнення. Пазней [[цягнік]]і былі дапрацаваны, і гэты выпадак аказаўся адзіным здарэннем, пацягнуўшым за сабой чалавечыя ахвяры на цягніках TGV (не ўлічваючы [[Тэрарызм|тэракт]] [[31 снежня]] [[1983]] года, калі ў цягніку была падарвана [[бомба]]).

=== Чыгуначныя пуці сістэмы LGV ===
TGV выкарыстоўвае адмыслова пабудаваныя пуці, званыя ''LGV'' ({{lang-fr|ligne a grande vitesse}} — высакаскорасная лінія) — гэта з’яўляецца прынцыповым момантам усёй сістэмы, бо лініі створаныя для руху менавіта на хуткасцях звыш 300 км/г.
* Радыус паваротаў на LGV складае больш за 4000 м (6000 м на новых хуткасных лініях).
* Гарызантальны профіль пуцёў LGV можа быць значна большым за звычайныя чыгуначныя (вельмі высокая [[кінетычная энергія]], набраная цягніком, дазваляе яму заязджаць на вялікія ўхілы без вялікага ўрону яго энергаспажыванню, а таксама ехаць уніз па ўхілу па інерцыі). Ухіл дасягае 35 [[Праміле|‰]] (перасячэнне горнага масіву Морван {{lang-fr|Morvan}}), на лініі Кёльн—Франкфурт ён даходзіць да 40 ‰.
* Міжвосевыя адлегласці пуцёў павялічаныя да 4,2—4,5 м для перадухілення негатыўнага ўплыву [[Аэрадынаміка|аэрадынамічных]] эфектаў, што ўзнікаюць пры раз'ездзе сустрэчных цягнікоў.
* [[Тунэль|Тунэлі]], праз якія праходзіць LGV, павінны быць спецыяльна спраектаваныя (асабліва на ўездзе і выездзе) для мінімізацыі эфектаў аэрадынамічнага ціску.
* Выкарыстоўваецца спецыяльная сістэма дарожнай сігналізацыі, бо выкарыстанне звычайнай сістэмы святлафораў не з’яўляецца магчымым (машыністам цяжка бачыць сігналы на высокай хуткасці).
* Пуці абгароджаныя для прадухілення сутыкненняў з жывёламі і інш.
* Выкарыстоўваюцца спецыяльныя гукапаглынальныя экраны, усталяваныя ў месцах, дзе цягнікі праходзяць праз населеныя пункты.

=== Рухавік ===
Магутнасць кожнага рухавіка пастаяннага току, убудаванага ў цялежку — 1100 кілават (каля 1500 [[Конская сіла|к. с.]]). Агульная магутнасць цягніка — 12 200 кілават (каля 16 000 к. с.).

=== Цялежка ===
У адрозненне ад звычайных цягнікоў, у цягніках TGV адна колавая цялежка на два вагоны. Такая канструкцыя неабходна для таго, каб у выпадку сходу цягніка з рэек ён не змог перакуліцца і для прадухілення эфекту тэлескапічнасці (вагоны ўваходзяць адзін у аднаго пры лабавым сутыкненні цягніка, наносячы сур'ёзныя пашкоджанні пасажырам). Уласную цялежку маюць толькі галаўны і хваставы вагоны.

=== Счэпка ===
З-за таго, што вагоны цягнікоў TGV «дзеляць» агульную цялежку, увесь састаў мусяць падымаць на спецыяльным пад'ёмніку і ставіць на іншыя колавыя пары.

=== Тармазныя дыскі ===
На гэтых цягніках выкарыстоўваюцца такія ж дыскавыя тармазы, як на [[самалёт]]ах.

=== Пнеўмападвеска ===
Вагоны ўсталяваныя на пнеўматычных падвесках складанай канструкцыі, якія не толькі гасяць вібрацыі і шум падчас руху цягніка на высокай хуткасці, але і прадухіляюць перакульванне вагонаў пры сыходзе цягніка з рэек. На распрацоўку гэтай складанай інжынернай сістэмы пайшло больш за 11 гадоў.

== Гісторыя ==
Упершыню ідэя стварэння TGV ўзнікла ў [[1960-я]] гады ў адказ на будаўніцтва [[Японія]]й хуткаснай сеткі [[Сінкансен]] ([[1959]]). У той час Французскі ўрад спрыяў развіццю новых тэхналогій, вяліся даследаванні па стварэнні [[маглеў|маглеваў]] і нават цягнікоў на паветранай падушцы [[Aerotrain|Aérotrain]]. Адначасова з гэтым SNCF пачало праектаванне хуткаснага цягніка, які можна было б выкарыстоўваць на звычайных чыгунках.

Першапачаткова планавалася, што TGV будзе [[газатурбавоз|турбацягніком]] (з газатурбінным рухавіком), сама назва расшыфроўваецца як ''turbine grande vitesse'' (хуткасная турбіна). [[Газавая турбіна]] была абрана ў якасці рухавіка за адносна невялікі памер, а таксама вялікую [[удзельная магутнасць|удзельную]] і [[выхадная магутнасць|выхадную магутнасць]]. Быў пабудаваны першы прататып [[TGV 001]] з гэтым тыпам рухавіка, аднак рэзкае павялічэнне кошту на [[нафта|нафту]] падчас [[Энергетычны крызыс 1973|энергетычнага крызысу]] [[1973]] года вымусіла адмовіцца ад газавых турбін з-за павышанага, у параўнанні з [[Дызельны рухавік|дызелем]], расходу паліва. Паліўнага бака TGV 001 аб'ёмам у 8 тыс. літраў хапала толькі на 1100 км шляху. Было вырашана рэалізоўваць праект на аснове [[электрацягнік]]оў, сілкуючыхся ад [[Кантактная сетка|кантактнай сеткі]]. Планавалася, што электрычнасць будзе выпрацоўвацца ў дастатковай колькасці на новых французскіх [[Атамная электрастанцыя|атамных электрастанцыях]].

Аднак працы па стварэнні прататыпа TGV 001 не прайшлі дарма: на яго аснове была выпрабавана спецыяльная тармазная сістэма, якая павінна была рассейваць вялікі аб'ём [[кінетычная энергія|кінетычнай энергіі]], набіраемай цягніком падчас руху. Таксама гэты прататып быў выпрабавальным палігонам для новай аэрадынамікі і сігнальнай сістэмы. Цягнік быў зроблены сучлянёным, гэта значыць суседнія вагоны мелі агульную [[цялежка, чыгунка|цялежку]], якая дазваляла вагонам рухацца свабодна адзін ад аднаго. Падчас выпрабаванняў цягнік-прататып развіў хуткасць у 318 км/г, што да гэтага часу застаецца сусветным рэкордам для цягнікоў без электрычнай цягі. Знешні і ўнутраны выгляд прататыпа быў распрацаваны выхадцам з Вялікабрытаніі Джэкам Куперам. Створаны ім дызайн, у тым ліку характэрную форму насавога абцякацеля, быў выкарыстаны ва ўсіх наступных пакаленнях TGV.

Перавод TGV на электрычную цягу запатрабаваў істотных змен у кампаноўцы цягніка. Стварэнне цалкам электрычнага прататыпа пад кодавай назвай Zébulon было скончана ў [[1974]] годзе, на ім былі абкатаны новыя [[цягавы рухавік|цягавыя рухавікі]], [[пантограф]]ы, падвеска цягавых рухавікоў і [[тармазная сістэма]]. Устаноўка новых рухавікоў дазволіла зменшыць вагу галаўных вагонаў на 3 тоны. У ходзе выпрабаванняў прататып пераадолеў амаль мільён кіламетраў шляху.

У 1976 годзе Французскі ўрад выдзяліў грошы на буйнамаштабную рэалізацыю праекта TGV, і неўзабаве пачалося будаўніцтва першай хуткаснай лініі LGV Sud-Est ({{lang-fr|'''l'''igne à '''g'''rande''' v'''itesse}} — хуткасная лінія Паўднёвы-Усход).

[[File:TGV original livery 1987.jpg|left|thumb|300px|Цягнік [[TGV PSE]] на лініі Парыж-Ліён у арыгінальнай аранжавай размалёўцы (1987 год)]]Пасля таго, як два эксперыментальныя цягнікі падвергнуліся дбайным выпрабаванням і мадыфікацыям, цягнік TGV быў запушчаны ў вытворчасць, і першы серыйны экзэмпляр быў перададзены чыгунцы [[25 красавіка]] [[1980]] г. Пасажырскія зносіны TGV паміж [[Парыж]]ам і [[Ліён]]ам было адкрыта [[27 верасня]] [[1981]] г. Меркавалася, што цягніком стануць карыстацца бізнесмены, якія часта перамяшчаюцца паміж гэтымі гарадамі. Як сродак транспарту, TGV быў значна хутчэй звычайных цягнікоў, [[аўтамабіль|аўтамабіляў]] і нават [[самалёт]]аў. Цягнікі хутка сталі папулярныя не толькі сярод бізнесменаў — грамадства вітала гэты хуткі і практычны спосаб перамяшчэння паміж гарадамі.

Будаўніцтва хуткасных трас у Францыі працягвалася: была адкрыта лінія LGV Атлантыка да [[Тур (горад)|Тура]] і [[Ле Ман]]а (будаўніцтва пачалося ў [[1985]], рух адкрыты ў [[1989]]); LGV Паўночная Еўропа ў бок [[Кале]] і бельгійскай мяжы (будаўніцтва пачалося ў 1989 г., рух адкрыты ў [[1993]]); LGV Рона-Альпы стала працягам лініі LGV Паўднёвы-Усход, падоўжыўшы яе да [[Валанс]]а (будаўніцтва пачалося ў [[1990]], рух адкрыты ў [[1992]]). У 2001 годзе адкрыўся рух па LGV Міжземнамор'я да [[Марсель|Марселя]]. У [[2006]] пабудавана лінія LGV Усход, якая злучыла Парыж і [[Страсбург]]. Хуткасныя лініі, заснаваныя на тэхналогіі TGV, былі пабудаваныя ў [[Бельгія|Бельгіі]], [[Нідэрланды|Нідэрландах]] і [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] — усе яны злучаны з французскай сеткай.

[[File:TGV Atlantique.jpg|thumb|200px|[[TGV Réseau]] на звычайнай лініі недалёка ад Парыжа.]] Зносіны [[Eurostar]] адкрыліся ў [[1994]], злучыўшы кантынентальную Еўропу з [[Лондан]]ам праз [[Еўратунэль]]. Гэтая лінія часткова выкарыстоўвае LGV Паўночная Еўропа ў Францыі. Першы этап будаўніцтва хуткаснай лініі ў Вялікабрытаніі ([[CTRL]]) быў завершаны ў [[2003]] годзе. Другі этап быў скончаны [[14 лістапада]] [[2007]] года. Цяпер самыя хуткія цягнікі праходзяць маршрут ад Лондана да Парыжа ўсяго за 2 гадзіны 15 хвілін, а маршрут Лондан—[[Брусель]] —за 1 гадзіну 51 хв.

TGV не з’яўляецца першым камерцыйным хуткасных цягніком: у Японіі лінія ''[[Сінкансэн]]'' ўпершыню злучыла [[Токіа]] і [[Осака|Осаку]] [[1 кастрычніка]] [[1964]], г.зн., за 17 гадоў да першага рэйса TGV. Зрэшты, TGV належыць [[сусветны рэкорд хуткасці]] для звычайных цягнікоў на электрычнай цязе&lt;ref name=&quot;record&quot;&gt;Японіі належыць рэкорд хуткасці для [[маглеў|маглева]], а Расіі — рэкорд хуткасці для дызельнага лакаматыва.&lt;/ref&gt; : [[3 красавіка]] [[2007]] года падчас выпрабаванняў скарочаны састаў тыпу [[TGV POS]] развіў хуткасць 574,8 км/г на новай лініі [[LGV EST]] (паміж Парыжам і Страсбургам, лінія абсталявана рэйкавым змацаваннем PANDROL FASTCLIP). Выпрабаванні праводзіліся ў рамках навуковай праграмы Alsthom&lt;ref&gt;http://rian.ru/kaleidoscope/record/20070403/63014601.html {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080213204457/http://rian.ru/kaleidoscope/record/20070403/63014601.html |date=13 лютага 2008 }}&lt;/ref&gt;. Сярэдняя хуткасць падчас звычайнай паездкі на TGV складае 263,3 км/г&lt;ref name=&quot;Сярэдняя&quot;&gt;[[Railway Gazette International]] ([[1 лістапада]] [[2005]]), ''[http://www.railwaygazette.com/news_view/article/2005/11/7468/france_regains_rails_blue_riband.html Railway Gazette International 2005 World Speed Survey Tables] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090214004326/http://www.railwaygazette.com/news_view/article/2005/11/7468/france_regains_rails_blue_riband.html |date=14 лютага 2009 }}''.&lt;/ref&gt;.

[[28 лістапада]] [[2003]] года TGV перавёз свайго мільярднага пасажыра з пачатку руху ў [[1981]] годзе. Плануецца, што ў [[2010]] годзе гэта лічба падвоіцца. На першым месцы па колькасці перавезеных пасажыраў сярод хуткасных ліній знаходзіцца Сінкансен (5 мільярдаў пасажыраў у [[2000]] годзе).

== Рухомы састаў ==
Цягнікі TGV фарміруюцца з галаўных маторных вагонаў (абсталяваныя цягавымі электрарухавікамі) і прычапных вагонаў. Напрыклад, саставы TGV POS могуць быць сфармірааваны з двух галаўных маторных вагонаў і пэўнай колькасці (да 8) прычапных прамежкавых. Фарміраванне больш кароткіх саставаў дазваляе атрымаць больш высокае цягавае ўзбраенне саставаў, што, у сваю чаргу, дазваляе павялічыць [[паскарэнне]] пры разгоне і максімальную хуткасць састава.

Вагоны цягнікоў спраектаваны такім чынам, каб забяспечваць узаемазамяняльнасць і фарміраванне складаў з вагонаў розных серый. Напрыклад, вагоны с састава TGV POS могуць счапляцца з вагонамі TGV Réseau, Duplex, Thalys PBKA.

Рухомы састаў TGV адрозніваецца ад іншых тыпаў цягнікоў паўжорсткай счэпкі вагонаў. Цялежкі размешчаны паміж вагонамі; такім чынам, вагон падтрымліваецца з абодвух бакоў, дзелячы кожную з двух цялежак з суседнім вагонам. У кожнага галаўнога вагона маюцца дзве ўласныя цялежкі. Выгада дадзеных зчэпаў складаецца ў тым, што ў выпадку крушэння галаўны вагон першым сыходзіць з рэек і далей рухаецца самастойна, у той час як пасажырскія вагоны, як правіла, з рэек не сыходзяць і захоўваюць вертыкальнае становішча. Звычайныя цягнікі ў такіх выпадках, як правіла, складаюцца «ў гармонік» або перакульваюцца.

Недахоп такіх счэпаў заключаецца ў вельмі складанай працэдуры фарміравання саставу. Калі галаўныя вагоны можна лёгка адчапіць па стандартнай працэдуры, то для расфарміравання счэпаў у сярэдзіне саставу патрабуецца спецыяльна абсталяванае [[лакаматыўнае дэпо|дэпо]], у якім увесь счэп прыўзнімаецца над рэйкамі. Пасля расчаплення вагон застаецца без цялежкі з аднаго з бакоў, і замест яе патрабуецца спецыяльная замяшчаючая рама.

[[File:Eurostar, thalys at gare du nord.jpg|thumb|300px|Eurostar і Thalys PBA на Паўночным вакзале Парыжа]] SNCF валодае чыгуначным паркам, які складаецца прыкладна з 400 саставаў TGV. Сёння эксплуатуецца шэсць асноўных мадыфікацый TGV, і сёмы тып, TGV POS, у цяперашні час праходзіць выпрабаванні.

Усе TGV з’яўляюцца, па меншай меры, ''двухсістэмнымі'': гэта азначае, што іх можна эксплуатаваць як на новых лініях (у тым ліку хуткасных LGV), дзе выкарыстоўваецца зменны ток (25 [[вольт|кВ]], 50 (Гц), так і на старых лініях з [[пастаянны ток|пастаянным токам]] 1,5 кВ — гэта так званыя ''lignes classiques'' (звычайныя лініі), якіх асабліва шмат у наваколлі Парыжа. Цягнікі, якія перасякаюць мяжу з [[Германія]]й, [[Швейцарыя]]й, [[Бельгія]]й, [[Нідэрланды|Нідэрландамі]] і [[Вялікабрытанія]]й павінны таксама падтрымліваць замежны стандарт напружання сеткі. Так з’явіліся ''трохсістэмныя'' і нават ''чатырохсістэмныя'' TGV.

Усе цягнікі TGV абсталяваны двума відамі токапрыёмнікаў (тыпу паўпантограф), адзін для пастаяннага і другі для зменнага тока. Акрамя таго, палазы гэтых токапрыёмнікаў маюць розную шырыню, якая ўлічвае шырыню зігзага [[Кантактная сетка|кантактнай сеткі]] ў розных краінах.

Да перасячэння мяжы паміж дзвюма сістэмамі сілкавання, ўключаецца спецыяльная сістэма апавяшчэння, усталяваная ў кабіне, якая нагадвае машыністу аб тым, што яму неабходна адключыць падачу энергіі да [[цягавы электрарухавік|цягавых электрарухавікоў]], затым апусціць пантографы, пераключыць сістэму напружання на панэлі кіравання і зноў падняць пантографы. Як толькі аўтаматыка вызначае, што на рухомы састаў пададзена патрэбнае напружанне, на панэлі загараецца спецыяльны індыкатар, які дазваляе машыністу зноў уключыць цягавы электрарухавік. Праз мяжу сістэм электрасілкавання цягнік павінен праязджаць з выключанымі рухавікамі.

{| class=&quot;standard&quot;
! Тып цягніка
! Гады вырабу
! Выраблена&lt;br /&gt; саставаў
! Максімальная&lt;br /&gt; хуткасць
! Умяшчальнасць
! Агульная даўжыня
! Шырыня
! Вага
! Магутнасць&lt;br /&gt; (на ~25 кВ)
|-
| [[TGV Sud-Est]]
| 1978—1985
| 109 адз.
| 270 км/г да мадэрнізацыі&lt;br /&gt;300 км/г пасля мадэрнізацыі
| 345 месцаў
| 200,2 м
| 2,81 м
| 385 [[тона|т]]
| 6 450 кВт
|-
| [[TGV La Poste]] (паштовы)
| 1978—1985
| 2 адз.
| —
| —
| —
| —
| —
| —
|-
| [[TGV Atlantique]]
| 1988—1992
| 105 адз.
| 300 км/г
| 485 месцаў
| 237,5 м
| 2,90 м
| 444 т
| 8 800 кВт
|-
| [[TGV Réseau]]
| 1993—1996
| 79 адз.
| 300 км/г
| 377 месцаў
| 200 м
| 2,90 м
| 383 т
| 8 800 кВт
|-
| Eurostar ([[TGV TMST]])
| 1993—1994
| 38 адз.
| 300 км/г
| 794 месцаў
| 393,7 м
| 2,81 м
| 752 т
| 12 240 кВт
|-
| [[TGV Duplex]]
| 1996—2002
| 42 адз.
| 320 км/г
| 512 месцаў
| 200 м
| 2,90 м
| 380 т
| 8 800 кВт
|-
| [[Thalys PBKA]]
| 1996—1997
| 27 адз.
| 300 км/г
| 377 месцаў
| 200 м
| 2,90 м
| 385 т
| 8 800 кВт
|-
| [[TGV POS]]
| 2004 — н. ч.
| 19 адз.
| 320 км/г
| 377 месцаў
| 200 м
| 2,90 м
| 383 т
| 9 600 кВт
|}

=== TGV Sud-Est ===
Цягнікі тыпу [[TGV Sud-Est]] (Паўднёвы Усход, чытаецца: сюд-э́ст) былі створаны для эксплуатацыі на першай аднайменнай хуткаснай лініі Парыж — Ліён. Усяго з канвеера было выпушчана 107 пасажырскіх саставаў гэтай мадэлі, з іх дзевяць былі зроблены трохсістэмнымі (для эксплуатацыі на лініях у Швейцарыі са зменным токам у 15 кВ), астатнія — двухсістэмнымі. Акрамя таго, былі створаны два скарочаных саставы для перавозкі пошты паміж Парыжам і Ліёнам. Ад звычайных цягнікоў яны адрозніваюцца адсутнасцю сядзенняў і афарбоўкай у жоўты колер.

Стандартная камплектацыя саставаў такога класа: два галаўныя і восем пасажырскіх вагонаў. Агульная ўмяшчальнасць — 346 месцаў.

Першапачаткова канструкцыйная хуткасць цягнікоў гэтага тыпу складала 270 км/г, але пасля большая частка саставаў была мадэрнізавана да 300 км/г напярэдадні адкрыцця новай лініі LGV Міжземнамор'е. Мадэрнізацыю некаторых саставаў, чый маршрут пралягае, у асноўным, па звычайных лініях (у асноўным, гэта цягнікі, што ідуць у Швейцарыю праз [[Дыжон|горад Дыжон]]), SNCF прызнала немэтазгоднай, так як нязначнае памяншэнне часу паездкі не акупіла бы затраты на мадэрнізацыю.

=== TGV Atlantique ===
[[TGV Atlantique]] ({{lang-fr|Атланці́к}}) будаваліся для эксплуатацыі на новай хуткаснай лініі LGV Атлантыка. На новую мадэль было вырашана ўсталяваць больш магутныя рухавікі, колы большага дыяметра, а таксама палепшыць аэрадынаміку і тармазную сістэму. У стандартны склад цягніка ўваходзіць два галаўныя і дзесяць пасажырскіх вагонаў. З гэтага часу TGV змянілі афарбоўку з аранжавай на серабрыста-сінюю.

Мадыфікаваная мадэль [[TGV Atlantique trainset 325|TGV Atlantique 325]] ў [[1990]] годзе ўсталявала сусветны рэкорд хуткасці на толькі што пабудаванай і яшчэ не адкрытай лініі LGV, разагнаўшыся да 515 км/г.

=== TGV Réseau ===
[[File:SNCF TGV-R 526 at Paris Gare du Nord.JPG|thumb|left|300px|[[TGV Réseau]] на Паўночным вакзале Парыжа]]
Першыя саставы [[TGV Réseau]] ({{lang-fr|«сетка»}}, чытаецца: рэзо) пачалі эксплуатавацца ў [[1993]] годзе. У [[1990]] годзе былі замоўлены першыя 50 двухсістэмныя саставы, да якіх пазней была дададзена замова яшчэ на 40 трохсістэмных цягнікоў. Дзесяць з трохсістэмных саставаў былі пафарбаваны ў стандартныя колеры [[Таліс|Thalys]] і зараз больш вядомыя як Thalys PBA (Парыж-Брусель-Амстэрдам). Трохсістэмныя саставы, акрамя стандартных схем напружанняў, якія дзейнічаюць у Францыі, могуць эксплуатавацца на пастаянным току ў 3 кВ (стандарт Італіі і Бельгіі, у Нідэрландах выкарыстоўваецца толькі на некалькіх лініях, дзе ходзіць TGV).

Стандартны склад цягніка: два галаўныя і восем пасажырскіх вагонаў. Саставы для Бельгіі былі спецыяльна пераабсталяваны для адпаведнасці бельгійскім абмежаваннем нагрузкі на вось (17 тон) — для гэтага [[сталь]]ныя элементы кузава вагонаў былі часткова заменены [[алюміній|алюмініевымі]].

Пасля ўвода ў эксплуатацыю новай лініі LGV Атлантыка сталі паступаць скаргі ад пасажыраў на дыскамфорт, адчуваемы пры ўездзе цягніка ў тунэль на вялікай хуткасці. Звязана гэта было з рэзкім перападам ціску. Па гэтай прычыне давялося палепшыць герметызацыю вагонаў TGV Réseau.

=== Eurostar ===
: ''Больш падрабязна глядзіце [[Eurostar]]''

Цягнік Eurostar, па сутнасці, з’яўляецца падоўжаным TGV, прыстасаваным для эксплуатацыі ў Вялікабрытаніі і [[Еўратунэль|Еўратунэлі]]. Ад TGV адрозніваецца тым, што мае меншы профіль, які адпавядае брытанскім габарытным стандартам, палепшаную сістэму пажарабяспечнасці на выпадак узгарання ў тунэлі, а таксама выкарыстоўвае створаныя ў Вялікабрытаніі [[асінхронны рухавік|асінхронныя цягавыя рухавікі]].

Па брытанскай класіфікацыі [[TOPS]], цягнік мае назву [[Class 373]] EMU. Падчас свайго праектавання цягнік называўся TransManche Super Train. Цягнік быў спраектаваны фірмай GEC-Alsthom (цяпер [[Alstom]]) на фабрыках у [[Ля Рашэль]] (Францыя), [[Бельфар]]ы (Францыя) і Вошвуд Хэт (Англія), эксплуатацыя пачалася ў 1993 г.

Існуе два тыпы саставаў:
* Eurostar Three Capitals (Тры сталіцы) — складаецца з двух галаўных і васямнаццаці пасажырскіх вагонаў з дзвюма дадатковымі маторнымі цялежкамі;
* Eurostar North of London (Поўнач Лондана) — складаецца з 14 пасажырскіх вагонаў.

Саставы абодвух тыпаў складаюцца з дзвюх частак, несучлененых у сярэдзіне, г. зн., што ў выпадку паломкі або надзвычайнай сітуацыі ў Еўратунэлі прадугледжана магчымасць адчапіць палову цягніка, каб тая сваім ходам пакінула тунэль. Кожная такая палова састава мае свой нумар.

38 поўныя саставы і ў дадатак запасны галаўны вагон былі замоўлены наступнымі чыгуначнымі кампаніямі: 16 саставаў набыло SNCF, 4 — [[NMBS/SNCB]] (бельгійскі чыгуначны аператар) і 18 — [[British Rail]], з якіх 7 адносіліся да тыпу North of London. Да прыватызацыі British Rail саставы былі набыты [[London &amp; Continental Railways]], якая арганізавала даччыную кампанію [[Eurostar (UK) Ltd.]], якая цяпер кіруецца кансорцыумам кампаній [[National Express Group]] (40 % акцый), [[SNCF]] (35 %), [[SNCB]] (15 %) і [[British Airways]] (10 %).

Усе саставы Eurostar з’яўляюцца трохсістэмнымі або чатырохсістэмнымі і прыстасаваны для работы на лініях LGV са зменным токам (уключаючы лінію ў Еўратунэлі і стандартныя лініі ў Вялікабрытаніі), бельгійскіх лініях з пастаянным струмам і брытанскіх сістэмах з [[Кантактная рэйка|трэцяй рэйкай]], распаўсюджаных на поўдні краіны. Трэці тып сілкавання застаўся лішнім, таму што ў [[2007]] г. завяршылася будаўніцтва лініі паміж Лонданам і Еўратунэлем. Цягнікі TGV Three Capitals, якімі валодае SNCF, таксама падтрымліваюць сілкаванне ад пастаяннага току напружаннем 1,5 кВ.

Тры саставы SNCF выкарыстоўваюцца толькі ў Францыі, і ў цяперашні час пафарбаваны ў звычайную серабрыста-сінюю схему TGV. Саставы Eurostar North of London ніколі не выкарыстоўваліся для міжнародных перавозак: на іх возяць пасажыраў ад Лондана да гарадоў на поўнач ад сталіцы, аднак дадзеныя перавозкі ў цяперашні час не прыносяць прыбытку, таму што брытанскія авіяперавозчыкі дамовіліся аб скарачэнні коштаў на білеты. Частка саставаў была аддадзена ў [[арэнда|арэнду]] кампаніі [[Great North Eastern Railway]] для пасажырскіх перавозак на лініі «White Rose» паміж Лонданам і [[Лідс]]ам і была пафарбавана ў цёмна-сінія колеры GNER. Тэрмін арэнды мінуў у снежні 2005 года, і цягнікі Eurostar былі заменены &lt;ref name=&quot;replace&quot;&gt;RAIL (стар. 14-15, выпуск 527, [[23 лістапада]] [[2005]] — [[6 снежня]] [[2005]]), ''Class 91s to replace GNER's Eurostars''&lt;/ref&gt;.

Выканаўчы дырэктар Eurostar Рычард Браўн выказаў меркаванне, што пасля заканчэння тэрміну эксплуатацыі цягнікоў Eurostar яны будуць заменены на двухпавярховыя саставы накшталт TGV Duplex&lt;ref name=&quot;doubledeck&quot;&gt;RAIL (стар. 11, выпуск 529, [[21 снежня]] [[2005]] — [[3 студзеня]] [[2006]]), ''Double decked trains could be replacement for Eurostars''&lt;/ref&gt;. Двухпавярховыя саставы здольны перавозіць 40 мільёнаў пасажыраў у год паміж Англіяй і кантынентальнай Еўропай, што роўназначна будаўніцтву новай узлётна-пасадачнай паласе ў Лонданскім аэрапорце.

=== TGV Duplex ===
[[File:TGVDuplex Arriere.JPG|thumb|300px|[[TGV Duplex|Двухпавярховы TGV]]]]
[[File:TGV doucle decker phl250.jpg|left|thumb|300px|Вагоны [[TGV Duplex]]]]
[[TGV Duplex]] (чытаецца: дзюплекс) быў распрацаваны, каб павысіць аб'ём перавозак без павелічэння колькасці саставаў і вагонаў у кожным цягніку. Пасажырскія вагоны TGV Duplex маюць два паверхі, з уваходнымі дзвярыма на ніжнім узроўні, што асабліва зручна, так як у Францыі ўсе [[чыгуначная платформа|платформы]] на станцыях нізкія. На другі паверх вядзе лесвіца; праход паміж вагонамі знаходзіцца на верхнім узроўні. Пры аднолькавай даўжыні саставаў, ўмяшчальнасць Duplex на 45 % больш, чым у TGV Réseau. На такіх ажыўленых напрамках як Парыж-Марсель TGV Duplex пускаюць парамі, што дазваляе павялічыць умяшчальнасць аднаго цягніка да 1 024 чалавек. У кожным саставе маецца спецыяльна абсталяванае купэ для інвалідаў&lt;ref name=&quot;duplex&quot;&gt;[http://www.css-rzd.ru/zdm/12-2001/news/news1201-20.htm Двухпавярховыя электрацягнікі TGV-Duplex для SNCF ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071213183451/http://www.css-rzd.ru/zdm/12-2001/news/news1201-20.htm |date=13 снежня 2007 }} — ЖДМ-online (снежань 2001)&lt;/ref&gt;.

Пасля доўгага працэсу распрацоўкі і абкаткі, які пачаўся ў [[1988]] г. (рабочая назва цягніка TGV-2N), іх будавалі дзвюма партыямі: 30 саставаў былі пабудаваны паміж [[1995]] і [[1998]], і яшчэ 34 — паміж [[2000]] і [[2004]]. Састаў складаецца з двух галаўных і васьмі двухпавярховых пасажырскіх вагонаў. Корпус TGV Duplex быў зроблены з алюмінію, і з-за гэтага вага саставу ненашмат больш, чым у TGV Réseau. Дзякуючы палепшанай аэрадынаміцы максімальная хуткасць саставу ўзрасла да 320 км/г.

=== Thalys PBKA ===
[[File:SNCF TGV PBKA 4343.JPG|thumb|300px|Цягнік [[Thalys PBKA]] на вакзале Gare du Nord ў Парыжы.]]
У адрозненне ад цягнікоў Thalys PBA, саставы PBKA (Парыж-Брусель-Кёльн-Амстэрдам) спецыяльна будаваліся для ліній Thalys. З тэхналагічнага пункту гледжання яны ідэнтычныя TGV Duplex, але вагоны ў іх аднапавярховыя. Усе цягнікі гэтага тыпу з’яўляюцца чатырохсістэмнымі. За ўвесь час было выраблена 17 саставаў: 9 для SNCB, 6 для SNCF і два саставы для [[Nederlandse Spoorwegen]]. [[Deutsche Bahn]] фінансавала набыццё 2 саставаў для SNCB.

=== TGV POS ===
Цягнікі [[TGV POS]] (назва расшыфроўваецца як Paris-Ostfrankreich-Süddeutschland (Парыж — Усходняя Францыя — Паўднёвая Германія)) на дадзены момант праходзяць выпрабаванні. Эксплуатавацца яны будуць на лініі LGV Усход, якая будзе ўведзена ў строй у 2007 годзе. Шлях ад Базеля да Парыжа будзе займаць тры з паловай гадзіны, ад Цюрыха да Парыжа — чатыры з паловай&lt;ref name=&quot;bazel&quot;&gt;[http://www.votpusk.ru/print/news.asp?msg=23123 Цягнікі паміж Парыжам і Швейцарыяй будуць хадзіць хутчэй]{{Недаступная спасылка}} — Навіны турызму.&lt;/ref&gt;

Саставы абсталяваны новымі асінхроннымі рухавікамі з агульнай магутнасцю 9 600 кВт. У выпадку адмовы, магчыма адключэнне цягавых рухавікоў любой цялежкі. Пасажырскія вагоны будуць аднапавярховымі; адзін састаў будзе змяшчаць 377 пасажыраў&lt;ref name=&quot;POS&quot;&gt;[http://www.css-rzd.ru/zdm/09-2003/02207.htm высокахуткасныя цягнікі для лініі TGV Est] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070503112425/http://www.css-rzd.ru/zdm/09-2003/02207.htm |date=3 мая 2007 }} — ЖДМ-online (верасень 2003).&lt;/ref&gt;.

Адзін з цягнікоў у стандартнай дзесяцівагоннай канфігурацыі дасягнуў хуткасці 380 км/г на трасе LGV-Усход у пачатку 2007 г. пры хуткасных выпрабаваннях сумесна з эксперыментальным цягніком V150.

=== TGV V150 ===
Эксперыментальны цягнік, сфарміраваны ў 2007 годзе з галаўных вагонаў цягніка [[TGV POS]] № 4402 і трох прычапных (пасажырскіх) вагонаў TGV Duplex. Для павялічэння магутнасці і павышэння максімальнай хуткасці цягнік падвергнуўся мадыфікацыі. Прычапныя пасажырскія вагоны перароблены ў маторныя шляхам усталёўкі новых сінхронных рухавікоў з пастаяннымі магнітамі, якія выкарыстоўваюцца ў новых цягніках [[AGV]]; асінхронныя рухавікі галаўных вагонаў пакінуты без змяненняў. Дыяметр колаў павялічаны з 920 да 1092 мм для змяншэння хуткасці кручэння вузлоў трансмісіі. Магутнасць цягніка складае 19 600 кВт замест стандартных 9 600 кВт у звычайнага TGV POS. Кузаў цягніка падвергся невялікай мадэрнізацыі для змяншэння супраціву паветра: ўсталёўцы абцякацеляў у пярэдняй частцы галаўных вагонаў і на даху каля [[токапрыёмнік]]а, мембран, закрываючых прастору паміж вагонамі, а таксама прымяненнем спецыяльнага ветравога шкла, убудаванага ў кузаў без выступаюўых частак.

Цягнік здзейсніў шэраг вопытных паездак на трасе LGV-Усход у перыяд з 15 студзеня па 15 красавіка з хуткасцямі каля 500 км/г. Адзін з пасажырскіх вагонаў быў абсталяваны як лабараторыя, на цягніку былі ўсталяваны больш за 600 розных датчыкаў. Для забеспячэння большай магутнасці напружанне ў кантактнай сетцы пры выпрабаваннях цягніка было павялічана з 25 да 31 кВ. У ходзе выпрабаванняў 3 красавіка 2007 года быў усталяваны сусветны рэкорд хуткасці для рэйкавых цягнікоў — 574,8 км/г.

== Лініі LGV ==
Для TGV будуюцца спецыяльныя вылучаныя трасы — LGV ({{lang-fr|ligne à grande vitesse}}, хуткасная лінія, чытаецца: Эль-жэ-вэ), якія дазваляюць гэтым цягнікам рухацца з хуткасцю да 320 км/ч&lt;ref name=&quot;ogovor&quot;&gt;Максімальная хуткасць пры звычайных пасажырскіх зносінах, але толькі на нядаўна пабудаваных лініях.&lt;/ref&gt;. Першапачаткова планавалася, што LGV наогул не будуць мець абмежаванняў па хуткасці, але пасля была ўсталявана мяжа ў 250 км/г, якая зараз даведзена да 320 км/г. TGV могуць рухацца і па звычайных чыгуначных лініях (''lignes classiques''); ў мэтах бяспекі, хуткасць на іх абмежаваная 220 км/г. Магчымасцю выкарыстання існуючай чыгуначнай інфраструктуры, у тым ліку вакзалаў, TGV выгадна адрозніваюцца ад [[маглеў|маглеваў]] і хуткасных цягнікоў іншых сістэм. Дзякуючы сумяшчальнасці каляі са звычайнымі лініямі, TGV абслугоўваюць больш за 200 напрамкаў у Францыі і за яе межамі.

LGV, у цэлым, падобны да звычайных чыгуначных ліній, але ў іх маецца шэраг ключавых асаблівасцей. Па-першае, [[радыус]] крывых на LGV значна большы, што дазваляе цягнікам рухацца з вялікай хуткасцю, не ствараючы адчувальнай для пасажыраў [[цэнтрабежная сіла|цэнтрабежныя сілы]]. Радыус паваротаў на LGV павінен быць не менш чатырох кіламетраў. Новыя лініі праектуецца з улікам радыусаў у 7 км, з перспектывай на будучыню павелічэння максімальнай хуткасці.

У сувязі з тым, што LGV выкарыстоўваецца толькі для хуткасных зносін, лініі дапускаюць большы ўхіл. Гэта палягчае планаванне трас і памяншае кошт будаўніцтва ліній. Вялікая кінетычная энергія, назапашваемая цягнікамі пры руху на вялікай хуткасці, дазваляе яму пераадольваць вялікія ўхілы без значнага павелічэння энергаспажывання. Акрамя таго, пры спуску з вялікіх ухілаў можна адключыць цягу, што таксама павышае эканамічнасць. На першай лініі LGV Паўднёвы-ўсход пад'ёмы дасягаюць 35 [[Праміле|‰]], а на нямецкай хуткаснай лініі паміж Кёльнам і Франкфуртам маюцца ўхілы да 40 [[Праміле|‰]].

Выпраўка пуці на LGV павінна быць больш дакладнай, чым на звычайных лініях, і таму жвіровы баласт укладваецца на вялікую глыбіню: гэта дазваляе павысіць нагрузку на рэйкі і стабільнасць шляху. Акрамя таго, на трасах LGV больш часта пакладзены [[шпал]]ы. На LGV выкарыстоўваюцца толькі бетонныя шпалы (монаблокавай альбо двублокавай канструкцыі), але ў апошні час часта прымяняюцца шпалы з двух бетонных блокаў, злучаных сталевым брусам. На шпалы кладуцца рэйкі цяжкага тыпу з большай вертыкальнай жорсткасцю. На лініях LGV выкарыстоўваецца бясстыкавы шлях, што памяншае вібрацыі і шум.

На лініях LGV выкарыстоўваецца стандартная [[Шырыня каляі|еўрапейская каляя]] ў [[Стэфенсанаўская каляя|1435 мм]]. Напрыклад, на хуткасных чыгуначных лініях у [[Японія|Японіі]] і [[Тайвань|Тайване]] выкарыстоўваецца тая ж каляіна, але яна шырэй звычайнай для гэтых краін каляі ў [[Капская каляя|1067 мм]], што ізалюе хуткасныя лініі ад астатняй дарожнай сеткі. І, наадварот, у Іспаніі, дзе стандартная каляя складае [[Іспанская каляя|1674 мм]], пры праектаванні хуткасных ліній было прынята рашэнне будаваць іх з больш вузкай еўрапейскай каляёй, каб мелася магчымасць злучыць сваю сетку хуткасных цягнікоў з сеткай TGV. Тунэлі на лініях LGV маюць большы дыяметр, чым звычайныя, асабліва на ўваходах: гэта робіцца для таго, каб пазбегнуць рэзкага перапада ціску ў вагонах пры ўездзе ў тунэль на вялікай хуткасці.

На лініях LGV дзейнічае абмежаванне на мінімальную хуткасць. Іншымі словамі, цягнікі, няздольныя развіваць вялікія хуткасці, не павінны выкарыстоўваць LGV, якія прызначаны толькі для хуткаснага пасажырскага паведамлення. Галоўная прычына ўвядзення такіх абмежаванняў у тым, што прапускная здольнасць трасы рэзка скарачаецца пры выкарыстанні цягнікоў з рознымі хуткасцямі. Выкарыстоўваць хуткасныя трасы для грузавых перавозак небяспечна, бо груз на вялікай хуткасці можа страціць устойлівасць з-за турбулентнага патоку і зляцець з платформы. Акрамя таго, грузавы рухомы састаў мацней разбівае шлях, з прычыны вялікіх восевых нагрузак і жорсткіх цялежак. Марудныя цягнікі не могуць выкарыстоўваць хуткасныя трасы нават ноччу, калі на трасы TGV не выходзяць, таму што ў гэты час на лініі праводзіцца планавае абслугоўванне.

Акрамя таго, рэзкія ўхілы, сустракаемыя на лініях TGV, сур'ёзна абмяжоўваюць максімальную вагу павольных грузавых цягнікоў. Марудныя цягнікі таксама патрабуюць меншага папярэчнага ўхілу шляху ў крывой: такім чынам, каб гэтымі лініямі змаглі карыстацца як звычайныя цягніка, так і TGV, прыйшлося б будаваць лініі з яшчэ большым радыусам павароту. З-за дарагоўлі, тэхнічных абмежаванняў і меркаванняў бяспекі груза-пасажырскія зносіны рэдка сустракаюцца на LGV. Выключэнне складаюць мала выкарыстоўваемыя ўчасткі хуткасных ліній, такія як лінія да [[Тур (горад)|Тура]] лініі LGV Атлантыка і лінія [[Ім]]/[[Манпелье]] LGV Міжземнамор'е.

Лініі LGV электрыфікаваны. У дадатак да абмежаванняў, звязаных з запраўкай, дызельныя рухавікі не даюць дастатковай цягі для хуткасных зносін. Усе лініі LGV падлучаныя да французскай сеткі, электрыфікаваны пад высокім пераменным напружаннем 25 кВ. У Германіі дзейнічае стандарт 15 кВ 16 2/3 Гц. Лінія LGV ў Італіі паміж [[Рым]]ам і [[Фларэнцыя]]й першапачаткова была электрыфікавана пастаянным токам у 3 кВ, але ў бліжэйшы час будзе перароблена пад 25 кВ, 50 Гц, каб дазволіць карыстацца ёю французскім цягнікам.

Нацяжэнне кантактнай падвескі на лініях LGV вышэй, чым на звычайных лініях. Гэта выклікана тым, што пантограф на вялікай хуткасці выклікае асцыляцыю дроту, і хваля павінна рухацца хутчэй цягніка, каб пазбегнуць узнікнення стаячых хваль, якія могуць прывесці да абрыву дрота. Гэтая праблема выявілася асабліва востра, калі ў 1990 годзе ўсталёўваўся рэкорд хуткасці. Калі цягнік рухаецца па LGV, у яго можа быць узняты толькі задні пантограф, каб пазбегнуць узмацнення ваганняў, створаных пярэднім пантографам. Пярэдні і задні галаўныя вагоны звязаныя паміж сабой праз сілавы кабель, працягнуты пад дном цягніка. Цягнікі Eurostar, зрэшты, маюць дастатковую даўжыню (14 або 18 вагонаў), і ваганні выкліканыя пярэднім пантографом паспяваюць затухнуць, перш чым таго ж пункту дрота дасягне задні пантограф. На звычайных лініях з-за меншай дапушчальнай максімальнай хуткасці праблемы стаячых хваль не ўзнікае, і пры руху па іх падняты абодва пантографы пастаяннага току.

Лініі LGV абгароджаныя на ўсёй сваёй даўжыні, каб не даць людзям або жывёлам выпадкова зайсці на трасу. На LGV адсутнічаюць [[чыгуначны пераезд|чыгуначныя пераезды]], і сама лінія абсталявана спецыяльнымі сенсарамі, якія выяўляюць апынуўшыяся на шляхах пабочныя прадметы.

Шляхі на LGV могуць перасякацца толькі на розных узроўнях, г.зн., з выкарыстаннем [[эстакада|эстакад]] і [[тунэль|тунэляў]]. Выкарыстанне гарызантальных развязак запатрабавала б працяглых перапынкаў у руху ў абодва бакі, што прывяло б да істотнага памяншэння прапускной здольнасці ўсёй лініі.

== Сігнальная сістэма ==
Паколькі цягнікі TGV развіваюць занадта вялікую хуткасць, каб машыніст паспеў заўважыць і зрэагаваць на [[чыгуначная сігналізацыя|сігнал]] звычайнага святлафора, для сігналізацыі на LGV выкарыстоўваецца сістэма [[Аўтаматычная лакаматыўная сігналізацыя з аўтаматычным рэгуляваннем хуткасці|АЛС/АРС]] пад назвай TVM ({{lang-fr|Transmission Voie-Machine}} — сувяз шлях-цягнік). Інфармацыя да цягнікоў перадаецца па рэйках і ўтрымлівае звесткі аб патрабуемым хуткасным рэжыме, сігналах і іншых дадзеных, якія машыніст бачыць на прыборнай дошцы. Высокая ступень аўтаматызацыі не адбірае кіравання цягніком з рук машыніста, аднак у выпадку памылкі чалавека маецца гарантыя, што цягнік своечасова паспее затармазіць.

[[File:Tgv block section marker.svg|left|thumb|200px|Знак, абазначаючы мяжу сігнальнага блока]]
Лінія падзелена на сігнальныя блокі даўжынёй, прыкладна, у 1500 м, межы якіх адзначаны блакітнымі знакамі са ўпісаным жоўтым трохвугольнікам. Панэль прыбораў паказвае максімальна дапушчальную хуткасць на гэтым блоку, а таксама мэтавую хуткасць на наступных. Максімальная хуткасць залежыць ад шматлікіх фактараў: блізкасці ідучага наперадзе цягніка (хуткасць павінна выбірацца так, каб тармазны шлях пры экстраным тармажэнні не перавышаў адлегласці да перашкоды), палажэнні [[стрэлка чыгуначная|стрэлак]], базавых абмежаванняў на трасе, максімальнай хуткасці самога цягніка, а таксама дыстанцыі да канца лініі LGV. З прычыны, што тармазны шлях цягніка занадта вялікі, і ён не зможа спыніцца ў межах аднаго сігнальнага блока, машыніста папярэджваюць аб надыходзячым чырвоным сігнале загадзя, за некалькі блокаў.

На LGV існуе два варыянты TVM-сігналізацыі: TVM-430 і TVM-300. TVM-430 з’яўляецца больш новай сістэмай, упершыню яна была ўсталявана на лініі LGV Поўнач у бок Еўратунэля і бельгійскай мяжы. TVM-430 дае машыністу больш інфармацыі: бартавая камп'ютарная сістэма бесперапынна генеруе графік падзення хуткасці ў выпадку экстраннага тармажэння, своечасова падказваючы машыністу, калі трэба скараціць хуткасць, каб не выклікаць спрацоўванне аварыйнага тормаза.

На LGV дзейнічае дазвольная сігнальная сістэма; машыніст мае права ўязджаць у заняты сігнальны блок без дазволу дыспетчара. Хуткасць у такіх выпадках абмежавана 30 км/г (сігнал «рухайся з асцярогай»), і ў выпадку, калі хуткасць перавышае 35 км/г, спрацоўвае [[экстранае тармажэнне]], і цягнік спыняецца. Калі таблічка мяжы сігнальнага блока суправаджаецца знакам NF, сігнальны блок не з’яўляецца дазвольным, і машыніст павінен спачатку атрымаць дазвол у [[дыспетчар]]а (PAR — ''Poste d'Aiguillage et de Régulation'') для таго, каб працягваць рух. Калі дыспетчар усталяваў маршрут і даў дазвол, на прыборнай панэлі загараецца белая лямпа. Машыніст пацвярджае тое, што прыняў дазвол націскам кнопкі на панэлі. Гэтая кнопка адключае экстранае тармажэнне, якое б спрацавала, калі б цягнік без дазволу заехаў у сігнальны блок.

Калі цягнік уязджае на хуткасную лінію са звычайнай французскай лініі, або пакідае яе, ён праязджае [[контур зазямлення]], які аўтаматычна пераключае індыкатары прыборнай дошкі машыніста на адпаведную сігнальную сістэму. Напрыклад, калі цягнік пакідае LGV і ўязджае на звычайную французскую лінію (''ligne classique''), сістэма TVM будзе адключана, і ўключыцца звычайная сістэма KVB (''Contrôle Vitesse par Balise'', сігнальны хуткасны кантроль).

== Станцыі ==
[[File:Avignon tgv station.jpg|thumb|300px|Станцыя TGV ў Авіньёне]] Адной з асноўных пераваг TGV над астатнімі хуткаснымі чыгуначнымі сістэмамі (напрыклад, [[маглеў]]) з’яўляецца магчымасць выкарыстання існуючай інфраструктуры. Дзякуючы гэтаму цягнікі TGV прыбываюць прама ў самы цэнтр горада, да платформ старых вакзалаў (напрыклад, да Ліёнскага вакзала ў Парыжы). TGV можа выкарыстоўваць шляхі і станцыі на звычайных лініях.

Зрэшты, праекціроўшчыкі ліній TGV не адмаўляліся і ад будаўніцтва новых станцый у прыгарадах і нават у сельскай мясцовасці ў некалькіх кіламетрах ад горада. Такое размяшчэнне станцый дазваляе цягнікам TGV не губляць час і хуткасць на звычайных лініях. У некаторых выпадках станцыі будаваліся на паўдарогі паміж двума гарадамі, напрыклад, станцыя абслугоўваючая гарады [[Ле Кроз]] і [[Монс-ле-Мін]]. Іншы, яшчэ больш яркі прыклад, гэта размяшчэнне станцыі Од-Пікардзі ({{lang-fr|Haute-Picardie}}) паміж [[Амьен]]ам і [[Сен-Кантан]]ам. Будаўніцтва гэтай станцыі выклікала шматлікія спрэчкі: прэса і мясцовыя ўлады крытыкавалі гэта рашэнне праекціроўшчыкаў, спасылаючыся на тое, што станцыя аднолькава далёка ад абодвух гарадоў, каб быць запатрабаванай жыхарамі, і занадта аддалена ад бліжэйшых станцый перасадак на звычайныя лініі, каб быць карыснай падарожнікам. Станцыі далі мянушку «бурачная» («la gare des betteraves»), так як вакол яе няма нічога акрамя бурачных палёў&lt;ref name=&quot;swekla&quot;&gt;Le Point (вып. 1682, [[9 снежня]] [[2004]]) — [http://www.lepoint.fr/dossiers_villes/document.html?did=156715 «Terre des sens» sur de nouveaux rails.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20051023072143/http://www.lepoint.fr/dossiers_villes/document.html?did=156715 |date=23 кастрычніка 2005 }}{{ref-fr}}&lt;/ref&gt;. Пасля гэтага імя стала намінальным для ўсіх станцый TGV, размешчаных далёка ад гарадоў.

Зрэшты, новыя станцыі будаваліся і ў саміх гарадах, многія з іх прызнаны архітэктурнымі дасягненнямі і адзначаны прэміямі. Станцыя TGV ў [[Авіньён]]е, адкрытая ў 2001 годзе, па праву прызнана лепшай ва ўсёй чыгуначнай сетке Францыі (архітэктары: Жан-Мары Дюційёль (Jean-Marie Duthilleul) і Жан-Франсуа Бласель (Jean-François Blassel). За конусападобны шкляны дах даўжынёй у 340 м яе часта параўноўваюць з саборам. Станцыя ўзнагароджана вышэйшай узнагародай у намінацыі «Буйныя вакзалы» на Міжнароднай прэміі Брунела 2001&lt;ref name=&quot;prize&quot;&gt;[http://www.css-rzd.ru/zdm/01-2002/01239-1.htm Міжнародныя прэміі Брунела 2001 года.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070503095923/http://www.css-rzd.ru/zdm/01-2002/01239-1.htm |date=3 мая 2007 }} — ЖДМ-online (студзень 2002)&lt;/ref&gt;.

== Сетка зносін ==
За апошнія 25 гадоў у Францыі было пабудавана звыш 1200 кіламетраў хуткасных магістраляў LGV. Яшчэ некалькі ліній на дадзены момант праектуюцца або будуюцца.

=== Існуючыя лініі ===
[[File:Hgv netz.jpg|thumb|300px|Сетка зносін TGV]]
{| class=&quot;standard&quot;
! Нумар лініі
! Назва
! Напрамак
! Адкрыццё руху
|-
| 1
| LGV Паўднёвы-Усход (Sud-Est)
| [[Ліёнскі вакзал]] [[Парыж]]а — [[Ліён]]
| 1981
|-
| 2
| LGV Атлантыка (Atlantique)
| [[Вакзал Манпарнас]] Парыжа ў бок [[Ле-Ман]]а і [[Тур (горад)|Тура]]
| 1989
|-
| 3
| LGV Рона-Альпы (Rhône-Alpes)
| [[Ліён]] — [[Валанс]]
| 1992
|-
| 4
| LGV Паўночная Еўропа (Nord Europe)
| [[Паўночны вакзал (Парыж)|Паўночны вакзал]] Парыжа ў бок [[Ліль|Ліля]] і [[Брусель|Бруселя]] і далей у [[Лондан]], [[Амстэрдам]] і [[Кёльн]]
| 1993
|-
| 5
| LGV Міжземнамор'е (Méditerranée)
| Валанс — [[Марсель]]
| 2001
|-
| 6
| LGV Interconnexion
| Лінія ў абход Парыжа, злучаючая LGV Паўднёвы-Усход і LGV Паўночная Еўропа
|-
| 7
| TGV Усход (Est)
| Лінія, праходзячая праз [[Рэймс]], [[Мец]], [[Наньсі]] і [[Страсбург]]
| 2007
|
|}

=== Праектуемыя і будуемыя лініі ===
# LGV Рэйн-Рона (Rhin-Rhône, Страсбург — Ліён).
# [[Барселона]] — [[Перпіньян]] — [[Манпелье]]. Злучыць французскую сетку TGV з іспанскай [[AVE]].
# Лінія «Lyon Turin Ferroviaire» (Ліён — [[Шамберы]] — [[Турын]]). Злучыць TGV з італьянскай сеткай [[TAV]].
# Працяг LGV Паўднёвы-Усход да [[Бардо]] і LGV Атлантыка да [[Рэн]]а і [[Брэтань|Брэтані]].
# Лінія [[Бардо]] — [[Тулуза]] — [[Нарбон]].
# Лінія [[Бардо]] — іспанская мяжа — [[Віторыя (Іспанія)|Віторыя]] — [[Ірун]].
# Лінія [[Пуацье]] — [[Лімож]].
# LGV Пікардыя (Парыж — [[Амьен]] — [[Кале]]).

Амстэрдам і Кёльн ужо абслугоўваюцца цягнікамі TGV Thalys па звычайных пуцях, на дадзены момант лініі мадэрнізуюцца для хуткаснага руху. Лондан абслугоўваецца TGV Eurostar праз [[Еўратунэль]] і звычайныя лініі. 14 лістапада 2007 г. была дабудавана хуткасная лінія ад Лондана да Еўратунэля (першы этап быў скончаны ў 2003-м годзе).

== TGV па-за межамі Францыі ==
Тэхналогіі TGV былі выкарыстаныя падчас стварэння хуткасных чыгуначных сетак па-за Францыяй, без непасрэднага злучэння з TGV.
* [[AVE]] (''Alta Velocidad Española'') — хуткасная чыгуначная сетка ў [[Іспанія|Іспаніі]].
* [[Карэйскі чыгуначны экспрэс]] (KTX) — хуткасная чыгуначная сетка ў [[Паўднёвая Карэя|Паўднёвай Карэі]].
* [[Acela Express]] — хуткасная чыгуначная сетка ў [[ЗША]]. У стварэнні прымаў удзел [[Bombardier]]. У той жа час, Acela запазычыла толькі рухавую сістэму.

Нямецкая сетка [[ICE]] з’яўляецца цалкам самастойнаю распрацоўкай.

== Будучыня TGV ==
[[SNCF]] і [[Alstom]] ў гэты момант даследуюць новыя тэхналогіі, якія могуць быць выкарыстаны для хуткаснага наземнага транспарту ў Францыі. Плануецца працягнуць развіццё сістэмы TGV, але ўжо ў новай форме — [[AGV]] (''automotrice à grande vitesse''). Плануецца, што рухавікі на цягніках новага тыпу будуць усталёўвацца пад кожным вагонам, дзякуючы чаму зыйдзе патрэбнасць у лакаматывах. Пастаўлена задача, каб кошт новых цягнікоў быў такім жа як у TGV, з такім жа ўзроўнем бяспекі пасажыраў. Праектная максімальная хуткасць — 360 км/г.
Першы прататып AGV быў прадстаўлены 5 лютага 2007 года на заводзе ў [[Ла Рашэль]]. Італьянская кампанія NTV ўжо замовіла 25 саставаў. Плануецца іх выхад на лініі ў [[2010]] г.&lt;ref&gt;http://www.alstom.com/pr_corp_v2/2008/corp/_files/file_48523_70039.pdf L'AGV, une nouvelle révolution pour la très grande vitesse {{ref-fr}}&lt;/ref&gt;.

Таксама вядуцца даследаванні ў галіне [[маглеў|магнітнай левітацыі]]. Зрэшты, кошт укаранення тэхналогіі маглеў занадта высокая. Патрабуецца будаўніцтва новай сеткі і інфраструктуры. Пракладка маглева ў цэнтры гарадоў запатрабуе альбо ўмяшання ў іх гістарычнае аблічча, альбо дарагое тунэльнае будаўніцтва. Існуюць і праекты стварэння гібрыднай чыгуначна-маглеў лініі, калі магнітнае палатно ўкладваецца паміж рэйкамі.

== Буйныя здарэнні ==
Больш, чым за дваццаць гадоў эксплуатацыі TGV, не зафіксавана ніводнага выпадку гібелі людзей пры руху на вялікай хуткасці. Тры разы цягнікі з пасажырамі сыходзілі з рэек на хуткасці звыш за 270 км/г, але пры гэтым ні адзін пасажырскі вагон не перакуліўся. Шмат у чым гэта заслуга паўжорсткай сістэмы счэпкі. Зрэшты, трагічныя выпадкі не раз здараліся пры руху TGV на звычайных лініях (''lignes classiques''). Звязаныя яны былі, у асноўным, з сутыкненнямі на [[чыгуначны пераезд|чыгуначных пераездах]].

27 чэрвеня 1988, едучы цягнік урэзаўся ў стаячы цягнік у гадзіну пік. 56 чалавек загінула, 55 атрымалі раненні.
{{Асноўны артыкул|:en:Gare de Lyon train accident}}
* [[чэрвень]] [[1988]] года: цягнік з адключанымі тармазамі страціў кіраванне і ўрэзаўся ў перапоўнены пасажырскі састаў на станцыі «[[Гар дэ Ліён]]» ў Парыжы. Тады гэта была самая жудасная катастрофа на чыгунцы ў гісторыі Францыі. Яна забрала жыцці 56 чалавек, каля 50 было паранена. [[National Geographic Channel|National Geographic]] выпусціў фільм «Секунды да катастрофы: Чыгуначная катастрофа ў Парыжы». [http://rutube.ru/tracks/68284.html?v=b38915c09566f2580e1b25c0cbd7670d]

=== Здарэнні на LGV ===
* [[14 снежня]] [[1992]] года: TGV 920, які рухаўся з [[Ансі]] ў Парыж, сышоў з рэек на хуткасці 270 км/г пры праездзе станцыі Mâcon-Loché. Прычынай аварыі стала спрацаваўшае экстранае тармажэнне, выклікаўшае блакаванне колаў. У выніку адна з цялежак сышла з рэек на [[чыгуначная стрэлка|стрэлцы]] пры ўездзе на станцыю. У самом цягніку ніхто не пацярпеў, але 25 пасажыраў, што стаялі на платформе і чакалі іншы TGV, атрымалі гематомы і драпіны ад камянёў, што вылятяалі са жвіровай падушкі.
* [[21 снежня]] [[1993]] года: TGV 7150, які рухаўся з [[Валансьен]]а ў Парыж, сышоў з рэек на хуткасці 300 км/г на тым месцы, дзе зараз размяшчаецца станцыя Haute-Picardie. Незадоўга да гэтага дажджы размылі чыгуначнае палатно, і на паверхні адкрылася варонка ад снарада, застаўшаяся яшчэ з часоў [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], якую не заўважылі пры будаўніцтве. З рэек сышлі пярэдні галаўны і чатыры пасажырскіх вагона, але ні адзін з іх не перакуліўся. Адзін чалавек атрымаў лёгкія ўдары.
* [[5 чэрвеня]] [[2000]] года: Eurostar 9072, які рухаўся з Парыжа ў Лондан, сышоў з рэек на хуткасці 250 км/г у рэгіёне [[Поўнач — Па-дэ-Кале]] каля Кройсілье. Падчас руху разбурылася цягавая перадача задняй цялежкі пярэдняга галаўнога вагона, і дэталі пачалі сыпацца на дарогу. У выніку, з рэек сышлі чатыры цялежкі. Сем чалавек атрымалі ўшыбы. Усяго ў цягніку знаходзіўся 501 пасажыр.

Акрамя таго, на вялікай хуткасці як мінімум два разы здараліся пажары: у маторным вагоне і багажным аддзяленні, у выніку якіх ніводны чалавек не пацярпеў.

=== Здарэнні на звычайных лініях ===
* [[31 снежня]] [[1983]] года: у вагоне цягніка, які рухаўся з Марселю ў Парыж, ўзарвалася бомба, як мяркуецца, падкладзеная тэрарыстамі з арганізацыі [[Рамірэс Санчэс, Ільіч|Карласа «Шакала»]]. Два чалавекі загінулі.
* [[28 верасня]] [[1988]] года: TGV 735, які рухаўся праз горад [[Вуарон]] ([[Ізер (дэпартамент)|дэпартамент Ізер]]), сутыкнуўся на пераездзе з грузавіком, які перавозіў 100-тонны трансфарматар. Вадзіцель грузавіка вырашыў скараціць дарогу праз пераезд, які ён, па правілах, перасякаць не меў права. У выніку сутыкнення на хуткасці 110 км/г галаўны вагон быў знішчаны: загінулі два чалавекі (машыніст і пасажыр), яшчэ 60 атрымалі раненні. Пасля катастрофы ўвесь састаў быў спісаны, а абставіны трагедыі затым улічваліся пры правядзенні выпрабаванняў на трываласць.
* [[25 верасня]] [[1997]] года: TGV 7119, які рухаўся з Парыжа ў [[Дзюнкерк]], сутыкнуўся на хуткасці 130 км/г з 70-тонным асфальтавым катком, які застраў на пераездзе. Пярэдні вагон перакуліўся, два пасажырскіх вагона таксама сышлі з рэек, але не перакуліліся. Пацярпела 7 чалавек.
* [[31 кастрычніка]] [[2001]] года: TGV 8515, які рухаўся з Парыжа ў Ірун сышоў з рэек на хуткасці 130 км/г побач з мястэчкам [[Дакс]] на Паўднёвым захадзе Францыі. Усе дзесяць вагонаў сышлі з рэек, задні маторны вагон перавярнуўся. Прычынай аварыі стала зламаная рэйка.
* [[30 студзеня]] [[2003]] года: TGV, які рухаўся з Дзюнкерка ў Парыж сутыкнуўся з фурай на пераездзе каля горада Эскельбек на поўначы Францыі. Пярэдні галаўны вагон атрымаў значныя пашкоджанні, адна з яго цялежак сышла з рэек. Пацярпеў машыніст.

З-за шматлікіх выпадкаў сутыкненняў на чыгуначных пераездах, было прынята рашэнне прыбраць іх на ўсіх звычайных лініях, на якіх задзейнічаны TGV. У выніку, пераезды былі ўбраны на ўсім працягу трасы Бардо — Тур.

Акрамя гэтага, былі выпадкі гібелі людзей пры спробе заскачыць у рухаючыся цягнік (зарэгістравана два выпадкі). Нязначныя аварыі здараліся падчас [[Манеўровая работа|манеўровых работ]] (прычынай былі памылкі дыспетчараў)&lt;ref name=&quot;accident&quot;&gt;[http://www.trainweb.org/tgvpages/wrecks.html TGV Accidents]{{ref-en}} — чыгуначныя катастрофы TGV (з фотаздымкамі).&lt;/ref&gt;.

== Крытыка TGV ==
Першыя пратэсты эколагаў супраць будаўніцтва хуткасных чыгуначных ліній у Францыі прайшлі ў маі [[1990]] г. падчас праектавання LGV Міжземнамор'е. Пратэстоўцы блакавалі будоўлю пуцеправода, заяўляючы, што новая траса не патрэбна і што цягнікі з [[Ліён]]а да [[Марсель|Марселю]] могуць дабрацца і па існуючых лініях&lt;ref name=&quot;protest1&quot;&gt;New Scientist (выпуск 1719, [[2 чэрвеня]] [[1990]]), [http://www.newscientist.com/article.ns?id=mg12617192.800 High-Speed Protest].{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

Будаўніцтва лініі паміж [[Ліён]]ам і [[Турын]]ам, якая злучыць сетку TGV з італьянскай сеткай [[TAV]], таксама выклікала дэманстрацыі ў [[Італія|Італіі]]. Нягледзячы на тое, што большасць італьянскіх палітычных партый ухваляюць будаўніцтва лініі, жыхары гарадоў, побач з якімі гэтая лінія павінна прайсці, люта выступаюць супраць. Пры будаўніцтве лініі патрабуецца правядзенне геалагічных выпрацовак, адвалы якіх будуць утрымліваць [[азбест]] і [[Уран (хімічны элемент)|уранавыя руды]]. Першапачатковы план захоўвання адвалаў на адкрытым паветры і выклікаў пратэсты мясцовых жыхароў і эколагаў. Было прынята рашэнне перагледзець планы будаўніцтва і выдаткаваць дадатковыя сродкі на бяспечнае абыходжанне з радыёактыўнымі і шкоднымі матэрыяламі. Нягледзячы на гэта, была створана і дзейнічае спецыяльная грамадская арганізацыя, якая выступае супраць будаўніцтва хуткасных чыгунак у Італіі ў агульным.

Вялікая колькасць скаргаў мясцовых жыхароў на шум ад праязджаючых цягнікоў TGV вымусіла SNCF пабудаваць [[гукавыя загароды]] ўздоўж найбольш праблемных участкаў LGV, аднак па гэты дзень дэманстрацыі праходзяць там, дзе SNCF не выдаткавала сродкаў на іх будаўніцтва&lt;ref name=&quot;protest2&quot;&gt;Environmental Science and Engineering (лістапад 2001), ''[http://www.esemag.com/1101/1101ed.html Train à grande vitesse causes distress] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100116124028/http://www.esemag.com/1101/1101ed.html |date=16 студзеня 2010 }}''.{{ref-en}}&lt;/ref&gt;.

== Гл. таксама ==
* [[InterCityExpress|ICE]]

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* Высокоскоростной поезд TGV // Е. Н. Грицак, М. И. Ткач. История вещей от древности до наших дней. — М.: «РИПОЛ классик», 2003. — Сс. 420—422. — ISBN 5-7905-1824-9.

== Спасылкі ==
{{commons|TGV|выгляд=міні}}
* [http://www.tgv.com/ Афіцыйны сайт TGV]
* [http://www.css-rzd.ru/zdm/06-2003/02206-1.htm Техническое обслуживание и ремонт высокоскоростных поездов Eurostar и Thalys] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070503105347/http://www.css-rzd.ru/zdm/06-2003/02206-1.htm |date=3 мая 2007 }} — ЖДМ-online (июнь 2003){{ref-ru}}
* [http://rfe.railclub.ru/pix/fr/electric/emu/TGV/POS/pix.html Фотагалерэя TGV]
* [http://www.trainweb.org/tgvpages/tgvindex.html Неафіцыйны сайт TGVweb]{{ref-en}}
* [http://www.trainweb.org/tgvpages/motrice.html Унутры TGV] — рубрыка на TGVweb{{ref-en}}
* [http://www.alstom.com Афіцыйны сайт Alstom]{{ref-en}}{{ref-fr}}
* {{Спасылка|url=http://www.youtube.com/watch?v=_Ir_n3J5ABA|загаловак=Сусветны рэкорд хуткасці на цягніку TGV(відэа №1)}}
* [http://www.youtube.com/watch?v=wfll-5h6Rg8 Сусветны рэкорд хуткасці на цягніку TGV(відэа № 2)]
{{Вонкавыя спасылкі}}
[[Катэгорыя:Чыгуначны транспарт Францыі]]
[[Катэгорыя:Высакахуткасныя чыгуначныя лініі]]
[[Катэгорыя:Хуткасныя цягнікі]]</text>
      <sha1>jdzufk2sd677dzpgz1tasac9bbdtl87</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Філіп V Высокі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>79580</id>
    <revision>
      <id>5120429</id>
      <parentid>4464159</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3969" sha1="22qlgbjxcahag97mdsshf3xah7ycek1" xml:space="preserve">{{Іншыя значэнні|Філіп V}}
{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Філіп V Высокі
| арыгінальнае імя   = Philippe V le Long
| партрэт            = Philippe V Le Long.JPG
| шырыня партрэта    =
| подпіс            = 
| тытул              = [[кароль Францыі]]
| сцяг               = Blason France moderne.svg
| перыядпачатак       = [[20 лістапада]] [[1316]]
| перыядканец        = [[3 студзеня]] [[1322]]
| каранацыя          = [[9 студзеня]] [[1317]], [[Рэймскі сабор]], [[Рэймс]], [[Францыя]]
| парадак            = 14
| папярэднік     = [[Іаан I (кароль Францыі)|Іаан I Пасмяротны]]
| пераемнік           = [[Карл IV (кароль Францыі)|Карл IV Прыгожы]]
| тытул_2            = [[Спіс графаў дэ Пуацье|граф]] [[Пуату — Шаранта|дэ Пуацье]]
| сцяг_2             = Armoiries Alphonse Poitiers.svg
| перыядпачатак_2     = [[1311]]
| перыядканец_2      = [[20 лістапада]] [[1316]]
| парадак_2          = 
| папярэднік_2   = ''Графства было ў складзе дамена каралёў Францыі''
| пераемнік_2         = ''Графства вярнулася ў склад дамена каралёў Францыі''
| тытул_3            = [[Спіс кіраўнікоў Навары|кароль]] [[Навара (аўтаномная супольнасць)|Навары]]
| сцяг_3             = Armoiries France-Navarre.png
| перыядпачатак_3     = [[20 лістапада]] [[1316]]
| перыядканец_3      = [[3 студзеня]] [[1322]]
| пад імем_2       = Філіп II
| парадак_3          = 
| папярэднік_3   = [[Іаан I (кароль Францыі)|Іаан I Пасмяротны]]
| пераемнік_3         = [[Карл IV (кароль Францыі)|Карл IV Прыгожы]]
| тытул_4            = [[Пфальцграф Бургундыі|граф]] [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]]
| сцяг_4             = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| перыядпачатак_4     = [[1314]]
| перыядканец_4      = [[3 студзеня]] [[1322]]
| парадак_4          = 
| папярэднік_4   = Роберт
| пераемнік_4         = [[Эд IV Бургундскі]]
| суправіцель1_4     = [[Жанна I (графіня Артуа)|Жанна I]]
| суправіцель1перыядпачатак_4 = [[1314]]
| суправіцель1перыядканец_4  = [[1330]]
| пад імем_4       = Філіп II
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння     = 
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| пахаваны          = 
| дынастыя           = 
| бацька               = 
| маці               = 
| жонка            = 
| дзеці               = 
| аўтограф           =
| Commons            = Philip V of France
}}
'''Філіп V Высокі''' ({{lang-fr|Philippe V le Long}}; [[17 лістапада]] [[1291]], [[Ліён]] — [[3 студзеня]] [[1322]], [[Парыж]]) — [[Манархі Францыі|кароль Францыі]] (1316—1322), другі сын [[Філіп IV Прыгожы|Філіпа IV Прыгожага]].

Старэйшая дачка — [[Жанна II (графіня Артуа)|Жанна II, графіня Артуа]]

{{зноскі}}

{{Каралі і імператары Францыі}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Асобы]]
[[Катэгорыя:Каралі французскія]]</text>
      <sha1>22qlgbjxcahag97mdsshf3xah7ycek1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat</title>
    <ns>3</ns>
    <id>80138</id>
    <revision>
      <id>5120391</id>
      <parentid>5120376</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:06:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43413" sha1="skdkin9ivoc9wly4k5pqgfi4s8ny5n4" xml:space="preserve">* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat\Архіў2007-08|Архіў 2007-08]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2009-10|Архіў 2009-10]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2011|Архіў 2011]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2012|Архіў 2012]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2013-14|Архіў 2013-14]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2015-16|Архіў 2015-16]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2017-18|Архіў 2017-18]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2019-20|Архіў 2019-20]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2021-22|Архіў 2021-22]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2023-24|Архіў 2023-24]]'''

== Літва ==

Вітаю. Праца па дадаванні беларускіх назваў літоўскіх гарадоў скончана, крыніцы абазначаны. Прапаную закрываць абмеркаванне, дзе кансэнсус ужо склаўся, і пераназываць артыкулы пра гарады на беларускія назвы (апроч нямногіх, дзе літоўцы кардынальна пераназвалі паселішча, іх варта пакінуць пад літоўскай назвай). Пасля гарадоў ужо глядзець мястэчкі і вёскі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 02:23, 11 студзеня 2025 (+03)
: Добры дзень, на гэтым этапе я б падтрымаў перанос пад беларускія назвы гарадоў і мястэчак гістарычнай [[Віленшчына|Віленшчыны]], якія да 1939 года не ўваходзілі ў склад [[Літоўская Рэспубліка (1918—1940)|Літоўскай Рэспублікі]]. Засумняваўся быў, як назваць [[Салечнікі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:37, 11 студзеня 2025 (+03)
::Але ж які сэнс рабіць крок наперад, два назад. Калі ёсць кансэнсус — трэба было б пераназываць усё, а не паводле штучнай мяжы. Салечнікі — больш распаўсюджаная назва, Вялікія дадаваліся для размежавання з іншымі [[Шальчынінкелей|Салечнікамі]]. Ува ўсіх артыкулах першым ідзе больш распаўсюджаная назва, далей розныя варыяцыі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:13, 11 студзеня 2025 (+03)
::: Яшчэ, як варыянт, могуць быць Салешнікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:02, 11 студзеня 2025 (+03)
::::Відаць народная назва. Дадаў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:23, 11 студзеня 2025 (+03)
::::А паводле якіх прынцыпаў вы асобныя населеныя пункты перайменавалі, а іншыя пакінулі? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::: Здэцца не выходжу за межы, акрэсленыя мною вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:39, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::А што з [[Варэна (Літва)|Аранамі]], [[Тракай|Трокамі]]? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::: Думаю, настаў час перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:38, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::[[Лянтварыс|Ландварова]], [[Нямянчыне|Няменчын]], [[Рудзішкес|Рудзішкі]], [[Алькенікі]]. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:40, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::: Сама так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 13 студзеня 2025 (+03)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 09:23, 26 студзеня 2025 (+03)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== …і выберу Радзіму! ==

Калі ласка, аднавіце гэты артыкул у маёй асабістай прасторы, я перанясу яго ў іншамоўны раздзел. Потым з асабістай прасторы можна выдаліць канчаткова. Дзякуй. [[Удзельнік:Captain Ben Richards|captain Ben Richards]] ([[Размовы з удзельнікам:Captain Ben Richards|размовы]]) 12:51, 23 сакавіка 2025 (+03)
* {{зроблена}}, гл. [[Удзельнік:Captain Ben Richards/…і выберу Радзіму!]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:55, 23 сакавіка 2025 (+03)

== Што? ==
[https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=prev&amp;oldid=4979981 спачатку] потым [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=next&amp;oldid=4979981 гэта], я не разумець каментары і сэнс
: праўце смела. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:54, 18 красавіка 2025 (+03)

:вы самі ўсё выправілі назад, проста пытанне навошта [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:55, 18 красавіка 2025 (+03)
:: каб была нагода пустую размову распачаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:57, 18 красавіка 2025 (+03)
:::Бачыў, што вы займаецеся напаўненнем ГС, гляньце, калі ласка, &quot;Артыкул дня&quot;, на галоўнай старонцы, там гіпертэкставая спасылка на &quot;далей...&quot; вядзе на зусім другі артыкул, так і павінна быць? [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 20:54, 22 мая 2025 (+03)
:::: Дзякуй, паправіў [[Шаблон:Выбраны змест/Канскі кінафестываль 1994]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:18, 24 мая 2025 (+03)
:::::Вечар добры, мо удзельнік [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Aederix| Aederix] падыходзіць да ролі аўтадаглядчыка, не маглі б даць яму флаг, каб недагледжаных старонак менш збіралася. Па справе вікіфікуе, не заўважаў за ім памылак [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:32, 18 чэрвеня 2025 (+03)
:::::: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::::Трэба крыху падправіць афармленне карткі Артыкул дня &quot;Беларускі партрэт XII―XVIII стагоддзяў&quot; [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 02:16, 23 ліпеня 2025 (+03)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 14:17, 29 мая 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Папярэджанне ==

Папярэджваю, не займайцеся свядомым вандалізмам, выдаляючы з артыкулаў такую энцыклапедычна значную інфармацыю, як назва на іншай дзяржаўнай мове краіны. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:40, 19 чэрвеня 2025 (+03)

:Я разумею, што вам падаецца, што калі па-беларуску Пруцк і па-руску Пруцк, то можна не пісаць другое. Але з беларускай назвы, як я ўжо пісаў на Форуме, можна вывесці памылковы варыянт. Чаму па-руску не можа быць Прутск, Прюцк? Усе гэтыя варыянты па-беларуску будуць пісацца як Пруцк. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:45, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:: Можа быць, што заўгодна, але ёсць, як ёсць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::Пытанне ў тым, што з беларускай назвы, нават самай простай, нельга адназначна рэканструяваць правільнае рускае напісанне. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:17, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::: Мяне гэта не цікавіць, размова скончана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
::::Але Вікіпедыя — не клуб рэканструктараў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:06, 19 чэрвеня 2025 (+03)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 15:28, 16 ліпеня 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Удзельнік:Andrew Mikhailov ==

Вітаю. Я не магу ўвайсці ў сістэму. Уводжу імя карыстальніка і пароль, але код не прыходзіць на пошту. Дакладна не памятаю, да якой пошты прывязаная мая старонка. Адпраўляў запыт у Вікіпедыю, але адказ не атрымаў. Ці можна мне дапамагчы?--[[Адмысловае:Contributions/37.214.16.3|37.214.16.3]] 16:06, 26 ліпеня 2025 (+03)

== Галоўная старонка ==

Вітаю! Узнікла пытанне: заўважыў наступную памылку: Галоўная старонка БелВікі неаўтарызаванага карыстальніка &quot;адстае&quot; на два тыдні ад Галоўнай старонкі аўтарызаванага карыстальніка (на момант напісання паведамлення, неаўтарыз-ны карыстальнік бачыць Галоўную старонку за 9 жніўня, аўтарызаваны - за 20 жніўня (актуальную). Пытанне: Што рабіць? Раней ня лез у Галоўную старонку, таму прашу дапамагчы з выпраўленнем памылкі. З павагай, [[Удзельнік:MoniczFrancisak|MoniczFrancisak]] ([[Размовы з удзельнікам:MoniczFrancisak|размовы]]) 10:36, 20 жніўня 2025 (+03)

== Рускі-расійскі ==

Товарішь Юрій, ну вывучы ты ўжо беларускую мову, пачытай чаго-небудзь, няма сіл на кнопкі адкату з табой ціскаць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:56, 23 кастрычніка 2025 (+03)
: Мяне выхоўваў [[Васіль Вітка]], я не вінават. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:57, 23 кастрычніка 2025 (+03)


== Цікавосткі, адна цікавей другой ==
Скажыце калі ласка, як вы разумееце сэнс гэтага сказу, што з чаго вынікае там?
* Першасную структуру '''[[Рыбануклеінавыя кіслоты|РНК]]''' вызначае паслядоўнасць размяшчэння [[нуклеатыды|монануклеатыдаў]] у поліпептыдным ланцугу.
Поліпептыдны ланцуг (ён жа бялок), на тое і поліпептыдны, што мае вялікую колькасць пептыдных сувязяў (імі злучаюцца астаткі амінакіслот), монануклеатыды - гэта манамеры нуклеінавых кіслот

Нават калі дапрацаваць факт вышэй, ён усё роўна будзе ўзроўню &quot;падчас дажджу глеба мокрая&quot;, гэта праходзяць у школах, як і факт ніжэй, вешаць гэта на галоўную старонку сорамна 
* У выніку не­ка­ва­лент­ных узаемадзеянняў бялкоў і нуклеінавых кіслот утвараюцца нуклеапратэіды.
--[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:33, 24 кастрычніка 2025 (+03)
: Гучыць крута. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 24 кастрычніка 2025 (+03)
:: Шаноўны [[Удзельнік:Pabojnia]], мы нібыта пазіцыянуем, што БелВікі ''назапашвае матэрыялы на беларускай мове на разнастайныя энцыклапедычныя тэмы''. Здэцца яна не ставіць першачарговай задачай нейкія ''цікавосткі, адна цікавей другой'' дэманстраваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:21, 24 кастрычніка 2025 (+03)
::: ''Ці ведаеце вы, што…'' гэта мабыць віктарына такая з нескладанымі сямю пытаннямі, хто станоўча адказаў на большасць з іх, атрымоўвае права ўпісаць нешта ад сябе вось сюды: [[Вікіпедыя:Праект:Ці ведаеце вы/Падрыхтоўка]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:51, 24 кастрычніка 2025 (+03)

== Палата ==

Вы вярнулі ў артыкул праўкі Peisatai, напісаўшы, што не будзем выдаляць сцвярджэнні з аўтарытэтных крыніц. Згодны, але што ж на самой справе напісана ў АК? Peisatai піша, пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы і стаіць спасылка на Тапарова. Аднак тое, як Тапароў растлумачваў назву Палата, напісана вышэй і там няма ані слова аб тым, што ў назве Палата нібы таксама ёсць такі пашыральнік. Гэта значыць, што Peisatai проста прыпісаў Тапарову сцвярджэнне, якое той ніколі не рабіў. Ванагас і Скарджус таксама ніколі не пісалі, што ў назве Палата ёсць такі пашыральнік, Peisatai піша свае фантазіі і прыкрываецца вядомымі імёнамі. Дарэчы, калі назва Палата паходзіць ад слоў paltis, palts, palte, гэта значыць, што t - гэта частка кораня, і ніякага суфікса -at- тут няма. А пра назву возера Паўазер'е (Палазер’е) зусім няма ніякай крыніцы. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:36, 28 кастрычніка 2025 (+03)
: ''пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы'' акурат гутарка і йдзе, я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік; ''пра назву возера Паўазер'е'' няма крыніц сапраўды. Але чаму праз гэта інфармацыю выдаляць трэба? Вікіпедыя любыя аб'екты, працэсы і з'явы можа паказваць максімальна шырока. Спамерства я прынамсі не бачу тут. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:08, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::''я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік'' Тады навошта гэта дадаваць у артыкул? Артыкул не пра Гардату ці Акату, а пра Палату. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:17, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::: Крыніца ёсць, і на мой погляд, гэта тут пасуе, нейкае сугучча маецца. Рэкамендаці да рэдактараў раяць не выдаляць без разбору інфармацыю, пацверджаную аўтарытэтэтнымі крыніцамі, а шукаць для яе належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:22, 28 кастрычніка 2025 (+03)
:::: Крыніцай для Гардаты і Акаты ёсць артыкул Тапарова (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1998. С. 293), але там нічога не гаворыцца пра назву Палата. А вось менавіта пра Палату Тапароў пісаў у іншай сваёй крыніцы (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. I // Балто-славянские исследования 1986. Москва, 1988. С. 163), дзе назва Палата параўноўваецца са словамі paltis, palts, palte і ні пра які пашыральнік at там гаворка не вядзецца. Такім чынам, Тапарову прыпісалі сцвярджэнне, якога ён ніколі не рабіў, і перакруцілі ягоную этымалогію назвы Палата. Хіба ж гэта правільна?! [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:47, 12 лістапада 2025 (+03)
::::: Усё, што вы тут пераказалі, ёсць у артыкуле, не пайму, якія прэтэнзіі? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:15, 12 лістапада 2025 (+03)
:::::: Прэтэнзія ў тым, што параўнанне назвы Палата з назвамі Гардата і Аката (у якіх ёсць пашыральнік at) - гэта фантазіі ўдзельніка Peisatai, Тапароў нічога падобнага ніколі не пісаў. Тапароў напісаў толькі, што назва Палата звязаная з латышскім paltis, palts, palte і аналагі — назвы рэк Paltis, Paltys, ракі Palte. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:06, 13 лістапада 2025 (+03)
::::::: У артыкуле такіх параўнанняў няма. Пра астатнія рэкі асобных артыкулаў не існуе, інфа покуль змешчана тут, назвы сугучныя, мне асабіста гэта вока не рэжа. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:21, 13 лістапада 2025 (+03)
:::::::: Ну дык давайце тады па гэтай логіцы ўсоўваць гэтую інфу ва ўсе артыкулы з назвамі, што канчаюцца на &quot;ат&quot;, напрыклад Карпаты - яны ж сугучныя, чаму не? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:52, 14 лістапада 2025 (+03)
::::::::: Гэта будзе спамерствам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:24, 14 лістапада 2025 (+03)
:::::::::: Не разумею логікі: чаму ў артыкул Палата можна дадаць гэтую інфу, а ў іншыя артыкулы з назвамі на &quot;ат&quot; нельга? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 15:18, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::: Можна і ў іншыя, можна і з Палаты выдаліць, а навошта? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:57, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::: Навошта выдаліць? У артыкуле Палата распавядаецца пра Палату. Аўтарытэтныя крыніцы аб гэтай назве ў артыкуле ўжо ёсць: Тапароў (спасылка 3) і Роспанд. Навошта цягнуць сюды яшчэ абы што, самастойна шукаць нейкія быццам сугучнасці і да т. п., які ў гэтым сэнс? Хай даследваннямі займаюцца спецыялісты ў сваіх працах. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:19, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::::: Гэта не абы што, а звесткі з аўтарытэтных крыніц. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:20, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::::: Сапраўды, гэта звесткі з аўтарытэтных крыніц. Аднак гэта звесткі, якія не маюць аніякага дачынення да прадмета артыкула (я пра згадванне Гардаты, Акаты, Amatà і sveik-atà). [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:40, 15 лістапада 2025 (+03)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:44, 19 лістапада 2025 (+03) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Бебжа ==

Вы наштосьці вярнулі ў артыкул версію паходжання назвы ракі Голда. Скажыце калі ласка, мы будзем у артыкуле Бебжа пералічваць паходжанне назваў усіх рэк у басейне Бебжы альбо такога гонару заслугоўвае толькі адна Голда? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:01, 9 студзеня 2026 (+03)
: Мы будзем у гэтым артыкуле пералічваць паходжанне назваў рэк у басейне Бебжы, пра якія пакуль няма асобных артыкулаў. Таму што Вікіпедыя — не папера, і яна можа змясціць вельмі шмат энцыклапедычнай інфармацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:36, 9 студзеня 2026 (+03)
:: Так пішыце тады і пра іншыя рэкі, чаму толькі пра нейкую Голду, пра якую амаль ніхто і не ведае зусім?! А справа вось у чым. Peisatai напісаў хлусню, быццам Покарны сцвярджаў, што Бебжа - балцкая назва (насамрэч, у Покарнана напісана, што гэта славянская назва). Я гэтую хлусню выправіў. Але апантаны Peisatai усё адно ніяк не можа супакоіцца. Ён знайшоў згадванне Бугай пра нейкую нязначную рэчку Голду, і дадаў гэта ў артыкул. Толькі дзеля таго, каб у артыкуле згадваліся балты, на якіх ён так зацыклены. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:25, 11 студзеня 2026 (+03)
::: Рэч у тым, што Вікіпедыю можа правіць кожны ахвотны, і рэдактары самі абіраюць, пра што ім пісаць. Пры тым выдаленне інфармацыі, пацверджанай аўтарытэтнымі крыніцамі разглядаецца як дэструктыўнае дзеянне — для такой інфармацыі рэкамендуецца знайсці належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:41, 11 студзеня 2026 (+03)
:::: Дэструктыўным дзеяннем з'яўляецца выдаленне той інфармацыі, што мае непасрэднае дачыненне да прадмета, якому прысвечаны артыкул. Усялякі ж флуд можа быць выдалены. [[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — не бязладная звалка інфармацыі]] [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 16:43, 11 студзеня 2026 (+03)
::::: Гэта не флуд. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:06, 11 студзеня 2026 (+03)

== Булінг новых удзельнікаў ==

Звяртаюся да вас з запытам спыніць цкаванне і некарэктныя каментары ў мой бок. Дзякуй.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:42, 20 студзеня 2026 (+03)
: Паўтары чатыры разы, тады адкажу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:45, 20 студзеня 2026 (+03)
::Калі ласка, змяніце тон. Неяк занадта бадзёра вы на «ты» перайшлі.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:20, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Не нравіца мой тон, дык не пішы сюды. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:21, 21 студзеня 2026 (+03)
::::На жаль, вы вымушаеце пісаць бо паводзіце сябе па-хамску. Калі ласка, змяніце свой фармат паводзінаў на менш агрэсіўны, не паводзьце сябе як хам – і вам не будуць пісаць пра тое, што вы займаецеся цкаваннем іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:26, 21 студзеня 2026 (+03)
::::: Ты патрапіў у дзіўную залежнасць, вясёлых канікулаў! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::: Але такое звычайна праходзіць за пару тыдняў. Дабранач. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:30, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::::Неканструктыўна ствараць таксічныя ўмовы для іншых удзельнікаў спрабуючы на іх паказаць, што вы круты мачо і ганарыцца тым, што вы выціскаеце хамскімі паводзінамі новых удзельнікаў «за пару тыдняў». Гэта праблема для каммьюніці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:36, 21 студзеня 2026 (+03)
::::::Тобок, вы не бачыце праблемы ў тым, што вы сваім хамскім стаўленнем і цкаваннем незанёмых вам людзей у беларускамоўнай Вікіпедыі ствараеце таксічныя ўмовы для маладых удзельнікаў?  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:33, 21 студзеня 2026 (+03)

== Вікіслоўнік ==
Вітаю, [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]]! Удзельнік Plaga med [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт_на_статус_адміністратара_Удзельнік:Plaga_med|вырашыў стаць адміністратарам]], таму прашу аддаць свой голас за яго кандыдатуру. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:13, 27 сакавіка 2026 (+03)

== Апошняе папярэджанне перад блакіроўкай ==
За нападкі на новых удзельнікаў, некарэктную камунікацыю і асабістыя пагрозы выношу вам апошняе папярэджанне. Калі пасля гэтага будуць канфлікты з вашым удзелам, буду рабіць блакіроўку. Якім бы каштоўным ваш унёсак, але ўдзельнікі з такімі паводзінамі прыносяць больш шкоды праекту, чым карысці ў доўгатэрміновай перспектыве. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:23, 31 сакавіка 2026 (+03)
: рабі адразу, не ссы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:31, 31 сакавіка 2026 (+03)
::вам выстаўлена перманентная блакіроўка ў праекце [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:44, 31 сакавіка 2026 (+03)
::: Каму яшчэ, акрмя мяне? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::: Штось не прыгадаю такіх адмінскіх дзеянняў у БелВікі. [[Удзельнік:Plaga med]], ці ты рэальна неадэкват? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:00, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::::згодна з патрабаваннямі на Форуме, я зняў з вас блакіроўку і запрашаю да абмеркавання. У той жа час, я лічу, што праблема з вашымі паводзінамі не вырашана і я паведамляю, што буду ставіць пытанне пра вяртанне блакіроўкі на той ці іншы час, калі вы не ўсвядомілі хібнасці сваіх паводзін. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:23, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::: [[Удзельнік:Plaga med]], хацелася б спачатку ўцямнага каментара аб тым, што менавітв вы хібнасць уласных паводзін усвядомілі, інакш не зразумела, адкуль бярэцца гэты менарскі тон. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:38, 3 красавіка 2026 (+03)

== Падляшска-Беларускія ўзвышшы ==
Тэкст, які змешчаны ніжэй, хацелася б закінуць у новаствораны артыкул [[Падляшска-Беларускія ўзвышшы]]. Перапрашаю за турботы і дзякую за дапамогу. З іншамоўнымі артыкуламі праз інтэрвікі звяжу сам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:56, 2 красавіка 2026 (+03)
: {{зроблена}}. [[Удзельнік:DobryBrat]], [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%9E%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%88%D1%88%D1%8B&amp;action=history дзякуй велькі]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:22, 2 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>skdkin9ivoc9wly4k5pqgfi4s8ny5n4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120408</id>
      <parentid>5120391</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Plaga med</username>
        <id>116903</id>
      </contributor>
      <comment>/* Апошняе папярэджанне перад блакіроўкай */ Адказ</comment>
      <origin>5120408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44535" sha1="qndlqb6zckgjgdyt42gv2vrrnn90v8j" xml:space="preserve">* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat\Архіў2007-08|Архіў 2007-08]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2009-10|Архіў 2009-10]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2011|Архіў 2011]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2012|Архіў 2012]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2013-14|Архіў 2013-14]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2015-16|Архіў 2015-16]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2017-18|Архіў 2017-18]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2019-20|Архіў 2019-20]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2021-22|Архіў 2021-22]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2023-24|Архіў 2023-24]]'''

== Літва ==

Вітаю. Праца па дадаванні беларускіх назваў літоўскіх гарадоў скончана, крыніцы абазначаны. Прапаную закрываць абмеркаванне, дзе кансэнсус ужо склаўся, і пераназываць артыкулы пра гарады на беларускія назвы (апроч нямногіх, дзе літоўцы кардынальна пераназвалі паселішча, іх варта пакінуць пад літоўскай назвай). Пасля гарадоў ужо глядзець мястэчкі і вёскі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 02:23, 11 студзеня 2025 (+03)
: Добры дзень, на гэтым этапе я б падтрымаў перанос пад беларускія назвы гарадоў і мястэчак гістарычнай [[Віленшчына|Віленшчыны]], якія да 1939 года не ўваходзілі ў склад [[Літоўская Рэспубліка (1918—1940)|Літоўскай Рэспублікі]]. Засумняваўся быў, як назваць [[Салечнікі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:37, 11 студзеня 2025 (+03)
::Але ж які сэнс рабіць крок наперад, два назад. Калі ёсць кансэнсус — трэба было б пераназываць усё, а не паводле штучнай мяжы. Салечнікі — больш распаўсюджаная назва, Вялікія дадаваліся для размежавання з іншымі [[Шальчынінкелей|Салечнікамі]]. Ува ўсіх артыкулах першым ідзе больш распаўсюджаная назва, далей розныя варыяцыі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:13, 11 студзеня 2025 (+03)
::: Яшчэ, як варыянт, могуць быць Салешнікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:02, 11 студзеня 2025 (+03)
::::Відаць народная назва. Дадаў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:23, 11 студзеня 2025 (+03)
::::А паводле якіх прынцыпаў вы асобныя населеныя пункты перайменавалі, а іншыя пакінулі? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::: Здэцца не выходжу за межы, акрэсленыя мною вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:39, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::А што з [[Варэна (Літва)|Аранамі]], [[Тракай|Трокамі]]? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::: Думаю, настаў час перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:38, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::[[Лянтварыс|Ландварова]], [[Нямянчыне|Няменчын]], [[Рудзішкес|Рудзішкі]], [[Алькенікі]]. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:40, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::: Сама так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 13 студзеня 2025 (+03)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 09:23, 26 студзеня 2025 (+03)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== …і выберу Радзіму! ==

Калі ласка, аднавіце гэты артыкул у маёй асабістай прасторы, я перанясу яго ў іншамоўны раздзел. Потым з асабістай прасторы можна выдаліць канчаткова. Дзякуй. [[Удзельнік:Captain Ben Richards|captain Ben Richards]] ([[Размовы з удзельнікам:Captain Ben Richards|размовы]]) 12:51, 23 сакавіка 2025 (+03)
* {{зроблена}}, гл. [[Удзельнік:Captain Ben Richards/…і выберу Радзіму!]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:55, 23 сакавіка 2025 (+03)

== Што? ==
[https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=prev&amp;oldid=4979981 спачатку] потым [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=next&amp;oldid=4979981 гэта], я не разумець каментары і сэнс
: праўце смела. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:54, 18 красавіка 2025 (+03)

:вы самі ўсё выправілі назад, проста пытанне навошта [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:55, 18 красавіка 2025 (+03)
:: каб была нагода пустую размову распачаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:57, 18 красавіка 2025 (+03)
:::Бачыў, што вы займаецеся напаўненнем ГС, гляньце, калі ласка, &quot;Артыкул дня&quot;, на галоўнай старонцы, там гіпертэкставая спасылка на &quot;далей...&quot; вядзе на зусім другі артыкул, так і павінна быць? [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 20:54, 22 мая 2025 (+03)
:::: Дзякуй, паправіў [[Шаблон:Выбраны змест/Канскі кінафестываль 1994]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:18, 24 мая 2025 (+03)
:::::Вечар добры, мо удзельнік [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Aederix| Aederix] падыходзіць да ролі аўтадаглядчыка, не маглі б даць яму флаг, каб недагледжаных старонак менш збіралася. Па справе вікіфікуе, не заўважаў за ім памылак [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:32, 18 чэрвеня 2025 (+03)
:::::: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::::Трэба крыху падправіць афармленне карткі Артыкул дня &quot;Беларускі партрэт XII―XVIII стагоддзяў&quot; [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 02:16, 23 ліпеня 2025 (+03)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 14:17, 29 мая 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Папярэджанне ==

Папярэджваю, не займайцеся свядомым вандалізмам, выдаляючы з артыкулаў такую энцыклапедычна значную інфармацыю, як назва на іншай дзяржаўнай мове краіны. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:40, 19 чэрвеня 2025 (+03)

:Я разумею, што вам падаецца, што калі па-беларуску Пруцк і па-руску Пруцк, то можна не пісаць другое. Але з беларускай назвы, як я ўжо пісаў на Форуме, можна вывесці памылковы варыянт. Чаму па-руску не можа быць Прутск, Прюцк? Усе гэтыя варыянты па-беларуску будуць пісацца як Пруцк. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:45, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:: Можа быць, што заўгодна, але ёсць, як ёсць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::Пытанне ў тым, што з беларускай назвы, нават самай простай, нельга адназначна рэканструяваць правільнае рускае напісанне. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:17, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::: Мяне гэта не цікавіць, размова скончана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
::::Але Вікіпедыя — не клуб рэканструктараў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:06, 19 чэрвеня 2025 (+03)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 15:28, 16 ліпеня 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Удзельнік:Andrew Mikhailov ==

Вітаю. Я не магу ўвайсці ў сістэму. Уводжу імя карыстальніка і пароль, але код не прыходзіць на пошту. Дакладна не памятаю, да якой пошты прывязаная мая старонка. Адпраўляў запыт у Вікіпедыю, але адказ не атрымаў. Ці можна мне дапамагчы?--[[Адмысловае:Contributions/37.214.16.3|37.214.16.3]] 16:06, 26 ліпеня 2025 (+03)

== Галоўная старонка ==

Вітаю! Узнікла пытанне: заўважыў наступную памылку: Галоўная старонка БелВікі неаўтарызаванага карыстальніка &quot;адстае&quot; на два тыдні ад Галоўнай старонкі аўтарызаванага карыстальніка (на момант напісання паведамлення, неаўтарыз-ны карыстальнік бачыць Галоўную старонку за 9 жніўня, аўтарызаваны - за 20 жніўня (актуальную). Пытанне: Што рабіць? Раней ня лез у Галоўную старонку, таму прашу дапамагчы з выпраўленнем памылкі. З павагай, [[Удзельнік:MoniczFrancisak|MoniczFrancisak]] ([[Размовы з удзельнікам:MoniczFrancisak|размовы]]) 10:36, 20 жніўня 2025 (+03)

== Рускі-расійскі ==

Товарішь Юрій, ну вывучы ты ўжо беларускую мову, пачытай чаго-небудзь, няма сіл на кнопкі адкату з табой ціскаць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:56, 23 кастрычніка 2025 (+03)
: Мяне выхоўваў [[Васіль Вітка]], я не вінават. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:57, 23 кастрычніка 2025 (+03)


== Цікавосткі, адна цікавей другой ==
Скажыце калі ласка, як вы разумееце сэнс гэтага сказу, што з чаго вынікае там?
* Першасную структуру '''[[Рыбануклеінавыя кіслоты|РНК]]''' вызначае паслядоўнасць размяшчэння [[нуклеатыды|монануклеатыдаў]] у поліпептыдным ланцугу.
Поліпептыдны ланцуг (ён жа бялок), на тое і поліпептыдны, што мае вялікую колькасць пептыдных сувязяў (імі злучаюцца астаткі амінакіслот), монануклеатыды - гэта манамеры нуклеінавых кіслот

Нават калі дапрацаваць факт вышэй, ён усё роўна будзе ўзроўню &quot;падчас дажджу глеба мокрая&quot;, гэта праходзяць у школах, як і факт ніжэй, вешаць гэта на галоўную старонку сорамна 
* У выніку не­ка­ва­лент­ных узаемадзеянняў бялкоў і нуклеінавых кіслот утвараюцца нуклеапратэіды.
--[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:33, 24 кастрычніка 2025 (+03)
: Гучыць крута. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 24 кастрычніка 2025 (+03)
:: Шаноўны [[Удзельнік:Pabojnia]], мы нібыта пазіцыянуем, што БелВікі ''назапашвае матэрыялы на беларускай мове на разнастайныя энцыклапедычныя тэмы''. Здэцца яна не ставіць першачарговай задачай нейкія ''цікавосткі, адна цікавей другой'' дэманстраваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:21, 24 кастрычніка 2025 (+03)
::: ''Ці ведаеце вы, што…'' гэта мабыць віктарына такая з нескладанымі сямю пытаннямі, хто станоўча адказаў на большасць з іх, атрымоўвае права ўпісаць нешта ад сябе вось сюды: [[Вікіпедыя:Праект:Ці ведаеце вы/Падрыхтоўка]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:51, 24 кастрычніка 2025 (+03)

== Палата ==

Вы вярнулі ў артыкул праўкі Peisatai, напісаўшы, што не будзем выдаляць сцвярджэнні з аўтарытэтных крыніц. Згодны, але што ж на самой справе напісана ў АК? Peisatai піша, пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы і стаіць спасылка на Тапарова. Аднак тое, як Тапароў растлумачваў назву Палата, напісана вышэй і там няма ані слова аб тым, што ў назве Палата нібы таксама ёсць такі пашыральнік. Гэта значыць, што Peisatai проста прыпісаў Тапарову сцвярджэнне, якое той ніколі не рабіў. Ванагас і Скарджус таксама ніколі не пісалі, што ў назве Палата ёсць такі пашыральнік, Peisatai піша свае фантазіі і прыкрываецца вядомымі імёнамі. Дарэчы, калі назва Палата паходзіць ад слоў paltis, palts, palte, гэта значыць, што t - гэта частка кораня, і ніякага суфікса -at- тут няма. А пра назву возера Паўазер'е (Палазер’е) зусім няма ніякай крыніцы. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:36, 28 кастрычніка 2025 (+03)
: ''пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы'' акурат гутарка і йдзе, я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік; ''пра назву возера Паўазер'е'' няма крыніц сапраўды. Але чаму праз гэта інфармацыю выдаляць трэба? Вікіпедыя любыя аб'екты, працэсы і з'явы можа паказваць максімальна шырока. Спамерства я прынамсі не бачу тут. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:08, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::''я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік'' Тады навошта гэта дадаваць у артыкул? Артыкул не пра Гардату ці Акату, а пра Палату. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:17, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::: Крыніца ёсць, і на мой погляд, гэта тут пасуе, нейкае сугучча маецца. Рэкамендаці да рэдактараў раяць не выдаляць без разбору інфармацыю, пацверджаную аўтарытэтэтнымі крыніцамі, а шукаць для яе належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:22, 28 кастрычніка 2025 (+03)
:::: Крыніцай для Гардаты і Акаты ёсць артыкул Тапарова (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1998. С. 293), але там нічога не гаворыцца пра назву Палата. А вось менавіта пра Палату Тапароў пісаў у іншай сваёй крыніцы (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. I // Балто-славянские исследования 1986. Москва, 1988. С. 163), дзе назва Палата параўноўваецца са словамі paltis, palts, palte і ні пра які пашыральнік at там гаворка не вядзецца. Такім чынам, Тапарову прыпісалі сцвярджэнне, якога ён ніколі не рабіў, і перакруцілі ягоную этымалогію назвы Палата. Хіба ж гэта правільна?! [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:47, 12 лістапада 2025 (+03)
::::: Усё, што вы тут пераказалі, ёсць у артыкуле, не пайму, якія прэтэнзіі? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:15, 12 лістапада 2025 (+03)
:::::: Прэтэнзія ў тым, што параўнанне назвы Палата з назвамі Гардата і Аката (у якіх ёсць пашыральнік at) - гэта фантазіі ўдзельніка Peisatai, Тапароў нічога падобнага ніколі не пісаў. Тапароў напісаў толькі, што назва Палата звязаная з латышскім paltis, palts, palte і аналагі — назвы рэк Paltis, Paltys, ракі Palte. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:06, 13 лістапада 2025 (+03)
::::::: У артыкуле такіх параўнанняў няма. Пра астатнія рэкі асобных артыкулаў не існуе, інфа покуль змешчана тут, назвы сугучныя, мне асабіста гэта вока не рэжа. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:21, 13 лістапада 2025 (+03)
:::::::: Ну дык давайце тады па гэтай логіцы ўсоўваць гэтую інфу ва ўсе артыкулы з назвамі, што канчаюцца на &quot;ат&quot;, напрыклад Карпаты - яны ж сугучныя, чаму не? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:52, 14 лістапада 2025 (+03)
::::::::: Гэта будзе спамерствам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:24, 14 лістапада 2025 (+03)
:::::::::: Не разумею логікі: чаму ў артыкул Палата можна дадаць гэтую інфу, а ў іншыя артыкулы з назвамі на &quot;ат&quot; нельга? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 15:18, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::: Можна і ў іншыя, можна і з Палаты выдаліць, а навошта? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:57, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::: Навошта выдаліць? У артыкуле Палата распавядаецца пра Палату. Аўтарытэтныя крыніцы аб гэтай назве ў артыкуле ўжо ёсць: Тапароў (спасылка 3) і Роспанд. Навошта цягнуць сюды яшчэ абы што, самастойна шукаць нейкія быццам сугучнасці і да т. п., які ў гэтым сэнс? Хай даследваннямі займаюцца спецыялісты ў сваіх працах. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:19, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::::: Гэта не абы што, а звесткі з аўтарытэтных крыніц. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:20, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::::: Сапраўды, гэта звесткі з аўтарытэтных крыніц. Аднак гэта звесткі, якія не маюць аніякага дачынення да прадмета артыкула (я пра згадванне Гардаты, Акаты, Amatà і sveik-atà). [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:40, 15 лістапада 2025 (+03)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:44, 19 лістапада 2025 (+03) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Бебжа ==

Вы наштосьці вярнулі ў артыкул версію паходжання назвы ракі Голда. Скажыце калі ласка, мы будзем у артыкуле Бебжа пералічваць паходжанне назваў усіх рэк у басейне Бебжы альбо такога гонару заслугоўвае толькі адна Голда? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:01, 9 студзеня 2026 (+03)
: Мы будзем у гэтым артыкуле пералічваць паходжанне назваў рэк у басейне Бебжы, пра якія пакуль няма асобных артыкулаў. Таму што Вікіпедыя — не папера, і яна можа змясціць вельмі шмат энцыклапедычнай інфармацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:36, 9 студзеня 2026 (+03)
:: Так пішыце тады і пра іншыя рэкі, чаму толькі пра нейкую Голду, пра якую амаль ніхто і не ведае зусім?! А справа вось у чым. Peisatai напісаў хлусню, быццам Покарны сцвярджаў, што Бебжа - балцкая назва (насамрэч, у Покарнана напісана, што гэта славянская назва). Я гэтую хлусню выправіў. Але апантаны Peisatai усё адно ніяк не можа супакоіцца. Ён знайшоў згадванне Бугай пра нейкую нязначную рэчку Голду, і дадаў гэта ў артыкул. Толькі дзеля таго, каб у артыкуле згадваліся балты, на якіх ён так зацыклены. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:25, 11 студзеня 2026 (+03)
::: Рэч у тым, што Вікіпедыю можа правіць кожны ахвотны, і рэдактары самі абіраюць, пра што ім пісаць. Пры тым выдаленне інфармацыі, пацверджанай аўтарытэтнымі крыніцамі разглядаецца як дэструктыўнае дзеянне — для такой інфармацыі рэкамендуецца знайсці належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:41, 11 студзеня 2026 (+03)
:::: Дэструктыўным дзеяннем з'яўляецца выдаленне той інфармацыі, што мае непасрэднае дачыненне да прадмета, якому прысвечаны артыкул. Усялякі ж флуд можа быць выдалены. [[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — не бязладная звалка інфармацыі]] [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 16:43, 11 студзеня 2026 (+03)
::::: Гэта не флуд. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:06, 11 студзеня 2026 (+03)

== Булінг новых удзельнікаў ==

Звяртаюся да вас з запытам спыніць цкаванне і некарэктныя каментары ў мой бок. Дзякуй.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:42, 20 студзеня 2026 (+03)
: Паўтары чатыры разы, тады адкажу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:45, 20 студзеня 2026 (+03)
::Калі ласка, змяніце тон. Неяк занадта бадзёра вы на «ты» перайшлі.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:20, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Не нравіца мой тон, дык не пішы сюды. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:21, 21 студзеня 2026 (+03)
::::На жаль, вы вымушаеце пісаць бо паводзіце сябе па-хамску. Калі ласка, змяніце свой фармат паводзінаў на менш агрэсіўны, не паводзьце сябе як хам – і вам не будуць пісаць пра тое, што вы займаецеся цкаваннем іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:26, 21 студзеня 2026 (+03)
::::: Ты патрапіў у дзіўную залежнасць, вясёлых канікулаў! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::: Але такое звычайна праходзіць за пару тыдняў. Дабранач. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:30, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::::Неканструктыўна ствараць таксічныя ўмовы для іншых удзельнікаў спрабуючы на іх паказаць, што вы круты мачо і ганарыцца тым, што вы выціскаеце хамскімі паводзінамі новых удзельнікаў «за пару тыдняў». Гэта праблема для каммьюніці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:36, 21 студзеня 2026 (+03)
::::::Тобок, вы не бачыце праблемы ў тым, што вы сваім хамскім стаўленнем і цкаваннем незанёмых вам людзей у беларускамоўнай Вікіпедыі ствараеце таксічныя ўмовы для маладых удзельнікаў?  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:33, 21 студзеня 2026 (+03)

== Вікіслоўнік ==
Вітаю, [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]]! Удзельнік Plaga med [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт_на_статус_адміністратара_Удзельнік:Plaga_med|вырашыў стаць адміністратарам]], таму прашу аддаць свой голас за яго кандыдатуру. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:13, 27 сакавіка 2026 (+03)

== Апошняе папярэджанне перад блакіроўкай ==
За нападкі на новых удзельнікаў, некарэктную камунікацыю і асабістыя пагрозы выношу вам апошняе папярэджанне. Калі пасля гэтага будуць канфлікты з вашым удзелам, буду рабіць блакіроўку. Якім бы каштоўным ваш унёсак, але ўдзельнікі з такімі паводзінамі прыносяць больш шкоды праекту, чым карысці ў доўгатэрміновай перспектыве. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:23, 31 сакавіка 2026 (+03)
: рабі адразу, не ссы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:31, 31 сакавіка 2026 (+03)
::вам выстаўлена перманентная блакіроўка ў праекце [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:44, 31 сакавіка 2026 (+03)
::: Каму яшчэ, акрмя мяне? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::: Штось не прыгадаю такіх адмінскіх дзеянняў у БелВікі. [[Удзельнік:Plaga med]], ці ты рэальна неадэкват? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:00, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::::згодна з патрабаваннямі на Форуме, я зняў з вас блакіроўку і запрашаю да абмеркавання. У той жа час, я лічу, што праблема з вашымі паводзінамі не вырашана і я паведамляю, што буду ставіць пытанне пра вяртанне блакіроўкі на той ці іншы час, калі вы не ўсвядомілі хібнасці сваіх паводзін. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:23, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::: [[Удзельнік:Plaga med]], хацелася б спачатку ўцямнага каментара аб тым, што менавітв вы хібнасць уласных паводзін усвядомілі, інакш не зразумела, адкуль бярэцца гэты менарскі тон. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:38, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::::мне здаецца я на форуме ўсё напісаў наконт таго, як бачу сітуацыю і дзе бачу свой промах. Давайце дыскусію перамесцім на Форум. Наконт майго апошняга каментарыя тут&amp;nbsp;— гэта мая асабістая пазіцыя. Калі вы не бачыце праблемы, значыць буду падымаць пытанне і ўсе разам будзем разбірацца. Сэнс не ў тым, што я асабіста на вас пакрыўджаны ці штосьці падобнае, я бачу праблему, бачу адсутнасць выканання працэдур і працэдур увогуле, таму хачу тут разабрацца. Спадзяюся, што я выразна выказаў сваю інтэнцыю. Запрашаю да абмеркавання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:57, 3 красавіка 2026 (+03)

== Падляшска-Беларускія ўзвышшы ==
Тэкст, які змешчаны ніжэй, хацелася б закінуць у новаствораны артыкул [[Падляшска-Беларускія ўзвышшы]]. Перапрашаю за турботы і дзякую за дапамогу. З іншамоўнымі артыкуламі праз інтэрвікі звяжу сам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:56, 2 красавіка 2026 (+03)
: {{зроблена}}. [[Удзельнік:DobryBrat]], [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%9E%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%88%D1%88%D1%8B&amp;action=history дзякуй велькі]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:22, 2 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>qndlqb6zckgjgdyt42gv2vrrnn90v8j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120410</id>
      <parentid>5120408</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:00:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44947" sha1="2y7xfd77xp0w3l5wo7ilxzc86xpih6w" xml:space="preserve">* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat\Архіў2007-08|Архіў 2007-08]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2009-10|Архіў 2009-10]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2011|Архіў 2011]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2012|Архіў 2012]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2013-14|Архіў 2013-14]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2015-16|Архіў 2015-16]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2017-18|Архіў 2017-18]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2019-20|Архіў 2019-20]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2021-22|Архіў 2021-22]]'''
* '''[[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat/Архіў2023-24|Архіў 2023-24]]'''

== Літва ==

Вітаю. Праца па дадаванні беларускіх назваў літоўскіх гарадоў скончана, крыніцы абазначаны. Прапаную закрываць абмеркаванне, дзе кансэнсус ужо склаўся, і пераназываць артыкулы пра гарады на беларускія назвы (апроч нямногіх, дзе літоўцы кардынальна пераназвалі паселішча, іх варта пакінуць пад літоўскай назвай). Пасля гарадоў ужо глядзець мястэчкі і вёскі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 02:23, 11 студзеня 2025 (+03)
: Добры дзень, на гэтым этапе я б падтрымаў перанос пад беларускія назвы гарадоў і мястэчак гістарычнай [[Віленшчына|Віленшчыны]], якія да 1939 года не ўваходзілі ў склад [[Літоўская Рэспубліка (1918—1940)|Літоўскай Рэспублікі]]. Засумняваўся быў, як назваць [[Салечнікі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:37, 11 студзеня 2025 (+03)
::Але ж які сэнс рабіць крок наперад, два назад. Калі ёсць кансэнсус — трэба было б пераназываць усё, а не паводле штучнай мяжы. Салечнікі — больш распаўсюджаная назва, Вялікія дадаваліся для размежавання з іншымі [[Шальчынінкелей|Салечнікамі]]. Ува ўсіх артыкулах першым ідзе больш распаўсюджаная назва, далей розныя варыяцыі. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:13, 11 студзеня 2025 (+03)
::: Яшчэ, як варыянт, могуць быць Салешнікі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:02, 11 студзеня 2025 (+03)
::::Відаць народная назва. Дадаў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:23, 11 студзеня 2025 (+03)
::::А паводле якіх прынцыпаў вы асобныя населеныя пункты перайменавалі, а іншыя пакінулі? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::: Здэцца не выходжу за межы, акрэсленыя мною вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:39, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::А што з [[Варэна (Літва)|Аранамі]], [[Тракай|Трокамі]]? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:36, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::: Думаю, настаў час перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:38, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::[[Лянтварыс|Ландварова]], [[Нямянчыне|Няменчын]], [[Рудзішкес|Рудзішкі]], [[Алькенікі]]. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 22:40, 13 студзеня 2025 (+03)
::::::::: Сама так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 13 студзеня 2025 (+03)

== Thank you for being a medical contributors! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Wiki Project Med Foundation logo.svg|130px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''The 2024 Cure Award''' 
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |In 2024 you '''[[mdwiki:WikiProjectMed:WikiProject_Medicine/Stats/Top_medical_editors_2024_(all)|were one of the top medical editors in your language]]'''. Thank you from [[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med]] for helping bring free, complete, accurate, up-to-date health information to the public. We really appreciate you and the vital work you do! 

Wiki Project Med Foundation is a [[meta:Wikimedia_thematic_organizations|thematic organization]] whose mission is to improve our health content. '''[[meta:Wiki_Project_Med#People_interested|Consider joining for 2025]]''', there are no associated costs.

Additionally one of our primary efforts revolves around translating health content. We invite you to '''[https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/index.php try our new workflow]''' if you have not already. Our dashboard automatically [https://mdwiki.toolforge.org/Translation_Dashboard/leaderboard.php collects statistics] of your efforts and we are working on [https://mdwiki.toolforge.org/fixwikirefs.php tools to automatically improve formating].
|}

Thanks again :-)  -- [[mdwiki:User:Doc_James|&lt;span style=&quot;color:#0000f1&quot;&gt;'''Doc James'''&lt;/span&gt;]] along with the rest of the team at '''[[m:WikiProject_Med|Wiki Project Med Foundation]]''' 09:23, 26 студзеня 2025 (+03)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Doc James@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Top_Other_Language_Editors_2024&amp;oldid=28172893 --&gt;

== …і выберу Радзіму! ==

Калі ласка, аднавіце гэты артыкул у маёй асабістай прасторы, я перанясу яго ў іншамоўны раздзел. Потым з асабістай прасторы можна выдаліць канчаткова. Дзякуй. [[Удзельнік:Captain Ben Richards|captain Ben Richards]] ([[Размовы з удзельнікам:Captain Ben Richards|размовы]]) 12:51, 23 сакавіка 2025 (+03)
* {{зроблена}}, гл. [[Удзельнік:Captain Ben Richards/…і выберу Радзіму!]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:55, 23 сакавіка 2025 (+03)

== Што? ==
[https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=prev&amp;oldid=4979981 спачатку] потым [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9F%D1%80%D0%B0%D0%B5%D0%BA%D1%82:%D0%A6%D1%96_%D0%B2%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%B5%D1%86%D0%B5_%D0%B2%D1%8B/%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D1%80%D1%8B%D1%85%D1%82%D0%BE%D1%9E%D0%BA%D0%B0&amp;diff=next&amp;oldid=4979981 гэта], я не разумець каментары і сэнс
: праўце смела. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:54, 18 красавіка 2025 (+03)

:вы самі ўсё выправілі назад, проста пытанне навошта [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:55, 18 красавіка 2025 (+03)
:: каб была нагода пустую размову распачаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:57, 18 красавіка 2025 (+03)
:::Бачыў, што вы займаецеся напаўненнем ГС, гляньце, калі ласка, &quot;Артыкул дня&quot;, на галоўнай старонцы, там гіпертэкставая спасылка на &quot;далей...&quot; вядзе на зусім другі артыкул, так і павінна быць? [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 20:54, 22 мая 2025 (+03)
:::: Дзякуй, паправіў [[Шаблон:Выбраны змест/Канскі кінафестываль 1994]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:18, 24 мая 2025 (+03)
:::::Вечар добры, мо удзельнік [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%A3%D0%B4%D0%B7%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%96%D0%BA:Aederix| Aederix] падыходзіць да ролі аўтадаглядчыка, не маглі б даць яму флаг, каб недагледжаных старонак менш збіралася. Па справе вікіфікуе, не заўважаў за ім памылак [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 23:32, 18 чэрвеня 2025 (+03)
:::::: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::::Трэба крыху падправіць афармленне карткі Артыкул дня &quot;Беларускі партрэт XII―XVIII стагоддзяў&quot; [[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 02:16, 23 ліпеня 2025 (+03)

== Join us at the Next CEE Catch up! Learn about Temporary accounts! ==

Hi everyone, 

We want to announce the tenth '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Catch up|CEE Catch Up]]''' session, which will be dedicated to the '''Temporary accounts''', as this important change is going to affect every Wikipedia soon, so it is important for patrollers and functionaries like you to understand this change. On wikis where temporary accounts are enabled, IP addresses of unregistered editors are not visible publicly. Only those who fight spam, vandalism, harassment and disinformation have access to IP addresses there.

The session will take place on '''10th of June 2025, 18:00-19:00 CEST''' (check your ''[https://zonestamp.toolforge.org/1749571200 local time]'').

If you are interested in this topic, then '''[[:m:Event:CEE Catch up Nr. 10 (June 2025)|sign-up for the session here]]'''.

[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 14:17, 29 мая 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Папярэджанне ==

Папярэджваю, не займайцеся свядомым вандалізмам, выдаляючы з артыкулаў такую энцыклапедычна значную інфармацыю, як назва на іншай дзяржаўнай мове краіны. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:40, 19 чэрвеня 2025 (+03)

:Я разумею, што вам падаецца, што калі па-беларуску Пруцк і па-руску Пруцк, то можна не пісаць другое. Але з беларускай назвы, як я ўжо пісаў на Форуме, можна вывесці памылковы варыянт. Чаму па-руску не можа быць Прутск, Прюцк? Усе гэтыя варыянты па-беларуску будуць пісацца як Пруцк. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 18:45, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:: Можа быць, што заўгодна, але ёсць, як ёсць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::Пытанне ў тым, што з беларускай назвы, нават самай простай, нельга адназначна рэканструяваць правільнае рускае напісанне. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:17, 19 чэрвеня 2025 (+03)
:::: Мяне гэта не цікавіць, размова скончана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:00, 19 чэрвеня 2025 (+03)
::::Але Вікіпедыя — не клуб рэканструктараў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 21:06, 19 чэрвеня 2025 (+03)

== Growth features - Mentorship and Community updates ==

​Hi everyone, 

Wikimedia Foundation worked on evolving some of the growth features, primarily dedicated to the newcomers in our movement and communities. If you do not know, everyone can access them, activating them from Preferences (in the below of the page).

You can learn about these features '''[[mw:Growth|here]]'''.

CEE Hub is contacting you (patrollers/admins) directly as we would like to bring to your attention two of these features that we think can be useful for your community: '''[[mw:Growth/Mentor dashboard|Mentorship]]''' and '''[[mw:Growth/Community Updates|Community Updates]]'''.

We noticed that the majority of the CEE language editions of Wikipedia does not have active one of these features, so we are encouraging you to check whether your wiki has these features and if not to begin community discussion if you want to introduce them to your editors. If you want to check it, you need to go to the Special:CommunityConfiguration page on your wiki, where all of the growth features are listed.

If you need more support with this, please contact Growth team [[mw:Growth/Team|here]].

--[[User:TRistovski-CEEhub|TRistovski-CEEhub]] ([[User talk:TRistovski-CEEhub|размовы]]) 15:28, 16 ліпеня 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=28802724 --&gt;

== Удзельнік:Andrew Mikhailov ==

Вітаю. Я не магу ўвайсці ў сістэму. Уводжу імя карыстальніка і пароль, але код не прыходзіць на пошту. Дакладна не памятаю, да якой пошты прывязаная мая старонка. Адпраўляў запыт у Вікіпедыю, але адказ не атрымаў. Ці можна мне дапамагчы?--[[Адмысловае:Contributions/37.214.16.3|37.214.16.3]] 16:06, 26 ліпеня 2025 (+03)

== Галоўная старонка ==

Вітаю! Узнікла пытанне: заўважыў наступную памылку: Галоўная старонка БелВікі неаўтарызаванага карыстальніка &quot;адстае&quot; на два тыдні ад Галоўнай старонкі аўтарызаванага карыстальніка (на момант напісання паведамлення, неаўтарыз-ны карыстальнік бачыць Галоўную старонку за 9 жніўня, аўтарызаваны - за 20 жніўня (актуальную). Пытанне: Што рабіць? Раней ня лез у Галоўную старонку, таму прашу дапамагчы з выпраўленнем памылкі. З павагай, [[Удзельнік:MoniczFrancisak|MoniczFrancisak]] ([[Размовы з удзельнікам:MoniczFrancisak|размовы]]) 10:36, 20 жніўня 2025 (+03)

== Рускі-расійскі ==

Товарішь Юрій, ну вывучы ты ўжо беларускую мову, пачытай чаго-небудзь, няма сіл на кнопкі адкату з табой ціскаць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:56, 23 кастрычніка 2025 (+03)
: Мяне выхоўваў [[Васіль Вітка]], я не вінават. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:57, 23 кастрычніка 2025 (+03)


== Цікавосткі, адна цікавей другой ==
Скажыце калі ласка, як вы разумееце сэнс гэтага сказу, што з чаго вынікае там?
* Першасную структуру '''[[Рыбануклеінавыя кіслоты|РНК]]''' вызначае паслядоўнасць размяшчэння [[нуклеатыды|монануклеатыдаў]] у поліпептыдным ланцугу.
Поліпептыдны ланцуг (ён жа бялок), на тое і поліпептыдны, што мае вялікую колькасць пептыдных сувязяў (імі злучаюцца астаткі амінакіслот), монануклеатыды - гэта манамеры нуклеінавых кіслот

Нават калі дапрацаваць факт вышэй, ён усё роўна будзе ўзроўню &quot;падчас дажджу глеба мокрая&quot;, гэта праходзяць у школах, як і факт ніжэй, вешаць гэта на галоўную старонку сорамна 
* У выніку не­ка­ва­лент­ных узаемадзеянняў бялкоў і нуклеінавых кіслот утвараюцца нуклеапратэіды.
--[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:33, 24 кастрычніка 2025 (+03)
: Гучыць крута. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 24 кастрычніка 2025 (+03)
:: Шаноўны [[Удзельнік:Pabojnia]], мы нібыта пазіцыянуем, што БелВікі ''назапашвае матэрыялы на беларускай мове на разнастайныя энцыклапедычныя тэмы''. Здэцца яна не ставіць першачарговай задачай нейкія ''цікавосткі, адна цікавей другой'' дэманстраваць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:21, 24 кастрычніка 2025 (+03)
::: ''Ці ведаеце вы, што…'' гэта мабыць віктарына такая з нескладанымі сямю пытаннямі, хто станоўча адказаў на большасць з іх, атрымоўвае права ўпісаць нешта ад сябе вось сюды: [[Вікіпедыя:Праект:Ці ведаеце вы/Падрыхтоўка]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:51, 24 кастрычніка 2025 (+03)

== Палата ==

Вы вярнулі ў артыкул праўкі Peisatai, напісаўшы, што не будзем выдаляць сцвярджэнні з аўтарытэтных крыніц. Згодны, але што ж на самой справе напісана ў АК? Peisatai піша, пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы і стаіць спасылка на Тапарова. Аднак тое, як Тапароў растлумачваў назву Палата, напісана вышэй і там няма ані слова аб тым, што ў назве Палата нібы таксама ёсць такі пашыральнік. Гэта значыць, што Peisatai проста прыпісаў Тапарову сцвярджэнне, якое той ніколі не рабіў. Ванагас і Скарджус таксама ніколі не пісалі, што ў назве Палата ёсць такі пашыральнік, Peisatai піша свае фантазіі і прыкрываецца вядомымі імёнамі. Дарэчы, калі назва Палата паходзіць ад слоў paltis, palts, palte, гэта значыць, што t - гэта частка кораня, і ніякага суфікса -at- тут няма. А пра назву возера Паўазер'е (Палазер’е) зусім няма ніякай крыніцы. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:36, 28 кастрычніка 2025 (+03)
: ''пра пашыральнік -at- у назвах Гардата і Аката на Павоччы'' акурат гутарка і йдзе, я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік; ''пра назву возера Паўазер'е'' няма крыніц сапраўды. Але чаму праз гэта інфармацыю выдаляць трэба? Вікіпедыя любыя аб'екты, працэсы і з'явы можа паказваць максімальна шырока. Спамерства я прынамсі не бачу тут. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:08, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::''я не сцвярджаю, што ў назве Палата менавіта гэты пашыральнік'' Тады навошта гэта дадаваць у артыкул? Артыкул не пра Гардату ці Акату, а пра Палату. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:17, 28 кастрычніка 2025 (+03)
::: Крыніца ёсць, і на мой погляд, гэта тут пасуе, нейкае сугучча маецца. Рэкамендаці да рэдактараў раяць не выдаляць без разбору інфармацыю, пацверджаную аўтарытэтэтнымі крыніцамі, а шукаць для яе належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:22, 28 кастрычніка 2025 (+03)
:::: Крыніцай для Гардаты і Акаты ёсць артыкул Тапарова (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. III // Балто-славянские исследования 1988—1996. Москва, 1998. С. 293), але там нічога не гаворыцца пра назву Палата. А вось менавіта пра Палату Тапароў пісаў у іншай сваёй крыніцы (Балтийский элемент в гидронимии Поочья. I // Балто-славянские исследования 1986. Москва, 1988. С. 163), дзе назва Палата параўноўваецца са словамі paltis, palts, palte і ні пра які пашыральнік at там гаворка не вядзецца. Такім чынам, Тапарову прыпісалі сцвярджэнне, якога ён ніколі не рабіў, і перакруцілі ягоную этымалогію назвы Палата. Хіба ж гэта правільна?! [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:47, 12 лістапада 2025 (+03)
::::: Усё, што вы тут пераказалі, ёсць у артыкуле, не пайму, якія прэтэнзіі? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:15, 12 лістапада 2025 (+03)
:::::: Прэтэнзія ў тым, што параўнанне назвы Палата з назвамі Гардата і Аката (у якіх ёсць пашыральнік at) - гэта фантазіі ўдзельніка Peisatai, Тапароў нічога падобнага ніколі не пісаў. Тапароў напісаў толькі, што назва Палата звязаная з латышскім paltis, palts, palte і аналагі — назвы рэк Paltis, Paltys, ракі Palte. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 22:06, 13 лістапада 2025 (+03)
::::::: У артыкуле такіх параўнанняў няма. Пра астатнія рэкі асобных артыкулаў не існуе, інфа покуль змешчана тут, назвы сугучныя, мне асабіста гэта вока не рэжа. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:21, 13 лістапада 2025 (+03)
:::::::: Ну дык давайце тады па гэтай логіцы ўсоўваць гэтую інфу ва ўсе артыкулы з назвамі, што канчаюцца на &quot;ат&quot;, напрыклад Карпаты - яны ж сугучныя, чаму не? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:52, 14 лістапада 2025 (+03)
::::::::: Гэта будзе спамерствам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:24, 14 лістапада 2025 (+03)
:::::::::: Не разумею логікі: чаму ў артыкул Палата можна дадаць гэтую інфу, а ў іншыя артыкулы з назвамі на &quot;ат&quot; нельга? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 15:18, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::: Можна і ў іншыя, можна і з Палаты выдаліць, а навошта? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:57, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::: Навошта выдаліць? У артыкуле Палата распавядаецца пра Палату. Аўтарытэтныя крыніцы аб гэтай назве ў артыкуле ўжо ёсць: Тапароў (спасылка 3) і Роспанд. Навошта цягнуць сюды яшчэ абы што, самастойна шукаць нейкія быццам сугучнасці і да т. п., які ў гэтым сэнс? Хай даследваннямі займаюцца спецыялісты ў сваіх працах. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 19:19, 15 лістапада 2025 (+03)
::::::::::::: Гэта не абы што, а звесткі з аўтарытэтных крыніц. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:20, 15 лістапада 2025 (+03)
:::::::::::::: Сапраўды, гэта звесткі з аўтарытэтных крыніц. Аднак гэта звесткі, якія не маюць аніякага дачынення да прадмета артыкула (я пра згадванне Гардаты, Акаты, Amatà і sveik-atà). [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:40, 15 лістапада 2025 (+03)

== Invitation for a session &quot;Tools and features for Users with Extended Rights&quot; ==

Hi, you are receiving this invitation as you are either patroller and/or admin in your community and [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] is preparing a session called '''Tools and features for Users with Extended Rights''', which we think that it will be interesting for you.

The session is organised by the CEE Hub along with Wikimedia Foundation’s Movement Communications regional specialist Natalia Szafran-Kozakowska. Speakers in the session are Product Managers and Software Engineers from Wikimedia Foundation, so you will hear recent updates, new developments, and they will answer questions. So, please think what you want to ask them and come to the session.

The session will be held on '''Tuesday, December 2nd, 2025 at 17:00 CET'''. Please register yourself '''[[:m:Event:CEE Catch Up: Tools for Users with Extended Rights|here]]'''.

If you have any questions, please contact me. --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:44, 19 лістапада 2025 (+03) (on behalf of the CEE Hub)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_admins&amp;oldid=29165186 --&gt;

== Бебжа ==

Вы наштосьці вярнулі ў артыкул версію паходжання назвы ракі Голда. Скажыце калі ласка, мы будзем у артыкуле Бебжа пералічваць паходжанне назваў усіх рэк у басейне Бебжы альбо такога гонару заслугоўвае толькі адна Голда? [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 18:01, 9 студзеня 2026 (+03)
: Мы будзем у гэтым артыкуле пералічваць паходжанне назваў рэк у басейне Бебжы, пра якія пакуль няма асобных артыкулаў. Таму што Вікіпедыя — не папера, і яна можа змясціць вельмі шмат энцыклапедычнай інфармацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:36, 9 студзеня 2026 (+03)
:: Так пішыце тады і пра іншыя рэкі, чаму толькі пра нейкую Голду, пра якую амаль ніхто і не ведае зусім?! А справа вось у чым. Peisatai напісаў хлусню, быццам Покарны сцвярджаў, што Бебжа - балцкая назва (насамрэч, у Покарнана напісана, што гэта славянская назва). Я гэтую хлусню выправіў. Але апантаны Peisatai усё адно ніяк не можа супакоіцца. Ён знайшоў згадванне Бугай пра нейкую нязначную рэчку Голду, і дадаў гэта ў артыкул. Толькі дзеля таго, каб у артыкуле згадваліся балты, на якіх ён так зацыклены. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 12:25, 11 студзеня 2026 (+03)
::: Рэч у тым, што Вікіпедыю можа правіць кожны ахвотны, і рэдактары самі абіраюць, пра што ім пісаць. Пры тым выдаленне інфармацыі, пацверджанай аўтарытэтнымі крыніцамі разглядаецца як дэструктыўнае дзеянне — для такой інфармацыі рэкамендуецца знайсці належнае месца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:41, 11 студзеня 2026 (+03)
:::: Дэструктыўным дзеяннем з'яўляецца выдаленне той інфармацыі, што мае непасрэднае дачыненне да прадмета, якому прысвечаны артыкул. Усялякі ж флуд можа быць выдалены. [[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — не бязладная звалка інфармацыі]] [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 16:43, 11 студзеня 2026 (+03)
::::: Гэта не флуд. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:06, 11 студзеня 2026 (+03)

== Булінг новых удзельнікаў ==

Звяртаюся да вас з запытам спыніць цкаванне і некарэктныя каментары ў мой бок. Дзякуй.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:42, 20 студзеня 2026 (+03)
: Паўтары чатыры разы, тады адкажу. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:45, 20 студзеня 2026 (+03)
::Калі ласка, змяніце тон. Неяк занадта бадзёра вы на «ты» перайшлі.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:20, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Не нравіца мой тон, дык не пішы сюды. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:21, 21 студзеня 2026 (+03)
::::На жаль, вы вымушаеце пісаць бо паводзіце сябе па-хамску. Калі ласка, змяніце свой фармат паводзінаў на менш агрэсіўны, не паводзьце сябе як хам – і вам не будуць пісаць пра тое, што вы займаецеся цкаваннем іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:26, 21 студзеня 2026 (+03)
::::: Ты патрапіў у дзіўную залежнасць, вясёлых канікулаў! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:27, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::: Але такое звычайна праходзіць за пару тыдняў. Дабранач. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:30, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::::Неканструктыўна ствараць таксічныя ўмовы для іншых удзельнікаў спрабуючы на іх паказаць, што вы круты мачо і ганарыцца тым, што вы выціскаеце хамскімі паводзінамі новых удзельнікаў «за пару тыдняў». Гэта праблема для каммьюніці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:36, 21 студзеня 2026 (+03)
::::::Тобок, вы не бачыце праблемы ў тым, што вы сваім хамскім стаўленнем і цкаваннем незанёмых вам людзей у беларускамоўнай Вікіпедыі ствараеце таксічныя ўмовы для маладых удзельнікаў?  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 00:33, 21 студзеня 2026 (+03)

== Вікіслоўнік ==
Вітаю, [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]]! Удзельнік Plaga med [[:be:wikt:Вікіслоўнік:Форум#Запыт_на_статус_адміністратара_Удзельнік:Plaga_med|вырашыў стаць адміністратарам]], таму прашу аддаць свой голас за яго кандыдатуру. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:13, 27 сакавіка 2026 (+03)

== Апошняе папярэджанне перад блакіроўкай ==
За нападкі на новых удзельнікаў, некарэктную камунікацыю і асабістыя пагрозы выношу вам апошняе папярэджанне. Калі пасля гэтага будуць канфлікты з вашым удзелам, буду рабіць блакіроўку. Якім бы каштоўным ваш унёсак, але ўдзельнікі з такімі паводзінамі прыносяць больш шкоды праекту, чым карысці ў доўгатэрміновай перспектыве. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:23, 31 сакавіка 2026 (+03)
: рабі адразу, не ссы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:31, 31 сакавіка 2026 (+03)
::вам выстаўлена перманентная блакіроўка ў праекце [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:44, 31 сакавіка 2026 (+03)
::: Каму яшчэ, акрмя мяне? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::: Штось не прыгадаю такіх адмінскіх дзеянняў у БелВікі. [[Удзельнік:Plaga med]], ці ты рэальна неадэкват? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:00, 31 сакавіка 2026 (+03)
:::::згодна з патрабаваннямі на Форуме, я зняў з вас блакіроўку і запрашаю да абмеркавання. У той жа час, я лічу, што праблема з вашымі паводзінамі не вырашана і я паведамляю, што буду ставіць пытанне пра вяртанне блакіроўкі на той ці іншы час, калі вы не ўсвядомілі хібнасці сваіх паводзін. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:23, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::: [[Удзельнік:Plaga med]], хацелася б спачатку ўцямнага каментара аб тым, што менавітв вы хібнасць уласных паводзін усвядомілі, інакш не зразумела, адкуль бярэцца гэты менарскі тон. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:38, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::::мне здаецца я на форуме ўсё напісаў наконт таго, як бачу сітуацыю і дзе бачу свой промах. Давайце дыскусію перамесцім на Форум. Наконт майго апошняга каментарыя тут&amp;nbsp;— гэта мая асабістая пазіцыя. Калі вы не бачыце праблемы, значыць буду падымаць пытанне і ўсе разам будзем разбірацца. Сэнс не ў тым, што я асабіста на вас пакрыўджаны ці штосьці падобнае, я бачу праблему, бачу адсутнасць выканання працэдур і працэдур увогуле, таму хачу тут разабрацца. Спадзяюся, што я выразна выказаў сваю інтэнцыю. Запрашаю да абмеркавання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:57, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::::: я таксама сваю асбістую пазіцыю выказваю, а не чыю-кольвек, толькі мне гэта не дазволена, з пункту гледжання Тваёй пазіцыі, мабыць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:00, 3 красавіка 2026 (+03)

== Падляшска-Беларускія ўзвышшы ==
Тэкст, які змешчаны ніжэй, хацелася б закінуць у новаствораны артыкул [[Падляшска-Беларускія ўзвышшы]]. Перапрашаю за турботы і дзякую за дапамогу. З іншамоўнымі артыкуламі праз інтэрвікі звяжу сам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:56, 2 красавіка 2026 (+03)
: {{зроблена}}. [[Удзельнік:DobryBrat]], [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9F%D0%B0%D0%B4%D0%BB%D1%8F%D1%88%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D1%9E%D0%B7%D0%B2%D1%8B%D1%88%D1%88%D1%8B&amp;action=history дзякуй велькі]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:22, 2 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>2y7xfd77xp0w3l5wo7ilxzc86xpih6w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Філіп III Добры</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81135</id>
    <revision>
      <id>5120428</id>
      <parentid>4822066</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8718" sha1="n483v6qvlvvl32if6eepp427urnmat9" xml:space="preserve">{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Філіп III ''Добры''
| арыгінальнае імя   = {{lang-fr|Philippe le Bon}}
| партрэт = Philip the good.jpg
| подпіс = Філіп III Добры. Партрэт працы [[Рогір ван дэр Вейдэн|Рогіра ван дэр Вейдэна]]
| тытул = граф [[Графства Шароле|Шароле]]
| сцяг = Blason Charolais.svg
| папярэднік = [[Іаан Бясстрашны]]
| пераемнік = [[Карл Адважны]]
| перыядпачатак = [[1410]]
| перыядканец = [[1433]]
| тытул_2 = [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцаг]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундыі]]
| сцяг_2 = Blason fr Bourgogne.svg
| перыядпачатак_2 = [[1419]]
| перыядканец_2 = [[1467]]
| папярэднік_2 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пераемнік_2 = [[Карл Адважны]]
| тытул_3 = граф [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]], і [[Артуа]]
| сцяг_3 = Blason Comté de Flandre.svg
| сцяг3_2 = Artois Arms.svg
| папярэднік_3 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пераемнік_3 = [[Карл Адважны]]
| тытул_4 = граф [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]]
| сцяг_4 = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| перыядпачатак_4 = [[1419]]
| перыядканец_4 = [[1467]]
| папярэднік_4 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пераемнік_4 = [[Карл Адважны]]
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці =
| дынастыя = 
| бацька = 
| маці = 
| жонка = 
| дзеці = 
}}

'''Філіп Добры''' (фр. Philippe le Bon) або '''Філіп III Бургундскі''' ({{ДН|31|7|1396}}, [[Дыжон]] — {{ДС|15|6|1467}}, [[Бругэ]]) — герцаг [[Бургундыя|Бургундыі]] з 1419. Удзельнічаў у [[Стагадовая вайна|Стагадовай вайне]] паміж [[Францыя]]й і [[Англія]]й на баку апошняй. У час яго кіравання Бургундыя спазнала эканамічны і дыпламатычны росквіт. Перыяд Філіпа ІІІ — росквіт і пачатак дэградацыі вытанчанай [[Рыцар-бакалаўр|рыцарскай]] [[Сярэдневякоўе|сярэдневечнай]] культуры, якую [[Й. Хейзінг]]а назваў [[Восень Сярэдневечча|«Восенню Сярэдневечча»]].

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў сям’і герцага [[Іаан Бясстрашны|Іагана Адважнага]] і [[Маргарыта Баварская|Маргарыты Баварскай]]. [[Герцагства Бургундыя|Герцагскі]] тытул атрымаў у 1405 г., у цяжкі перыяд грамадзянскай вайны ў Францыі і англійскай інтэрвенцыі. Яго бацька быў забіты ў час спробы перамоў з французскім дафінам (будучым [[Карл VII (кароль Францыі)|Карлам VII]]), што разбурыла надзеі на мірнае супрацоўніцтва з Францыяй. Помстячы за бацьку, Філіп адразу стварыў саюз з англічанамі. У студзені 1419 г. было падпісана пагадненне ў [[Араскі дагавор|Арасе]]: Філіп прызнаваў правы караля Англіі на французскі трон. Калі [[Генрых V (кароль Англіі)|Генрых V]] памірае, сувязь Бургундскага герцагства з англічанамі толькі ўзмацняецца: у 1423 г. Ганна, сястра Філіпа, выйшла замуж за [[Рэгент (Вялікае Княства Літоўскае)|рэгента]] пры малалетнім англійскім каралі [[Генрых VI (кароль Англіі)|Генрыхе VI]], герцага Бедфарда.

== Узвышэнне Бургундскага герцагства ==
Герцаг Бургундыі пераважыў сваімі ўладаннямі французскага караля, а прыбыткі краіны былі роўныя з прыбыткамі багатай [[Венецыянская рэспубліка|Венецыянскай рэспублікі]] — адной з самых развітых краін таго часу. Філіп узмацняў Бургундыю (якая фармальна была французскай правінцыяй) на шкоду інтэрэсам Францыі, што яго зусім не клапаціла. Але ён здабываў карысць і ў супрацоўніцтве з англічанамі: у час аблогі [[Арлеан]]а ён адмовіўся ад намеру пачаць перамовы з дафінам толькі ў абмен на перадачу Бургундыі [[Шампань-Ардэны|Шампані]], грашовых грантаў і рэгенства пры маладым каралі Англіі.

Перавага ў Стагадовай вайне паступова пераходзіла на бок французаў. Тады Філіп Добры заключыў дамову з французскім каралём, тым самым ануляваўшы папярэдні альянс з англічанамі. Па Араскаму пагадненню (1435 г) ён атрымліваў выбачэнне за забойства бацькі французамі, а ў дадатак — [[Панцье]], [[Макон]], [[Аксэр]] і гарады на [[Сома (рака)|Соме]] з правам іх выкупу каралеўскім домам за 400 000 [[ліўр]]аў. У выніку Бургундскае герцагства фактычна робіцца незалежным ад Францыі.

Пасля смерці Філіпа скончылася эпоха адностай стабільнасці Бургундскага герцагства: яго пераемнік Карл Смелы церпіць паразу ад французскага караля [[Людовік ХІ|Людовіка ХІ]], што прыводзіць да распаду герцагства і яго далучэння да Францыі.

== Росквіт прыдворнай культуры ==
Час Філіпа ІІІ лічыцца перыядам найвышэйшага развіцця палацавай культуры Сярэдневечча. У ёй спалучаліся і старыя элементы рыцарскай [[Куртуазная культура|куртуазнасці]], і рысы ранняга [[Рэнесанс]]у (творчасць [[Ян ван Эйк|Яна ван Эйка]], [[Ханс Мемлінг|Ханса Мемлінга]], [[Рагір ван Дер Вейдэн|Рагіра ван Дер Вейдэна]]). У часы Філіпа ІІІ і менавіта дзеля яго была надрукавана першая кніга на французскай мове: «Recueil des histoires de Troys». Адваротным бокам раскошы была вялізарная марнатраўнасць, цяжкая нават для багатай Бургундыі, і дэградацыя нораваў, якая ішла ў першую чаргу ад герцагскага двара.

== Дзеці ==

''Ад 3-га шлюбу:'' &lt;br /&gt; Антуан, граф дэ Шарале &lt;br /&gt; Жазеф, граф дэ Шарале &lt;br /&gt; [[Карл Адважны]], граф дэ Шарале і герцаг Бургундскі

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
* [http://megabook.ru/article/ФИЛИПП%20III%20Добрый Філіп ІІІ Добры (рус)]

{{Wikidata/Ancestors}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Герцагі бургундскія]]
[[Катэгорыя:Герцагі брабанцкія]]
[[Катэгорыя:Герцагі лімбургскія]]
[[Катэгорыя:Герцагі люксембургскія]]</text>
      <sha1>n483v6qvlvvl32if6eepp427urnmat9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Карл Смелы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>84953</id>
    <revision>
      <id>5120427</id>
      <parentid>4822067</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5729" sha1="8j063cjcsv2b67ftxs8ebyu8ovyii7d" xml:space="preserve">{{Дзяржаўны дзеяч
| беларускае імя        = Карл Адважны
| арыгінальнае імя   = Charles le Téméraire
| партрэт            = Charles the Bold 1460.jpg
| шырыня партрэта    = 
| подпіс            = Карл Адважны з [[Ордэн Залатога руна|ордэнам Залатога Руна]], [[Рагір ван дэр Вейдэн]], [[1460]].
| тытул            = граф [[Графства Шарале|Шарале]]
| сцяг             = Blason Charolais.svg
| перыядпачатак       = [[1433]]
| перыядканец        = [[1477]]
| папярэднік    = [[Філіп III Добры]]
| пераемнік          = Уключаны ў каралеўскі дамен
| тытул_2           = [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцаг]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундыі]]
| сцяг_2            = Blason fr Bourgogne.svg
| перыядпачатак_2       = [[1467]]
| перыядканец_2        = [[1477]]
| папярэднік_2     = [[Філіп III Добры]]
| пераемнік_2        = [[Марыя Бургундская]]
| тытул_3           = граф [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]] і [[Артуа]]
| сцяг_3             = Blason Comté de Flandre.svg
| сцяг3_2            = Artois Arms.svg
| перыядпачатак_3       = [[1467]]
| перыядканец_3        = [[1477]]
| папярэднік_3     = [[Філіп III Добры]]
| тытул_4            = граф [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]]
| сцяг_4             =  Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| перыядпачатак_4       = [[1467]]
| перыядканец_4        = [[1477]]
| папярэднік_4    = [[Філіп III Добры]]
| пераемнік_4          = [[Марыя Бургундская]]
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння     = 
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| дынастыя           = 
| бацька               = 
| маці               = 
| муж             = 
| жонка            = 
| дзеці               = 
| аўтограф           = 
| Commons            = Charles the Bold
}}
'''Карл Смелы'''&lt;ref name=pr&gt;Напісанне '''Карл Смелы''' ў адпаведнасці з БЭ ў 18 тамах. Т.8., Мн., 1999, С.73.&lt;/ref&gt; ({{lang-fr|Charles le Téméraire}}, [[10 лістапада]] [[1433]], [[Дыжон]] — [[5 студзеня]] [[1477]], каля [[Нансі]]) — герцаг [[Бургундыя|Бургундыі]], сын [[Філіп III Добры|Філіпа Добрага]], герцага Бургундыі.

Вядомы для ворагаў як Карл Жудасны, з’яўляўся апошнім герцагам Бургундыі з дынастыі [[Валуа]], і яго ранняя смерць была паваротным момантам у еўрапейскай гісторыі.

Пасля яго смерці вобласці герцагства былі падзелены паміж [[Францыя]]й і [[Габсбургі|Габсбургамі]] (праз шлюб з яго спадчынніцай Марыяй Бургундскай). Ні адзін бок не быў задаволены вынікамі, і распад бургундскай дзяржавы быў важным фактарам у большасці галоўных войнаў у [[Заходняя Еўропа|Заходняй Еўропе]] больш двух стагоддзяў.

== Спадчына ==

Пасля смерці Карла, які не пакінуў сыноў, яго пераемніцай стала 19-летняя дачка [[Марыя Бургундская]]. Неўзабаве яго [[Герцагства Бургундыя|шырокія ўладарствы]], знясіленыя войнамі, дэ-факта спынілі існаванне як суверэнная дзяржава, быўшы падзелены паміж [[Людовік XI|Людовікам XI]] і мужам Марыі, імператарам [[Максіміліян I Габсбург|Максіміліянам I]].

{{зноскі}}

{{start box}}
{{succession box|title=[[Спіс Бургундскіх герцагаў|Герцаг Бургундскі]] |before=[[Філіп III Добры]]|after=[[Марыя Бургундская]]|years=[[1467]]—[[1477]]}}
{{end box}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Герцагі бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы геннегаўскі]]
[[Катэгорыя:Графы бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы фландрыйскія]]
[[Катэгорыя:Герцагі брабанцкія]]
[[Катэгорыя:Герцагі лімбургскія]]
[[Катэгорыя:Герцагі люксембургскія]]
[[Катэгорыя:Графы д’Артуа]]
[[Катэгорыя:Графы шаралезскія]]
[[Катэгорыя:Графы галандскія]]
[[Катэгорыя:Графы зеландскія]]
[[Катэгорыя:Графы намюрскія]]
[[Катэгорыя:Манархі, якія загінулыя ў баі]]
[[Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XV стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Залатога руна]]
[[Катэгорыя:Бургундская галіна дынастыі Валуа]]</text>
      <sha1>8j063cjcsv2b67ftxs8ebyu8ovyii7d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gogol Bordello</title>
    <ns>0</ns>
    <id>111436</id>
    <revision>
      <id>5120434</id>
      <parentid>5103880</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3451" sha1="dk44bb1scjf0obpudrnugjaeto02jvd" xml:space="preserve">{{Музычны калектыў
| Назва              = Gogol Bordello
| Подпіс               =
| Ключ                  =
| Лога                  =
| Шырыня_лога           =
| Фота                  = Gogol Bordello 3.jpg
| Апісанне_фота         = Gogol Bordello
| Шырыня_фота           = 200px
| Гады                  = [[1999]] - нашы дні
| Краіна                = ЗША
| Горад = [[Нью-Ёрк]]
| Мова = англійская &lt;br /&gt;украінская &lt;br /&gt;іспанская &lt;br /&gt;руская
| Жанры = [[панк-рок]] &lt;br /&gt; [[фолк-рок]] &lt;br /&gt; [[Раманс|раманс]] &lt;br /&gt; [[рок-н-рол]] &lt;br /&gt; [[:en:Gypsy punk|Gypsy punk]]
| Лэйблы = [[Rubrick]] &lt;br /&gt;[[SideOneDummy]]
| Склад = Яўген Гудзь&lt;br /&gt;Сяргей Рабцаў &lt;br /&gt;Юрый Лемешаў &lt;br /&gt;Thomas Gobena &lt;br /&gt;Oren Kaplan &lt;br /&gt;Oliver Charles &lt;br /&gt;Pamela Jintana Racine &lt;br /&gt;Elizabeth Sun &lt;br /&gt; Pedro Erazo
| Сайт = [http://www.gogolbordello.com/ www.gogolbordello.com]
}}
'''Gogol Bordello''' (Гогаль Бардэла) — амерыканскі гурт. У сваёй гры спалучае некалькі музычных стыляў. Гурт быў заснаваны ў [[1999]] годзе ў [[Нью-Ёрк]]у украінскім эмігрантам [[Яўген Гудзь|Яўгенам Гудзем]] з музыкантаў ўсходнееўрапейскага паходжання — з Украіны і з Расіі, а таксама Ізраіля. Яны вядомыя сваімі тэатралізаванымі пастаноўкамі канцэртаў, якія з’яўляюцца сумессю [[карнавал]]у і камедыі. Іх музыка адчула ўплыў украінскіх і рускіх народных матываў, карпацкай (у асноўным украінскай), цыганскай музыкі, у суправаджэнні [[акардэон]]а і [[скрыпка|скрыпкі]] (у некаторых альбомах і саксафона) і з’яўляецца аб’яднаннем раманса, панка, фолк-року і [[рок-н-рол]]у.

== Дыскаграфія ==
'''Студыйныя альбомы'''

* ''Voi-La Intruder'' (1999)
* ''Multi Kontra Culti vs. Irony'' (2002)
* ''Gypsy Punks: Underdog World Strike'' (2005)
* ''Super Taranta!'' (2007)
* ''Trans-Continental Hustle'' (2010)
* ''Моя Цыганиада'' (2011)
* ''Pura Vida Conspiracy'' (2013)
* ''Seekers and Finders'' (2017)
* ''Solidaritine'' (2022)
* ''We Mean It, Man!'' (2026)

'''Міні-альбомы'''

* ''East Infection'' (2005)

== Спасылкі ==
* {{Афіцыйны сайт}}
* [http://bordello.sunny-music.ru/ Фан-сайт Gogol Bordello]
* [http://www.lastfm.ru/music/Gogol+Bordello профіль] на [[last.fm]]
{{Вонкавыя спасылкі}}
[[Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта]]
[[Катэгорыя:Панк-рок-гурты ЗША]]
[[Катэгорыя:Рок-гурты ЗША]]
[[Катэгорыя:Фолк-гурты]]
[[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе]]
[[Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Мікалая Гогаля]]</text>
      <sha1>dk44bb1scjf0obpudrnugjaeto02jvd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120435</id>
      <parentid>5120434</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:44:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <origin>5120435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2572" sha1="9wyya3nba89d6bjyml71q82c6337g49" xml:space="preserve">{{Музычны калектыў
| Гады = [[1999]] - нашы дні
| Горад = [[Нью-Ёрк]]
| Мова = англійская &lt;br /&gt;украінская &lt;br /&gt;іспанская &lt;br /&gt;руская
}}
'''Gogol Bordello''' (Гогаль Бардэла) — амерыканскі гурт. У сваёй гры спалучае некалькі музычных стыляў. Гурт быў заснаваны ў [[1999]] годзе ў [[Нью-Ёрк]]у украінскім эмігрантам [[Яўген Гудзь|Яўгенам Гудзем]] з музыкантаў ўсходнееўрапейскага паходжання — з Украіны і з Расіі, а таксама Ізраіля. Яны вядомыя сваімі тэатралізаванымі пастаноўкамі канцэртаў, якія з’яўляюцца сумессю [[карнавал]]у і камедыі. Іх музыка адчула ўплыў украінскіх і рускіх народных матываў, карпацкай (у асноўным украінскай), цыганскай музыкі, у суправаджэнні [[акардэон]]а і [[скрыпка|скрыпкі]] (у некаторых альбомах і саксафона) і з’яўляецца аб’яднаннем раманса, панка, фолк-року і [[рок-н-рол]]у.

== Дыскаграфія ==
'''Студыйныя альбомы'''

* ''Voi-La Intruder'' (1999)
* ''Multi Kontra Culti vs. Irony'' (2002)
* ''Gypsy Punks: Underdog World Strike'' (2005)
* ''Super Taranta!'' (2007)
* ''Trans-Continental Hustle'' (2010)
* ''Моя Цыганиада'' (2011)
* ''Pura Vida Conspiracy'' (2013)
* ''Seekers and Finders'' (2017)
* ''Solidaritine'' (2022)
* ''We Mean It, Man!'' (2026)

'''Міні-альбомы'''

* ''East Infection'' (2005)

== Спасылкі ==
* {{Афіцыйны сайт}}
* [http://bordello.sunny-music.ru/ Фан-сайт Gogol Bordello]
* [http://www.lastfm.ru/music/Gogol+Bordello профіль] на [[last.fm]]
{{Вонкавыя спасылкі}}
[[Катэгорыя:Музычныя калектывы паводле алфавіта]]
[[Катэгорыя:Панк-рок-гурты ЗША]]
[[Катэгорыя:Рок-гурты ЗША]]
[[Катэгорыя:Фолк-гурты]]
[[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе]]
[[Катэгорыя:Аб’екты, названыя ў гонар Мікалая Гогаля]]</text>
      <sha1>9wyya3nba89d6bjyml71q82c6337g49</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Партал:Біяграфіі/Новыя артыкулы</title>
    <ns>100</ns>
    <id>121975</id>
    <revision>
      <id>5120454</id>
      <parentid>5120062</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NirvanaBot</username>
        <id>40832</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+13 новых</comment>
      <origin>5120454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2168" sha1="fi2c89b579r6creolyw10dwl0jjaxbf" xml:space="preserve">{{Новы артыкул|Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч|2026-04-03T09:26:37Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Алена Глагоўская|2026-04-03T09:02:29Z|Аляксандр Белы}}
{{Новы артыкул|Браніслаў Станкевіч|2026-04-03T07:55:40Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Ян Гундльфінгер|2026-04-03T07:48:03Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Станіслаў Азевіч|2026-04-03T07:33:55Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Фрыдэрык Юзаф Обст|2026-04-03T07:27:40Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Пётр Парфяновіч (падпалкоўнік)|2026-04-03T07:11:43Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Юзэф Дамброўскі (капітан)|2026-04-03T06:08:55Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр|2026-04-03T05:30:11Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Андрэй Іванавіч Дзянісаў|2026-04-03T04:19:14Z|StarDeg}}
{{Новы артыкул|Ганна Сямёнаўна Шчэцька|2026-04-02T20:44:01Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Станіслаў Бабяцінскі|2026-04-02T17:41:20Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Пауль Шац|2026-04-02T16:45:40Z|Siarhei V}}
{{Новы артыкул|Баляслаў Завацкі|2026-04-02T13:48:11Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Мішэль Кіган|2026-04-02T13:37:14Z|Feeleman}}
{{Новы артыкул|Мікалай Барысавіч Несцяровіч|2026-04-02T13:30:52Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Юзаф Дашута|2026-04-02T13:30:31Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Рабер Дальбан|2026-04-02T11:53:28Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Жан-П’ер Лео|2026-04-02T10:45:40Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Мечыслаў Мацкевіч|2026-04-02T09:47:02Z|Voūk12}}
&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>fi2c89b579r6creolyw10dwl0jjaxbf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вадзім Яўгенавіч Сідаровіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>122660</id>
    <revision>
      <id>5120567</id>
      <parentid>4845295</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:20:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Blk177</username>
        <id>166174</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне, удакладненне, шаблон</comment>
      <origin>5120567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4240" sha1="qonfhzhkzzewp0tvi70ay920rp4u2cs" xml:space="preserve">{{Вучоны
| Навуковае званне = прафесар
}}
{{Цёзкі2|Сідаровіч}}
'''Вадзім Яўгенавіч Сідаровіч''' (нар. {{ДН|23|6|1962}}, г. {{МН|Мінск||}}) — беларускі [[вучоны]] у галіне [[заалогія|заалогіі]] і [[экалогія|экалогіі]]. [[Доктар біялагічных навук]] (1997). Прафесар (2007).

== Біяграфія ==
У 1985 годзе скончыў [[БДУ|Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]. У 1985-2015 гадах працаваў у [[Навукова-практычны цэнтр НАН Беларусі па біярэсурсах|Інстытуце заалогіі]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]].

== Навуковая дзейнасць ==
Навуковыя працы па [[тэрыялогія|тэрыялогіі]], эвалюцыйнай экалогіі і папуляцыйнай біялогіі драпежных жывёл, заканамернасцях эвалюцыйнага станаўлення і функцыянавання ў сучасных [[экасістэма]]х. Таксама ў іх даецца аналіз супольніцтва [[пазваночныя|пазваночных]] [[драпежнікі|драпежнікаў]] і іх ахвяр у ландшафтах Паазерскага зледзянення. 

Мае сядзібу ў [[Налібоцкая пушча|Налібоцкай пушчы]], дзе праводзіць свае даследаванні [[воўк|ваўкоў]], рысяў ды іншых хрыбетных жывёл&lt;ref&gt;[https://news.tut.by/society/519800.html news.tut.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20161120142007/https://news.tut.by/society/519800.html |date=20 лістапада 2016 }}&lt;/ref&gt;.

== Працы ==
* Норки, выдра, ласка и другие куньи. — Мн., 1995;
* Куньи в Беларуси: Эволюционная биология, демография и биоценотические связи. — Мн., 1997;
* Тропы, сцежкі, знакоўкі, логвішчы і іншыя адзнакі сысуноў Беларусі. — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2025. — 512 с.: іл.
* Reading mammal activity signs. — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2024. — 458 с.: іл.
* Naliboki Forest. Land, Wildlife and Human. — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2020. — 1398 с., у трох тамах: іл.
* Reproductive biology in grey wolves Canis lupus in Belarus: Common belief versus reality. — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2019. — 223 с.: іл.
* Behaviour and ecology of the Eurasian lynx. — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2022. — 342 с.: іл.
* Analysis of vertebrate predator-prey community. Studies within European Forest zone in terrains with transitional mixed forest in Belarus. — Мінск:Tesey, 2011. — 735 с.: іл.
* Badger and Raccoon dog in Belarus. Population studies with implication for the decline in badgers.  — Мінск:Чатыры Чвэрці, 2017. — 163 с.: іл. 

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|14|Сідаровіч Вадзім Яўгенавіч||368}}

== Спасылкі ==
* {{bis.nlb.by|141712|Сідаровіч Вадзім Яўгенавіч}}
* [https://www.nalibokiforest.info/blog Налібоцкая пушча: аб гэтым тэрэне і ягоных жыхарах] — краязнаўчы блог Вадзіма Сідаровіча
* [https://sidorovich.blog Zoology by Vadim Sidorovich] — навуковы блог Вадзіма Сідаровіча

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Сідаровіч Вадзім Яўгенавіч}}
[[Катэгорыя:Заолагі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Эколагі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Заолагі СССР]]
[[Катэгорыя:Супрацоўнікі НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах]]</text>
      <sha1>qonfhzhkzzewp0tvi70ay920rp4u2cs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Галіна Паўлаўна Тварановіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144899</id>
    <revision>
      <id>5120674</id>
      <parentid>4804003</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3822" sha1="eewcnprcdolm9sj55q097juf74riiz3" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Галіна Паўлаўна Тварано́віч'''{{sfn|БелЭн|2002}} ({{ДН|17|2|1955}}, [[Дараганава]], [[Магілёўская вобласць]]) — беларускі [[літаратуразнавец]], [[паэтэса]]. [[крытык]].

== Біяграфічныя звесткі ==
Нарадзілася ў сям’і служачых. Вучылася ў мясцовай сярэдняй школе.

Скончыла [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[БДУ|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (1977). Кіраўніком у аспірантуры быў [[Алесь Адамовіч]]. У 1985 годзе Тварановіч абараніла кандыдацкую дысертацыю, а ў 1999 годзе — доктарскую. З 1983 года працавала навуковым супрацоўнікам у [[Інстытут літаратуры НАНБ|Інстытуце літаратуры Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. З 1999 года выкладае ва [[Беластоцкі ўніверсітэт|Універсітэце ў Беластоку]] ([[Польшча]]). З 2001 года — галоўны рэдактар часопіса «[[Studia Wschodniosłowiańskie]]» («Усходнеславянскія даследаванні»). Выйшла некалькі паэтычных зборнікаў.

== Творчасць, даследчыцкая дзейнасць ==
Друкуецца з 1967 года, як літаратуразнаўца — з 1982 года. Аўтар даследаванняў па ўзаемасувязях сучаснай беларускай прозы і прозы былой [[СФРЮ|Югаславіі]], па кампаратывістыцы, гісторыі беларускай літаратуры, сучасным літаратурным працэсе: «Маральны свет героя: Беларуская і югаслаўская ваенная проза 60-70-х г.» (1986), «Пакутаю здабыты мір: Тыпалогія характару ў беларускай і славенскай прозе» (1991) і інш. Адзін з аўтараў «Гісторыі беларускай літаратуры ХХ ст.» (Т. 1-4, 1999—2002).

Яе паэтычныя зборнікі «Ускраек тысячагоддзя» (1996), «Верасы Дараганава» (2000), «Чацвёртая стража» (2004) прасякнуты роздумам над праблемамі жыцця, лёсам чалавека ў Вечнасці, любоўю да роднай зямлі, хрысціянскімі матывамі. Перакладае з сербскай і польскай моў.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/БелЭн|15|Тварано́віч Галіна Паўлаўна|[[Аксана Спрынчан|Спрынчан А. В.]]|468}}
* {{крыніцы/БП (1992-95)||Галіна Паўлаўна Тварановіч}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{DEFAULTSORT:Тварановіч Галіна Паўлаўна||468}}
[[Катэгорыя:Паэты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы СССР]]
[[Катэгорыя:Літаратуразнаўцы Беларусі]]
[[Катэгорыя:Паэты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Беларускамоўныя паэты]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі з польскай мовы]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі з сербскай мовы]]</text>
      <sha1>eewcnprcdolm9sj55q097juf74riiz3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Казлоўскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>148625</id>
    <revision>
      <id>5120707</id>
      <parentid>5114236</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:01:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ілля Касакоў</username>
        <id>21245</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3444" sha1="92m3nnl79u77e2dwaaf4274ajpusb33" xml:space="preserve">'''Казлоўскі''' — беларускае, польскае, рускае і ўкраінскае прозвішча.

== Вядомыя носьбіты ==
* {{NL|Аляксандр Казлоўскі}}
* [[Антон Ігнатавіч Казлоўскі]] (1899—1972) — беларускі вучоны ў галіне селекцыі сельскагаспадарчых раслін.
* [[Валерый Пятровіч Казлоўскі]] (нар. 1956) — скульптар.
* [[Віктар Іванавіч Казлоўскі]] — беларускі паэт.
* [[Віталь Уладзіміравіч Казлоўскі]] (1955—2021) — беларускі вучоны, доктар эканамічных навук, прафесар.
* [[Восіп Антонавіч Казлоўскі]] (1757—1831) — беларускі, польскі і расійскі кампазітар.
* [[Даніла Валер’евіч Казлоўскі]] (нар. 1985) — расійскі акцёр.
* [[Дзяніс Анатолевіч Казлоўскі]] (нар. 1993) — беларускі футбаліст.
* {{NL|Іван Казлоўскі}}
* [[Ігар Міхайлавіч Казлоўскі]] (нар. 1956) — беларускі архітэктар.
* {{NL|Ігнат Казлоўскі}}
* [[Іосіф Вікенцьевіч Казлоўскі]] (нар. 1928) — беларускі ўрач, вучоны ў галіне тэрапіі і курорталогіі, доктар медыцынскіх навук.
* [[Канстанцін Яўгенавіч Казлоўскі]] (? — 1974 альбо 1875) — расійскі археограф, гісторык.
* [[Караль Казлоўскі]] (1847—1902) — архітэктар.
* [[Леон Казлоўскі]] (1892—1944) — польскі палітык, прэм’ер-міністр Польшчы.
* [[Мікалай Кузьміч Казлоўскі]] (1917—1943) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], [[Герой Савецкага Саюза]].
* [[Мікола Казлоўскі]] (1925—2006) — актывіст украінскага руху ў Брэсцкай вобласці
* {{NL|Міхаіл Казлоўскі}}
* [[Міхась Казлоўскі]] (нар. 1960) — беларускі краязнавец, грамадскі дзеяч.
* [[:be-tarask:Нота Казлоўскі|Нота Казлоўскі]] (1906—1972) — яўрэйскі мастак.
* {{NL|Павел Казлоўскі}}
* [[Уладзімір Іосіфавіч Казлоўскі]] (нар. 1953) — беларускі кардыёлаг. Доктар медыцынскіх навук (1992), прафесар (1996).
* [[Уладзіслаў Казлоўскі]] (1896—1943) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч, калабарацыяніст.
* [[Шыман Марцін Казлоўскі]] (1819—1899) — рымска-каталіцкі дзеяч.
* [[Яўген Аляксандравіч Казлоўскі]] (1929—2022) — савецкі і расійскі вучоны, геолаг, акадэмік, Міністр геалогіі СССР (1975—1989).

== Гл. таксама ==
* [[Казлоўская]]

{{спіс цёзак2|беларускія}}</text>
      <sha1>92m3nnl79u77e2dwaaf4274ajpusb33</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ярылаўка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>152896</id>
    <revision>
      <id>5120508</id>
      <parentid>5120273</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4168" sha1="m3b0js3v7og3gcw3y9o52fzt3ojdsq1" xml:space="preserve">{{значэнні|Ярылаўка (значэнні)|Ярылаўка}}
{{НП-Беларусь
 |статус                  = Вёска
 |беларуская назва        = Ярылаўка
 |арыгінальная назва      = 
 |краіна                  = Беларусь
 |падначаленне            = 
 |герб                    = 
 |сцяг                    = 
 |шырыня герба            = 
 |шырыня сцяга            = 
 |выява                   = 
 |подпіс                  = 
 |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 07|lat_sec = 48
 |lon_dir = |lon_deg = 24|lon_min = 13|lon_sec = 35
 |CoordAddon              = 
 |CoordScale              = 
 |памер карты краіны      = 
 |памер карты вобласці    = 
 |памер карты раёна       = 
 |вобласць                = Гродзенская
 |раён                    = Ваўкавыскі
 |сельсавет               = Гнезнаўскі
 |пасялковы савет         = 
 |карта краіны            = 
 |карта вобласці          = 
 |карта раёна             = 
 |унутранае дзяленне      = 
 |від главы               = 
 |глава                   = 
 |дата заснавання         = 
 |першае згадванне        = 
 |ранейшыя назвы          = 
 |статус з                = 
 |плошча                  = 
 |від вышыні              = 
 |вышыня цэнтра НП        = 
 |афіцыйная мова          = 
 |афіцыйная мова-ref      = 
 |двароў                  = 
 |насельніцтва            = 18
 |год перапісу            = 2007
 |шчыльнасць              = 
 |нацыянальны склад       = 
 |канфесійны склад        = 
 |часавы пояс             = +2
 |DST                     = 
 |тэлефонны код           = 
 |паштовы індэкс          = 
 |паштовыя індэксы        = 
 |аўтамабільны код        = 
 |від ідэнтыфікатара      = 
 |лічбавы ідэнтыфікатар   = 
 |катэгорыя ў Commons     = 
 |сайт                    = 
 |мова сайта              = 
 |мова сайта 2            = 
 |мова сайта 3            = 
 |мова сайта 4            = 
 |мова сайта 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
|OpenStreetMap         = 242982365
}}

'''Яры́лаўка'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Jarylaŭka}}, {{lang-ru|Яриловка}}) — [[вёска]] ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Гнезнаўскі сельсавет|Гнезнаўскага сельсавета]].

== Назва ==
У 19 ст. фіксавалася літоўскае занёманскае прозвішча Ярыляніс&lt;ref&gt;https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/14208345&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Вядома з пачатку XVIII ст.ю У 1796 г. фальварак і вёска належалі Міхалу Каханоўскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 17 двароў, 77 жыхароў. У 1914 г. 23 двары, 157 жыхароў.

== Насельніцтва ==
* На 01.01.2004 г. 21 двор, 31 жыхар.
* На 01.01.2007 г. 18 жыхароў.

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Гнезнаўскі сельсавет}}

[[Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна]]</text>
      <sha1>m3b0js3v7og3gcw3y9o52fzt3ojdsq1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120509</id>
      <parentid>5120508</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4172" sha1="97jcbwkcbavsrtgtw4tfp7qp99q3ob0" xml:space="preserve">{{значэнні|Ярылаўка (значэнні){{!}}Ярылаўка}}
{{НП-Беларусь
 |статус                  = Вёска
 |беларуская назва        = Ярылаўка
 |арыгінальная назва      = 
 |краіна                  = Беларусь
 |падначаленне            = 
 |герб                    = 
 |сцяг                    = 
 |шырыня герба            = 
 |шырыня сцяга            = 
 |выява                   = 
 |подпіс                  = 
 |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 07|lat_sec = 48
 |lon_dir = |lon_deg = 24|lon_min = 13|lon_sec = 35
 |CoordAddon              = 
 |CoordScale              = 
 |памер карты краіны      = 
 |памер карты вобласці    = 
 |памер карты раёна       = 
 |вобласць                = Гродзенская
 |раён                    = Ваўкавыскі
 |сельсавет               = Гнезнаўскі
 |пасялковы савет         = 
 |карта краіны            = 
 |карта вобласці          = 
 |карта раёна             = 
 |унутранае дзяленне      = 
 |від главы               = 
 |глава                   = 
 |дата заснавання         = 
 |першае згадванне        = 
 |ранейшыя назвы          = 
 |статус з                = 
 |плошча                  = 
 |від вышыні              = 
 |вышыня цэнтра НП        = 
 |афіцыйная мова          = 
 |афіцыйная мова-ref      = 
 |двароў                  = 
 |насельніцтва            = 18
 |год перапісу            = 2007
 |шчыльнасць              = 
 |нацыянальны склад       = 
 |канфесійны склад        = 
 |часавы пояс             = +2
 |DST                     = 
 |тэлефонны код           = 
 |паштовы індэкс          = 
 |паштовыя індэксы        = 
 |аўтамабільны код        = 
 |від ідэнтыфікатара      = 
 |лічбавы ідэнтыфікатар   = 
 |катэгорыя ў Commons     = 
 |сайт                    = 
 |мова сайта              = 
 |мова сайта 2            = 
 |мова сайта 3            = 
 |мова сайта 4            = 
 |мова сайта 5            = 
 |add1n                   = 
 |add1                    = 
 |add2n                   = 
 |add2                    = 
 |add3n                   = 
 |add3                    = 
|OpenStreetMap         = 242982365
}}

'''Яры́лаўка'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Jarylaŭka}}, {{lang-ru|Яриловка}}) — [[вёска]] ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Гнезнаўскі сельсавет|Гнезнаўскага сельсавета]].

== Назва ==
У 19 ст. фіксавалася літоўскае занёманскае прозвішча Ярыляніс&lt;ref&gt;https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/jednostka/-/jednostka/14208345&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя ==
Вядома з пачатку XVIII ст.ю У 1796 г. фальварак і вёска належалі Міхалу Каханоўскаму. У 1836 г. прыватная вёска, 17 двароў, 77 жыхароў. У 1914 г. 23 двары, 157 жыхароў.

== Насельніцтва ==
* На 01.01.2004 г. 21 двор, 31 жыхар.
* На 01.01.2007 г. 18 жыхароў.

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Гнезнаўскі сельсавет}}

[[Катэгорыя:Гнезнаўскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Ваўкавыскага раёна]]</text>
      <sha1>97jcbwkcbavsrtgtw4tfp7qp99q3ob0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Словазлучэнне</title>
    <ns>0</ns>
    <id>154398</id>
    <revision>
      <id>5120390</id>
      <parentid>4855755</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:04:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jaŭhien</username>
        <id>59102</id>
      </contributor>
      <comment>Класіфікацыя і спосабы падпарадкавання</comment>
      <origin>5120390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6911" sha1="lxhcfxq9xucz8yni8ypshqni7s5eui3" xml:space="preserve">'''Словазлучэ́нне''' — дапаможная сінтаксічная адзінка, утвораная ў выніку аб’яднання двух ці больш самастойных [[слова|слоў]] або [[словаформа|словаформ]], якія граматычна і па сэнсе звязаныя паміж сабой і абазначаюць пэўнае паняцце.

== Словазлучэнне і слова ==

=== Адрозненне ===
* Словы з’яўляюцца простымі назвамі прадметаў, а словазлучэнні выступаюць як складаныя або разгорнутыя назвы адпаведных з’яў.

=== Падабенства ===
* Як і словы, словазлучэнні служаць для абазначэння пэўных прадметаў ці з’яў аб’ектыўнай рэчаіснасці і з’яўляюцца структурным матэрыялам сказу.
* Словазлучэнне, як і слова (калі яно змяняецца), мае сістэму формаў.

== Словазлучэнне і сказ ==

=== Адрозненне ===
* Словазлучэнні не маюць сэнсава-граматычнай і інтанацыйнай самастойнасці і не выражаюць закончанай думкі (не з’яўляюцца асобным паведамленнем). Словазлучэнні — гэта часткі [[сказ]]а, і толькі ў сказе яны набываюць канкрэтнае значэнне і выконваюць тую ці іншую функцыю. Некаторыя словазлучэнні могуць супадаць па форме з самастойнымі сказамі, але ніколі не супадаюць з імі па сваёй функцыі.
* Словазлучэнне ў адрозненне ад сказа камунікатыўнай адзінкай не з’яўляецца.

== Класіфікацыя ==
Найбольш агульныя разрады словазлучэнняў вылучаюцца на падставе колькасці аб’яднаных слоў&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;&gt;{{Крыніцы/БелЭн|артыкул=Словазлучэнне|том=15|старонкі=11}}&lt;/ref&gt;:
* ''двухслоўныя'', ці простыя;
* ''шматслоўныя'', ці складаныя.

Паводле тыпу адносін паміж словамі словазлучэнні падзяляюць на&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;:
* ''спалучальныя'',
* ''падпарадкавальныя''.

Утварэнне і ўжыванне спалучальных словазлучэнняў (''гарады і вёскі; слухаў, але не рэагаваў'') падпарадкоўваюцца правілам функцыянавання [[Аднародныя члены сказа|аднародных членаў сказа]]&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;.

Падпарадкавальныя словазлучэнні па ступені злітнасці кампанентаў падзяляюцца на&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;:
* сінтаксічна свабодныя: ''пераплёты кніг'';
* сінтаксічна несвабодныя: ''некалькі кніг''.

У залежнасці ад галоўнага слова вылучаюць словазлучэнні&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;:
* дзеяслоўныя: ''скласці план'',
* назоўнікавыя: ''папера для чарчэння'',
* прыметнікавыя: ''варты ўзнагароды'',
* прыслоўныя: ''далёка ад дому'',
* лічэбнікавыя: ''трое ў шынялях''.

Усе падпарадкавальныя словазлучэнні маюць бінарную структуру, падзяляюцца на галоўную частку і залежную (''ліст ад маці, стары ясень каля нашай хаты'')&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;.

== Спосабы падпарадкавання слоў ==
У беларускай мове выкарыстоўваюцца тры асноўныя спосабы пабудовы падпарадкавальных словазлучэнняў&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;:
* [[дапасаванне]],
* [[Кіраванне (мовазнаўства)|кіраванне]],
* [[Прымыканне (лінгвістыка)|прымыканне]].

Сродкі выражэння падпарадкавання: [[Флексія|флексіі]], службовыя словы, словапарадак і інтанацыя (у сказе)&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;.

== Падыходы да трактоўкі словазлучэння ==

=== Лексікалагічная трактоўка ===
* Вузкі аспект разумення словазлучэння:
** Словазлучэнне разглядаецца толькі як спалучэнне 2 ці больш паўназначных слоў. У беларускім мовазнаўстве гэтай трактоўкі трымаюцца [[Аркадзь Іосіфавіч Наркевіч|А. І. Наркевіч]], [[Леанід Пракопавіч Падгайскі|Л. П. Падгайскі]], [[Міхаіл Станіслававіч Яўневіч|М. С. Яўневіч]], [[Арнольд Яфімавіч Міхневіч|А. Я. Міхневіч]] і іншыя.

=== Сінтаксічная трактоўка ===
* Вельмі шырокі аспект (Г. Н. Клюсаў):
** Словазлучэнне — любое двухчленнае спалучэнне (службовае слова і знамянальнае, або службовае слова і службовае).

* Больш вузкі аспект (Л. І. Бурак):
** Словазлучэнне — спалучэнне толькі паўназначных слоў.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* ''[[Леанід Іванавіч Бурак|Бурак Л. І.]]'' Сучасная беларуская мова: Сінтаксіс. Пунктуацыя : вучэб. дапам. для філал. фак. ун-таў / Л. І. Бурак. − Мінск: Універсітэцкае, 1987.
* Кароткая граматыка беларускай мовы : у 2 ч. Ч. 2. Сінтаксіс / навук. рэд. [[Аляксандр Аляксандравіч Лукашанец|А. А. Лукашанец]]. — Мінск: Беларуская навука, 2009.

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Сінтаксіс]]</text>
      <sha1>lxhcfxq9xucz8yni8ypshqni7s5eui3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бургундскія Нідэрланды</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157522</id>
    <revision>
      <id>5120426</id>
      <parentid>5118090</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5764" sha1="c2tzfau2g252df2z0mddfgg1nyw8a1g" xml:space="preserve">{{Гістарычная дзяржава
|назва = Бургундскія Нідэрланды
|саманазва = {{lang-nl|Bourgondische Nederlanden}}&lt;br /&gt;{{lang-fr|Pays-Bas Bourguignons}}&lt;br /&gt;{{lang-lb|Burgundeschen Nidderlanden}}
|статус =
|гімн =
|сцяг = Flag of Cross of Burgundy.svg
|апісанне_сцяга = 
|герб = Philip the Good Arms.svg
|апісанне_герба =
|карта = Map Burgundian Netherlands 1477-fr.svg
|апісанне = Мяжа Бургундскіх Нідэрландаў у 1477 годзе
|p1 = графства Фландрыя 
|flag_p1 = Blason Comte-de-Flandre.svg
|p2 = графства Невер
|flag_p2 = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
|p3 = Рэтэль
|flag_p3 = Blason comtes de Rethel.svg
|p4 = Артуа
|flag_p4 = Blason comtes fr d'Artois 1.svg
|p5 = графства Бургундыя
|flag_p5 = Blason Bourgogne-comté ancien(aigle).svg
|утворана = 1384
|ліквідавана = 1482
|s1 = Габсбургскія Нідэрланды
|flag_s1 = Flag of the Low Countries.svg
|дэвіз = 
|сталіца = [[Брусель]]
|гарады = 
|мова = 
|валюта =
|дадатковы_параметр =
|змесціва_параметру =
|плошча =
|насельніцтва =
|форма_кіравання = [[Манархія]]
|дынастыя =
|тытул_кіраўнікоў =
|кіраўнік1 =
|год_кіраўніка1 =
|тытул_кіраўнікоў2 = &lt;!--выкарыстоўваецца пры змене тытула наступнага кіраўніка--&gt;
|кіраўнік2 =
|год_кіраўніка2 =
|рэлігія = [[Каталіцызм]]
|дадатковы_параметр1 =
|змесціва_параметру1 =
}}

'''Бургундскія Нідэрланды''' — гістарычны перыяд з 1384 па 1530 гады, калі тэрыторыі сучасных [[Нідэрланды|Нідэрландаў]], [[Бельгія|Бельгіі]], [[Люксембург]]а і часткі [[Францыя|Францыі]] знаходзіліся пад уладай [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцагаў Бургундыі]].

Значная частка гэтых тэрыторый была атрымана ў спадчыну [[Бургундская галіна дынастыі Валуа|герцагамі Бургундскімі]] ([[Бургундская галіна дынастыі Валуа|малодшай галіной]] французскай каралеўскай дынастыі [[Валуа]]) у 1384 годзе, пасля смерці [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовіка Мальскага]]. Яго спадчынніца [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыта III]] выйшла замуж за [[Філіп II Смелы|Філіпа Смелага]], сына французскага караля [[Іаан II Добры|Іаана II]] і заснавальніка бургундскай лініі дынастыі Валуа. Філіп успадкаваў графствы [[Фландрыя (графства)|Фландрыя]], [[Артуа]], [[Рэтэль]], [[Бургундыя (графства)|Бургундыя]] і [[Графства Невер|Невер]]. Разам з Маргарытай яны пачалі эру бургундскага панавання ў Нідэрландска-Бельгійскім рэгіёне.

Бургундскія тэрыторыі былі пашыраны за кошт графства [[Намюр (графства)|Намюр]] у 1421 годзе, герцагстваў [[герцагства Брабант|Брабант]] і [[герцагства Лімбург|Лімбург]] у 1430, графстваў [[Эно (графства)|Эно]], [[Галандыя (графства)|Галандыя]] і [[Зеландыя (графства)|Зеландыя]] ў 1432, герцагства [[Люксембург]] у 1441 і герцагства [[герцагства Гельдэрн|Гельдэрн]] у 1473.

Эра Валуа доўжылася да 1477 года, калі апошні з герцагаў — [[Карл Смелы]] — [[Бітва пры Нансі|загінуў на поле бою]], не пакінуўшы спадчыннікаў мужчынскага полу, і тэрыторыя Герцагства Бургундскага ў адпаведнасці з [[Салічны закон|салічным законам]] перайшла французскай кароне. Нідэрландскай часткай былых бургундскіх уладанняў сталі кіраваць дачка Карла Смелага — [[Марыя Бургундская]] — і яе муж [[Максіміліян I Габсбург|Максіміліян I, імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі]]. Такім чынам, улада ў Бургундскіх Нідэрландах перайшла ад Валуа да Габсбургаў. Іх унук [[Карл V Габсбург|Карл V]] выдаў у 1549 годзе [[Прагматычная санкцыя (1549)|Прагматычную санкцыю]], якая пераўтварыла Бургундскія Нідэрланды ў [[Сямнаццаць правінцый]].

{{НК}}

[[Катэгорыя:Бургундыя]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Нідэрландаў]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Бельгіі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Люксембурга]]</text>
      <sha1>c2tzfau2g252df2z0mddfgg1nyw8a1g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маргарыта III (графіня Фландрыі)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157525</id>
    <revision>
      <id>5120425</id>
      <parentid>5118091</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6755" sha1="djujm19q8ort3tbrpxd9qtfhi7bgcb3" xml:space="preserve">{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Маргарыта III Фландрская
| арыгінал імя   = {{lang-fr|Marguerite III de Flandre}} &lt;br /&gt;{{lang-nl|Margaretha van Male}}
| выява = Lille Margueritte de Flandre.JPG
| шырыня = 240
| апісанне выявы =
| пасада = [[Спіс кіраўнікоў Фландрыі|графіня]] [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]]
| сцяг = Blason Comté de Flandre.svg
| перыядпачатак = [[30 студзеня]] [[1384]]
| перыядканец = [[21 сакавіка]] [[1405]]
| папярэднік = [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовік II Мальскі]]
| пераемнік = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_2 = [[Пфальцграф Бургундыі|пфальцграфіня]] [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]] і [[Артуа]]
| сцяг_2 = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| сцяг2_2 = Blason comtes fr d'Artois 1.svg
| пад імем_2 = Маргарыта II
| перыядпачатак_2 = [[30 студзеня]] [[1384]]
| перыядканец_2 = [[21 сакавіка]] [[1405]]
| папярэднік_2 = [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовік II Мальскі]]
| пераемнік_2 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_3 = [[Спіс графаў і герцагаў Невера|графіня]] [[Графства Невер|Невера]]
| сцяг_3 = Blason maison fr de Nevers.svg
| перыядпачатак_3 = [[30 студзеня]] [[1384]]
| перыядканец_3 = [[1385]]
| папярэднік_3 = [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовік II Мальскі]]
| пераемнік_3 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_4 = [[Спіс графаў і герцагаў Рэтэля|графіня Рэтэля]]
| сцяг_4 = Blason comtes de Rethel.svg
| пад імем_4 = Маргарыта I
| перыядпачатак_4 = [[30 студзеня]] [[1384]]
| перыядканец_4 = [[1402]]
| папярэднік_4 = [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовік II Мальскі]]
| пераемнік_4 = [[Антуан, герцаг Брабанта|Антуан Бургундскі]]
| пасада_5 =
| сцяг_5 =
| перыядпачатак_5 =
| перыядканец_5 =
| папярэднік_5 =
| пераемнік_5 =
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння =
| дата смерці = 
| месца смерці = 
| род = 
| бацька = 
| маці = 
| муж = 
| дзеці = 
| вікісховішча = Margaret III, Countess of Flanders
| аўтограф =
}}

'''Маргарыта Дамп'ер''' ці '''Маргарыта Мальская''' ({{lang-fr|Marguerite III de Flandre}}; {{lang-nl|Margaretha van Male}}; {{Дата нараджэння|13|4|1350}} — [[16 сакавіка|16]]/[[21 сакавіка]] {{Дата смерці|||1405}}) — [[граф Фландрыі|графіня Фландрыі]] пад імем '''Маргарыта III''', [[граф Невера|графіня Невера]] пад імем '''Маргарыта I''' з [[1384]] года, [[графіня Рэтэля|Рэтэля]] пад імем Маргарыта I у [[1384]]—[[1402]] гадах, [[пфальцграф Бургундыі|пфальцграфіня Бургундыі]] і [[Артуа|графіня Артуа]] пад імем Маргарыта II з [[1384]] года з дынастыі [[дом Дамп'ер|Дамп'ер]].

== Біяграфія ==
Дачка [[Людовік II, граф Фландрыі|Людовіка II Мальскага]] і Маргарыты, дачкі [[Жан III, герцаг Брабанта|Жана III]], [[герцаг Брабанта|герцага Брабанта]].

У [[1357]] годзе Маргарыта сямігадовай дзяўчынкай была выдадзена замуж за герцага Бургундскага [[Філіп I Руўрскі|Філіпа]], але праз 4 года стала ўдавой.

Другім яе мужам у [[1369]] годзе стаў новы герцаг Бургундскі [[Філіп II Смелы]], сын караля Францыі [[Іаан II Добры|Жана Добрага]].

У другім шлюбе нарадзіліся:
* [[Іаан Бясстрашны]] ([[1371]]—[[1419]]), наступны герцаг Бургундскі;
* Маргарыта ([[1374]]—[[1441]]), жонка [[Вільгельм II Баварскі|Вільгельма IV]], [[граф Эно|графа Эно]], Галандыі і Зеландыі;
* [[Кацярына Бургундская|Кацярына]] ([[1378]]—[[1425]]), жонка герцага [[Леапольд IV, герцаг Аўстрыі|Леапольда IV Аўстрыйскага]];
* Бона ([[1379]]—[[1399]]), заручана з [[Жан I дэ Бурбон|Жанам дэ Бурбонам]];&lt;ref&gt;[http://fmg.ac/Projects/MedLands/BURGUNDY.htm#_Toc146942732 Генеалогія Бургундскіх герцагаў]&lt;/ref&gt;
* [[Марыя Бургундская, герцагіня Савоі|Марыя]] ([[1380]]—[[1428]]), жонка герцага [[Амадэй VIII|Амадэя VIII Савойскага]]
* [[Антуан, герцаг Брабанцкі|Антуан]] ([[1384]]—[[1415]]), граф Рэтэля, затым [[герцаг Брабанцкі]];
* [[Філіп II (граф Невера)|Філіп]] ([[1389]]—[[1415]]), [[граф Невера]] і Рэтэля.

Дзякуючы дынастычным шлюбам Маргарыты, [[Фландрыя (графства)|Фландрыя]] і [[Франш-Кантэ]] сталі часткай [[Бургундыя|Бургундыі]].

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
* [http://www.manfred-hiebl.de/mittelalter-genealogie/dampierre/margarete_2_malana_graefin_von_flandern_+_1405.html Біяграфія (ням.)]

{{Wikidata/Ancestors}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Гісторыя Бельгіі]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Нідэрландаў]]
[[Катэгорыя:Графы бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы д’Артуа]]
[[Катэгорыя:Дом Дамп'ер]]
[[Катэгорыя:Графы фландрскія]]
[[Катэгорыя:Графы неверскія]]
[[Катэгорыя:Жанчыны Сярэдневякоўя]]
[[Катэгорыя:Кіраўнікі Еўропы XV стагоддзя]]</text>
      <sha1>djujm19q8ort3tbrpxd9qtfhi7bgcb3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Пфальцграф Бургундыі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157601</id>
    <revision>
      <id>5120420</id>
      <parentid>4447158</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:40:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Іўрэйская дынастыя (лінія Шалон) */  Герб @правильный файл</comment>
      <origin>5120420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16820" sha1="n9s9el6sws6gh6usn0jit0zqheieo1w" xml:space="preserve">'''Пфальцграф Бургундыі''' — тытул кіраўніка сярэдневяковага [[Бургундыя (графства)|графства Бургундыя]] (з [[1366]] — [[Франш-Кантэ]]), які размяшчаўся на тэрыторыі сучаснай французскай правінцыі Франш-Кантэ. Першапачаткова кіраўнік графства насіў тытул графа. Але ў 1137 г. імператар [[Конрад II (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Конрад II]] прызначыў графа Рэно I сваім намеснікам ([[пфальцграф]]ам) Бургундыі. У выніку гэты тытул замацаваўся за нашчадкамі Рэно.

== Архграфы ў Верхняй Бургундыі ==
* [[867]]—[[870]]: [[Эд I (граф дэ Труа)|'''Эд I дэ Труа''']] (пам. [[871]]), граф Варэ [[859]]—[[870]], Партуа з [[867]]—[[870]], граф дэ Труа [[852]]—[[858]], [[867]]—[[870]]
* [[870]]—[[895]]: '''Радфруа''', архграф
* [[921]]—[[952]]: [[Гуга (герцаг Бургундыі)|'''Гуга Чорны''']] (каля [[890]] — [[17 снежня]] [[952]]), [[герцаг Бургундыі]] з [[923]]/[[936]], граф Варэ і Партуа з [[914]], архграф з [[921]]
* [[952]]—[[956]]: [[Жыльбер (герцаг Бургундыі)|'''Жыльбер дэ Вержы''']] (пам. [[956]]), герцаг Бургундыі з [[952]], [[граф дэ Шалон]] з [[924]]
* [[956]]—[[965]]: [[Лета II (граф дэ Макон)|'''Лета II''']] (пам. [[965]]), граф Макона з [[945]]
* [[965]]—[[982]]: [[Обры II (граф дэ Макон)|'''Обры II''']] (пам. да [[982]]), граф Макона з [[965]]

== [[Іўрэйская дынастыя]] ==
[[Выява:Blason Bourgogne-comté ancien(aigle).svg|125px|right|thumb|Герб графства Бургундыя да XIII стагоддзя.]]

* [[982]]—[[1026]]: [[Ота-Гільём. граф Бургундыі|'''Ота-Гільём''']] (каля [[958]]—[[21 верасня]] [[1026]]), граф [[Невер]]а ([[980]]—[[989]]), [[Безансон]]а ([[982]]—[[1026]]), [[Макон]]а ([[982]]—[[1006]]), 1-ы граф Бургундыі з [[982]], прэтэндэнт на [[герцаг Бургундыі|герцагства Бургундыя]] ў [[1002]]—[[1005]]
* [[1026]]—[[1057]]: [[Рэно I (граф Бургундыі)|'''Рэно I''']] (каля [[990]]—[[4 верасня]] [[1057]]), граф Бургундыі з [[1027]], сын Ота-Гільёма
* [[1057]]—[[1087]]: [[Гільём I (граф Бургундыі)|'''Гільём I ''Вялікі''''']] (каля [[1024]]—[[12 лістапада]] [[1087]]), граф Бургундыі з [[1057]], граф Макона з [[1078]], сын Рэно I
* [[1087]]—[[1097]]: [[Рэно II (граф Бургундыі)|'''Рэно II''']] (каля [[1056]]—[[1097]]), граф Макона з [[1085]], Бургундыі з [[1087]], сын Гільёма I
{|
|width=&quot;50%&quot; valign=&quot;top&quot;|
* [[1097]]—[[1125]]: [[Гільём II (граф Бургундыі)|'''Гільём II ''Нямецкі''''']] (заб. пасля [[3 студзеня]] [[1125]]), граф Бургундыі з [[1098]], Макона і В'ена з [[1097]], сын Рэно II
* [[1125]]—[[1127]]: [[Гільём III (граф Бургундыі)|'''Гільём III ''Дзіцё''''']] (каля [[1110]]—[[1127]]), граф Бургундыі, Макона і В'ена з [[1125]], сын Гільёма II
|width=&quot;50%&quot; valign=&quot;top&quot;|
* [[1097]]—[[1102]]: [[Эцьен I (граф Бургундыі)|'''Эцьен I ''Храбры''''']] (каля [[1057]]—[[27 мая]] [[1102]]), граф Макона з [[1085]], В'ена з [[1087]], тытулярны граф Бургундыі з [[1097]], сын Гільёма I
* [[1102]]—[[1148]]: [[Рэно III (граф Бургундыі)|'''Рэно III''']] (каля [[1090]]—[[22 студзеня]] [[1148]]), граф Макона з [[1102]], тытулярны граф Бургундыі [[1102]]—[[1127]], граф Бургундыі з [[1127]], сын Эцьена I
|}
* [[1148]]—[[1184]]: [[Беатрыс I (графіня Бургундыі)|'''Беатрыс I''']] (каля [[1145]]—[[15 лістапада]] [[1184]]), графіня Бургундыі з [[1148]], дачка Рэно III
:: муж: '''[[Фрыдрых I Барбароса]]'''

== [[Гогенштаўфены]] ==
* [[1156]]—[[1184]] '''[[Фрыдрых I Барбароса]]''' ([[1122]]—[[10 чэрвеня]] [[1190]]), [[герцаг Швабіі]] ([[1147]]—[[1155]], [[кароль Германіі]] з [[1152]], кароль Італіі [[1154]]—[[1186]], [[імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі]] з [[1155]], граф Бургундыі ([[1156]]—[[1184]]), кароль Бургундыі з [[1178]], муж Беатрысы I
* [[1184]]—[[1200]]: [[Атон I (граф Бургундыі)|'''Атон I''']] (каля [[1070]]—[[1200]]), граф Бургундыі з [[1184]], сын Фрыдрыха I Барбаросы і Беатрыс I
* [[1200]]—[[1205]]: [[Жанна I (графіня Бургундыі)|'''Жанна I''']] (пам. [[1205]]), графіня Бургундыі з [[1200]], дачка Атона I
* [[1205]]—[[1231]]: [[Беатрыс II (графіня Бургундыі)|'''Беатрыс II''']] (пам. [[1231]]), графіня Бургундыі з [[1205]], дачка Атона I
:: муж: [[Атон II (граф Бургундыі)|'''Атон II Меранскі''']]

== [[Андэкская дынастыя]] ==
* [[1208]]—[[1231]]: [[Атон II (граф Бургундыі)|'''Атон II Меранскі''']] (пам. [[1234]]), герцаг Андэкс-Меранскі з [[1204]], граф Бургундыі [[1208]]—[[1231]], муж Беатрыс II
* [[1231]]—[[1248]]: [[Атон III (граф Бургундыі)|'''Атон III''']] (пам. [[1248]]), граф Бургундыі з [[1231]], сын Атона II
* [[1248]]—[[1279]]: [[Аліса I (графіня Бургундыі)|'''Аліса (Адэль) I''']] (пам. [[1279]]), графіня Бургундыі з [[1248]], дачка Атона III
:: 1-ы муж: [[Гуга дэ Шалон (граф Бургундыі)|'''Гуга I дэ Шалон''']]
:: 2-гі муж: '''[[Філіп I Савойскі]]'''

== [[Іўрэйская дынастыя]] (лінія [[Шалон]]) ==
* [[1248]]—[[1266]]: [[Гуга дэ Шалон (граф Бургундыі)|'''Гуга I дэ Шалон''']] (пам. [[1266]]), граф Бургундыі з [[1248]], муж Алісы I

== [[Савойская дынастыя]] ==
* [[1266]]—[[1279]]: '''[[Філіп I Савойскі]]'''(пам. [[1285]]), граф Бургундыі з [[1248]], біскуп Валенсіі [[1246]]—[[1267]], граф Савойскі з [[1268]], муж Алісы I

== [[Іўрэйская дынастыя]] (лінія [[Шалон]]) ==
[[Выява:Blason comtes palatins de Bourgogne.svg|125px|right|thumb|Герб графства Бургундыя, уведзены графам Атонам IV.]]
* [[1279]]—[[1302]]: [[Атон IV (граф Бургундыі)|'''Атон IV''']] (пам. 1303), граф Бургундыі [[1279]]—[[1295]], тытулярны граф Бургундыі з [[1295]], сын Гуга I і Алісы
* [[1302]]—[[1315]]: [[Роберт (граф Бургундыі)|'''Роберт''']] (пам.1315), тытулярны граф Бургундыі з [[1302]], сын Атона IV
* [[1314]]—[[1330]]: [[Жанна I (графіня Артуа)|'''Жанна II''']] (пам. [[1330]]), графіня Бургундыі з [[1314]], графіня Артуа (Жанна I) з [[1329]], дачка Атона IV
:: муж: [[Філіп V Доўгі|'''Філіп II Доўгі''']]

== [[Капетынгі]] ==
* [[1314]]—[[1322]]: [[Філіп V Доўгі|'''Філіп II Доўгі''']], граф Бургундыі з ([[1314]], кароль Францыі (Філіп V) з [[1316]], муж Жанны II
* [[1330]]—[[1347]]: [[Жанна II (графіня Артуа)|'''Жанна III''']] (пам. [[1347]]), графіня Бургундыі і Артуа (Жанна II) з ([[1330]]
:: муж: [[Эд IV Бургундскі|Эд I]]

== [[Старэйшы Бургундскі дом]] ==
* [[1330]]—[[1347]]: [[Эд IV Бургундскі|'''Эд I''']], (каля [[1295]]—[[1350]]), герцаг Бургундыі (Эд IV) з [[1315]], граф Бургундыі і Артуа [[1330]]—[[1347]]
* [[1347]]—[[1361]]: [[Філіп I Руўрскі|'''Філіп III ''Руўрскі''''']] ([[1346]]—[[1361]]), герцаг Бургундыі (Філіп I) з [[1350]], граф Бургундыі і Артуа з [[1347]], граф Аверні і Булоні з [[1360]], унук Эда і Жанны

== [[Капетынгі]] ==
* [[1361]]—[[1382]]: [[Маргарыта I (графіня Артуа)|'''Маргарыта I''']] ([[1310]]—[[1382]]), графіня Бургундыі і Артуа з [[1361]], дачка Жанны II

== [[Дом Дамп'ер]] ==
* [[1382]]—[[1383]]: [[Людовік II (граф Фландрыі)|'''Людовік I ''Мальскі''''']] ([[1330]]—[[1384]]), граф Фландрыі (Людовік II), Невера ((Людовік III)) і Рэтэля (Людовік II) з [[1346]], граф Бургундыі і Артуа з [[1382]], сын Маргарыты I
* [[1383]]—[[1405]]: [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|'''Маргарыта II ''Дамп'ер''''']] ([[1350]]—[[1405]]), дачка Людовіка Мальскага

== [[Валуа|Дынастыя Валуа]], [[Малодшы Бургундскі дом]] ==
* [[1384]]—[[1404]] : [[Філіп II Смелы|'''Філіп IV Храбры''']] ([[1342]]—[[1404]]), [[спіс герцагаў Бургундыі|герцаг Бургундыі]] (Філіп II) з [[1363]], муж Маргарыты II
* [[1405]]—[[1419]] : [[Іаан Бясстрашны|'''Жан I Бясстрашны''']] ([[1371]]—[[1419]]), герцаг Бургундыі з [[1404]], граф Бургундыі і Артуа з [[1405]], граф Невера [[1384]]—[[1404]], Філіпа II
* [[1419]]—[[1467]] : [[Філіп III Добры|'''Філіп V Добры''']] ([[1396]]—[[1467]]), герцаг Бургундыі, граф Бургундыі і Артуа з [[1419]], маркграф [[Намюр]]а з [[1429]], герцаг [[Брабант]]а і [[герцагства Лімбург|Лімбурга]] з [[1430]], граф [[Генегау]], [[Галандыя|Галандыі]] і [[Зеландыя (графства)|Зеландыі]] з [[1432]], герцаг [[Люксембург]]а з [[1443]], сын Жана I
* [[1467]]—[[1477]] : [[Карл Смелы|'''Карл I Смелы''']] ([[1433]]—[[1477]]), герцаг Бургундыі, Брабанта, Лімбурга, Люксембурга, граф Бургундыі, Артуа, Генегау, Галандыі, Зеландыі, маркграф Намюра з [[1467]], герцаг [[Гелдэрланд|Гелдэрна]] c [[1473]], сын Філіпа III
* [[1477]]—[[1482]] : [[Марыя Бургундская|'''Марыя I''']] ([[1457]]—[[1482]]), герцагіня Бургундыі, Брабанта, Лімбурга, Люксембурга, Гелдэрна, графіня Бургундыі, Артуа, Генегау, Галандыі, Зеландыі, маркграфіня Намюра, дачка Карла I
:: муж: імператар [[Максіміліян I (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|'''Максіміліян I''']]

== [[Габсбургі]] ==
* [[1477]]—[[1482]] : [[Максіміліян I (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|'''Максіміліян I''']] ([[1459]]—[[1519]]), імператар [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]] з [[1486]], [[спіс кіраўнікоў Аўстрыі|эрцгерцаг]] [[Аўстрыя|Аўстрыі]], герцаг [[Штырыя|Штырыі]], [[герцагства Карынтыя|Карынтыі]] і [[Крайна|Крайны]] (1493—1519), муж Марыі Бургундскай
* [[1482]]—[[1506]] : [[Філіп I (кароль Кастыліі)|'''Філіп VI Прыгожы''']] ([[1478]]—[[1506]]), [[спіс кіраўнікоў Кастыліі|кароль]] [[Кастылія|Кастыліі]] c [[1504]] (Філіп I), герцаг Бургундыі і інш. з [[1482]], сын Максіміліяна I і Марыі Бургундскай
* [[1506]]—[[1555]] : [[Карл V (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|'''Карл II''']] ([[1500]]—[[1558]]), [[імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі|імператар]] [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]] (Карл V) [[1519]]—[[1555]], [[спіс каралёў Іспаніі|кароль]] [[Іспанія|Іспаніі]] (Карл I) [[1516]]—[[1556]], [[спіс кіраўнікоў Аўстрыі|эрцгерцаг]] [[Аўстрыя|Аўстрыі]], герцаг [[Штырыя|Штырыі]], [[герцагства Карынтыя|Карынтыі]] і [[Крайна|Крайны]], граф [[Ціроль|Ціроля]] [[1519]]—[[1521]], герцаг Бургундыі і інш. [[1506]]—[[1555]], сын Філіпа I
* [[1555]]—[[1598]] : [[Філіп II (кароль Іспаніі)|'''Філіп VII''']] ([[1527]]—[[1598]]), кароль Іспаніі (Філіп II) з [[1556]], [[спіс каралёў Партугаліі|кароль]] [[Партугалія|Партугаліі]], герцаг Бургундыі і інш. з [[1555]], сын імператара Карла V
* [[1598]]—[[1621]] : '''[[Ізабела Клара Яўгенія]]''' ([[1566]]—[[1633]]), герцагіня Брабанта, Лімбурга, Гелдэрна і Люксембурга, графіня Бургундыі, Артуа, Генегау, маркграфіня Намюра з [[1598]], дачка караля Філіпа II
** [[1598]]—[[1621]] : [[Альбрэхт VII Аўстрыйскі|'''Альбрэхт Аўстрыйскі''']] ([[1559]]—[[1621]]), муж Ізабелы;
* [[1621]]—[[1665]] : [[Філіп IV (кароль Іспаніі)|'''Філіп VIII''']] (1605—1665), кароль Іспаніі (Філіп IV), герцаг Брабанта і інш. з [[1621]], [[спіс каралёў Партугаліі|кароль]] [[Партугалія|Партугаліі]] [[1621]]—[[1640]], унук караля Філіпа II
* [[1665]]—[[1678]] : [[Карл II (кароль Іспаніі)|'''Карл III''']] (1661—1700), кароль Іспаніі (Карл II), герцаг Брабанта і інш., сын караля Філіпа IV

У [[1678]] паводле [[Німвегенскі мір|Німвегенскага міру]] Франш-Кантэ перайшло да [[Марыя Тэрэзія Іспанская|Марыі-Тэрэзе Аўстрыйскай]] і [[Людовік XIV|Людовіку XIV]], каралю Францыі. Пасля [[Вайна за іспанскую спадчыну|вайны за іспанскую спадчыну]] ў [[1715]], графства было канчаткова далучана да Францыі.

== Спасылкі ==
* [http://gilles.maillet.free.fr/histoire/recit_bourgogne/recit_comte_bourgogne.htm Histoire du Comte de Bourgogne ou Franche-Comte]

{{DEFAULTSORT:Бургундыя (пфальцграфы)}}
[[Катэгорыя:Графы бургундскія| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Франш-Кантэ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Германіі]]
[[Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў Францыі]]
[[Катэгорыя:Спісы кіраўнікоў Германіі]]</text>
      <sha1>n9s9el6sws6gh6usn0jit0zqheieo1w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Маргарыта I Французская (графіня Артуа)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>157622</id>
    <revision>
      <id>5120424</id>
      <parentid>5118092</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3987" sha1="k88ti23yp5rnbpt118v238wbl7xryt2" xml:space="preserve">{{Цёзкі|Маргарыта Французская}}
{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Маргарыта I Французская
| арыгінал імя   = {{lang-fr|Marguerite de France}} &lt;br /&gt;{{lang-fr|Marguerite Ire de Bourgogne}}
| выява =
| шырыня =
| апісанне выявы =
| пасада = графіня-кансорт [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]], [[Графства Невер|Невера]] і [[Графства Рэтэль|Рэтэля]]
| сцяг = Blason Comté de Flandre.svg
| сцяг2 = Blason maison fr de Nevers.svg
| перыядпачатак = [[1322]]
| перыядканец = [[1346]]
| папярэднік = Ізабела Люксембургская
| пераемнік = [[Маргарыта Брабанцкая]]
| пасада_2 = графіня [[Бургундыя (графства)|Бургундская]] і [[Артуа]]
| сцяг_2 = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| сцяг2_2 = Blason comtes fr d'Artois 1.svg
| перыядпачатак_2 = [[1361]]
| перыядканец_2 = [[1382]]
| папярэднік_2 = [[Філіп I Руўрскі]]
| пераемнік_2 = [[Людовік II (граф Фландрыі)|Луі Мальскі]]
| дата нараджэння = 1310
| месца нараджэння =
| дата смерці = 9.5.1382
| месца смерці =
| род = [[Капетынгі]], [[Дом Дамп'ер]]
| бацька = [[Філіп V (кароль Францыі)|Філіп V]]
| маці = [[Жанна I (графіня Артуа)|Жанна Бургундская]]
| муж = [[Людовік I (граф Фландрыі)|Людовік I Неверскі]]
| дзеці = [[Людовік II (граф Фландрыі)|Луі]]
| аўтограф =
| вікісховішча = Margaret I, Countess of Burgundy
}}

'''Маргарыта I''', графіня Артуа ({{lang-fr|Marguerite de France}}; {{Дата нараджэння|||1310}} — {{Дата смерці|9|5|1382}}) — другая дачка караля Францыі [[Філіп V (кароль Францыі)|Філіпа V]], яна пражыла даўжэй усіх сваіх братоў і сясцёр.

== Біяграфія ==
Маргарыта была выдадзена замуж у [[1320]] годзе за [[Людовік I (граф Фландрыі)|Людовіка I Неверскага]], які стаў пасля графам Фландрыі. У шлюбе з ім нарадзіўся [[Людовік II (граф Фландрыі)|Людовік Мальскі]]. У [[1346]] годзе Людовік I загінуў падчас [[Бітва пры Крэсі|бітвы пры Крэсі]].

У [[1361]] годзе яна атрымала ў спадчыну ад свайго бяздзетнага траюраднага пляменніка, [[Філіп I Руўрскі|Філіпа Руўрскага]], графства [[Артуа]] і [[Бургундыя (графства)|пфальцграфства Бургундскае]] (Франш-Кантэ), якія пасля яе смерці перайшлі да яе сына, Людовіка II Фландрскага (Людовіка Мальскага).

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* Hilda Johnstone, «Francia: gli ultimi Capetingi», cap. XV, vol. VI (Declino dell’impero e del papato e sviluppo degli stati nazionali) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;569–607.
* Paul Fournier, «Il regno di Borgogna o d’Arles dal XI al XV secolo», cap. XI, vol. VII (L’autunno del Medioevo e la nascita del mondo moderno) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;383–410.
{{Wikidata/Ancestors}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Графы д’Артуа]]
[[Катэгорыя:Графы Бургундскія]]
[[Катэгорыя:Капетынгі]]</text>
      <sha1>k88ti23yp5rnbpt118v238wbl7xryt2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Асака</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164745</id>
    <revision>
      <id>5120575</id>
      <parentid>4853969</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:49:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4378" sha1="acn0z3lq72w9tefr5ev0e3en00qoi3a" xml:space="preserve">{{значэнні|Асака (значэнні)}}
{{Таксон
| regnum = Расліны
| image file = Chirta.jpg
| image title = 
| image descr = {{bt-bellat|Асака варсістая|Carex hirta}}, тыпавы від роду
| parent = Cariceae
| rang = Род
| latin = Carex
| author = [[L.]] (1753)
| syn =
* {{btname|Diplocarex|[[Hayata]] (1921)}}
* {{btname|Vesicarex|[[Steyerm.]] (1951)}}
| typus = {{bt-latbel|Carex hirta|aut=[[L.]]|Асака варсістая}}
| children name = 
| children = 
| range map = areal_carex.jpg
| range map caption =
| range map width =
| range legend =
| iucnstatus =
| wikispecies = Carex
| iucn =
}}
'''Асака''' (''Carex'') — [[род (біялогія)|род]] [[Кветкавыя|кветкавых]] раслін сямейства {{bt-bellat|Асаковыя|Cyperaceae}}.

== Апісанне ==
[[шматгадовыя расліны|Шматгадовыя]] [[Трава|травяністыя]] [[Аднадомныя расліны|аднадомныя]], радзей двухдомныя расліны з падоўжанымі ці ўкарочанымі [[карэнішча]]мі, утвараюць рыхлыя або шчыльныя дзернавіны і купіны. [[Сцябло]] суцэльнае, трохграннае, зрэдку амаль цыліндрычнае з вузламі каля асновы, часцей бязлістае. [[Лісце]] лінейнае з вострашурпатымі краямі, ніжняе лускападобнае, рознай афарбоўкі. [[Кветкі]] аднаполыя, дробныя, адзінкавыя ці ў коласападобных [[суквецце|суквеццях]]. [[Плод]] — падобны на [[Арэшак (плод)|арэшак]], трохгранны або пукаты, у мяшочку рознай формы (важная сістэматычная прыкмета).

== Віды ==
У сусветнай [[флора|флоры]] налічваецца каля 1500 відаў (паводле іншых даных — да 2500). Пашырана на ўсіх кантынентах, акрамя [[Антарктыда|Антарктыды]]. Большасць відаў трапляецца ў [[Паўночнае паўшар’е|Паўночным паўшар’і]], пераважна ва ўмераным і халодным паясах. На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] большасць відаў расце ў лясных, балотных і прыбярэжна-водных фітацэнозах; некаторыя — дамінанты ў раслінных згуртаваннях: {{bt-bellat|асака вострая|Carex acuta}}, {{bt-bellat|асака вастраватая|Сагех acutiformis}}, {{bt-bellat|асака дрыжнікавая|}}, {{bt-bellat|асака валасістая|Carex pilosa}}, {{bt-bellat|асака бутэлечная|Carex rostrata}}, {{bt-bellat|асака пузыраватая|Carex vesicaria}} і інш.; ля дарог трапляюцца {{bt-bellat|асака касматая|Carex comans}}, {{bt-bellat|асака заечая|Carex leporina}}, {{bt-bellat|асака суседняя|Carex contigua}} і {{bt-bellat|асака чорная|Carex nigra}}.

Асака — асноўны торфаўтваральнік на [[Нізінныя балоты|нізінных]] і [[Пераходныя балоты|пераходных]] [[балота]]х. Большасць яе відаў кармавыя расліны, некаторыя — [[лекавыя расліны|лекавыя]], [[дэкаратыўныя расліны|дэкаратыўныя]], тэхнічныя.

== Гл. таксама ==
* [[Асака павіслая]]
* [[Асака падоўжаная]]
* [[Асака Дэвела]]
* [[Carex buchananii]]
* [[Carex pachystylis]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{refless}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/БелЭн|2|Асака||Скуратовіч А.}}
* {{крыніцы/ОВРБ|361, 369—384|Сarex L. — Осока}}

== Спасылкі ==
* {{Плантарыум|41428|Осока — род Carex}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Асаковыя]]</text>
      <sha1>acn0z3lq72w9tefr5ev0e3en00qoi3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Радыёстанцыя Коатвейк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>164861</id>
    <revision>
      <id>5120405</id>
      <parentid>4448104</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:56:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>шаблон</comment>
      <origin>5120405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22751" sha1="6s8h4yvar8oblqaq3q058d4tcz1i5qa" xml:space="preserve">{{Coord|52|10|24|N|5|49|9|E||display=title}}{{Помнік}}

'''Радыёстанцыя Коатвейк''' ('''Radio Kootwijk''') — не дзейны комплекс [[Радыёсувязь|радыёперадаючых]] станцый, які ў першай палове [[20 стагоддзе|20-га стагоддзя]] фарміраваў важную сувязь паміж [[Нідэрланды|Нідэрландамі]] і іх тагачаснымі [[калонія]]мі, а менавіта [[Галандская Ост-Індыя|Галандскай Ост-Індыяй]]. Комплекс пабудаваны ў [[1918]]. Таксама былі пабудаваныя дамы для працаўнікоў, якія разам з комплексам ўтвараюць аднайменную [[Радыё Коатвейк (вёска)|вёску]].[[Файл:RadioKootwijk.A.Voor.JPG|thumb|Будынак A Радыёстанцыі Коатвейк, выгляд спераду]]
==Будаўніцтва комплексу==

У [[1917]] для сувязі з [[метраполія]]й ўжо выкарыстоўвалася станцыя бяздротавага тэлеграфа на [[доўгія хвалі|доўгіх хвалях]], якая размяшчалася ў Галандскай Ост-Індыі, на гары [[Малабар (вулкан)|Малабар]] побач з [[Бандунг]]ам на востраве [[Ява]]. Неабходна было пабудаваць аналаг яшчэ і ў Нідэрландах. Пасля вывучэння некалькіх месцаў, была абраная пляцоўка ў маланаселеным раёне [[Велювэ]]. Першыя гады перадатчык называлі яшчэ &quot;Радыёстанцыя Хогх Бюйрло&quot; (&quot;Radio Hoog Buurlo&quot;), у гонар бліжэйшай вёскі. Таксама, як для вёскі побач з перадатчыкам, так і для самога перадатчыка выкарыстоўвалася імя &quot;Радыёстанцыя Асэль&quot; (&quot;Radio Assel&quot;), гэтак жа ў гонар населенага пункта паблізу.

[[Файл:Bouw van Radio kootwijk.jpg|thumb|Будаўніцтва Будынка A ў 1922]]
Выкуплены ў Дзяржаўнай лясной управы (Staatsbosbeheer) надзел лесу і пустэчы агульным памерам 450 [[гектар]]аў у 1917 быў цалкам невыкарыстоўвальным. З ім не існавала ніякай непасрэднай дарожнай сувязі, і пад канец [[1918]] эксплуатанты вырашылі пракласці [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейную дарогу]] да прыпынку [[Асэль]] на [[Чыгуначная лінія Амстэрдам-Зютфен|Усходняй чыгунцы (Oosterspoorweg)]], па якой падвозілі будматэрыялы з іншых рэгіёнаў Нідэрландаў. Мясцовасць &quot;выраўнавалі&quot;, г.зн. уся расліннасць была выдаленая так, каб можна было мець неглушымае &quot;кола вяшчання&quot; ('zendcirkel'). 
Калі перавозка грузаў інтэнсыфікавалася, да станцыі Коатвейк была пракладзена [[Еўрапейская каляіна|звычайная каляіна]], гэтак жа на Усходняй чыгунцы. Гэтае адгалінаванне існавала да [[1947]]. Сёння па траекторыі гэтай чыгуначнай лініі пакладзена асфальтаваная дарога: заходні адрэзак дарогі Radioweg (Радыёшлях).

Была збудаваная вялікая [[антэна]], якая складалася са злучаных адзін з адным медных [[кабель|кабеляў]], якія падвесілі на шасці 212 метровых [[шчогла]]х, і медных кабеляў пад зямлёй. У сэрцы гэтай сістэмы пабудавалі радыёстанцыю. Яна размяшчалася ў будынку з [[жалезабетон]]у, які спраектаваў [[архітэктар]] з [[Амстэрдам]]а [[Юліус Лутман]] (1890-1973). Лутман спраектаваў галоўны будынак, Будынак A, пад натхненнем ад [[сфінкс]]а, форму якога няцяжка адгадаць. З-за формы і памеру будынак часам таксама называюць 'саборам'.

==Выкарыстанне комплексу==

У [[1923]] [[PTT (Нідэрланды)|P&amp;T]], папярэдніца [[PTT (Нідэрланды)|P.T.T.]], пачала бяздротавую трансакіянскую [[тэлеграф]]ію на [[доўгія хвалі|доўгіх хвалях]]. Перадатчык нямецкай кампаніі [[Telefunken]] меў мянушку &quot;Доўгі Герыт&quot;. Гэтае імя паходзіла ад апошняй літары міжнароднага [[пазыўны сігнал|пазыўнога кода перадатчыка]] (PCG) і экстрэмальна вялікай [[даўжыня хвалі|даўжыні хвалі]], якую ён выкарыстоўваў (17,85 кіламетраў). Аднак шмат часу перадача на доўгіх хвалях не праіснавала: толькі каля двух гадоў. 28 лютага [[1928]] г. была ўсталяваная радыётэлефонная сувязь, прычым выкарыстоўваліся [[кароткія хвалі]]. Для гэтага, на пустцы побач з Хогх Бюйрло, прыблізна на 1½ км на паўдневы усход ад старога перадатчыка, былі пабудаваныя тры новыя будынкі са значна меншымі караткахвалевымі перадатчыкамі. 7 студзеня [[1929]] ў галаўной канторы тагачаснай P&amp;T у Гаазе каралева-маці [[Эма Вальдэк-Пірмонцкая|Эма]] (а не, як часта думаюць, [[Вільгельміна (каралева Нідэрландаў)|Вільгельміна]]) афіцыйна адкрыла радыётэлефонную сувязь для публікі. Пасля гэтай падзеі словы ''&quot;Hallo Bandoeng, hier Den Haag&quot; (&quot;Добры дзень, Бандунг, гэта Гаага&quot;)'' сталі легендарнымі. Цяпер жыхары Нідэрландаў маглі тэлефанаваць у Галандскую Ост-Індыю. Такія размовы былі цэлай падзеяй. Каб патэлефанаваць, трэба было прыйсці ў т.зв. &quot;індыйскую кабіну&quot; (Indië-cel) у тэлеграфнай канторы ў адным з чатырох самых буйных гарадоў Нідэрландаў і тады, за 33 [[Нідэрландскі гульдэн|гульдэны]], якія тады былі сапраўдным багаццем, можна было правесці размову мінімум на тры хвіліны, адзінаццаць гульдэнаў за кожную хвіліну звыш. У верасні [[1935]] для патрэб нацыі стаў выкарыстоўвацца 'ўзмоцнены' вяшчальны перадатчык, з даўжынёй хвалі 1875 метраў і магутнасцю 120 [[Ват|кілават]].

Падчас [[Другая Сусветная вайна|Другой Сусветнай вайны]] акупаваны немцамі даўгахвалевы перадатчык выкарыстоўваўся для аднабаковай сувязі з [[падводная лодка|падводнымі лодкамі]] [[Крыгсмарынэ]] ў [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіяне]]. Таксама [[Вермахт]] размясціў на будынках прылады [[Супрацьпаветраная абарона|СПА]] і абсталяваў збудаванні P.T.T., сярод іншага, [[бамбасховішча]]мі. 6 і 7 красавіка [[1945]] года, пры набліжэнні канадскіх вызваленчых войскаў, шчоглы перадатчыка былі падарваныя. Таксама немцы знішчылі ўсю перадавальную апаратуру. Яны спрабавалі адным махам разбурыць і Будынак A, дазволіўшы шчогле зваліцца на яго зверху. Будынак з [[жалезабетон]]у аднак не атрымаў аніякай шкоды. Пасля вызвалення P.T.T. пачалі працу з новай апаратурай і шчогламі. Аднак, у [[Савецкая зона акупацыі Германіі|савецкай зоне акупацыі ў Германіі]] было знойдзена цэлым выкрадзенае абсталяванне перадатчыка. Чатырнаццаць вагонаў даставілі ў красавіку 1947 тэхніку назад на радыёстанцыю.

З развіццём новых [[Сувязь (тэхніка)|тэлекамунікацыйных]] тэхналогій, такіх як [[Штучны спадарожнік Зямлі|спадарожнікавая сувязь]], радыёстанцыя Коатвейк страціла сваю пазіцыю важнага пункта радыёсувязі. 14 кастрычніка [[1966]] г. паўночная з двух астатніх шчоглаў была знішчаная выбухам.

==Радыё-астранамічныя даследаванні==
У 50-я гады дваццатага стагоддзя P.T.T. заснавала арганізацыю &quot;Ionosfeer-onderzoek en Radio-Astronomie&quot; (Даследаванні іанасферы і радыёастраномія, IRA). Мэтай дадзенай арганізацыі было даследаванне пранікнення [[касмічнае выпраменьванне|касмічнага выпраменьвання]], у прыватнасці [[сонечная радыяцыя|сонечнай радыяцыі]], у [[Іанасфера|Іанасферу]], верхні слой [[атмасфера|атмасферы]]. Сувязь з дапамогай так званых кароткіх хваляў магчымая дзякуючы таму, што Іанасфера адлюстроўвае радыёсігнал на вялікія адлегласці. Пэўны клас [[Сонечны выбліск|выбухаў на Сонцы]], мае такі ўплыў на [[Планета Зямля|Зямлю]], што радыёсувязь парушаецца. P.T.T., у сувязі з гэтым, імкнулася як мага хутчэй выяўляць такога роду перашкоды, і пры 'пагрозе' радыёперадача хутка пераключалася на іншую даўжыню хвалі. Для гэтых мэтаў у некалькіх сотнях метраў на паўднёвы ўсход ад вёскі была ўсталяваная так званая [[Вюрцбург (радар)|Würzburg Riese]], пакінутая ў [[дзюна]]х [[Паўночнае мора|Паўночнага мора]] немцамі круцельная [[Парабалічная антэна|талерчатая антэна]].
 
На невялікай адлегласці ад яе была вырытая яма, у якой таксама была ўсталяваная [[парабалічная антэна]] (але стала спазіцыянаваная). Гэтая антэна служыла для даследавання [[Галактыка|галактык]] і арандавалася у IRA [[Нідэрландская арганізацыя фундаментальных навуковых даследаванняў|Арганізацыяй фундаментальных навуковых даследаванняў]] (Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek). Сярод мноства вядомых [[астраном]]аў, важныя даследаванні з дапамогай гэтай устаноўкі правёў [[Ян Хендрык Оарт]] (Jan Hendrik Oort). Даследаванні на гэтым комплексе завяршыліся ў [[1955]].

==Змена прызначэння==
У сакавіку [[1980]] была знесена апошняя і самая вялікая шчогла (212 м вышынёй). У [[1999]] парк страціў усе функцыі перадатчыка. У [[2001]] з будынкаў была вынятая ўся перадаючая апаратура, пасля чаго ў [[2004]] па даручэнні дзяржавы кавалак зямлі быў выкуплены ў [[KPN]] (пераемніка P.T.T.) Службай зямельнага кіравання (Dienst Landelijk Gebied, DLG). Каля 400 з набытых 450 гектар былі непасрэдна перададзеныя Дзяржаўнай лясной управе, ўласніку надзела да 1918. 50 гектараў разам з прыблізна 15 рознымі неразбуранымі будынкамі засталіся ва ўласнасці DLG. Яны пачалі пошук новага ўласніка / аператара для будынкаў.

Працэс змены прызначэння які адбываўся ў перыяд з [[2004]] па [[2006]] завяршыўся без поспеху. З 1 студзеня [[2007]] пачаўся новы працэс, пад назвай 'Маршрут'. У 2007 было вызначана [[рамачнае пагадненне]]. Ранняй вясной [[2008]] дасягнута згода па пашыраным пагадненні (мадэлі перавагі). Мадэль перавагі апісвала якім патрабаванням павінен задавальняць новы ўласнік / аператар. Складанасць палягала ў знаходжанні балансу прыроды, культурнай каштоўнасці, умоў для наведвальнікаў і грашовага боку. Каб прадухіліць вялікі рух транспарту, лік прывабліваемых наведвальнікаў павінен быў заставацца абмежаваным да 150.000 у год.

У пачатку лістапада 2008 г. т.зв. Адміністрацыйная кіруючая камісія радыёстанцыі Коатвейк (Bestuurlijke Begeleidingscommissie Radio Kootwijk, BBC), прызначыла Дзяржаўную лясную ўправу (Staatsbosbeheer, SBB) распарадчыкам і ўласнікам комплексу. 20 лістапада большасць партый у [[Апелдорн]]скай муніцыпальнай радзе падтрымалі гэты план. Сельскі савет [[Радыё Коатвейк (вёска)|Радыё Коатвейк]] аднёсся да плану з энтузіязмам, гэтак жа ён быў падтрыманы і самой Дзяржаўнай лясной управай. SBB заявіла, што да [[2014]] ім спатрэбіцца па шэсцьсот тысяч у год для часовага кіравання будынкамі станцыі і тады іх можна будзе [[Рэнтабельнасць|рэнтабельна]] эксплуатаваць разам з сумежнай зямлёй доўгі час. З гэтай мэтай разглядаліся разнастайныя спосабы выкарыстання галоўнага будынка, у тым ліку [[музей|музейныя функцыі]]. Таварыства спадчыны падлічыла, што для рэстаўрацыі будынкаў неабходна ад 20 да 30 мільёнаў [[еўра]]. 10 снежня [[2009]] г. Дзяржаўная лясная ўправа набыла радыёкомплекс за 1 еўра ў Службы зямельнага кіравання, т.ч. надзел па сканчэнні стагоддзя вярнуўся да першапачатковага ўласніка. Дагавор куплі быў падпісаны на ўрачыстай цырымоніі ў Будынку A.

18 лютага [[2010]] года муніцыпальная рада [[Апелдорн]]у пастанавіла, што радыёстанцыя і вёска [[Радыё Коатвейк (вёска)|Радыё Коатвейк]] павінны стаць гістарычным раёнам пад аховай дзяржавы.

==Адкрыццё пляцоўкі==
Пад канец [[2005]] чатырохкіламетровы плот вакол былой радыёстанцыі быў знесены, і ўпершыню за 80 гадоў пешыя турысты, веласіпедысты і дзікія жывёлы зноў атрымалі свабодны доступ у гэтую частку Велюве агульнай плошчай 450 гектараў.

Пасля адкрыцця парку мелі месца некалькі інцыдэнтаў. У сакавіку [[2006]] па невядомай прычыне цалкам быў знішчаны агнём Будынак H, або Гатэль Радыё Коатвейк (таксама як і Будынак A, пабудаваны па праекце [[Юліус Лутман|Лутмана]]). У канцы красавіка тое ж самае адбылося з будынкам F, былым адміністрацыйным будынкам.

==Збудаванні радыёстанцыі==
Радыёстанцыя складалася з наступных будынкаў:
*Будынак перадатчыка (Будынак A + прыбудовы)
*Будынкі караткахвалевых перадатчыкаў C, D і E
*Будынак H, былы [[гатэль]]
*Будынак F, адміністрацыйны будынак
*[[Воданапорная вежа|Воданапорныя вежы]] пры Радыёшляху
*Два [[помпа]]вых будынка ля Радыёшляху 3-9
*Будынак P, Утрэхтскі склад
*Будынак G цэх зборкі перадатчыкаў
*Гаражы C (Радыёшлях)
*Буда брамніка
*Будынак [[трансфарматар]]а 50 [[Вольт|КВ]]

==У культуры==
Галоўны будынак былога комплексу перадатчыкаў, Будынак A, з'яўляецца дзяржаўным [[помнік]]ам. Будынак у стылі [[арт-дэко]], са скульптурамі [[Хендрык ван дэн Эйндэ|Хендрыка ван дэн Эйндэ]] (Hendrik van den Eijnde) ўяўлячы сабой сумесь амстэрдамскай і берлінскай школ, захапляў фантазіі артыстаў, мастакоў і тэатральных труп.
* Будынак служыў ў якасці дэкарацый для амерыканскага фільма ''Mindhunters / [[Паляўнічыя за розумам (2004)]]'' і нідэрландскага фільма ''Ver van familie / [[Далёка ад сям'і]]'' (зняты ў 2007).
* У [[2007]] студыяй Wudenshu быў зняты відэакліп ''Satellites'' для нідэрландскага альтэрнатыўнага рок-гурта [[Autumn]].
* Дуэт з [[Волендам]]а [[Nick &amp; Simon]] зняў відэакліп для сінгла ''[[Kijk omhoog (2007)]]''.
* У снежні [[2007]] сцэнічная група [[Oostpool]] выкарыстоўвала будынак для правядзення пастаноўкі ''&quot;Свая Кроў&quot; (Eigen Bloed)''.
* У сакавіку [[2008]] ў галоўным будынку праводзілася [[Міжнароднае трыенале Апелдорн 2008]]; 11 чэрвеня ў прысутнасці [[Беатрыкс|каралевы Беатрыкс]] прайшло адкрыццё [[трыенале]].
* Дзіцячая стужка ''&quot;Мега Мінды і кандытарскі барон&quot; (Mega Mindy en de Snoepbaron)'' часткова знятая на гэтай пляцоўцы. На постэры і ў самім фільме можна пабачыць Будынак A.
* Фотаздымак Будынку A, зроблены [[Антон Карбэйн|Антонам Карбэйнам]] (Anton Corbijn), размешчана на вокладцы альбома поп-гурта [[BLØF]] ''[[Alles Blijft Anders (2011)]]''.
* Нідэрландскі ілюстратар, графічны мастак і мультыплікатар [[Юст Веркамп]] (Joost Veerkamp), які зафіксаваў у малюнках шмат гістарычных будынкаў у Нідэрландах, зрабіў гэта таксама і з Будынкам A.
* Нідэрландская стужка [[2012]] года ''Quantum Zeno / Эфект Зянона'' Іва ван Арта і Дана Віндхорста часткова знятая ўнутры Будынку А і перад ім, а таксама ля воданапорных вежаў.

==Спасылкі==
* [http://www.radiokootwijk.com radiokootwijk.com]

{{Ізаляваны артыкул}}

[[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нідэрландаў]]
[[Катэгорыя:Радыёстанцыі Нідэрландаў]]</text>
      <sha1>6s8h4yvar8oblqaq3q058d4tcz1i5qa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120406</id>
      <parentid>5120405</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22707" sha1="h2r8g6cwgjts238qi0iglulofkwf4zw" xml:space="preserve">{{Помнік}}

'''Радыёстанцыя Коатвейк''' ('''Radio Kootwijk''') — не дзейны комплекс [[Радыёсувязь|радыёперадаючых]] станцый, які ў першай палове [[20 стагоддзе|20-га стагоддзя]] фарміраваў важную сувязь паміж [[Нідэрланды|Нідэрландамі]] і іх тагачаснымі [[калонія]]мі, а менавіта [[Галандская Ост-Індыя|Галандскай Ост-Індыяй]]. Комплекс пабудаваны ў [[1918]]. Таксама былі пабудаваныя дамы для працаўнікоў, якія разам з комплексам ўтвараюць аднайменную [[Радыё Коатвейк (вёска)|вёску]].[[Файл:RadioKootwijk.A.Voor.JPG|thumb|Будынак A Радыёстанцыі Коатвейк, выгляд спераду]]
==Будаўніцтва комплексу==

У [[1917]] для сувязі з [[метраполія]]й ўжо выкарыстоўвалася станцыя бяздротавага тэлеграфа на [[доўгія хвалі|доўгіх хвалях]], якая размяшчалася ў Галандскай Ост-Індыі, на гары [[Малабар (вулкан)|Малабар]] побач з [[Бандунг]]ам на востраве [[Ява]]. Неабходна было пабудаваць аналаг яшчэ і ў Нідэрландах. Пасля вывучэння некалькіх месцаў, была абраная пляцоўка ў маланаселеным раёне [[Велювэ]]. Першыя гады перадатчык называлі яшчэ &quot;Радыёстанцыя Хогх Бюйрло&quot; (&quot;Radio Hoog Buurlo&quot;), у гонар бліжэйшай вёскі. Таксама, як для вёскі побач з перадатчыкам, так і для самога перадатчыка выкарыстоўвалася імя &quot;Радыёстанцыя Асэль&quot; (&quot;Radio Assel&quot;), гэтак жа ў гонар населенага пункта паблізу.

[[Файл:Bouw van Radio kootwijk.jpg|thumb|Будаўніцтва Будынка A ў 1922]]
Выкуплены ў Дзяржаўнай лясной управы (Staatsbosbeheer) надзел лесу і пустэчы агульным памерам 450 [[гектар]]аў у 1917 быў цалкам невыкарыстоўвальным. З ім не існавала ніякай непасрэднай дарожнай сувязі, і пад канец [[1918]] эксплуатанты вырашылі пракласці [[Вузкакалейная чыгунка|вузкакалейную дарогу]] да прыпынку [[Асэль]] на [[Чыгуначная лінія Амстэрдам-Зютфен|Усходняй чыгунцы (Oosterspoorweg)]], па якой падвозілі будматэрыялы з іншых рэгіёнаў Нідэрландаў. Мясцовасць &quot;выраўнавалі&quot;, г.зн. уся расліннасць была выдаленая так, каб можна было мець неглушымае &quot;кола вяшчання&quot; ('zendcirkel'). 
Калі перавозка грузаў інтэнсыфікавалася, да станцыі Коатвейк была пракладзена [[Еўрапейская каляіна|звычайная каляіна]], гэтак жа на Усходняй чыгунцы. Гэтае адгалінаванне існавала да [[1947]]. Сёння па траекторыі гэтай чыгуначнай лініі пакладзена асфальтаваная дарога: заходні адрэзак дарогі Radioweg (Радыёшлях).

Была збудаваная вялікая [[антэна]], якая складалася са злучаных адзін з адным медных [[кабель|кабеляў]], якія падвесілі на шасці 212 метровых [[шчогла]]х, і медных кабеляў пад зямлёй. У сэрцы гэтай сістэмы пабудавалі радыёстанцыю. Яна размяшчалася ў будынку з [[жалезабетон]]у, які спраектаваў [[архітэктар]] з [[Амстэрдам]]а [[Юліус Лутман]] (1890-1973). Лутман спраектаваў галоўны будынак, Будынак A, пад натхненнем ад [[сфінкс]]а, форму якога няцяжка адгадаць. З-за формы і памеру будынак часам таксама называюць 'саборам'.

==Выкарыстанне комплексу==

У [[1923]] [[PTT (Нідэрланды)|P&amp;T]], папярэдніца [[PTT (Нідэрланды)|P.T.T.]], пачала бяздротавую трансакіянскую [[тэлеграф]]ію на [[доўгія хвалі|доўгіх хвалях]]. Перадатчык нямецкай кампаніі [[Telefunken]] меў мянушку &quot;Доўгі Герыт&quot;. Гэтае імя паходзіла ад апошняй літары міжнароднага [[пазыўны сігнал|пазыўнога кода перадатчыка]] (PCG) і экстрэмальна вялікай [[даўжыня хвалі|даўжыні хвалі]], якую ён выкарыстоўваў (17,85 кіламетраў). Аднак шмат часу перадача на доўгіх хвалях не праіснавала: толькі каля двух гадоў. 28 лютага [[1928]] г. была ўсталяваная радыётэлефонная сувязь, прычым выкарыстоўваліся [[кароткія хвалі]]. Для гэтага, на пустцы побач з Хогх Бюйрло, прыблізна на 1½ км на паўдневы усход ад старога перадатчыка, былі пабудаваныя тры новыя будынкі са значна меншымі караткахвалевымі перадатчыкамі. 7 студзеня [[1929]] ў галаўной канторы тагачаснай P&amp;T у Гаазе каралева-маці [[Эма Вальдэк-Пірмонцкая|Эма]] (а не, як часта думаюць, [[Вільгельміна (каралева Нідэрландаў)|Вільгельміна]]) афіцыйна адкрыла радыётэлефонную сувязь для публікі. Пасля гэтай падзеі словы ''&quot;Hallo Bandoeng, hier Den Haag&quot; (&quot;Добры дзень, Бандунг, гэта Гаага&quot;)'' сталі легендарнымі. Цяпер жыхары Нідэрландаў маглі тэлефанаваць у Галандскую Ост-Індыю. Такія размовы былі цэлай падзеяй. Каб патэлефанаваць, трэба было прыйсці ў т.зв. &quot;індыйскую кабіну&quot; (Indië-cel) у тэлеграфнай канторы ў адным з чатырох самых буйных гарадоў Нідэрландаў і тады, за 33 [[Нідэрландскі гульдэн|гульдэны]], якія тады былі сапраўдным багаццем, можна было правесці размову мінімум на тры хвіліны, адзінаццаць гульдэнаў за кожную хвіліну звыш. У верасні [[1935]] для патрэб нацыі стаў выкарыстоўвацца 'ўзмоцнены' вяшчальны перадатчык, з даўжынёй хвалі 1875 метраў і магутнасцю 120 [[Ват|кілават]].

Падчас [[Другая Сусветная вайна|Другой Сусветнай вайны]] акупаваны немцамі даўгахвалевы перадатчык выкарыстоўваўся для аднабаковай сувязі з [[падводная лодка|падводнымі лодкамі]] [[Крыгсмарынэ]] ў [[Атлантычны акіян|Атлантычным акіяне]]. Таксама [[Вермахт]] размясціў на будынках прылады [[Супрацьпаветраная абарона|СПА]] і абсталяваў збудаванні P.T.T., сярод іншага, [[бамбасховішча]]мі. 6 і 7 красавіка [[1945]] года, пры набліжэнні канадскіх вызваленчых войскаў, шчоглы перадатчыка былі падарваныя. Таксама немцы знішчылі ўсю перадавальную апаратуру. Яны спрабавалі адным махам разбурыць і Будынак A, дазволіўшы шчогле зваліцца на яго зверху. Будынак з [[жалезабетон]]у аднак не атрымаў аніякай шкоды. Пасля вызвалення P.T.T. пачалі працу з новай апаратурай і шчогламі. Аднак, у [[Савецкая зона акупацыі Германіі|савецкай зоне акупацыі ў Германіі]] было знойдзена цэлым выкрадзенае абсталяванне перадатчыка. Чатырнаццаць вагонаў даставілі ў красавіку 1947 тэхніку назад на радыёстанцыю.

З развіццём новых [[Сувязь (тэхніка)|тэлекамунікацыйных]] тэхналогій, такіх як [[Штучны спадарожнік Зямлі|спадарожнікавая сувязь]], радыёстанцыя Коатвейк страціла сваю пазіцыю важнага пункта радыёсувязі. 14 кастрычніка [[1966]] г. паўночная з двух астатніх шчоглаў была знішчаная выбухам.

==Радыё-астранамічныя даследаванні==
У 50-я гады дваццатага стагоддзя P.T.T. заснавала арганізацыю &quot;Ionosfeer-onderzoek en Radio-Astronomie&quot; (Даследаванні іанасферы і радыёастраномія, IRA). Мэтай дадзенай арганізацыі было даследаванне пранікнення [[касмічнае выпраменьванне|касмічнага выпраменьвання]], у прыватнасці [[сонечная радыяцыя|сонечнай радыяцыі]], у [[Іанасфера|Іанасферу]], верхні слой [[атмасфера|атмасферы]]. Сувязь з дапамогай так званых кароткіх хваляў магчымая дзякуючы таму, што Іанасфера адлюстроўвае радыёсігнал на вялікія адлегласці. Пэўны клас [[Сонечны выбліск|выбухаў на Сонцы]], мае такі ўплыў на [[Планета Зямля|Зямлю]], што радыёсувязь парушаецца. P.T.T., у сувязі з гэтым, імкнулася як мага хутчэй выяўляць такога роду перашкоды, і пры 'пагрозе' радыёперадача хутка пераключалася на іншую даўжыню хвалі. Для гэтых мэтаў у некалькіх сотнях метраў на паўднёвы ўсход ад вёскі была ўсталяваная так званая [[Вюрцбург (радар)|Würzburg Riese]], пакінутая ў [[дзюна]]х [[Паўночнае мора|Паўночнага мора]] немцамі круцельная [[Парабалічная антэна|талерчатая антэна]].
 
На невялікай адлегласці ад яе была вырытая яма, у якой таксама была ўсталяваная [[парабалічная антэна]] (але стала спазіцыянаваная). Гэтая антэна служыла для даследавання [[Галактыка|галактык]] і арандавалася у IRA [[Нідэрландская арганізацыя фундаментальных навуковых даследаванняў|Арганізацыяй фундаментальных навуковых даследаванняў]] (Nederlandse Organisatie voor Zuiver-Wetenschappelijk Onderzoek). Сярод мноства вядомых [[астраном]]аў, важныя даследаванні з дапамогай гэтай устаноўкі правёў [[Ян Хендрык Оарт]] (Jan Hendrik Oort). Даследаванні на гэтым комплексе завяршыліся ў [[1955]].

==Змена прызначэння==
У сакавіку [[1980]] была знесена апошняя і самая вялікая шчогла (212 м вышынёй). У [[1999]] парк страціў усе функцыі перадатчыка. У [[2001]] з будынкаў была вынятая ўся перадаючая апаратура, пасля чаго ў [[2004]] па даручэнні дзяржавы кавалак зямлі быў выкуплены ў [[KPN]] (пераемніка P.T.T.) Службай зямельнага кіравання (Dienst Landelijk Gebied, DLG). Каля 400 з набытых 450 гектар былі непасрэдна перададзеныя Дзяржаўнай лясной управе, ўласніку надзела да 1918. 50 гектараў разам з прыблізна 15 рознымі неразбуранымі будынкамі засталіся ва ўласнасці DLG. Яны пачалі пошук новага ўласніка / аператара для будынкаў.

Працэс змены прызначэння які адбываўся ў перыяд з [[2004]] па [[2006]] завяршыўся без поспеху. З 1 студзеня [[2007]] пачаўся новы працэс, пад назвай 'Маршрут'. У 2007 было вызначана [[рамачнае пагадненне]]. Ранняй вясной [[2008]] дасягнута згода па пашыраным пагадненні (мадэлі перавагі). Мадэль перавагі апісвала якім патрабаванням павінен задавальняць новы ўласнік / аператар. Складанасць палягала ў знаходжанні балансу прыроды, культурнай каштоўнасці, умоў для наведвальнікаў і грашовага боку. Каб прадухіліць вялікі рух транспарту, лік прывабліваемых наведвальнікаў павінен быў заставацца абмежаваным да 150.000 у год.

У пачатку лістапада 2008 г. т.зв. Адміністрацыйная кіруючая камісія радыёстанцыі Коатвейк (Bestuurlijke Begeleidingscommissie Radio Kootwijk, BBC), прызначыла Дзяржаўную лясную ўправу (Staatsbosbeheer, SBB) распарадчыкам і ўласнікам комплексу. 20 лістапада большасць партый у [[Апелдорн]]скай муніцыпальнай радзе падтрымалі гэты план. Сельскі савет [[Радыё Коатвейк (вёска)|Радыё Коатвейк]] аднёсся да плану з энтузіязмам, гэтак жа ён быў падтрыманы і самой Дзяржаўнай лясной управай. SBB заявіла, што да [[2014]] ім спатрэбіцца па шэсцьсот тысяч у год для часовага кіравання будынкамі станцыі і тады іх можна будзе [[Рэнтабельнасць|рэнтабельна]] эксплуатаваць разам з сумежнай зямлёй доўгі час. З гэтай мэтай разглядаліся разнастайныя спосабы выкарыстання галоўнага будынка, у тым ліку [[музей|музейныя функцыі]]. Таварыства спадчыны падлічыла, што для рэстаўрацыі будынкаў неабходна ад 20 да 30 мільёнаў [[еўра]]. 10 снежня [[2009]] г. Дзяржаўная лясная ўправа набыла радыёкомплекс за 1 еўра ў Службы зямельнага кіравання, т.ч. надзел па сканчэнні стагоддзя вярнуўся да першапачатковага ўласніка. Дагавор куплі быў падпісаны на ўрачыстай цырымоніі ў Будынку A.

18 лютага [[2010]] года муніцыпальная рада [[Апелдорн]]у пастанавіла, што радыёстанцыя і вёска [[Радыё Коатвейк (вёска)|Радыё Коатвейк]] павінны стаць гістарычным раёнам пад аховай дзяржавы.

==Адкрыццё пляцоўкі==
Пад канец [[2005]] чатырохкіламетровы плот вакол былой радыёстанцыі быў знесены, і ўпершыню за 80 гадоў пешыя турысты, веласіпедысты і дзікія жывёлы зноў атрымалі свабодны доступ у гэтую частку Велюве агульнай плошчай 450 гектараў.

Пасля адкрыцця парку мелі месца некалькі інцыдэнтаў. У сакавіку [[2006]] па невядомай прычыне цалкам быў знішчаны агнём Будынак H, або Гатэль Радыё Коатвейк (таксама як і Будынак A, пабудаваны па праекце [[Юліус Лутман|Лутмана]]). У канцы красавіка тое ж самае адбылося з будынкам F, былым адміністрацыйным будынкам.

==Збудаванні радыёстанцыі==
Радыёстанцыя складалася з наступных будынкаў:
*Будынак перадатчыка (Будынак A + прыбудовы)
*Будынкі караткахвалевых перадатчыкаў C, D і E
*Будынак H, былы [[гатэль]]
*Будынак F, адміністрацыйны будынак
*[[Воданапорная вежа|Воданапорныя вежы]] пры Радыёшляху
*Два [[помпа]]вых будынка ля Радыёшляху 3-9
*Будынак P, Утрэхтскі склад
*Будынак G цэх зборкі перадатчыкаў
*Гаражы C (Радыёшлях)
*Буда брамніка
*Будынак [[трансфарматар]]а 50 [[Вольт|КВ]]

==У культуры==
Галоўны будынак былога комплексу перадатчыкаў, Будынак A, з'яўляецца дзяржаўным [[помнік]]ам. Будынак у стылі [[арт-дэко]], са скульптурамі [[Хендрык ван дэн Эйндэ|Хендрыка ван дэн Эйндэ]] (Hendrik van den Eijnde) ўяўлячы сабой сумесь амстэрдамскай і берлінскай школ, захапляў фантазіі артыстаў, мастакоў і тэатральных труп.
* Будынак служыў ў якасці дэкарацый для амерыканскага фільма ''Mindhunters / [[Паляўнічыя за розумам (2004)]]'' і нідэрландскага фільма ''Ver van familie / [[Далёка ад сям'і]]'' (зняты ў 2007).
* У [[2007]] студыяй Wudenshu быў зняты відэакліп ''Satellites'' для нідэрландскага альтэрнатыўнага рок-гурта [[Autumn]].
* Дуэт з [[Волендам]]а [[Nick &amp; Simon]] зняў відэакліп для сінгла ''[[Kijk omhoog (2007)]]''.
* У снежні [[2007]] сцэнічная група [[Oostpool]] выкарыстоўвала будынак для правядзення пастаноўкі ''&quot;Свая Кроў&quot; (Eigen Bloed)''.
* У сакавіку [[2008]] ў галоўным будынку праводзілася [[Міжнароднае трыенале Апелдорн 2008]]; 11 чэрвеня ў прысутнасці [[Беатрыкс|каралевы Беатрыкс]] прайшло адкрыццё [[трыенале]].
* Дзіцячая стужка ''&quot;Мега Мінды і кандытарскі барон&quot; (Mega Mindy en de Snoepbaron)'' часткова знятая на гэтай пляцоўцы. На постэры і ў самім фільме можна пабачыць Будынак A.
* Фотаздымак Будынку A, зроблены [[Антон Карбэйн|Антонам Карбэйнам]] (Anton Corbijn), размешчана на вокладцы альбома поп-гурта [[BLØF]] ''[[Alles Blijft Anders (2011)]]''.
* Нідэрландскі ілюстратар, графічны мастак і мультыплікатар [[Юст Веркамп]] (Joost Veerkamp), які зафіксаваў у малюнках шмат гістарычных будынкаў у Нідэрландах, зрабіў гэта таксама і з Будынкам A.
* Нідэрландская стужка [[2012]] года ''Quantum Zeno / Эфект Зянона'' Іва ван Арта і Дана Віндхорста часткова знятая ўнутры Будынку А і перад ім, а таксама ля воданапорных вежаў.

==Спасылкі==
* [http://www.radiokootwijk.com radiokootwijk.com]

{{Ізаляваны артыкул}}

[[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Нідэрландаў]]
[[Катэгорыя:Радыёстанцыі Нідэрландаў]]</text>
      <sha1>h2r8g6cwgjts238qi0iglulofkwf4zw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Тона</title>
    <ns>0</ns>
    <id>167354</id>
    <revision>
      <id>5120477</id>
      <parentid>5019183</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burzuchius</username>
        <id>31505</id>
      </contributor>
      <comment>арфаграфія</comment>
      <origin>5120477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6703" sha1="t11qo9ek3bnoa8bghgqcm7l7hergdsn" xml:space="preserve">{{адзінка вымярэння}}
'''Тона''' ({{lang-fr|tonne}}, ад сяр.-стаг. {{lang-la|tunna}} — бочка) — назва некаторых адзінак вымярэння [[Вага|вагі]], [[Маса|масы]] і [[аб’ём]]у.

* Тона ('''метрычная тона''') = 10 цэнтнераў = 1000 [[Кілаграм|кілаграмаў]]. Беларускае пазначэнне: '''т'''; міжнароднае: '''t'''. Пазасыстэмная адзінка, у Беларусі дапушчана да выкарыстання нараўне з адзінкамі Міжнароднай сістэмы адзінак (СІ) без абмежавання тэрміну і вобласці прымянення.
* Амерыканская тона (кароткая тона) = 907,18474 кілаграмаў.
* Англійская тона (доўгая тона) = 1.016,0469088 кілаграмаў.
* Рэгістравая тона — адзінка, якой у суднаходстве вымяраюць аб’ём памяшкання, які можа быць занятым пад карысны груз. Роўная 2,83 м³.
* Фрахтавая тона — адзінка вымярэння памеру фрахту. Для цяжкіх і кампактных грузаў роўная 1016,0469088 кг, а для лёгкіх і аб’ёмных грузаў — 1,12 м³.

== Адзінкі масы ==

Сухая тона таксама пазначае вагу, але такога рэчыва, якое была высушана да адносна нізкага, кансістэнтнага ўзроўню ўтрымання вільгаці (чыстая вага). Можа выкарыстоўвацца для такіх рэчываў, як [[шлам]], [[Пульпа (сумесь)|пульпа]], [[кампост]] і падобныя сумесі, у якіх цвёрды матэрыял замочаны у вадзе або раствораны вадой. Калі рэчыва знаходзіцца ў сваім натуральным, мокрым стане, то прымяняецца назва «тона вільготнага матэрыялу».

== Агульнапрынятыя скарачэнні ==

У горназдабыўной прамысловасці [[ЗША]] скарачэнне ў выглядзе вялікай літары 'T' выкарыстоўваецца для аддзялення традыцыйнай тоны ад мэтрычнай тоны, але 'T' таксама можа быць скарачэннем ад «[[Тэсла (адзінка вымярэння)|тэсла]]». Скарачэнне ў выглядзе малой літары 't' традыцыйна выкарыстоўваецца як для англійскай і амерыканскай тоны, так і для мэтрычнай тоны.

Прапісная літара 'T' раней выкарыстоўвалася таксама для абазначэння тона-сілы, у той час як маленькая літара 't' пазначала тону як адзінку масы.

== Адзінкі аб’ёму ==

Тона водазмяшчэння — гэта адзінка вымярэння аб’ёму, якая выкарыстоўваецца для разліку водазмяшчэння судна. Калі водазмяшчэннем называюць грузападымальнасць карабля, то маюць на ўвазе аб’ём вады, выцесненай суднам, памножаны на яе шчыльнасць і вымяраны ў англійскіх тонах (тонах водазмяшчэння). Тона водазмяшчэння — аб’ём вады, які важыць адну тону. Гэта эквівалентна каля 0,97 м³ вады.

Адна фрахтавая тона — каля 1,13 м³. Яна паказвае аб’ём грузавога аўтамабіля, цягніка ці іншага сродку перавозкі. Раней выкарыстоўвалася і для караблёў, цяпер жа выкарыстоўваецца рэгістравая тона, якая адпавядае 2,83 м³.

Раней у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]] выкарыстоўвалася такая адзінка вымярэння, як вадзяная тона, якая была эквівалентная 1,02 м³. Гэта быў аб’ём, займаны масай адной англійскай тоны [[Вада|вады]].

== Адзінкі энергіі ==

[[Файл:Nukecloud.png|міні|справа|Вышыня ядзернага грыба у залежнасці ад энергіі]]

* тона у трацілавага эквівалента — адзінка вымярэння энергіі, роўная 4,184·10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; [[Джоўль (адзінка вымярэння)|Дж]] або 10&lt;sup&gt;9&lt;/sup&gt; тэрмахімічных калорый (адна гігакалорыя); вызначаецца як колькасць энергіі, вылучаюцца пры дэтанацыі 1 тоны трынітраталуол (ТНТ). Пры дэтанацыі кілатоны або мегатоны трацілу вылучаецца адпаведна 4,184·10&lt;sup&gt;12&lt;/sup&gt; або 4,184·10&lt;sup&gt;15&lt;/sup&gt; Дж. Вымярэння у трацілавым эквіваленце могуць выкарыстоўвацца для апісання сілы ядзернай зброі або ў сейсмалогіі.

* тона умоўнага паліва (т.у.п.) — адзінка вымярэння энергіі, роўная 2,93·10&lt;sup&gt;10&lt;/sup&gt; Дж; вызначаецца як колькасць энергіі, што вылучаецца пры згаранні 1 тоны паліва з цеплатворнай здольнасцю 7000 ккал/кг (адпавядае тыповай цеплатворнай здольнасці каменнага [[Вугаль|вугалю]]).

== Гл. таксама ==
* [[Кілаграм]]
* [[Цэнтнер]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/БелЭн|15|То́на||486—487}}
* {{ВСЭ3|То́нна|26|75}}

{{Адзінкі СІ}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Адзінкі вымярэння масы]]
[[Катэгорыя:Адзінкі вымярэння аб’ёму]]</text>
      <sha1>t11qo9ek3bnoa8bghgqcm7l7hergdsn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Жан Бясстрашны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209204</id>
    <revision>
      <id>5120423</id>
      <parentid>5118094</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:42:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13406" sha1="1a41iu7xgowkuf7bvnvdy3ry22vnsdj" xml:space="preserve">{{не блытаць|Бясстрашны Жано}}
{{Дзяржаўны дзеяч
| імя        = Жан Бясстрашны
| арыгінал імя     = {{lang-fr|Jean sans Peur}}
| выява        = John the Fearless D of Burgundy.jpg
| шырыня    = 
| апісанне выявы            = Жан Бясстрашны
| пасада          = [[Спіс графаў і герцагаў Невера|граф]] [[Графства Невер|Невера]]
| сцяг               = Blason maison fr de Nevers.svg
| перыядпачатак       = [[1384]]
| перыядканец        = [[1404]]
| папярэднік     = [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыта Фландрская]] і [[Філіп II Смелы]]
| пераемнік           = [[Філіп II (граф Невера)|Філіп Бургундскі]]
| пасада_2        = [[граф Шарале]]
| сцяг_2             = Blason Charolais.svg
| перыядпачатак_2     = [[1404]]
| перыядканец_2      = [[1410]]
| папярэднік_2   = [[Філіп II Смелы]]
| пераемнік_2         = [[Філіп III Добры]]
| пасада_3        =  [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцаг]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундыі]]
| сцяг_3             = Blason fr Bourgogne.svg
| перыядпачатак_3     = [[1404]]
| перыядканец_3      = [[1419]]
| папярэднік_3   = [[Філіп II Смелы]]
| пераемнік_3         = [[Філіп III Добры]]
| пасада_4        = граф [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]]
| сцяг_4             =  Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| перыядпачатак_4       = [[1405]]
| перыядканец_4        = [[1419]]
| папярэднік_4    = [[Філіп II Смелы]]
| пераемнік_4          = [[Філіп III Добры]]
| пасада_5        =  граф [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]], і [[Артуа]]
| сцяг_5             = Blason Comte-de-Flandre.svg
| сцяг2_5            = Blason comtes fr d'Artois 1.svg
| перыядпачатак_5     = [[1405]]
| перыядканец_5      = [[1419]]
| папярэднік_5   = [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыта Фландрская]] і [[Філіп II Смелы]]
| пераемнік_5         = [[Філіп III Добры]]
| дата нараджэння      = 
| месца нараджэння     = 
| дата смерці        = 
| месца смерці       = 
| род                = 
| бацька               = 
| маці               = 
| жонка            = 
| дзеці               = 
| аўтограф           = 
}}
'''Жан Бясстрашны''' ({{lang-fr|Jean sans peur}}; {{ДН|28|5|1371}}, [[Дыжон]] — {{ДС|10|9|1419}}, [[Мантро-Фо-Ёна|Мантро]]) — [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцаг]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундскі]] з [[1404]] года з [[Бургундская галіна дынастыі Валуа|бургундскай галіны дынастыі Валуа]].

== Юнацкасць ==
Нарадзіўшыся ў [[Дыжон]]е, Жан быў сынам герцага Бургундыі [[Філіп II Смелы|Філіпа II Смелага]] і [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыты III Фландрскай]]&lt;ref name=&quot;Вікікрыніца МЭСБЕ&quot;&gt;{{ВТ-МЭСБЕ|Иоанн (князья и короли)}}&lt;/ref&gt;. Як іх прамы спадчыннік, ён выкарыстоўваў тытул [[Спіс графаў і герцагаў Невера|графа Невера]] з 1384 па 1405 года. Пасля свайго ўзыходжання на прастол Жан саступіў гэты тытул свайму брату Філіпу.

У 1385 годзе Жан ажаніўся з [[Маргарыта Баварская, 1363—1423|Маргарытай Баварскай]], дачкой [[Альбрэхт, граф Галандыі|Альбрэхта Баварскага]], графа Галандыі і Генегау, для ўзмацнення сваіх пазіцый у Галандыі, пасля адмены сваёй жаніцьбы на стрыечнай сястры Кацярыне Французскай, дачцэ караля Францыі [[Карл V Мудры|Карла V]].

Перад узыходжаннем на трон [[герцагства Бургундыя]] Жан на чале французскіх [[крыжакі|крыжакоў]] выступіў на дапамогу венгерскаму каралю [[Сігізмунд I Люксембургскі|Жыгімонту]] супраць [[туркі|турак]]. 25 верасня 1396 года ў [[Бітва пры Нікопале, 1396|бітве пад Нікопалем]] ён ваяваў з такім запалам і адвагай, што яму далі мянушку Бясстрашны ({{lang-fr|Sans-Peur}}). Нягледзячы на асабістую доблесць, узяты туркамі ў палон і павінен быў унесці выкуп у 200 000 дукатаў, у выніку выплачаны бацькам Жана.

== Канфлікт з Людовікам Арлеанскім ==
[[Выява:Karte Haus Burgund 2.png|thumb|left|230 px|Герцагства Бургундыя падчас кіравання Іаана Бясстрашнага]]
Герцагам Бургундскім Жан стаў пасля смерці свайго бацькі, у [[1404]] годзе. Ад апошняга ён атрымаў у спадчыну і варожасць да [[Арлеанскі дом|Арлеанскага дому]], у якіх аспрэчваў уплыў пры двары псіхічнахворага французскага караля [[Карл VI Валуа|Карла VI]]. Яго галоўны супернік, брат караля, герцаг [[Людовік Арлеанскі]], якога Жан ненавідзеў, падазраючы яго ў любоўнай сувязі са сваёй жонкай, спрабаваў наладзіць адносіны з каралевай Францыі [[Ізабела Баварская|Ізабелай Баварскай]] і магчыма, стаць яе каханым. Герцаг Бургундыі здолеў атрымаць прызначэнне ў адпаведнасці з каралеўскім дэкрэтам — на працягу аднаго з перыядаў «адсутнасці» караля, калі праявілася яго разумовая хвароба — як апякун [[дафін]]а і дзяцей караля. Гэта не палепшыла адносіны паміж імі.

Неўзабаве абодва канкурэнта перасталі саромецца адкрытых пагроз у адрас адзін аднаго. Іх дзядзька [[Жан, герцаг Берыйскі|герцаг Жан Берыйскі]] забяспечыў клятву аб урачыстыі ўзгадненні, але праз тры дні, 23 лістапада 1407 года герцаг Людовік Арлеанскі быў забіты на вуліцы [[Парыж]]а. Ён падвергся нападу пасля спынення свайго каня групай мужчын, якія забралі яго зброю, зрабіўшы герцага безабаронным. Замоўцам лічыўся герцаг Бургундыі, і ў гэтым ніхто не сумняваўся, збо ён сам прызнаў свой удзел, абвясціўшы, што гэта было дапушчальным актам «тыраназабойства».

Пасля ўцёкаў з Парыжа і некалькіх сутыкненняў з арманьякамі, Жан здолеў вярнуць давер караля. У [[1409]] годзе спадчыннікі герцага Арлеанскага вымушаны былі з ім прымірыцца ([[Шартрскі дагавор]]), і кароль прабачыў усе злачынствы герцага Бургундскага. Пазнейшы ўказ аднавіў апякунства Жана над дафінам. Жан ажаніў свайго спадчынніка [[Філіп III Добры|Філіпа Добрага]] на Мішэль Французскай, дачцэ Карла VI. Таксама герцаг не забываў пра важнасць сярэдняга класа гандляроў і ўніверсітэт Парыжа.

Пасля спрэчкі з арлеанцамі, вырашанай на яго карысць, Жан не мог пачувацца ў лёгкім становішчы. Сын і спадчыннік Людовіка, [[Карл (герцаг Арлеанскі)|Карл]] сабраў саюзнікаў, сярод якіх быў [[Бернар VII д'Арманьяк]], каб падтрымаць сван прэтэнзіі на вяртанне канфіскаванай у яго ўласнасці. Мір быў урачыста заключаны ў 1410 годзе, і Жан вярнуўся ў Бургундыю. Арманьякі не былі задаволены сваёй палітычнай уладай, і пасля таго, як адбыўся шэраг бунтаў і нападаў на гараджан, Жан быў адкліканы ў сталіцу, затым пасланы назад у Бургундыю ў 1413 годзе.

== Канфлікт з дафінам ==
[[Выява:Assassinat du duc de Bourgogne.png|thumb|left|225px|Забойства Жана Бясстрашнага на мосце ў Мантэро]]

Праз два гады, войскі Жана прыступілі да аблогі Парыжа. 30 мая 1418 года ён захапіў горад, дзе надзвычай жорстка праследаваў сваіх праціўнікаў [[арманьякі|арманьякаў]]. Аднак дафіну, будучаму каралю [[Карл VII (кароль Францыі)|Карлу VII]] удалося ўцячы з горада. Жан размясціўся ў Парыжы і абвясціў сябе абаронцам караля.

Хоць і не з’яўляючыся адкрытым саюзнікам [[англічане|англічан]], Жан не зрабіў нічога для прадухілення здачы Руана ў 1419 годзе. З акупаванай англічанамі паўночнай Францыяй і Парыжам, занятым Бургундыяй, дафін спрабаваў заключыць пагадненне з Жанам. Яны сустрэліся ў ліпені і пакляліся выконваць мір на мосце Поўлі, побач з [[Мелён]]ам. На падставе таго, што мір не быў дастаткова падмацаваны сустрэчай у Пойлі, новая сустрэча была прызначана на 10 верасня 1419 года на мосце ў [[Мантэро-Фо-Ён|Мантэро]].

Жан Бясстрашны прыбыў са сваім эскортам для ўдзелу ў дыпламатычнай сустрэчы. Але на гэтым спатканні Жан быў забіты рыцарамі са світы дафіна, якімі камандваў граф [[Тангі III дзю Шатэль|Тангі дзю Шатэлем]] і [[Гіём II дэ Лара, віконт дэ Нарбон|віконт дэ Нарбон]]. Яму адсеклі левую руку, якой ён інстыктыўна закрыўся ад удару, а затым рассеклі чэрап да самага падбародка. Тыя ж раны і той жа зброяй былі нанесены дванаццаць гадоў назад Людовіку Арлеанскаму.

Пахаваны герцаг быў у [[Дыжон]]е. Сын і пераемнік Жана, [[Філіп III Добры]], стаў мсціўцам за забойства бацькі, заключыўшы саюз з англічанамі.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{ВТ-ЭСБЕ|Иоанн Неустрашимый}}

{{Продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Герцагі бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы неверскія]]
[[Катэгорыя:Графы фландрскія]]
[[Катэгорыя:Графы д’Артуа]]
[[Катэгорыя:Графы бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы Шарале]]
[[Катэгорыя:Бургундская галіна дынастыі Валуа]]
[[Катэгорыя:Постаці Стагадовай вайны]]</text>
      <sha1>1a41iu7xgowkuf7bvnvdy3ry22vnsdj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Філіп II Смелы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>209210</id>
    <revision>
      <id>5120422</id>
      <parentid>5118095</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:41:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Герб Бургундыі (&quot;Bourgogne&quot;) @правильный файл</comment>
      <origin>5120422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19252" sha1="jgtlg5e660loyw24l2mdvh71bv495pz" xml:space="preserve">{{цёзкі|Філіп Бургундскі}}
{{Дзяржаўны дзеяч
| імя = Філіп II Смелы
| арыгінал імя = {{lang-fr|Philippe le Hardi}}
| выява = Flemish School - Lille - Philip II, Duke of Burgundy.jpg
| шырыня =
| апісанне выявы =
| пасада = [[Спіс герцагаў Бургундыі|герцаг]] [[Герцагства Бургундыя|Бургундыі]]
| сцяг = Blason fr Bourgogne.svg
| перыядпачатак = [[1363]]
| перыядканец = [[1404]]
| папярэднік = [[Іаан II Добры|Іаан II]]
| пераемнік = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_2 = граф [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]], і [[Артуа]]
| сцяг_2 = Blason Comte-de-Flandre.svg
| сцяг2_2 = Blason comtes fr d'Artois 1.svg
| перыядпачатак_2 = [[1384]]
| перыядканец_2 = [[1404]]
| папярэднік_2 = [[Людовік II, граф Фландрыі|Луі II Мальскі]]
| пераемнік_2 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_3 = граф [[Графства Рэтэль|Рэтэля]]
| сцяг_3 = Blason comtes de Rethel.svg
| перыядпачатак_3 = [[1384]]
| перыядканец_3 = [[1393]]
| папярэднік_3 = [[Людовік II, граф Фландрыі|Луі II Мальскі]]
| пераемнік_3 = [[Антуан, герцаг Брабанта|Антуан Бургундскі]]
| пасада_4 = граф [[Бургундыя (графства)|Бургундыі]]
| сцяг_4 = Blason comtes palatins de Bourgogne.svg
| перыядпачатак_4 = [[1384]]
| перыядканец_4 = [[1404]]
| папярэднік_4 = [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыта III]]
| пераемнік_4 = [[Іаан Бясстрашны]]
| пасада_5 = граф [[Графства Шарале|Шарале]]
| сцяг_5 = Blason Charolais.svg
| перыядпачатак_5 = [[1391]]
| перыядканец_5 = [[1404]]
| папярэднік_5 = [[Бернар VII д’Арманьяк]]
| пераемнік_5 = [[Іаан Бясстрашны]]
| дата нараджэння = 
| месца нараджэння = 
| дата смерці = 
| месца смерці = 
| род = 
| бацька = 
| маці = 
| жонка = 
| дзеці = 
| аўтограф =
}}
'''Філіп II Смелы''' ({{lang-fr|Philippe II de Valois le Hardi}}; {{Дата нараджэння|7|1|1342}}, [[Пантуаз]] — {{Дата смерці|27|4|1404}}, [[Хале, Бельгія]]) — заснавальнік [[герцагства Бургундыя|герцагства Бургундскага]]. Быў чацвёртым сынам (з чатырнаццаці дзяцей) караля [[Каралеўства Францыя|Францыі]] [[Іаан II Добры|Іаана II]]. Прадстаўнік малодшай галіны дынастыі [[Капетынгі|Капетынгаў]]. Прапрапраўнук караля Францыі [[Людовік IX Святы|Людовіка IX Святога]] па прамой мужчынскай лініі.

== Юнацкасць ==
[[Выява:Arms of the Duke of Burgundy (1364-1404).svg|thumb|left|125 px|''Герб Філіпа Смелага пасля 1363 г.'']]
Народжаны ў 1342 годзе, Філіп атрымаў мянушку «Смелы» ў 1356 годзе, пасля [[бітва пры Пуацье, 1356|бітвы пры Пуацье]], падчас якой, ваюючы рука ў руку са сваім бацькам, адзіны не кінуў таго ў крытычную хвіліну. Вынікам бітвы стала паланенне [[Іаан II Добры|Іаана II]] [[Англія|англічанамі]], пад камандваннем [[Эдуард Чорны Прынц|«Чорнага Прынца» Эдуарда]]. Філіп суправаджаў бацьку ў Англію.

Ён стаў першым герцагам [[Турэнь|Турэні]] ў 1360 годзе, у якасці ўзнагароды за свае дзеянні пры Пуацье, але ў 1363 годзе вярнуў тытул кароне, атрымаўшы замест гэтага герцагства Бургундскае, якое перайшло да Іаана II пасля смерці [[Філіп I Руўрскі|Філіпа Руўрскага]] ў 1361 годзе. У канцы таго ж года стаў першым [[Пэр Францыі|пэрам Францыі]]. Філіп кіраваў герцагствам аж да сваёй смерці&lt;ref&gt;''Vaughan, Richard''. Philip the Bold: the formation of the Burgundian state. — The Boydell Press, 2002. — 3.&lt;/ref&gt;.

У [[1369]] годзе Філіп узяў у жонкі [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарыту]], удаву Філіпа Руўрскага, дачку графа [[Людовік II Мальскі|Людовіка II Фландрскага]] — герцагіню [[герцагства Брабант|Брабанта]] і [[герцагства Лімбург|Лімбурга]], графіню [[Фландрыя (графства)|Фландрыі]], [[Артуа]], [[графства Невер|Невера]], [[Рэтэль|Рэтэля]], маркграфіню [[Антверпен]]а, сеньёру [[Мехелен|Маліна]]. У якасці пасагу Філіп далучыў усе землі сваёй жонкі да Бургундыі. Смерць цесця ў 1384 годзе прынесла герцагу — мужу яго дачкі-спадчынніцы — вялікія багацці і землі.

== Дзейнасць у Францыі ==
[[Выява:Capture Jean le Bon.jpg|thumb||left|230 px|Філіп Смелы разам са сваім бацькам у бітве пры Пуацье.]]
У [[1380]] годзе, пасля смерці [[Карл V Мудры|Карла V]], яго спадчыннікам стаў дванаццацігадовы сын — [[Карл VI Валуа|Карл VI]]. Для новага караля — фактычна яшчэ дзіцяці, быў створаны [[Рэгент|рэгенцкі савет]], у склад якога ўваходзілі: [[Людовік I Анжуйскі]], Філіп II Смелы, [[Жан, герцаг Берыйскі|герцаг Берыйскі Жан]] і [[Людовік II дэ Бурбон]]. Рэгенцтва прадоўжылася аж да 1388 года, Філіп заняў у савеце дамінуючую ролю: Луі Анжуйскі змагаўся за [[Неапалітанскае каралеўства|Неапаль]] да сваёй смерці ў 1384 годзе, а Жан цікавіўся галоўным чынам [[Лангедок]]ам і асабліва займаўся палітыкай; Луі дэ Бурбон адыграў малую ролю ў савеце з-за сваёй індывідуальнасці (ён выявіў прыкметы разумовай няўстойлівасці) і статусу (ён не быў сынам караля).

Эпоха ўсеўладдзя (1380—1388) дзядзькоў Карла VI характарызавалася непадзельным разгулам асабістых амбіцый прынцаў крыві&lt;ref name = &quot;bien&quot;&gt;
{{артыкул
|аўтар = France Perrin.
|загаловак = Charles VI le Bien-Aime ou le Fol
|спасылка = http://www.lib.ru
|выданне = Dictionnaire d`Histoire de France
|тып = Сб
|месца = Paris
|выдавецтва =
|год =
|том =
|нумар =
|старонкі =
}}
&lt;/ref&gt;. Неапалітанскі паход (1382—1384) Людовіка I Анжуйскага, фландрскі паход Філіпа Смелага, мецэнацтва Жана Берыйскага аплачваліся з каралеўскай казны, таксама велізарныя сродкі былі апрача іншага выкінуты на няўдалую экспедыцыю ў Англію. Перамога пры Роазенбеку мала што дала французскай кароне. Для таго, каб аплаціць неабходныя на вядзенне вайны і амбіцыі прынцаў крыві расходы, былі рэзка падняты ўскосныя падаткі і зноў уведзены падымны падатак. Паўстанні ў Парыжы, Руане, Рэймсе былі падушаны з неверагоднай жорсткасцю, на мяцежныя гарады былі накладзены буйныя штрафы.

З 1379 па 1382 года Філіп распачаў паход з мэтай аказаць дапамогу цесцю графу Фландрскаму, у якім прыняў удзел і кароль. У кастрычніку ў [[Арас]]е было сабрана 10 тыс. конных воінаў, да якіх далучыліся арбалетчыкі і пехацінцы. Мост цераз раку [[Лее|Ліс]] быў разбураны, коштам велізарнага напружання французам удалося пераправіцца на іншы бок уброд ці аднавіўшы падручнымі сродкамі мост і захапіць першы фламандскі горад Камін. У наступнай бітве пад Роазебекам кароль ірваўся ў бітву, спрабуючы прыняць удзел у рукапашнай як просты салдат, ад чаго герцаг Бургундскі насілу здолеў яго ўтрымаць. Французы атрымалі поўную перамогу, пасля чаго вайна была практычна скончана. Некалькі фландрскіх гарадоў былі разрабаваны, на астатнія накладзены высокія мыты і штрафы, якія часам пераўзыходзілі ў чатыры разы тое, што прынята было плаціць пры ранейшых валадарах.

[[Выява:Karte Haus Burgund 1.png|thumb||left|230 px|Герцагства Бургундскае падчас кіравання Філіпа II Смелага.]]
3 лістапада 1388 года Карл VI на пасяджэнні каралеўскага савета заявіў, што прымае ўладу ў свае рукі. Дзядзькі былі выдалены з савета, а іх патрабаванні кампенсацаваць выдаткі па кіраванні краінай пакінуты без увагі. Фактычна апатычны і слабахарактарны кароль перадаручыў уладу іншай прыдворнай партыі, якая атрымала назву «[[Мармузеты|мармузетаў]]» ({{lang-fr|Marmousets}}, «хлапчукі»). У яе склад уваходзілі: ([[Аліўе дэ Клісон]], Жан дэ В’ен, Жан ле Мерсье, Жан дэ Мантагю, Бюро дэ ла Рыўер). Гэта былі, галоўным чынам, саветнікі Карла V, якія засталіся ў баку і марылі вярнуцца да метадаў кіравання памерлага караля.

Прыступ вар’яцтва Карла VI у лесе пад Мансам дазволіў дзядзькам караля — Жану Берыйскаму, Філіпу II Смеламу Бургундскаму, Людовіку II Бурбонскаму — вярнуць сабе ўладу. Хоць ужо ў верасні 1392 года да Карла VI вярнуўся розум, гэта было толькі часовай перадышкай. Ужо ў наступным годзе прыступ паўтарыўся, у далейшым прыступы станавіліся ўсё больш частымі і працяглымі. Тым не менш, дзядзькам караля ўдалося стабілізаваць унутранае становішча краіны.

Філіп памёр 27 красавіка 1404 года ў Гале, [[Эно (графства)|графства Эно]] (сучасная Бельгія). Пераемнікам Філіпа стаў яго сын герцаг [[Іаан Бясстрашны]], які артымаў у спадчыну як землі ў [[Бургундскія Нідэрланды|Галандыі]], так і становішча ў Францыі.

== Вынікі кіравання ==
Стаўшы родапачынальнікам малодшага Бургундскага дому, Філіп II Бургундскі значна пашырыў склад і ўмацаваў становішча Бургундыі, пакінуўшы сваім спадчыннікам герцагам Бургундскім становішча самых уплывовых сеньёраў каралеўства, якія супернічалі ў магутнасці з каралямі Францыі.

Быў заступнікам мастацтвам, запрашаў у сваю сталіцу — [[Дыжон]] — найбольш выдатных мастакоў таго часу. Так, да прыкладу, клапаціўся над стварэннем герцагскай пахавальні, прызначыў гэту ролю абацтву [[Шанмоль]] у Дыжоне, запрасіўшы для працы над скульптурным аздабленнем знакамітага майстра — [[Клаўс Слютэр|Клауса Слютэра]].

== Асоба ==
[[Выява:Philippe le Hardi.jpg|thumb|Грабніца Філіпа Смелага ў [[Дыжонскі палац|Дыжонскім палацы]].]]
Філіп II славіўся сваёй любоўю да рыцарскіх забаў, быў вядомым знатаком жаночай прыгажосці. У адзенні імкнуўся да незвычайнай раскошы. Прыкладам можа паслужыць абавязковы [[плюмаж]] яго капялюша, які складаўся з 12 страўсіных пёраў, 2 пёраў фазана і 2 пёраў рэдкіх заморскіх птушак.

== Сям’я ==
У [[1369]] годзе Філіп ажаніўся з [[Маргарыта III (графіня Фландрыі)|Маргарытай Дамп’ер]] ([[1350]]—[[1405]]), дзеці:
* [[Іаан Бясстрашны]] ([[1371]]—[[1419]]), наступны герцаг Бургундскі;
* Маргарыта ([[1374]]—[[1441]]), жонка [[Вільгельм II Баварскі|Вільгельма IV]], [[граф Эно|графа Эно]], Галандыі і Зеландыі;
* [[Кацярына Бургундская|Кацярына]] ([[1378]]—[[1425]]), жонка герцага [[Леапольд IV, герцаг Аўстрыі|Леапольда IV Аўстрыйскага]];
* Бона ([[1379]]—[[1399]]);
* [[Марыя Бургундская, герцагіня Савоі|Марыя]] ([[1380]]—[[1428]]), жонка герцага [[Амадэй VIII|Амадэя VIII Савойскага]]
* [[Антуан, герцаг Брабанцкі|Антуан]] ([[1384]]—[[1415]]), граф Рэтэля, затым [[герцаг Брабанцкі]];
* [[Філіп II (граф Невера)|Філіп]] ([[1389]]—[[1415]]), [[граф Невера]] і Рэтэля.

У падрыхтоўцы шлюбаў сваіх дзяцей, Філіп у першую чаргу пераследваў дыпламатычныя і стратэгічныя мэты, якія будуць працягваць выкарыстоўвацца яго пераемнікамі ў Бургундыі аж да [[Максіміліян I Габсбург|імператара Максіміліяна I]]. Напрыклад, шлюб 1385 года яго сына [[Жан Бясстрашны|Іаана Бясстрашнага]] і [[Маргарыта Баварская, 1363—1423|Маргарыты Баварскай]], дачкі [[Альбрэхт, граф Галандыі|Альбрэхта Баварскага]], падрыхтавалі ў далейшым далучэнне Галандыі і Хайнаўта да герцагства Бургундыя. Выдаўшы сваіх дочак замуж за прадстаўнікоў дынастыі [[Вітэльсбахі|Вітэльсбахаў]], Філіпу ўдалося заключыць альянсы з [[Леапольд IV, герцаг Аўстрыі|аўстрыйскім]] і [[Амадэй VIII|савойскім]] герцагамі.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* A. Coville, «Francia. La guerra dei cent’anni (fino al 1380)», cap. XVI, vol. VI (Declino dell’impero e del papato e sviluppo degli stati nazionali) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;608-641.
* A. Coville, «Francia: armagnacchi e borgognoni (1380—1422)», cap. XVII, vol. VI (Declino dell’impero e del papato e sviluppo degli stati nazionali) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;642-672.
* Paul Fournier, «Il regno di Borgogna o d’Arles dal XI al XV secolo», cap. XI, vol. VII (L’autunno del Medioevo e la nascita del mondo moderno) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;383-410.
* Henry Pirenne, «I Paesi Bassi», cap. XII, vol. VII (L’autunno del Medioevo e la nascita del mondo moderno) della Storia del Mondo Medievale, 1999, pp.&amp;nbsp;411-444.
* Kitchin, George William, A History of France, Vol.1, Clarendon Press, 1849.
* The New International Encyclopædia, Vol.14, Ed. Daniel Coit Gilman, Harry Thurston Peck, Frank Moore Colby, Dodd Mead and Company, 1903.
* Vaughan, Richard, Philip the Bold: the formation of the Burgundian state, The Boydell Press, 2002.

{{Продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Герцагі бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы неверскія]]
[[Катэгорыя:Графы рэтэльскія]]
[[Катэгорыя:Графы фландрскія]]
[[Катэгорыя:Графы д’Артуа]]
[[Катэгорыя:Графы бургундскія]]
[[Катэгорыя:Графы Шарале]]
[[Катэгорыя:Бургундская галіна дынастыі Валуа]]
[[Катэгорыя:Постаці Стагадовай вайны]]
[[Катэгорыя:Герцагі Турэньскія]]</text>
      <sha1>jgtlg5e660loyw24l2mdvh71bv495pz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вітаўтас Сірыёс-Гіра</title>
    <ns>0</ns>
    <id>216044</id>
    <revision>
      <id>5120497</id>
      <parentid>4010424</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:39:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120497</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5070" sha1="bjnrrbaec1bmmiuodb59qf30evlg7hg" xml:space="preserve">{{Пісьменнік
 |Імя                  = Вітаўтас Сірыёс-Гіра
 |Арыгінал імя       = Vytautas Sirijos Gira
 |Выява          = 
 |Апісанне выявы = 
 |Імя пры нараджэнні     = Vytautas Gira
 |Псеўданімы           = Sirijos
 |Грамадзянства          = 
 |Род дзейнасці     = паэт, празаік, перакладчык
 |Гады актыўнасці      = 
 |Кірунак          = 
 |Жанр                 = [[верш]], [[раман]], [[аповесць]], [[апавяданне]]
 |Мова твораў    = 
 |Дэбют                = {{langi|lt|„Golas į ateitį“}} ([[1931]])
 |Вікісховішча            = 
 |Вікікрыніца             = 
}}
'''Ві́таўтас Сі́рыёс-Гі́ра''' ({{lang-lt|Vytautas Sirijos Gira}}; [[12 красавіка]] [[1911]], [[Вільнюс|Вільня]] — [[14 лютага]] [[1997]], [[Вільнюс]]) — [[Літва|літоўскі]] паэт, празаік, перакладчык; сын пісьменніка [[Людас Гіра|Людаса Гіры]]. ''Сірыёс'' — псеўданім, які стаў разам з прозвішчам літаратурным імем.

== Біяграфія ==
З [[1920]] года жыў у [[Каўнас]]е. У [[1931]] года скончыў Каўнаскую езуіцкую гімназію і ў тым жа годзе выпусціў першую кнігу вершаў «Гол у будучыню». У [[1931]]—[[1936]] гадах навучаўся медыцыне ва [[Універсітэт Вітаўта Вялікага|Універсітэце Вітаўта Вялікага]]. Працаваў журналістам, настаўнікам. У сталым узросце скончыў [[Віленскі ўніверсітэт]], атрымаў дыплом ([[1949]]) і працаваў урачом.

Жонка Альмоне Сірыёс-Гірэне (''Almonė Sirijos Girienė''), дачка Дануце Сірыёс-Гірайце (''Danutė Sirijos Giraitė''), сын Альгірдас Сірыёс-Гіра (''Algirdas Sirijos Gira'').

== Творчасць ==
Выпусціў некалькі зборнікаў вершаў і раманаў. Першы раман «Буэнас-Айрэс» ([[1956]]) распавядае пра даваенны Каўнас.

Аўтар п’ес. Суаўтар сцэнарыя кінастужкі «Адам жадае быць чалавекам» (суаўтар сцэнарыя і рэжысёр [[Жалакявічус, Вітаўтас|Вітаўтас Жалакявічус]]; [[1959]]).

Пераклаў на [[літоўская мова|літоўскую мову]] паэму [[Адам Міцкевіч|Адама Міцкевіча]] «[[Гражына]]», творы [[Міхаіл Міхайлавіч Зошчанка|Міхаіла Зошчанкі]], [[Міхаіл Міхайлавіч Кацюбінскі|Кацюбінскага]].

Творы перакладаліся на [[Нямецкая мова|нямецкую]], [[польская мова|польскую]], [[руская мова|рускую]], [[чэшская мова|чэшскую]], [[эстонская мова|эстонскую]] і іншыя мовы.

== Кнігі вершаў ==

* Golas į ateitį. Klaipėda, 1931.
* Širdys formaline. 1934.
* Mergaitės ir asonansai. 1935.
* Šešėliai nuo ekrano. 1937.
* Pro amžių bėgį. 1947.

== Зборнікі апавяданняў і аповесцей ==

* Žmonės iš didžiojo laivo. 1951.
* Susitikimas su Brunhilda. 1974.
* Aleksoto tiltas. 1979.

== Раманы ==

* Buenos Airės. Vilnius, 1956.
* Štai ir viskas. 1963.
* Voratinkliai draikės be vėjo. 1968.
* Raudonmedžio rojus. 1972.
* Bėgimas nuo šešėlio. 1975.
* Kai neliepsnojo tik vanduo. 1980.
* Kanarėlės. 1983.
* Nakties muzika. 1986.
* Paskutinis sekmadienis. 1989.

== П’есы ==
* Ponas Pirsonas jau nebegrįš: 4 veiksmų 7 paveikslų pjesė. Vilnius, 1953.
* Aštuntojo laivyno draugiškas vizitas: 4 veiksmų, 7 paveikslų pjesė. Vilnius, 1954.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [http://maironiomuziejus.lt/lt/maironiomuziejus/virtualios/sirijos-giros-rinkinys/ Maironis Lithuanian Literature Museum: Collection of Vytautas Sirijos Gira]
* [http://www.tekstai.lt/tekstai/sirijos/ Autobiografija. Golas į ateitį]
* [http://www.lle.lt/FMPro?-db=lle2004.fp5&amp;-format=detail.htm&amp;-lay=straipsnis&amp;-op=eq&amp;a=s&amp;-max=2147483647&amp;-recid=42089&amp;-find= Sirijos Gira, Vytautas]{{Недаступная спасылка}}{{ref-lt}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Сірыёс-Гіра}}
[[Катэгорыя:Літоўскамоўныя пісьменнікі]]
[[Катэгорыя:Літоўскамоўныя паэты]]
[[Катэгорыя:Пісьменнікі Літвы]]
[[Катэгорыя:Паэты Літвы]]</text>
      <sha1>bjnrrbaec1bmmiuodb59qf30evlg7hg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Явар (Дзятлаўскі раён)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251344</id>
    <revision>
      <id>5120483</id>
      <parentid>4997469</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3143" sha1="eh9x5bky8tkc7eq8h0gblzbzmzsdo92" xml:space="preserve">{{значэнні|Явар (значэнні)}}
{{НП-Беларусь
|статус                = вёска
|беларуская назва      = Явар
|вобласць              = Гродзенская
|раён                  = Дзятлаўскі
|сельсавет             = Вензавецкі
}}

'''Я́вар'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Javar}}, {{lang-ru|Явор}}) — [[вёска]] ў [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Вензавецкі сельсавет|Вензавецкага сельсавета]].

== Гісторыя ==
У 1624 годзе згадваецца ў складзе [[Вензавец]]кай воласці ва ўласнасці [[Сапегі|Сапегаў]]&lt;ref&gt;LMAB, ф. 16 спр. 203 ч. 3&lt;/ref&gt;.

З 1939 года ў БССР. У 1940—1954 гадах цэнтр [[Яварскі сельсавет|Яварскага сельсавета]]&lt;ref&gt;Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гродненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.&lt;/ref&gt;. Да [[13 ліпеня]] [[2007]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Гярбелевіцкі сельсавет|Гярбелевіцкага сельсавета]]&lt;ref&gt;[http://pravo.by/pdf/2007-194/2007-194(005-016).pdf Решение Гродненского областного Совета депутатов от 13 июля 2007 г. № 43 «О решении вопросов административно-территориального устройства Дятловского района»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190405113849/http://pravo.by/pdf/2007-194/2007-194(005-016).pdf |date=5 красавіка 2019 }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
{{Wikidata/Population}}

== Славутасці ==
* [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Явар)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] 1933 г.

== Вядомыя асобы ==

* [[Вадзім Леанідавіч Лакіза]] (нар. 1970) — беларускі археолаг.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вензавецкі сельсавет}}
{{Заліўка НП-Беларусь}}

[[Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дзятлаўскага раёна]]</text>
      <sha1>eh9x5bky8tkc7eq8h0gblzbzmzsdo92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120615</id>
      <parentid>5120483</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T03:25:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гісторыя */</comment>
      <origin>5120615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3203" sha1="tnsj7tg22va4wtvnk1jjo6uuf59wixp" xml:space="preserve">{{значэнні|Явар (значэнні)}}
{{НП-Беларусь
|статус                = вёска
|беларуская назва      = Явар
|вобласць              = Гродзенская
|раён                  = Дзятлаўскі
|сельсавет             = Вензавецкі
}}

'''Я́вар'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Javar}}, {{lang-ru|Явор}}) — [[вёска]] ў [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Вензавецкі сельсавет|Вензавецкага сельсавета]].

== Гісторыя ==
У 1624 годзе згадваецца ў складзе [[Вензавец]]кай воласці ва ўласнасці [[Сапегі|Сапегаў]]&lt;ref&gt;LMAB, ф. 16 спр. 203 ч. 3&lt;/ref&gt;.

З 1939 года ў БССР. У 1940—1954 гадах цэнтр [[Яварскі сельсавет|Яварскага сельсавета]]&lt;ref&gt;Указ Президиума Верховного Совета Белорусской ССР от 16 июля 1954 г. Об объединении сельских советов Гродненской области // Сборник законов Белорусской ССР и указов Президиума Верховного Совета Белорусской ССР: 1938—1955 гг. — Мн.: Изд. Президиума Верхов. Совета БССР, 1956. — 347 с.&lt;/ref&gt;.

З 1991 года ў незалежнай Беларусі. Да [[13 ліпеня]] [[2007]] года вёска ўваходзіла ў склад [[Гярбелевіцкі сельсавет|Гярбелевіцкага сельсавета]]&lt;ref&gt;[http://pravo.by/pdf/2007-194/2007-194(005-016).pdf Решение Гродненского областного Совета депутатов от 13 июля 2007 г. № 43 «О решении вопросов административно-территориального устройства Дятловского района»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20190405113849/http://pravo.by/pdf/2007-194/2007-194(005-016).pdf |date=5 красавіка 2019 }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
{{Wikidata/Population}}

== Славутасці ==
* [[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Явар)|Свята-Раства-Багародзіцкая царква]] 1933 г.

== Вядомыя асобы ==

* [[Вадзім Леанідавіч Лакіза]] (нар. 1970) — беларускі археолаг.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вензавецкі сельсавет}}
{{Заліўка НП-Беларусь}}

[[Катэгорыя:Вензавецкі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дзятлаўскага раёна]]</text>
      <sha1>tnsj7tg22va4wtvnk1jjo6uuf59wixp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Руда Яварская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>251484</id>
    <revision>
      <id>5120484</id>
      <parentid>4910295</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:28:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4786" sha1="mylmdpzpkanfryevfh60q65x3l6w4um" xml:space="preserve">{{НП-Беларусь
|статус                = вёска
|беларуская назва      = Руда Яварская
|вобласць              = Гродзенская
|раён                  = Дзятлаўскі
|сельсавет2            = Парэцкі
}}

'''Руда́ Я́варская'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гродзенская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Ruda Javarskaja}}, {{lang-ru|Руда Яворская}}) — [[вёска]] ў [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]], на рацэ [[Пад’яварка]]. За 25 км на паўднёвы захад ад г. Дзятлава, 100 км ад Гродна, 38 км ад чыгуначнай станцыі Наваельня. Уваходзіць у склад [[Парэцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)|Парэцкага сельсавета]].

== Гісторыя ==
У XVIII стагоддзі ў міжрэччы [[Нёман]]а і [[Шчара|Шчары]] адным з першых месцаў па здабычы балотнай руды для вытворчасці [[жалеза]] была тэрыторыя ля ракі [[Пад’яварка (рака)|Пад’яваркі]]. У выніку ў месцы здабычы паўстаў населены пункт Руда Яварская. Належаў гэты руднік [[Радзівілы|Радзівілам]], якія валодалі дваром Явар. Ад назвы двара і пайшла назва рудніка, а пасля і вёскі.

Пад канец XVIII ст. маёнтак перайшоў ва ўласнасць [[Іваноўскія|Іваноўскіх]]. Тамаш Іваноўскі за прыналежную яму частку спадчыны купіў фальварак. Маёнтак, відаць, быў не дужа вялікі, бо сыны ўласніка Вінцэнт і Станіслаў пазней не падзялілі яго між сабой. Паводле адвечнага звычаю, ён перайшоў у спадчыну да старэйшага сына, Вінцэнта, Станіслаў жа мусіў шукаць свайго лёсу ў іншым месцы.

У Вялікую Айчынную вайну ў вёсцы адбыліся [[Рудаяварскія баі (1942, 1944)|Рудаяварскія баі]].

У 2001 годзе 399 жыхароў, 191 двор. Да 2013 года вёска ўваходзіла ў склад [[Рудаяварскі сельсавет|Рудаяварскага сельсавета]]&lt;ref&gt;[http://naviny.org/2013/08/28/by88087.htm Решение Гродненского областного Совета депутатов от 28.08.2013 N 251 О некоторых вопросах административно-территориального устройства Дятловского района Гродненской области] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305141137/http://naviny.org/2013/08/28/by88087.htm |date=5 сакавіка 2016 }}{{Ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
{{Wikidata/Population}}

== Інфраструктура ==
Сярэдняя школа, клуб, бібліятэка, бальніца, амбулаторыя, аддзяленне сувязі. Лясніцтва.

== Славутасці ==
[[Файл:Kościół w Rudzie Jaworskiej1.jpg|міні|злева|Касцёл Святога Іосіфа]]
* [[Касцёл Святога Іосіфа (Руда Яварская)|Касцёл Святога Іосіфа]] 1936 г.
* Свята-Міхайлаўская царква.
* Магіла ахвяр фашызму.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* Беларуская энцыклапедыя: У 18 т. Т.13: Праміле — Рэлаксін / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш — Мн.: БелЭн, 2001. — Т. 13. — С. 5. — 576 с. — 10 000 экз. — ISBN 985-11-0216-4 (Т. 13).

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://radzima.org/be/mesto/ruda-yavarskaya.html radzima.org]

{{Парэцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)}}
{{Заліўка НП-Беларусь}}

[[Катэгорыя:Парэцкі сельсавет (Дзятлаўскі раён)]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Дзятлаўскага раёна]]
[[Катэгорыя:Руда Яварская| ]]</text>
      <sha1>mylmdpzpkanfryevfh60q65x3l6w4um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Слабашчына</title>
    <ns>0</ns>
    <id>281202</id>
    <revision>
      <id>5120686</id>
      <parentid>4246820</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:43:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mireyus</username>
        <id>165948</id>
      </contributor>
      <origin>5120686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4239" sha1="decvahjsqhebmy6kpo6ci9czm4h845s" xml:space="preserve">{{НП-Беларусь
|статус                = вёска
|беларуская назва      = Слабашчына
|арыгінальная назва    = 
|падначаленне          = 
|краіна                = 
|герб                  = 
|сцяг                  = 
|шырыня герба          = 
|шырыня сцяга          = 
|выява                 = Слабашчына. Мінская вобласць 2018 (02).jpg
|подпіс                = 
 |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 59|lat_sec = 52
 |lon_dir = |lon_deg = 27|lon_min = 49|lon_sec = 04
 |CoordAddon           = 
 |CoordScale           = 
|памер карты краіны    = 
|памер карты рэгіёна   = 
|памер карты раёна     = 
|вобласць              = Мінская
|раён                  = Мінскі
|сельсавет             = Бараўлянскі
|карта краіны          = 
|карта рэгіёна         = 
|карта раёна           = 
|унутранае дзяленне    = 
|від главы             = 
|глава                 = 
|першае згадванне      = 
|ранейшыя імёны        = 
|статус з              = 
|плошча                = 
|від вышыні            = 
|вышыня цэнтра НП      = 
|афіцыйная мова        = 
|афіцыйная мова-ref    = 
|насельніцтва          = 
|год перапісу          = 
|шчыльнасць            = 
|нацыянальны склад     = 
|канфесійны склад      = 
|часавы пояс           = 
|DST                   = 
|тэлефонны код         = 
|паштовы індэкс        = 
|паштовыя індэксы      = 
|аўтамабільны код      = 
|від ідэнтыфікатара    = 
|лічбавы ідэнтыфікатар = 
|катэгорыя ў Commons   = 
|сайт                  = 
|мова сайта            = 
|мова сайта 2          = 
|мова сайта 3          = 
|мова сайта 4          = 
|мова сайта 5          = 
|add1n                 = 
|add1                  = 
|add2n                 = 
|add2                  = 
|add3n                 = 
|add3                  = 
|OpenStreetMap         = 243017900
}}

'''Слабашчы́на'''&lt;ref&gt;{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Мінская вобласць|}}&lt;/ref&gt; ({{lang-be-trans|Slabaščyna}}, {{lang-ru|Слобощина}}) — [[вёска]] ў [[Мінскі раён|Мінскім раёне]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Бараўлянскі сельсавет|Бараўлянскага сельсавета]].

Да 9 жніўня 1979 года вёска ўваходзіла ў склад [[Калодзішчанскі сельсавет|Калодзішчанскага сельсавета]]&lt;ref&gt;Рашэнне выканкома Мінскага абласнога Савета народных дэпутатаў ад 9 жніўня 1979 г. // Збор законаў Беларускай ССР, указаў Прэзідыума Вярхоўнага Савета Беларускай ССР, пастаноў Савета Міністраў Беларускай ССР. — 1979, № 27 (1617).&lt;/ref&gt;.

== Насельніцтва ==
* 2009 год (перапіс) — 168 чалавек
* 1999 год (перапіс) — 132 чалавекі

== Вядомыя асобы ==

* [[Вітольд Міхайлавіч Гінтаўт]] (1922—1987) — савецкі танкіст-ас, механік-кіроўца танка Т-34 у склад Вялікай Айчыннай вайне. Герой Савецкага Саюза.
{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Бараўлянскі сельсавет}}
{{Заліўка НП-Беларусь}}

[[Катэгорыя:Бараўлянскі сельсавет]]
[[Катэгорыя:Населеныя пункты Мінскага раёна]]</text>
      <sha1>decvahjsqhebmy6kpo6ci9czm4h845s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бургундыя (графства)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>334009</id>
    <revision>
      <id>5120419</id>
      <parentid>4415119</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:38:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>134356</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Дынастыя Шалон */ Герб @правильный файл</comment>
      <origin>5120419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="49722" sha1="ivrej2f45xewm1ykdhl1in8h04zl9lg" xml:space="preserve">{{гістарычная дзяржава}}
{{значэнні|Бургундыя}}
[[Файл:Blason Bourgogne-comté ancien(aigle).svg|125px|right|thumb|Герб графства Бургундыя да XIII стагоддзя.]]
[[Файл:Comté de Bourgogne.jpg|right|thumb|330px|Графства Бургундыя]]

'''Графства Бургундыя''' ({{lang-fr|Comté de Bourgogne}}) — [[Сярэднявечча|сярэдневяковае]] [[графства]], затым [[пфальцграф]]ства, якое ўтварылася ў складзе каралеўства [[Верхняя Бургундыя]] і ўключыла тэрыторыі паміж [[Сона|Сонай]] і [[горы Юра|горамі Юра]]. Да [[XI]] стагоддзя графства набыло адносную самастойнасць, застаючыся ў складзе [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]]. З [[1366]] года за ім замацавалася назва '''[[Франш-Кантэ]]''' — «вольнае графства».

== Геаграфія ==
Графства размяшчалася на тэрыторыі сучаснай [[Францыя|французскай]] правінцыі Франш-Кантэ. Яно ўключала вобласці [[Везуль]] ({{lang-fr|Vesoul}}), [[Безансон]] ({{lang-fr|Besançon}}), [[Доль, Юра|Доль]] ({{lang-fr|Dole}}), [[Лон-ле-Санье]] ({{lang-fr|Lons-le-Saunier}}), [[Пантарлье]] ({{lang-fr|Pontarlier}}).

== Гісторыя ==
=== Узнікненне графства ===
[[Выява:Les pagis bourguignons au 9esiecle ru.svg|thumb|350px|Бургундскія графствы ў IX стагоддзі]]
[[File:Karte Hoch und Niederburgund EN.png|thumb|350px|Бургундскае графства ў канцы X стагоддзя]]
Паводле [[Вердэнскі дагавор|Вердэнскага дагавора]] [[843]] года графствы Верхняй Бургундыі ([[Партуа]], [[Варэ]], [[Эскуан]], [[Аму]], [[Ажуа]]), з зямель якіх у будучыні ўтварылася графства Бургундыя, былі ўключаны ў «[[Сярэдзіннае каралеўства]]» імператара [[Лотар I|Лотара I]], а пасля яго смерці ў [[855]] годзе [[Прумскі дагавор, 855|былі адпісаны]] яго сыну, [[кароль Латарынгіі|каралю Латарынгіі]] [[Лотар II (кароль Латарынгіі)|Лотару II]].

У [[858]] годзе [[Эд I (граф дэ Труа)|Эд I]], граф [[Труа]], прыняў удзел у паўстанні [[Нейстрыя|нейстрыйскай]] знаці супраць караля [[Карл II Лысы|Карла Лысага]]. Але ў наступным годзе паўстанне было здушана, і Эд страціў сваё графства, але знайшоў прытулак у Бургундыі на ўсход ад Соны. Там ён атрымаў большую частку [[графства Варэ]]. У [[867]] годзе Карл Лысы вярнуў яму [[графства Труа]], далучыўшы да яго яшчэ і [[графства Ацён|Ацён]].

Пасля смерці караля Лотара II у [[870]] годзе і падзелу [[каралеўства Латарынгія|Латарынгіі]] паміж Карлам Лысым і [[Людовік II Нямецкі|Людовікам Нямецкім]] паводле [[Мерсенскі дагавор|Мерсенскага дагавора]], Карл Лысы перадаў Эду ў валоданне [[графства Партуа]] і прызнаў за ім частку графства Варэ, а менавіта [[Безансон]]. Іншыя ж землі былі ўключаны ў склад дзяржавы Людовіка Нямецкага.

Пасля смерці Эда ў [[870]] годзе пануючае становішча ў Верхняй Бургундыі перайшло да архграфа Рафруа (пам. у [[895]] годзе). У [[876]] годзе графам Варэ стаў сын Эда — [[Гі (граф Варэ)|Гі]] (пам. у [[882]] годзе).

Пасля абвяшчэння каралём Бургундыі [[Базон В'енскі|Базона]] ў кастрычніку [[879]] года верхнебургундскія графствы апынуліся ў складзе [[Ніжняя Бургундыя|Ніжнебургундскага каралеўства]], але неўзабаве яны перайшлі ў склад уладанняў караля [[Карл III Тоўсты|Карла III Тоўстага]]. Пасля звяржэння Карла ў [[888]] годзе графствы Верхняй Бургундыі ўвайшлі ў складзе ўтворанага каралеўства [[Верхняя Бургундыя|Верхняй Бургундыі]].

У [[914]] годзе графам Варэ і Партуа стаў [[Гуга Чорны]], сын [[герцаг Бургундыі|герцага Бургундыі]] [[Рычард (герцаг Бургундыі)|Рычарда Заступніка]]. Пасля смерці [[герцаг Аквітаніі|герцага Аквітаніі]] [[Гільём I Аквітанскі|Гільёма I]] у [[919]] годзе ён атрымаў у спадчыну [[Ліён]]. Да [[921]] годзе ён стаў самым магутным графам у гэтым рэгіёне (архграфам). Гэтаму спрыяла тое, што [[кароль Францыі|каралём Францыі]] ў [[923]] год становіцца яго брат [[Рауль I (кароль Францыі)|Рауль]]. У [[927]] годзе Гуга распаўсюдзіў свой уплыў на [[графства Макон]] з прычыны згасання [[Авернскі дом|Авернскага дому]]. Пры гэтым ён абапіраўся на віконта Макона Абры (Альберыка).

Пасля смерці ў [[936]] годзе брата, караля Рауля, Гуга адмовіўся прызнаць каралём [[Людовік IV Заморскі|Людовіка IV]]. Ён адправіўся ў свае бургундскія ўладанні, дзе абапіраўся на сваіх верных васалаў — [[граф дэ Шалон|графа Шалона]] і Бона [[Жыльбер (герцаг Бургундыі)|Жыльбера]], віконта Макона [[Абры I (граф дэ Макон)|Абры I]] і яго сына [[Лета II (граф дэ Макон)|Лета]], віконта [[Дыжон]]а [[Роберт, віконт Дыжона|Роберта]]. У [[937]] годзе ён адмовіўся прынесці васальную прысягу па сваіх уладаннях [[кароль Бургундыі|каралю Бургундыі]] [[Конрад I (кароль Бургундыі)|Конраду]], паколькі той у той час знаходзіўся ў палоне ў караля Германіі [[Атон I Вялікі|Атона I]].

У гэтым жа годзе ў Бургундыю ўварваліся [[венгры]], спустошыўшы Безансон. У [[938]] годзе Гуга быў вымушаны падпарадкавацца каралю Людовіку, у выніку чаго кароль Францыі распаўсюдзіў свой уплыў на Верхнюю Бургундыю, стаўшы сюзерэнам [[Ліён]]а і [[В’ен]]а.

У [[941]] годзе пад ціскам караля Атона I Гуга быў вымушаны памірыцца з [[Гуга Вялікі]]м і [[Герберт II дэ Вермандуа|Гербертам дэ Вермандуа]]. Але ўжо ў [[943]] годзе ён ізноў уступіў у канфлікт з Гуга Вялікім і быў вымушаны саступіць таму палову герцагства Бургундыя. А ў [[944]] годзе ён распаўсюдзіў свой уплыў на В'ен, дзе ў той час кіраваў яго блізкі сваяк [[Карл-Канстанцін (граф В'ена)|Карл-Канстанцін]].

Тым часам у графствах узмацніўся ўплыў віконта Макона Абры I (пам. каля [[945]] года), сына [[віконт Нарбоны|віконта Нарбоны]] [[Маель, віконт Нарбоны|Маеля]]. Обры I атрымаў Макон дзякуючы жаніцьбе з Таланай, спадчынніцай віконта [[Ракульфа, віконт Макона|Ракульфа]]. З блаславення Гуга Чорнага і караля Бургундыі Конрада ён распаўсюдзіў свой уплыў на тэрыторыю Салена, Пантарлье і Безансона. Яго пляменнік [[Маёль Клюнійскі|Маёль]] быў у той час абатам [[Клюні]]. Пасля смерці Обры ў [[945]] годзе яго ўладанні былі падзелены паміж сынамі. [[Лета II (граф дэ Макон)|Лета II]] (каля 910—965 гады) стаў графам Макона і Безансона, а яго брат Гумберт атрымаў у спадчыну Сален. Яны абодва прынеслі васальную прысягу Гуга Чорнаму.

Пасля смерці Гуга Чорнага ў [[952]] года Лета стаў самым магутным феадалам у Верхняй Бургундыі. Жанаты з Ірменгардай, сястрой [[Жыльбер (герцаг Бургундыі)|Жыльбера дэ Вержы]], які атрымаў у спадчыну бургундскае герцагства, ён быў яго прыхільнікам.

Пасля смерці Лета ў [[965]] года ўладанні атрымаў у спадчыну яго сын [[Абры II (граф дэ Макон)|Абры II]] (каля [[943]] — да [[982]] года). Пра яго кіраванне не вядома практычна нічога. Пасля яго смерці графства перайшло да [[Ота Гільём (граф Бургундыі)|Ота-Гільёма]], які стаў першым графам Бургундыі.

=== [[Іўрэйская дынастыя]] ===
==== Кіраванне графа Ота-Гільёма ====
[[Ота-Гільём (граф Бургундыі)|Ота-Гільём]] (каля [[958]] — [[21 верасня]] [[1026]] года) быў унукам [[кароль Італіі|караля Італіі]] [[Берэнгар Фрыульскі|Берэнгара Фрыульскага]] з [[Іўрэйская дынастыя|Іўрэйскай дынастыі]]. Яго бацька [[Адальберт II (кароль Італіі)|Адальберт]] быў суправіцелем бацькі ў Італіі ў [[950]]—[[962]] гадах. Пасля паланення і ссылкі бацькі ён беспаспяхова спрабаваў змагацца з імператарам Атонам I. У [[968]] годзе ён перабраўся ў графства Шалон да жонкі Гербергі, дачкі графа [[Ламберт (граф дэ Шалон)|Ламберта]], дзе і памёр. Пасля яго смерці Герберга выйшла ў другі раз замуж за герцага Бургундыі [[Эд-Генрых (герцаг Бургундыі)|Эда-Генрыха]].

Да [[982]] года Ота-Гільём ажаніўся з удавой графа Макона [[Абры II дэ Макон|Абры II]] — Эрментрудай (пам. каля [[1005]]), дачкой графа [[Рэно дэ Русі]] (пам. [[967]]), дзякуючы чаму стаў графам Макона і Безансона. У [[980]] годзе яго айчым, герцаг Бургундыі Эд-Генрых, перадаў Ота-Гільёму [[графства Невер]], а ў [[982]]/[[986]] гадах зрабіў сваім намеснікам і графам Бургундыі.

У [[995]] годзе Ота-Гільём прызначыў сваім намеснікам у Маконе старэйшага сына, [[Гі I (граф дэ Макон)|Гі]] (пам. каля [[1004]] года), а ў [[1002]] годзе зрабіў яго графам Макона.

У [[1002]] годзе памёр айчым Ота-Гільёма, герцаг Бургундыі Эд-Генрых, які не пакінуў сыноў. Ота-Гільём абвясціў сябе герцагам, але на герцагства прад'явіў свае правы таксама кароль Францыі [[Роберт II Набожны|Роберт II]], стрыечны брат памерлага герцага. У выніку вайны [[1002]]—[[1005]] гадоў Ота-Гільём быў вымушаны адмовіцца ад дамаганняў на герцагства, якое было далучана да Францыі.&lt;ref&gt;У [[1032]] годзе герцагства было вылучана сыну караля Роберта — [[Роберт I (герцаг Бургундыі)|Роберту I]], які стаў родапачынальнікам Бургундскага герцагскага дому.&lt;/ref&gt; Але за ім былі прызнаны ўладанні і тытул графа Бургундыі. Таксама ён захаваў свае правы на шэраг графстваў, якія ўваходзяць у склад герцагства Бургундыя ([[Бамон]], [[Фувен]], [[Ашэрэ]]).

Пасля смерці старэйшага сына Гі I, Ота-Гільём у [[1006]] годзе перадаў Макон яго сыну і свайму ўнуку [[Атон II (граф Макона)|Атону II]] (яго нашчадкі валодалі графствам да [[1078]] года, пасля чаго яно вярнулася да графаў Бургундыі), а свайму другому сыну Рэно (каля [[990]]—[[1057]] гады) — графствы Амуа, Варэ і Партуа.

Калі кароль Бургундыі [[Рудольф III (кароль Бургундыі)|Рудольф III]], які не меў сыноў, прызнаў сваім спадчыннікам свайго пляменніка, імператара [[Свяшчэнная Рымская імперыя|Свяшчэннай Рымскай імперыі]] [[Генрых II (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Генрыха II]], той запатрабаваў васальнай прысягі ад кіраўнікоў бургундскіх графстваў, што выклікала паўстанне, якое ўзначаліў Ота-Гільём. На працягу 10 гадоў графства Бургундыя адмаўлялася прызнаваць сюзерэнітэт Імперыі.

==== Кіраванне графа Рэно I ====
[[Выява:Arelat New.png|270px|thumb|Бургундскае каралеўства ў [[1034]] годзе{{легенда|#7FFF00|Каралеўства Бургундыя}}
{{легенда|#FBEC5D|Каралеўства [[Францыя]]}}{{легенда|#B5A642|Каралеўства [[Германія]]}}{{легенда|#EBC2AF|Каралеўства [[Італія]]}} Суцэльнай белай лініяй пазначаны межы сучасных дзяржаў]]

Пасля смерці Ота-Гільёма ў [[1026]] годзе спадчынікам графа стаў [[Рэно I (граф Бургундыі)|Рэно I]]. У [[1027]] годзе ён уварваўся ў [[графства Шалон]], але патрапіў у палон да графа Шалона і біскупа Асера [[Гуга I дэ Шалон|Гуга дэ Шалона]]. Вызвалены ён быў толькі дзякуючы ўмяшанню цесця, [[герцаг Нармандыі|герцага Нармандыі]] [[Роберт II (герцаг Нармандыі)|Роберта II]].

У [[1032]] годзе памёр [[кароль Бургундыі]] [[Рудольф III (кароль Бургундыі)|Рудольф III]], які адпісаў каралеўства імператару [[Конрад II (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Конраду II]]. Гэта смерць выклікала [[вайна за Бургундскую спадчыну|вайну за Бургундскую спадчыну]] [[1032]]—[[1034]] гадоў, у якой прыняў удзел і Рэно, які падтрымаў прэтэнзіі графа [[Эд II дэ Блуа|Эда II дэ Блуа]]. Перамогу ў вайне атрымаў імператар Конрад, які далучыў бургундскае каралеўства да Імперыі. Рэно быў вымушаны бегчы ў [[Дыжон]], а графства Бургундыя апынулася падпарадкавана Конраду.

У [[1037]] годзе адбылася бітва пры Ганоле (паміж [[Бар-ле-Дзюк]] і [[Вердэн]]ам), у выніку якой армія Эда дэ Блуа была разбіта, а сам ён загінуў. Але Конрад, заняты італьянскімі справамі, не стаў пераследваць сваіх праціўнікаў, прапанаваўшы ім мір. У выніку Рэно прызнаў сябе васалам імператара, атрымаўшы ад яго тытул намесніка ([[пфальцграф]]а) Бургундыі, які сталі выкарыстоўваць яго нашчадкі.

У [[1039]] годзе новы імператар, [[Генрых III (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Генрых III]], наблізіў да сябе архібіскупа Безансона [[Гуга I дэ Сален]], які падтрымліваў імператара Конрада ў час вайны. У студзені [[1042]] года Гуга стаў [[канцлер]]ам Бургундскага каралеўства, а ў [[1043]] годзе імператар даў Безансону статус [[імперскі горад|імперскага горада]], падпарадкаванага архібіскупу, і такім чынам вывеў яго з падпарадкавання графу Бургундыі.

У [[1044]] годзе імператар Генрых працягнуў узнагароджваць тых, хто падтрымаў яго бацьку. Ён аддаў [[графства Манбельяр]] графу [[Луі дэ Мусон]], што прывяло да новага мецяжу Рэно супраць імператара. Ён паспрабаваў захапіць Манбельяр, але быў разбіты, што вымусіла прызнаць яго незалежнасць Манбельяра ад Бургундыі.

Рэно памёр у [[1057]] годзе, перажыўшы імператара Генрыха на год. Графства атрымаў у спадчыну яго сын, Гільём I Вялікі.

==== Кіраванне графа Гільёма I Вялікага і яго сыноў ====
[[Гільём I (граф Бургундыі)|Гільём I Вялікі]] (каля [[1024]] — [[12 лістапада]] [[1087]] года) быў адным з самых значных графаў у гісторыі Бургундыі. Першыя гады яго кіравання прайшлі ў барацьбе з малодшым братам [[Гі Бургундскі (граф дэ Брыён)|Гі]] (пам. у [[1069]] годзе), графам Вернана і Брыёна. Гі пасля смерці [[герцаг Нармандыі|герцага Нармандыі]] [[Роберт I Д'ябал|Роберта I]], прад'яўляў, з прычыны незаконнасці нараджэння [[Вільгельм Заваёўнік|Вільгельма]], свае правы на нармандскі прастол. Але яго барацьба скончылася няўдачай, пасля чаго Гі выступіў супраць старэйшага брата за Бургундыю. Толькі пасля смерці Гі ў [[1069]] годзе вайна спынілася.

Умацаванню становішча Гільёма спрыяла маленства імператара [[Генрых IV (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Генрыха IV]], [[рэгент]]кай пры якім была яго маці, [[Агнеса дэ Пуацье]], стрыечная сястра Гільёма. Акрамя таго, у [[1066]] годзе памёр архібіскуп Безансона Гуга I дэ Сален, які быў прыхільнікам падпарадкавання Бургундыі імперыі.

На Раство [[1076]] года Гільём I сустракаў у Безансоне адлучанага Папам Рымскім [[Грыгорый VII (Папа Рымскі)|Грыгорыем VII]] ад царквы імператара Генрых IV, калі той накіроўваўся ў Італію.

У [[1078]] годзе Гільём атрымаў у кіраванне графства Макон, кіраўнік якога, граф [[Гі II дэ Макон]] (пам. у [[1109]] годзе) пастрыгся манахам у манастыр [[Клюні]].

У [[1085]] годзе памёр архібіскуп Безансона [[Гуга II, архібіскуп Безансона|Гуга II]]. Гільёму I удалося дамагчыся абрання новым архібіскупам свайго сына [[Гуга III, архібіскуп Безансона|Гуга III]] (каля [[1067]] — [[13 верасня]] [[1101]] года), падпарадкаваўшы свайму ўплыву царкоўную ўладу ў графстве. Яшчэ адзін сын, Гі (каля [[1064]] — [[12 снежня]] [[1124]] года) — будучы [[Папа Рымскі]] [[Калікст II]], стаў архібіскупам В'ена.

Гільём I меў шматлікае нашчадства. Пасля яго смерці графства Бургундыя атрымаў у спадчыну яго другі сын [[Рэно II (граф Бургундыі)|Рэно II]] (каля [[1056]]—[[1097]] гады)&lt;ref&gt;Старэйшы сын Эд памёр яшчэ пры жыцці бацькі бяздзетным.&lt;/ref&gt;. Графства Макон апынулася ў сумесным валоданні Рэно II і яго малодшага брата [[Эцьен I (граф Бургундыі)|Эцьена I Храбрага]] (каля [[1057]] — [[27 мая]] [[1102]] года). А [[Раймонд Бургундскі|Раймонд]] (каля [[1059]] — [[24 мая]] [[1107]] года) ажаніўся з [[Урака (каралева Кастыліі)|Уракай]], каралевай [[каралеўства Кастылія і Леон|Кастыліі і Леона]] з [[1109]] года, стаўшы родапачынальнікам Бургундскай каралеўскай дынастыі Кастыліі і Леона.

З дачок, Сібіла (каля [[1065]] — пасля [[1103]] года) выйшла замуж за герцага Бургундыі [[Эд I (герцаг Бургундыі)|Эда I Барэля]] (каля [[1058]] — [[23 сакавіка]] [[1103]] года), Гізела (каля [[1070]] — пасля [[1133]] года) — за графа [[Мар'ен]]а [[Гумберт II Савойскі|Гумберта II Савойскага]] ([[1070]] — [[14 кастрычніка]] [[1103]] года), Ірментруда (каля [[1058]] — пасля [[8 сакавіка]] [[1105]] года) — за графа [[Бар-ле-Дзюк]]а, [[Манбельяр]]а і [[Пфірт]]а [[Цьеры I дэ Бар|Цьеры I]] ([[1045]]—[[1105]] гады), а Клеменцыя (каля [[1071]] — каля [[1133]] года) спачатку за графа Фландрыі [[Роберт II, граф Фландрыі|Роберта II]] ([[1065]] — [[5 кастрычніка]] [[1111]] года), а пасля яго смерці за графа Лувена Жафруа (Готфрыда) I Барадатага ([[1060]]—[[1139]]).

Рэно II яшчэ больш павялічыў свае ўладанні, ажаніўшыся з спадчынніцы графства [[Олтынген]].

Рэно II памёр у [[1097]] годзе ў час [[Першы крыжовы паход|1-га крыжовага паходу]], у якім браў удзел разам са сваімі братамі Эцьенам I, які атрымаў у спадчыну тытул графа Бургундыі, і Гуга III, архібіскупам Безансона (таксама памерлі ў [[Палесціна|Палесціне]]). Гэта значна саслабіла пазіцыі роду ў Германіі.

==== Графства ў першай палове XII стагоддзя ====
Кіраванне сына Рэно [[Гільём II (граф Бургундыі)|Гільёма II Нямецкага]] (забіты пасля [[3 студзеня]] [[1125]] года), які атрымаў сваю мянушку ці з-за паходжання маці (яго выхоўваў дзед па матчынай лініі), ці з-за шлюбу з немкай (яго жонка Агнэс была дачкой герцага [[Бертольд II фон Цэрынген|Бертольда II фон Цэрынген]]), працягвалася да [[1125]] года, калі ён быў забіты ў выніку змовы баронаў, калі паспрабаваў захапіць графства Вале.

Яго малалетні сын [[Гільём III (граф Бургундыі)|Гільём III Дзіцё]] (каля [[1110]]—[[1127]] год) быў забіты баронамі ў лютым [[1127]] года, пасля чаго на графства прад'явілі правы сын Эцьена I [[Рэно III (граф Бургундыі)|Рэно III]] (каля [[1090]]—[[22 студзеня]] [[1148]] года), а таксама [[Конрад Цэрынгенскі|Конрад фон Цэрынген]], сваяк Гільёма III з боку маці. Пераможцам выйшаў Рэно III.

Стаўшы графам Бургундыі, Рэно адмовіўся прызнаваць сваім сюзерэнам імператара [[Лотар II (імператар Свяшчэннай Рымскай імперыі)|Лотара Суплінбургскага]]. Рэно абгрунтоўваў гэта тым, што Лотар не з'яўляўся нашчадкам каралёў Бургундыі і, такім чынам, не меў правоў на графства. Рэно перанёс сваю рэзідэнцыю ў [[Доль, Юра|Доль]], які стаў сталіцай графства.

Незалежным графства заставалася нядоўга. Новы германскі кароль [[Конрад III]] (з дынастыі [[Гогенштаўфены|Гогенштаўфенаў]]), абраны ў [[1138]] годзе, абвясціў, што канфіскуе ўладанні Рэно III і перадае іх Конраду фон Цэрынгену. Разгарэлася вайна, у якой Конрад змог захапіць Рэно ў палон і даставіць яго да імператара. У выніку Рэно быў вымушаны падпарадкавацца імператару, але пры гэтым пазбавіўся часткі сваіх уладанняў на ўсходзе Юры, а Конрад атрымаў тытул «рэктар Бургундыі».

Пасля смерці Рэно III у [[1148]] годзе графства атрымала ў спадчыну яго малалетняя дачка [[Беатрыс I (графіня Бургундыі)|Беатрыс I]] (каля [[1145]]—[[15 лістапада]] [[1184]] года). Яе апекуном і рэгентам графства стаў малодшы брат Рэно, граф Макона [[Гільём III дэ Макон|Гільём III]] (каля [[1095]] — [[27 верасня]] [[1155]] года) (у Бургундыі ён насіў імя Гільём IV). Ён паспрабаваў прысвоіць сабе тытул графа, зняволіўшы сваю пляменніцу, але на абарону яе правоў выступіў Конрад, які адправіў вызваліць яе герцага [[Бертольд IV фон Цэрынген|Бертольда IV фон Цэрынгена]].

Пасля смерці Гільёма III імператар выдаў Беатрыс за свайго пляменніка [[Фрыдрых I Барбароса|Фрыдрыха Барбаросу]], дзякуючы чаму графства Бургундыя перайшло ў дом Гогенштаўфенаў. Сыны Гільёма, граф Макона і В'ена [[Жэрар I (граф дэ Макон)|Жэрар I]] (каля [[1125]]—[[15 верасня]] [[1184]] года), і граф Асона [[Эцьен II (граф Асона)|Эцьен II]] (каля [[1122]]—[[21 ліпеня]] [[1173]] года), былі выключаны са спісу спадчыннікаў графства Бургундыя, хоць і захавалі ўплыў у рэгіёне.

=== Кіраванне Гогенштаўфенаў ===
У [[1156]] годзе графства ў якасці пасагу жонкі перайшло пад кіраванне імператара [[Фрыдрых I Барбароса|Фрыдрыха I Барбаросы]].

Незадоўга да яго смерці, у [[1189]] годзе Бургундыя перайшла ў валоданне яго трэцяга сына — [[Атон I (граф Бургундыі)|Атона I]] (каля [[1170]]—[[1200]]). У Атона не было сыноў, толькі дзве дочкі.

Спачатку графства ў [[1200]] годзе перайшло да [[Жанна I (графіня Бургундыі)|Жанны]], а пасля яе смерці ў [[1205]] годзе — да яе сястры [[Беатрыс II (графіня Бургундыі)|Беатрыс II]], якая кіравала графствам разам з маці, [[Маргарыта дэ Блуа|Маргарытай дэ Блуа]]. Каб спыніць беспарадкі ў графстве, яе дзядзька, кароль Германіі [[Філіп Швабскі]] ў [[1208]] годзе выдаў Беатрыс замуж за герцага Меранскага [[Атон II (граф Бургундыі)|Атона II]]. Але гэта выклікала канфлікт у [[1208]]—[[1211]] гадах паміж Атонам і графам Асона [[Эцьен III (граф Асона)|Эцьенам III]], унукам графа Гільёма III, які жадаў ажаніць з Беатрыс свайго сына Жана і вярнуць графства пад уладу Іўрэйскага дому.

=== [[Андэкская дынастыя|Андэкская (Меранская) дынастыя]] ===
Атон II і яго сын [[Атон III (граф Бургундыі)|Атон III]], чужыя паводле паходжання, мовы і культуры, практычна не прымалі ніякага ўдзелу ў кіраванні графствам, жылі галоўным чынам у сваіх нямецкіх уладаннях. Таму граф Асона, якога падтрымалі [[кароль Францыі]], [[герцаг Бургундыі]] і архібіскуп Безансон, узначальваў незадаволеных такім становішчам мясцовых феадалаў. У [[1225]]/[[1227]] годзе гэта вылілася ў сапраўдную вайну, у якой прынялі ўдзел таксама герцаг Бургундыі і [[граф Шампані]].

Пачынаючы з [[1230]] года адным з самых уплывовых людзей у графстве становіцца [[граф Шалона]] [[Жан I дэ Шалон|Жан I Мудры]], сын графа Асона Эцьена III. У [[1214]] годзе ён ажаніўся з Маго, дачкой герцага Бургундыі [[Гуга III (герцаг Бургундыі)|Гуга III]]. У [[1236]] годзе ён жаніў свайго сына [[Гуга дэ Шалон|Гуга]] з [[Аліса (графіня Бургундыі)|Алісай Меранскай]], дачкой графа Атона II. У [[1237]] годзе Жан абмяняў герцагу Гуга [[графства Шалон|Шалон]] і [[графства Асон|Асон]] на сеньярыю Сален і шэраг іншых уладанняў, якія прынеслі яму вялікае багацце дзякуючы сваім саланчакам, а таксама дазволілі больш актыўна ўмешвацца ў бургундскія справы. Акрамя таго гэтыя ўладанні дазволілі яму спаганяць дарожныя мыты, паколькі менавіта праз іх праходзіла дарога з Італіі ў Францыю. Акрамя таго Жан усяляк імкнуўся павялічыць свае ўладанні, выкупляючы правы на розныя землі (іх у Бургундыі ў яго было больш за пяцьдзясят).

Атон III Меранскі памёр у [[1248]] годзе. Дзяцей ён не пакінуў, з-за чаго яго германскія ўладанні былі былі падзелены паміж далёкімі сваякамі. Бургундыю ж ён яшчэ пры жыцці завяшчаў сваёй сястры Алісе, жонцы Гуга дэ Шалона.

=== [[Дынастыя Шалон]] ===
[[Выява:Blason comtes palatins de Bourgogne.svg|125px|right|thumb|Герб графства Бургундыя пасля XIII стагоддзя.]]

Кіраванне Гуга быў даволі неспакойным. З [[1250]] года ў Гуга ўвесь час узнікалі канфлікты з бацькам, які жадаў кіраваць Бургундыяй ад імя сваёй ятроўкі. У [[1258]] годзе паўстала насельніцтва [[Безансон]]а супраць архібіскупа Гільёма. Паўстанне падтрымалі Жан і Гуга, у выніку чаго яно ахапіла ўсё бургундскае графства. У 1259 годзе паўстанне асудзіў Папа [[Аляксандр IV]], які заклікаў умяшацца караля Францыі [[Людовік IX Святы|Людовіка IX]] і герцага Бургундыі [[Гуга IV (герцаг Бургундыі)|Гуга IV]]. Паўстанне спынілася ў [[1260]] годзе.

Гуга памёр у 1267 годзе, а Жан Мудры — годам пазней, пакінуўшы ад трох шлюбаў шматлікае нашчадства. Графства Бургундыя да [[1279]] года знаходзілася пад кіраваннем удавы Гуга, [[Аліса (графіня Бургундыі)|Алісы Меранскай]], якая выйшла ў 1267 годзе ў другі раз замуж — за [[Філіп I (граф Савоі)|Філіпа Савойскага]]. Уладанні ж Жана Мудрага падзялілі яго жывыя на той момант сыны. Адзін сын, [[Жан I дэ Шалон (граф Асера)|Жан дэ Шалон]] ([[1243]]—[[1309]]), сеньёр дэ Рафор, які атрымаў землі на поўдні графства. Акрамя таго, пасля шлюбу з Алісай, унучкай герцага Гуга IV, ён атрымаў у спадчыну [[графства Асер]]. Іншы сын, [[Жан I дэ Шалон-Арле|Жан дэ Шалон-Арле]] ([[1259]]—[[1315]]), атрымаў у спадчыну ўладанні на поўдні Юры, у цэнтры Бургундыі, а таксама Безансон.

Пасля смерці Алісы Меранскай у [[1279]] годзе графства перайшло пад кіраванне сына, [[Атон IV (граф Бургундыі)|Атона IV]]. Пачатак яго кіравання прайшоў у суперніцтве з дзядзькам, Жанам дэ Шалон-Арле. Атон быў прыхільнікам караля Францыі, а Жан — Свяшчэннай Рымскай імперыі, кіраўніком якой у той час стаў [[Рудольф I (кароль Германіі)|Рудольф I Габсбург]]. У [[1289]] годзе імператар скарыстаўся канфліктам паміж графам Базеля і графам Манбельяра Рэно (братам Атона IV), вырашыўшы падпарадкаваць графства свайму ўплыву. Дваццацітысячная армія Рудольфа, якую падтрымліваў Жан дэ Шалон-Арле, уварвалася ў графства, захапіўшы Манбельяр і аблажыўшы Безансон, дзе схаваліся Атон і Рэно. Горад Рудольфу захапіць так і не ўдалося, але ён спустошыў наваколлі горада. Атон быў вымушаны падпарадкавацца імператару. Безансон пры гэтым атрымаў асобы статус і свабоду кіравання, пры гэтым ён быў выведзены з падпарадкавання архібіскупа. Жан дэ Шалон-Арле, дзякуючы падтрымцы імператара, стаў у 1293 годзе мэрам Безансона, а ў наступным годзе стаў віконтам Безансона.

У пошуках абароны ад дамаганняў Рудольфа, Атон IV у [[1291]] годзе ажаніўся ў другі раз з [[Мацільда д'Артуа|Маго]] ([[1268]]—[[1329]]), дачкой графа Артуа [[Роберт II д'Артуа|Роберта II]]. Дзякуючы гэтаму ён зблізіўся з французскім каралеўскім дваром. Пазней ён падпісаў тайны дагавор з каралём Францыі [[Філіп IV Прыгожы|Філіпам IV]], паводле якога абавязаўся выдаць старэйшую дачку, [[Жанна I (графіня Артуа)|Жанну]], за другога сына караля — [[Філіп V Доўгі|Філіпа]], у якасці пасагу ён быў абавязаны перадаць графства Бургундыя. Па тым жа дагаворы другая дачка, [[Бланка Бургундская|Бланка]], была заручана з малодшым сынам караля — [[Карл IV Прыгожы|Карлам]].

=== Дынастыя [[Капетынгі|Капетынгаў]] ===
[[Файл:Duché et Comté de Bourgogne au XIVe siecle.svg|thumb|300px|Графства і герцагства Бургундыя ў XIV стагоддзі]]
У [[1295]] годзе Філіп Прыгожы, не жадаючы чакаць шлюбу, прымусіў Атона саступіць графства за 100 000 ліўраў. Аднак большая частка дваран адмовілася прызнаць Філіпа кіраўніком, аб'яднаўшыся вакол Жана дэ Шалон-Арле. Паўстанне было падтрымана Англіяй і імператарам, якія яго фінансавалі. Толькі ў [[1301]] годзе дваране графства падпарадкаваліся каралю. Жан дэ Шалон-Арле ў 1303 годзе атрымаў каралеўскую пенсію.

Атон IV, які працягваў насіць тытул пфальцграфа Бургундыі, служыў каралю Філіпу. Ён памёр у [[1302]] годзе ад раны, атрыманай у бітве пры [[Касель|Каселі]]. Яго малалетні сын [[Роберт (граф Бургундыі)|Роберт]] насіў тытул пфальцграфа да самай смерці ў [[1315]] годзе, але рэальна графствам распараджаўся кароль Францыі Філіп. У [[1306]] годзе ён прызначыў губернатарам графства Жана дэ Шалон-Арле. Шлюб паміж сынам караля Філіпам Доўгім і дачкой Атона IV [[Жанна I (графіня Артуа)|Жаннай II]] (каля [[1293]]—[[1330]] год), які адбыўся ў [[1307]] годзе, нічога не змяніў, Жан дэ Шалон-Арле працягваў кіраваць графствам ад імя караля. У тым жа годзе адбылося новае паўстанне, якое скончылася безвынікова.

Пасля смерці караля Філіпа IV у [[1314]] годзе Жанна і Філіп Доўгі змаглі ўступіць у кіраванне графствам. Стаўшы ў [[1316]] годзе каралём, Філіп даручыў кіраванне графствам жонцы, якая кіравала ім да самай смерці ў [[1330]] годзе. У кіраванні графствам ёй часта дапамагала маці, Маго, якая стала ў [[1302]] годзе графіняй [[Артуа]].

Паколькі кароль Філіп V памёр у [[1322]] годзе, не пакінуўшы сыноў, спадчынніцай графстваў Бургундыя і Артуа стала іх старэйшая дачка, [[Жанна II (графіня Артуа)|Жанна III]] ([[1308]]—[[1347]]), якая ў [[1318]] годзе была выдадзена замуж за герцага Бургундыі [[Эд IV Бургундскі|Эда IV]] (каля [[1295]]—[[1350]] год). Пасля смерці Жанны II у [[1330]] годзе графства Бургундыя разам з Артуа ўвайшло ў склад [[герцагства Бургундыя|бургундскага герцагства]].

У складзе герцагства Бургундыя графства, якое з [[1336]] года ў афіцыйных дакументах стала называцца '''Франш-Кантэ''', прабыло да [[1361]] года, калі памёр бяздзетным герцаг [[Філіп I Руўрскі|Філіп Руўрскі]], які атрымаў у спадчыну графства пасля смерці маці (Жанны III) у [[1347]] годзе. Пасля чаго графства разам з Артуа перайшло па спадчыне да малодшай дачкі караля Філіпа V і Жанны II — [[Маргарыта I (графіня Артуа)|Маргарыты I]] ([[1310]]—[[1382]]), удавы [[граф Фландрыі|графа Фландрыі]] [[Людовік I Неверскі|Людовіка I Неверскага]], якая кіравала імі да самай смерці.

=== [[Дом Дамп'ер]] ===
Пасля смерці Маргарыты Франш-Кантэ і Артуа перайшоў пад кіраванне яе сына, графа Фландрыі [[Людовік II Мальскі|Людовіка II Мальскага]] ([[1330]]—[[1384]]), а пасля яго смерці — да яго дачкі, [[Маргарыта Дамп'ер|Маргарыты II]] ([[1350]]—[[1405]]), якая была замужам за герцагам Бургундыі [[Філіп II Смелы|Філіпам II Смелым]]. Дзякуючы гэтаму шлюбу Франш-Кантэ канчаткова ўвайшло ў склад герцагства Бургундыя і як незалежнае ўладанне больш не існавала.

=== [[Франш-Кантэ]] пасля [[XV]] стагоддзя ===
{{Main|Франш-Кантэ}}

У XIV—XV стст. Франш-Кантэ ўваходзіла ў склад [[герцагства Бургундыя|Бургундскай дзяржавы]], кіраванага [[герцаг Бургундыі|бургундскімі герцагамі]], а з [[1477]] года ўвайшло ў склад уладанняў [[Габсбургі|Габсбургаў]].

У [[1558]] годзе пры падзеле Габсбургскай дзяржавы Франш-Кантэ адышло да іспанскай галіны дынастыі, але фармальна працягвалася лічыцца часткай Свяшчэннай Рымскай імперыі.

Па ўмовах [[Першы ахенскі дагавор|Першага ахенскага дагавора]] [[1668]] года [[Францыя]] саступіла Франш-Кантэ [[Іспанія|Іспаніі]].

У [[1674]] годзе французскія войскі занялі Франш-Кантэ, і вобласць адышла да Францыі па ўмовах [[Німвегенскі мір|Німвегенскага міру]] [[1678]] года. Выключэнне склала паўночна-ўсходняя акруга [[Манбельяр]], уключаная ў склад Францыі толькі ў перыяд рэвалюцыйных войнаў у [[1793]] годзе.

У перыяд [[Вялікая французская рэвалюцыя|Вялікай французскай рэвалюцыі]] тэрыторыя Франш-Кантэ была падзелена на дэпартаменты.

У [[1960]]—[[1970]]-х гадах пры новым эканамічным і адміністрацыйным раянаванні Францыі Франш-Кантэ быў адноўлены ў якасці самастойнага рэгіёна.

== Гл. таксама ==
* [[Пфальцграф Бургундыі]]

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
* [http://gilles.maillet.free.fr/histoire/recit_bourgogne/recit_comte_bourgogne.htm Histoire du Comté de Bourgogne ou Franche-Comté du IXème au XIVème siècle]
* [http://gilles.maillet.free.fr/histoire/cartes/comte_bourgogne.htm Карта графства Бургундыя ў XI стагоддзі]

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Бургундыя (графства)| ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Франш-Кантэ]]
[[Катэгорыя:Гісторыя Германіі]]
[[Катэгорыя:Іўрэйская дынастыя]]
[[Катэгорыя:Графствы Свяшчэннай Рымскай імперыі]]</text>
      <sha1>ivrej2f45xewm1ykdhl1in8h04zl9lg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Пясочніца</title>
    <ns>4</ns>
    <id>336791</id>
    <revision>
      <id>5120608</id>
      <parentid>5119830</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:06:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20598-46</username>
        <id>166184</id>
      </contributor>
      <origin>5120608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="944" sha1="j9pe9pv0u1djhfo44boq5y4ovnbkbjx" xml:space="preserve">{{Index box}}

А вы ведалі, што можна падлучыць планшэт да тэлефона?

Падыдзе

Як пражыць без акаўнта

Як вывучыць беларускую мову зрабіўшы самалёт з каўбасы

Вікіпедыя, Пясочніца - можаце пісаць столькі і як захочаце! Не бойцеся нічога паламаць! Гэтая старонка створана для доследаў!

Кропка Я ўмею пісаць па беларуску

На закладку гэта Пясочніца а наадварот будзе Ацінчосяп Я беларус, і ўмею беларусіць

== 3 April 2026, Sydney ==
https://www.imagebam.com/view/ME1BTBTI https://www.imagebam.com/view/ME1BTBTK https://www.imagebam.com/view/ME1BTBTL https://www.imagebam.com/view/ME1BTBTM https://www.imagebam.com/view/ME1BTBTN</text>
      <sha1>j9pe9pv0u1djhfo44boq5y4ovnbkbjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спіс вуліц Мінска</title>
    <ns>0</ns>
    <id>337395</id>
    <revision>
      <id>5120442</id>
      <parentid>5017413</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спіс геаграфічных аб’ектаў */</comment>
      <origin>5120442</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="202762" sha1="i4caqybtsxhgyiomoe67042plr6hwla" xml:space="preserve">{{TOC-right}}
{{Пералік}}
У гэтым спісе прыведзены вуліцы, завулкі, плошчы, праспекты, праезды, тупікі, набярэжныя [[Мінск]]а.

== Спіс геаграфічных аб’ектаў ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! Беларуская назва !! Руская назва !! Тып аб’екта
|-
|[[вуліца 3 Верасня (Мінск)|3 Верасня вуліца]] || 3 Сентября улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак 3 Верасня (Мінск)|3 Верасня завулак]] || 3 Сентября переулок || [[завулак]]
|-
| [[бульвар 17 Верасня (Мінск)|17 Верасня бульвар]] || 17 Сентября бульвар || [[бульвар]]
|-
| [[вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі вуліца]] || 50 лет Победы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Абрыкосавая вуліца (Мінск)|Абрыкосавая вуліца]] || Абрикосовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Абухоўская вуліца (Мінск)|Абухоўская вуліца]] || Обуховская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Абухоўскі завулак (Мінск)|Абухоўскі 1-ы завулак]] || Обуховский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Абухоўскі завулак (Мінск)|Абухоўскі 3-і завулак]] || Обуховский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Абухоўскі завулак (Мінск)|Абухоўскі 4-ы завулак]] || Обуховский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[плошча Аб’яднаных нацый (Мінск)|Аб’яднаных нацый плошча]] || Объединенных наций площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Авакяна (Мінск)|Авакяна вуліца]] || Авакяна улица || [[вуліца]]
|-
| [[Авангардная вуліца (Мінск)|Авангардная вуліца]] || Авангардная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Авангардны завулак (Мінск)|Авангардны завулак]] || Авангардный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Авіяцыі (Мінск)|Авіяцыі вуліца]] || Авиации улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Агарова (Мінск)|Агарова вуліца]] || Огарёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[Агародніцкая вуліца (Мінск)|Агародніцкая вуліца]] || Огородницкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Агатавы завулак (Мінск)|Агатавы завулак]] || Агатовый переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Агінскага (Мінск)|Агінскага вуліца]] || Огинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Адама Шэмеша (Мінск)|Адама Шэмеша вуліца]] || Адама Шемеша улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Адзінцова (Мінск)|Адзінцова вуліца]] || Одинцова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Адзінцова (Мінск)|Адзінцова завулак]] || Одинцова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Адоеўскага (Мінск)|Адоеўскага вуліца]] || Одоевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Адоеўскага (Мінск)|Адоеўскага завулак]] || Одоевского переулок || [[завулак]]
|-
| [[Адэская вуліца (Мінск)|Адэская вуліца]] || Одесская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Адэскі завулак (Мінск)|Адэскі завулак]] || Одесский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Адэскі праезд (Мінск)|Адэскі праезд]] || Одесский проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Азгура (Мінск)|Азгура вуліца]] || Азгура улица || [[вуліца]]
|-
| [[Азёрная вуліца (Мінск)|Азёрная вуліца]] || Озёрная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Азёрны завулак (Мінск)|Азёрны завулак]] || Озёрный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Азізава (Мінск)|Азізава вуліца]] || Азизова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Азоўская вуліца (Мінск)|Азоўская вуліца]] || Азовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Азярцоўскі тракт (Мінск)|Азярцоўскі тракт]] || Озерцовский тракт || [[тракт]]
|-
| [[вуліца Айвазоўскага (Мінск)|Айвазоўскага вуліца]] || Айвазовского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Айвазоўскага (Мінск)|Айвазоўскага завулак]] || Айвазовского переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Высоцкага (Мінск)|Акадэміка Высоцкага вуліца]] || Академика Высоцкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Вышалескага (Мінск)|Акадэміка Вышалескага вуліца]] || Академика Вышелесского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Акадэміка Вышалескага (Мінск)|Акадэміка Вышалескага завулак]] || Академика Вышелесского переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Жэбрака (Мінск)|Акадэміка Жэбрака вуліца]] || Академика Жебрака улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Акадэміка Жэбрака (Мінск)|Акадэміка Жэбрака завулак]] || Академика Жебрака переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Карскага (Мінск)|Акадэміка Карскага вуліца]] || Академика Карского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Красіна (Мінск)|Акадэміка Красіна вуліца]] || Академика Красина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Купрэвіча (Мінск)|Акадэміка Купрэвіча вуліца]] || Академика Купревича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Курчатава (Мінск)|Акадэміка Курчатава вуліца]] || Академика Курчатова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Акадэміка Фёдарава (Мінск)|Акадэміка Фёдарава вуліца]] || Академика Фёдорова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Акадэмічная вуліца (Мінск)|Акадэмічная вуліца]] || Академическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Акружны праезд (Мінск)|Акружны праезд]] || Окружной проезд || [[праезд]]
|-
| [[1-ы завулак Акрэсціна (Мінск)|Акрэсціна 1-ы завулак]] || Окрестина 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Акрэсціна (Мінск)|Акрэсціна вуліца]] || Окрестина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Аладавых (Мінск)|Аладавых вуліца]] || Аладовых улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алаізы Пашкевіч (Мінск)|Алаізы Пашкевіч вуліца]] || Алоизы Пашкевич улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алега Кашавога (Мінск)|Алега Кашавога вуліца]] || Олега Кошевого улица || [[вуліца]]
|-
| [[Алейная вуліца (Мінск)|Алейная вуліца]] || Аллейная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алеся Бачылы (Мінск)|Алеся Бачылы вуліца]] || Алеся Бачило улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алеся Гаруна (Мінск)|Алеся Гаруна вуліца]] || Алеся Гаруна улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алеся Дудара (Мінск)|Алеся Дудара вуліца]] || Алеся Дудара улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Алібегава (Мінск)|Алібегава вуліца]] || Алибегова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Алтайская вуліца (Мінск)|Алтайская вуліца]] || Алтайская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Алтайскі завулак (Мінск)|Алтайскі завулак]] || Алтайский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Альховая вуліца (Мінск)|Альховая вуліца]] || Ольховая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Альшанская вуліца (Мінск)|Альшанская вуліца]] || Ольшанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Альшэўскага (Мінск)|Альшэўскага вуліца]] || Ольшевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Альшэўскага (Мінск)|Альшэўскага завулак]] || Ольшевского переулок || [[завулак]]
|-
| [[Аляксандраўская вуліца (Мінск)|Аляксандраўская вуліца]] || Александровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Амбулаторная вуліца (Мінск)|Амбулаторная вуліца]] || Амбулаторная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Амбулаторны завулак (Мінск)|Амбулаторны завулак]] || Амбулаторный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Амельянюка (Мінск)|Амельянюка вуліца]] || Омельянюка улица || [[вуліца]]
|-
| [[Амуратарская вуліца (Мінск)|Амуратарская вуліца]] || Амураторская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Амурская вуліца (Мінск)|Амурская вуліца]] || Амурская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Амурскі завулак (Мінск)|Амурскі завулак]] || Амурский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Анаева (Мінск)|Анаева вуліца]] || Аннаева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ангарская вуліца (Мінск)|Ангарская вуліца]] || Ангарская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ангарскі завулак (Мінск)|Ангарскі завулак]] || Ангарский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Андрэеўская вуліца (Мінск)|Андрэеўская вуліца]] || Андреевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Антонаўская вуліца (Мінск)|Антонаўская вуліца]] || Антоновская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Антоненкі (Мінск)|Антоненкі вуліца]] || Антоненко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Апалінар’еўская вуліца (Мінск)|Апалінар’еўская вуліца]] || Аполинарьевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аранжарэйная вуліца (Мінск)|Аранжарэйная вуліца]] || Оранжерейная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Аранская|Аранская вуліца]] || Аранская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Арджанікідзэ (Мінск)|Арджанікідзэ вуліца]] || Орджоникидзе улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Аркадзя Смоліча (Мінск)|Аркадзя Смоліча вуліца]] || Аркадия Смолича улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Арктычная вуліца (Мінск)|Арктычная 1-я вуліца]] || Арктическая 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Арлоўская вуліца (Мінск)|Арлоўская вуліца]] || Орловская улица || [[вуліца]]
|-
| [[3-і Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 3-і завулак]] || Орловский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 4-ы завулак]] || Орловский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 5-ы завулак]] || Орловский 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[6-ы Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 6-ы завулак]] || Орловский 6-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[7-ы Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 7-ы завулак]] || Орловский 7-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[8-ы Арлоўскі завулак (Мінск)|Арлоўскі 8-ы завулак]] || Орловский 8-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Артылерыстаў (Мінск)|Артылерыстаў вуліца]] || Артиллеристов улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Архітэктара Заборскага (Мінск)|Архітэктара Заборскага вуліца]] || Архитектора Заборского улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Арцёма (Мінск)|Арцёма 1-ы завулак]] || Артёма 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы праезд Арцёма (Мінск)|Арцёма 1-ы праезд]] || Артёма 1-й проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Арцёма (Мінск)|Арцёма вуліца]] || Артёма улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аршанская вуліца (Мінск)|Аршанская вуліца]] || Оршанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аршанскі праезд (Мінск)|Аршанскі праезд]] || Оршанский проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Асаналіева (Мінск)|Асаналіева вуліца]] || Асаналиева улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Асаналіева (Мінск)|Асаналіева завулак]] || Асаналиева переулок || [[завулак]]
|-
| [[Асвейская вуліца (Мінск)|Асвейская вуліца]] || Освейская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Асенні завулак (Мінск)|Асенні 1-ы завулак]] || Осенний 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Асенні завулак (Мінск)|Асенні 2-і завулак]] || Осенний 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Асенняя вуліца (Мінск)|Асенняя вуліца]] || Осенняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Асіпенка (Мінск)|Асіпенка вуліца]] || Осипенко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Асіповіцкая вуліца (Мінск)|Асіповіцкая вуліца]] || Осиповичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Астрашыцкая вуліца (Мінск)|Астрашыцкая вуліца]] || Острошицкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Астрожскіх (Мінск)|Астрожскіх вуліца]] || Острожских улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аўрораўская вуліца (Мінск)|Аўрораўская вуліца]] || Авроровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аўтадораўская вуліца (Мінск)|Аўтадораўская вуліца]] || Автодоровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аўтадораўскі завулак (Мінск)|Аўтадораўскі завулак]] || Автодоровский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Аўтазаводская вуліца (Мінск)|Аўтазаводская вуліца]] || Автозаводская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аўтазаводскі завулак (Мінск)|Аўтазаводскі завулак]] || Автозаводской переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Аўтамабілістаў (Мінск)|Аўтамабілістаў вуліца]] || Автомобилистов улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Аўэзава (Мінск)|Аўэзава вуліца]] || Ауэзова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ахоцкая вуліца (Мінск)|Ахоцкая вуліца]] || Охотская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ахоцкі завулак (Мінск)|Ахоцкі завулак]] || Охотский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ашмянскі завулак (Мінск)|Ашмянскі завулак]] || Ошмянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Аэрадромная вуліца (Мінск)|Аэрадромная вуліца]] || Аэродромная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Аэрадромны завулак (Мінск)|Аэрадромны завулак]] || Аэродромный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Аэрафлоцкая вуліца (Мінск)|Аэрафлоцкая вуліца]] || Аэрофлотская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Аэрафлоцкі завулак (Мінск)|Аэрафлоцкі 1-ы завулак]] || Аэрофлотский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Бабруйская вуліца (Мінск)|Бабруйская вуліца]] || Бобруйская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бабушкіна (Мінск)|Бабушкіна вуліца]] || Бабушкина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Багранцава (Мінск)|Багранцава вуліца]] || Багрянцева улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Баграціёна (Мінск)|Баграціёна 1-ы завулак]] || Багратиона 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Баграціёна (Мінск)|Баграціёна 2-і завулак]] || Багратиона 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Баграціёна (Мінск)|Баграціёна вуліца]] || Багратиона улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Базісная вуліца (Мінск)|Базісная 1-я вуліца]] || Базисная 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я Базісная вуліца (Мінск)|Базісная 2-я вуліца]] || Базисная 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Базісны завулак (Мінск)|Базісны завулак]] || Базисный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Байкальская вуліца (Мінск)|Байкальская вуліца]] || Байкальская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бакінская вуліца (Мінск)|Бакінская вуліца]] || Бакинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Балотная вуліца (Мінск)|Балотная вуліца]] || Болотная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Балотнікава (Мінск)|Балотнікава вуліца]] || Болотникова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Балотнікава (Мінск)|Балотнікава завулак]] || Болотникова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Балтыйская вуліца (Мінск)|Балтыйская вуліца]] || Балтийская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бальнічны завулак (Мінск)|Бальнічны завулак]] || Больничный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Баляслава Берута (Мінск)|Баляслава Берута вуліца]] || Болеслава Берута улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Бангалор (Мінск)|Бангалор плошча]] || Бангалор площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Баравецкі завулак (Мінск)|Баравецкі завулак]] || Боровецкий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Барадзінская вуліца (Мінск)|Барадзінская вуліца]] || Бородинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Барамзіной (Мінск)|Барамзіной вуліца]] || Барамзиной улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бараноўшчына (Мінск)|Бараноўшчына вуліца]] || Барановщина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Барвовая вуліца (Мінск)|Барвовая вуліца]] || Багряная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Барвовы завулак (Мінск)|Барвовы завулак]] || Багряный переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы Басіялаўскі завулак (Мінск)|Басіялаўскі 1-ы завулак]] || Басиаловский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Басіялаўскі завулак (Мінск)|Басіялаўскі 2-і завулак]] || Басиаловский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Батанічная вуліца (Мінск)|Батанічная вуліца]] || Ботаническая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Баторынская вуліца (Мінск)|Баторынская вуліца]] || Баторинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Баторынскі завулак (Мінск)|Баторынскі завулак]] || Баторинский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Беламорская вуліца (Мінск)|Беламорская вуліца]] || Беломорская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Беларуская вуліца (Мінск)|Беларуская вуліца]] || Белорусская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бельскага (Мінск)|Бельскага вуліца]] || Бельского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бельчыцкая вуліца (Мінск)|Бельчыцкая вуліца]] || Бельчицкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Берасцянская вуліца (Мінск)|Берасцянская вуліца]] || Берестянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Берсана (Мінск)|Берсана вуліца]] || Берсона улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бетонны праезд (Мінск)|Бетонны праезд]] || Бетонный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Бехцерава (Мінск)|Бехцерава вуліца]] || Бехтерева улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Бехцерава (Мінск)|Бехцерава завулак]] || Бехтерева переулок || [[завулак]]
|-
| [[Бібліятэчная вуліца (Мінск)|Бібліятэчная вуліца]] || Библиотечная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бірузова (Мінск)|Бірузова вуліца]] || Бирюзова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брагінская вуліца (Мінск)|Брагінская вуліца]] || Брагинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Брагінскі завулак (Мінск)|Брагінскі 1-ы завулак]] || Брагинский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Брагінскі завулак (Мінск)|Брагінскі 2-і завулак]] || Брагинский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Браніслава Тарашкевіча (Мінск)|Браніслава Тарашкевіча вуліца]] || Бронислава Тарашкевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бранявы завулак (Мінск)|Бранявы завулак]] || Броневой переулок || [[завулак]]
|-
| [[Браслаўская вуліца (Мінск)|Браслаўская вуліца]] || Браславская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брацкая вуліца (Мінск)|Брацкая вуліца]] || Братская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брацкі завулак (Мінск)|Брацкі завулак]] || Братский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Бровікава (Мінск)|Бровікава вуліца]] || Бровикова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Брыкета (Мінск)|Брыкета вуліца]] || Брикета улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брылеўская вуліца (Мінск)|Брылеўская вуліца]] || Брилевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брылеўскі тупік (Мінск)|Брылеўскі тупік]] || Брилевский тупик || [[тупік]]
|-
| [[Брэст-Літоўская вуліца (Мінск)|Брэст-Літоўская вуліца]] || Брест-Литовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Брэсцкая вуліца (Мінск)|Брэсцкая вуліца]] || Брестская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Брэсцкі завулак (Мінск)|Брэсцкі 1-ы завулак]] || Брестский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Брэсцкі завулак (Мінск)|Брэсцкі 2-і завулак]] || Брестский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Брэсцкі завулак (Мінск)|Брэсцкі 3-і завулак]] || Брестский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Брэсцкі завулак (Мінск)|Брэсцкі 4-ы завулак]] || Брестский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Брэсцкі завулак (Мінск)|Брэсцкі 5-ы завулак]] || Брестский 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Будаўнікоў (Мінск)|Будаўнікоў вуліца]] || Строителей улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Будзённага (Мінск)|Будзённага вуліца]] || Будённого улица || [[вуліца]]
|-
| [[Будслаўская вуліца (Мінск)|Будслаўская вуліца]] || Будславская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Будслаўскі завулак (Мінск)|Будслаўскі завулак]] || Будславский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Бумажкова (Мінск)|Бумажкова вуліца]] || Бумажкова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Бумажкова (Мінск)|Бумажкова завулак]] || Бумажкова переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Бумажкова (Мінск)|Бумажкова праезд]] || Бумажкова проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Бурдзейнага (Мінск)|Бурдзейнага вуліца]] || Бурдейного улица || [[вуліца]]
|-
| [[Быхаўская вуліца (Мінск)|Быхаўская вуліца]] || Быховская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бэзавая вуліца (Мінск)|Бэзавая вуліца]] || Сиреневая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бягомльская вуліца (Мінск)|Бягомльская вуліца]] || Бегомльская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бялецкага (Мінск)|Бялецкага вуліца]] || Белецкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бялінскага (Мінск)|Бялінскага вуліца]] || Белинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Бяляева (Мінск)|Бяляева вуліца]] || Беляева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бярозагорская вуліца (Мінск)|Бярозагорская вуліца]] || Берёзогорская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Бярэзінская вуліца (Мінск)|Бярэзінская вуліца]] || Березинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Вавілава (Мінск)|Вавілава вуліца]] || Вавилова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Вавілава (Мінск)|Вавілава завулак]] || Вавилова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Вадалажскага (Мінск)|Вадалажскага вуліца]] || Водолажского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вайсковы завулак (Мінск)|Вайсковы завулак]] || Войсковый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вакзальная вуліца (Мінск)|Вакзальная вуліца]] || Вокзальная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Вакзальны завулак (Мінск)|Вакзальны 1-ы завулак]] || Вокзальный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Валадарскага (Мінск)|Валадарскага вуліца]] || Володарского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Валадзько (Мінск)|Валадзько вуліца]] || Володько улица || [[вуліца]]
|-
| [[Валачаеўская вуліца (Мінск)|Валачаеўская вуліца]] || Волочаевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[3-і Валачаеўскі завулак (Мінск)|Валачаеўскі 3-і завулак]] || Волочаевский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Валачаеўскі праезд (Мінск)|Валачаеўскі праезд]] || Волочаевский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Валгаградская вуліца (Мінск)|Валгаградская вуліца]] || Волгоградская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Валгадонская вуліца (Мінск)|Валгадонская вуліца]] || Волгодонская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Валенція Ваньковіча (Мінск)|Валенція Ваньковіча вуліца]] || Валентия Ваньковича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Валожынская вуліца (Мінск)|Валожынская вуліца]] || Воложинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ванеева (Мінск)|Ванеева вуліца]] || Ванеева улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Ванеева (Мінск)|Ванеева плошча]] || Ванеева площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Варанянскага (Мінск)|Варанянскага вуліца]] || Воронянского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Варапаеўская вуліца (Мінск)|Варапаеўская вуліца]] || Воропаевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Варвашэні вуліца (Мінск)|Варвашэні вуліца]] || Варвашени улица || [[вуліца]]
|-
| [[Васільковая вуліца (Мінск)|Васільковая вуліца]] || Васильковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Васняцова (Мінск)|Васняцова 1-ы завулак]] || Васнецова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Васняцова (Мінск)|Васняцова 2-і завулак]] || Васнецова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Васняцова (Мінск)|Васняцова вуліца]] || Васнецова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ватуціна (Мінск)|Ватуціна вуліца]] || Ватутина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Ватуціна (Мінск)|Ватуціна завулак]] || Ватутина переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Ватуціна (Мінск)|Ватуціна праезд]] || Ватутина проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Ваўпшасава (Мінск)|Ваўпшасава вуліца]] || Ваупшасова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Велазаводская вуліца (Мінск)|Велазаводская вуліца]] || Велозаводская улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і Веласіпедны завулак (Мінск)|Веласіпедны 2-і завулак]] || Велосипедный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Веласіпедны завулак (Мінск)|Веласіпедны завулак]] || Велосипедный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Велікаморская вуліца (Мінск)|Велікаморская вуліца]] || Великоморская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Верасовая вуліца (Мінск)|Верасовая вуліца]] || Вересковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Верашчагіна (Мінск)|Верашчагіна вуліца]] || Верещагина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вербная вуліца (Мінск)|Вербная вуліца]] || Вербная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Верхні завулак (Мінск)|Верхні завулак]] || Верхний переулок || [[завулак]]
|-
| [[Верхняя вуліца (Мінск)|Верхняя вуліца]] || Верхняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Веры Харужай (Мінск)|Веры Харужай вуліца]] || Веры Хоружей улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Весніна (Мінск)|Весніна праезд]] || Веснина проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Веснінка (Мінск)|Веснінка вуліца]] || Веснинка улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Веснінка (Мінск)|Веснінка завулак]] || Веснинка переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Веснінка (Мінск)|Веснінка праезд]] || Веснинка проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Віктара Лівенцава (Мінск)|Віктара Лівенцава вуліца]] || Виктора Ливенцева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Віктара Турава (Мінск)|Віктара Турава вуліца]] || Виктора Турова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вілейская вуліца (Мінск)|Вілейская вуліца]] || Вилейская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Вілкоўшчына (Мінск)|Вілкоўшчына вуліца]] || Вилковщина улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Вільямса (Мінск)|Вільямса 1-ы завулак]] || Вильямса 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Вільямса (Мінск)|Вільямса вуліца]] || Вильямса улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Вільямса (Мінск)|Вільямса завулак]] || Вильямса переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вінаградная вуліца (Мінск)|Вінаградная вуліца]] || Виноградная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вірская вуліца (Мінск)|Вірская вуліца]] || Вирская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Віцебская вуліца (Мінск)|Віцебская вуліца]] || Витебская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вішнёвы завулак (Мінск)|Вішнёвы завулак]] || Вишнёвый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Водазаборная вуліца (Мінск)|Водазаборная вуліца]] || Водозаборная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Водаправодны завулак (Мінск)|Водаправодны завулак]] || Водопроводный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Возніцкая вуліца (Мінск)|Возніцкая вуліца]] || Извозная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Возніцкі завулак (Мінск)|Возніцкі 1-ы завулак]] || Извозный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Возніцкі завулак (Мінск)|Возніцкі 2-і завулак]] || Извозный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Возніцкі завулак (Мінск)|Возніцкі 3-і завулак]] || Извозный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[набярэжная Воінаў-інтэрнацыяналістаў (Мінск)|Воінаў-інтэрнацыяналістаў набярэжная]] || Воинов-интернационалистов набережная || [[набярэжная]]
|-
| [[вуліца Волаха (Мінск)|Волаха вуліца]] || Волоха улица || [[вуліца]]
|-
| [[Волжская вуліца (Мінск)|Волжская вуліца]] || Волжская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Волжскі праезд (Мінск)|Волжскі праезд]] || Волжский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Вузаўскі завулак (Мінск)|Вузаўскі завулак]] || Вузовский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вучнёўскі завулак (Мінск)|Вучнёўскі завулак]] || Ученический переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Выгоцкага (Мінск)|Выгоцкага вуліца]] || Выготского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Вызвалення (Мінск)|Вызвалення вуліца]] || Освобождения улица || [[вуліца]]
|-
| [[Высокая вуліца (Мінск)|Высокая вуліца]] || Высокая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Высокі завулак (Мінск)|Высокі завулак]] || Высокий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вязынская вуліца (Мінск)|Вязынская вуліца]] || Вязынская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Вязынскі завулак (Мінск)|Вязынскі 1-ы завулак]] || Вязынский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Вязынскі завулак (Мінск)|Вязынскі 2-і завулак]] || Вязынский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Вялікая Слепня (Мінск)|Вялікая Слепня вуліца]] || Большая Слепня улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вясёлкавая вуліца (Мінск)|Вясёлкавая вуліца]] || Радужная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вясенняя вуліца (Мінск)|Вясенняя вуліца]] || Весенняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гагарына (Мінск)|Гагарына вуліца]] || Гагарина улица || [[вуліца]]
|-
| [[праспект Газеты Звязда (Мінск)|Газеты Звязда праспект]] || Газеты Звязда проспект || [[праспект]]
|-
| [[праспект Газеты Праўда (Мінск)|Газеты Праўда праспект]] || Газеты Правда проспект || [[праспект]]
|-
| [[вуліца Галавачова (Мінск)|Галавачова вуліца]] || Головачёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Галадзеда (Мінск)|Галадзеда вуліца]] || Голодеда улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Галадзеда (Мінск)|Галадзеда праезд]] || Голодеда проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Гало (Мінск)|Гало вуліца]] || Гало улица || [[вуліца]]
|-
| [[Гальшанская вуліца (Мінск)|Гальшанская вуліца]] || Гольшанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Гальшанскі завулак (Мінск)|Гальшанскі 1-ы завулак]] || Гольшанский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Гальшанскі завулак (Мінск)|Гальшанскі 2-і завулак]] || Гольшанский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Гамарніка (Мінск)|Гамарніка вуліца]] || Гамарника улица || [[вуліца]]
|-
| [[Гандлёвы завулак (Мінск)|Гандлёвы завулак]] || Торговый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Гарадзецкая вуліца (Мінск)|Гарадзецкая вуліца]] || Городецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гарадскі Вал (Мінск)|Гарадскі Вал вуліца]] || Городской Вал улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гараўца (Мінск)|Гараўца вуліца]] || Горовца улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гарбатава (Мінск)|Гарбатава вуліца]] || Горбатова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гастэлы (Мінск)|Гастэлы вуліца]] || Гастелло улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гая (Мінск)|Гая вуліца]] || Гая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Гвардзейская вуліца (Мінск)|Гвардзейская вуліца]] || Гвардейская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Гвардзейскі завулак (Мінск)|Гвардзейскі 1-ы завулак]] || Гвардейский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Геалагічная вуліца (Мінск)|Геалагічная вуліца]] || Геологическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Геалагічны завулак (Мінск)|Геалагічны завулак]] || Геологический переулок || [[завулак]]
|-
| [[Геалагічны праезд (Мінск)|Геалагічны праезд]] || Геологический проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Гебелева (Мінск)|Гебелева вуліца]] || Гебелева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Генадзя Цітовіча (Мінск)|Генадзя Цітовіча вуліца]] || Геннадия Цитовича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Генерала Антонава (Мінск)|Генерала Антонава вуліца]] || Генерала Антонова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Герасіменкі (Мінск)|Герасіменкі вуліца]] || Герасименко улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я Германаўская вуліца (Мінск)|Германаўская 2-я вуліца]] || Германовская 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Германаўская вуліца (Мінск)|Германаўская вуліца]] || Германовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Германаўскі завулак (Мінск)|Германаўскі завулак]] || Германовский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|Герояў 120 Дывізіі вуліца]] || Героев 120 Дивизии улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Герояў Сталінграда (Мінск)|Герояў Сталінграда вуліца]] || Героев Сталинграда улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Герцэна (Мінск)|Герцэна вуліца]] || Герцена улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гікалы (Мінск)|Гікалы вуліца]] || Гикало улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гінтаўта (Мінск)|Гінтаўта вуліца]] || Гинтовта улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і завулак Глаголева (Мінск)|Глаголева 2-і завулак]] || Глаголева 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Глаголева (Мінск)|Глаголева 3-і завулак]] || Глаголева 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Глаголева (Мінск)|Глаголева вуліца]] || Глаголева улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Глінішча (Мінск)|Глінішча праезд]] || Глинище проезд || [[праезд]]
|-
| [[Глыбоцкая вуліца (Мінск)|Глыбоцкая вуліца]] || Глубокская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Гогалеўская вуліца (Мінск)|Гогалеўская вуліца]] || Гоголевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Голубева (Мінск)|Голубева вуліца]] || Голубева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Горная вуліца (Мінск)|Горная вуліца]] || Горная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Горны завулак (Мінск)|Горны завулак]] || Горный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Гродзенская вуліца (Мінск)|Гродзенская вуліца]] || Гродненская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Громава (Мінск)|Громава вуліца]] || Громова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Грушаўская вуліца (Мінск)|Грушаўская вуліца]] || Грушевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Грушаўскі завулак (Мінск)|Грушаўскі завулак]] || Грушевский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Грыбаедава (Мінск)|Грыбаедава вуліца]] || Грибоедова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Грыбны завулак (Мінск)|Грыбны завулак]] || Грибной переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Грызадубавай (Мінск)|Грызадубавай вуліца]] || Гризодубовой улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Грыцаўца (Мінск)|Грыцаўца вуліца]] || Грицевца улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Грэбелькі (Мінск)|Грэбелькі вуліца]] || Гребельки улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Грэкава (Мінск)|Грэкава 1-ы завулак]] || Грекова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Грэкава (Мінск)|Грэкава 2-і завулак]] || Грекова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Грэкава (Мінск)|Грэкава вуліца]] || Грекова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гурскага (Мінск)|Гурскага вуліца]] || Гурского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гурцьева (Мінск)|Гурцьева вуліца]] || Гуртьева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Гусоўскага (Мінск)|Гусоўскага вуліца]] || Гусовского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дабрамысленскі завулак]] || Добромысленский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Даватара (Мінск)|Даватара вуліца]] || Доватора улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дакутовіч (Мінск)|Дакутовіч вуліца]] || Докутович улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дакучаева (Мінск)|Дакучаева вуліца]] || Докучаева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дальні завулак (Мінск)|Дальні завулак]] || Дальний переулок || [[завулак]]
|-
| [[Дамашэўская вуліца (Мінск)|Дамашэўская вуліца]] || Домашевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дамашэўскі завулак (Мінск)|Дамашэўскі завулак]] || Домашевский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Дамброўская вуліца (Мінск)|Дамброўская вуліца]] || Домбровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Данілы Сердзіча (Мінск)|Данілы Сердзіча вуліца]] || Данилы Сердича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дарашэвіча (Мінск)|Дарашэвіча вуліца]] || Дорошевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дароўская вуліца (Мінск)|Дароўская вуліца]] || Даровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дароўскі завулак (Мінск)|Дароўскі завулак]] || Даровский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Дастаеўскага (Мінск)|Дастаеўскага вуліца]] || Достоевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Дастаеўскага (Мінск)|Дастаеўскага завулак]] || Достоевского переулок || [[завулак]]
|-
| [[Даўгабродская вуліца (Мінск)|Даўгабродская вуліца]] || Долгобродская улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і Даўгінаўскі завулак (Мінск)|Даўгінаўскі 2-і завулак]] || Долгиновский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Даўгінаўскі завулак (Мінск)|Даўгінаўскі 3-і завулак]] || Долгиновский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Даўгінаўскі завулак (Мінск)|Даўгінаўскі 4-ы завулак]] || Долгиновский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Даўгінаўскі праезд (Мінск)|Даўгінаўскі праезд]] || Долгиновский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Даўгінаўскі тракт (Мінск)|Даўгінаўскі тракт]] || Долгиновский тракт || [[тракт]]
|-
| [[вуліца Даўмана (Мінск)|Даўмана вуліца]] || Даумана улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дача (Мінск)|Дача вуліца]] || Дача улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дачная вуліца (Мінск)|Дачная вуліца]] || Дачная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дачны завулак (Мінск)|Дачны завулак]] || Дачный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Дачны праезд (Мінск)|Дачны праезд]] || Дачный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Дворышчы (Мінск)|Дворышчы вуліца]] || Дворищи улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дзвінская вуліца (Мінск)|Дзвінская вуліца]] || Двинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дзекабрыстаў (Мінск)|Дзекабрыстаў вуліца]] || Декабристов улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дзімітрава (Мінск)|Дзімітрава вуліца]] || Димитрова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дзісенская вуліца (Мінск)|Дзісенская вуліца]] || Дисенская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Дзіцячы (Мінск)|Дзіцячы 1-ы завулак]] || Детский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Дзіцячы (Мінск)|Дзіцячы 2-і завулак]] || Детский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Дзіцячы (Мінск)|Дзіцячы 3-і завулак]] || Детский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Дзяжнёва (Мінск)|Дзяжнёва вуліца]] || Дежнёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дзям’яна Беднага (Мінск)|Дзям’яна Беднага вуліца]] || Демьяна Бедного улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дзянісаўская вуліца (Мінск)|Дзянісаўская вуліца]] || Денисовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дзянісаўскі завулак (Мінск)|Дзянісаўскі завулак]] || Денисовский переулок || [[завулак]]
|-
| [[праспект Дзяржынскага (Мінск)|Дзяржынскага праспект]] || Дзержинского проспект || [[праспект]]
|-
| [[Дняпроўская вуліца (Мінск)|Дняпроўская вуліца]] || Днепровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дняпроўскі праезд (Мінск)|Дняпроўскі праезд]] || Днепровский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Докшыцкая вуліца (Мінск)|Докшыцкая вуліца]] || Докшицкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дражня (Мінск)|Дражня вуліца]] || Дражня улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дразда (Мінск)|Дразда вуліца]] || Дрозда улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Дразды (Мінск)|Дразды праезд]] || Дрозды проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Дружбы (Мінск)|Дружбы вуліца]] || Дружбы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Друйская вуліца (Мінск)|Друйская вуліца]] || Друйская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дубаўлянскі завулак (Мінск)|Дубаўлянскі завулак]] || Дубовлянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Дубравінская вуліца (Мінск)|Дубравінская вуліца]] || Дубравинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Дубравінскі завулак (Мінск)|Дубравінскі завулак]] || Дубравинский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Дукорская вуліца (Мінск)|Дукорская вуліца]] || Дукорская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Дуніна-Марцінкевіча (Мінск)|Дуніна-Марцінкевіча вуліца]] || Дунина-Марцинкевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ежы Гедройца (Мінск)|Ежы Гедройца вуліца]] || Ежи Гедройца улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ельніцкая вуліца (Мінск)|Ельніцкая вуліца]] || Ельницкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ельскіх (Мінск)|Ельскіх вуліца]] || Ельских улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Енісейскі завулак (Мінск)|Енісейскі 1-ы завулак]] || Енисейский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Енісейскі завулак (Мінск)|Енісейскі 2-і завулак]] || Енисейский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Енісейскі праезд (Мінск)|Енісейскі праезд]] || Енисейский проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Ермака (Мінск)|Ермака вуліца]] || Ермака улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Ермака (Мінск)|Ермака завулак]] || Ермака переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Еўфрасінні Полацкай (Мінск)|Еўфрасінні Полацкай вуліца]] || Евфросиньи Полоцкой улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ёдкаўская вуліца (Мінск)|Ёдкаўская вуліца]] || Иодковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вуліца Жарэса Алфёрава (Мінск)|Жарэса Алфёрава вуліца]] || Жореса Алфёрова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ждановіцкая вуліца (Мінск)|Ждановіцкая вуліца]] || Ждановичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Жлобінская вуліца (Мінск)|Жлобінская вуліца]] || Жлобинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Жудро (Мінск)|Жудро вуліца]] || Жудро улица || [[вуліца]]
|-
| [[праспект Жукава (Мінск)|Жукава праспект]] || Жукова проспект || [[праспект]]
|-
| [[1-ы завулак Жукоўскага (Мінск)|Жукоўскага 1-ы завулак]] || Жуковского 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Жукоўскага (Мінск)|Жукоўскага 2-і завулак]] || Жуковского 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Жукоўскага (Мінск)|Жукоўскага вуліца]] || Жуковского улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Жукоўскага (Мінск)|Жукоўскага праезд]] || Жуковского проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Жылуновіча (Мінск)|Жылуновіча вуліца]] || Жилуновича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Заводская вуліца (Мінск)|Заводская вуліца]] || Заводская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Загарадны завулак (Мінск)|Загарадны 1-ы завулак]] || Загородный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Загарадны завулак (Мінск)|Загарадны 2-і завулак]] || Загородный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Загарадны завулак (Мінск)|Загарадны 3-і завулак]] || Загородный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Загарадны завулак (Мінск)|Загарадны 4-ы завулак]] || Загородный 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Залатая вуліца (Мінск)|Залатая вуліца]] || Золотая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Залатая Горка (Мінск)|Залатая Горка вуліца]] || Золотая Горка улица || [[вуліца]]
|-
| [[Залаты завулак (Мінск)|Залаты завулак]] || Золотой переулок || [[завулак]]
|-
| [[Замкавая вуліца (Мінск)|Замкавая вуліца]] || Замковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Запарожская вуліца (Мінск)|Запарожская вуліца]] || Запорожская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Запарожскі завулак (Мінск)|Запарожскі 1-ы завулак]] || Запорожский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Запарожскі завулак (Мінск)|Запарожскі 3-і завулак]] || Запорожский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Запарожская плошча (Мінск)|Запарожская плошча]] || Запорожская площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Запрудная вуліца (Мінск)|Запрудная вуліца]] || Запрудная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Зарачанскі завулак (Мінск)|Зарачанскі завулак]] || Заречанский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Зарэчная вуліца (Мінск)|Зарэчная вуліца]] || Заречная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Зарэчны завулак (Мінск)|Зарэчны 1-ы завулак]] || Заречный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Зарэчны завулак (Мінск)|Зарэчны 2-і завулак]] || Заречный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Зарэчны завулак (Мінск)|Зарэчны 3-і завулак]] || Заречный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Зарэчны тупік (Мінск)|Зарэчны тупік]] || Заречный тупик || [[тупік]]
|-
| [[Заслаўская вуліца (Мінск)|Заслаўская вуліца]] || Заславская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Заслонава (Мінск)|Заслонава вуліца]] || Заслонова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Заснавальнікаў (Мінск)|Заснавальнікаў вуліца]] || Основателей улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Захарава (Мінск)|Захарава вуліца]] || Захарова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Заходняя вуліца (Мінск)|Заходняя вуліца]] || Западная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Зацань (Мінск)|Зацань вуліца]] || Зацень улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Зацішша (Мінск)|Зацішша вуліца]] || Затишье улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Землямерная вуліца (Мінск)|Землямерная 1-я вуліца]] || Землемерная 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я Землямерная вуліца (Мінск)|Землямерная 2-я вуліца]] || Землемерная 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Землямерны завулак (Мінск)|Землямерны завулак]] || Землемерный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Земляробчая вуліца (Мінск)|Земляробчая вуліца]] || Земледельческая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Земляробчы (Мінск)|Земляробчы 1-ы завулак]] || Земледельческий 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Земляробчы (Мінск)|Земляробчы 3-і завулак]] || Земледельческий 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Зенітны завулак (Мінск)|Зенітны завулак]] || Зенитный переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы Зімні завулак (Мінск)|Зімні 1-ы завулак]] || Зимний 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Зімні завулак (Мінск)|Зімні 2-і завулак]] || Зимний 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Зімняя вуліца (Мінск)|Зімняя вуліца]] || Зимняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Змітрака Бядулі (Мінск)|Змітрака Бядулі вуліца]] || Змитрока Бядули улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Змітрака Бядулі (Мінск)|Змітрака Бядулі плошча]] || Змитрока Бядули площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Зоі Касмадзям’янскай (Мінск)|Зоі Касмадзям’янскай вуліца]] || Зои Космодемьянской улица || [[вуліца]]
|-
| [[Зорная вуліца (Мінск)|Зорная вуліца]] || Звёздная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Зубачова (Мінск)|Зубачова 1-ы завулак]] || Зубачёва 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Зубачова (Мінск)|Зубачова 2-і завулак]] || Зубачёва 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Зубачова (Мінск)|Зубачова 3-і завулак]] || Зубачёва 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Зубачова (Мінск)|Зубачова вуліца]] || Зубачёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[Зыбіцкая вуліца]] || Зыбицкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Зялёналужская вуліца (Мінск)|Зялёналужская вуліца]] || Зелёнолугская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Івана Навуменкі (Мінск)|Івана Навуменкі вуліца]] || Ивана Науменко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Івана Хруцкага (Мінск)|Івана Хруцкага вуліца]] || Ивана Хруцкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Івана Шамякіна (Мінск)|Івана Шамякіна вуліца]] || Ивана Шамякина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ігара Лучанка (Мінск)|Ігара Лучанка вуліца]] || Игоря Лученка улица || [[вуліца]]
|-
| [[Іванаўская вуліца (Мінск)|Іванаўская вуліца]] || Ивановская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Івянецкая вуліца (Мінск)|Івянецкая вуліца]] || Ивенецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ігната Буйніцкага (Мінск)|Ігната Буйніцкага вуліца]] || Игната Буйницкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Ігната Буйніцкага (Мінск)|Ігната Буйніцкага завулак]] || Игната Буйницкого переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Ігната Дамейкі (Мінск)|Ігната Дамейкі вуліца]] || Игната Домейко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ігнаценкі (Мінск)|Ігнаценкі вуліца]] || Игнатенко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ігуменскі тракт (Мінск)|Ігуменскі тракт]] || Игуменский тракт || [[тракт]]
|-
| [[Іерусалімская вуліца (Мінск)|Іерусалімская вуліца]] || Иерусалимская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ізмайлаўская вуліца (Мінск)|Ізмайлаўская вуліца]] || Измайловская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Ізмайлаўскі завулак (Мінск)|Ізмайлаўскі 1-ы завулак]] || Измайловский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Ізмайлаўскі завулак (Мінск)|Ізмайлаўскі 2-і завулак]] || Измайловский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Ізмайлаўскі завулак (Мінск)|Ізмайлаўскі 3-і завулак]] || Измайловский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Ізмайлаўскі завулак (Мінск)|Ізмайлаўскі 4-ы завулак]] || Измайловский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ізмайлаўскі праезд (Мінск)|Ізмайлаўскі праезд]] || Измайловский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Ізумрудны завулак (Мінск)|Ізумрудны завулак]] || Изумрудный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ілімская вуліца (Мінск)|Ілімская вуліца]] || Илимская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ільі Капіевіча (Мінск)|Ільі Капіевіча вуліца]] || Ильи Копиевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ільменская вуліца (Мінск)|Ільменская вуліца]] || Ильменская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ільянская вуліца (Мінск)|Ільянская вуліца]] || Ильянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Індустрыяльная вуліца (Мінск)|Індустрыяльная вуліца]] || Индустриальная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Інжынерная вуліца (Мінск)|Інжынерная вуліца]] || Инженерная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Інжынерны завулак (Мінск)|Інжынерны завулак]] || Инженерный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Інструментальны завулак (Мінск)|Інструментальны завулак]] || Инструментальный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)|Інтэрнацыянальная вуліца]] || Интернациональная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Іосіфа Гашкевіча (Мінск)|Іосіфа Гашкевіча вуліца]] || Иосифа Гошкевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Іосіфа Жыновіча (Мінск)|Іосіфа Жыновіча вуліца]] || Иосифа Жиновича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Іркуцкая вуліца (Мінск)|Іркуцкая вуліца]] || Иркутская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Іркуцкі завулак (Мінск)|Іркуцкі завулак]] || Иркутский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ірынаўская вуліца (Мінск)|Ірынаўская вуліца]] || Ириновская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ірынаўскі завулак (Мінск)|Ірынаўскі завулак]] || Ириновский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Іскаліева (Мінск)|Іскаліева вуліца]] || Искалиева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кааператыўны завулак (Мінск)|Кааператыўны завулак]] || Кооперативный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Кабушкіна (Мінск)|Кабушкіна вуліца]] || Кабушкина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Кабушкіна (Мінск)|Кабушкіна завулак]] || Кабушкина переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Кавалёва (Мінск)|Кавалёва вуліца]] || Ковалёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кавальская вуліца (Мінск)|Кавальская вуліца]] || Кузнечная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Казарменны завулак (Мінск)|Казарменны завулак]] || Казарменный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Казіміраўская вуліца (Мінск)|Казіміраўская вуліца]] || Казимировская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Казінца (Мінск)|Казінца вуліца]] || Казинца улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Казінца (Мінск)|Казінца плошча]] || Казинца площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Казлова (Мінск)|Казлова вуліца]] || Козлова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Казлова (Мінск)|Казлова завулак]] || Козлова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Калгасная вуліца (Мінск)|Калгасная вуліца]] || Колхозная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Калектарная вуліца (Мінск)|Калектарная вуліца]] || Коллекторная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Калектыўны завулак (Мінск)|Калектыўны завулак]] || Коллективный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Калектыўны праезд (Мінск)|Калектыўны праезд]] || Коллективный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Калеснікава (Мінск)|Калеснікава вуліца]] || Колесникова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Калеснікава (Мінск)|Калеснікава завулак]] || Колесникова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Калініна (Мінск)|Калініна вуліца]] || Калинина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Калініна (Мінск)|Калініна завулак]] || Калинина переулок || [[завулак]]
|-
| [[плошча Калініна (Мінск)|Калініна плошча]] || Калинина площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Калінінградскі завулак (Мінск)|Калінінградскі завулак]] || Калининградский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Каліноўскага (Мінск)|Каліноўскага вуліца]] || Калиновского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кальварыйская вуліца (Мінск)|Кальварыйская вуліца]] || Кальварийская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кальварыйскі праезд (Мінск)|Кальварыйскі праезд]] || Кальварийский проезд || [[праезд]]
|-
| [[1-я Кальцавая вуліца (Мінск)|Кальцавая 1-я вуліца]] || Кольцевая 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я Кальцавая вуліца (Мінск)|Кальцавая 2-я вуліца]] || Кольцевая 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Кальцавы праезд (Мінск)|Кальцавы 1-ы праезд]] || Кольцевой 1-й проезд || [[праезд]]
|-
| [[2-і Кальцавы праезд (Мінск)|Кальцавы 2-і праезд]] || Кольцевой 2-й проезд || [[праезд]]
|-
| [[1-ы завулак Кальцова (Мінск)|Кальцова 1-ы завулак]] || Кольцова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Кальцова (Мінск)|Кальцова 2-і завулак]] || Кольцова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Кальцова (Мінск)|Кальцова 3-і завулак]] || Кольцова 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы завулак Кальцова (Мінск)|Кальцова 4-ы завулак]] || Кольцова 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Кальцова (Мінск)|Кальцова вуліца]] || Кольцова улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Кальцова (Мінск)|Кальцова праезд]] || Кольцова проезд || [[праезд]]
|-
| [[Калядная вуліца (Мінск)|Калядная вуліца]] || Колядная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Камайская вуліца (Мінск)|Камайская вуліца]] || Камайская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Камароўскае кальцо]] || Комаровское кольцо ||
|-
|[[Каменнагорская вуліца (Мінск)|Каменнагорская вуліца]] || Каменногорская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Камсамольская вуліца (Мінск)|Камсамольская вуліца]] || Комсомольская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Камуністычная вуліца (Мінск)|Камуністычная вуліца]] || Коммунистическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Канатны завулак (Мінск)|Канатны завулак]] || Канатный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Кандрата Крапівы вуліца (Мінск)|Кандрата Крапівы вуліца]] || Кондрата Крапивы улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Канстанцыі Буйло (Мінск)|Канстанцыі Буйло вуліца]] || Констанции Буйло улица || [[вуліца]]
|-
| [[Капыльская вуліца (Мінск)|Капыльская вуліца]] || Копыльская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Капыльскі завулак (Мінск)|Капыльскі 1-ы завулак]] || Копыльский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Капыльскі тупік (Мінск)|Капыльскі тупік]] || Копыльский тупик || [[тупік]]
|-
| [[вуліца Караленкі (Мінск)|Караленкі вуліца]] || Короленко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Каралінская вуліца (Мінск)|Каралінская вуліца]] || Каролинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Каралінскі праезд (Мінск)|Каралінскі праезд]] || Каролинский проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Караля (Мінск)|Караля вуліца]] || Короля улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Караткевіча (Мінск)|Караткевіча вуліца]] || Короткевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Карбышава (Мінск)|Карбышава вуліца]] || Карбышева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Карвата (Мінск)|Карвата вуліца]] || Карвата улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Каржа (Мінск)|Каржа вуліца]] || Коржа улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Каржанеўскага (Мінск)|Каржанеўскага вуліца]] || Корженевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Каржанеўскага (Мінск)|Каржанеўскага завулак]] || Корженевского переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Карзюкі (Мінск)|Карзюкі вуліца]] || Корзюки улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Карла Лібкнехта (Мінск)|Карла Лібкнехта вуліца]] || Карла Либкнехта улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Карла Маркса (Мінск)|Карла Маркса вуліца]] || Карла Маркса улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Кароткі завулак (Мінск)|Кароткі 1-ы завулак]] || Короткий 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Кароткі завулак (Мінск)|Кароткі 2-і завулак]] || Короткий 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Кароткі завулак (Мінск)|Кароткі 3-і завулак]] || Короткий 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Карпава (Мінск)|Карпава вуліца]] || Карпова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Каруся Каганца (Мінск)|Каруся Каганца вуліца]] || Каруся Каганца улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Карыцкага (Мінск)|Карыцкага вуліца]] || Корицкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Касманаўтаў (Мінск)|Касманаўтаў вуліца]] || Космонавтов улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кастрычніцкая вуліца (Мінск)|Кастрычніцкая вуліца]] || Октябрьская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кастрычніцкая плошча (Мінск)|Кастрычніцкая плошча]] || Октябрьская площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Катоўскага (Мінск)|Катоўскага вуліца]] || Котовского улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Катоўскага (Мінск)|Катоўскага праезд]] || Котовского проезд || [[праезд]]
|-
| [[Кахоўская вуліца (Мінск)|Кахоўская вуліца]] || Каховская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кахоўскі завулак (Мінск)|Кахоўскі завулак]] || Каховский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Качынская вуліца (Мінск)|Качынская вуліца]] || Качинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Каштанавая вуліца (Мінск)|Каштанавая вуліца]] || Каштановая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кедышкі (Мінск)|Кедышкі вуліца]] || Кедышко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кіеўская вуліца (Мінск)|Кіеўская вуліца]] || Киевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кірава (Мінск)|Кірава вуліца]] || Кирова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кірыла і Мяфодзія (Мінск)|Кірыла і Мяфодзія вуліца]] || Кирилла и Мефодия улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кірыла Тураўскага (Мінск)|Кірыла Тураўскага вуліца]] || Кирилла Туровского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кірэева (Мінск)|Кірэева вуліца]] || Киреева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кірэенкі (Мінск)|Кірэенкі вуліца]] || Киреенко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кісялёва (Мінск)|Кісялёва вуліца]] || Киселёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Клары Цэткін (Мінск)|Клары Цэткін вуліца]] || Клары Цеткин улица || [[вуліца]]
|-
| [[Клецкая вуліца (Мінск)|Клецкая вуліца]] || Клецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Клецкі праезд (Мінск)|Клецкі праезд]] || Клецкий проезд || [[праезд]]
|-
| [[Клубны праезд (Мінск)|Клубны праезд]] || Клубный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Клумава (Мінск)|Клумава вуліца]] || Клумова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Клумава (Мінск)|Клумава завулак]] || Клумова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ключавая вуліца (Мінск)|Ключавая вуліца]] || Ключевая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кнорына (Мінск)|Кнорына вуліца]] || Кнорина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Княгінінская вуліца (Мінск)|Княгінінская вуліца]] || Княгининская улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Княгінінскі|Княгінінскі завулак]] || Княгининский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Кобрынская вуліца (Мінск)|Кобрынская вуліца]] || Кобринская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Козыраўская вуліца (Мінск)|Козыраўская вуліца]] || Козыревская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Корш-Сабліна (Мінск)|Корш-Сабліна вуліца]] || Корш-Саблина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Крайняя вуліца (Мінск)|Крайняя вуліца]] || Крайняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Крамскога (Мінск)|Крамскога вуліца]] || Крамского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Крапоткіна (Мінск)|Крапоткіна вуліца]] || Кропоткина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Круглы завулак (Мінск)|Круглы завулак]] || Круглый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Крупецкая вуліца (Мінск)|Крупецкая вуліца]] || Крупецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Крупскай (Мінск)|Крупскай вуліца]] || Крупской улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Крупцы (Мінск)|Крупцы вуліца]] || Крупцы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Крывіцкая вуліца (Мінск)|Крывіцкая вуліца]] || Кривичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Крывіцкі завулак (Мінск)|Крывіцкі 1-ы завулак]] || Кривичский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Крывіцкі завулак (Мінск)|Крывіцкі 2-і завулак]] || Кривичский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Крыжоўская вуліца (Мінск)|Крыжоўская вуліца]] || Крыжовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Крыловіча (Мінск)|Крыловіча 1-ы завулак]] || Крыловича 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Крыловіча (Мінск)|Крыловіча 2-і завулак]] || Крыловича 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Крыловіча (Мінск)|Крыловіча вуліца]] || Крыловича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Крынічная вуліца (Мінск)|Крынічная вуліца]] || Родниковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Козьма-Дзям’янаўскі спуск]] || Козьмо-Демьяновский спуск || [[спуск]]
|-
| [[Кубанская вуліца (Мінск)|Кубанская вуліца]] || Кубанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кузьмы Мініна (Мінск)|Кузьмы Мініна вуліца]] || Кузьмы Минина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Кузьмы Мініна (Мінск)|Кузьмы Мініна завулак]] || Кузьмы Минина переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Кузьмы Чорнага (Мінск)|Кузьмы Чорнага вуліца]] || Кузьмы Чорного улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Кузьмы Чорнага (Мінск)|Кузьмы Чорнага завулак]] || Кузьмы Чорного переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Куйбышава (Мінск)|Куйбышава вуліца]] || Куйбышева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кулібіна (Мінск)|Кулібіна вуліца]] || Кулибина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кульман (Мінск)|Кульман вуліца]] || Кульман улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Куляшова (Мінск)|Куляшова вуліца]] || Кулешова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кунцаўшчына (Мінск)|Кунцаўшчына вуліца]] || Кунцевщина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Купрыянава (Мінск)|Купрыянава вуліца]] || Куприянова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Курганная вуліца (Мінск)|Курганная вуліца]] || Курганная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)|Курсанта Гвішыані вуліца]] || Курсанта Гвишиани улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Кутузава (Мінск)|Кутузава вуліца]] || Кутузова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Кэчаўскі завулак (Мінск)|Кэчаўскі завулак]] || Кэчевский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Лабанка (Мінск)|Лабанка вуліца]] || Лобанка улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лагойскі тракт (Мінск)|Лагойскі тракт]] || Логойский тракт || [[тракт]]
|-
| [[вуліца Лазарава (Мінск)|Лазарава вуліца]] || Лазарева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лазо (Мінск)|Лазо вуліца]] || Лазо улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Лазо (Мінск)|Лазо завулак]] || Лазо переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Ламаносава (Мінск)|Ламаносава вуліца]] || Ломоносова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Ламаносава (Мінск)|Ламаносава завулак]] || Ломоносова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Ландэра (Мінск)|Ландэра вуліца]] || Ландера улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лапаровіцкая вуліца (Мінск)|Лапаровіцкая вуліца]] || Лапаровичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Леаніда Бяды (Мінск)|Леаніда Бяды вуліца]] || Леонида Беды улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Леаніда Левіна (Мінск)|Леаніда Левіна вуліца]] || Леонида Левина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лейтэнанта Кіжаватава (Мінск)|Лейтэнанта Кіжаватава вуліца]] || Лейтенанта Кижеватова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Леніна (Мінск)|Леніна вуліца]] || Ленина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ленінградская вуліца (Мінск)|Ленінградская вуліца]] || Ленинградская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лепельская вуліца (Мінск)|Лепельская вуліца]] || Лепельская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лермантава (Мінск)|Лермантава вуліца]] || Лермонтова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лесапаркавая вуліца (Мінск)|Лесапаркавая вуліца]] || Лесопарковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лесі Украінкі (Мінск)|Лесі Украінкі вуліца]] || Леси Украинки улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Летні завулак (Мінск)|Летні 1-ы завулак]] || Летний 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Летні завулак (Мінск)|Летні 2-і завулак]] || Летний 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Летняя вуліца (Мінск)|Летняя вуліца]] || Летняя улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лібава-Роменская вуліца (Мінск)|Лібава-Роменская вуліца]] || Либаво-Роменская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лівенцава (Мінск)|Лівенцава вуліца]] || Ливенцева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лідская вуліца (Мінск)|Лідская вуліца]] || Лидская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лізы Чайкінай (Мінск)|Лізы Чайкінай вуліца]] || Лизы Чайкиной улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Лілі Карастаянавай (Мінск)|Лілі Карастаянавай вуліца]] || Лили Карастояновой улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лінейны завулак (Мінск)|Лінейны завулак]] || Линейный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ліпавая вуліца (Мінск)|Ліпавая вуліца]] || Липовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ліпкаўская вуліца (Мінск)|Ліпкаўская вуліца]] || Липковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ліпкаўскі завулак (Мінск)|Ліпкаўскі завулак]] || Липковский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ліпкаўскі праезд (Мінск)|Ліпкаўскі праезд]] || Липковский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Літаратурная вуліца (Мінск)|Літаратурная вуліца]] || Литературная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Літаратурны завулак (Мінск)|Літаратурны завулак]] || Литературный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ложынская вуліца (Мінск)|Ложынская вуліца]] || Ложинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я вуліца Лошыца (Мінск)|Лошыца 1-я вуліца]] || Лошица 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я вуліца Лошыца (Мінск)|Лошыца 2-я вуліца]] || Лошица 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лошыцкая вуліца (Мінск)|Лошыцкая вуліца]] || Лошицкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лошыцкі завулак (Мінск)|Лошыцкі завулак]] || Лошицкий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Лошыцкі праезд (Мінск)|Лошыцкі праезд]] || Лошицкий проезд || [[праезд]]
|-
| [[Лугавая вуліца (Мінск)|Лугавая вуліца]] || Луговая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лугавы завулак (Мінск)|Лугавы завулак]] || Луговой переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Лук’яновіча (Мінск)|Лук’яновіча вуліца]] || Лукьяновича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Лучайская вуліца (Мінск)|Лучайская вуліца]] || Лучайская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ларысы Александроўскай (Мінск)|Ларысы Александроўскай вуліца]] || Ларисы Александровской улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Льва Сапегі (Мінск)|Льва Сапегі вуліца]] || Льва Сапеги улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Льва Талстога (Мінск)|Льва Талстога вуліца]] || Льва Толстого улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Льва Талстога (Мінск)|Льва Талстога завулак]] || Льва Толстого переулок || [[завулак]]
|-
| [[Любанская вуліца (Мінск)|Любанская вуліца]] || Любанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[праспект Любімава (Мінск)|Любімава праспект]] || Любимова проспект || [[праспект]]
|-
| [[Люцынская вуліца (Мінск)|Люцынская вуліца]] || Люцинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ляўкова (Мінск)|Ляўкова вуліца]] || Левкова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ляшчынскага (Мінск)|Ляшчынскага вуліца]] || Лещинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Магілёўская вуліца (Мінск)|Магілёўская вуліца]] || Могилёвская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Магнітная вуліца (Мінск)|Магнітная вуліца]] || Магнитная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Магнітны завулак (Мінск)|Магнітны завулак]] || Магнитный переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы завулак Мажайскага (Мінск)|Мажайскага 1-ы завулак]] || Можайского 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Мажайскага (Мінск)|Мажайскага 2-і завулак]] || Можайского 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Мажайскага (Мінск)|Мажайскага 3-і завулак]] || Можайского 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мажайскага (Мінск)|Мажайскага вуліца]] || Можайского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мазурава (Мінск)|Мазурава вуліца]] || Мазурова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мазырская вуліца (Мінск)|Мазырская вуліца]] || Мозырская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мазырскі завулак (Мінск)|Мазырскі завулак]] || Мозырский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Мазырскі праезд (Мінск)|Мазырскі праезд]] || Мозырский проезд || [[праезд]]
|-
| [[завулак Майкава (Мінск)|Майкава завулак]] || Майкова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Макаёнка (Мінск)|Макаёнка вуліца]] || Макаёнка улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Макаёнка (Мінск)|Макаёнка завулак]] || Макаёнка переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Макаранкі (Мінск)|Макаранкі вуліца]] || Макаренко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Максіма Багдановіча (Мінск)|Максіма Багдановіча вуліца]] || Максима Богдановича улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Максіма Багдановіча (Мінск)|Максіма Багдановіча завулак]] || Максима Богдановича переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Максіма Гарэцкага (Мінск)|Максіма Гарэцкага вуліца]] || Максима Горецкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Максіма Танка (Мінск)|Максіма Танка вуліца]] || Максима Танка улица || [[вуліца]]
|-
| [[Маладзечанская вуліца (Мінск)|Маладзечанская вуліца]] || Молодечненская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Малаковіч (Мінск)|Малаковіч вуліца]] || Малакович улица || [[вуліца]]
|-
| [[Маласерабранская вуліца (Мінск)|Маласерабранская вуліца]] || Малосеребрянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Малафееўская вуліца (Мінск)|Малафееўская вуліца]] || Малофеевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Малая вуліца (Мінск)|Малая вуліца]] || Малая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Малініна (Мінск)|Малініна вуліца]] || Малинина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Малое Сціклева (Мінск)|Малое Сціклева вуліца]] || Малое Стиклево улица || [[вуліца]]
|-
| [[Малочны завулак (Мінск)|Малочны завулак]] || Молочный переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Малы (Мінск)|Малы 2-і завулак]] || Малый 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[завулак Малы (Мінск)|Малы завулак]] || Малый переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Малы Трасцянец (Мінск)|Малы Трасцянец вуліца]] || Малый Тростенец улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Малы Трасцянец (Мінск)|Малы Трасцянец завулак]] || Малый Тростенец переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Маляўкі (Мінск)|Маляўкі вуліца]] || Малявки улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Маневіча (Мінск)|Маневіча вуліца]] || Маневича улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Мантажнікаў (Мінск)|Мантажнікаў 1-ы завулак]] || Монтажников 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Мантажнікаў (Мінск)|Мантажнікаў 2-і завулак]] || Монтажников 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Мантажнікаў (Мінск)|Мантажнікаў 3-і завулак]] || Монтажников 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы завулак Мантажнікаў (Мінск)|Мантажнікаў 4-ы завулак]] || Монтажников 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мантажнікаў (Мінск)|Мантажнікаў вуліца]] || Монтажников улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Марата (Мінск)|Марата вуліца]] || Марата улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Маргелава (Мінск)|Маргелава вуліца]] || Маргелова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мар’еўская вуліца (Мінск)|Мар’еўская вуліца]] || Марьевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Марусінская вуліца (Мінск)|Марусінская вуліца]] || Марусинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Марусінскі завулак (Мінск)|Марусінскі 1-ы завулак]] || Марусинский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Марусінскі завулак (Мінск)|Марусінскі 2-і завулак]] || Марусинский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Маршала Лосіка (Мінск)|Маршала Лосіка вуліца]] || Маршала Лосика улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Масквіна (Мінск)|Масквіна вуліца]] || Москвина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Масквіна (Мінск)|Масквіна завулак]] || Москвина переулок || [[завулак]]
|-
| [[Маскоўская вуліца (Мінск)|Маскоўская вуліца]] || Московская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Масюкоўшчына (Мінск)|Масюкоўшчына вуліца]] || Масюковщина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Масюкоўшчына (Мінск)|Масюкоўшчына завулак]] || Масюковщина переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Масюкоўшчына (Мінск)|Масюкоўшчына праезд]] || Масюковщина проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Матросава (Мінск)|Матросава вуліца]] || Матросова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Матусевіча (Мінск)|Матусевіча вуліца]] || Матусевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мацвееўская вуліца (Мінск)|Мацвееўская вуліца]] || Матвеевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мацвееўскі завулак (Мінск)|Мацвееўскі завулак]] || Матвеевский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мачульскага (Мінск)|Мачульскага вуліца]] || Мачульского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Машынабудаўнікоў (Мінск)|Машынабудаўнікоў вуліца]] || Машиностроителей улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Машыністаў (Мінск)|Машыністаў вуліца]] || Машинистов улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Машыністаў (Мінск)|Машыністаў завулак]] || Машинистов переулок || [[завулак]]
|-
| [[праспект Машэрава (Мінск)|Машэрава праспект]] || Машерова проспект || [[праспект]]
|-
| [[вуліца Маякоўскага (Мінск)|Маякоўскага вуліца]] || Маяковского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Маякоўскага (Мінск)|Маякоўскага завулак]] || Маяковского переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мележа (Мінск)|Мележа вуліца]] || Мележа улица || [[вуліца]]
|-
| [[Меліярацыйная вуліца (Мінск)|Меліярацыйная вуліца]] || Мелиоративная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Меліярацыйны завулак (Мінск)|Меліярацыйны завулак]] || Мелиоративный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мельнікайтэ (Мінск)|Мельнікайтэ вуліца]] || Мельникайте улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Мендзялеева (Мінск)|Мендзялеева 1-ы завулак]] || Менделеева 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Мендзялеева (Мінск)|Мендзялеева вуліца]] || Менделеева улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Металістаў (Мінск)|Металістаў праезд]] || Металлистов проезд || [[праезд]]
|-
| [[Мікалаеўская вуліца (Мінск)|Мікалаеўская вуліца]] || Миколаевская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мікуліча (Мінск)|Мікуліча вуліца]] || Микулича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мінская вуліца (Мінск)|Мінская вуліца]] || Минская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мінская кальцавая аўтамабільная дарога]] || Минская кольцевая автомобильная дорога улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мірашнічэнкі (Мінск)|Мірашнічэнкі вуліца]] || Мирошниченко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Мірная вуліца (Мінск)|Мірная вуліца]] || Мирная улица || [[вуліца]]
|-
| [[праспект Міру (Мінск)|Міру праспект]] || Мира проспект || [[праспект]]
|-
| [[вуліца Міхайлава (Мінск)|Міхайлава вуліца]] || Михайлова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Міхайлаўскі завулак (Мінск)|Міхайлаўскі завулак]] || Михайловский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Міхаіла Мармулёва (Мінск)|Міхаіла Мармулёва вуліца]] || Михаила Мормулёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Міхаіла Пташука (Мінск)|Міхаіла Пташука вуліца]] || Михаила Пташука улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Міхаіла Савіцкага (Мінск)|Міхаіла Савіцкага вуліца]] || Михаила Савицкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Міхалова (Мінск)|Міхалова 1-ы завулак]] || Михалово 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Міхалова (Мінск)|Міхалова 2-і завулак]] || Михалово 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Міхалова (Мінск)|Міхалова 3-і завулак]] || Михалово 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы завулак Міхалова (Мінск)|Міхалова 4-ы завулак]] || Михалово 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Міхалова (Мінск)|Міхалова вуліца]] || Михалово улица || [[вуліца]]
|-
| [[Міхалоўская вуліца (Мінск)|Міхалоўская вуліца]] || Михаловская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Міхася Лынькова (Мінск)|Міхася Лынькова вуліца]] || Михася Лынькова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Міхася Чарота (Мінск)|Міхася Чарота вуліца]] || Михася Чарота улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мічурына (Мінск)|Мічурына вуліца]] || Мичурина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Млынавы завулак (Мінск)|Млынавы завулак]] || Мельничный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Музычны завулак (Мінск)|Музычны завулак]] || Музыкальный переулок || [[завулак]]
|-
| [[бульвар Мулявіна (Мінск)|Мулявіна бульвар]] || Мулявина бульвар || [[бульвар]]
|-
| [[вуліца Мядзвежына (Мінск)|Мядзвежына вуліца]] || Медвежино улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Мядзвежына (Мінск)|Мядзвежына завулак]] || Медвежино переулок || [[завулак]]
|-
| [[Мядзельская вуліца (Мінск)|Мядзельская вуліца]] || Мядельская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мяржынскага (Мінск)|Мяржынскага вуліца]] || Мержинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Мяснікова (Мінск)|Мяснікова вуліца]] || Мясникова улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Мяснікова (Мінск)|Мяснікова плошча]] || Мясникова площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Мястраўская вуліца (Мінск)|Мястраўская вуліца]] || Мястровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Набярэжная вуліца (Мінск)|Набярэжная вуліца]] || Набережная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Нававіленская|Нававіленская вуліца]] || Нововиленская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нававіленскі завулак (Мінск)|Нававіленскі завулак]] || Нововиленский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Навасельская вуліца (Мінск)|Навасельская вуліца]] || Новосельская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Наватарская вуліца (Мінск)|Наватарская вуліца]] || Новаторская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Наватарскі завулак (Мінск)|Наватарскі завулак]] || Новаторский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Наватарскі праезд (Мінск)|Наватарскі праезд]] || Новаторский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Наваўфімская вуліца (Мінск)|Наваўфімская вуліца]] || Новоуфимская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Навінкаўская вуліца (Мінск)|Навінкаўская вуліца]] || Новинковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Навуковая вуліца (Мінск)|Навуковая вуліца]] || Навуковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Нагіна (Мінск)|Нагіна вуліца]] || Ногина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нагорная вуліца (Мінск)|Нагорная вуліца]] || Нагорная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нагорны завулак (Мінск)|Нагорны завулак]] || Нагорный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Надзеждзінская вуліца (Мінск)|Надзеждзінская вуліца]] || Надеждинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Налібоцкая вуліца (Мінск)|Налібоцкая вуліца]] || Налибокская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Напалеона Орды (Мінск)|Напалеона Орды вуліца]] || Наполеона Орды улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нарачанская вуліца (Мінск)|Нарачанская вуліца]] || Нарочанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Народная вуліца (Мінск)|Народная вуліца]] || Народная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Натуралістаў (Мінск)|Натуралістаў вуліца]] || Натуралистов улица || [[вуліца]]
|-
| [[Наўгародская вуліца (Мінск)|Наўгародская вуліца]] || Новгородская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Наўгародскі завулак (Мінск)|Наўгародскі завулак]] || Новгородский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Нафтавая вуліца (Мінск)|Нафтавая вуліца]] || Нефтяная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нафтавы завулак (Мінск)|Нафтавы завулак]] || Нефтяной переулок || [[завулак]]
|-
| [[Нахіленая вуліца (Мінск)|Нахіленая вуліца]] || Наклонная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Нахілены завулак (Мінск)|Нахілены 1-ы завулак]] || Наклонный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Нахілены завулак (Мінск)|Нахілены 2-і завулак]] || Наклонный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Нахімава (Мінск)|Нахімава вуліца]] || Нахимова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Нахімава (Мінск)|Нахімава завулак]] || Нахимова переулок || [[завулак]]
|-
| [[плошча Незалежнасці (Мінск)|Незалежнасці плошча]] || Независимости площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[праспект Незалежнасці (Мінск)|Незалежнасці праспект]] || Независимости проспект || [[праспект]]
|-
| [[вуліца Некрашэвіча (Мінск)|Некрашэвіча вуліца]] || Некрашевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нёманская вуліца (Мінск)|Нёманская вуліца]] || Нёманская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Несцерава (Мінск)|Несцерава 1-ы завулак]] || Нестерова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Несцерава (Мінск)|Несцерава 2-і завулак]] || Нестерова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Несцерава (Мінск)|Несцерава вуліца]] || Нестерова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Неўскі завулак (Мінск)|Неўскі завулак]] || Невский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Нікіфарава (Мінск)|Нікіфарава вуліца]] || Никифорова улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Нікіціна (Мінск)|Нікіціна 1-ы завулак]] || Никитина 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Нікіціна (Мінск)|Нікіціна 2-і завулак]] || Никитина 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Нікіціна (Мінск)|Нікіціна вуліца]] || Никитина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ніколы Тэслы (Мінск)|Ніколы Тэслы вуліца]] || Николы Теслы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Новая вуліца (Мінск)|Новая вуліца]] || Новая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Няжданавай (Мінск)|Няжданавай вуліца]] || Неждановой улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Няжданавай (Мінск)|Няжданавай завулак]] || Неждановой переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Някрасава (Мінск)|Някрасава вуліца]] || Некрасова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Някрасава (Мінск)|Някрасава завулак]] || Некрасова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Няміга|Няміга вуліца]] ||Немига улица || [[вуліца]]
|-
| [[Нясвіжская вуліца (Мінск)|Нясвіжская вуліца]] || Несвижская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Олешава (Мінск)|Олешава вуліца]] || Олешева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Падгорная вуліца (Мінск)|Падгорная вуліца]] || Подгорная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Падлесная вуліца (Мінск)|Падлесная вуліца]] || Подлесная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Падольская вуліца (Мінск)|Падольская вуліца]] || Подольская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Падольскі завулак (Мінск)|Падольскі 1-ы завулак]] || Подольский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Падольскі завулак (Мінск)|Падольскі 2-і завулак]] || Подольский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Падольскі завулак (Мінск)|Падольскі 3-і завулак]] || Подольский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Падольскі завулак (Мінск)|Падольскі 4-ы завулак]] || Подольский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы Падшыпнікавы завулак (Мінск)|Падшыпнікавы 1-ы завулак]] || Подшипниковый 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Падшыпнікавы завулак (Мінск)|Падшыпнікавы 2-і завулак]] || Подшипниковый 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Падшыпнікавы праезд (Мінск)|Падшыпнікавы праезд]] || Подшипниковый проезд || [[праезд]]
|-
| [[Пажарная вуліца (Мінск)|Пажарная вуліца]] || Пожарная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пажарскага (Мінск)|Пажарскага вуліца]] || Пожарского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пакроўская вуліца (Мінск)|Пакроўская вуліца]] || Покровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пакроўскі завулак (Мінск)|Пакроўскі завулак]] || Покровский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Палеская вуліца (Мінск)|Палеская вуліца]] || Полесская улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Палзунова (Мінск)|Палзунова завулак]] || Ползунова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Паліграфічная вуліца (Мінск)|Паліграфічная вуліца]] || Полиграфическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Паліграфічны завулак (Мінск)|Паліграфічны 1-ы завулак]] || Полиграфический 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Паліграфічны завулак (Мінск)|Паліграфічны 2-і завулак]] || Полиграфический 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Паліграфічны завулак (Мінск)|Паліграфічны 3-і завулак]] || Полиграфический 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Паліграфічны завулак (Мінск)|Паліграфічны 4-ы завулак]] || Полиграфический 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Палтаўская вуліца (Мінск)|Палтаўская вуліца]] || Полтавская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Палявая вуліца (Мінск)|Палявая вуліца]] || Полевая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Палявы завулак (Мінск)|Палявы завулак]] || Полевой переулок || [[завулак]]
|-
| [[Палярная вуліца (Мінск)|Палярная вуліца]] || Полярная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Панамарова (Мінск)|Панамарова вуліца]] || Пономарёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Панамарэнкі (Мінск)|Панамарэнкі вуліца]] || Пономаренко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Панфілава (Мінск)|Панфілава вуліца]] || Панфилова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Папаніна (Мінск)|Папаніна вуліца]] || Папанина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Папова (Мінск)|Папова вуліца]] || Попова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Папярнянская вуліца (Мінск)|Папярнянская вуліца]] || Папернянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Папярнянскі завулак (Мінск)|Папярнянскі завулак]] || Папернянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Паравозны завулак (Мінск)|Паравозны завулак]] || Паровозный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Парашутная вуліца (Мінск)|Парашутная вуліца]] || Парашютная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Паркавая вуліца (Мінск)|Паркавая вуліца]] || Парковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Парніковая вуліца (Мінск)|Парніковая вуліца]] || Парниковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[3-і Парніковы завулак (Мінск)|Парніковы 3-і завулак]] || Парниковый 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Партызанская вуліца (Мінск)|Партызанская вуліца]] || Партизанская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Партызанскі праспект (Мінск)|Партызанскі праспект]] || Партизанский проспект || [[праспект]]
|-
| [[вуліца Пархоменкі (Мінск)|Пархоменкі вуліца]] || Пархоменко улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Парыжскай Камуны (Мінск)|Парыжскай Камуны плошча]] || Парижской Коммуны площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Пастаўская вуліца (Мінск)|Пастаўская вуліца]] || Поставская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Пасялковая вуліца (Мінск)|Пасялковая 1-я вуліца]] || Поселковая 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я Пасялковая вуліца (Мінск)|Пасялковая 2-я вуліца]] || Поселковая 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і Пасялковы завулак (Мінск)|Пасялковы 2-і завулак]] || Поселковый 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Пасялковы завулак (Мінск)|Пасялковы 3-і завулак]] || Поселковый 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Пасялковы завулак (Мінск)|Пасялковы завулак]] || Поселковый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Паўднёвая вуліца (Мінск)|Паўднёвая вуліца]] || Южная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Паўднёвая магістраль (Мінск)|Паўднёвая магістраль]] || Южная магистраль || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Паўднёвы завулак (Мінск)|Паўднёвы 1-ы завулак]] || Южный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Паўднёвы завулак (Мінск)|Паўднёвы завулак]] || Южный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Паўла Шпілеўскага (Мінск)|Паўла Шпілеўскага вуліца]] || Павла Шпилевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Паўлава (Мінск)|Паўлава вуліца]] || Павлова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Паўлава (Мінск)|Паўлава завулак]] || Павлова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Паўліны Мядзёлкі (Мінск)|Паўліны Мядзёлкі вуліца]] || Павлины Меделки улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Паўлоўскага (Мінск)|Паўлоўскага вуліца]] || Павловского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Паўлюка Труса (Мінск)|Паўлюка Труса вуліца]] || Павлюка Труса улица || [[вуліца]]
|-
| [[Паўночны завулак (Мінск)|Паўночны завулак]] || Северный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Паштовая вуліца (Мінск)|Паштовая вуліца]] || Почтовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пензенская вуліца (Мінск)|Пензенская вуліца]] || Пензенская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Перадавая вуліца (Мінск)|Перадавая вуліца]] || Передовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Перадавы завулак (Мінск)|Перадавы завулак]] || Передовой переулок || [[завулак]]
|-
| [[плошча Перамогі (Мінск)|Перамогі плошча]] || Победы площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[праспект Пераможцаў (Мінск)|Пераможцаў праспект]] || Победителей проспект || [[праспект]]
|-
| [[Пераходная вуліца (Мінск)|Пераходная вуліца]] || Переходная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Пераходны завулак (Мінск)|Пераходны 1-ы завулак]] || Переходной 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Пераходны завулак (Мінск)|Пераходны 2-і завулак]] || Переходной 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Пермская вуліца (Мінск)|Пермская вуліца]] || Пермская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пермскі завулак (Мінск)|Пермскі завулак]] || Пермский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Першамайская вуліца (Мінск)|Першамайская вуліца]] || Первомайская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Петруся Броўкі (Мінск)|Петруся Броўкі вуліца]] || Петруся Бровки улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пілоцкая вуліца (Мінск)|Пілоцкая вуліца]] || Пилотская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пільніцкая вуліца (Мінск)|Пільнінцкая вуліца]] || Пильницкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пімена Панчанкі (Мінск)|Пімена Панчанкі вуліца]] || Пимена Панченко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пінская вуліца (Мінск)|Пінская вуліца]] || Пинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Пірагова (Мінск)|Пірагова 1-ы завулак]] || Пирогова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Пірагова (Мінск)|Пірагова 2-і завулак]] || Пирогова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Пірагова (Мінск)|Пірагова вуліца]] || Пирогова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Піянерская вуліца (Мінск)|Піянерская вуліца]] || Пионерская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Планёрная вуліца (Мінск)|Планёрная вуліца]] || Планёрная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Платонава (Мінск)|Платонава вуліца]] || Платонова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пляханава (Мінск)|Пляханава вуліца]] || Плеханова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Полацкая вуліца (Мінск)|Полацкая вуліца]] || Полоцкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Полацкі завулак (Мінск)|Полацкі завулак]] || Полоцкий переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Праграмістаў (Мінск)|Праграмістаў вуліца]] || Программистов улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прагрэсіўная вуліца (Мінск)|Прагрэсіўная вуліца]] || Прогрессивная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прамая вуліца (Мінск)|Прамая вуліца]] || Прямая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прамысловая вуліца (Мінск)|Прамысловая вуліца]] || Промышленная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прамысловы завулак (Мінск)|Прамысловы завулак]] || Промышленный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Прафсаюзная вуліца (Мінск)|Прафсаюзная вуліца]] || Профсоюзная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прафсаюзны завулак (Мінск)|Прафсаюзны завулак]] || Профсоюзный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Прафсаюзны праезд (Мінск)|Прафсаюзны праезд]] || Профсоюзный проезд || [[праезд]]
|-
| [[Працоўная вуліца (Мінск)|Працоўная вуліца]] || Трудовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Праязны завулак (Мінск)|Праязны завулак]] || Проездной переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-я вуліца Пржавальскага (Мінск)|Пржавальскага 2-я вуліца]] || Пржевальского 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пржавальскага (Мінск)|Пржавальскага вуліца]] || Пржевальского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Прушынскіх (Мінск)|Прушынскіх вуліца]] || Прушинских улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прыазёрная вуліца (Мінск)|Прыазёрная вуліца]] || Приозёрная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прывабная вуліца (Мінск)|Прывабная вуліца]] || Привабная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прывакзальная плошча (Мінск)|Прывакзальная плошча]] || Привокзальная площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Прыветлівая вуліца (Мінск)|Прыветлівая вуліца]] || Приветливая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прыгарадная вуліца (Мінск)|Прыгарадная вуліца]] || Пригородная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прыгожая вуліца (Мінск)|Прыгожая вуліца]] || Красивая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прыгожы завулак (Мінск)|Прыгожы завулак]] || Красивый переулок || [[завулак]]
|-
| [[Прыдарожная вуліца (Мінск)|Прыдарожная вуліца]] || Придорожная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Прылуцкая вуліца (Мінск)|Прылуцкая вуліца]] || Прилукская улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і Прылуцкі завулак (Мінск)|Прылуцкі 2-і завулак]] || Прилукский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Прытыцкага (Мінск)|Прытыцкага вуліца]] || Притыцкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пскоўская вуліца (Мінск)|Пскоўская вуліца]] || Псковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пугачоўская вуліца (Мінск)|Пугачоўская вуліца]] || Пугачёвская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пуліхава (Мінск)|Пуліхава вуліца]] || Пулихова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пухавіцкая вуліца (Мінск)|Пухавіцкая вуліца]] || Пуховичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пуцейская вуліца (Мінск)|Пуцейская вуліца]] || Путейская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Пуцейскі завулак (Мінск)|Пуцейскі завулак]] || Путейский переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 1-ы завулак]] || Путепроводный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 2-і завулак]] || Путепроводный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 3-і завулак]] || Путепроводный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 4-ы завулак]] || Путепроводный 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 5-ы завулак]] || Путепроводный 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[6-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 6-ы завулак]] || Путепроводный 6-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[7-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 7-ы завулак]] || Путепроводный 7-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[8-ы Пуцеправодны завулак (Мінск)|Пуцеправодны 8-ы завулак]] || Путепроводный 8-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Пуцілава (Мінск)|Пуцілава вуліца]] || Путилова улица || [[вуліца]]
|-
| [[праспект Пушкіна (Мінск)|Пушкіна праспект]] || Пушкина проспект || [[праспект]]
|-
| [[2-я Пясочная вуліца (Мінск)|Пясочная 2-я вуліца]] || Песочная 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пятра Глебкі (Мінск)|Пятра Глебкі вуліца]] || Петра Глебки улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пятра Мсціслаўца (Мінск)|Пятра Мсціслаўца вуліца]] || Петра Мстиславца улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пятра Румянцава (Мінск)|Пятра Румянцава вуліца]] || Петра Румянцева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пятра Сергіевіча (Мінск)|Пятра Сергіевіча вуліца]] || Петра Сергиевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Пятроўшчына (Мінск)|Пятроўшчына вуліца]] || Петровщина улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Пятроўшчына (Мінск)|Пятроўшчына завулак]] || Петровщина переулок || [[завулак]]
|-
| [[Рабінавая вуліца (Мінск)|Рабінавая вуліца]] || Рябиновая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рабінніцкая вуліца (Мінск)|Рабінніцкая вуліца]] || Рябинницкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рабкараўская вуліца (Мінск)|Рабкараўская вуліца]] || Рабкоровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рабочы завулак (Мінск)|Рабочы завулак]] || Рабочий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Рагачоўская вуліца (Мінск)|Рагачоўская вуліца]] || Рогачёвская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рагачоўскі завулак (Мінск)|Рагачоўскі завулак]] || Рогачёвский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Рагачоўскі праезд (Мінск)|Рагачоўскі праезд]] || Рогачёвский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Радашкоўская вуліца (Мінск)|Радашкоўская вуліца]] || Радашковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Радашкоўскі завулак (Мінск)|Радашкоўскі завулак]] || Радашковский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Радзішчава (Мінск)|Радзішчава вуліца]] || Радищева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Радыяльная вуліца (Мінск)|Радыяльная вуліца]] || Радиальная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Радыятарная вуліца (Мінск)|Радыятарная 1-я вуліца]] || Радиаторная 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Радыятарны завулак (Мінск)|Радыятарны 1-ы завулак]] || Радиаторный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Радыятарны завулак (Мінск)|Радыятарны 2-і завулак]] || Радиаторный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Радыятарны завулак (Мінск)|Радыятарны 3-і завулак]] || Радиаторный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Радыятарны завулак (Мінск)|Радыятарны 4-ы завулак]] || Радиаторный 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Радыятарны завулак (Мінск)|Радыятарны 5-ы завулак]] || Радиаторный 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Разінская вуліца (Мінск)|Разінская вуліца]] || Разинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Разінскі завулак (Мінск)|Разінскі завулак]] || Разинский переулок || [[завулак]]
|-
| [[праспект Ракасоўскага (Мінск)|Ракасоўскага праспект]] || Рокоссовского проспект || [[праспект]]
|-
| [[Ракаўская вуліца (Мінск)|Ракаўская вуліца]] || Раковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Вуліца Раманаўская Слабада|Раманаўская Слабада вуліца]] || Романовская Слобода улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Рамашкіна (Мінск)|Рамашкіна вуліца]] || Ромашкина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Расонская вуліца (Мінск)|Расонская вуліца]] || Рассонская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ратамская вуліца (Мінск)|Ратамская вуліца]] || Ратомская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Ратамскі завулак (Мінск)|Ратамскі 1-ы завулак]] || Ратомский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Ратамскі завулак (Мінск)|Ратамскі 2-і завулак]] || Ратомский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Раўбіцкая вуліца (Мінск)|Раўбіцкая вуліца]] || Раубичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Раўбіцкі завулак (Мінск)|Раўбіцкі завулак]] || Раубичский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Рафіева (Мінск)|Рафіева вуліца]] || Рафиева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рачная вуліца (Мінск)|Рачная вуліца]] || Речная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ржавецкая вуліца (Мінск)|Ржавецкая вуліца]] || Ржавецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ржавецкі завулак (Мінск)|Ржавецкі завулак]] || Ржавецкий переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Розы Люксембург (Мінск)|Розы Люксембург 2-і завулак]] || Розы Люксембург 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Розы Люксембург (Мінск)|Розы Люксембург вуліца]] || Розы Люксембург улица || [[вуліца]]
|-
| [[Роменская вуліца (Мінск)|Роменская вуліца]] || Роменская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ротмістрава (Мінск)|Ротмістрава вуліца]] || Ротмистрова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Рудабельская (Мінск)|Рудабельская вуліца]] || Рудобельская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Русановіча (Мінск)|Русановіча вуліца]] || Русановича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Русіянава (Мінск)|Русіянава вуліца]] || Руссиянова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Рыбалкі (Мінск)|Рыбалкі вуліца]] || Рыбалко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Рыгора Шырмы (Мінск)|Рыгора Шырмы вуліца]] || Григория Ширмы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рыжская вуліца (Мінск)|Рыжская вуліца]] || Рижская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Рыжскі завулак (Мінск)|Рыжскі 1-ы завулак]] || Рижский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Рыжскі завулак (Мінск)|Рыжскі 2-і завулак]] || Рижский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Рылеева (Мінск)|Рылеева вуліца]] || Рылеева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Рэвалюцыйная вуліца (Мінск)|Рэвалюцыйная вуліца]] || Революционная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Рэпіна (Мінск)|Рэпіна вуліца]] || Репина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Савецкая вуліца (Мінск)|Савецкая вуліца]] || Советская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Садовая вуліца (Мінск)|Садовая вуліца]] || Садовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сакалянскі завулак (Мінск)|Сакалянскі завулак]] || Соколянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Саламяная вуліца (Мінск)|Саламяная вуліца]] || Соломенная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Салаўіны завулак (Мінск)|Салаўіны завулак]] || Соловьиный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Самарскі завулак (Мінск)|Самарскі завулак]] || Самарский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Сапёраў (Мінск)|Сапёраў вуліца]] || Сапёров улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сасновая вуліца (Мінск)|Сасновая вуліца]] || Сосновая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сасновы Бор (Мінск)|Сасновы Бор вуліца]] || Сосновый Бор улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сацыялістычная вуліца (Мінск)|Сацыялістычная вуліца]] || Социалистическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Свабоды (Мінск)|Свабоды плошча]] || Свободы площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Светлая вуліца (Мінск)|Светлая вуліца]] || Светлая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Свірскі завулак (Мінск)|Свірскі 1-ы завулак]] || Свирский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Свірскі завулак (Мінск)|Свірскі 2-і завулак]] || Свирский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Свірскі завулак (Мінск)|Свірскі 3-і завулак]] || Свирский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Свірскі завулак (Мінск)|Свірскі 4-ы завулак]] || Свирский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Свіслацкая вуліца (Мінск)|Свіслацкая вуліца]] || Свислочская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Свіслацкі завулак (Мінск)|Свіслацкі завулак]] || Свислочский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Свярдлова (Мінск)|Свярдлова вуліца]] || Свердлова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Севастопальская вуліца (Мінск)|Севастопальская вуліца]] || Севастопольская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Севастопальскі завулак (Мінск)|Севастопальскі завулак]] || Севастопольский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сёмкаўская вуліца (Мінск)|Сёмкаўская вуліца]] || Сёмковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сёмкаўскі завулак (Мінск)|Сёмкаўскі завулак]] || Сёмковский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сеніцкая вуліца (Мінск)|Сеніцкая вуліца]] || Сенницкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сеніцкі праезд (Мінск)|Сеніцкі праезд]] || Сенницкий проезд || [[праезд]]
|-
| [[Серабранская вуліца (Мінск)|Серабранская вуліца]] || Серебрянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Серабранскі завулак (Мінск)|Серабранскі завулак]] || Серебрянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Серафімовіча (Мінск)|Серафімовіча вуліца]] || Серафимовича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сечанава (Мінск)|Сечанава вуліца]] || Сеченова улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Сілікатны завулак (Мінск)|Сілікатны 1-ы завулак]] || Силикатный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Сілікатны завулак (Мінск)|Сілікатны 2-і завулак]] || Силикатный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Скалінская вуліца (Мінск)|Скалінская вуліца]] || Скалинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Скрыганава (Мінск)|Скрыганава вуліца]] || Скрыганова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Скрыпнікава (Мінск)|Скрыпнікава вуліца]] || Скрипникова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Слабадская вуліца (Мінск)|Слабадская вуліца]] || Слободская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Слабадскі завулак (Мінск)|Слабадскі завулак]] || Слободской переулок || [[завулак]]
|-
| [[Слабадскі праезд (Мінск)|Слабадскі праезд]] || Слободской проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Славінскага (Мінск)|Славінскага вуліца]] || Славинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Славянская вуліца (Мінск)|Славянская вуліца]] || Славянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Слаўны завулак (Мінск)|Слаўны завулак]] || Славный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Слонімская вуліца (Мінск)|Слонімская вуліца]] || Слонимская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Слуцкай (Мінск)|Слуцкай вуліца]] || Слуцкой улица || [[вуліца]]
|-
| [[5-ы Сляпнянскі завулак (Мінск)|Сляпнянскі 5-ы завулак]] || Слепнянский 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Слясарная вуліца (Мінск)|Слясарная вуліца]] || Слесарная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Смаленская вуліца (Мінск)|Смаленская вуліца]] || Смоленская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Смалячкова (Мінск)|Смалячкова вуліца]] || Смолячкова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Смілавіцкі тракт (Мінск)|Смілавіцкі тракт]] || Смиловичский тракт || [[тракт]]
|-
| [[вуліца Смірнова (Мінск)|Смірнова вуліца]] || Смирнова улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Сморгаўскі завулак (Мінск)|Сморгаўскі 1-ы завулак]] || Сморговский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Сморгаўскі завулак (Мінск)|Сморгаўскі 2-і завулак]] || Сморговский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Сморгаўскі завулак (Мінск)|Сморгаўскі 3-і завулак]] || Сморговский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Сморгаўскі завулак (Мінск)|Сморгаўскі 4-ы завулак]] || Сморговский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Сморгаўскі завулак (Мінск)|Сморгаўскі 5-ы завулак]] || Сморговский 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сморгаўскі праезд (Мінск)|Сморгаўскі праезд]] || Сморговский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Сморгаўскі тракт (Мінск)|Сморгаўскі тракт]] || Сморговский тракт || [[тракт]]
|-
| [[Снежны завулак (Мінск)|Снежны завулак]] || Снежный переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Собінава (Мінск)|Собінава 2-і завулак]] || Собинова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Собінава (Мінск)|Собінава вуліца]] || Собинова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Собінава (Мінск)|Собінава завулак]] || Собинова переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Солтыса (Мінск)|Солтыса вуліца]] || Солтыса улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Солтыса (Мінск)|Солтыса завулак]] || Солтыса переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сонечная вуліца (Мінск)|Сонечная вуліца]] || Солнечная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сонечны завулак (Мінск)|Сонечны завулак]] || Солнечный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Завулак Соф’і Кавалеўскай (Мінск)|Соф’і Кавалеўскай завулак]] || Софьи Ковалевской переулок || [[завулак]]
|-
| [[Спартыўны завулак (Мінск)|Спартыўны завулак]] || Спортивный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Стадыённая вуліца (Мінск)|Стадыённая вуліца]] || Стадионная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стайкаўская вуліца (Мінск)|Стайкаўская вуліца]] || Стайковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сталетава (Мінск)|Сталетава вуліца]] || Столетова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Сталетава (Мінск)|Сталетава завулак]] || Столетова переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Сталетава (Мінск)|Сталетава праезд]] || Столетова проезд || [[праезд]]
|-
| [[Сталічная вуліца (Мінск)|Сталічная вуліца]] || Столичная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сталічны завулак (Мінск)|Сталічны завулак]] || Столичный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сталічны праезд (Мінск)|Сталічны праезд]] || Столичный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)|Станіслава Манюшкі вуліца]] || Станислава Монюшко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Станіслаўскага (Мінск)|Станіслаўскага вуліца]] || Станиславского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Станцыйны завулак (Мінск)|Станцыйны завулак]] || Станционный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Старавіленская вуліца (Мінск)|Старавіленская вуліца]] || Старовиленская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Старавіленскі тракт (Мінск)|Старавіленскі тракт]] || Старовиленский тракт || [[тракт]]
|-
| [[Старажоўская вуліца (Мінск)|Старажоўская вуліца]] || Сторожовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Старатраецкая плошча]] || Старотроицкая площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Старобінская вуліца (Мінск)|Старобінская вуліца]] || Старобинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Старынаўская вуліца (Мінск)|Старынаўская вуліца]] || Стариновская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Стасава (Мінск)|Стасава 1-ы завулак]] || Стасова 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Стасава (Мінск)|Стасава 2-і завулак]] || Стасова 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Стасава (Мінск)|Стасава 3-і завулак]] || Стасова 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Стасава (Мінск)|Стасава вуліца]] || Стасова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стаўбцоўская вуліца (Мінск)|Стаўбцоўская вуліца]] || Столбцовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стаханаўская вуліца (Мінск)|Стаханаўская вуліца]] || Стахановская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стаханаўскі завулак (Мінск)|Стаханаўскі завулак]] || Стахановский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Стралковая вуліца (Мінск)|Стралковая вуліца]] || Стрелковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стругаўская вуліца (Мінск)|Стругаўская вуліца]] || Струговская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Студэнцкая вуліца (Мінск)|Студэнцкая вуліца]] || Студенческая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Студэнцкі завулак (Мінск)|Студэнцкі завулак]] || Студенческий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Стэпавы завулак (Мінск)|Стэпавы завулак]] || Степной переулок || [[завулак]]
|-
| [[Стэфанаўская вуліца (Мінск)|Стэфанаўская вуліца]] || Стефановская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Стэфаніі Станюты вуліца (Мінск)|Стэфаніі Станюты вуліца]] || Стефании Станюты улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Суворава (Мінск)|Суворава вуліца]] || Суворова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сувязістаў (Мінск)|Сувязістаў вуліца]] || Связистов улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Судмаліса (Мінск)|Судмаліса вуліца]] || Судмалиса улица || [[вуліца]]
|-
| [[Суражская вуліца (Мінск)|Суражская вуліца]] || Суражская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сурганава (Мінск)|Сурганава вуліца]] || Сурганова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сурыкава (Мінск)|Сурыкава вуліца]] || Сурикова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Сурыкава (Мінск)|Сурыкава завулак]] || Сурикова переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Сурыкава (Мінск)|Сурыкава праезд]] || Сурикова проезд || [[праезд]]
|-
| [[Сустрэчная вуліца (Мінск)|Сустрэчная вуліца]] || Встречная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сустрэчны завулак (Мінск)|Сустрэчны завулак]] || Встречный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сухараўская вуліца (Мінск)|Сухараўская вуліца]] || Сухаревская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сухая вуліца (Мінск)|Сухая вуліца]] || Сухая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сцебянёва (Мінск)|Сцебянёва вуліца]] || Стебенёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Сцебянёва (Мінск)|Сцебянёва завулак]] || Стебенёва переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сцяпянская вуліца (Мінск)|Сцяпянская вуліца]] || Степянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сцяпянскі завулак (Мінск)|Сцяпянскі завулак]] || Степянский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Сядзібная вуліца (Мінск)|Сядзібная вуліца]] || Усадебная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Сядзібны завулак (Мінск)|Сядзібны завулак]] || Усадебный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Сядова (Мінск)|Сядова вуліца]] || Седова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сядых (Мінск)|Сядых вуліца]] || Седых улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сяліцкага (Мінск)|Сяліцкага вуліца]] || Селицкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сямашкі (Мінск)|Сямашкі вуліца]] || Семашко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сямёнава (Мінск)|Сямёнава вуліца]] || Семёнова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сяргея Ясеніна (Мінск)|Сяргея Ясеніна вуліца]] || Сергея Есенина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Сярова (Мінск)|Сярова вуліца]] || Серова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Табольскі завулак (Мінск)|Табольскі завулак]] || Тобольский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Таварыскі завулак (Мінск)|Таварыскі завулак]] || Товарищеский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Таежная вуліца (Мінск)|Таежная вуліца]] || Таёжная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Талаша (Мінск)|Талаша 1-ы завулак]] || Талаша 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Талаша (Мінск)|Талаша вуліца]] || Талаша улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Талбухіна (Мінск)|Талбухіна вуліца]] || Толбухина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Талінская вуліца (Мінск)|Талінская вуліца]] || Таллинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Талінскі завулак (Мінск)|Талінскі завулак]] || Таллинский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Танкавая вуліца (Мінск)|Танкавая вуліца]] || Танковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Тапаграфічная вуліца (Мінск)|Тапаграфічная вуліца]] || Топографическая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Тапаграфічны завулак (Мінск)|Тапаграфічны 1-ы завулак]] || Топографический 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Тапаграфічны завулак (Мінск)|Тапаграфічны 2-і завулак]] || Топографический 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Тарханава (Мінск)|Тарханава вуліца]] || Тарханова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Татарская вуліца (Мінск)|Татарская вуліца]] || Татарская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ташкенцкая вуліца (Мінск)|Ташкенцкая вуліца]] || Ташкентская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ташкенцкі праезд (Мінск)|Ташкенцкі праезд]] || Ташкентский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Томская вуліца (Мінск)|Томская вуліца]] || Томская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Томскі завулак (Мінск)|Томскі завулак]] || Томский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Траецкая набярэжная (Мінск)|Траецкая набярэжная]] || Троицкая набережная || [[набярэжная]]
|-
| [[бульвар Трактарабудаўнікоў (Мінск)|Трактарабудаўнікоў бульвар]] || Тракторостроителей бульвар || [[бульвар]]
|-
| [[Трасцянецкая вуліца (Мінск)|Трасцянецкая вуліца]] || Тростенецкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Трубны завулак (Мінск)|Трубны 1-ы завулак]] || Трубный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Трубны завулак (Мінск)|Трубны 2-і завулак]] || Трубный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Трубны завулак (Мінск)|Трубны 3-і завулак]] || Трубный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Тульская вуліца (Мінск)|Тульская вуліца]] || Тульская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Тульскі завулак (Мінск)|Тульскі 1-ы завулак]] || Тульский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Тульскі завулак (Мінск)|Тульскі 2-і завулак]] || Тульский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Тупалева (Мінск)|Тупалева вуліца]] || Туполева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Тупіковая вуліца (Мінск)|Тупіковая вуліца]] || Тупиковая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Тургенева (Мінск)|Тургенева вуліца]] || Тургенева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Тухачэўскага (Мінск)|Тухачэўскага вуліца]] || Тухачевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Тучынскі завулак (Мінск)|Тучынскі завулак]] || Тучинский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Тыражная вуліца (Мінск)|Тыражная вуліца]] || Тиражная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Тыражны завулак (Мінск)|Тыражны 1-ы завулак]] || Тиражный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Тыражны завулак (Мінск)|Тыражны 2-і завулак]] || Тиражный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Тыражны праезд (Мінск)|Тыражны праезд]] || Тиражный проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Тышкевічаў (Мінск)|Тышкевічаў вуліца]] || Тышкевичей улица || [[вуліца]]
|-
| [[Тэлеграфны завулак (Мінск)|Тэлеграфны завулак]] || Телеграфный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Убарэвіча (Мінск)|Убарэвіча вуліца]] || Уборевича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Узлётная вуліца (Мінск)|Узлётная вуліца]] || Взлётная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Украінская вуліца (Мінск)|Украінская вуліца]] || Украинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Уладзіміра Алоўнікава (Мінск)|Уладзіміра Алоўнікава вуліца]] || Владимира Оловникова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Уладзіміра Дубоўкі (Мінск)|Уладзіміра Дубоўкі вуліца]] || Владимира Дубовки улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Уладзіслава Галубка (Мінск)|Уладзіслава Галубка вуліца]] || Владислава Голубка улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)|Уладзіслава Сыракомлі вуліца]] || Владислава Сырокомли улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ульянаўская вуліца (Мінск)|Ульянаўская вуліца]] || Ульяновская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-я Уманская вуліца (Мінск)|Уманская 1-я вуліца]] || Уманская 1-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Уманская вуліца (Мінск)|Уманская вуліца]] || Уманская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Універсітэцкі праезд (Мінск)|Універсітэцкі праезд]] || Университетский проезд || [[праезд]]
|-
| [[Ураджайная вуліца (Мінск)|Ураджайная вуліца]] || Урожайная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Уральская вуліца (Мінск)|Уральская вуліца]] || Уральская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Уральскі завулак (Мінск)|Уральскі завулак]] || Уральский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Уруцкая вуліца (Мінск)|Уруцкая вуліца]] || Уручская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Усевалада Ігнатоўскага (Мінск)|Усевалада Ігнатоўскага вуліца]] || Всеволода Игнатовского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Усіхсвяцкая вуліца (Мінск)|Усіхсвяцкая вуліца]] || Всехсвятская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Усходні завулак (Мінск)|Усходні завулак]] || Восточный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Усходняя вуліца (Мінск)|Усходняя вуліца]] || Восточная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Утульная вуліца (Мінск)|Утульная вуліца]] || Утульная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Уфімская вуліца (Мінск)|Уфімская вуліца]] || Уфимская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ушакова (Мінск)|Ушакова вуліца]] || Ушакова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Ушакова (Мінск)|Ушакова завулак]] || Ушакова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ушацкая вуліца (Мінск)|Ушацкая вуліца]] || Ушачская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фабрыцыуса (Мінск)|Фабрыцыуса вуліца]] || Фабрициуса улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Фабрыцыуса (Мінск)|Фабрыцыуса завулак]] || Фабрициуса переулок || [[завулак]]
|-
| [[Фабрычная вуліца (Мінск)|Фабрычная вуліца]] || Фабричная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 1-ы завулак]] || Фабричный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 2-і завулак]] || Фабричный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Фальваркавы завулак (Мінск)|Фальваркавы завулак]] || Фольварковый переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы завулак Фаміна (Мінск)|Фаміна 1-ы завулак]] || Фомина 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Фаміна (Мінск)|Фаміна 2-і завулак]] || Фомина 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Фаміна (Мінск)|Фаміна вуліца]] || Фомина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Фаніпальская вуліца (Мінск)|Фаніпальская вуліца]] || Фанипольская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Фаніпальскі завулак (Мінск)|Фаніпальскі завулак]] || Фанипольский переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Фердынанда Рушчыца (Мінск)|Фердынанда Рушчыца вуліца]] || Фердинанда Рущица улица || [[вуліца]]
|-
| [[Фізкультурная вуліца (Мінск)|Фізкультурная вуліца]] || Физкультурная улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-і Фізкультурны завулак (Мінск)|Фізкультурны 2-і завулак]] || Физкультурный 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Фізкультурны завулак (Мінск)|Фізкультурны завулак]] || Физкультурный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Філатава (Мінск)|Філатава вуліца]] || Филатова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Філімонава (Мінск)|Філімонава вуліца]] || Филимонова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фогеля (Мінск)|Фогеля вуліца]] || Фогеля улица || [[вуліца]]
|-
| [[плошча Францішка Багушэвіча (Мінск)|Францішка Багушэвіча плошча]] || Франтишка Богушевича площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[1-ы Францыска Скарыны завулак (Мінск)|Францыска Скарыны 1-ы завулак]] || Франциска Скорины 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вуліца Францыска Скарыны (Мінск)|Францыска Скарыны вуліца]] || Франциска Скорины улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фролікава (Мінск)|Фролікава вуліца]] || Фроликова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фрунзэ (Мінск)|Фрунзэ вуліца]] || Фрунзе улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фучыка (Мінск)|Фучыка вуліца]] || Фучика улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Фядотава (Мінск)|Фядотава вуліца]] || Федотова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Фядотава (Мінск)|Фядотава завулак]] || Федотова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Хабараўская вуліца (Мінск)|Хабараўская вуліца]] || Хабаровская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Халмагорская вуліца (Мінск)|Халмагорская вуліца]] || Холмогорская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Халмагорскі завулак (Мінск)|Халмагорскі 1-ы завулак]] || Холмогорский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Халмагорскі завулак (Мінск)|Халмагорскі 2-і завулак]] || Холмогорский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Халмагорскі завулак (Мінск)|Халмагорскі 3-і завулак]] || Холмогорский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Халмагорскі завулак (Мінск)|Халмагорскі 4-ы завулак]] || Холмогорский 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы завулак Халтурына (Мінск)|Халтурына 1-ы завулак]] || Халтурина 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Халтурына (Мінск)|Халтурына 2-і завулак]] || Халтурина 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Халтурына (Мінск)|Халтурына вуліца]] || Халтурина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Харкаўская вуліца (Мінск)|Харкаўская вуліца]] || Харьковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[3-і Харкаўскі завулак (Мінск)|Харкаўскі 3-і завулак]] || Харьковский 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Хмарынская вуліца (Мінск)|Хмарынская вуліца]] || Хмаринская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Хмялеўскага (Мінск)|Хмялеўскага вуліца]] || Хмелевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Хмяльніцкага (Мінск)|Хмяльніцкага вуліца]] || Хмельницкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Цвёрды (Мінск)|Цвёрды 1-ы завулак]] || Твёрдый 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Вуліца Цвіркі (Мінск)|Цвіркі вуліца]] || Цвирко улица|| [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Цікоцкага (Мінск)|Цікоцкага вуліца]] || Тикоцкого улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Цімашэнкі (Мінск)|Цімашэнкі 1-ы завулак]] || Тимошенко 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Цімашэнкі (Мінск)|Цімашэнкі 2-і завулак]] || Тимошенко 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Цімашэнкі (Мінск)|Цімашэнкі вуліца]] || Тимошенко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Ціміразева (Мінск)|Ціміразева вуліца]] || Тимирязева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ціхая вуліца (Мінск)|Ціхая вуліца]] || Тихая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ціхі завулак (Мінск)|Ціхі завулак]] || Тихий переулок || [[завулак]]
|-
| [[Цнянская вуліца (Мінск)|Цнянская вуліца]] || Цнянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Цэнтральная вуліца (Мінск)|Цэнтральная вуліца]] || Центральная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Цэнтральная плошча (Мінск)|Цэнтральная плошча]] || Центральная площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Цяністая вуліца (Мінск)|Цяністая вуліца]] || Тенистая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Цяпінскага (Мінск)|Цяпінскага вуліца]] || Тяпинского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Цяплічная вуліца (Мінск)|Цяплічная вуліца]] || Тепличная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Цяплічны завулак (Мінск)|Цяплічны завулак]] || Тепличный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Чабатарова (Мінск)|Чабатарова вуліца]] || Чеботарёва улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага вуліца]] || Чайковского улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага завулак]] || Чайковского переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага праезд]] || Чайковского проезд || [[праезд]]
|-
| [[вуліца Чайлыткі (Мінск)|Чайлыткі вуліца]] || Чайлытко улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чакаліна (Мінск)|Чакаліна вуліца]] || Чекалина улица || [[вуліца]]
|-
| [[праезд Чакаліна (Мінск)|Чакаліна праезд]] || Чекалина проезд || [[праезд]]
|-
| [[2-і завулак Чалюскінцаў (Мінск)|Чалюскінцаў 2-і завулак]] || Челюскинцев 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Чалюскінцаў (Мінск)|Чалюскінцаў вуліца]] || Челюскинцев улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чапаева (Мінск)|Чапаева вуліца]] || Чапаева улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чарвякова (Мінск)|Чарвякова вуліца]] || Червякова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Чарвякова (Мінск)|Чарвякова завулак]] || Червякова переулок || [[завулак]]
|-
| [[Чарнігаўская вуліца (Мінск)|Чарнігаўская вуліца]] || Черниговская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чарнігаўскі завулак (Мінск)|Чарнігаўскі завулак]] || Черниговский переулок || [[завулак]]
|-
| [[1-ы завулак Чарнышэўскага (Мінск)|Чарнышэўскага 1-ы завулак]] || Чернышевского 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Чарнышэўскага (Мінск)|Чарнышэўскага вуліца]] || Чернышевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чарняхоўскага (Мінск)|Чарняхоўскага вуліца]] || Черняховского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чкалава (Мінск)|Чкалава вуліца]] || Чкалова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чурлёніса (Мінск)|Чурлёніса вуліца]] || Чюрлёниса улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чыгладзэ (Мінск)|Чыгладзэ вуліца]] || Чигладзе улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чыгуначная вуліца (Мінск)|Чыгуначная вуліца]] || Железнодорожная улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 1-ы завулак]] || Железнодорожный 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 3-і завулак]] || Железнодорожный 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[4-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 4-ы завулак]] || Железнодорожный 4-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[5-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 5-ы завулак]] || Железнодорожный 5-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[6-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 6-ы завулак]] || Железнодорожный 6-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[7-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 7-ы завулак]] || Железнодорожный 7-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[8-ы Чыгуначны завулак (Мінск)|Чыгуначны 8-ы завулак]] || Железнодорожный 8-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Чыжоўская вуліца (Мінск)|Чыжоўская вуліца]] || Чижовская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх вуліца]] || Чижевских улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх завулак]] || Чижевских переулок || [[завулак]]
|-
| [[праезд Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх праезд]] || Чижевских проезд || [[праезд]]
|-
| [[Чырванадонская вуліца (Мінск)|Чырванадонская вуліца]] || Краснодонская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чырваназоркавая вуліца (Мінск)|Чырваназоркавая вуліца]] || Краснозвёздная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чырваназоркавы завулак (Мінск)|Чырваназоркавы завулак]] || Краснозвёздный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Чырвонаармейская вуліца (Мінск)|Чырвонаармейская вуліца]] || Красноармейская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чырвонаслабодская вуліца (Мінск)|Чырвонаслабодская вуліца]] || Краснослободская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Чырвоная вуліца (Мінск)|Чырвоная вуліца]] || Красная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чырвоная Слабада (Мінск)|Чырвоная Слабада вуліца]] || Красная Слобода улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чычурына (Мінск)|Чычурына вуліца]] || Чичурина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чычэрына (Мінск)|Чычэрына вуліца]] || Чичерина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Чэхава (Мінск)|Чэхава вуліца]] || Чехова улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шабаны вуліца (Мінск)|Шабаны вуліца]] || Шабаны улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шаблоўскага (Мінск)|Шаблоўскага вуліца]] || Шабловского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шаранговіча (Мінск)|Шаранговіча вуліца]] || Шаранговича улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шасэйная вуліца (Мінск)|Шасэйная вуліца]] || Шоссейная улица || [[вуліца]]
|-
| [[бульвар Шаўчэнкі (Мінск)|Шаўчэнкі бульвар]] || Шевченко бульвар || [[бульвар]]
|-
| [[Шафарнянская вуліца (Мінск)|Шафарнянская вуліца]] || Шафарнянская улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шацілы (Мінск)|Шацілы вуліца]] || Шатило улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шацько (Мінск)|Шацько вуліца]] || Шатько улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шкляны завулак (Мінск)|Шкляны завулак]] || Стекольный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Школьная вуліца (Мінск, Сухарава)|Школьная вуліца]] || Школьная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Школьны завулак (Мінск)|Школьны завулак]] || Школьный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Шорная вуліца (Мінск)|Шорная вуліца]] || Шорная улица || [[вуліца]]
|-
| [[2-я вуліца Шостая Лінія (Мінск)|Шостая Лінія 2-я вуліца]] || Шестая Линия 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шпалерная вуліца (Мінск)|Шпалерная вуліца]] || Обойная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шпалерны завулак (Мінск)|Шпалерны завулак]] || Обойный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Шугаева (Мінск)|Шугаева вуліца]] || Шугаева улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шумілінская вуліца (Мінск)|Шумілінская вуліца]] || Шумилинская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы завулак Шчадрына (Мінск)|Шчадрына 1-ы завулак]] || Щедрина 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і завулак Шчадрына (Мінск)|Шчадрына 2-і завулак]] || Щедрина 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[3-і завулак Шчадрына (Мінск)|Шчадрына 3-і завулак]] || Щедрина 3-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Шчадрына (Мінск)|Шчадрына вуліца]] || Щедрина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шчарбакова (Мінск)|Шчарбакова вуліца]] || Щербакова улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Шчарбакова (Мінск)|Шчарбакова завулак]] || Щербакова переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-я вуліца Шчорса (Мінск)|Шчорса 2-я вуліца]] || Щорса 2-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[3-я вуліца Шчорса (Мінск)|Шчорса 3-я вуліца]] || Щорса 3-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[4-я вуліца Шчорса (Мінск)|Шчорса 4-я вуліца]] || Щорса 4-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[5-я вуліца Шчорса (Мінск)|Шчорса 5-я вуліца]] || Щорса 5-я улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шчорса (Мінск)|Шчорса вуліца]] || Щорса улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шчотаўка (Мінск)|Шчотаўка вуліца]] || Щётовка улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шчукіна (Мінск)|Шчукіна вуліца]] || Щукина улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шчэпкіна (Мінск)|Шчэпкіна вуліца]] || Щепкина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шырокая вуліца (Мінск)|Шырокая вуліца]] || Широкая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Шышкіна (Мінск)|Шышкіна вуліца]] || Шишкина улица || [[вуліца]]
|-
| [[Шэйпічы вуліца (Мінск)|Шэйпічы вуліца]] || Шейпичи улица || [[вуліца]]
|-
| [[Экскаватарная вуліца (Мінск)|Экскаватарная вуліца]] || Экскаваторная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Экскаватарны завулак (Мінск)|Экскаватарны завулак]] || Экскаваторный переулок || [[завулак]]
|-
| [[вуліца Энгельса (Мінск)|Энгельса вуліца]] || Энгельса улица || [[вуліца]]
|-
| [[Энергетычны праезд (Мінск)|Энергетычны праезд]] || Энергетический проезд || [[праезд]]
|-
| [[Юбілейная вуліца (Мінск)|Юбілейная вуліца]] || Юбилейная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Юбілейная плошча (Мінск)|Юбілейная плошча]] || Юбилейная площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[Юбілейны завулак (Мінск)|Юбілейны завулак]] || Юбилейный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Юнацкая вуліца (Мінск)|Юнацкая вуліца]] || Юношеская улица || [[вуліца]]
|-
| [[1-ы Юнацкі завулак (Мінск)|Юнацкі 1-ы завулак]] || Юношеский 1-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[2-і Юнацкі завулак (Мінск)|Юнацкі 2-і завулак]] || Юношеский 2-й переулок || [[завулак]]
|-
| [[Юрава-Завальная вуліца (Мінск)|Юрава-Завальная вуліца]] || Юрово-Завальная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Юрыя Семянякі (Мінск)|Юрыя Семянякі вуліца]] || Юрия Семеняко улица || [[вуліца]]
|-
| [[Яблыневая вуліца (Мінск)|Яблыневая вуліца]] || Яблоневая улица || [[вуліца]]
|-
| [[Язмінавая вуліца (Мінск)|Язмінавая вуліца]] || Жасминовая улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Язэпа Драздовіча (Мінск)|Язэпа Драздовіча вуліца]] || Язепа Дроздовича улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Якуба Коласа (Мінск)|Якуба Коласа вуліца]] || Якуба Коласа улица || [[вуліца]]
|-
| [[завулак Якуба Коласа (Мінск)|Якуба Коласа завулак]] || Якуба Коласа переулок || [[завулак]]
|-
| [[плошча Якуба Коласа|Якуба Коласа плошча]] || Якуба Коласа площадь || [[Плошча (архітэктура)|плошча]]
|-
| [[вуліца Якубава (Мінск)|Якубава вуліца]] || Якубова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Якубоўскага (Мінск)|Якубоўскага вуліца]] || Якубовского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Яна Баршчэўскага (Мінск)|Яна Баршчэўскага вуліца]] || Яна Борщевского улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Яна Райніса (Мінск)|Яна Райніса вуліца]] || Яна Райниса улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Яна Чачота (Мінск)|Яна Чачота вуліца]] || Яна Чечота улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Янкі Брыля (Мінск)|Янкі Брыля вуліца]] || Янки Брыля улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Янкі Купалы (Мінск)|Янкі Купалы вуліца]] || Янки Купалы улица || [[вуліца]]
|-
| [[Янкі Лучыны вуліца (Мінск)|Янкі Лучыны вуліца]] || Янки Лучины улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Янкі Маўра (Мінск)|Янкі Маўра вуліца]] || Янки Мавра улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Янкоўскага (Мінск)|Янкоўскага вуліца]] || Янковского улица || [[вуліца]]
|-
| [[Янтарная вуліца (Мінск)|Янтарная вуліца]] || Янтарная улица || [[вуліца]]
|-
| [[Янтарны завулак (Мінск)|Янтарны завулак]] || Янтарный переулок || [[завулак]]
|-
| [[Ярашэвіцкая вуліца (Мінск)|Ярашэвіцкая вуліца]] || Ярошевичская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ярашэвіцкі завулак (Мінск)|Ярашэвіцкі завулак]] || Ярошевичский переулок || [[завулак]]
|-
| [[Яркоўская вуліца (Мінск)|Яркоўская вуліца]] || Ярковская улица || [[вуліца]]
|-
| [[Ясная вуліца (Мінск)|Ясная вуліца]] || Ясная улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Яўгена Глебава (Мінск)|Яўгена Глебава вуліца]] || Евгения Глебова улица || [[вуліца]]
|-
| [[вуліца Яўгена Міркоўскага (Мінск)|Яўгена Міркоўскага вуліца]] || Евгения Мирковского улица || [[вуліца]]
|}

== Спасылкі ==
{{Commonscat-inline|Streets in Minsk|Вуліцы Мінска}}
{{OSM relation|59195|Вуліцы Мінска}}

{{Вуліцы гарадоў Мінскай вобласці}}

{{DEFAULTSORT:Мінск}}
[[Катэгорыя:Вуліцы Мінска| ]]
[[Катэгорыя:Спісы:Мінск]]</text>
      <sha1>i4caqybtsxhgyiomoe67042plr6hwla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Скідзель (станцыя)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>343414</id>
    <revision>
      <id>5120652</id>
      <parentid>4453412</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:18:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rabbi Mendl</username>
        <id>19651</id>
      </contributor>
      <comment>ілюстрацыя, новае фота ад 1.04.2026</comment>
      <origin>5120652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3962" sha1="osj9dod89i1mf2uqpy2gy2tzodvbw43" xml:space="preserve">{{Чыгуначная станцыя
 |Тып                       = станцыя
|Назва                     = Скідзель
 |Лінія                     = 
 |Чыгунка                   = Беларуская чыгунка
 |Аддзяленне                = [[Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі|Баранавіцкае аддзяленне]]
 |Краіна                    = Беларусь
 |Выява                     = 2026.04.01 Building of Skidziel Train Station in Hrodna Region, Belarus.jpg
 |Шырыня выявы              = 
 |Подпіс                  = 
 |lat_dir = |lat_deg = 53.5722|lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = 24.2267|lon_min = |lon_sec = 
 |region                   = 
 |CoordScale               = 
 |Станцыя                  =
 |Дата адкрыцця            =
 |Дата зачынення           = 
 |Праектная назва          = 
 |Ранейшыя назвы           = 
 |Праекты пераназвання     = 
 |Ужыванне                 = 
 |Класнасць                = 
 |Архітэктары              = 
 |Інжынеры канструктары    = 
 |Поўная колькасць платформаў   = 
 |Поўная колькасць шляхоў       =
 |Тып платформы            = 
 |Форма платформы          = 
 |Даўжыня платформы        = 
 |Шырыня платформы         = 
 |Год электрыфікацыі       = 
 |Род току                 = 
 |Будаўнічая арганізацыя   = 
 |Выхад да                 = 
 |Размяшчэнне              = 
 |Перасадка на станцыі     = 
 |Перасадка на             = 
 |Адлегласць               = 
 |Адлегласць2              = 
 |Адлегласць да            = 
 |Адлегласць2 да           = 
 |Тарыфная зона            = 
 |Сотавая сувязь           = 
 |Код станцыі              = 
 |Код Экспрэс-3            = 
 |Наменклатура             = N-35-85
 |Катэгорыя на Вікісховішчы  = 
 |Для раскладу             =
}}
{{значэнні|Скідзель (значэнні)}}
'''Скі́дзель''' ({{lang-be-trans|Skidzieĺ}}, {{lang-ru|Скидель}})&lt;ref&gt;{{maps.by|viewrw/788}}&lt;/ref&gt; — [[чыгуначная станцыя|станцыя]] [[Баранавіцкае аддзяленне Беларускай чыгункі|Баранавіцкага аддзялення]] [[Беларуская чыгунка|Беларускай чыгункі]] ў [[Гродзенскі раён|Гродзенскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. Размешчана ў горадзе [[Скідзель]]; на лініі Масты — Гродна, паміж прыпыначнымі пунктамі [[Хвайняны (прыпыначны пункт)|Хвайняны]] і [[Бірулічы (прыпыначны пункт)|Бірулічы]].

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* {{maps.by|viewrw/788}}

{{Заліўка чыгуначных станцый Беларусі}}

{{Ліда — Гродна}}
{{start box}}
{{Паслядоўнасць станцый|title=Масты — Гродна|before= [[Хвайняны (прыпыначны пункт)|Хвайняны]] |after= [[Бірулічы (прыпыначны пункт)|Бірулічы]]}}
{{end box}}

[[Катэгорыя:Станцыі Баранавіцкага аддзялення Беларускай чыгункі]]
[[Катэгорыя:Чыгуначныя станцыі і платформы Гродзенскага раёна]]
[[Катэгорыя:Скідзель]]</text>
      <sha1>osj9dod89i1mf2uqpy2gy2tzodvbw43</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>SkinHate</title>
    <ns>0</ns>
    <id>345504</id>
    <revision>
      <id>5120605</id>
      <parentid>5063773</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T23:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20700-54</username>
        <id>166182</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гісторыя */</comment>
      <origin>5120605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5302" sha1="4s6ct7ao231akss2mnhczmkur6y9q0c" xml:space="preserve">{{Машынны пераклад}}
{{Музычны гурт
| Назва = SkinHate
| Гады = [[1996]] — нашы дні
| Адкуль = 
| Мова = 
| Жанр = 
| Выдавец = 
| Зьвязаныя праекты = 
| Удзельнікі = Зміцер «Куст» Кусцікаў — [[вакал]], [[гітара]]&lt;br /&gt;Аляксандр «Сцяпан» Сцяпаненка — [[гітара]]&lt;br /&gt;Віталій «Кузьма» Кузняцоў — [[бас-гітара]]&lt;br /&gt;Аляксандр «КухХхця» Кухцін — [[бубны]]
}}
'''SkinHate''' — [[Украіна|украінскі]] гурт, які грае ў стылях хардкор і нью-мэтал, паходжаннем з горада Арджанікідзэ [[Днепрапятроўская вобласць|Днепрапятроўскай вобласці]]. Хлопцы — першапраходцы ўкраінскай альтэрнатыўнай сцэны. Гурт існуе з [[1996]] года.

== Гісторыя ==
Першы альбом «Війна в головах» ([[Беларуская мова|бел.]] «Вайна ў галавах») хлопцы запісалі ўласнымі сіламі яшчэ ў [[1996]] годзе, тады ён меў адну назву з гуртам, але студыя ''Moon Records'', якая зацікавілася маладым ВІА, змяніла назву альбома на цяперашнюю і выдала яго ў [[1998]] годзе. У тым жа годзе пачынаецца канцэртная дзейнасць у [[Кіеў|Кіеве]]. Стыль выканання — хардкор з жорсткім [[рэп]]-вакалам, у тэкстах прысутнічае ненарматыўная лексіка. Эпіграфамі да песень альбома сталі сэмплы з розных амерыканскіх фільмаў з расейскай агучкай.

Гурт гастралюе ва [[Украіна|Украіне]], выступаючы ў невялікіх клубах, акрамя таго, выступаў у [[Беларусь|Беларусі]] ў [[Гомель|Гомелі]], дзе знайшоў сваіх прыхільнікаў.

У [[2002]] годзе лэйблам «Moon Records» быў выдадзены альбом «Квиток до раю» ([[Беларуская мова|бел.]] «Квіток да раю»), у тэкстах якога яшчэ больш нянавісці да людскіх парокаў.

У [[2004]] годзе гурт вырашыў зміксаваць песні з папярэдніх альбомаў, таму быў выдадзены пакуль што адзіны альбом міксаў «Hatemix».

У [[2006]] годзе на той жа студыі быў запісаны ды выдадзены трэці альбом гурту «Навкруги» ([[Беларуская мова|бел.]] «Навакол»), які ў параўнанні з папярэднім альбомам гучыць яшчэ цяжэй; тэксты сталі больш жорсткімі (песні «Навкруги», «Понеділок»), але знайшлося месца і для лірыкі (песня «Мєдляк»).

У [[сакавік]]у [[2007]] года з-за разыходжанняў з іншымі ўдзельнікамі гурту яго часова пакінуў цяпер ўжо былы вакаліст Ж. К., які вярнуўся ў [[2008]] годзе і паспеў згуляць з ім шмат канцэртаў.

У [[красавік]]у [[2010]] года пасля паўторнага сыходу вакаліста Ж. К., гурт зрабіў новы [[сінгл]] «ZDATEN» са Зміцерам Кусцікавым на вакале, які зараз можна праслухаць у [[Інтэрнэт|Інтэрнэце]]. Гэты самотнік пераканаў шмат фанаў гурту, што Skinhate здольны і далей працаваць без свайго былога вакаліста.

== Дыскаграфія ==

==== Студыйныя альбомы ====

* 2001&amp;nbsp;— Війна в головах
* 2002&amp;nbsp;— Квиток до раю
* 2003&amp;nbsp;— Війна в головах + bonus (перевидання)
* 2004&amp;nbsp;— Hatemix
* 2006&amp;nbsp;— Навкруги
* 2016&amp;nbsp;— НеЯкУсі &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://notatky.com.ua/skinhate-neyakusi/|title=НеЯкУсі на notatky.ua|archive-url=https://web.archive.org/web/20160706123553/http://notatky.com.ua/skinhate-neyakusi/|archive-date=6 липня 2016|accessdate=6 липня 2016}}&lt;/ref&gt;
* 2023&amp;nbsp;— Палай

==== Сінглы ====

* 2010&amp;nbsp;— ZDATEN
* 2011&amp;nbsp;— Bull-Dozer
* 2011&amp;nbsp;— Грань
* 2015&amp;nbsp;— Як усі
* 2022&amp;nbsp;— Нафталін
* 2023&amp;nbsp;— Жнива

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Украінскія музычныя гурты}}

[[Катэгорыя:Рок-гурты Украіны]]
[[Катэгорыя:Музычныя калектывы, якія з’явіліся ў 1999 годзе]]</text>
      <sha1>4s6ct7ao231akss2mnhczmkur6y9q0c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яніна Эльжбета Смулэк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532369</id>
    <revision>
      <id>5120664</id>
      <parentid>4914458</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3390" sha1="9qzh0j3zed9qwpnlex6i7sclx7i6d97" xml:space="preserve">{{ДД}}
'''Яніна Эльжбета Смулќова'''{{sfn|БелЭн|2002}} ({{lang-pl|Janina Elżbieta Smułek (Smułkowa)}}; нар. {{ДН|24|06|1931}}, [[Львоў]]) — польская [[славістка]], першы пасол [[Польшча|Польшчы]] ў [[Беларусь|Беларусі]] (1992—1995).

== Біяграфія ==

Дзяцінства правяла ў Львове. У 1941 годзе разам са сваёй маці і сястрой была дэпартаваная ў [[Сібір]], дзе правяла наступныя 5 гадоў. Пасля рэпатрыяцыі сям’я жыла ў [[Торунь|Торуні]].

У 1957 годзе скончыла [[Універсітэт Мікалая Каперніка ў Торуні]] па спецыяльнасці паланістыка. У 1965 годзе атрымала доктарскую ступень, у 1978 — ступень доктара габілітаванага. У 1971—1975 кіравала аддзяленнем беларускай філалогіі ў [[Варшаўскі універсітэт|Варшаўскім універсітэце]]. З 1997 па 2002 год загадвала [[Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта|кафедрай беларускай культуры]] [[Універсітэт у Беластоку|Універсітэта ў Беластоку]]

У 1991 годзе была прызначаная генеральным консулам Польшчы ў Беларусі, а ў 1992—1995 гадах — першым паслом Польшчы ў Беларусі.

== Узнагароды ==
* [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Кавалерскі крыж Ордэна Адраджэння Польшчы]].

* [[Медаль Францыска Скарыны (Аб’яднаны пераходны кабінет Беларусі)|Медаль Францыска Скарыны]] (21 люты 2024)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32829229.html|title=АПК узнагародзіў Вячорку, Някляева, Смулкову, Сурвілу, Шупу і іншых за ўнёсак у захаваньне і папулярызацыю беларускай мовы|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-02-21|access-date=2025-01-12}}&lt;/ref&gt;.
{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|15|Смулкова Яніна Эльжбета|[[Анатоль Сцяпанавіч Аксамітаў|Аксамітаў А. С.]]|62—63}}

== Спасылкі ==
* [https://www.svaboda.org/a/27804569.html Пані Эльжбета, якая хвалюецца за беларускую мову болей за беларусаў.]
* {{bis.nlb.by|134934|Смулкова Яніна Эльжбета}}
{{DEFAULTSORT:Смулэк Яніна Эльжбета}}
{{Паслы Польшчы ў Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Паслы Польшчы ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Узнагароджаныя ордэнам Адраджэння Польшчы]]
[[Катэгорыя:Славісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Беларусісты]]</text>
      <sha1>9qzh0j3zed9qwpnlex6i7sclx7i6d97</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Вуліцы Мінска:Ленінскі</title>
    <ns>10</ns>
    <id>546042</id>
    <revision>
      <id>5120543</id>
      <parentid>5008517</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:41:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8872" sha1="je11q6kp0p24qez94cq5pi97p3hegdm" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
|імя                       = Вуліцы Мінска:Ленінскі
|state                     = {{{state|autocollapse}}}
|клас_цела                 = hlist
|стыль_асноўнага_загалоўка = 
|загаловак                 = [[Спіс вуліц Мінска|Вуліцы Мінска]]: [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
|выява                     = [[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|80px]]
|стыль_загалоўкаў          = 
|загаловак1 = Асноўныя магістралі
|спіс1 =
* [[Аранская вуліца|Аранская]]
* [[Дзянісаўская вуліца (Мінск)|Дзянісаўская]]
* [[Ігуменскі тракт (Мінск)|Ігуменскі тракт]]
* [[Вуліца Леніна (Мінск)|Леніна]]
* [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|прасп. Незалежнасці]]
* [[Вуліца Маякоўскага (Мінск)|Маякоўскага]]
* [[Партызанскі праспект (Мінск)|Партызанскі прасп.]]
* [[Вуліца Пляханава (Мінск)|Пляханава]]
* [[Праспект Ракасоўскага (Мінск)|прасп. Ракасоўскага]]
* [[Ульянаўская вуліца (Мінск)|Ульянаўская]]
|загаловак2 =Плошчы
|спіс2 =
* [[Плошча Аб’яднаных нацый (Мінск)|Аб’яднаных нацый]]
|загаловак3 = Вуліцы і завулкі
|спіс3 =
* [[Аранжарэйная вуліца (Мінск)|Аранжарэйная]]
* [[Аўрораўская вуліца (Мінск)|Аўрораўская]]
* [[Балтыйская вуліца (Мінск)|Балтыйская]]
* [[Барадзінская вуліца (Мінск)|Барадзінская]]
* [[Беларуская вуліца (Мінск)|Беларуская]]
* [[Вуліца Валадарскага (Мінск)|Валадарскага]]
* [[Вуліца Ванеева (Мінск)|Ванеева]]
* [[Велазаводская вуліца (Мінск)|Велазаводская]]
* [[2-і Веласіпедны завулак (Мінск)|2-і Веласіпедны зав.]]
* [[Веласіпедны завулак (Мінск)|Веласіпедны зав.]]
* [[Велікаморская вуліца (Мінск)|Велікаморская]]
* [[Вуліца Віктара Турава (Мінск)|Віктара Турава]]
* [[Вуліца Гараўца (Мінск)|Гараўца]]
* [[Германаўскі завулак (Мінск)|Германаўскі зав.]]
* [[Вуліца Грэбелькі (Мінск)|Грэбелькі]]
* [[Дальні завулак (Мінск)|Дальні зав.]]
* [[Дачны завулак (Мінск)|Дачны зав.]]
* [[Дзянісаўскі завулак (Мінск)|Дзянісаўскі зав.]]
* [[Вуліца Фларыяна Ждановіча|Ждановіча]]
* [[Завадская вуліца (Мінск)|Завадская]]
* [[Індустрыяльная вуліца (Мінск)|Індустрыяльная]]
* [[Вуліца Іосіфа Гашкевіча (Мінск)|Іосіфа Гашкевіча]]
* [[Казарменны завулак (Мінск)|Казарменны зав.]]
* [[Камсамольская вуліца (Мінск)|Камсамольская]]
* [[Вуліца Карла Маркса (Мінск)|Карла Маркса]]
* [[Вуліца Каруся Каганца (Мінск)|Каруся Каганца]]
* [[Кастрычніцкая вуліца (Мінск)|Кастрычніцкая]]
* [[Вуліца Кірава (Мінск)|Кірава]]
* [[Клубны праезд (Мінск)|Клубны праезд ]]
* [[Козыраўская вуліца (Мінск)|Козыраўская]]
* [[Круглы завулак (Мінск)|Круглы зав.]]
* [[Лібава-Роменская вуліца (Мінск)|Лібава-Роменская]]
* [[Лошыцкі завулак (Мінск)|Лошыцкі зав.]]
* [[Лугавая вуліца (Мінск)|Лугавая]]
* [[Лугавы завулак (Мінск)|Лугавы зав.]]
* [[Вуліца Малініна (Мінск)|Малініна]]
* [[Вуліца Маляўкі (Мінск)|Маляўкі]]
* [[Вуліца Міхаіла Пташука (Мінск)|Міхаіла Пташука]]
* [[Млынавы завулак (Мінск)|Млынавы зав.]]
* [[Надзеждзінская вуліца (Мінск)|Надзеждзінская]]
* [[Вуліца Нахімава (Мінск)|Нахімава]]
* [[Палеская вуліца (Мінск)|Палеская]]
* [[Палявая вуліца (Мінск)|Палявая]]
* [[Палявы завулак (Мінск)|Палявы зав.]]
* [[Партызанская вуліца (Мінск)|Партызанская]]
* [[Вуліца Паўла Шпілеўскага (Мінск)|Паўла Шпілеўскага]]
* [[Першамайская вуліца (Мінск)|Першамайская]]
* [[Планёрная вуліца (Мінск)|Планёрная]]
* [[Вуліца Прушынскіх (Мінск)|Прушынскіх]]
* [[Роменская вуліца (Мінск)|Роменская]]
* [[Вуліца Рыбалкі (Мінск)|Рыбалкі]]
* [[Сакалянскі завулак (Мінск)|Сакалянскі зав.]]
* [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|Свярдлова]]
* [[Вуліца Серафімовіча (Мінск)|Серафімовіча]]
* [[Смаленская вуліца (Мінск)|Смаленская]]
* [[Сонечная вуліца (Мінск)|Сонечная]]
* [[Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)|Станіслава Манюшкі]]
* [[Вуліца Станіслаўскага (Мінск)|Станіслаўскага]]
* [[Стралковая вуліца (Мінск)|Стралковая]]
* [[Вуліца Судмаліса (Мінск)|Судмаліса]]
* [[Вуліца Сямёнава (Мінск)|Сямёнава]]
* [[Трасцянецкая вуліца (Мінск)|Трасцянецкая]]
* [[Тэлеграфны завулак (Мінск)|Тэлеграфны зав.]]
* [[Вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)|Уладзіслава Сыракомлі]]
* [[Фабрычная вуліца (Мінск)|Фабрычная]]
* [[1-ы Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 1-ы зав.]]
* [[2-і Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 2-і зав.]]
* [[Фізкультурная вуліца (Мінск)|Фізкультурная]]
* [[Вуліца Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх]]
* [[Завулак Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх зав.]]
* [[Праезд Чыжэўскіх (Мінск)|Праезд Чыжэўскіх]]
* [[Чырвонаармейская вуліца (Мінск)|Чырвонаармейская]]
* [[Вуліца Энгельса (Мінск)|Энгельса]]
* [[Юбілейная вуліца (Мінск)|Юбілейная]]
* [[Юбілейны завулак (Мінск)|Юбілейны зав.]]
* [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Мінск)|Язэпа Драздовіча]]
* [[Вуліца Якубава (Мінск)|Якубава]]
* [[Вуліца Янкі Купалы (Мінск)|Янкі Купалы]]
* [[Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)|Янкі Лучыны]]
|стыль_унізе = 
|унізе =
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Заводскі|Заводскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Кастрычніцкі|Кастрычніцкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Ленінскі|Ленінскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Маскоўскі|Маскоўскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Партызанскі|Партызанскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Першамайскі|Першамайскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Савецкі|Савецкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Фрунзенскі|Фрунзенскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Цэнтральны|Цэнтральны]]
}}&lt;includeonly&gt;[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Вуліцы Мінска|Ленінскі раён]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>je11q6kp0p24qez94cq5pi97p3hegdm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120561</id>
      <parentid>5120543</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:06:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120561</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8952" sha1="t7id44juzvyoclo57wf02l3gt9v79jh" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
|імя                       = Вуліцы Мінска:Ленінскі
|state                     = {{{state|autocollapse}}}
|клас_цела                 = hlist
|стыль_асноўнага_загалоўка = 
|загаловак                 = [[Спіс вуліц Мінска|Вуліцы Мінска]]: [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
|выява                     = [[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|80px]]
|стыль_загалоўкаў          = 
|загаловак1 = Асноўныя магістралі
|спіс1 =
* [[Аранская вуліца|Аранская]]
* [[Дзянісаўская вуліца (Мінск)|Дзянісаўская]]
* [[Ігуменскі тракт (Мінск)|Ігуменскі тракт]]
* [[Вуліца Леніна (Мінск)|Леніна]]
* [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|прасп. Незалежнасці]]
* [[Вуліца Маякоўскага (Мінск)|Маякоўскага]]
* [[Партызанскі праспект (Мінск)|Партызанскі прасп.]]
* [[Вуліца Пляханава (Мінск)|Пляханава]]
* [[Праспект Ракасоўскага (Мінск)|прасп. Ракасоўскага]]
* [[Ульянаўская вуліца (Мінск)|Ульянаўская]]
|загаловак2 =Плошчы
|спіс2 =
* [[Плошча Аб’яднаных нацый (Мінск)|Аб’яднаных нацый]]
|загаловак3 = Вуліцы і завулкі
|спіс3 =
* [[Аранжарэйная вуліца (Мінск)|Аранжарэйная]]
* [[Аўрораўская вуліца (Мінск)|Аўрораўская]]
* [[Балтыйская вуліца (Мінск)|Балтыйская]]
* [[Барадзінская вуліца (Мінск)|Барадзінская]]
* [[Беларуская вуліца (Мінск)|Беларуская]]
* [[Вуліца Валадарскага (Мінск)|Валадарскага]]
* [[Вуліца Ванеева (Мінск)|Ванеева]]
* [[Велазаводская вуліца (Мінск)|Велазаводская]]
* [[2-і Веласіпедны завулак (Мінск)|2-і Веласіпедны зав.]]
* [[Веласіпедны завулак (Мінск)|Веласіпедны зав.]]
* [[Велікаморская вуліца (Мінск)|Велікаморская]]
* [[Вуліца Віктара Турава (Мінск)|Віктара Турава]]
* [[Вуліца Гараўца (Мінск)|Гараўца]]
* [[Германаўскі завулак (Мінск)|Германаўскі зав.]]
* [[Вуліца Грэбелькі (Мінск)|Грэбелькі]]
* [[Дальні завулак (Мінск)|Дальні зав.]]
* [[Дачны завулак (Мінск)|Дачны зав.]]
* [[Дзянісаўскі завулак (Мінск)|Дзянісаўскі зав.]]
* [[Вуліца Фларыяна Ждановіча|Ждановіча]]
* [[Завадская вуліца (Мінск)|Завадская]]
* [[Індустрыяльная вуліца (Мінск)|Індустрыяльная]]
* [[Вуліца Іосіфа Гашкевіча (Мінск)|Іосіфа Гашкевіча]]
* [[Казарменны завулак (Мінск)|Казарменны зав.]]
* [[Камсамольская вуліца (Мінск)|Камсамольская]]
* [[Вуліца Карла Маркса (Мінск)|Карла Маркса]]
* [[Вуліца Каруся Каганца (Мінск)|Каруся Каганца]]
* [[Кастрычніцкая вуліца (Мінск)|Кастрычніцкая]]
* [[Вуліца Кірава (Мінск)|Кірава]]
* [[Клубны праезд (Мінск)|Клубны праезд ]]
* [[Козыраўская вуліца (Мінск)|Козыраўская]]
* [[Круглы завулак (Мінск)|Круглы зав.]]
* [[Лібава-Роменская вуліца (Мінск)|Лібава-Роменская]]
* [[Лошыцкі завулак (Мінск)|Лошыцкі зав.]]
* [[Лугавая вуліца (Мінск)|Лугавая]]
* [[Лугавы завулак (Мінск)|Лугавы зав.]]
* [[Завулак Любанскіх (Мінск)|Любанскіх зав.]]
* [[Вуліца Малініна (Мінск)|Малініна]]
* [[Вуліца Маляўкі (Мінск)|Маляўкі]]
* [[Вуліца Міхаіла Пташука (Мінск)|Міхаіла Пташука]]
* [[Млынавы завулак (Мінск)|Млынавы зав.]]
* [[Надзеждзінская вуліца (Мінск)|Надзеждзінская]]
* [[Вуліца Нахімава (Мінск)|Нахімава]]
* [[Палеская вуліца (Мінск)|Палеская]]
* [[Палявая вуліца (Мінск)|Палявая]]
* [[Палявы завулак (Мінск)|Палявы зав.]]
* [[Партызанская вуліца (Мінск)|Партызанская]]
* [[Вуліца Паўла Шпілеўскага (Мінск)|Паўла Шпілеўскага]]
* [[Першамайская вуліца (Мінск)|Першамайская]]
* [[Планёрная вуліца (Мінск)|Планёрная]]
* [[Вуліца Прушынскіх (Мінск)|Прушынскіх]]
* [[Роменская вуліца (Мінск)|Роменская]]
* [[Вуліца Рыбалкі (Мінск)|Рыбалкі]]
* [[Сакалянскі завулак (Мінск)|Сакалянскі зав.]]
* [[Вуліца Свярдлова (Мінск)|Свярдлова]]
* [[Вуліца Серафімовіча (Мінск)|Серафімовіча]]
* [[Смаленская вуліца (Мінск)|Смаленская]]
* [[Сонечная вуліца (Мінск)|Сонечная]]
* [[Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)|Станіслава Манюшкі]]
* [[Вуліца Станіслаўскага (Мінск)|Станіслаўскага]]
* [[Стралковая вуліца (Мінск)|Стралковая]]
* [[Вуліца Судмаліса (Мінск)|Судмаліса]]
* [[Вуліца Сямёнава (Мінск)|Сямёнава]]
* [[Трасцянецкая вуліца (Мінск)|Трасцянецкая]]
* [[Тэлеграфны завулак (Мінск)|Тэлеграфны зав.]]
* [[Вуліца Уладзіслава Сыракомлі (Мінск)|Уладзіслава Сыракомлі]]
* [[Фабрычная вуліца (Мінск)|Фабрычная]]
* [[1-ы Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 1-ы зав.]]
* [[2-і Фабрычны завулак (Мінск)|Фабрычны 2-і зав.]]
* [[Фізкультурная вуліца (Мінск)|Фізкультурная]]
* [[Вуліца Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх]]
* [[Завулак Чыжэўскіх (Мінск)|Чыжэўскіх зав.]]
* [[Праезд Чыжэўскіх (Мінск)|Праезд Чыжэўскіх]]
* [[Чырвонаармейская вуліца (Мінск)|Чырвонаармейская]]
* [[Вуліца Энгельса (Мінск)|Энгельса]]
* [[Юбілейная вуліца (Мінск)|Юбілейная]]
* [[Юбілейны завулак (Мінск)|Юбілейны зав.]]
* [[Вуліца Язэпа Драздовіча (Мінск)|Язэпа Драздовіча]]
* [[Вуліца Якубава (Мінск)|Якубава]]
* [[Вуліца Янкі Купалы (Мінск)|Янкі Купалы]]
* [[Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)|Янкі Лучыны]]
|стыль_унізе = 
|унізе =
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Заводскі|Заводскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Кастрычніцкі|Кастрычніцкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Ленінскі|Ленінскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Маскоўскі|Маскоўскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Партызанскі|Партызанскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Першамайскі|Першамайскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Савецкі|Савецкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Фрунзенскі|Фрунзенскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Цэнтральны|Цэнтральны]]
}}&lt;includeonly&gt;[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Вуліцы Мінска|Ленінскі раён]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t7id44juzvyoclo57wf02l3gt9v79jh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы з удзельнікам:DBatura</title>
    <ns>3</ns>
    <id>552351</id>
    <revision>
      <id>5120524</id>
      <parentid>5069938</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:12:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* DEFAULTSORT */</comment>
      <origin>5120524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33777" sha1="4ss0ejndxgavjlw7hr0m79o1xbbdpjx" xml:space="preserve">{{вітаем}}
--[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:06, 13 сакавіка 2018 (MSK)

: Вітаю! Можа ў вас калі-небудзь узнікне жаданне папрацаваць над артыкулам [[:ru:История Израиля|Гісторыя Ізраіля]]? І дзякуй вам вялікі за артыкулы пра гісторыю краін. З павагай, [[Удзельнік:Севастополец|Севастополец]] ([[Размовы з удзельнікам:Севастополец|размовы]]) 13:44, 29 ліпеня 2018 (MSK)

== [[:Файл:Т-55.Лiвiя.jpg]] ==

Загружаны Вамі файл выстаўлены на выдаленне, бо мае няясны ліцэнзійны статус і не выкарыстоўваецца (у артыкул, дзе ён быў раней, пастаўлена іншая выява). Калі файл не будзе выкарыстаны цягам месяца, ён будзе выдалены.--[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 19:04, 6 верасня 2018 (MSK)

== WAM Postcard collection ==

Вітаю. Калі ласка, запоўніце [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform гэтую] форму. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Artificial123|Artificial123]] [[Размовы з удзельнікам:Artificial123|(размовы)]]&lt;/font&gt; 12:06, 20 снежня 2018 (MSK)

== Лацінскія літары ў тэксце ==

Звяртаю ўвагу на такую рэч як [[:ru:ВП:Кирлат]], у прыватнасці на тое, што ў беларускай мове літара &quot;і&quot; адрозніваецца ад лацінскай &quot;i&quot; (розніцу можна ўбачыць пры пошуку на старонцы). Беларуская &quot;і&quot; ёсць на беларускай раскладцы, набіраць яе лацініцай нельга. Я [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=2019&amp;diff=3502685&amp;oldid=3479057 выправіў напісанне] на старонцы [[2019]], але думаю шмат дзе такая праблема засталася, калі ласка звяртайце на гэта ўвагу, асабліва ў назвах артыкулаў.--[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 00:03, 9 лістапада 2019 (+03)

== Аўтадогляд ==
Добры вечар, прапаную Вам атрымаць паўнамоцтвы [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг аўтадаглядчыка|Аўтадаглядчыка]]. Калі Вы не супраць, адкажыце, калі ласка (наўпрост на гэтай старонцы размоў). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 17 студзеня 2020 (+03)
* Згодны. — [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 14:51, 18 студзеня 2020 (+03)
** {{зроблена}}, плённай працы! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:02, 18 студзеня 2020 (+03)

==Вікі любіць Зямлю-2020==
{| width=&quot;800&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:{{Градыент|top|#ffea78, YellowGreen, #ffea78}}; color:DarkBlue;&quot;
|-
|[[Файл:WLE Austria Logo (no text).svg|140пкс|link=Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]]
| &lt;div style=&quot;font-size:16pt;  text-align: center;&quot;&gt;&lt;big style=&quot;color: DarkBlue;&quot;&gt;'''Запрашэньне да ўдзелу ў «[[:commons:Commons:Wiki Loves Earth 2020 in Belarus|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''&lt;/big&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:13pt;&quot;&gt;
{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніцаў і ўдзельнікаў '''міжнароднага фотаспаборніцтва&lt;/br&gt;«[[:commons:Commons:Wiki Loves Earth 2020 in Belarus|Вікі любіць Зямлю-2020]]»'''&lt;/br&gt;маем гонар запрасіць Вас да супрацы.&lt;/br&gt;Калі маеце жаданьне, запішыцеся, калі ласка, у [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю/Удзельнікі|сьпіс удзельніцаў і ўдзельнікаў]].
|}
--[[Удзельнік:W]] 13:34, 30 траўня 2020 (UTC+3)

== [[Вікіпедыя:Вікісустрэчы#Планаваныя сустрэчы]] ==
Вітаю! Як маецеся? Запрашаю на 40-ю Вікісустрэчу 15 студзеня з нагоды [[:m:Wikipedia 20/be-tarask|20-х угодкаў]] Вікіпэдыі. Будзе торт і сяброўскі пачастунак. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 13:21, 30 лістапада 2020 (UTC+3)

== Імёны па бацьку ў назвах артыкулаў ==

Запрашаю прыняць удзел у галасаванні [[Вікіпедыя:Абмеркаванне правіл/Найменне артыкулаў з імем па бацьку]].--[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 23:38, 26 лютага 2021 (+03)

==Вікі любіць Зямлю-2021==
{| width=&quot;700&quot; align=&quot;center&quot; style=&quot;text-align:center; border:3px solid Yellow;-moz-border-radius:7px;-webkit-border-radius:5px; background:YellowGreen; color:DarkBlue;&quot;
|-
|[[Файл:Wiki Loves Earth map marker.svg|140пкс|link=:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю]]
| &lt;div style=&quot;font-size:16pt;  text-align: center;&quot;&gt;&lt;big style=&quot;color: DarkBlue;&quot;&gt;'''Запрашэньне на «[[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2021 in Belarus|Вікі любіць Зямлю]]»'''&lt;/big&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:13pt;&quot;&gt;
{{gender:{{BASEPAGENAME}}|Паважаны вікіпэдыст!|Паважаная вікіпэдыстка!}} Ад імя ўдзельніц і ўдзельнікаў '''міжнароднага&lt;/br&gt;спаборніцтва «[[:c:Commons:Wiki Loves Earth 2021 in Belarus|Вікі любіць Зямлю-2021]]»'''&lt;/br&gt;маем гонар запрасіць Вас да супрацы.&lt;/br&gt;Калі ласка, запішыцеся ў [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Праект:Вікі любіць Зямлю-2021/Удзел|сьпіс удзельніц і ўдзельнікаў]].
|}
--[[Удзельнік:W]] 22:19, 30 траўня 2021 (UTC+3)

== Адчытацца ==
https://www.skarnik.by/rusbel/57035. Вас тожа касаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:12, 26 лютага 2022 (+03)

''падвергнутых'' павыпраўляйце, калі ласка, згодна https://www.skarnik.by/rusbel/64046. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 26 лютага 2022 (+03)

Пахерылі, што было напрісана ў шаблоне &quot;&lt;S&gt;ваенная&lt;/S&gt; падтрымка&quot;. Ціпа ў лясу сядзіце, ленту ня скроліце? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:17, 26 лютага 2022 (+03)

[https://zaxid.net/rosiyani_rozstrilyali_pid_novoyu_kahovkoyu_rodinu_z_pyati_lyudey_n1536963 Новая Кахоўка 24 лютага]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:04, 27 лютага 2022 (+03)
: Я вас крыху не разумею. Да чаго гэтая спасылка? [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 14:43, 27 лютага 2022 (+03)

== Прызначэнне схавальнікаў гісторыі ==

Вітаю. Калі ласка, прыміце ўдзел у [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы oversight для ўдзельніка Mienski|прызначэнні схавальнікаў гісторыі старонак]], звярніце ўвагу, там два запыты. Дзякуй. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 00:47, 3 красавіка 2022 (+03)
: Дзякуй. Ніжэй там яшчэ адзін запыт, схавальнікі мусіць быць мінімум два. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 15:00, 4 красавіка 2022 (+03)

== Грамадзянская вайна ў Іспаніі ==

Вітаю! У мяне простае гістарычнае пытанне. Чаму ''кантынгент кадравых вайскоўцаў Чырвонай Арміі, якія ў перыяд грамадзянскай вайны ў Іспаніі змагаліся на баку рэспубліканцаў. Спецыялісты афармляліся як добраахвотнікі'' - гэта '''Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Іспаніі'''; аднак ''ваеннае ўмяшанне Трэцяга Рэйха ў грамадзянскую вайну ў Іспанію на баку паўстанцаў-нацыяналістаў Франсіска Франка. Удзел Германіі быў неафіцыйным, а нямецкія вайскоўцы, якія дзейнічалі ў зоне канфлікту, афармляліся як добраахвотнікі'' - гэта ўжо '''Інтэрвенцыя Германіі ў Іспаніі'''. Размова, па сутнасці, пра адны адны і тыя ж сітуацыі, адле інтэрпрэтацыі розныя. [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|Dzianis Niadbajla]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzianis Niadbajla|размовы]]) 23:03, 29 жніўня 2022 (+03)
* Калі я перакладаў [[Шаблон:Бітвы і аперацыі грамадзянскай вайны ў Іспаніі]] з [[:ru:Шаблон:Гражданская война в Испании]], то ўбачыўшы ''«Немецкая интервенция»'' зрабіў таксама і не задумаўся. У цэлым, я згодны з Вашымі заўвагамі. Магчыма, варта параназваць артыкул як ''«Удзел Германіі ў грамадзянскай вайне ў Іспаніі»''. У іншамоўных Вікі (акрамя сербскай) тэма існуе пад такой назвай. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 11:39, 30 жніўня 2022 (+03)

== Стылістычнае ==

Вітаю. Бачыў як значна скарацілі артыкул. Усё нармальна, можа, там закрыць прагляд гісторыі і ўсё вярнуць назад? Калі ёсць хоць мінімальная прычына, або падазрэнне на яе, нешта закрыць, звяртайцеся без роздуму. Таксама ёсць адмысловая для гэта старонка [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]], яна практычна ананімная. [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 15:03, 11 студзеня 2023 (+03)
* А пра які артыкул зараз ідзе гаворка? [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 15:40, 11 студзеня 2023 (+03)
*:Пра Групу Вагнера, ужо падаў запыт на схаванне яе гісторыі, не чакаўшы Вашага адказу. [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 15:45, 11 студзеня 2023 (+03)
* Справа ў тым, што тая інфармацыя ўжо знаходзілася ў [[Наступленне на Трыпалі (2019—2020)#Паведамленні пра ПВК «Вагнер»]]. Магчыма, мне трэба было б дадаць спасылку на гэты раздел  гэтага артыкула. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 16:17, 11 студзеня 2023 (+03)

:@[[Удзельнік:DBatura|DBatura]], добрага дня. З Новым годам. Тое самае пытанне пра [[Ваеннае будаўніцтва Беларусі]] са значным скарачэннем змястоўнага тэксту. Усё нармальна, можа, закрыць прагляд гісторыі ў нейкіх Вашых артыкулах? -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 20:04, 1 студзеня 2024 (+03)
** І Вас са святам. Я перапрацаваў змест, так як большая частка тэксту была ўзята з іншых артыкулаў ([[Ваенныя рэформы ў Беларусі (1994—2005)]], [[Скарачэнні Узброеных сіл Беларусі (1992—1996)]] і самой старонкі пра УС РБ). Так хоць арыгінальней стала. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 20:13, 1 студзеня 2024 (+03)

== Догляд ==
Добры дзень, прапаную Вам атрымаць паўнамоцтвы [[Вікіпедыя:Догляд#Сцяг даглядчыка|Даглядчыка]]. Калі Вы не супраць, адкажыце, калі ласка (наўпрост на гэтай старонцы размоў). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:55, 13 студзеня 2023 (+03)
* Згодзен. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 23:57, 13 студзеня 2023 (+03)
** {{зроблена}}, новых знаходак! --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:59, 13 студзеня 2023 (+03)

== [[Аперацыя «Закат»]] ==
Такога слова ў беларускай мове няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:11, 15 студзеня 2023 (+03)
* Выправіў. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 13:09, 15 студзеня 2023 (+03)

Наконт [https://www.skarnik.by/rusbel/64049 падвергнуцца]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:06, 28 студзеня 2023 (+03)

[https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%B2%D1%8F%D1%86%D0%BA%D1%96_%D0%BA%D1%80%D0%B0%D0%B9&amp;diff=4349210&amp;oldid=4332071 издеваетесь?] --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 20 лютага 2023 (+03)

ВертАлётная --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:31, 24 лютага 2023 (+03)

== Удзел у Вікісустрэчы ЦУЭ ==
Вітаю! Як маецеся? Зьбіраюся на Cустрэчу [[:m:Wikimedia Central and Eastern Europe/be-tarask|Вікімэдыі Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]] ад [[:m:Wikimedia Community User Group Belarus/be-tarask|Вікісуполкі Беларусі]], якая пройдзе [[:m:Wikimedia CEE Meeting 2023|15—17 верасьня]] ў Грузіі. Буду ўдзячны за падтрымку на [[:be-tarask:Вікіпэдыя:Форум#Вікісустрэча Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы]]. З найлепшымі пажаданьнямі,--[[Удзельнік:W]] 10:06, 19 красавіка 2023 (UTC+3)

== Вітаю! ==

Хацеў запытацца, ці няма ў Вашых вікіпланах намеру перакласці {{Не перакладзена 5|Авіяудар па Пазігі|гэты артыкул|en|Pazigyi massacre}}? [[Удзельнік:Τάρας στον Παρνασσό|Τάρας στον Παρνασσό]] ([[Размовы з удзельнікам:Τάρας στον Παρνασσό|размовы]]) 13:50, 28 красавіка 2023 (+03)
* Пакуль пра яго не думаў, але дзякуй за прапанову. Магчыма, у найбліжэйшыя дні зраблю. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 14:32, 28 красавіка 2023 (+03)

== [[Паляўнічыя за ІДІЛ]] ==
Мабыць лепш было б сказаць &quot;[[Паляўнічыя на ІДІЛ]]&quot;? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:49, 4 ліпеня 2023 (+03)
* Дзякуй, выправіў. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 21:52, 4 ліпеня 2023 (+03)

== [[w:ru:Проект:Тематическая неделя европейских регионов/Минская неделя]] ==

Привет! Извиняюсь, что я обращаюсь на белорусском, но к Вам есть очень важная просьба: вы бы не могли переработать заготовку Минской недели в русском разделе Википедии? Здесь очень много пространства для работы, учитывая то, что в Минске и области проживает немало участников русского раздела Википедии. --[[Удзельнік:MasterRus21thCentury|MasterRus21thCentury]] ([[Размовы з удзельнікам:MasterRus21thCentury|размовы]]) 09:22, 17 ліпеня 2023 (+03)

== Файлы да выдалення ==

Калі ласка, звярніце ўвагу, што ў катэгорыі [[:Катэгорыя:Файлы да выдалення]] выстаўлены на выдаленне загружаныя Вамі файлы. Калі маеце магчымасць, то было б добра дадаць апісанне з абгрунтаваннем добрасумленнага выкарыстання. [[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 13:34, 14 верасня 2023 (+03)

== МАЗы ды БелАЗы ==

Бачу, што вы ўзяліся за пераклад з рускай вікі артыкулаў пра беларускую тэхніку. Яно канешне ня дрэнна было б іх мець, але часам у іх там усё даволі кепска, асабліва з сучаснымі мадэлямі. Я не магу забараніць вам :), але як мінімум прашу не перакладаць артыкулы створаныя ўдзельнікам &quot;Уладзімір Бурым&quot;. Там канешне і ананімы &quot;пагаспадарылі&quot; (па стылі бачна, што некаторыя адрасы гэта магчыма таксама ён, хаця тут складана вызначыць хто ёсць хто). [[МАЗ-5309]], [[МАЗ-5340]], [[МАЗ-5434]] прыйдзецца перапісваць. А яшчэ выкарыстоўвайце картку {{ш|Грузавы аўтамабіль}} для грузавікоў. Дзякуй. [[Удзельнік:Авадзень|Авадзень]] ([[Размовы з удзельнікам:Авадзень|размовы]]) 14:51, 2 студзеня 2024 (+03)
* Дзякуй. Улічу Вашы заўвагі. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 14:53, 2 студзеня 2024 (+03)
: Па слядох артыкула пра [[МАЗ-5550]], магчыма Вам будзе цікава [[:de:Benutzer Diskussion:Druschba 4#MAZ-5550]] --[[Удзельнік:Авадзень|Авадзень]] ([[Размовы з удзельнікам:Авадзень|размовы]]) 11:52, 5 студзеня 2024 (+03)

== Андрей Петров ==
Ето хто такой? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:45, 6 сакавіка 2024 (+03)
: Калі так хочацца, то дадайце тэкст з цытатай з першакрыніцы, а не з аўтарскага загалоўка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:04, 6 сакавіка 2024 (+03)

''ад наведвання масавых мерапрыемстваў і навал людзей'', — шэдэўральна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 02:01, 23 сакавіка 2024 (+03)
: З таго, што піша напр. [https://zviazda.by/be/news/20240323/1711175431-strashnaya-tragedyya-u-krokus-sici-hole-u-maskve Звязда], сканструяваць існую назву артыкула не атрымоўваецца, мабыць патрэбен перанос пад іншую назву. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 11:45, 23 сакавіка 2024 (+03)
:: Назва канцэртнай залы мае быць не ў вінавальным склоне, а ў прыназоўным/месным, інакш гэта выглядае як прапаганда вайны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:11, 23 сакавіка 2024 (+03)

== [[Вікіпедыя:Форум#Перевод_сайта_президента_Беларуси_на_свободную_лицензию]] ==

Привет, коллега! Ты бы не мог обсудить данное положение вещей? Я к тебе обращался ещё три года назад, но сейчас процедура приёма обращений затруднена. --[[Удзельнік:MasterRus21thCentury|MasterRus21thCentury]] ([[Размовы з удзельнікам:MasterRus21thCentury|размовы]]) 22:12, 24 сакавіка 2024 (+03)

== за 14 км ==

У беларускай мове не &quot;ў 14 км на ўсход&quot;, а &quot;за 14 км на ўсход&quot; [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 09:24, 2 красавіка 2024 (+03)
* Дзякуй. Выправіў[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 11:59, 2 красавіка 2024 (+03)

== [[:en:Kenya Finance Bill protests]] ==

Пишу на рус: Добрый день, DBatura. Сможете вы создать статью на белорусском языке, а я потом переведу ваш текст на русский язык. Заранее спасибо. [[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 06:00, 21 ліпеня 2024 (+03)
* Одна на Вас надежда.--[[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 10:58, 21 ліпеня 2024 (+03)
** Ужо прыступіў. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 11:21, 21 ліпеня 2024 (+03)
** {{Зроблена}} гл. [[Пратэсты ў Кеніі (2024)]] [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 12:14, 21 ліпеня 2024 (+03)
*** Большое спасибо.--[[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 12:58, 21 ліпеня 2024 (+03)

== [[:en:2024 Bangladesh quota reform movement]] ==

Ещё раз добрый день, DBatura. Если не затруднить можно сделать статью-заготовку. [[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 14:14, 21 ліпеня 2024 (+03)
* Сотни погибших протестующих в Бангладеш.--[[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 14:18, 21 ліпеня 2024 (+03)
** Спасибо!--[[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 19:18, 21 ліпеня 2024 (+03)

== Research about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone, 

We would like to invite you to submit your responses to the survey dedicated to the tools that are used currently across the Wikimedia projects and the tools that you want to have.

This survey was made by the working group of the [[:m:Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]], and your responses will be reviewed afterwards, as we want to continue supporting the communities. That support can be documentation for certain most used tools by other communities across the region per specific topics, finding solutions for new tools to be created in the future, creating most needed tools in the region (so called &quot;regional wishlist list&quot;), and many other options.

''Deadline to fill in the survey is '''20th of August, 2024'''.''

Submit your answers [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeIwzCDKs6jXPG7EpZe-JH2Mm1odU0_MAv1bO-z-nLOq9dlug/viewform?usp=sf_link '''here''']

Thank you in advance for your time that you will dedicate in filling in this survey --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:07, 26 ліпеня 2024 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== Пратэсты ў Венесуэле (2024) ==
Ці сапраўды Пан лічыць, што пустую каструлю лепш называць рондалем? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:37, 2 жніўня 2024 (+03)

== [[Dieu et mon droit]] ==

2 изменения. [[Удзельнік:СтасС|СтасС]] ([[Размовы з удзельнікам:СтасС|размовы]]) 10:42, 7 жніўня 2024 (+03)

== вопытны ўзор ==
Гэта памылка, мае быць доследны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 31 жніўня 2024 (+03)
: [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=StG-44&amp;diff=4829853&amp;oldid=4761369 неяк так]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:58, 31 жніўня 2024 (+03)
:* Дзякуй, буду ведаць. [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 20:57, 31 жніўня 2024 (+03)

== Results from the survey about the tools on Wikimedia projects by the CEE Hub ==

Hi everyone,

During August 2024, we sent you a survey about the tools, so now we would like to bring to your attention the conclusions and results from the survey, which you can explore on this '''[[:m:Wikimedia CEE Hub/Tools|Meta page]]'''.

I hope you will enjoy exploring the mentioned tools on the page, along with other conclusions from the survey. Thanks for your time, and we will continue working on this important topic. --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:09, 7 кастрычніка 2024 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tools&amp;oldid=27177596 --&gt;

== [[Ірана-іракская вайна]] ==
[https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%86%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%B0-%D1%96%D1%80%D0%B0%D0%BA%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%B2%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0&amp;diff=3340693&amp;oldid=2320360 Выдаленне энцыклапедычнай інфармацыі] недапушчальнае. Гэта афіцыйнае папярэджанне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:26, 24 снежня 2024 (+03)
* Я перапісаў і дапоўніў артыкул. Калі нейкая інфармацыя была згублена пры гэтым, то шчыра прашу прабачэння [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 20:34, 24 снежня 2024 (+03)
** Не пагаджуся наконт дапаўненняў, артыкул напісаны наноў, зніклі напр. такія ключавыя рэчы, як &quot;курды&quot; і &quot;танкер&quot;. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:49, 24 снежня 2024 (+03)

атакі праціўніка мабыць ''адбіваюць'', а не ''адлюстроўваюць'', паўднёвав’етнамскай арміі гэта тэж датычыць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:48, 29 снежня 2024 (+03)

== Гета ў Беларусі ==
Вязні ў гета былі ''зняволены'', а не ''заключаны''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:40, 12 лютага 2025 (+03)

== Peisatai ==
Вітаю! На старонцы [[ВП:запыты да адміністратараў]] зараз абмяркоўваюцца ўласныя даследванні ўдзельніка Peisatai. Магчыма, што гэта будзе вам цікава. [[Удзельнік:Için warum|Için warum]] ([[Размовы з удзельнікам:Için warum|размовы]]) 21:41, 3 чэрвеня 2025 (+03)

== [[Аперацыя «Паўднёвае дзіда»]] ==
Якога роду слова «дзіда»? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 08:00, 15 снежня 2025 (+03)

У галасаванні за артыкулы года забылі подпіс паставіць пад арт. [[Рускі (апавяданне)]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:57, 18 снежня 2025 (+03)
* Выправіў [[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 19:02, 18 снежня 2025 (+03)

== DEFAULTSORT ==
У артыкулах пра асоб не забывайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 3 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>4ss0ejndxgavjlw7hr0m79o1xbbdpjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Бенедыкт Малееўскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579573</id>
    <revision>
      <id>5120491</id>
      <parentid>4781993</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:37:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Літаратура */</comment>
      <origin>5120491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5076" sha1="ij42zlyfj61fo04atheiyv8y0pq9y6s" xml:space="preserve">{{Асоба
|імя                 = Бенедыкт Малееўскі
|арыгінал імя        = {{lang-pl|Benedykt Malejewski}}
|партрэт             = 
|шырыня              = 
|подпіс              = 
|апісанне            = 
|імя пры нараджэнні  = 
|род дзейнасці       = педагог, паэт
|дата нараджэння     = 
|месца нараджэння    =
|грамадзянства       = 
|падданства          = 
|дата смерці         = 
|месца смерці        = 
|бацька              = 
|маці                = 
|муж                 = 
|жонка               = 
|дзеці               = 
|узнагароды і прэміі = 
|сайт                = 
|Commons             = 
|Rodovid             = 
}}
'''Бенедыкт Малееўскі''' ({{lang-pl|Benedykt Malejewski}}; [[5 студзеня]] [[1672]], [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскі павет]] – [[16 студзеня]] [[1686]], [[Вільня]]&lt;ref&gt;[https://www.jezuici.krakow.pl/cgi-bin/rjbo?b=enc&amp;n=3990&amp;q=0 Grzebień, L. (Ed.), ''Encyklopedia Wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy'', 1996.]&lt;/ref&gt;) – езуіцкі педагог і паэт.

Нарадзіўся ў шляхецкай сям’і на Піншчыне. Пляменнік уніяцкага архіепіскапа смаленскага [[:uk:Юрій (Малеєвський)|Юрыя Маліеўскага]]. Скончыўшы курс рыторыкі ў езуіцкіх школах, [[27 жніўня]] [[1688]] г. у Вільні ўступіў у [[Таварыства Ісуса]]. Пад кіраўніцтвам Крыштафа Пуцілоўскага займаўся ў настаўніцкай семінарыі пры [[Пінскі езуіцкі калегіум|Пінскім езуіцкім калегіуме]] (1690–1691), а потым на працягу года выкладаў сінтаксіс у [[Варшава|Варшаве]]. Прайшоў курс філасофіі ў Пінскім езуіцкім калегіуме (1692–1695), а потым сам выкладаў паэтыку і рыторыку ў [[Пінск]]у (1695–1696) і [[Вільнюскі ўніверсітэт|Вільні]] (1696–1697). З [[1697]] па [[1701]] гг. вывучаў тэалогію ў [[Віленская акадэмія|Віленскай акадэміі]] і Варшаўскім езуіцкім калегіуме. У 1703–1705 гг. у настаўніцкай семінарыі пры [[Полацкі езуіцкі калегіум|Полацкім калегіуме]] выкладаў рыторыку клірыкам-езуітам. У сувязі з хваробай быў перавезены ў ВІльню, дзе і памёр ва ўзросце 33 гадоў&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. – Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie –Wydawnictwo WAM, 2017. – s. 106.&lt;/ref&gt;.

Паводле некралогу меў выдатныя здольнасці ў гуманітарных навуках. Апублікаваў панегірыкі: ''Palatium principum honori, virtuti, prosapiae, Illmi... Principis Janussii Antoni Koributh Wiśniowiecki, palatonidae Bełzensis'' (Вільня, [[1695]]); ''Augustus secundus in Sarmatia adoratus corona et primis honoribus cultus ab Academia Vilnensi... Per D. Franciscum Szyrwiński, Philosophiae auditorem'' (Вільня, 1697), ''Pastor angularis, Ecclesiae lapis, Illmus [Panegyricus dedicatus] Joannes Casimirus Bokum, Episcopus Premisliensis'' (Вільня, 1702). Аўтар драматычнага твора для школьнага тэатра, пастаўленага ў Вільні ў 1696/1697 навучаным годзе: ''Clypeus principum sive sapientia in coronato Bactrianorum capite, ab iuventute Acad. Vilnensis S.J. in scenam data''&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* Encyklopedia wiedzy o jezuitach na ziemiach Polski i Litwy 1564—1995 / oprac. [[Людвік Гжэбень|L. Grzebień]]. — Kraków: Wyd-wo WAM, 1996. — 882 s.
* Królikowska, A. Profesorowie jezuickich seminariów nauczycielskich od XVI do XVIII wieku. Słownik biograficzny. / A.Królikowska. — Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie -Wydawnictwo WAM, 2017. — 188 s.

{{ізаляваны артыкул}}

{{DEFAULTSORT:Малееўскі Бенедыкт}}
[[Катэгорыя:Езуіты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Віленскага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Віленскага ўніверсітэта]]
[[Катэгорыя:Выкладчыкі Полацкага езуіцкага калегіума]]</text>
      <sha1>ij42zlyfj61fo04atheiyv8y0pq9y6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мінская вясна</title>
    <ns>0</ns>
    <id>579638</id>
    <revision>
      <id>5120604</id>
      <parentid>5028532</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Антон 740</username>
        <id>76022</id>
      </contributor>
      <comment>+дадатковыя крыніцы</comment>
      <origin>5120604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21808" sha1="ktmp4eukz0b6xwzkowwtv7se7qtguka" xml:space="preserve">{{Грамадзянскі канфлікт
| загаловак = Мінская вясна
| частка = 
| выява = 
| апісанне = 
| дата = [[24 сакавіка]] [[1996]] года — [[26 красавіка]] [[1997]] года
| месца = {{Сцягафікацыя|Беларусь|1995}}, [[Мінск]] 
| прычыны = стварэнне [[Саюзная дзяржава|Союзнай дзяржавы]], небяспека страты Беларуссю незалежнасці і суверэнітэту
| мэты = адмена дагавора «Аб Супольнасці Беларусі і Расіі», адстаўка прэзідэнта
| метады = [[мітынг]]і, мірныя шэсці
| статус = 
| вынік = карэкціроўка дагавора аб Саюзнай дзяржаве, абвяржэнне аб’яднання Беларусі і Расіі ў адзіную дзяржаву
| бок1 = [[Выява:Flag of the President of Belarus.svg|22px|border]] [[Прэзідэнт Беларусі|Прэзідэнт]]
* [[Адміністрацыя прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|Адміністрацыя прэзідэнта]]
* [[Выява:Belarus militia logo.png|18пкс]] [[Міліцыя Беларусі|Міліцыя]]
* [[Выява:МВД_РБ_герб_ОМОН_(Шеврон).jpg|20px]] [[АМАП (Беларусь)|АМАП]]
* прыхільнікі Саюзнай дзяржавы
| бок2 = {{Сцягафікацыя|Беларусь|1991}}
* [[Партыя БНФ|БНФ]]
* [[Выява:UNSO-flag.svg|22px|border]] [[УНА-УНСО]]
| ключавыяфігуры1 = [[Выява:Flag of the President of Belarus.svg|22px|border]] [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандр Лукашэнка]]
* {{Сцяг|Беларусь|1995}} [[Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч|Міхаіл Мясніковіч]]
* {{Сцяг|Беларусь|1995}} [[Усевалад Вячаслававіч Янчэўскі|Усевалад Янчэўскі]]
* пры падтрымцы
** [[Выява:Standard of the President of the Russian Federation.svg|22px|border]] [[Барыс Мікалаевіч Ельцын|Барыс Ельцын]]
| ключавыяфігуры2 = {{Сцяг|Беларусь|1991}} [[Зянон Станіслававіч Пазняк|Зянон Пазняк]]
* {{Сцяг|Беларусь|1991}} [[Васіль Быкаў]]
* {{Сцяг|Беларусь|1991}} [[Мікалай Віктаравіч Статкевіч|Мікалай Статкевіч]]
| колькі1 = ''невядома''
| колькі2 = 50-70 тыс.
}}
'''«Мі́нская вясна́»''' — назва акцый пратэсту ў [[Беларусь|Беларусі]], якія прайшлі вясной 1996—1997 гадоў. У пратэстах удзельнічалі не толькі апазіцыйныя партыі, але і праўладныя камуністы.

== Перадгісторыя ==
[[Палітычны крызіс у Беларусі (1996)|Супрацьстаянне]] паміж прэзідэнтам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандрам Рыгоравічам Лукашэнкам]] і апазіцыяй пачалося яшчэ ў 1995 годзе, падчас [[рэферэндум у Беларусі (1995)|першага беларускага рэферэндуму]], правядзенне якога было незаконна па Канстытуцыі і Закону аб рэферэндумах. Тады Лукашэнка стаў аказваць ціск на [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўны Савет]], які дапамог дасягнуць згоды Савета на правядзенне рэферэндуму&lt;ref&gt;{{артыкул|загаловак=Аб правядзенні рэспубліканскага рэферэндуму па пытанням, прапанаваным Прэзідэнтам Рэспублікі Беларусь, і мерах па яго забеспячэнні — Беларускі прававы Партал|спасылка=http://www.pravoby.info/docum09/part33/akt33605.htm}}&lt;/ref&gt;. Лідары апазіцыі паспрабавалі арганізаваць галадоўку ў Доме ўрада, аднак іх выгналі адтуль байцы [[АМАП (Беларусь)|АМАПа]]&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=|загаловак=Лявон Баршчэўскі, дэпутат Вярхоўнага Савета 12-га склікання — Крывавая ноч|спасылка=http://www.ucpb.org/index.php?lang=rus&amp;open=6143}}&lt;/ref&gt;, збіваючы пры гэтым&lt;ref&gt;{{артыкул|аўтар=|загаловак=Чатыры гады таму беларусы ступілі ў мінулае|спасылка=http://bdg.press.net.by/1999/1999_05_12.584/brolishs.shtml}}{{Недаступная спасылка}}&lt;/ref&gt;. У выніку рэферэндуму была зменена дзяржаўная сімволіка, [[руская мова]] атрымала статус [[Афіцыйная мова|дзяржаўнай]], [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|прэзідэнт]] атрымаў права распускаць парламент.

[[Палітычны крызіс у Беларусі (1996)|Супрацьстаянне прэзідэнта і апазіцыі]] назіралася падчас [[Парламенцкія выбары ў Беларусі (1995)|парламенцкіх выбараў 1995 года]]. Тады прапрэзідэнцкі [[друк]] усяляк абвінавачваў апазіцыю ў перашкодзе нармальнага правядзення выбараў. У сваю чаргу, апазіцыя сцвярджала, што супраць яе выкарыстоўваюцца незаконныя метады з мэтай паралізаваць дзейнасць апазіцыйных партый і пралабіраваць у парламент як мага большую колькасць прапрэзідэнцкіх стаўленікаў.

Напярэдадні падпісання першых [[Саюзная Дзяржава|інтэграцыйных пагадненняў Беларусі і Расіі]] апазіцыя ладзіла акцыі пратэсту пад назвай «Мінская вясна». Прычынай пратэстаў з’яўлялася тое, што ўмовы пагадненняў да апошняга моманту не былі вядомыя ні дэпутатам Вярхоўнага Савета, ні простым грамадзянам Беларусі. Таму лідары апазіцыі заявілі, што гэтыя пагадненні могуць прывесці да таго, што Беларусь страціць незалежнасць і пачалі праводзіць акцыі пратэсту.

== Ход падзей ==
=== 1996 год ===
==== 24 сакавіка ====
Першая акцыя адбылася 24 сакавіка. Гэту акцыю арганізаваў [[Партыя БНФ|Беларускі народны фронт (БНФ)]], а аргкамітэт асабіста ўзначаліў [[Васіль Быкаў]] (вядомы беларускі пісьменнік, дэпутат парламента). Потым удзельнікі акцыі сабраліся на [[Плошча Незалежнасці (Мінск)|плошчы Незалежнасці]] ў Мінску і выйшлі на [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспект Францыска Скарыны]]. Паліцэйская мяжа ім перагарадзіла шлях, але ўдзельнікі акцыі прарваліся праз яе і прайшлі шэсцем па праспекце Скарыны&lt;ref name=&quot;tutby&quot;&gt;Артем Шрайбман / Фото: Вадим Замировский / TUT.BY.
 [https://news.tut.by/politics/499241.html Вернуться после 20 лет политэмиграции. TUT.BY прогулялся по Минску с Сергеем Наумчиком.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201011001238/https://news.tut.by/politics/499241.html |date=11 кастрычніка 2020 }}&lt;/ref&gt;. Паводле розных крыніц, у ім прынялі ўдзел ад 20 да 30 тысяч чалавек, якія скандавалі лозунгі: «[[Жыве Беларусь!|Жыве Беларусь]]!», «Незалежнасць!», «Далоў Лукаша!». Па прапанове дэпутата Сяргея Антончыка ўдзельнікі акцыі збіралі грошы «на білет Лукашэнкі ў Маскву». Апазіцыя спрабавала дабіцца тэлетрансляцыі каля будынка тэлерадыёкампаніі. Аднак сілы бяспекі адштурхнулі пратэстоўцаў ад будынка вяшчальніка. Потым удзельнікі акцыі прайшлі да будынка [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]]. Там мітынг скончыўся, і людзі пачалі разыходзіцца. У гэты час на іх напалі падраздзяленні міліцыі спецыяльнага прызначэння. Каля 17-й гадзіны на праспекце Скарыны, каля будынка КДБ, спецназ напаў на дэманстрантаў, збіўшы іх дубінкамі і нагамі. Гэта была першая падобная акцыя сіл бяспекі незалежнай Беларусі. Было арыштавана каля 30 чалавек. Шмат людзей было паранена&lt;ref&gt;Александр ЯРОШЕВИЧ, Захар ЩЕРБАКОВ, Евгений ЖУКОВ. [https://naviny.by/rubrics/society/2015/03/25/ic_articles_116_188536 День Воли. Как это было в 90-х, 2000-х и сейчас.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201028005246/https://naviny.by/rubrics/society/2015/03/25/ic_articles_116_188536 |date=28 кастрычніка 2020 }}&lt;/ref&gt;.

==== Красавік—май ====
2 красавіка прэзідэнты [[Барыс Мікалаевіч Ельцын|Ельцын]] і Лукашэнка падпісалі пагадненне аб Супольнасці Беларусі і Расіі. У Мінску прайшло новае шэсце да 30 000 чалавек. Газета «Свабода» пісала, што тры чвэрці прысутных складалі маладыя людзі ва ўзросце ад 16 да 25 гадоў&lt;ref name=&quot;20гадоў&quot;&gt;Артем Шрайбман.[https://news.tut.by/politics/489715.html «Минской весне» — 20 лет. История уличных протестов Беларуси в инфографике TUT.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200910110028/https://news.tut.by/politics/489715.html |date=10 верасня 2020 }}&lt;/ref&gt;.

Самай масавай і жорсткай акцыяй стаў «[[Чарнобыльскі шлях]]» 26 красавіка. Напярэдадні па сталіцы хадзілі чуткі, што расійскі спецназ можа быць выкарыстаны для падаўлення пратэстаў у Мінску. Гэта падагравала рашучасць апазіцыі. Падтрымаць беларускія пратэсты прыйшлі ўкраінскія нацыяналісты з УНА-УНСО.

26 красавіка адбыўся хросны ход па праспекце Скарыны. Ацэнка колькасці ўдзельнікаў вар’іруецца ад 30 да 60 тысяч чалавек. На мітынгу выступіў [[Зянон Станіслававіч Пазняк|Зянон Пазняк]]. Улады не дазволілі акцыю і кінулі спецназ, армейскі спецназ і расійскі АМАП для падаўлення пратэсту. Аднак пратэстоўцы аказалі супраціў. Яны перакулілі міліцэйскія машыны, уступілі ў бойку з праваахоўнікамі. Больш за 30 супрацоўнікаў АМАП і больш за 200 чалавек з унутраных войскаў былі дастаўлены ў бальніцу, а дзясяткі і сотні чалавек у форме выратаваліся падчас пераправы праз [[Свіслач (прыток Нёмана)|раку Свіслач]], куды іх кінулі ўдзельнікі акцый пратэсту. Пасля акцыі былі затрыманыя сотні людзей, і Аляксандр Лукашэнка раскрытыкаваў сілавікоў за іх пасіўнасць. Некалькі ўкраінскіх нацыяналістаў былі асуджаныя паводле крымінальнай справы і вызвалены з беларускай турмы напрыканцы 1996—1997 гадоў&lt;ref&gt;Гуштын А., Ярошевич А. [https://naviny.by/rubrics/society/2015/04/26/ic_articles_116_188747 Как менялся «Чернобыльский шлях». 1996—2014] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200715225752/https://naviny.by/rubrics/society/2015/04/26/ic_articles_116_188747 |date=15 ліпеня 2020 }}&lt;/ref&gt;.

1 мая [[Мікалай Віктаравіч Статкевіч|Мікола Статкевіч]] арганізаваў мітынг, які быў жорстка разагнаны АМАПам&lt;ref name=&quot;20гадоў&quot;/&gt;.

=== 1997 год ===
==== 23 сакавіка ====
23 сакавіка 1997 года БНФ правёў несанкцыянаванае шэсце па праспекце Скарыны ў Мінску, пасля чаго адбыўся мітынг на [[Плошча Якуба Коласа|плошчы Якуба Коласа]]. Сутыкненні з міліцыяй пачаліся, бо міліцыя спрабавала арыштаваць некалькіх актывістаў БНФ. Потым удзельнікі акцыі пачалі закідваць камянямі праваахоўнікаў. У выніку былі разбітыя шыбы міліцэйскіх аўтобусаў і службовых аўтамабіляў, а адзін міліцыянт атрымаў траўмы. У адказ міліцыя разагнала акцыю, выкарыстоўваючы гумовыя дубінкі і слезацечны газ. У акцыі пратэсту ўзялі ўдзел 10000 чалавек&lt;ref&gt;Павел Дмитриев. [https://web.archive.org/web/20171018012917/https://gazetaby.com/cont/print_rdn.php?sn_nid=71991 Камни в ОМОН, перевернутые авто и аплодисменты — как менялись акции протеста за 20 лет]&lt;/ref&gt;.

==== 1 красавіка ====
1 красавіка 1997 года прадстаўнікі апазіцыі выйшлі на вуліцы Мінска ў чаканні падпісання пагаднення аб стварэнні [[Саюзная Дзяржава|саюза паміж Беларуссю і Расіяй]]. Міліцыя заблакавала ўдзельнікаў акцыі пратэсту на [[Мінск-Пасажырскі|чыгуначным вакзале]]. Вось як карэспандэнт расійскага тэлеканала [[НТВ]] апісаў падзеі таго вечара: «Пастаяўшы адзін супраць аднаго, праціўнікі і прыхільнікі саюзнай дзяржавы затым мірна разышліся. Сённяшнія падзеі каля чыгуначнага вакзала ў Мінску не парушылі спакойнага патоку жыцця ў беларускай сталіцы напярэдадні падпісання шлюбнага кантракту паміж Рэспублікай Беларусь і Расійскай Федэрацыяй»&lt;ref name=&quot;gazetaby&quot;/&gt;.

==== 2 красавіка ====
На наступны дзень, у дзень падпісання пагаднення, якое апазіцыя назвала «[[Аншлюс Аўстрыі|аншлюсам]]», адбылося некалькі мітынгаў. Праўладныя і апазіцыйныя камуністы сабралі тысячы сваіх прыхільнікаў у парку Горкага, а найбуйнейшы мітынг аб’яднанай апазіцыі адбыўся каля [[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета|Опернага тэатра]]. Пасля яго завяршэння дэманстранты накіраваліся ў бок пасольства Расіі. У гэты момант пачаліся крывавыя сутычкі з супрацоўнікамі міліцыі. У сюжэце пра падзеі ў Мінску тыя ж карэспандэнты НТВ ацанілі дзеянні мінскага АМАПу як «асабліва жорсткія». Паводле інфармацыі журналістаў, міліцыя біла дубінкамі ўсіх, хто трапіў пад руку. У той вечар некалькі прадстаўнікоў прэсы, у тым ліку Ірына Халіп і яе бацька, былі жорстка збітыя&lt;ref name=&quot;gazetaby&quot;/&gt;.

==== 26 красавіка ====
26 красавіка ў Мінску прайшла акцыя «Чарнобыльскі шлях», у якой прынялі ўдзел каля 25 000 чалавек.

Калону ўзначалілі два святары з абразом, а таксама «звон смутку». Акрамя [[Бела-чырвона-белы сцяг|бел-чырвона-белых сцягоў]] былі таксама [[Еўрапейскі Саюз|сімвалы ЕС]], чорныя транспаранты з пералікам месцаў, якія найбольш пацярпелі ў выніку [[Чарнобыльская катастрофа|ядзернай катастрофы 1986 года]], і прафсаюзныя сцягі. У пачатку руху калоны за гэтай акцыяй асабіста назіраў [[Міхаіл Уладзіміравіч Мясніковіч|Міхаіл Мясніковіч]], які ў той час быў кіраўніком Адміністрацыі прэзідэнта. Удзельнікі акцыі прайшлі да [[Палац спорту (Мінск)|Палаца спорту]]. Там мітынг скончыўся. Міліцыя затрымала восем чалавек&lt;ref name=&quot;gazetaby&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20181203010923/https://gazetaby.com/cont/print_rdn.php?sn_nid=72577 Массовые протесты в 90-х против союза с Россией]&lt;/ref&gt;.

== Вынікі ==
Пратэсты беларускай грамадскасці паўплывалі на тое, што апошняя версія Дагавора была скарэкціравана з мэтай захавання знешніх прыкмет суверэнітэту Беларусі&lt;ref name=&quot;gazetaby&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{Cite web|author=[[Андрэй Дынько]]|url=https://nashaniva.com/52932|title=Вясна, якая сарвала аншлюс|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2011-06-17|access-date=2026-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110181110/https://nashaniva.com/52932|archive-date=2023-01-10}}
* {{Cite web|author=|url=https://nashaniva.com/391055|title=«Калі б не «Вясна-1996, мы б былі Татарстанам». 30 гадоў таму беларусы ўжо пратэставалі супраць Лукашэнкі і Расіі — як гэта было|publisher=Наша Ніва|date=2026-03-25|access-date=2026-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20260325060135/https://nashaniva.com/391055|archive-date=2026-03-25}}
* {{Cite web|author=Раман Стэфаненка|url=https://web.archive.org/web/20180509184404/http://90s.by/years/1996/prahodzits-menskaya-vyasna.html|title=Праходзіць Менская вясна|publisher=90’s|access-date=2026-04-04|archive-url=|archive-date=}}

== Гл. таксама ==
* [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|Пратэсты ў Беларусі 2020]]

{{^}}{{Пратэсты ў Беларусі}}

[[Катэгорыя:Акцыі пратэсту ў Беларусі]]
[[Катэгорыя:1996 год у Мінску]]
[[Катэгорыя:1997 год у Мінску]]</text>
      <sha1>ktmp4eukz0b6xwzkowwtv7se7qtguka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Историко-юридические материалы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>602868</id>
    <revision>
      <id>5120476</id>
      <parentid>3458983</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:18:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Burzuchius</username>
        <id>31505</id>
      </contributor>
      <origin>5120476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4796" sha1="aotduj27bap2yl0x01108as770ro2qa" xml:space="preserve">{{Выданне
|Назва= Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы
|Арыгінал назвы={{lang-ru|Историко-юридические материалы}}
|Выява=
|Аўтар=
|Жанр= Сборник документов
|Мова= [[Старабеларуская мова|Старабеларуская]], [[Руская мова|руская]]
|Арыгінал выпуску= 1871
|Перакладчык= 
|Афармленне=
|Серыя=
|Выдавецтва= Тыпаграфія губернскага праўлення
|Выпуск=
|Старонак=
|Папярэдняя=
|Наступная=
|isbn=
|Lib=
}}
'''Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы''' ({{lang-ru|Историко-юридические материалы, извлечённые из актовых книг губерний Витебской и Могилёвской}}) (скар. ''ГЮМ'', ''{{lang-ru|ИЮМ}}'') — найбуйнейшае серыйнае выданне дакументаў па гісторыі усходняй Беларусі [[XVI]]—[[XVIII]] стст. Выдадзена ў [[1871]]—[[1906]] гг. (вып. 1—32) [[Віцебскі цэнтральны архіў старажытных актаў|Віцебскім цэнтральным архівам старажытных актаў]]. Складальнікі і рэдактары А. М. Сазонаў (вып. 1—16), М. М. Мяшчэрскі і [[Міхаіл Лаўрэнцьевіч Вяроўкін|М. Л. Вяроўкін]] (вып. 17), М. Л. Вяроўкін (вып. 18—26), [[Дзмітрый Іванавіч Даўгяла|Дз. І. Даўгяла]] (вып. 27—32). 3 17-га кожны выпуск мае імянны і геаграфічны паказальнікі. Назвы, змест асобных дакументаў, прадмовы, а таксама першыя 5 вып. пададзены ў перакладзе на рускую мову, астатнія — на мове арыгінала. 

Пераважная частка дакументаў выдадзена ўпершыню і датычыцца галоўным чынам сацыяльна-эканамічнаму боку жыцця гарадоў рэгіёна. Большасць іх адносіцца да гісторыі Магілёва (вып. 7—16, 30, 32 і часткова інш.). Сярод дакументаў прыходна-расходныя кнігі магістрата Магілёва за [[1583]]—[[1716]] гг., акты земскіх і гродскіх судоў Віцебска, Мсціслава, Оршы, Полацка за [[1534]]—[[1789]] гг., акты Віцебскага, Магілёўскага і Полацкага магістратаў за [[1577]]—[[1791]] гг., Крычаўскай і Ушацкай магдэбургій за [[1662]]—[[1771]] гг., каралеўскія прывілеі, інвентары і дакументы пра побыт і права Полаччыны і Віцебшчыны за [[1506]]—[[1781]] гг., дакументы [[Чачэрскае староства|Чачэрскага староства]] за [[1629]]—[[1726]] гг., фундушы, інвентары і дакументы па гісторыі царквы за [[1618]]—[[1766]] гг. і інш. Найбольш цікавыя дакументы пра стварэнне і дзейнасць цэхаў у Магілёве (вып. 8), «Аршанскі гербоўнік» з генеалагічнымі табліцамі і тлумачэннямі (вып. 28), перадрук часопіса езуітаў «Плады духоўныя» («Fructus Spirituales»), інвентары маёнткаў, падараваных вялікім князем С. Баторыем Полацкай калегіі езуітаў (вып. 19—21), вопіс межаў паміж ВКЛ і Маскоўскім княствам (вып. 3, 4), звесткі пра суднаходства па Заходняй Дзвіне, Уле (вып. 4, 22), па метралогіі, тапаніміцы і гістарычнай геаграфіі Беларусі, дакументы, што тычацца біяграфіі знакамітага падарожніка [[Мікалай Міхайлавіч Пржавальскі|М. Пржавальскага]] (вып. 20) і інш.

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭГБ|3|Гісторыка-юрыдычныя матэрыялы}}

[[Катэгорыя:Гістарыяграфія гісторыі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Выданні Беларусі]]</text>
      <sha1>aotduj27bap2yl0x01108as770ro2qa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Басовішча (фільм)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>645987</id>
    <revision>
      <id>5120660</id>
      <parentid>4088203</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:06:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2474" sha1="6dns99onljxbsanrr1h55vtmfbkqvfk" xml:space="preserve">{{фільм
|Выява=Басовішча (афіша).jpeg
}}
'''«Басо{{націск}}вішча»''' — [[беларусь|беларускі]] [[дакументальнае кіно|дакументальны фільм]] [[кінарэжысёр|рэжысёра]] Юрыя Каліны, зняты на тэлеканале «[[Белсат]]» у [[2020 год у гісторыі кіно|2020]] годзе.&lt;ref name=&quot;racyja&quot;&gt;{{cite news|title=„Басовішча” – фільм пра 30 год гісторыі фестывалю|url=https://www.racyja.com/sumezhzha/basovishcha-film-pra-30-god-gistoryi-f/|publisher=[[Беларускае Радыё Рацыя]]|date=2020-06-03|accessdate=2020-06-06}}&lt;/ref&gt;
==Сюжэт==
30 гадоў у сярэдзіне ліпеня ў польскім мястэчку [[грудак (Беластоцкі павет)|Гарадок]], што ў [[Кнышынская пушча|Кнышынскай пушчы]], праходзіў Фестываль музыкі маладой Беларусі «[[Басовішча]]». На двухдзённай імпрэзе выступалі найлепшыя рок-гурты [[Падляшша]] і Беларусі, а таксама зоркі польскае рок-сцэны. У 2019 годзе фестываль прайшоў 30-ы, апошні раз. Як ён эвалюцыянаваў на фоне грамадска-палітычных зменаў у [[Беларусь|Беларусі]] і [[Польшча|Польшчы]]? Развагі найбольш цікавых выканаўцаў пра фестываль, змену пакаленняў арганізатараў і прычыны канца эпохі «[[Басовішча]]».
==У фільме здымаліся==
{{уРоляхВерх}}
{{уРолях|[[Лявон Вольскі]]|||}}
{{уРоляхНіз}}

==Здымачная група==
*сцэнар і рэжысура — Юрый Каліна
*відэааператар — Кшыштаф Венцкоўскі
*гук — Андрэй Тафілюк, Пётр Дзеніс
{{зноскі}}
== Спасылкі ==
{{commons}}
* {{youTube|qZXgJLNyNek|«Басовішча»}}
{{вонкавыя спасылкі}}
{{басовішча}}

[[Катэгорыя:Басовішча]]
[[Катэгорыя:2020 год у Польшчы]]
[[Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове]]</text>
      <sha1>6dns99onljxbsanrr1h55vtmfbkqvfk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120663</id>
      <parentid>5120660</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2502" sha1="k7l23unnpxbc9ca7k0b4etj3g9lb499" xml:space="preserve">{{фільм
|Выява=Басовішча (афіша).jpeg
}}
'''«Басо{{націск}}вішча»''' — [[беларусь|беларускі]] [[дакументальнае кіно|дакументальны фільм]] [[кінарэжысёр|рэжысёра]] Юрыя Каліны, зняты на тэлеканале «[[Белсат]]» у [[2020 год у гісторыі кіно|2020]] годзе.&lt;ref name=&quot;racyja&quot;&gt;{{cite news|title=„Басовішча” – фільм пра 30 год гісторыі фестывалю|url=https://www.racyja.com/sumezhzha/basovishcha-film-pra-30-god-gistoryi-f/|publisher=[[Беларускае Радыё Рацыя]]|date=2020-06-03|accessdate=2020-06-06}}&lt;/ref&gt;

== Сюжэт ==
30 гадоў у сярэдзіне ліпеня ў польскім мястэчку [[грудак (Беластоцкі павет)|Гарадок]], што ў [[Кнышынская пушча|Кнышынскай пушчы]], праходзіў Фестываль музыкі маладой Беларусі «[[Басовішча]]». На двухдзённай імпрэзе выступалі найлепшыя рок-гурты [[Падляшша]] і Беларусі, а таксама зоркі польскае рок-сцэны. У 2019 годзе фестываль прайшоў 30-ы, апошні раз. Як ён эвалюцыянаваў на фоне грамадска-палітычных зменаў у [[Беларусь|Беларусі]] і [[Польшча|Польшчы]]? Развагі найбольш цікавых выканаўцаў пра фестываль, змену пакаленняў арганізатараў і прычыны канца эпохі «[[Басовішча]]».

== У фільме здымаліся ==
{{уРоляхВерх}}
{{уРолях|[[Лявон Вольскі]]|||}}
{{уРоляхНіз}}

== Здымачная група ==
* сцэнар і рэжысура — Юрый Каліна
* відэааператар — Кшыштаф Венцкоўскі
* гук — Андрэй Тафілюк, Пётр Дзеніс
{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{commons}}
* {{youTube|qZXgJLNyNek|«Басовішча»}}
{{вонкавыя спасылкі}}
{{басовішча}}

[[Катэгорыя:Басовішча]]
[[Катэгорыя:Фільмы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Фільмы Польшчы 2020 года]]</text>
      <sha1>k7l23unnpxbc9ca7k0b4etj3g9lb499</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Павел Іванавіч Лаўрэнка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>649945</id>
    <revision>
      <id>5120525</id>
      <parentid>4442628</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20792-39</username>
        <id>166169</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="5cxzit589bagpamulbu88kg1a1ov4gn" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Павел Іванавіч Лаўрэнка''' ({{ДН|17|6|1912}}, [[Растоў-на-Доне]] — [[2002]]) — беларускі [[інжынер-будаўнік]]. [[Заслужаны будаўнік БССР]] ([[1972]]). [[Кандыдат тэхнічных навук]] ([[1959]]), [[прафесар]] (1977).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Ленінградскі інстытут інжынераў грамадзянскага паветранага флоту]] ў [[1937]] годзе. Працаваў кіраўніком будаўніцтва комплексу [[Мінск-1 (аэрапорт)|Мінскага аэрапорта]] і [[Мінск авіярамзавод|авіярамзавода]], з [[1956]] года — выкладчык, загадчык кафедры, дэкан будаўнічага факультэта, да 1992 года прафесар кафедры эканомікі будаўніцтва [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускага політэхнічнага інстытута]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з [[1958]] года. Член [[КПСС]] з [[1944]] года. Пражываў у г. [[Мінск]].

Дочь '''Лаўрэнка Инга  (Бабiцкая)'''

унучка Бабiцкая Кацярына

праунук Мароз Пiлiп 

== Дзейнасць ==
Удзельнічаў у праектаванні жылога [[Сокал (жылы раён, Мінск)|пасёлка Мінскага аэрапорта]] ([[1949]]—[[1955]]).

Мае публікацыі, у т.л. падручнікі «Эканоміка архітэктурнага праектавання» (Мінск, 1971, з [[А. І. Трушкевіч]]), «Арганізацыя планавання і кіравання праектаваннем і будаўніцтвам» (Мінск, 1985).

== Узнагароды ==
Узнагароджаны [[Ордэн «Знак Пашаны»|ордэнам «Знак Пашаны»]] ([[1949]]), медалямі.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Лавренко Павел Иванович}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Лаўрэнка Павел Іванавіч}}
[[Катэгорыя:інжынеры-будаўнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ]]
[[Катэгорыя:Аўтары падручнікаў]]</text>
      <sha1>5cxzit589bagpamulbu88kg1a1ov4gn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120530</id>
      <parentid>5120525</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20792-39</username>
        <id>166169</id>
      </contributor>
      <origin>5120530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2699" sha1="6kbdw7e6wtspn3n7rekyzlfu7kcgdt9" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Павел Іванавіч Лаўрэнка''' ({{ДН|17|6|1912}}, [[Растоў-на-Доне]] — [[2002]]) — беларускі [[інжынер-будаўнік]]. [[Заслужаны будаўнік БССР]] ([[1972]]). [[Кандыдат тэхнічных навук]] ([[1959]]), [[прафесар]] (1977).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Ленінградскі інстытут інжынераў грамадзянскага паветранага флоту]] ў [[1937]] годзе. Працаваў кіраўніком будаўніцтва комплексу [[Мінск-1 (аэрапорт)|Мінскага аэрапорта]] і [[Мінск авіярамзавод|авіярамзавода]], з [[1956]] года — выкладчык, загадчык кафедры, дэкан будаўнічага факультэта, да 1992 года прафесар кафедры эканомікі будаўніцтва [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускага політэхнічнага інстытута]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з [[1958]] года. Член [[КПСС]] з [[1944]] года. Пражываў у г. [[Мінск]].

Дочь '''Лаўрэнка Инга  (Бабiцкая)'''

унучка Бабiцкая Кацярына

праўнук Мароз Пiлiп 

== Дзейнасць ==
Удзельнічаў у праектаванні жылога [[Сокал (жылы раён, Мінск)|пасёлка Мінскага аэрапорта]] ([[1949]]—[[1955]]).

Мае публікацыі, у т.л. падручнікі «Эканоміка архітэктурнага праектавання» (Мінск, 1971, з [[А. І. Трушкевіч]]), «Арганізацыя планавання і кіравання праектаваннем і будаўніцтвам» (Мінск, 1985).

== Узнагароды ==
Узнагароджаны [[Ордэн «Знак Пашаны»|ордэнам «Знак Пашаны»]] ([[1949]]), медалямі.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Лавренко Павел Иванович}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Лаўрэнка Павел Іванавіч}}
[[Катэгорыя:інжынеры-будаўнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ]]
[[Катэгорыя:Аўтары падручнікаў]]</text>
      <sha1>6kbdw7e6wtspn3n7rekyzlfu7kcgdt9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120531</id>
      <parentid>5120530</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:25:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20792-39</username>
        <id>166169</id>
      </contributor>
      <origin>5120531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2702" sha1="lu1xeytsxpp0vqvcujumhzk8ntcbh3o" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Павел Іванавіч Лаўрэнка''' ({{ДН|17|6|1912}}, [[Растоў-на-Доне]] — [[2002]]) — беларускі [[інжынер-будаўнік]]. [[Заслужаны будаўнік БССР]] ([[1972]]). [[Кандыдат тэхнічных навук]] ([[1959]]), [[прафесар]] (1977).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Ленінградскі інстытут інжынераў грамадзянскага паветранага флоту]] ў [[1937]] годзе. Працаваў кіраўніком будаўніцтва комплексу [[Мінск-1 (аэрапорт)|Мінскага аэрапорта]] і [[Мінск авіярамзавод|авіярамзавода]], з [[1956]] года — выкладчык, загадчык кафедры, дэкан будаўнічага факультэта, да 1992 года прафесар кафедры эканомікі будаўніцтва [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускага політэхнічнага інстытута]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з [[1958]] года. Член [[КПСС]] з [[1944]] года. Пражываў у г. [[Мінск]].

Дочь '''Лаўрэнка Инга  (Бабiцкая)'''

унучка Бабiцкая Кацярына

праўнук Мароз  Філіп 

== Дзейнасць ==
Удзельнічаў у праектаванні жылога [[Сокал (жылы раён, Мінск)|пасёлка Мінскага аэрапорта]] ([[1949]]—[[1955]]).

Мае публікацыі, у т.л. падручнікі «Эканоміка архітэктурнага праектавання» (Мінск, 1971, з [[А. І. Трушкевіч]]), «Арганізацыя планавання і кіравання праектаваннем і будаўніцтвам» (Мінск, 1985).

== Узнагароды ==
Узнагароджаны [[Ордэн «Знак Пашаны»|ордэнам «Знак Пашаны»]] ([[1949]]), медалямі.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Лавренко Павел Иванович}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Лаўрэнка Павел Іванавіч}}
[[Катэгорыя:інжынеры-будаўнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ]]
[[Катэгорыя:Аўтары падручнікаў]]</text>
      <sha1>lu1xeytsxpp0vqvcujumhzk8ntcbh3o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120556</id>
      <parentid>5120531</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:49:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2577" sha1="gysitlzvl5ywavuawaqlx8s1qqkq29b" xml:space="preserve">{{навуковец}}
'''Павел Іванавіч Лаўрэнка''' ({{ДН|17|6|1912}}, [[Растоў-на-Доне]] — [[2002]]) — беларускі [[інжынер-будаўнік]]. [[Заслужаны будаўнік БССР]] ([[1972]]). [[Кандыдат тэхнічных навук]] ([[1959]]), [[прафесар]] (1977).

== Біяграфія ==
Скончыў [[Ленінградскі інстытут інжынераў грамадзянскага паветранага флоту]] ў [[1937]] годзе. Працаваў кіраўніком будаўніцтва комплексу [[Мінск-1 (аэрапорт)|Мінскага аэрапорта]] і [[Мінск авіярамзавод|авіярамзавода]], з [[1956]] года — выкладчык, загадчык кафедры, дэкан будаўнічага факультэта, да 1992 года прафесар кафедры эканомікі будаўніцтва [[Беларускі політэхнічны інстытут|Беларускага політэхнічнага інстытута]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з [[1958]] года. Член [[КПСС]] з [[1944]] года. Пражываў у г. [[Мінск]].

== Дзейнасць ==
Удзельнічаў у праектаванні жылога [[Сокал (жылы раён, Мінск)|пасёлка Мінскага аэрапорта]] ([[1949]]—[[1955]]).

Мае публікацыі, у т.л. падручнікі «Эканоміка архітэктурнага праектавання» (Мінск, 1971, з [[А. І. Трушкевіч]]), «Арганізацыя планавання і кіравання праектаваннем і будаўніцтвам» (Мінск, 1985).

== Узнагароды ==
Узнагароджаны [[Ордэн «Знак Пашаны»|ордэнам «Знак Пашаны»]] ([[1949]]), медалямі.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Лавренко Павел Иванович}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Лаўрэнка Павел Іванавіч}}
[[Катэгорыя:Інжынеры-будаўнікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Дэканы будаўнічага факультэта БНТУ]]
[[Катэгорыя:Аўтары падручнікаў]]</text>
      <sha1>gysitlzvl5ywavuawaqlx8s1qqkq29b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Таццяна Севасцьянаўна Страмцова</title>
    <ns>0</ns>
    <id>653554</id>
    <revision>
      <id>5120532</id>
      <parentid>4676554</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20792-39</username>
        <id>166169</id>
      </contributor>
      <origin>5120532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2678" sha1="g0a4r48wa72tmuuz8f46fkebj9494do" xml:space="preserve">{{архітэктар}}
'''Таццяна Севасцьянаўна Страмцова''' ({{ДН|7|11|1911}}, [[Бухара]] — 26 красавіка 1996) — беларускі [[архітэктар]]. [[Кандыдат архітэктуры]] ([[1954]]).

== Біяграфія ==
Скончыла [[Сярэднеазіяцкі індустрыяльны інстытут]] у 1936 годзе. Працавала ў [[Дзяржплан Узбекскай ССР|Дзяржплане Узбекскай ССР]], старшым архітэктарам, начальнікам аддзела ва [[Упраўленне па справах архітэктуры пры СНК БССР|Упраўленні па справах архітэктуры пры СНК БССР]], навуковым супрацоўнікам, начальнікам канструктарскага бюро ў [[Мінскі навукова-даследчы інстытут будаўнічых матэрыялаў|БелНДІбудматэрыялаў]], з 1955 па 1971 год — старшым навуковым супрацоўнікам, загадчык сектара [[ІБіА Дзяржбуда БССР]], [[БелНДІПгорадабудаўніцтва]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1937 года. Член [[КПСС]] з 1963 года. Пражывала ў г. [[Мінск]].

Дочь '''Лаўрэнка Инга (Бабiцкая)'''

унучка Бабiцкая Кацярына

праўнук Мароз Філіп

== Творчасць ==
Удзельнічала ў праектаванні [[Сокал (жылы раён, Мінск)|жылога пасёлка Мінскага аэрапорта]] (1951), распрацоўцы альбома тыпавых праектаў сельскіх клубаў для [[БССР]] (1948). Аўтар кнігі «Праектаванне жылых і грамадскіх будынкаў у Беларусі» (Мінск, 1965), артыкулаў па гісторыі жыллёвага будаўніцтва ў БССР.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Страмцова Таццяна Севасцьянаўна}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Страмцова Таццяна Севасцьянаўна}}
[[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]]
[[Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Архітэктары Мінска]]</text>
      <sha1>g0a4r48wa72tmuuz8f46fkebj9494do</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120534</id>
      <parentid>5120532</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:28:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20792-39</username>
        <id>166169</id>
      </contributor>
      <origin>5120534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2725" sha1="7jiw8wkbfcq3kywtldnrnzcgav4k3hx" xml:space="preserve">{{архітэктар}}
'''Таццяна Севасцьянаўна Страмцова''' ({{ДН|7|11|1911}}, [[Бухара]] — 26 красавіка 1996) — беларускі [[архітэктар]]. [[Кандыдат архітэктуры]] ([[1954]]).

== Біяграфія ==
Скончыла [[Сярэднеазіяцкі індустрыяльны інстытут]] у 1936 годзе. Працавала ў [[Дзяржплан Узбекскай ССР|Дзяржплане Узбекскай ССР]], старшым архітэктарам, начальнікам аддзела ва [[Упраўленне па справах архітэктуры пры СНК БССР|Упраўленні па справах архітэктуры пры СНК БССР]], навуковым супрацоўнікам, начальнікам канструктарскага бюро ў [[Мінскі навукова-даследчы інстытут будаўнічых матэрыялаў|БелНДІбудматэрыялаў]], з 1955 па 1971 год — старшым навуковым супрацоўнікам, загадчык сектара [[ІБіА Дзяржбуда БССР]], [[БелНДІПгорадабудаўніцтва]].

Член [[Саюз архітэктараў СССР|Саюза архітэктараў СССР]] з 1937 года. Член [[КПСС]] з 1963 года. Пражывала ў г. [[Мінск]].

муж Павел Іванавіч Лаўрэнка

Дочь Лаўрэнка Инга (Бабiцкая)

унучка Бабiцкая Кацярына

праўнук Мароз Філіп

== Творчасць ==
Удзельнічала ў праектаванні [[Сокал (жылы раён, Мінск)|жылога пасёлка Мінскага аэрапорта]] (1951), распрацоўцы альбома тыпавых праектаў сельскіх клубаў для [[БССР]] (1948). Аўтар кнігі «Праектаванне жылых і грамадскіх будынкаў у Беларусі» (Мінск, 1965), артыкулаў па гісторыі жыллёвага будаўніцтва ў БССР.

{{зноскі}}

== Літаратура ==
* {{крыніцы/Архітэктары Савецкай Беларусі|Страмцова Таццяна Севасцьянаўна}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Страмцова Таццяна Севасцьянаўна}}
[[Катэгорыя:Архітэктары Беларусі]]
[[Катэгорыя:Архітэктары XX стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Архітэктары Мінска]]</text>
      <sha1>7jiw8wkbfcq3kywtldnrnzcgav4k3hx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вацлавас Даўнарас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>683087</id>
    <revision>
      <id>5120495</id>
      <parentid>4901651</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="nz5arosklk5ccjzcvqciixu12r9vrdc" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Вацлавас Даўнарас''' ({{lang-lt|{{#statements:P1559}}}}; {{ВД-Прэамбула}}) — літоўскі оперны спявак (бас), педагог.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 1 лютага 1937 года ў Жагарэ. У 1954—1958 гадах выступаў у Дзяржаўным ансамблі песні і танца Літоўскай ССР (пазней — «Летува») пад кіраваннем [[Ёнас Швядас|Ё. Швядаса]]. У 1962 годзе скончыў Літоўскую кансерваторыю (цяпер Літоўская акадэмія музыкі і тэатра) (Вільнюс) у З. Паўлаўскаса.

У 1960—1971, 1973—1975 і з 1980 года — саліст Літоўскага тэатра оперы і балета (Вільнюс). У 1971—1973 гадах — саліст Дзяржаўнай філармоніі Літоўскай ССР, у 1975—1976 — Каўнаскага музычнага тэатра.

Выступаў у канцэртах, выконваў вакальна-сімфанічныя творы (у тым ліку Рэквіем Дж. Вердзі).

У 1966—1968 гадах стажыраваўся ў тэатры «Ла Скала» (Мілан, Італія), удзельнічаў у спектаклях, дзе сярод іншых спяваў разам [[Лучана Павароці]], які пачынаў кар’еру (партыі Мантэронэ ў оперы «Рыгалета» Дж. Вердзі і Вярхоўны жрэц ў оперы «Ідаменей, цар Крыцкі» В. А. Моцарта). Выступаў з канцэртамі ў Турыне, Венецыі, Балонні, Рыме, Фларэнцыі, Неапалі.

Гастраляваў за мяжой (Расія — Крамлёўскі палац з’ездаў (1962), Вялікі тэатр (1969, 1986), [[Санкт-Пецярбургская філармонія|Санкт-Пецярбургская дзяржаўная філармонія імя Д. Д. Шастаковіча]] (1968), Ленінградскі тэатр оперы і балета імя С. М. Кірава (1976) , Балгарыя — Оперны тэатр Русэ (1970), Оперны тэатр Бургаса (1974), Оперны тэатр Варны (1973), Польшча, Чэхаславакія, Германія (1991, 1992), Усходні Берлін (1974, 1975), Швецыя — Оперны тэатр Мальмё (1975), Італія — Каса-дэль-Попала (Турын, 1967), Пікала Скала (Мілан, 1968), 1975), Францыя — Тэатр Капітолія (Тулуза, 1972), Нідэрланды (1992 г., 1993), Бельгія, Вялікабрытанія — Альберт-хол (1967), Румынія, Фінляндыя, ЗША — Х’юстан Гранд Опера, Карнегі-хол (Нью-Ёрк, 1970, 1979), Well Hall (Нью-Ёрк, 1992), Браян (1992), Чыкагскі сімфанічны канцэртны зала (1970), канцэртная зала Сімфанічнага цэнтра Меерсон ў Даласе (1996), Канада, Егіпет).

З 1968 года выкладаў у Літоўскай кансерваторыі (з 1976 — дацэнт, з 1983 — прафесар, з 1985 — загадчык кафедры сольнага спеваў). Сярод вядомых вучняў — Ёланта Чурылайтэ.

== Узнагароды ==
* Народны артыст СССР (1986)

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БелЭн|6}}

{{DEFAULTSORT:Даўнарас Вацлавас}}</text>
      <sha1>nz5arosklk5ccjzcvqciixu12r9vrdc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кіберпартызаны</title>
    <ns>0</ns>
    <id>684582</id>
    <revision>
      <id>5120607</id>
      <parentid>5120037</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:00:56Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14272" sha1="odryb03xkumceyntocxzpqnfvzxnukh" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2024) ===
У 2024 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>odryb03xkumceyntocxzpqnfvzxnukh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120609</id>
      <parentid>5120607</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:07:03Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14595" sha1="aqo2t9fhdbt9k6o6evklyv1xib1bp60" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2024) ===
У 2024 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>aqo2t9fhdbt9k6o6evklyv1xib1bp60</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120610</id>
      <parentid>5120609</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:08:41Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14595" sha1="no4oe22se9fvjrsvp6hmgfx0om2krpk" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>no4oe22se9fvjrsvp6hmgfx0om2krpk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120679</id>
      <parentid>5120610</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:33:44Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15154" sha1="bbit10mmrgw603yiuo2xlq0594adu6g" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|title=How Belarus’s ‘Cyber Partisans’ exposed secrets of Lukashenko’s crackdowns|website=The Washington Post|date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|archive-date=2021-11-11|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>bbit10mmrgw603yiuo2xlq0594adu6g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120681</id>
      <parentid>5120679</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:36:10Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15762" sha1="n6ayzloa3edphnljg1y7iqoe6k4ijjh" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|title=How Belarus’s ‘Cyber Partisans’ exposed secrets of Lukashenko’s crackdowns|website=The Washington Post|date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|archive-date=2021-11-11|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|title=Власти Беларуси в 14 раз занизили статистику смертности от ковида – анализ утечки, организованной &quot;Киберпартизанами&quot;|first=Андрей|last=Сошников|website=Настоящее Время|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210812162115/https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|archive-date=2021-08-12|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>n6ayzloa3edphnljg1y7iqoe6k4ijjh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120683</id>
      <parentid>5120681</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:37:22Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16284" sha1="rb6fol0lt1u2e3dlpwlv1t4nkmh6sjg" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|title=How Belarus’s ‘Cyber Partisans’ exposed secrets of Lukashenko’s crackdowns|website=The Washington Post|date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|archive-date=2021-11-11|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|title=Власти Беларуси в 14 раз занизили статистику смертности от ковида – анализ утечки, организованной &quot;Киберпартизанами&quot;|first=Андрей|last=Сошников|website=Настоящее Время|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210812162115/https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|archive-date=2021-08-12|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|title=&quot;Киберпартизаны&quot; взломали данные МВД. Что они рассказали DW – DW – 27.08.2021|website=dw.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210827220203/https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|archive-date=2021-08-27|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]]. Згодна з лукашэнкаўскім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.

Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь і зусім надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>rb6fol0lt1u2e3dlpwlv1t4nkmh6sjg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120689</id>
      <parentid>5120683</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:45:14Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17308" sha1="2j1itl7v71vg7geg4r3ye6tagtxrxhg" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|title=How Belarus’s ‘Cyber Partisans’ exposed secrets of Lukashenko’s crackdowns|website=The Washington Post|date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|archive-date=2021-11-11|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|title=Власти Беларуси в 14 раз занизили статистику смертности от ковида – анализ утечки, организованной &quot;Киберпартизанами&quot;|first=Андрей|last=Сошников|website=Настоящее Время|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210812162115/https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|archive-date=2021-08-12|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|title=&quot;Киберпартизаны&quot; взломали данные МВД. Что они рассказали DW – DW – 27.08.2021|website=dw.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210827220203/https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|archive-date=2021-08-27|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novychas.by/|title=Цяпер і «Кібер-Партызаны». МУС прызнала яшчэ два тэлеграм-каналы экстрэмісцкімі|website=novychas.by|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021093818/https://novychas.by/hramadstva/cjaper-i-kiber-partyzany-mus-pryznala-jaszcze-d|archive-date=2021-10-21|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Згодна з цякучым беларускім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://baj.by/be/content/bazh-patrabuem-spynic-praktyku-vykarystannya-antyekstremisckaga-zakanadaustva-dlya|title=БАЖ: Патрабуем спыніць практыку выкарыстання антыэкстрэмісцкага заканадаўства для абмежавання свабоды слова|website=Беларуская асацыяцыя журналістаў|date=2021-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://baj.by/be/content/bazh-patrabuem-spynic-praktyku-vykarystannya-antyekstremisckaga-zakanadaustva-dlya|archive-date=2021-12-22}}&lt;/ref&gt; Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>2j1itl7v71vg7geg4r3ye6tagtxrxhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120690</id>
      <parentid>5120689</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:49:03Z</timestamp>
      <contributor deleted="deleted" />
      <comment deleted="deleted" />
      <origin>5120690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17430" sha1="f5r9nn2f2r8ry2fkrotr3cyerhbdsit" xml:space="preserve">'''Кіберпартызаны''' — група [[Хактывізм|хактывістаў]], якая ўтварылася ў верасні 2020 года на фоне дакументальна зарэгістраваных выпадкаў гвалту з боку [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|міліцыі]] супраць удзельнікаў [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі]] і паведамленняў пра выпадкі катаванняў у [[Ізалятар часовага ўтрымання|ізалятарах]]&lt;ref name=&quot;seeking&quot;&gt;{{Cite web|last=Owen|first=Elizabeth|last2=Soshnikov|first2=Andrei|last3=Andrejeva|first3=Marija|last4=Romaliiska|first4=Iryna|date=2021-08-04|title=Seeking Change, Anti-Lukashenka Hackers Seize Senior Belarusian Officials’ Personal Data|url=https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210811122459/https://en.currenttime.tv/a/seeking-change-anti-lukashenka-hackers-seize-senior-belarusian-officials-personal-data-/31392092.html|archive-date=2021-08-11|access-date=2021-08-11|publisher=[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]|language=en|coauthors=Soshnikov, Andrei; Andrejeva, Marija; Romaliiska, Iryna}}&lt;/ref&gt;. Заяўленай мэтай дзейнасці кіберпартызанаў з’яўляецца зрыў працы органаў бяспекі і іншых, якія падтрымліваюць фактычнае кіраванне [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]].

Атрыманыя кіберпартызанамі даныя прапануюць шырокі погляд на намаганні па здушэнні палітычнага іншадумства і могуць быць часткай патэнцыйных будучых судовых разлікаў за турэмныя тэрміны і іншыя злоўжыванні, якія былі шырока асуджаныя Захадам. У канчатковым рахунку, згодна з ідэяй групы, у шэрагах сілавікоў павінна застацца менш добраахвотнікаў, якія гатовыя бескампрамісна і з усёй жорсткасцю бараніць існуючы палітычны рэжым&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|title=How Belarus’s ‘Cyber Partisans’ exposed secrets of Lukashenko’s crackdowns|website=The Washington Post|date=2021-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://www.washingtonpost.com/world/europe/belarus-hack-cyber-partisans-lukashenko/2021/09/14/5ad56006-fabd-11eb-911c-524bc8b68f17_story.html|archive-date=2021-11-11|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;.

== Гісторыя і асноўныя акцыі ==

=== Першыя акцыі (2020) ===
Сярод першых акцый групы ў верасні 2020 года былі ўзломы сайтаў [[Кіраўніцтва справамі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Міністэрства ўнутраных спраў]], нацыянальных латарэй, [[Міністэрства па падатках і зборах Рэспублікі Беларусь|Міністэрства па падатках і зборах]], [[Беларуская валютна-фондавая біржа|Беларускай валютна-фондавай біржы]], дзяржзакупак і [[Генеральная пракуратура Рэспублікі Беларусь|Генеральнай пракуратуры]]&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot;&gt;{{cite web|first=Андрей|last=Бродецкий|language=ru|url=https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|title=История Киберпартизаны против Лукашенко: как маленькая армия айтишников взламывает диктатуру|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|date=2020-10-02|access-date=2021-09-06|archive-url=https://archive.today/20210906193110/https://tech.liga.net/all/article/kiberpartizany-protiv-lukashenko-kak-malenkaya-armiya-aytishnikov-vzlamyvaet-diktaturu|archive-date=6 верасня 2021|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Таксама былі атрыманы базы даных супрацоўнікаў [[АМАП (Беларусь)|АМАПу]], [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ]] і [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС]], на падставе якіх была запушчана інтэрнэт-карта з адрасамі сілавікоў, якія ўдзельнічалі ў жорсткіх разгонах пратэстоўцаў. 26 верасня 2020 года былі ўзламаныя стрымы некалькіх дзяржаўных каналаў, па якім пусцілі ў эфір кадры жорсткага абыходжання сілавікоў з пратэстуючымі&lt;ref name=&quot;Кіберпартизани&quot; /&gt;.

=== Аперацыя «Спёка» і базы МУС (2021) ===
Найбольшую вядомасць групе дала аперацыя пад назвай «Спёка» ў ліпені 2021 года па ўзлому ўнутраных баз даных [[Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|МУС Беларусі]]. Быў атрыманы доступ да персанальных даных супрацоўнікаў сілавых структур і чыноўнікаў [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]].

У прыватнасці, група прадэманстравала пашпартныя даныя старшыні [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|КДБ Беларусі]] [[Іван Станіслававіч Тэртэль|Івана Тэртэля]], старшыні [[Цэнтральная камісія Рэспублікі Беларусь па выбарах і правядзенні рэспубліканскіх рэферэндумаў|ЦВК]] [[Лідзія Міхайлаўна Ярмошына|Лідзіі Ярмошынай]], старшыні [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Беларусі|Савета Рэспублікі]] [[Наталля Іванаўна Качанава|Наталлі Качанавай]] і былога прэзідэнта [[Кыргызстан|Кыргызстана]] [[Курманбек Бакіеў|Курманбека Бакіева]], які атрымаў беларускі пашпарт&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Свабодныя эксперты ў галіне інфармацыйных тэхналогій і рэдакцыя канала «[[Настоящее время (тэлеканал)|Настоящее время]]» пацвердзілі сапраўднасць даных праз супастаўленне тэставых запытаў з рэальнымі людзьмі&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|title=Власти Беларуси в 14 раз занизили статистику смертности от ковида – анализ утечки, организованной &quot;Киберпартизанами&quot;|first=Андрей|last=Сошников|website=Настоящее Время|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210812162115/https://www.currenttime.tv/a/smertnost-v-belarusi/31401342.html|archive-date=2021-08-12|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. Аналагічнае расследаванне-пацвярджэнне правяла рэдакцыя «[[Deutsche Welle]]».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|title=&quot;Киберпартизаны&quot; взломали данные МВД. Что они рассказали DW – DW – 27.08.2021|website=dw.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://web.archive.org/web/20210827220203/https://www.dw.com/ru/kiberpartizany-vzlomali-bazu-dannyh-mvd-chto-oni-rasskazali-dw/a-58990013|archive-date=2021-08-27|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

У жніўні 2021 года была апублікавана маса праслушаных тэлефонных размоваў сілавікоў (каля двух мільёнаў хвілін), у тым ліку запісы, дзе міліцэйскае кіраўніцтва Мінска (сярод якіх начальнік мінскага АМАПу Мікалай Максімовіч і намеснік кіраўніка міліцыі Ігар Падвойскі) абмяркоўвала загады на выкарыстанне фізічнага гвалту і спецсродкаў&lt;ref name=&quot;seeking&quot; /&gt;. Сцвярджаецца пра атрыманне звестак ДАІ аб машынах «{{Comment|ціхароў|супрацоўнікі сілавых органаў без апазнавальных знакаў}}» і відэаматэрыялаў з міліцэйскіх нагрудных камер&lt;ref name=&quot;DS&quot;&gt;{{Cite web|last=Ballin|first=André|date=2021-08-27|title=Cyberpartisanen dokumentieren Folterbefehle in Belarus|url=https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20210827182250/https://www.derstandard.de/story/2000129207513/cyberpartisanen-dokumentieren-folterbefehle-in-belarus|archive-date=2021-08-27|access-date=2021-08-27|publisher={{нп3|Der Standard|Der Standard|uk|Der Standard}}|language=de}}&lt;/ref&gt;.

=== Дапамога Украіне (2022) ===
З пачаткам поўнамаштабнага [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|ўварвання Расіі ва Украіну]] кіберпартызаны пераарыентавалі частку сваіх намаганняў на карысць Украіны. Яны актыўна дапамагалі праводзіць бяспечную праверку і верыфікацыю беларускіх добраахвотнікаў (на прадмет супрацы са спецслужбамі і МУС), якія вырашылі далучыцца да [[Полк Каліноўскага|Палка Каліноўскага]].

=== Узлом сайта Нацыянальнай бібліятэкі (2026) ===
У 2026 годзе «Кіберпартызаны» здзейснілі кібератаку на афіцыйны сайт [[Нацыянальная бібліятэка Беларусі|Нацыянальнай бібліятэкі Беларусі]]. Атака насіла форму [[Дэфейс|дэфейсу]]: галоўная старонка партала была замененая на пратэсны банер. Акцыя справакавала адключэнне доступу карыстальнікаў да электронных лічбавых архіваў.

Гэты крок выклікаў дыскусіі і крытыку з боку пэўнай часткі беларускай грамадзянскай супольнасці, паколькі аб'ектам стала ўстанова культуры і захавання гістарычнай спадчыны. Свае перасцярогі выказаў, у прыватнасці, беларускі навуковец і даследчык [[Сяргей Бесараб]], які падкрэсліў небяспеку верагоднага незваротнага знішчэння гістарычных баз даных і лічбавага каталога праз падобныя хакерскія акцыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|title=«Киберпартизаны» ответили на критику взлома сайта Национальной библиотеки|first=Belsat|last=TV|website=ru.belsat.eu|archive-url=https://web.archive.org/web/20260403203243/https://ru.belsat.eu/92424707/kiberpartizany-biblioteka|archive-date=2026-04-04|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/391819|title=«Кіберпартызанаў» крытыкуюць за ўзлом сайта Нацбібліятэкі — бо цяпер не працуе каталог. Тыя адказалі|website=Наша Ніва|date=2026-04-01|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;. У адказ на грамадскую крытыку, прадстаўнікі хакерскай групы заявілі, што ва ўнутраныя серверы і базы чытачоў ці каталогі ўмяшання не было. Паводле сцвярджэння «Кіберпартызан», фактычную і працяглую паралізацыю працы архіўных сістэм выклікалі некампетэнтныя і панічныя дзеянні ўладных сістэмных адміністратараў, якія самастойна цалкам выключылі доступ пасля выяўлення пратэснага банера на галоўнай старонцы.

== Прававы статус і рэпрэсіі з боку рэжыму ==
Улады Беларусі прызналі высокую небяспеку групы з першых дзён яе стварэння. У лістападзе 2021 года МУС РБ прызнала групоўку «Кіберпартызаны» [[Экстрэмісцкае фарміраванне|экстрэмісцкім фарміраваннем]].&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://novychas.by/|title=Цяпер і «Кібер-Партызаны». МУС прызнала яшчэ два тэлеграм-каналы экстрэмісцкімі|website=novychas.by|archive-url=https://web.archive.org/web/20211021093818/https://novychas.by/hramadstva/cjaper-i-kiber-partyzany-mus-pryznala-jaszcze-d|archive-date=2021-10-21|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Згодна з цякучым беларускім заканадаўствам, удзел ці падтрымка такога фарміравання наўпрост з'яўляецца цяжкім крымінальным злачынствам.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://baj.by/be/content/bazh-patrabuem-spynic-praktyku-vykarystannya-antyekstremisckaga-zakanadaustva-dlya|title=БАЖ: Патрабуем спыніць практыку выкарыстання антыэкстрэмісцкага заканадаўства для абмежавання свабоды слова|website=Беларуская асацыяцыя журналістаў|date=2021-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20251210023857/https://baj.by/be/content/bazh-patrabuem-spynic-praktyku-vykarystannya-antyekstremisckaga-zakanadaustva-dlya|archive-date=2021-12-22}}&lt;/ref&gt; Неўзабаве пасля гэтага, у канцы лістапада 2021 года Вярхоўны суд Рэспублікі Беларусь надаў ініцыятыве афіцыйны статус «тэрарыстычнай арганізацыі»&lt;ref&gt;{{cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/?c=ar&amp;i=281191|title=Вярхоўны суд прызнаў тэрарыстамі «Кіберпартызан» і яшчэ некалькі ініцыятываў|work=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2021-11-30|access-date=2022-01-11}}&lt;/ref&gt;. Хакерам у выпадку затрымання пагражаюць найбольш цяжкія віды крымінальнага пакарання.

== Гл. таксама ==

* [[Рэспубліканскі спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў]]
{{Зноскі}}

== Спасылкі ==
* {{Twitter|cpartisans|Беларускія кіберпартызаны}}
{{Палітычны крызіс у Беларусі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Палітычны крызіс у Беларусі (2020)]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 2020 годзе]]
[[Катэгорыя:Хакерскія групоўкі і арганізацыі]]
[[Катэгорыя:Партызанскія рухі]]</text>
      <sha1>f5r9nn2f2r8ry2fkrotr3cyerhbdsit</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання</title>
    <ns>0</ns>
    <id>688349</id>
    <revision>
      <id>5120583</id>
      <parentid>4364693</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:08:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>+1</comment>
      <origin>5120583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5338" sha1="i9kwcyyihuziasehzuwca85nbyg51fg" xml:space="preserve">Спіс дэпутатаў [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] 10-га склікання. Выбары прайшлі 24 лютага 1980 года.

== Спіс дэпутатаў (няпоўны): ==
# [[Аляксандр Нічыпаравіч Аксёнаў]]
# [[Анатоль Яўгенавіч Андрэеў]]
# [[Марыя Васільеўна Анібраева]]
# [[Іван Іванавіч Антановіч]]
# [[Іосіф Аркадзьевіч Антановіч]]
# [[Аляксей Гаўрылавіч Антонаў]]
# [[Вольга Сысоеўна Аўраменка]]
# [[Веніямін Георгіевіч Балуеў]]
# [[Уладзімір Аляксеевіч Белы]]
# [[Антаніна Іванаўна Белякова]]
# [[Віктар Лявонцьевіч Більдзюкевіч]]
# [[Лідзія Дзмітрыеўна Брызга]]
# [[Янка Брыль]]
# [[Валянціна Паўлаўна Булава]]
# [[Генадзь Бураўкін]]
# [[Васіль Быкаў]]
# [[Леанід Парфілавіч Варганаў]]
# [[Уладзімір Лукіч Верхавец]]
# [[Мікалай Міхайлавіч Гвай]]
# [[Віктар Аляксандравіч Гвоздзеў]]
# [[Ілья Міхайлавіч Глазкоў]]
# [[Яўген Аляксандравіч Глебаў]]
# [[Ала Лаўрэнцьеўна Грыб]]
# [[Іван Міхайлавіч Грыцук]]
# [[Анатоль Емяльянавіч Гурыновіч]]
# [[Мікалай Уладзіміравіч Даменікан]]
# [[Пётр Трафімавіч Дземчанка]]
# [[Андрэй Сяргеевіч Дзмітрыеў]]
# [[Міхаіл Іванавіч Дзялец]]
# [[Міхаіл Калістратавіч Дубінка]]
# [[Аляксандр Мікалаевіч Дудук]]
# [[Людміла Мікалаеўна Журбіла]]
# [[Аляксандр Аляксандравіч Здановіч]]
# [[Анатоль Міхайлавіч Зінкевіч]]
# [[Іларыён Мяфодзьевіч Ігнаценка]]
# [[Міхаіл Васілевіч Кавалёў]]
# [[Віктар Аляксеевіч Казлоў]]
# [[Міхаіл Іванавіч Капцераў]]
# [[Аляксандр Цімафеевіч Караткевіч]]
# [[Мікалай Аляксандравіч Караткевіч]]
# [[Кастусь Кірэенка]]
# [[Іван Фролавіч Клімаў]]
# [[Кандрат Крапіва]]
# [[Уладзімір Елісеевіч Лабанок]]
# [[Міхаіл Іванавіч Лагір]]
# [[Віктар Ільіч Лівенцаў]]
# [[Васіль Іванавіч Лузгін]]
# [[Максім Лужанін]]
# [[Іван Міхайлавіч Мазаляка]]
# [[Андрэй Макаёнак]]
# [[Канстанцін Вікенцьевіч Мацюшэўскі]]
# [[Іван Фёдаравіч Мікуловіч]]
# [[Юрый Міхайлавіч Міхневіч]]
# [[Мікалай Максімавіч Мяшкоў]]
# [[Леў Мікалаевіч Нагібовіч]]
# [[Васіль Барысавіч Несцярэнка]]
# [[Уладзімір Мікалаевіч Нічыпаровіч]]
# [[Пімен Панчанка]]
# [[Іван Якаўлевіч Парфёненка]]
# [[Савелій Яфімавіч Паўлаў]]
# [[Мікалай Ільіч Пахомаў]]
# [[Станіслаў Антонавіч Пілатовіч]]
# [[Расціслаў Пятровіч Платонаў]]
# [[Аляксандр Аляксандравіч Пятроў]]
# [[Яўген Іванавіч Радзецкі]]
# [[Мікалай Іванавіч Рош]]
# [[Леў Васільевіч Русакоў]]
# [[Галіна Фёдараўна Савіцкая]]
# [[Міхаіл Андрэевіч Савіцкі]]
# [[Уладзімір Пятровіч Самовіч]]
# [[Мікалай Яўсеевіч Саўчанка]]
# [[Лідзія Емяльянаўна Сіроткіна]]
# [[Мікалай Мікітавіч Слюнькоў]]
# [[Юрый Пятровіч Смірноў]]
# [[Ніна Лявонаўна Сняжкова]]
# [[Аляксандр Паўлавіч Старавойтаў]]
# [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]]
# [[Барыс Іванавіч Сцяпанаў]]
# [[Георгій Станіслававіч Таразевіч]]
# [[Валянцін Дзмітрыевіч Ткачоў]]
# [[Аркадзь Апанасавіч Тоўсцік]]
# [[Леанід Сямёнавіч Фірысанаў]]
# [[Анатоль Міхайлавіч Фоміч]]
# [[Аляксей Аляксандравіч Цабрук]]
# [[Андрэй Трафімавіч Шакура]]
# [[Іван Шамякін]]
# [[Кузьма Іванавіч Шаплыка]]
# [[Уладзімір Паўлавіч Шаплыка]]
# [[Васіль Іванавіч Шарапаў]]
# [[Іван Арцёмавіч Шыбека]]

{{Дэпутаты БССР}}
[[Катэгорыя:Спісы дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР|10]]
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання| ]]</text>
      <sha1>i9kwcyyihuziasehzuwca85nbyg51fg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Казімір Іваноўскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>700849</id>
    <revision>
      <id>5120517</id>
      <parentid>5034825</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3228" sha1="172cd756admbpsw5ixdxy66he1jwu96" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Казімір Іваноўскі''' ({{lang-pl|Kazimierz Iwanowski}}; {{ДН|23|4|1922}}, [[Вільня]] — {{ДС|29|9|2002}}) — польскі вучоны ў галіне машынабудавання, аўтар успамінаў.

== Біяграфічныя звесткі ==
Нарадзіўся ў 1922 годзе ў [[Вільня|Вільні]]. Сын адваката [[Станіслаў Іваноўскі|Станіслава Іваноўскага]], унук [[Леанард Іваноўскі|Леанарда Іваноўскага]] з маёнтка [[Сядзібна-паркавы комплекс Іваноўскіх (Галавічполе)|Лябёдка]] Лідскага павета. Пісаў пра сваю сям’ю так:&lt;ref&gt;''Iwanowski K.'' Wspomnienia z kresowej mlodosci. — Bydgoszcz, 1995. S. 6.&lt;/ref&gt;
{{Цытата|
Сям’я наша была цікавай. Мой бацька Станіслаў меў трох братоў, і кожны з іх быў рознай нацыянальнасці. Самы старэйшы [[Ежы Іваноўскі|Ежы]], інжынер, шмат разоў займаў міністэрскія пасады, быў сенатарам ІІ Рэчы Паспалітай і лічыў сябе палякам. Другі — [[Вацлаў Іваноўскі|Вацлаў]], хімік, прафесар Варшаўскай політэхнікі, быў беларусам. Трэці — [[Тадэвуш Іваноўскі|Тадэвуш]], заолаг, прафесар Ковенскага ўніверсітэта быў летувісам. Такія сямейныя падзелы не былі рэдкасцю на тэрыторыі былога ВКЛ, і асаблівай адзнакай сям’і Іваноўскіх было не гэта, а тое, што мой дзядзька Тадэвуш меў у сваяках прыёмнага радавітага кітайца — такога больш ні ў кога не было.
}}
Скончыў [[Гданьскі політэхнічны ўніверсітэт]], затым выкладаў у ім. Атрымаў доктарскую ступень, дацэнт. У 1979 выехаў за мяжу&lt;ref&gt;[https://www.kkiem.mech.pg.gda.pl/o_katedrze/historia/historia.html Historia Katedry KiEM]&lt;/ref&gt;, прафесар {{нп3|універсітэт Рывер-Стэйт|універсітэта Рывер-Стэйт|en|Rivers State University}} у [[Нігерыя|Нігерыі]]&lt;ref&gt;[https://blerf.org/index.php/biography/kazimierz-dr-iwanowski-2/ blerf.org]&lt;/ref&gt;.

Выдаў у 1995 годзе кнігу ўспамінаў з гісторыі міжваеннай Віленшчыны.

Памёр у 2002 годзе&lt;ref&gt;[https://www.sejm-wielki.pl/b/zi.6.50.a2 sejm-wielki.pl]&lt;/ref&gt;.

== Бібліяграфія ==
* Wspomnienia z kresowej młodości. — TMW i ZW: Oddział w Bydgoszczy, 1995.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Іваноўскі Казімір}}
[[Катэгорыя:Іваноўскія|Казімір]]</text>
      <sha1>172cd756admbpsw5ixdxy66he1jwu96</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>1xbet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701979</id>
    <revision>
      <id>5120570</id>
      <parentid>5116412</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-20637-30</username>
        <id>166178</id>
      </contributor>
      <comment>Исправление ошибки</comment>
      <origin>5120570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4887" sha1="ae8ya9lulh0lf4o500scsymm1r57885" xml:space="preserve">{{Кампанія
| company_logo = 1xbetlogo.png
| назва = [https://refpa27918.com/L?tag=s_5379027m_355c_&amp;site=5379027&amp;ad=355 1xbet]
| company_type = Прыватная
| заснавана = 2007
| размяшчэнне = Лімасол, Кіпр
| уладальнікі = Сяргей Каршкоў,
Раман Сямёхін,
Дзмітрый Казорын
| сайт = [https://refpa27918.com/L?tag=s_5379027m_355c_&amp;site=5379027&amp;ad=355 1xbet.com]
| industry = Азартныя гульні
}}

'''1xBet''' - кампанія, якая займаецца азартнымі гульнямі ў інтэрнэце, ліцэнзаваная ліцэнзіяй Curaçao eGaming License. Была заснавана ў 2007 годзе і зарэгістравана на Кіпры. У 2019 годзе яны адчулі значны рост, ненадоўга спансіруючы ФК «[[ФК Чэлсі|Чэлсі]]» і ФК «Ліверпуль», перш чым былі адхіленыя ад пасады за ўдзел у незаконнай дзейнасці.

Першапачаткова гэта было расійскім казіно, але ў 2014 годзе пашырыла сваю прысутнасць у Інтэрнэце, уступіўшы ў партнёрства з «Букмекерскім публком». Ён падтрымлівае аперацыі на [[Мальта|Мальце]], [[Кіпр|Кіпры]] і [[Абуджа|Абуджы]] ([[Нігерыя]]). У Кеніі 1xBet працуе па ліцэнзіі [[:en:Betting_Control_and_Licensing_Board|BCLB]].&lt;ref&gt;{{Cite web |title=1xbet Kenya |url=https://kenyan-digest.com/casino/1xbet/ |access-date=2022-11-28 |website=kenyan-digest.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

Па стане на [[студзень]] 2022 года 1xBet больш не знаходзіцца на [[Кюрасаа]] пасля падачы заявы аб банкруцтве. Пазоў супраць кампаніі і яе ліцэнзіяра застаецца адкрытым. Сайт працягвае працаваць у Інтэрнэце.&lt;ref&gt;https://stavkawin.com/by/%D0%B0%D0%B3%D0%BB%D1%8F%D0%B4/1xbet-%d0%b1%d0%b5%d0%bb%d0%b0%d1%80%d1%83%d1%81%d1%8c/&lt;/ref&gt; 1xBet прадстаўляе гульні ад пастаўшчыкоў [[Праграмнае забеспячэнне|праграмнага забеспячэння]], такіх як GameArt, NetEnt, Betsoft, Pragmatic Play, Play N GO, Microgaming.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-09-16 |title=Partners 1xBet |url=https://revenuelab.biz/blog/best-gambling-affiliate-programs/partners-1xbet/ |access-date=2022-06-22 |website=revenuelab.biz |language=en}}&lt;/ref&gt;

== Крымінальнае расследаванне ==
У пачатку 2020 года стала вядома аб афэры, якая працягваецца, звязанай з крадзяжамі і незаконнымі дзеяннямі, што прыцягнула ўвагу па дыпламатычных каналах.&lt;ref&gt;https://news.ebene-magazine.com/ebenemagazine-ru-the-stars-wear-their-symbols-but-no-one-knows-the-owners-the-main-thing-from-the-forbes-text-about-the-founders-of-the-bookmaker-1xbet-ru/ {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210502091616/https://news.ebene-magazine.com/ebenemagazine-ru-the-stars-wear-their-symbols-but-no-one-knows-the-owners-the-main-thing-from-the-forbes-text-about-the-founders-of-the-bookmaker-1xbet-ru/ |date=2 мая 2021 }}&lt;/ref&gt;

== Банкруцтва ==
У лістападзе 2021 года даччыная кампанія 1xBet, 1хCorр MV, падала заяву аб банкруцтве&lt;ref&gt;https://xn--knipslkrant-curacao-prp.com/casinonieuws-1xbet-failliet-verklaard-door-curacaose-rechter/{{Недаступная спасылка}}&lt;/ref&gt; у суд Кюрасаа пасля таго, як адмовілася пакрыць грошы групе гульцоў.

== Меркаваныя ўладальнікі ==
Каршкоў, экс-маёр міліцыі, начальнік аддзела &quot;К&quot; УУС па [[Бранская вобласць|Бранскай вобласці]], атрымаў кіпрскае грамадзянства ў 2020 годзе, атрымаўшы &quot;Залаты пашпарт&quot; за кошт значных інвестыцый у краіну. Разам з расійскімі мільярдэрамі Сяміёхіным і Казарыным усе трое беглі на Кіпр, каб пазбегнуць судовага пераследу з боку Расіі.&lt;ref&gt;https://www.topnews.ru/news_id_277080.html&lt;/ref&gt;

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;

{{ізаляваны артыкул|date=2022-02-28}}

[[Катэгорыя:Букмекеры]]
[[Катэгорыя:Азартныя гульні]]</text>
      <sha1>ae8ya9lulh0lf4o500scsymm1r57885</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Альфрэд Урбаньскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>704376</id>
    <revision>
      <id>5120518</id>
      <parentid>4091300</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:54:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1818" sha1="kp6x0cyci4ahyyfh1mlwdeltlocnin1" xml:space="preserve">{{ДД}}
'''Альфрэд Урбаньскі''' ({{lang-pl|Alfred Urbański}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі палітык, эканаміст, кіраўнік [[Урад Польшчы ў выгнанні|урада Польшчы ў выгнанні]].

Скончыў факультэт права і сацыяльных навук [[Вільнюскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта Стэфана Баторыя]]. Працаваў на [[Віленскі край|Віленшчыне]] і [[Навагрудскае ваяводства (Польшча)|Навагрудчыне]], у тым ліку адвакатам у [[Маладзечна|Маладзечне]]. Падчас вайны апынуўся ў глыбіні [[СССР]]. Там, пасля абвяшчэння амністыі, ён дабраўся да [[Самара|Самары]] да створанага польскага войска. Там ён клапаціўся, між іншым, аб адпаведным прадстаўніцтве жыхароў [[Віленскі край|Віленшчыны]]. Пасля вайны жыў у эміграцыі ў [[Лондан]]е. У [[1969]]—[[1972]] гадах быў членам «Рады трох» (органа, які лічыў сябе калектыўным кіраўніком польскай дзяржавы ў эміграцыі). У [[1972]]—[[1976]] гадах быў кіраўніком [[Урад Польшчы ў выгнанні|ўрада Польшчы ў выгнанні]].

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{НК}}

{{Продкі}}
{{Прэм’ер-міністры Польшчы}}
{{бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Урбаньскі Альфрэд}}</text>
      <sha1>kp6x0cyci4ahyyfh1mlwdeltlocnin1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Вуліцы Мінска:Першамайскі</title>
    <ns>10</ns>
    <id>707149</id>
    <revision>
      <id>5120459</id>
      <parentid>5113908</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:56:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9576" sha1="nps0jhbo3lbygkq3ukcphocsjfs9ydz" xml:space="preserve">{{Навігацыйная табліца
|імя                       = Вуліцы Мінска:Першамайскі
|state                     = {{{state|autocollapse}}}
|клас_цела                 = hlist
|стыль_асноўнага_загалоўка = 
|загаловак                 = [[Спіс вуліц Мінска|Вуліцы Мінска]]: [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскі]]
|выява                     = [[Выява:Coat of arms of Minsk.svg|80px]]
|стыль_загалоўкаў          = 
|загаловак1 = Асноўныя магістралі
|спіс1 =
* [[Акадэмічная вуліца (Мінск)|Акадэмічная]] 
* [[Валгаградская вуліца (Мінск)|Валгаградская]] 
* [[Вуліца Казлова (Мінск)|Казлова]] 
* [[Вуліца Каліноўскага (Мінск)|Каліноўскага]] 
* [[Вуліца Кедышкі (Мінск)|Кедышкі]] 
* [[Лагойскі тракт (Мінск)|Лагойскі тракт]] 
* [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|Незалежнасці прасп.]] 
* [[Вуліца Сурганава (Мінск)|Сурганава]] 
* [[Вуліца Сядых (Мінск)|Сядых]] 
* [[Усіхсвяцкая вуліца (Мінск)|Усіхсвяцкая]] 
* [[Вуліца Філімонава (Мінск)|Філімонава]] 
* [[Вуліца Францыска Скарыны (Мінск)|Францыска Скарыны]] 
* [[Вуліца Якуба Коласа (Мінск)|Якуба Коласа]]
|загаловак2 =Плошчы
|спіс2 =
* [[Плошча Калініна (Мінск)|Калініна]] 
* [[Плошча Якуба Коласа|Якуба Коласа]]
|загаловак3 = Вуліцы і завулкі
|спіс3 =
* [[Вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі]] 
* [[Вуліца Акадэміка Купрэвіча (Мінск)|Акадэміка Купрэвіча]] 
* [[Алейная вуліца (Мінск)|Алейная]] 
* [[Астрашыцкая вуліца (Мінск)|Астрашыцкая]] 
* [[Бэзавая вуліца (Мінск)|Бэзавая]] 
* [[Вуліца Бялінскага (Мінск)|Бялінскага]] 
* [[Вуліца Бяляева (Мінск)|Бяляева]] 
* [[Батанічная вуліца (Мінск)|Батанічная]] 
* [[Вуліца Вадалажскага (Мінск)|Вадалажскага]] 
* [[Валгадонская вуліца (Мінск)|Валгадонская]] 
* [[Васільковая вуліца (Мінск)|Васільковая]] 
* [[Праезд Ватуціна (Мінск)|Ватуціна праезд]] 
* [[Вуліца Ватуціна (Мінск)|Ватуціна]] 
* [[Вуліца Вялікая Слепня (Мінск)|Вялікая Слепня]]
* [[Вясенняя вуліца (Мінск)|Вясенняя]] 
* [[Гарадзецкая вуліца (Мінск)|Гарадзецкая]] 
* [[Вуліца Гарбатава (Мінск)|Гарбатава]] 
* [[Вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|Герояў 120 Дывізіі]] 
* [[Вуліца Гікалы (Мінск)|Гікалы]] 
* [[Вуліца Гінтаўта (Мінск)|Гінтаўта]] 
* [[Горны завулак (Мінск)|Горны зав.]] 
* [[Вуліца Гурцьева (Мінск)|Гурцьева]] 
* [[Вуліца Залатая Горка (Мінск)|Залатая Горка]] 
* [[Вуліца Заслонава (Мінск)|Заслонава]] 
* [[Вуліца Заснавальнікаў (Мінск)|Заснавальнікаў]] 
* [[Вуліца Зоі Касмадзям’янскай (Мінск)|Зоі Касмадзям’янскай]] 
* [[Ільменская вуліца (Мінск)|Ільменская]] 
* [[Інструментальны завулак (Мінск)|Інструментальны зав.]] 
* [[Завулак Калініна (Мінск)|Калініна зав.]] 
* [[Вуліца Калініна (Мінск)|Калініна]] 
* [[Калінінградскі завулак (Мінск)|Калінінградскі]] 
* [[Вуліца Караленкі (Мінск)|Караленкі]] 
* [[Вуліца Карбышава (Мінск)|Карбышава]] 
* [[Вуліца Кірылы Тураўскага (Мінск)|Кірылы Тураўскага]] 
* [[Вуліца Кнорына (Мінск)|Кнорына]] 
* [[Завулак Кузьмы Чорнага (Мінск)|Кузьмы Чорнага зав.]] 
* [[Вуліца Кузьмы Чорнага (Мінск)|Кузьмы Чорнага]] 
* [[Вуліца Кутузава (Мінск)|Кутузава]] 
* [[Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)|Курсанта Гвішыані]]
* [[Кэчаўскі завулак (Мінск)|Кэчаўскі зав.]] 
* [[Ложынская вуліца (Мінск)|Ложынская]] 
* [[Вуліца Макаёнка (Мінск)|Макаёнка]] 
* [[Вуліца Мяржынскага (Мінск)|Мяржынскага]] 
* [[Вуліца Натуралістаў (Мінск)|Натуралістаў]] 
* [[Наўгародская вуліца (Мінск)|Наўгародская]] 
* [[Наўгародскі завулак (Мінск)|Наўгародскі зав.]]
* [[Вуліца Нікіфарава (Мінск)|Нікіфарава]] 
* [[Падгорная вуліца (Мінск)|Падгорная]] 
* [[Вуліца Панамарова (Мінск)|Панамарова]] 
* [[Парніковая вуліца (Мінск)|Парніковая]] 
* [[Паштовая вуліца (Мінск)|Паштовая]] 
* [[Вуліца Петруся Броўкі (Мінск)|Петруся Броўкі]] 
* [[Вуліца Платонава (Мінск)|Платонава]] 
* [[Пскоўская вуліца (Мінск)|Пскоўская]] 
* [[Вуліца Пуцілава (Мінск)|Пуцілава]] 
* [[Вуліца Пятра Мсціслаўца (Мінск)|Пятра Мсціслаўца]] 
* [[2-я Пясочная вуліца (Мінск)|Пясочная 2-я]] 
* [[Рагачоўская вуліца (Мінск)|Рагачоўская]] 
* [[Вуліца Русіянава (Мінск)|Русіянава]] 
* [[Садовая вуліца (Мінск)|Садовая]] 
* [[Светлая вуліца (Мінск)|Светлая]] 
* [[Севастопальская вуліца (Мінск)|Севастопальская]] 
* [[Севастопальскі завулак (Мінск)|Севастопальскі зав.]]
* [[Вуліца Славінскага (Мінск)|Славінскага]] 
* [[Славянская вуліца (Мінск)|Славянская]] 
* [[Старынаўская вуліца (Мінск)|Старынаўская]] 
* [[Вуліца Суворава (Мінск)|Суворава]] 
* [[Вуліца Талбухіна (Мінск)|Талбухіна]] 
* [[Тупіковая вуліца (Мінск)|Тупіковая]] 
* [[Уруцкая вуліца (Мінск)|Уруцкая]] 
* [[Вуліца Фогеля (Мінск)|Фогеля]] 
* [[1-ы Цвёрды завулак (Мінск)|Цвёрды 1-ы зав.]] 
* [[Вуліца Цікоцкага (Мінск)|Цікоцкага]] 
* [[Цяністая вуліца (Мінск)|Цяністая]] 
* [[Завулак Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага зав.]] 
* [[Праезд Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага праезд]] 
* [[Вуліца Чайкоўскага (Мінск)|Чайкоўскага]] 
* [[Вуліца Чарнышэўскага (Мінск)|Чарнышэўскага]] 
* [[Вуліца Чарняхоўскага (Мінск)|Чарняхоўскага]] 
* [[Чырваназоркавая вуліца (Мінск)|Чырваназоркавая]] 
* [[Чырваназоркавы завулак (Мінск)|Чырваназоркавы зав.]] 
* [[Шафарнянская вуліца (Мінск)|Шафарнянская]] 
* [[Вуліца Шугаева (Мінск)|Шугаева]]
* [[Язмінавая вуліца (Мінск)|Язмінавая]]
|стыль_унізе = 
|унізе =
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Заводскі|Заводскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Кастрычніцкі|Кастрычніцкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Ленінскі|Ленінскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Маскоўскі|Маскоўскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Партызанскі|Партызанскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Першамайскі|Першамайскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Савецкі|Савецкі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Фрунзенскі|Фрунзенскі]]
* [[:Шаблон:Вуліцы Мінска:Цэнтральны|Цэнтральны]]
}}&lt;includeonly&gt;[[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]]&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Вуліцы Мінска|Першамайскі раён]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>nps0jhbo3lbygkq3ukcphocsjfs9ydz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сцепановіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>711803</id>
    <revision>
      <id>5120581</id>
      <parentid>4150618</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:58:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне, шаблон</comment>
      <origin>5120581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="728" sha1="f2srtvz9f5quso6mu588k5annww449v" xml:space="preserve">'''Сцепановіч''' — беларускае прозвішча.

== Прозвішча ==
* [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (1941—2012) — беларуская свінарка, [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[Васіль Аляксеевіч Сцепановіч]] — беларускі педагог, рэктар Брэсцкага педагагічнага інстытута (1989—1999)
* [[Іосіф Міхайлавіч Сцепановіч]] — беларускі навуковец у галіне геабатанікі і экалогіі, педагог і грамадскі дзеяч.

{{спіс цёзак2|беларускія}}</text>
      <sha1>f2srtvz9f5quso6mu588k5annww449v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120584</id>
      <parentid>5120581</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:10:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне</comment>
      <origin>5120584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="957" sha1="1l5dkfphjl7o32w091xtgja4ubvzstt" xml:space="preserve">'''Сцепановіч''' — беларускае прозвішча.

== Прозвішча ==
* [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (1941—2012) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[Васіль Аляксеевіч Сцепановіч]] — беларускі педагог, рэктар Брэсцкага педагагічнага інстытута (1989—1999)
* [[Іосіф Міхайлавіч Сцепановіч]] — беларускі навуковец у галіне геабатанікі і экалогіі, педагог і грамадскі дзеяч.

{{спіс цёзак2|беларускія}}</text>
      <sha1>1l5dkfphjl7o32w091xtgja4ubvzstt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рагачоўская вуліца (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>712558</id>
    <revision>
      <id>5120440</id>
      <parentid>4157327</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:13:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>/* Размяшчэнне */</comment>
      <origin>5120440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="fk2tbbz8pwx4j00o74mkuiboghg194k" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Рагачоўская вуліца
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскі]]
 |гістарычны раён    = 
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 99, 139, 153д
 |метро              = {{minskmetro|1}} [[Уручча (станцыя метро)|Уручча]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = каля 1,9 км
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap =  https://www.openstreetmap.org/way/376311267
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/31325795
 |на карце гугл      =  https://www.google.com/maps/place/vulica+Raha%C4%8Do%C5%ADskaja,+Minsk/@53.9467477,27.7190637,17z
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Рагачоўская вуліца''' — вуліца на паўночным захадзе [[Мінск]]а ў мікрараёне [[Вялікі Лес (жылы раён, Мінск)|Вялікі Лес]] [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскага раёна]]. Сваю назву атрымала ў гонар беларускага горада [[Рагачоў]].

== Размяшчэнне ==
Пачынаецца ад скрыжавання з [[Вуліца Вадалажскага (Мінск)|вуліцай Вадалажскага]], заканчваецца скрыжаваннем з [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспектам Незалежнасці]]. Таксама перасякаецца з вуліцамі [[Садовая вуліца (Мінск)|Садовай]], [[Вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|Герояў 120 Дывізіі]], [[Вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі]] і [[Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)|Курсанта Гвішыані]].

== Грамадскі транспарт ==
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (99, 139, 153д) маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — [[Уручча (станцыя метро)|«Уручча»]].

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://geodzen.com/by/minsk/rahacouskaja Рогачевская улица на geodzen.com]

{{Вуліцы Мінска:Першамайскі}}

[[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]]</text>
      <sha1>fk2tbbz8pwx4j00o74mkuiboghg194k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120443</id>
      <parentid>5120440</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3027" sha1="klzeqrbapprd6au4e14uwjnpnderf2u" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Рагачоўская вуліца
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскі]]
 |гістарычны раён    = 
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 99, 139, 153д
 |метро              = {{minskmetro|1}} [[Уручча (станцыя метро)|Уручча]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = каля 1,9 км
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap =  https://www.openstreetmap.org/way/376311267
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/31325795
 |на карце гугл      =  https://www.google.com/maps/place/vulica+Raha%C4%8Do%C5%ADskaja,+Minsk/@53.9467477,27.7190637,17z
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Рагачоўская вуліца''' — вуліца на паўночным усходзе [[Мінск]]а ў мікрараёне [[Вялікі Лес (жылы раён, Мінск)|Вялікі Лес]] [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскага раёна]]. Сваю назву атрымала ў гонар беларускага горада [[Рагачоў]].

== Размяшчэнне ==
Пачынаецца ад скрыжавання з [[Вуліца Вадалажскага (Мінск)|вуліцай Вадалажскага]], заканчваецца скрыжаваннем з [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспектам Незалежнасці]]. Таксама перасякаецца з вуліцамі [[Садовая вуліца (Мінск)|Садовай]], [[Вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|Герояў 120 Дывізіі]], [[Вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі]] і [[Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)|Курсанта Гвішыані]].

== Грамадскі транспарт ==
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (99, 139, 153д) маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — [[Уручча (станцыя метро)|«Уручча»]].

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://geodzen.com/by/minsk/rahacouskaja Рогачевская улица на geodzen.com]

{{Вуліцы Мінска:Першамайскі}}

[[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]]</text>
      <sha1>klzeqrbapprd6au4e14uwjnpnderf2u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120465</id>
      <parentid>5120443</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3168" sha1="jl76uk98iad5qnbrtgk5q6flh0kk4mp" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Рагачоўская вуліца
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскі]]
 |гістарычны раён    = 
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 99, 139, 153д
 |метро              = {{minskmetro|1}} [[Уручча (станцыя метро)|Уручча]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = каля 1,9 км
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap =  https://www.openstreetmap.org/way/376311267
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/31325795
 |на карце гугл      =  https://www.google.com/maps/place/vulica+Raha%C4%8Do%C5%ADskaja,+Minsk/@53.9467477,27.7190637,17z
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Рагачоўская вуліца''' — вуліца на паўночным усходзе [[Мінск]]а ў мікрараёне [[Вялікі Лес (жылы раён, Мінск)|Вялікі Лес]] [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскага раёна]]. Сваю назву атрымала ў гонар беларускага горада [[Рагачоў]].

== Размяшчэнне ==
Пачынаецца ад скрыжавання з [[Вуліца Вадалажскага (Мінск)|вуліцай Вадалажскага]], заканчваецца скрыжаваннем з [[Праспект Незалежнасці (Мінск)|праспектам Незалежнасці]]. Таксама перасякаецца з вуліцамі [[Садовая вуліца (Мінск)|Садовай]], [[Вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|Герояў 120 Дывізіі]], [[Вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі]] і [[Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)|Курсанта Гвішыані]].

== Грамадскі транспарт ==
Па вуліцы пралягае шэраг аўтобусных (99, 139, 153д) маршрутаў. Бліжэйшая станцыя метро — [[Уручча (станцыя метро)|«Уручча»]].

{{зноскі}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://geodzen.com/by/minsk/rahacouskaja Рогачевская улица на geodzen.com]
* [https://photobuildings.com/list.php?uid=17666 Рагачоўская вуліца ў архітэктурнай базе Рhotobuildings]

{{Вуліцы Мінска:Першамайскі}}

[[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]]</text>
      <sha1>jl76uk98iad5qnbrtgk5q6flh0kk4mp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Northrop Grumman B-21 Raider</title>
    <ns>0</ns>
    <id>726885</id>
    <revision>
      <id>5120577</id>
      <parentid>5076605</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:51:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pabojnia</username>
        <id>135280</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>5120577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13701" sha1="p8sjsk435xuulwf2ktmorasg2izuqw6" xml:space="preserve">{{Картка ЛА
|статус               = выпрабаванні
|назва                = B-21 Raider
|тып                  = бамбардзіроўшчык
|распрацоўшчык        = Northrop Grumman
|асноўны эксплуатант  = ЗША
|выява                = B-21 Plant 42 hangar.jpg
|арыгінальная назва   = Northrop Grumman B-21 Raider
|кошт адзінкі=$650 — 750 млн|выпушчана адзінак=6}}
'''Northrop Grumman B-21 «Raider»''' — перспектыўны амерыканскі стратэгічны [[бамбардзіроўшчык]], распрацаваны кампаніяй ''Northrop Grumman'' для [[ВПС ЗША]]. [[Самалёт]] ствараецца на аснове перадавых тэхналогій, мае вельмі далёкі радыус дзеяння, значную бомбавую нагрузку, малапрыкметнасць, здольны несці як звычайныя боепрыпасы, так і тэрмаядзерную зброю. Першы прататып публічна паказаны 2 снежня 2022 года&lt;ref&gt;[https://www.dvidshub.net/news/434422/b-21-raider-makes-public-debut-will-become-backbone-air-forces-bomber-fleet B-21 Raider makes public debut; will become backbone of Air Force’s bomber fleet]&lt;/ref&gt; на заводзе вытворцы ў [[Каліфорнія|Каліфорніі]]. Першы тэставы палёт адбыўся [[10 лістапада]] [[2023]] года.

== Праектаванне і распрацоўка ==
Да пачатку 2010-х гадоў у ВПС ЗША ўзнікла занепакоенасць з нагоды старэючага парку самалётаў [[Boeing B-52 Stratofortress|B-52H Stratofortress]], [[Rockwell B-1 Lancer|B-1B Lancer]] і [[Northrop B-2 Spirit|B-2 Spirit]], многія з якіх станавіліся ўсё больш дарагімі ў абслугоўванні і дрэнна падыходзілі для складаных умоў сучасных канфліктаў.

Сакрэтная праграма Long Range Strike Bomber (LRS-B) пачалася ў 2011 годзе ў ЗША. Яе мэта - распрацоўка і стварэнне новага малапрыкметнага міжкантынентальнага стратэгічнага бамбардзіроўшчыка здольнага дастаўляць звычайную і тэрмаядзерную зброю, са здольнасцю выконваць баявыя задачы ва ўмовах жорсткага супрацьстаяння і адаптыўнасцю да будучых тэхналагічных абнаўленняў. У ліпені 2014 года ВПС апублікавалі прапаноў на распрацоўку самалёта LRS-B. Кантракт на распрацоўку быў прапанаваны [[Northrop Grumman Corporation|Northrop Grumman]], [[Boeing]] і [[Lockheed Martin]]. У выніку перавагу аддалі Northrop Grumman.

У СМІ ад 2015 года паведамлялася, што ВПС хацелі, каб бамбардзіроўшчык таксама функцыянаваў як платформа для збору разведданых, самалёт-перахопнік і '''«'''баявы менеджар» (самалёт кіравання боем). У 2016 годзе тагачасны міністр ВПС Дэбара Лі Джэймс заявіла, што B-21 стане «глабальнай платформай дакладнага ўдару пятага пакалення» з магчымасцю сеткавай сэнсарнай стральбы. У той час як Northrop Grumman апісваў B-21 як '''«'''першы ў свеце самалёт шостага пакалення».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://www.techinsider.ru/weapon/1644657-pentagon-podelilsya-pervymi-foto-bombardirovshchika-b-21-raider-v-polete/|title=Пентагон поделился первыми фото бомбардировщика B-21 Raider в полете|website=www.techinsider.ru|access-date=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

Канструкцыя B-21 уключыла ў сябе вопыт эксплуатацыі бамбардзіроўшчыка B-2 Spirit, але з шэрагам удасканальванняў. Яго адкрытая архітэктура сістэм павінна была дазваляць лягчэй інтэграваць новыя тэхналогіі. Таксама радыёлакацыйныя і інфрачырвоныя сігнатуры павінны былі быць меншымі чым у папярэдніх платформ. У ліпені 2014 года ВПС апублікавалі прапаноў на распрацоўку самалёта LRS-B. Кантракт на распрацоўку быў прапанаваны Northrop Grumman, Boeing і Lockheed Martin. У выніку перавагу аддалі Northrop Grumman.[[Файл:B-21 Plant 42 night.jpg|міні|Першы B-21 на заводзе №42 у Палмдэйле (Каліфорнія). 29 лістапада 2022 г.|260x260пкс]]

На сімпозіўме па паветранай вайне ў 2016 годзе, прадстаўнікі ВПС абвясцілі, што самалёт праграмы LRS-B будзе пазначаны як «'''B-21'''», паколькі гэта будзе першы бамбардзіроўшчык XXI стагоддзя. У верасні 2016 года прадстаўнікі ВПС абвясцілі, што B-21 будзе названы «'''Raider'''» у гонар рэйдэраў Дулітла якія здзейснілі [[Рэйд Дулітла|авіяналёт на Токіа]] (самалёт-бамбардзіроўшчык які ўдзельнічае ў паветраным «налёце» ў авіяцыйным жаргоне называюць ''Raider''). Адстаўны [[падпалкоўнік]] Рычард Э. Коўл, на той момант апошні жывы член рэйдэраў Дулітла, прысутнічаў на цырымоніі прысваення імя на канферэнцыі Асацыяцыі ВПС.

== Вытворчасць ==
Зборка B-21 ажыццяўляецца на заводзе ВПС ЗША №42 недалёка ад [[Палмдэйл|Палмдэйла]] (штат Каліфорнія), на тым жа прадпрыемстве, якое Northrop Grumman выкарыстоўвалі ў 1980-х і 1990-х гадах для зборкі бамбардзіроўшчыкаў [[Northrop B-2 Spirit|B-2]]. Пра гэта сведчыла і тое, што ў студзені 2017 года Northrop Grumman атрымала кантракт на суму 35,8 млн. долараў ЗША для мадэрнізацыі буйнога аб'екта па нанясенні пакрыццяў на заводзе №42, які павінен быў быць завершаны да канца 2019 года.[[Файл:B-21 Raider July 2023.jpg|міні|260x260пкс|B-21 на зборачным заводзе (2023 год)]]Летам 2019 года паведамлялася, што зборка першага прататыпа ўжо пачалася. У пачатку 2021 года паведамлялася, што паралельна з дапрацоўкай першага самалёта, пачалася зборка другога. 

Да лютага 2022 года ў стадыі будаўніцтва знаходзілася шэсць B-21, а ў сакавіку першы B-21 быў перамешчаны на «калібравальны аб'ект». 

Першы выпрабавальны самалёт B-21 быў прадстаўлены на вытворчых аб'ектах Northrop Grumman у Палмдэйле, 2 снежня 2022 года. У пачатку 2023 года праводзіліся выпрабаванні рухавікоў, а 10 лістапада B-21 здзейсніў свой першы палёт. Самалёт вылецеў з аэрадрома авіяцыйнага завода №42 і пераляцеў на авіябазу Эдвардс, дзе 412-е выпрабавальнае крыло ВПС ЗША пачало кампанію лётных выпрабаванняў (праверка аэрадынамічных характарыстык самалёта, эфектыўная плошчы рассейвання, скрытнасць, сістэмную інтэграцыю і праграмнае забеспячэнне). Па словах афіцыйных асоб [[міністэрства абароны ЗША]], лётныя выпрабаванні апраўдалі або перасягнулі першапачатковыя чаканні.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-gb|url=https://armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/breaking-news-u-s-boosts-new-b-21-raider-stealth-bomber-program-with-additional-4-5-billion-investment|title=Breaking News: U.S. Boosts New B-21 Raider Stealth Bomber Program with Additional $4.5 Billion Investment|last=Administrator|website=armyrecognition.com|access-date=2025-05-31}}&lt;/ref&gt; 

23 студзеня 2024 года быў заключаны кантракт на пабудову першых самалётаў. 

27 красавіка 2025 года Міністэрства абароны ЗША абвясціла аб маштабным дадатковым пакеце абароннага бюджэту ў памеры 150 мільярдаў долараў, пры гэтым значныя 4,5 мільярда долараў былі спецыяльна вылучаныя на паскарэнне праграмы ВПС ЗША па стварэнню B-21.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-gb|url=https://armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/breaking-news-u-s-boosts-new-b-21-raider-stealth-bomber-program-with-additional-4-5-billion-investment|title=Breaking News: U.S. Boosts New B-21 Raider Stealth Bomber Program with Additional $4.5 Billion Investment|last=Administrator|website=armyrecognition.com|access-date=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;

12 верасня 2025 года другі B-21 здзейсніў свой першы палёт.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.airandspaceforces.com/photos-air-force-shows-off-second-b-21-in-new-images/|title=PHOTOS: Air Force Shows Off Second B-21 in New Images|first=Greg|last=Hadley|website=Air &amp; Space Forces Magazine|date=2025-09-12|access-date=2025-09-14}}&lt;/ref&gt; 

== Тэхнічнае абслугоўванне і эксплуатацыя ==
[[Файл:B-21 at Edwards Air Force Base during flight testing.jpg|міні|260x260пкс|B-21 пад час першых палётаў]]
Плануюць, што тэхнічнае абслугоўванне самалётаў B-21 будзе каардынавацца базай ВПС Цінкер ([[Аклахома]], ЗША), а база ВПС Эдвардс (Каліфорнія, ЗША), будзе праводзіць выпрабаванні тэхнікі. Чакаецца, што B-21 будзе дзейнічаць з баз, на якіх цяпер размяшчаюцца цяжкія бамбардзіроўшчыкі, такіх як база ВПС Дайс ([[Тэхас]]), база ВПС Элсуорт ([[Паўднёвая Дакота]]) і база ВПС Уайтмен (Місуры). 
У сакавіку 2019 года база Элсуорт была абрана як база для размяшчэння першага баявога падраздзялення B-21 і першага навучальнага падраздзялення.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-gb|url=https://armyrecognition.com/news/aerospace-news/2025/breaking-news-u-s-boosts-new-b-21-raider-stealth-bomber-program-with-additional-4-5-billion-investment|title=Breaking News: U.S. Boosts New B-21 Raider Stealth Bomber Program with Additional $4.5 Billion Investment|last=Administrator|website=armyrecognition.com|access-date=2025-05-31}}&lt;/ref&gt;
== Роля ў ВПС ==
Да 2040 года B-21 павінен замяніць 63 стратэгічныя бамбардзіроўшчыкі B-1B ВПС ЗША 1980-х гадоў і 20 стратэгічных бамбардзіроўшчыкаў [[Northrop B-2 Spirit|B-2]] 1990-х гадоў. B-21 таксама можа ўрэшце замяніць стратэгічны B-52, які, як плануюць, застанецца на ўзбраенні на працягу шматлікіх дзесяцігоддзяў.

== Узбраенне ==
Характарыстыкі сістэм узбраення не раскрываюцца, але экспертамі з Федэрацыі амерыканскіх навукоўцаў было аб'яўлена, што самалёт будзе здольны несці 8 крылатых ракет з ядзернымі боегалоўкамі далёкага радыусу дзеяння або 8 ядзерных авіябомбаў з магутнасцю ад 5 да 400 кілатон.

{{зноскі}}
[[Катэгорыя:Бамбардзіроўшчыкі]]
[[Катэгорыя:Самалёты ЗША]]
[[Катэгорыя:Паветраныя судны паводле алфавіта]]</text>
      <sha1>p8sjsk435xuulwf2ktmorasg2izuqw6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Форум</title>
    <ns>4</ns>
    <id>728988</id>
    <revision>
      <id>5120393</id>
      <parentid>5120388</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:16:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62922" sha1="fvljmtl292g9rkkjg6gtus8pzy0u93z" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;</text>
      <sha1>fvljmtl292g9rkkjg6gtus8pzy0u93z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120439</id>
      <parentid>5120393</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:59:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Plaga med</username>
        <id>116903</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пра блакіроўку былога адміністратара */ Адказ</comment>
      <origin>5120439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="63539" sha1="deblrhmbc17aq3tj0hze1f3y1lhdywg" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;</text>
      <sha1>deblrhmbc17aq3tj0hze1f3y1lhdywg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120506</id>
      <parentid>5120439</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MediaWiki message delivery</username>
        <id>38732</id>
      </contributor>
      <comment>/* Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) */ новы падраздзел</comment>
      <origin>5120506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65489" sha1="7ldba9crtkor0m12ux1307qr4dyqlky" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>7ldba9crtkor0m12ux1307qr4dyqlky</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120611</id>
      <parentid>5120506</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:45:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IshaBarnes</username>
        <id>124956</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пра блакіроўку былога адміністратара */ Адказ</comment>
      <origin>5120611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67677" sha1="h7a6y5nv5imwvo1md1n0bewkcqwfy0b" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)
:@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&amp;diff=prev&amp;oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню &quot;пацаноў з раёна&quot;. Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт.
:На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за &quot;новапрыбыўшых&quot;? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>h7a6y5nv5imwvo1md1n0bewkcqwfy0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120612</id>
      <parentid>5120611</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T00:50:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>IshaBarnes</username>
        <id>124956</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пра блакіроўку былога адміністратара */ Адказ</comment>
      <origin>5120612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68233" sha1="tj8rfqd581oj08ci3nbipgvraubhv5t" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::Дзякуй за разблакіроўку. Гэта правільны крок для вырашэння бягучай сітуацыі.
:::::Я згодны, што правілы блакіровак і вырашэння канфліктаў патрабуюць дапрацоўкі, паспрабую нешта падрыхтаваць для абмеркавання пазней. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:50, 4 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)
:@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&amp;diff=prev&amp;oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню &quot;пацаноў з раёна&quot;. Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт.
:На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за &quot;новапрыбыўшых&quot;? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>tj8rfqd581oj08ci3nbipgvraubhv5t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120614</id>
      <parentid>5120612</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T02:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>вікіфікацыя</comment>
      <origin>5120614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="68557" sha1="pxcwi0lhvltbn7reeauw0isiumnh209" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::Дзякуй за разблакіроўку. Гэта правільны крок для вырашэння бягучай сітуацыі.
:::::Я згодны, што правілы блакіровак і вырашэння канфліктаў патрабуюць дапрацоўкі, паспрабую нешта падрыхтаваць для абмеркавання пазней. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:50, 4 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)
:@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&amp;diff=prev&amp;oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню &quot;пацаноў з раёна&quot;. Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт.
:На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за &quot;новапрыбыўшых&quot;? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03)

https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC&amp;diff=5120393&amp;oldid=5120388 --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 05:39, 4 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>pxcwi0lhvltbn7reeauw0isiumnh209</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120711</id>
      <parentid>5120614</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>J-ka Zadzvinski</username>
        <id>5766</id>
      </contributor>
      <comment>/* Пра блакіроўку былога адміністратара */ меркаванне</comment>
      <origin>5120711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69816" sha1="adiq86ywximpse96x4k52kb8wkhfk54" xml:space="preserve">{{Index box}}
{{Новыя зверху}}
{{Архіў форума}}
&lt;!-- Калі ласка, дадавайце новыя тэмы зверху.
Please, add new topics at the top --&gt;

== Пра блакіроўку былога адміністратара ==

На вялікі жаль, прыходзіцца выдаваць перманентную блакіроўку ўдзельніку са шматгадовым стажам, былому адміністратару з вялікім унёскам у праект. Лічу вартым асобна напісаць пра гэты выпадак, бо гэта таксама прэцэдэнт для нашага раздзела ўвогуле, і такія выпадкі могуць паўтарацца ў будучыні. У Вікіпедыі агулам падобная сітуацыя адбываецца не першы раз. На рускім раздзеле ёсць [[:ru:ВП:Казино|паказальная эсэ пра гэта]]. Тут я дзейнічаў з падобнай логікі як у эсэ.

Разам са штогадовым унёскам удзельнік {{u|JerzyKundrat}} вядомы неаднаразовым удзелам у канфліктах і парушэннем этычных паводзін, меў некалькі блакіровак, апошняя з якіх была ў жніўні 2022 года. У той жа час, пытанне блакіроўкі падымалася няраз і, як я разумею, адміністратары часта вырашалі замінаць канфлікты, каб не пазбаўляцца актыўнага ўдзельніка. Апошнім часам удзельнік перайшоў усе магчымыя межы дазволенага, пачаў яшчэ больш дзёрзка і некультурна выказвацца ў дыскусіях, стаў агрэсіўна кідацца на новых удзельнікаў (прыклады: [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Булінг_новых_удзельнікаў|1]][[Размовы:Ribodon#Машынны_пераклад|2]]), цкаваць іх, а некалькі месяцаў таму ўвогуле [[Вікіпедыя:Запыты да адміністратараў#Пагрозы_ад_JerzyKundrat|перайшоў да прамых пагрозаў]]. Спробы растлумачыць удзельніку праблему ў ягоных паводзінах прадпрымаліся, але кожны раз удзельнік адмаўляў сваю вінаватасць і лічыў свой унёсак важнейшым за адэкватную камунікацыю. Найлепшай ілюстрацыяй з’яўляецца [[Размовы_з_удзельнікам:JerzyKundrat#Апошняе_папярэджанне_перад_блакіроўкай|рэакцыя ўдзельніка на папярэджанне пра блакіроўку]]. Такія паводзіны не могуць лічыцца дапушчальнымі ў аніводным раздзеле Вікіпедыі і ў любым супольным праекце ўвогуле, нават самым маленькім. Дадзеную блакіроўку я лічу не толькі сваім абавязкам, як адміністратара, які хоча даваць нашай супольнасці развівацца, але таксама і прыкладам на будучыню. Я перакананы, што праект не можа развівацца ў атмасферы знявагі, пагроз, абраз, якія разбураюць супольнасць. Якім бы вялікім не быў унёсак асобнага ўзятага ўдзельніка, такія ягоныя паводзіны робяць больш шкоды праекту, а патуранне такім удзельнікам, «замінанне» сітуацыі, калі такі ўдзельнік не мае аніякіх санкцый за свае хамскія і ганебныя паводзіны, кідае цень на ўвесь праект і адштурхоўвае новых удзельнікаў. Блакіроўку на год ці яшчэ на нейкі перыяд я палічыў непрапарцыянальнай паводзінам удзельніка, асабліва з улікам папярэдніх блакіровак, таму блакіроўка не мае тэрміну. Гэта рашэнне не было лёгкім, але рана ці позна яго трэба было прыняць. Я хачу, каб і ў будучыні іншыя адміністратары рабілі ўсё магчымае, каб падобных сітуацый не паўтаралася і каб [[ВП:ЭП]] не была проста старонкай у Вікіпедыі. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:26, 31 сакавіка 2026 (+03)
: У дадзеным выпадку дзеянні празмерныя. Заблакаваны ўдзельнік зрабіў значны ўнёсак у праект. Меркаванне, што ўдзельнік прыносіць &quot;больш шкоды праекту, чым карысці&quot; неабгрунтаванае — прааналізуйце больш уважліва ўнёсак удзельніка. Нават пасля адказу ад правоў адміністратара па вядомых прычынах удзельнік працягваў дапамагаць праекту, рабіў вялікі ўнёсак па яго развіцці. Цытую галоўную выснову эсэ, на якое вышэй спасылаліся: &quot;Вікіпедыя адмаўляецца ад унёска, які маглі б унесці бестэрмінова заблакаваныя... [калі] : іх унёсак не апраўдвае шкоду ад іх прысутнасці.&quot;.

: Максімальна магчымым дзеяннем у дадзеным выпадку магло быць блакаванне на 1 год. Аднак цяпер з-за неправамернага блакавання трэба вяртаць сітуацыю да пачатку неправамерных дзеянняў, гэта значыць — знімаць блакаванне. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:28, 1 красавіка 2026 (+03)
::а дзе мы маем крытэрыі, па якіх асабістыя пагрозы і паслядоўнае парушэнне этычных паводзін вяло да 1 года блакіроўкі? Таксама дзе напісана пра змякчальныя абставіны ў залежнасці ад унёску? Як вы ацэньваеце правамернасць? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:49, 1 красавіка 2026 (+03)
: Я {{Супраць}} выкарыстання бестэрміновых блакіровак ва ўсіх выпадках, калі ўклад удзельніка не зводзіцца выключна да вандалізму. У дадзеным выпадку лічу, што блакіроўкі на суткі была б цалкам дастаткова. Ва ўдзельніка тысячы правак штомесяц на працягу многіх гадоў, адпаведна наяўнасць у яго блакіроўкі некалькі гадоў таму не павінна выкарыстоўвацца ў якасці аргумента для ўжывання адразу блакіроўкі на больш доўгі тэрмін. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 13:56, 1 красавіка 2026 (+03)
::Калі ласка, растлумачце, як вы ацэньваеце велічыню санкцыі адносна зробленага ўдзельнікам, а таксама якая прапорцыя ўнёску як мусіць змякчаць санкцыю. Адныя кажуць пра неадкладнае зняцце блакіроўкі, другія пра блакіроўку на адзін дзень, адныя пра блакіроўку на год. Я не бачу тут сістэмнасці, нейкай формулы не выводзіцца. Мне, як адміністратару, у гэтай сітуацыі, хочацца зразумець, як мы мусім дзейнічаць у такіх сітуацыях і што думае супольнасць у цэлым. Мы мусім мець хоць нейкія мінімальныя працэдуры. Пакуль што я бачу досыць хаатычную сумесь пачуццяў, боязі за будучыню праекта, адвольную трактоўку правіл. Не адмаўляю, што падобнае ідзе і з майго боку. Я лічу, што нельга сітуацыю з удзельнікам пакідаць як ёсць, што ёсць праблема. Давайце ад гэтага пачнём, сфармулюем, ці ёсць праблема, і ў чым яна заключаецца. Пакуль што я бачу, што нібы большасць удзельнікаў дыскусіі нейкую праблему бачаць, але пераважна не згодныя з маім рашэннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:38, 2 красавіка 2026 (+03)
: Удзельнік, які ў Беларускай Вікіпедыі з мая 2007 года, які займае 4 месца сярод вікіпедыстаў паводле агульнага ўнёска за ўсю гісторыю Беларускай Вікіпедыі, які шмат гадоў быў адміністратарам Беларускай Вікіпедыі, заслугоўвае асобых адносін. Вы, сп. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]], узялі на сябе залішняе ў вырашэнні гэтага пытання. Пытанне пра ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] неабходна было выносіць на агульнае абмеркаванне як і санкцыі за парушэнні з яго боку.
: Я {{Супраць}} бестэрміновага блакавання ўдзельніка [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] і патрабую разблакаваць яго. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:13, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{За}}, падтрымліваю блакіроўку. Удзельнік год за годам «напрацоўваў» на гэты крок. Ён бачыў сваю беспакаранасць і верыў да гэтай пары ў яе ўніверсальную моц. Маўляў, магу прыніжаць, магу абражаць, магу блакаваць на правах адміна, але супольнасць нічога са мной не зробіць, бо я «зрабіў значны ўнёсак у праект» і гэтым унёскам буду заўсёды прыкрывацца. Я працавала шмат у якіх моўных разделах Вікіпедыі, сведчу, што ніякі «ўнёсак» не можа быць апраўданнем стварэння таксічнага асяроддзя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 18:07, 1 красавіка 2026 (+03)
:{{Супраць}} Эсэ не правіла, ёсць там і іншыя эсэ ([https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%B7%D0%B8%D0%BD%D0%BE_2 1], [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D0%B8%D1%8F:%D0%A4%D0%B8%D0%BB%D0%BE%D1%81%D0%BE%D1%84%D0%B8%D1%8F_%D0%B1%D0%BB%D0%BE%D0%BA%D0%B8%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%BA 2]). Працэдура па [[ВП:ВК]] не была выкананая, бестэрміновая блакіроўка без абмеркавання ўнутры супольнасці - гэта злоўжыванне правамі адміністратара. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:21, 2 красавіка 2026 (+03)
:: Правіла аб магчымасці бестэрміновай блакіроўкі [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9D%D0%B5%D0%B4%D0%B0%D0%BF%D1%83%D1%88%D1%87%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0%D1%81%D1%86%D1%8C_%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0%D0%B7,_%D0%BF%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7_%D1%96_%D0%B0%D0%B3%D1%80%D1%8D%D1%81%D1%96%D1%96#%D0%9F%D0%B0%D0%B3%D1%80%D0%BE%D0%B7%D1%8B ёсць]. Пагрозу дэанамізацыяй можна трактаваць як &quot;Дзеянні, у выніку якіх іншы ўдзельнік Вікіпедыі можа трапіць пад пераслед паводле палітычных матываў з боку ўрада&quot;, таму злоўжывання правамі адміністратара я тут не бачу. Іншае, што сама старонка з'яўляецца перакладам з іншай мовы і разыходзіцца з сённяшнімі прынцыпамі беларускай Вікіпедыі плюс у нашым выпадку занадта шмат якія дзеянні можна падвесці пад гэты пункт правіла. Таму я прапаную разблавакаваць удзельніка і выдаліць з правілаў альбо перапісаць фразу &quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа неадкладна атрымаць блакаванне, на працяглы тэрмін або назаўсёды, без папярэджання і папярэдняга абмеркавання.&quot; --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 01:54, 2 красавіка 2026 (+03)
:::&quot;Удзельнік, які дазваляе такія пагрозы, можа '''неадкладна''' атрымаць блакаванне...&quot; - калі ў кастрычніку не заблакавалі, то зараз блакаваць бестэрмінова менавіта за гэта пазнавата. Сумарна ацэньваць баланс ўнёску і шкоды на сёння не павінен асобны адміністратар. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:18, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Правіла можна асобна абмеркаваць, я б усё ж не выдаляў цалкам гэты пункт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:21, 2 красавіка 2026 (+03)
::адносна невыканання ВП:ВК, нібыта збольшага выкананы акрамя абмеркавання на форуме, якое цяпер вядзецца постфактум. Як адзначылі вышэй, цяжка ацаніць, ці ёсць гэта злоўжываннем, бо ўдзельнік ужо напрацаваў сабе на блакіроўку. Можа выглядаць збоку гэта ўсё спантаннай няўзважанай блакіроўкай. Мяне да рашучых дзеянняў падштурхнула тое, што я пабачыў, як удзельнік паслядоўна стаў кідацца на новых удзельнікаў, што на мой погляд нясе сур’ёзную шкоду праекту. Не кажучы ўжо пра тое, што атмасфера ў праекце становіцца нездаровай ад таго, што стары канфлікт з асабістымі пагрозамі заставаўся без вырашэння і падвіс у паветры. Атрымліваецца, што для нашай супольнасці важней адзін вельмі актыўны ўдзельнік, чым нармальная камунікацыя, бяспека іншых удзельнікаў і магчымасці росту новых удзельнікаў. Мне напрашваецца такая выснова, але падазраю, што на самай справе ўсе бачаць у гэтай сітуацыі праблему. Таму я не разумею патрабаванні неадкладнага зняцця блакіроўкі, вярнуць усё, як было раней. Я неаднаразова звяртаўся да ўдзельнікамі з просьбамі змякчыць тон, указваў на праблему. Праблемы ўдзельнік не бачыў. Нам патрэбна канкрэтызацыя правіл і працэдур. Я не веру, што ўдзельнік выправіць сваю лінію паводзінаў. Але таксама лічу, што праблема не толькі ў канкрэтным удзельніку, але і ў нас. Чамусьці для нас унёсак аднаго ўдзельніка абяляе яго цалкам і робіць яму імунітэт да санкцый, якія прымяняюцца да іншых удзельнікаў. Вось пан @[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] выслаў пару старонка, у Казіно 2 гаворка пра нязначныя парушэнні, у Філасофіі блакіровак пра сістэматычныя парушэнні, якія супярэчаць прынцыпам Вікіпедыі. Ці тут падобная сітуацыя? Мне здаецца, што чалавек сістэматычна, на роўні з вялікім адміністрацыйным унёскам, займаецца досыць сур’ёзнай шкодніцкай дзейнасцю, якая разбурае нашу супольнасць і якая патрабуе ўмяшальніцтва. Этыка паводзінаў з’яўляецца адным з [[ВП:5С]], якім мы чамусьці грэбуем. Можа тады трэба прыбраць гэты слуп, раз ён для нас нічога не значыць? Пытанне, вядома, рытарычнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:30, 2 красавіка 2026 (+03)
:::Давайце пакуль што адставім убок пытанне канфліктнасці і этычнасці заблакаванага ўдзельніка і пагаворым пра факт перманентнай блакіроўкі. Ён быў здзейснены асабіста Вамі без абмеркавання з супольнасцю адразу пасля выпада удзельніка ў Ваш бок. Такім чынам, у першую чаргу блакіроўка выглядае як помста за паводзіны датычныя Вас, а не як абарона супольнасці. Гэта вельмі небяспечны прэцэдэнт. Атрымоўваецца, што адміністратар можа без аніякіх абмеркаванняў ані з іншымі адміністратарамі, ані з супольнасцю, выдаць бан пасля асабістага канфлікта, падсабраўшы доказаў з мінулага. У гэтай сітуацыі Вы ўжо не адміністратар, які клапоціцца пра праект, а ўдзельнік канфлікта, які выкарыстаў для вырашэння канфлікта правы адміністратара. Ды й яшчэ і выдаўшы перманентны бан! У гэтай сітуацыі блакіроўку можа мог бы выдаць іншы адміністратар, не зайдзейнічаны ў канфлікце, але аніяк не Вы. Таму не трэба спасылак на пяць слупоў, Вы парушылі этыку, маючы ролю адміністратара, і гэта дакладна злоўжыванне правамі адміністратара.
:::Далей, калі абмеркаванне на форуме вядзецца пастфактум, значыць парадак ВП:ВК не выкананы. Вы не далі удзельніку магчымасці паўдзельнічаць у гэтай дыскусіі. Ці ўдалося б знайсці кансэнсус з удзельнікам, улічваючы яго папярэднія паводзіны, вырашаць не Вам. Пакуль што гэта выглядае як спроба пераканаць супольнасць у неабходнасці здзейсненага крока пастфактум.
:::Я згодны з удзельнікам @[[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]], што зараз трэба зняць блакіроўку як неправамерную. Потым, калі ласка, давайце асобна абмяркуем паводзіны заблакаванага ўдзельніка. Калі ў выніку гэтых абмеркаванняў супольнасць прагаласуе за блакіроўку, толькі ў тым выпадку блакіроўка будзе правамернай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 01:14, 3 красавіка 2026 (+03)
::::калі мы лічым, што форум — гэта выключна гэтая старонка, то тады так, вы абсалютна маеце рацыю, я паспяшаўся з блакіроўкай. Таксама я не ўлічыў, што гэта збоку магло выглядаць як асабістая крыўда, хоць асабіста я прывык да стылю камунікацыі ўдзельніка і не трымаю крыўды, мяне турбуе тая сітуацыя да блакіроўкі, якую я ўжо апісаў вышэй. Адказ удзельніка пасля папярэджання я трактаваў як правакаванне канфлікту пасля папярэджання. Як можаце пабачыць раней у маёй камунікацыі з удзельнікам, я заўсёды намагаўся канструктыўна весці дыскусію, спрабаваў вырашаць іншыя канфлікты як медыятар. Таму я ў дадзеным выпадку як раз сябе і палічыў трэцяй асобай, не зацікаўленай у блакіроўцы з-за нейкіх асабістых прэтэнзій, таму і вынес папярэджанне ўдзельніку. Далей, я ўжо пагаджуся, што паспяшаўся. Заўважу, што ВП:ВК — гэта досыць кароткае правіла, з досыць шырокай фармулёўкай, з якой наўпрост не вынікае, што яна тычыцца таксама і блакіроўкі з боку адміністратара. Мы ж не выносім на абмеркаванне ў форуме кожную кандыдатуру на блакіроўку, часта блакіроўка ідзе пасля абмеркавання на асабістай старонцы, або ў [[ВП:Запыты да адміністратараў]], а абмеркаванні пра гэтага ўдзельніка ўжо былі. Я больш кіраваўся больш канкрэтнымі [[ВП:ЭП]], [[ВП:НАПА]], [[ВП:НЧП]]. Тэрміну даўніны ў нас тут нібыта няма, таму я вырашыў, што лепш позна, чым ніколі, тым больш, што ўдзельнік працягвае паказваць, што не зразумеў хібнасці сваіх паводзінаў, а супольнасць сваім ігнараваннем гэтага нібы ўхваляе такую мадэль паводзінаў. Таму яшчэ раз падкрэслю, што калі вы кажаце пра парушэнне працэдур, я іх не бачу. У нас проста няма выразна прапісаных працэдур для такіх выпадкаў, таму цяжка сказаць, што я таксама нешта выразна парушыў, толькі калі мы не лічым, што кожную кандыдатуру на блакіроўку трэба выстаўляць на абмеркаванне на гэтай старонцы, чаго ніхто не робіць. Можа я ў нейкім сэнсе выходжу за такое шырокае паняцце як «здаровы сэнс» або прапарцыйнасць пакарання зробленаму, але мне здаецца, што варта на будучыню такія рэчы недзе больш выразна прапісаць, каб гэта не вітала ў паветры. Мая мэта тут не сабраць нейкую колькасць галасоў за і замяць справу, але выпрацаваць нейкі выразны кансэнсус адносна такіх выпадкаў і патэнцыйна палепшыць нашу нарматыўную базу.
::::Я магу пагадзіцца, што варта бы даць і ўдзельніку выказацца на гэты конт, таму я яго разблакаваў. Але не хачу спыняць нашу дыскусію. Мы мусім выпрацаваць нейкі кансэнсус а не проста «понять-простить». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:21, 3 красавіка 2026 (+03)
:::::Дзякуй за разблакіроўку. Гэта правільны крок для вырашэння бягучай сітуацыі.
:::::Я згодны, што правілы блакіровак і вырашэння канфліктаў патрабуюць дапрацоўкі, паспрабую нешта падрыхтаваць для абмеркавання пазней. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:50, 4 красавіка 2026 (+03)
: {{За}}. Добрая навіна, мінус {{Абраза|адно мурло}}. --&lt;font style=&quot;font-family:'Bauhaus 93'; font-weight: bolder; color: #00FF00; text-shadow:#00FF00 0em 0em 0.5em;&quot;&gt;[[Удзельнік:Счастливое число|Счастливое число]] [[Размовы з удзельнікам:Счастливое число|(размовы)]]&lt;/font&gt; 09:37, 2 красавіка 2026 (+03)
:Унёсак [[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] быў вельмі карысным і мог бы быць такім яшчэ, неймаверна шкада. І без сцяга ён закрываў многія адміністрацыйныя функцыі, якія цяпер завіснуць. Факт таксама ў тым, што каб сустракацца з ім у праўках часта трэба было мець тоўстую скуру, якая мала ў каго ёсць. Раней былі асобныя едкія выказванні, двухсэнсоўныя запісы ў апісаннях змен, а ў апошнія гады такое стала стылем. Усе перажываем не самыя спакойныя часы, што тут казаць. Трэба было нешта рабіць з гэтым, на пераконванні, прынамсі настолькі груба не выказвацца, ён не рэагаваў, гэта яўныя і частыя парушэнні ВП:ЭП. Наўрад ці я за вечную блакіроўку, але немагчыма заблакаваць на паўшышачкі, як бы ні хацелася. Блакіроўка ж на год практычна роўная вечнай у гэтым выпадку. Пасля году вяртаюцца да ўдзелу практычна адны пацыенты Навінак як &quot;таленавіты кантакцёр&quot; або &quot;валагодскі этымолаг&quot;. Ці стане ўдзел лагаднейшым, а калі стане, ці на карысць гэта будзе, зусім не факт. Часам узнікала такая думка, але ўзважыўшы +/- і розныя эмоцыі рука не ўзнімалася хоць бы на часовую блакіроўку. Пажывём -- дазнаемся. --  [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 10:53, 2 красавіка 2026 (+03)
: Асабіста ў мяне былі розныя этапы стасункаў з удзельнікам-ветэранам праекта. Нават мы адзін аднаго блакіравалі:) Блакіроўку патрэбна здымаць з-за неправамернасці яе, на першы погляд. І пачынаць абмеркаванне. Даць шанец удзельніку выказаць сваю пазіцыю на гэты конт. Іншым таксама патрэбна да гэтай сітуацыі падключыцца. Але ёсць некалькі Но... Удзельнік сам прапанаваў сябе заблакаваць. Прабачце, але ў сур'ёзнай дыскусіі можна было свой сарказм да сітуацыі не паказваць. Потым, ёсць прыклад прамой пагрозы іншаму ўдзельніку («дэанамізацыя»). І ўсё б нічога, але ў нашай сітуацыі, такія пагрозы гэта вельмі сур’ёзная праблема, што удзельнік, былы адміністратар, увогуле да такога прыйшоў. Ну і апошняе Но, гэта шматлікія двухсэнсоўныя выказванні ўдзельніка. Я асабіста, да іх прывык. Але новыя ўдзельнікі, разумею, сустракаюцца з такім упершыню і для іх гэта непрымальна, пра што яны неаднаразова яму казалі. «Апошні шанец», Я бачу выхад з сітуацыі такі: здымаем блакіроўку; слухаем пазіцыю ўдзельніка; калі ён пагодзіцца на культурныя паводзіны ў дыскусіях і адмовіцца ад сваіх саркастычных заўваг, то пакінуць яго ў праекце. Не, блакіроўка.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]]  14:26, 3 красавіка 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]], пачнем з таго, што ў мяне нікнэйм напрамую вытворны ад імя і прозвішча. Суб'ект, якому нібыты пагражала «дэанамізацыя», раскідваў яго хэштэгамі па форумах, каментуючы мае дзеянні ў праекце. На прапанову спыніць гэтыя дзеянні адказаў, што мае гаджэт, дзе подпіс пад каментам дадаецца аўтаматычна. На гэта яму было прапанавана самому не хавацца за «моцным» нікнэймам і прымераць сітуацыю на сябе. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:16, 3 красавіка 2026 (+03)
::: Але гэта не дае [[Удзельнік:JerzyKundrat|Вам]] ніякіх падстаў пісаць тое, што Вы напісалі. Ёсць адміны, да якіх можна было звярнуцца, калі ўдзельнік не разумее ў чым ён не правы. Ці маглі бы вы весці дыскусію з іншымі ўдзельнікамі (новымі, старымі) больш стрымана ў будучыні? Без сарказму, без едкіх выказванняў? Вось галоўныя пытанні, на якія мы шукаем адказ ад Вас. Таксама не хацелася б, каб удзельнік, які столькі гадоў знаходзіцца і працуе ў праекце, указваў у грубай форме новым удзельнікам, як правільна пісаць на мове, і што яго праца і не каштуе нічога, таму што гэта гугл транслэйт з іншага праекта. Мы ўсяго толькі хацім, каб Вы стрыманей вялі сябе. --[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]]  14:54, 4 красавіка 2026 (+03)
:як напісаў вышэй, я зняў блакіроўку, але з таго, што я бачу пакуль, я раблю выснову, што удзельніку цікава толькі абмеркаваць мае дзеянні, а не свае паводзіны. Я буду настойваць на вяртанні блакіроўкі ў тым ці іншым выглядзе. Прашу супольнасць выказвацца. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 красавіка 2026 (+03)
:@[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]], калі ласка, давайце паразмаўляем, хацелася б зразумець Вашую пазіцыю. Ваш унесак у праект вельмі каштоўны і многія з каментароў вышэй гэта пацвяржаюць. Асабіста мне было б вельмі шкада, калі б Вы сышлі з праекта ці былі заблакаваныя. Аднак нельга не заўважыць Ваш асабісты стыль у размовах. Я згодны з думкай, што Вашыя з'едлівыя каментары маглі адштурхнуць ад праекта недасведчаных удзельнікаў, а можа і дасведчаных таксама. Вось [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%9A%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D1%8B_%D1%9E_%D0%B2%D1%8B%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%81%D0%BF%D1%96%D1%81%D1%8B&amp;diff=prev&amp;oldid=5049906 гэты каментар] сапраўды можна ўспрыняць як пагрозу, гэта ўвогуле нешта ўзроўню &quot;пацаноў з раёна&quot;. Карацей, пэўныя Вашыя каментары сапраўды зневажаюць іншых удзельнікаў, гэта факт.
:На спробы абмеркаваць Вашыя паводзіны і прапановы змяніць тон Вы рэагуеце рэзка і часам нават экстрэмальна рэзка, нібыта такой прапановай Вас неяк самога зняважылі. Чаму? Лічыце сябе вышэй за &quot;новапрыбыўшых&quot;? Лічыце, што стаж у праекце дае Вам індульгенцыю? Гэта не абвінавачванне, мне сапраўды хацелася б, каб Вы шчыра адказалі. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:45, 4 красавіка 2026 (+03)

https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F%3A%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC&amp;diff=5120393&amp;oldid=5120388 --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 05:39, 4 красавіка 2026 (+03)

== Катэгорыі &quot;... паводле алфавіта&quot; ==

Падкажыце, у чым сэнс гэтага тлумачэння у катэгорыях кшталту [[:Катэгорыя:Народы і нацыянальнасці паводле алфавіта]]? У Вікіпедыі ўсе катэгорыі паказваюць артыкулы паводле алфавіта. Дзякуй. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 19:21, 28 лютага 2026 (+03)

:Відаць — сэнс у тым, каб аддзяліць агульную катэгорыю з падкатэгорыямі (звычайна трэба прастаўляць у артыкул канкрэтную падкатэгорыю, а не агульнае нешта), нейкай структурай катэгорый, падвідамі, а можа нават і дадатковымі старонкамі ў іншых прасторах імёнаў ад звычайнага пераліку ўсіх на свеце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:39, 2 сакавіка 2026 (+03)
::Глядзі прыклад – [[:Катэгорыя:Банкі]]. Разумею, каб туды шлі артыкулы пра банкаўскую справу. Але гэтая катэгорыя ўжо належыць да [[:Катэгорыя:Банкаўская справа]]. А ў Банкі ідуць як некаторыя банкі, так і артыкулы вакол банкаўскай тэмы.
::Нейкі сэнс я магу бачыць, але не бачу, як ён выходзіць на практыцы. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] &lt;sup&gt;[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]&lt;/sup&gt; 13:12, 4 сакавіка 2026 (+03)

== Заходнепалеская мікрамова ==
Заўважыў выпадкова дзіўную сітуацыю, што ў нас у артыкуле [[Заходнепалеская мікрамова]] інфармацыя пададзена вельмі некрытычна, вельмі тэндэнцыйна.

Па-першае, сцвярджаецца што гэта літаратурная мова, але далей з тэксту вынікае, што быў адзін няўдалы праект кадыфікацыі ў 1980-1990-я гады, якія скончыўся нічым, бо няма ні літаратуры, ні медыя, ні арганізацый, якія б гэтую мікрамову развівалі ці падтрымлівалі.

Па-другое, у лідзе «заходнепалескія гаворкі» чамусьці перасылаюць да артыкула [[Заходнепалескія гаворкі ўкраінскай мовы]], хоць з погляду беларускага мовазнаўства заходнепалескія гаворкі на тэрыторыі Беларусі далучаюцца да беларускай мовы. Такога артыкула не існуе ўвогуле, хоць пра заходнепалескія гаворкі беларускай мовы ёсць у профільных выданнях, і толькі загародскімі гаворкамі яны не абмяжоўваюцца. Фактычна заходнепалескія гаворкі беларускай мовы безпадстаўна падмяняюцца «заходняй мікрамовай», хоць апошняя мусці быць парасонавым тэрмінам, для гаворак на Падляшшы і Заходнім Палессі ў Беларусі і Украіне.

Па-трэцяе, на поўным сур’ёзе прыводзяцца такія саманазвы як «яцвяжская мова» і «јітвјежа волода», без якога-небудзь тлумачэння, што прывязка палескіх гаворак да яцвягаў гэта плод хворых фантазій аднаго чалавека. 

Атрымліваецца не энцыклапедычны артыкул, а прасоўванне маргінальных тэорый праз Вікіпедыю. Трэба нешта вырашаць з гэтай тэмай. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 01:09, 20 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]], чытай пра [[загародскія гаворкі]], беларускія да асновы асноў. Пра заходнепалескую мікрамову, дарэчы, артыкул ёсць у томе &quot;Славянскія мовы&quot;, выдадзеным пад эгідай РАН, так што не лямантуй пачом зра. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:25, 20 лютага 2026 (+03)
:: То бок, аўтарытэтныя крыніцы паказваюць гэтую з'яву ці то як гаворкі беларускай мовы, ці то як гаворнкі ўкраінскай мовы, ці то як мікрамову — каб развіваць тэму ў БелВікі ёсць адразу тры артыкулы, правіць якія можа кожны ахвотны. Рэч у тым, што Вікіпедыя паказвае шырокі погляд на з'явы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 20 лютага 2026 (+03)
::: Точна, акзваецца можна шчэ й артыкул [[Заходнепалескія гаворкі]] стварыць. Так, глядзіш, і сваю ўласную прастору ў БелВікі [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў]] займее. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:28, 22 лютага 2026 (+03)

== [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]] ==
Пералапаціў рэкамендацыі. Пастараўся пазбавіцца ад вады, захаваўшы сутнасныя рэчы. Як умеў, узгадніў з існай практыкай. Спадзяюся, што насуперак кансэнсусу не пайшоў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:03, 14 лютага 2026 (+03) 

== About the two locked administrators and the future of this project ==
Apologies for writing in English here, but please see [[Размовы пра Вікіпедыю:Пасольства#About the two globally locked administrators and the future of this project]]. Thanks. [[Удзельнік:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[Размовы з удзельнікам:Codename Noreste|размовы]]) 07:38, 6 студзеня 2026 (+03)

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;function2&quot;/&gt;
{{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki&lt;/span&gt;. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki.
{{Int:Feedback-thanks-title}}
&lt;section end=&quot;function2&quot;/&gt;
&lt;/div&gt;

-- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 17:22, 20 лістапада 2025 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29583860 --&gt;

== Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Wikimedia communities,

We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year.

''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.''

In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects.

We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community.

📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]]

If you have questions about the project, please refer to the FAQs:  
* [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]]
* [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]]

''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]'''''

''Stay connected and receive updates:''  
* [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel]  
* [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list]

We look forward to collaborating with you and your community.


'''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 22:45, 16 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29879549 --&gt;

== Feminism and Folklore 2026 starts soon ==

&lt;div style=&quot;border:8px maroon ridge;padding:6px;&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 

Dear Wiki Community,

We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia.

The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects.

;About the Campaign 
'''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices.

;What Can Participants Write About? 
Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to:

* Folk festivals, rituals, and celebrations  
* Folk dances, music, and traditional performances  
* Women and queer figures in folklore  
* Women in mythology and oral traditions  
* Women warriors, witches, and witch-hunting narratives  
* Fairy tales, folk stories, and legends  
* Folk games, sports, and cultural practices  

Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools.

;How to Sign Up as an Organizer 
Organizers are requested to complete the following steps to register their community:

# Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] 
# Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool  
# Prepare a local article list and clearly mention:
#* Campaign timeline  
#* Local and international prizes  
# Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]]  
# Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]'''

;Campaign Tools

The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants:

* '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats.
* '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore.

Both tools are now available for use in the campaign.  '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]'''

;Learn More &amp; Get Support
For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''.

If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via:
* '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]'''
* Email us using details on the contact page.

;Join Us 
We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia.

Thank you and best wishes,
  
'''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]'''

----

''Stay connected:''  
[[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&amp;nbsp;
[[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]]
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;

== Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country ==
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;text-align: center; width: 100%;&quot;&gt;''{{int:please-translate}}''&lt;/div&gt;

[[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]]
Hello everyone,

We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe.

;About Wiki Loves Folklore 

'''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight:
* Folk traditions and rituals  
* Cultural festivals and celebrations  
* Traditional attire and crafts 
* Performing arts, music, and dance  
* Everyday practices rooted in folk heritage  

Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world.

[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] 

; Host a Local Edition 

As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to:
* Increase visibility of your region’s folk culture  
* Engage new contributors in your community  
* Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content  

'''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:'''  

If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know.

If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region.

;Get in Touch 
If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via:

* The project Talk pages  
* Email: '''support@wikilovesfolklore.org'''

We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail.

Warm regards,  

'''The Wiki Loves Folklore International Team'''
&lt;/div&gt;
[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:20, 18 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&amp;oldid=29228188 --&gt;

== &lt;span lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines&lt;/span&gt; ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;section begin=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]].

The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]].

Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate.

-- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])&lt;section end=&quot;announcement-content&quot; /&gt;
&lt;/div&gt;

00:01, 20 студзеня 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&amp;oldid=29905753 --&gt;

== Онлайн-семинар CEE Hub: Организация фотокампании Викимедиа – 21 февраля ==

[[Wikimedia CEE Hub|CEE Hub]] приглашает принять участие в онлайн семинаре из серии [[Wikimedia CEE Hub/Russian language events|мероприятий на русском языке]] на тему «Как организовать свою фотокампанию Викимедиа», который состоится 21 февраля, в субботу, в 15:00 UTC. Регистрация: [[Event:Как организовать свою фотокампанию Викимедиа]] - Meta-Wiki
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции! ==

Помогите сформировать программу русскоязычной Вики-конференции!

CEE Hub планирует онлайн-мероприятие в Зуме для русскоязычного сообщества Викимедиа. Конференция будет включать  сессии по темам, которые интересны редакторам и участникам.

Мы планируем сосредоточиться на технических темах, но нам важно услышать, что инетресно вам! Этот опрос поможет нам понять, какие темы наиболее актуальны и интересны сообществу.

Мы планируем пригласить экспертов и работать совместно с техническими сотрудниками Фонда Викимедиа, чтобы предоставить новости и информацию из первых рук о инструментах и платформах  Викимедиа.

Конференция планируется на одну из суббот в мае 2026 года.

Ваше мнение очень важно — пожалуйста, потратьте несколько минут, чтобы поделиться своими предпочтениями и предложениями: https://forms.gle/zAfSA64BzCb3qnHh9
&lt;!-- Message sent by User:KGruszczyk-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub_(Russian_events)&amp;oldid=30092539 --&gt;

== Request for Comment: VisualEditor automatic reference names ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
Hi, I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}! We are considering to work on [[:m:Community Wishlist/W17|Community Wishlist/W17: Improve VE references' automatic names and reuse]]. This has been a long-term issue for wikitext editors (see e.g. [[:en:WP:VisualEditor/Named references]]) which has been among the top-voted wishes in several [[:m:Community Wishlist Survey|Community Wishlist Surveys]], e.g. [[:m:Community Wishlist Survey 2017/Editing/VisualEditor: Allow editing of auto-generated references before adding them|2017]], [[:m:Community Wishlist Survey 2019/Citations/VisualEditor: Allow references to be named|2019]], [[:m:Community Wishlist Survey 2022/Editing/VisualEditor should use human-like names for references|2022]] or [[:m:Community Wishlist Survey 2023/Editing/VisualEditor should use proper names for references|2023]].

We would like your input on the [[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Proposed solutions|solutions]] proposed on our project page: '''[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names]]'''. We are considering several options, which can be combined if desired by the community.
* Changing the default pattern for automatically generated reference names (currently &lt;code&gt;&quot;:n&quot;&lt;/code&gt;, e.g. &lt;code&gt;&quot;:0&quot;&lt;/code&gt;, &lt;code&gt;&quot;:1&quot;&lt;/code&gt;...) to use the [[:mw:Help:Reference Previews#Exposed reference types|reference type]] instead (e.g. &lt;code&gt;&quot;book_reference-1&quot;&lt;/code&gt;).
* Providing a simple mechanism for communities to configure a different default name.
* Generating automatic reference names based on the [[:en:domain name|domain name]] (if it’s a web citation).
* Generating automatic reference names based on template parameters (e.g. &quot;title&quot; or &quot;last&quot;+&quot;first&quot;) – defined by the community.

=== Feedback ===
[[:m:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names|Visit our project page]] to read about our proposal in detail and share your thoughts [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/References/VisualEditor automatic reference names#Request for comment|on metawiki]].

'''Please note''': We will only implement a solution if there’s clear consensus among the global community. Our intention is not to build the perfect solution, but to find a simple and lean one that alleviates the pain caused by auto generated names. We are aware that some experienced VisualEditor users might prefer an option to manually change reference names in VisualEditor, but such a UX intervention is difficult to achieve across reference types and thus out of scope for our team, we can only improve the auto-naming mechanism.
We are happy about suggestions for improving certain details of the proposed solutions. Any other feedback and alternative proposals are also welcome – even though it’s out of scope for us, it might still be relevant for future work on this topic.

Please support us interpreting consensus by clearly indicating your opinion (e.g. by using support/neutral/oppose templates). We are aware of [[:en:WP:NOTVOTE]], but given that we are facilitating this discussion with users from different wikis, potentially commenting in their native language, clearly indicating your position helps us avoid misunderstandings.

Thank you for participating!&lt;/div&gt; &lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|размовы]])&lt;/bdi&gt; 14:15, 19 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/MassMessageRecipients&amp;oldid=30281362 --&gt;

== New Rapid Funds in CEE – global support now closer to your local activities ==

Hi everyone, 

'''Starting from 1 April 2026''', the CEE Hub will begin reviewing and supporting Rapid Fund applications for Central and Eastern Europe, in close cooperation with the Wikimedia Foundation. This change is part of our shared effort to bring support closer to communities and make the process more accessible and responsive to local contexts.

You will still apply through the same system (Fluxx), and WMF will continue handling contracts and fund transfers. What changes is that the CEE Hub becomes your first point of contact, offering guidance, reviewing applications, and staying closer to your ideas throughout the process.

We encourage you to reach out to [[:m:User:TRistovski-CEEhub|Toni]], our Grants Specialist before applying. A short conversation can help clarify your idea and make things smoother from the start.

* ☝️ Rapid Funds remain open year-round (with possible delays in June and December).
* ☝️ For Central Asian communities: the process stays the same – you continue applying directly through WMF.

Join our online Q&amp;A session to learn more (same content, two options to join):
* 2 April, 5:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 1|register here]])
* 8 April 7:00 PM CEST (UTC +2; [[:m:Event:CEE Hub Rapid Fund Q&amp;A Nr. 2|register here]])

More info &amp; contact: '''[[:m:CEE Hub Rapid Funds|Wikimedia CEE Hub/Rapid Grants]]'''

--[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:21, 31 сакавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:TRistovski-CEEhub@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/CEE_Hub&amp;oldid=29670168 --&gt;

== Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
[[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]]
{{int:please-translate}}

Dear Wikipedians!

[[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge &quot;'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''&quot;, which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''.

The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences.

🧩'''How to participate?'''

Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine.

🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''.

'''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.'''

If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&amp;messages=&amp;language=en&amp;x=D banner] into your own language.

Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! 

[[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC)
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&amp;oldid=28552112 --&gt;

== Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) ==

Hello everyone,

This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as &lt;code&gt;Module:Itemgroup/list&lt;/code&gt;).

'''The Change:'''&lt;br /&gt;
Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. 

We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''.

'''What You Need To Do:'''&lt;br /&gt;
To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search.

'''Deadline:'''&lt;br /&gt;
We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles.

Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 20:11, 3 красавіка 2026 (+03)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&amp;oldid=29941252 --&gt;</text>
      <sha1>adiq86ywximpse96x4k52kb8wkhfk54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Міжнародны кінафестываль у Салоніках</title>
    <ns>0</ns>
    <id>739799</id>
    <revision>
      <id>5120431</id>
      <parentid>4739681</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне</comment>
      <origin>5120431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1197" sha1="iyvcd9kz20oeeuypmy4ou9vgrt2yly2" xml:space="preserve">{{Кінафестываль|дата=з [[1960 год у гісторыі кіно|1960]] года}}
'''Міжнародны кінафестываль у Салоніках''' ({{lang-el|Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης}}) — штогадовы кінафестываль у [[Салонікі|Салоніках]], [[Грэцыя]]. Прэзідэнт кінафестывалю — грэчаскі акцёр {{Не перакладзена 5|Жорж Карафас|Жорж Карафас|en|Georges Corraface}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.flickr.com/groups/900053@N25/pool/|title=Фотографии|lang=en|accessdate=2012-03-03|archiveurl=https://www.webcitation.org/67egZhMFo?url=http://www.flickr.com/groups/900053@N25/pool/|archivedate=2012-05-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Зноскі ==
{{Reflist}}

== Спасылкі ==
* {{Афіцыйны сайт}}

{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Кінафестывалі свету, акрэдытаваныя FIAPF}}

[[Катэгорыя:Кінафестывалі]]
[[Катэгорыя:Кінематограф Грэцыі]]
[[Катэгорыя:Салонікі]]</text>
      <sha1>iyvcd9kz20oeeuypmy4ou9vgrt2yly2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артурас Барысас</title>
    <ns>0</ns>
    <id>744337</id>
    <revision>
      <id>5120487</id>
      <parentid>4822365</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:34:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16633" sha1="i94e3a182qwyux4qrr543f4kze5r091" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст}}
'''Арту́рас Бары́сас «Ба́рас»''' ({{lang-lt|Artūras Barysas «Baras»}}; {{ДН|10|5|1954}} — {{ДС|28|1|2005}}) — дзеяч літоўскай [[Контркультура|контр-культуры]], прызнаны бацькам сучаснага літоўскага [[авангард]]а, [[рэжысёр]], [[акцёр]], [[спявак]], [[бібліяфіл]].

== Біяграфія ==
Рос у [[Панявеж]]ы ў бабкі, пасля чацвёртага класа пераехаў да маці ў [[Вільня|Вільню]], дзе скончыў {{iw|Інжынерны ліцэй Віленскага тэхнічнага ўніверсітэта імя Гедзіміна|школу 22|lt|Vilniaus Gedimino technikos universiteto inžinerijos licėjus}} на [[Антокаль|Антокалі]]. Ужо ў школе пачаў насіць акуляры ад моцнай нізкавокасці. У восьмай класе далучыўся да кіна-гуртка пры Доме юнага тэхніка і пачаў здымаць фільмы. Пасля школы намагаўся паступіць у [[Усерасійскі дзяржаўны інстытут кінематаграфіі імя С. А. Герасімава|маскоўскі інстытут кінематаграфіі]], але не быў прыняты з-за нізкавокасці. Паступіў на бібліятэказнаўства ў Віленскім універсітэце, але ж амаль адразу кінуў.&lt;ref&gt;Aldona Barienė. Nerimastingas gyvenimas po senamiesčio dangumi // Pasaulis pagal Barą. Vilnius, 2012. Psl. 23-31.&lt;/ref&gt;

У савецкія часы жыў на пенсію па зроку і перапродаж рэдкіх кружалак і кніг. У познія гады лячыўся ад алкагалізму. Памёр ва сне. Пахаваны ў {{iw|Шылайчэй|Шылайчах|lt|Šilaičiai_(Panevėžys)}} пад [[Панявеж]]ам.

== Кінатворчасць ==
Пачаў здымаць кіно ў 16 год з аднакласнікамі Данатасам Буклюсам і Сігітасам Шымкусам. Першы жа іх фільм «Алхімія» адразу атрымаў прэмію на фестывалі кінематаграфістаў-аматараў у Маскве.

Рана ўзніклыя праблемы са зрокам забяспечылі Барысасу пенсію, на якую ён мог жыць, не працуючы, і вызваленне ад арміі, што дазволіла пазбегнуць абавязку вышэйшай адукацыі. Па тых жа прычынах Барысас не патрапіў паступіць на аператара ці рэжысёра. Гэткім чынам Барысас мог сканцэнтравацца на мастацтве. Пасля школы ён а 1975 паступіў працаваць у {{iw|Літоўскае таварыства кінематаграфістаў-аматараў|Літоўскае таварыства кінематаграфістаў-аматараў|lt|Lietuvos kino mėgėjų sąjunga}}, дзе займаўся арганізацыяй фестываляў і таксама прадстаўляў літоўскія фільмы на фестывалях у іншых савецкіх рэспубліках.&lt;ref&gt;Vidmantas Gaigalas. Tiesiog įdomus pats sau // Pasaulis pagal Barą. Vilnius, 2012. Psl. 134.&lt;/ref&gt;

Уступленне ў афіцыйную арганізацыю кінематаграфістаў-аматараў забяспечвала апаратурай і пляцоўкамі для рэгулярнага паказу сваіх прац. Усе фільмы Барысаса здымаліся як аматарскія (што вызначала адсутнасць пракату) — гэта дазваляла, з аднаго боку, абыходзіць цэнзурныя абмежаванні (напрыклад, у фільмах Барысаса-Бараса дэманструецца голае цела, закранаюцца тэмы сексуальных адносін, трансвестызму, паказаныя [[хіпі]] і іншыя тэмы, цалкам табуіраваныя ў тагачасным прафесійным кіно), з другога жа боку належнасць да арганізацыі кінематаграфістаў-аматараў давала магчымасць дэманстраваць фільмы на фестывалях аматараў, як па ўсяму СССР, так і за мяжою. Пры ўсім тым, на ўсіх сваіх фільмах, пачынаючы з ранейшых, Барысас-Барас адзначаў, што яны знятыя яго студыяй Art-Film.

Барысас-Барас здымаў на 16-мм стужку, яго фільмы большасцю чорна-белыя, бязмоўныя (частка мае намаляваныя ад рукі цітры, як у старым нямым кіне), пазней да фільмаў звычайна дададзеная музычная гукавая стужка. У фільме «Відавочнае, але неверагоднае» ролю гукавой стужкі выконвае трансляцыя радыёспектакля, у якім іграе той жа акцёр, які выконвае галоўную ролю ў самым фільме.

У большасці сваіх фільмаў Барас выконвае і ролю аўтара сцэнарыя, і рэжысёра, і аднаго з акцёраў. Працу аператара заўжды выконвалі іншыя з-за слабасці зроку Барысаса.&lt;ref&gt;Algimantas Mačiulis. Kinas — viltis ir atrakcija // Pasaulis pagal Barą. Vilnius, 2012. Psl. 130.&lt;/ref&gt; Усе супрацоўнікі і суаўтары яго фільмаў далей (Данатас Букліс, Сыгітас Шымкус, Альбінас Славінскас, Вітаўтас Янкявічус, Дамінікас Вялічка, Гінтарас Зінкявічус, Альгірдас Прочкіс, Святлана Бразене) зрабілі прафесійную кар’еру ў кіно, фатаграфіі альбо тэлебачанні. Двое з суаўтараў Бараса працягваюць займацца аматарскім кіно: Альгірдас Кулікаўскас — у [[Шаўлі|Шаўлях]], а Ёнас Чаргяліс у [[Панявеж]]ы.&lt;ref&gt;Skirmantas Valiulis. Bara kino baruose // Pasaulis pagal Barą. Vilnius, 2012. Psl. 113.&lt;/ref&gt;

У савецкія часы амаль кожны яго фільм атрымаў дыпломы штогадовых рэспубліканскіх і ўсесаюзных фестываляў аматарскага кіно. У постсавецкія часы яго фільмы шырока дэманструюцца на фестывалях некамерцыйнага кіно ў [[Градзец-Крлавэ|Градцы-Карлавэ]] (1994, Unica), [[Осла]] (2003, Euro-filmforum Scandinavia), [[Берлін]]е (2004, Eines Fenster zun Osten), у {{iw|Блюдзенц|Блюдзенце|de|Bludenz}} (2004, Urkunde), таксама атрымалі прызы і дыпломы. У 2002 рэтраспектыва фільмаў Барысаса-Бараса прайшла ў Лондане ў мастацкай прасторы {{iw|Horse Hospital|Horse Hospital|en|Horse Hospital}}.

Са сканчэннем савецкага перыяду Барысас-Барас адыйшоў ад фільмавай творчасці:

{{цытата|
З вяртаннем незалежнасці крывая творчасці кінематаграфістаў-аматараў павалілася ўніз. Па двух асноўных прычынах. Па першай з-за таго, што амаль усе аўтары перайшлі на відэаапаратуру. Па другой — гэты пах свабоды. Усё дазволена. Забаронены плод больш не існуе. І аўтары разгубіліся. Чым больш свабоды, тым горш. Думкі самі сабою пабляклі. Усё магчыма — не ведаю, чаго хачу. Гэта можна параўнаць са станам аўтараў нямога кіно ў часы, калі паўстала гукавое кіно.&lt;ref&gt;[https://www.bernardinai.lt/2014-05-13-aturas-barysas-baras-kaip-as-kuriau-kina/ Артурас Барысас-Барас. Як я ствараў кіно.] {{ref-lt}}&lt;/ref&gt;
}}

== Музычная кар’ера ==
У постсавецкія часы Барысас-Барас атрымаў усёлітоўскую папулярнасць як заснавальнік, аўтар тэкстаў і вакаліст панк-гурта «I.V.T.K.Y.G.Y.G.» (што адшыфроўваецца як «Ir Visa Tai Kas Yra Gražu Yra Gražu», гэта значыць «І ўсё тое, што прыгожа, ёсць прыгожа»).

У 2000 годзе, працуючы над кліпамі свайго гурта, на кароткі час зноў звярнуўся да кіна, зняўшы фільм «Усведамленне». Пад час канцэртаў у Лондане за 6 гадзін зняў свой апошні фільм «Сню і існую».&lt;ref&gt;[https://www.7md.lt/archyvas.php?leid_id=561&amp;str_id=1858 Skirmantas Valiulis. Kronika // 7 meno dienos. 28-03-2003. № 561]&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
* 2003: Сню і існую (Sapnuoju ir esu)
* 2000: Усведамленне (Suvokimas; суаўтары Артурас і Рымас Шліпавічусы, Андрус Радзюкінас; 15 хв.)
* 1984: Хлопы (Vyrai; суаўтар А. Прочкіс; страчаны){{efn|Паколькі кожны фільм рабілся толькі ў адным асобніку, то па адсылцы на тый ці іншы фестываль, аўтар страчваў адзіны экзэмпляр — такім чынам, пачынаючы з дэбютнага фільма «Алхімія», шматлікія фільмы Барысаса зніклі і дагэтуль не знойдзеныя.}}
* 1984: Аўтааварыя (Autoavarija; суаўтар А. Прочкіс; страчаны)
* 1983: Рысы да партрэта акцёра (Štrichai aktoriaus portretui; суаўтары А. Прочкіс, В. Блажыс; 5 хв.)
* 1982: [http://istorija.kinomegejai.lt/arturas-barysas-baras-akivaizdu-bet-neitiketina/ Відавочнае, але неверагоднае (Akivaizdu, bet neįtikėtina; суаўтар А. Прочкіс; 6 хв.)]
* 1982: Удвох у лесе (Dviese miške; суаўтары Г. Зінкявічус, Э. Лапінскас; 7 хв.)
* 1981: Інтэлектуальны падвячорак (Intelektuali popietė; суаўтар А. Прочкіс; 3 хв.)
* 1982: Аб тых двух адтуль (Apie tuos du iš ten; суаўтары Ж. Елінскас, А. Прочкіс; 13 хв.)
* 1981: Эсэй (Esė; суаўтар Ё. Странге; 5 хв.)
* 1981: Сэнс (Prasmė; суаўтары Ё. Чаргяліс, А. Прочкіс; 4 хв.)
* 1981: Плясканні цягнуцца імгненне (Aplodismentai trunka akimirką; суаўтар А. Прочкіс; 8 хв.)
* 1980: [http://istorija.kinomegejai.lt/arturas-barysas-baras-jo-iesko/ Аб’яўлены ў пошук (Jo ieško; суаўтары A. А. Славінскас, Й. Чаргяліс, А. Прочкіс, А. Вайткус, А. Кулікаўскас, Г. Зінкявічус; 38 хв.)]
* 1980: Мы (Mes; суаўтары А. Прочкіс, А. Славінскас, Э. Лапінскас; 8 хв.)
* 1979: Dokumentalnij film (суаўтар Й. Чаргяліс; 3 хв.)
* 1979: Лепш за рай, горш за пекла (Geriau už rojų, blogiau už pragarą; суаўтары А. Славінскас, Й. Чаргяліс; 3 хв.)
* 1979: Яе каханне (Jos meilė; суаўтары А. Славінскас, Й. Чаргяліс, А. Рэчунас; 25 хв.)
* 1979: Дзень са стагодьзяў (Diena iš šimtmečių; суаўтар А. Рэчунас; 10 хв.; страчаны)
* 1978: Снег (Sniegas; суаўтары А. Вайткус, Й. Чаргяліс, А. Славінскас; 3 хв.)
* 1978: Анекдот пра метар (Anekdotas apie metrą; суаўтар А. Вайткус; 2 хв.)
* 1978: Казаці толькі праўду (Sakyti tik tiesą; суаўтар Д. Букліс; 3 хв.)
* 1978: [http://istorija.kinomegejai.lt/arturas-barysas-baras-b-ir-c/ Б ды Ч (B ir Č; суаўтар Й. Чаргяліс; 12 хв.)]
* 1978: У пятнаццаты раз (Penkioliktą kartą; страчаны)
* 1977: [http://istorija.kinomegejai.lt/arturas-barysas-baras-tas-saldus-zodis-laisve/ Гэта салодкае слова… (Tas saldus žodis; суаўтар Д. Велічка; 1 хв.)]
* 1977: Rimas, Renata, Romas (Суаўтар А. Вайткус; 4 хв.)
* 1975: Тыя, хто не ведаеце, запытайце іншых (Tie, kurie nežinote, paklauskite kitų; суаўтары С. Мацконіс, Й. Чаргяліс, А. Славінскас; 5 хв.)
* 1975: Пабудзьце на нашым сьхіле (Pasibūkit mūsų kloniuos; страчаны)
* 1974: Галасую за любоў (Balsuoju už meilę; суаўтар Й. Чаргяліс; 5 хв.)
* 1974: Хударлявая (Laina; суаўтар Й. Чаргяліс; 6 хв.)
* 1974: Зялёны луг (Žalias laukas; суаўтар Й. Чаргяліс; 1 хв.)
* 1972: Двойчы два (Du kart du; суаўтары Д. Букліс, Р. Вікшрайціс; 4 хв.)
* 1973: Ахвяры моды (Madų aukos; суаўтар Д. Букліс; 6 хв.)
* 1972: Залатая рыбка (Auksinė žiuvelė; страчаны)
* 1972: Citius, altius, fortius (страчаны)
* 1972: Зямля — планета людзей (Žemė — žmonių planeta; страчэны)
* 1971: Соль ды яблыкі (Druska ir obuolai; суаўтары Данатас Букліс, Сыгітас Шімкус; 3 хв.)
* 1971: Падзенне (Kritimas суаўтары Данатас Букліс, Сыгітас Шімкус; 3 хв.)
* 1971: Патрапіў (Kliudžiau; страчаны)
* 1970: Жыць (Gyventi; суаўтары Данатас Букліс, Сыгітас Шімкус; страчаны)
* 1970: Алхімія (Alchemija; суаўтары Данатас Букліс, Сыгітас Шімкус; 3 хв.)

== Дакументальныя фільмы пра Бараса ==
* 2002: Чым пахне воля (Kuo kvepia laisvė, рэж. Гьедрэ Жыцкітэ)
* 2003: Дзеці кветак (Gėlių vaikai, рэж. Альгімантас Мацейна)
* 2006: Сараб (Sarab, рэж. Дайнюс Мажуліс)
* 2008: Каляровыя крылы Бараса (Spalvoti Baro sparnai, рэж. Рымас Маркунас)
* 2009: [https://www.lrt.lt/mediateka/irasas/44464/dokumentinis-filmas-baras Барас] (Baras, рэж. Гьедрэ Жыцкітэ)

== Анімацыя ==
* Арабарас (Arabaras, 2004, аніматары: Сандра Янушэвічутэ, Дайва Мінкевічутэ)

== Заўвагі ==
{{notelist}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* 2012: Сусвет паводле Бара: партрэт Артураса Барысаса-Бараса / Укладальник Гэдымінас Каенас (Pasaulis pagal Barą: Artūro Baryso-Baro portretas. Sudarytojas Gediminas Kajėnas. — Kaunas: Kitos knygos, 2012. — 296 p. ISBN 978-609-427-079-6)

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Барысас Артурас}}
[[Катэгорыя:Кінарэжысёры Літвы]]
[[Катэгорыя:Сцэнарысты Літвы]]</text>
      <sha1>i94e3a182qwyux4qrr543f4kze5r091</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Партал:Навука/Новыя артыкулы</title>
    <ns>100</ns>
    <id>753022</id>
    <revision>
      <id>5120456</id>
      <parentid>5120067</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:51:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NirvanaBot</username>
        <id>40832</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+4 новых</comment>
      <origin>5120456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1986" sha1="s3h9z1uyu8gepewnnx24wt4zxu4u197" xml:space="preserve">{{Новы артыкул|Алена Глагоўская|2026-04-03T09:02:29Z|Аляксандр Белы}}
{{Новы артыкул|Артэміда-2|2026-04-02T18:48:56Z|HK-47}}
{{Новы артыкул|Станіслаў Бабяцінскі|2026-04-02T17:41:20Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Пауль Шац|2026-04-02T16:45:40Z|Siarhei V}}
{{Новы артыкул|Артэміда (касмічная праграма)|2026-04-02T15:48:21Z|HK-47}}
{{Новы артыкул|Мікалай Барысавіч Несцяровіч|2026-04-02T13:30:52Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Сінхранія|2026-03-29T21:32:20Z|Jaŭhien}}
{{Новы артыкул|Дыяхранія|2026-03-29T21:10:04Z|Jaŭhien}}
{{Новы артыкул|Русціс Камунтавічус|2026-03-29T12:55:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Цімафей Валянцінавіч Акудовіч|2026-03-29T07:24:54Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Аляксандр Фрыдман|2026-03-29T06:33:26Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч|2026-03-28T21:59:20Z|James M Irons}}
{{Новы артыкул|Фрыдэрык Геткант|2026-03-28T13:09:14Z|M.L.Bot}}
{{Новы артыкул|Ніна Пятроўна Целябук|2026-03-27T12:39:12Z|Culamar}}
{{Новы артыкул|Музей пры Горы-Горацкім земляробчым інстытуце|2026-03-25T14:12:25Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Разрабаванне культурнай спадчыны Беларусі падчас Другой сусветнай вайны|2026-03-25T11:08:27Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s3h9z1uyu8gepewnnx24wt4zxu4u197</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Партал:Геаграфія/Новыя артыкулы</title>
    <ns>100</ns>
    <id>753274</id>
    <revision>
      <id>5120455</id>
      <parentid>5120065</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NirvanaBot</username>
        <id>40832</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+1 новых</comment>
      <origin>5120455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1160" sha1="pay2d8me74bvk1e829nas04araz64eh" xml:space="preserve">{{Новы артыкул|Ярылаўка (Беластоцкі павет)|2026-04-03T07:54:00Z|Аляксандр Белы}}
{{Новы артыкул|Клайв (Аява)|2026-04-02T15:11:31Z|DzBar}}
{{Новы артыкул|Аракур|2026-04-02T14:01:09Z|DzBar}}
{{Новы артыкул|Міці (Эстонія)|2026-04-02T09:21:50Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Рабі (Эстонія)|2026-04-02T09:14:04Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Понт-Адэмэ|2026-04-02T07:49:58Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Когува|2026-04-02T06:13:19Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Кантсі|2026-04-02T06:09:18Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Кюласема|2026-04-02T06:06:41Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Лахекюла (Муху)|2026-04-02T05:58:00Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Вуліца Дзяжнёва (Мінск)|2026-04-01T10:45:35Z|Андрэй 2403 Б}}
{{Новы артыкул|Леэскопа|2026-04-01T06:25:06Z|Rymchonak}}
&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pay2d8me74bvk1e829nas04araz64eh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Партал:Беларусь/Новыя артыкулы</title>
    <ns>100</ns>
    <id>753287</id>
    <revision>
      <id>5120453</id>
      <parentid>5120061</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:50:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>NirvanaBot</username>
        <id>40832</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+6 новых</comment>
      <origin>5120453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1988" sha1="b7nutdtejy79kpi0yhe9dbdghbmd5d2" xml:space="preserve">{{Новы артыкул|Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч|2026-04-03T09:26:37Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Ян Гундльфінгер|2026-04-03T07:48:03Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Фрыдэрык Юзаф Обст|2026-04-03T07:27:40Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр|2026-04-03T05:30:11Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|Ганна Сямёнаўна Шчэцька|2026-04-02T20:44:01Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Падляшска-Беларускія ўзвышшы|2026-04-02T14:18:10Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Мікалай Барысавіч Несцяровіч|2026-04-02T13:30:52Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
{{Новы артыкул|34-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)|2026-04-02T10:45:32Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Вільгельм Загорскі|2026-04-01T14:21:37Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Мікола Сцепаненка|2026-04-01T12:41:34Z|M.L.Bot}}
{{Новы артыкул|Эдуард Аляксандравіч Какшароў|2026-04-01T12:28:18Z|DobryBrat}}
{{Новы артыкул|Вуліца Дзяжнёва (Мінск)|2026-04-01T10:45:35Z|Андрэй 2403 Б}}
{{Новы артыкул|Станіслаў Станіслававіч Ваньковіч|2026-04-01T09:21:24Z|Voūk12}}
{{Новы артыкул|Віктар Аляксандравіч Лебедзеў|2026-04-01T08:14:50Z|Anbork}}
{{Новы артыкул|Святлана Леанідаўна Рабава|2026-04-01T06:46:32Z|Rymchonak}}
{{Новы артыкул|Мацвей Слушчанскі|2026-03-31T20:50:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}}
&lt;noinclude&gt;
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>b7nutdtejy79kpi0yhe9dbdghbmd5d2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спіс памерлых у 2024 годзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>755157</id>
    <revision>
      <id>5120552</id>
      <parentid>5097161</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ліпень */</comment>
      <origin>5120552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46544" sha1="fgkc7illz0qbu62tizap3fvy3j4u7v5" xml:space="preserve">{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2024]] годзе.

== Студзень ==
[[Файл:Zagallocomemora.jpg|thumb|150px|[[Марыу Загалу]].]]
[[Файл:14-01-10-tbh-013.jpg|thumb|150px|[[Франц Бекенбаўэр]]]]
[[Файл:Elke erb.JPG|thumb|150px|[[Эльке Эрб]]]]
* [[1 студзеня]]: [[Ніклаўс Вірт]] (89) — швейцарскі вучоны-інфарматык&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=de|url=https://winfuture.de/news,140430.html|title=Niklaus Wirth ist tot: IT-Welt trauert um Erfinder von Pascal|website=winfuture.de|date=2024-01-03|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Гучок]] (83) — беларускі паэт&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/333421|title=Памёр Яўген Гучок|website=Наша Ніва|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[1 студзеня]]: [[Клаўдзія Сямёнаўна Трысцень]] (82) — беларуская доктарка, педагог, паэтка&lt;ref&gt;[https://vk.com/wall-103390148_2153 Ушла Клавдия Семёновна Тристень (13.04.1941-1.01.2024)]&lt;/ref&gt;.
* [[2 студзеня]]: [[Генадзь Васілевіч Буралкін]] (81) — беларускі скульптар, старшыня Беларускага саюза мастакоў (1990—2001)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://zviazda.by/be/news/20240103/1704270022-pamyor-belaruski-skulptar-genadz-buralkin-syarod-yago-prac-ruzhy-na-nyamize |title=Памёр беларускі скульптар Генадзь Буралкін. Сярод яго прац — «Ружы» на «Нямізе» |access-date=4 студзеня 2024 |archive-date=4 студзеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104101735/https://zviazda.by/be/news/20240103/1704270022-pamyor-belaruski-skulptar-genadz-buralkin-syarod-yago-prac-ruzhy-na-nyamize |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[2 студзеня]]: [[Цві Замір]] (98) — ізраільскі ваенны дзеяч&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-780397|title=Zvi Zamir, Mossad director during Yom Kippur War, dies at 98|website=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com|date=2024-01-02|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[2 студзеня]]: [[Даніэль Рэвеню]] (81) — французскі фехтавальшчык&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=fr|url=https://www.francebleu.fr/sports/tous-les-sports/l-escrimeur-medaille-olympique-daniel-revenu-ne-a-issoudun-est-mort-a-81-ans-6848408|title=L'escrimeur médaillé olympique Daniel Revenu, né à Issoudun, est mort à 81 ans - France Bleu|website=ici, par France Bleu et France 3|date=2024-01-05|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[4 студзеня]]: [[Глініс Джонс]] (100) — брытанская актрыса&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://abc7.com/glynis-johns-actress-dies-mary-poppins/14274026/|title=Glynis Johns, most known for role in 'Mary Poppins,' dies at 100|website=ABC7 Los Angeles|date=2024-01-04|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 студзеня]]: [[Марыу Загалу]] (92) — бразільскі футбаліст, чатырохразовы чэмпіён свету па футболе, як ігрок і трэнер&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=pt-br|url=https://g1.globo.com/rj/rio-de-janeiro/noticia/2024/01/06/morre-zagallo.ghtml|title=Zagallo, o único tetracampeão mundial de futebol, morre aos 92 anos|website=G1|date=2024-01-06|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[5 студзеня]]: [[Марк Сяргеевіч Харытонаў]] (86) — рускі пісьменнік, паэт і перакладчык&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://mosgupritual.ru/ushedshie-znamenitosti/umer-pisatel-mark-haritonov/|title=Умер писатель Марк Харитонов|website=mosgupritual.ru|date=2024-01-08|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[7 студзеня]]: [[Франц Бекенбаўэр]] (78) — нямецкі футбаліст і трэнер, двухразовы ўладальнік «[[Залаты мяч|Залатога мяча]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=de|url=https://www.tagesschau.de/inland/gesellschaft/beckenbauer-gestorben-100.html|title=Franz Beckenbauer ist tot|last=tagesschau.de|website=tagesschau.de|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[8 студзеня]]: [[Аляксандр Уладзіміравіч Тамашэвіч]] (93) — [[Беларусь|беларускі]] вучоны ў галіне [[эканоміка|эканомікі]] прыродакарыстання, [[геалогія|геолаг]]&lt;ref&gt;[https://geo.bsu.by/index.php/department/kratk-letopis/fakultet-pomnit/1905-aleksandr-vladimirovich-tomashevich.html Ушел из жизни Томашевич Александр Владимирович]&lt;/ref&gt;.
* [[9 студзеня]]: [[Тадэвуш Ісаковіч-Залескі]] (67) — польскі каталіцкі святар армянскага і лацінскага абраду, гісторык Касцёла&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=pl|url=https://wydarzenia.interia.pl/kraj/news-nie-zyje-ks-tadeusz-isakowicz-zaleski-od-kilkunastu-dni-byl-,nId,7258422|title=Zmarł po ciężkiej chorobie. Nie żyje ks. Isakowicz-Zaleski|website=wydarzenia.interia.pl|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[10 студзеня]]: [[Ірына Васілеўна Назімава|Ірына Назімава]] (91) — беларускі [[мастацтвазнаўца]], сябра Беларускага саюза мастакоў з 1963&lt;ref&gt;[https://vk.com/wall509028787_4939 НАЗІМАВА Ірына Васільеўна пайшла з жыцця 10 студзеня 2024 года]&lt;/ref&gt;.
* [[11 студзеня]]: [[Юрый Мяфодзьевіч Саломін]] (88) — савецкі і расійскі акцёр і рэжысёр тэатра і кіно, [[Народны артыст СССР]] (1988)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/333895|title=Памёр расійскі акцёр Юрый Саломін|website=Наша Ніва|access-date=2024-01-11}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 студзеня]]: [[Генадзь Паўлавіч Якаўлеў]] (85) — расійскі батанік&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.binran.ru/news/17068/|title=Тяжелая утрата института|website=www.binran.ru|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[12 студзеня]]: [[Францішак Янаўх]] (92) — чэшскі і шведскі ядзерны фізік&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=cs|url=https://www.idnes.cz/zpravy/domaci/frantisek-janouch-umrti-nadace-charty-77-cesko-svedsko-stockholm.A240112_112247_domaci_ihal|title=Zemřel zakladatel Nadace Charty 77, fyzikovi Františku Janouchovi bylo 92 let|first=iDNES cz|last=ČTK|website=iDNES.cz|date=2024-01-12|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 студзеня]]: [[Уладзімір Пятровіч Парфянок]] (65/66) — беларускі фатограф&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://www.svaboda.org/a/32774581.html|title=Памёр фатограф Уладзімер Парфянок|first=Радыё|last=Свабода|website=Радыё Свабода|date=2024-01-15|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[14 студзеня]]: [[Леў Сямёнавіч Рубінштэйн]] (76) — расійскі паэт, бібліёграф і эсэіст&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.mk.ru/culture/2024/01/14/doch-podtverdila-konchinu-sbitogo-mashinoy-poeta-lva-rubinshteyna.html|title=Дочь подтвердила кончину сбитого машиной поэта Льва Рубинштейна|website=www.mk.ru|date=2024-01-14|access-date=2024-01-15}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 студзеня]]: [[Хорхэ Грыфа]] (88) — аргенцінскі футбаліст&lt;ref&gt;[https://www.espn.com.ar/futbol/argentina/nota/_/id/13102417/fallecio-jorge-griffa-simbolo-de-newells-atletico-de-madrid Falleció Jorge Griffa]&lt;/ref&gt;.
* [[15 студзеня]]: [[Уладзімір Фёдаравіч Каласкоў]] (68) — расійскі баскетбольны трэнер&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://russiabasket.ru/news/41646/skonchalsya-vladimir-koloskov|title=Скончался Владимир Колосков / Российская Федерация Баскетбола|website=russiabasket.ru|access-date=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;.
* [[15 студзеня]]: [[Гельмут Фаска]] (68) — [[Лужычане|сербалужыцкі]] вучоны-[[Сарабістыка|сарабіст]], лінгвіст і [[Славістыка|славіст]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mdr.de/serbski-program/rozhlos/powesce/nachrichten-5896.html|title=Komorow: Prof. Helmut Faska njebohi : Powěsće: wutoru, 16.01.2024 {{!}} MDR.DE|last=mdr.de|website=www.mdr.de|access-date=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;.
* [[16 студзеня]]: [[Ванда Іванаўна Русецкая]] (78) — беларускі [[сацыёлаг]] (пра смерць абвешчана ў гэты дзень)&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/334234|title=Памерла Ванда Русецкая|website=Наша Ніва|access-date=2024-01-17}}&lt;/ref&gt;.
* [[16 студзеня]]: [[Серджа Себасцьяні]] (92) — ватыканскі дыпламат&lt;ref&gt;[https://www.vaticannews.va/de/vatikan/news/2024-01/sergio-sebastiani-kardinal-verstorben-italien-vatikan-praefektur.html Kardinal Sergio Sebastiani verstorben]&lt;/ref&gt;.
* [[16 студзеня]]: [[Вайна Вяльяс]] (92) — эстонскі дыпламат.
* [[17 студзеня]]: [[Шон Барбер]] (29) — канадскі лёгкаатлет, скакун з шастом&lt;ref&gt;[https://apnews.com/article/shawn-barber-canada-pole-vault-death-6235ffd6e062c05e9233ea2a2e769d5a Canadian world champion pole vaulter Shawn Barber dies at 29]&lt;/ref&gt;.
* [[17 студзеня]]: [[Тоні Лойд]] (73) — брытанскі палітычны дзеяч&lt;ref&gt;[https://www.dailymail.co.uk/news/article-12974651/Labour-MP-Tony-Lloyd-dies-aged-73-just-week-revealing-suffering-untreatable-form-leukaemia.html Labour MP Tony Lloyd dies aged 73]&lt;/ref&gt;.
* [[17 студзеня]]: [[Бені Мюлер]] (85) — нідэрландскі футбаліст&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.paudal.com/2024/01/17/ajax-icon-and-former-international-bennie-muller-passed-away-at-the-age-of-85-football/ |title=Ajax icon and former international Bennie Muller passed away |access-date=18 студзеня 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240117184413/https://www.paudal.com/2024/01/17/ajax-icon-and-former-international-bennie-muller-passed-away-at-the-age-of-85-football/ |archivedate=17 студзеня 2024 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[22 студзеня]]: [[Арно Алан Пензіяс]] (90) — амерыканскі астрафізік, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (1978)&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2024/01/22/science/space/arno-a-penzias-dead.html Arno A. Penzias, 90, Dies]&lt;/ref&gt;.
* [[22 студзеня]]: [[Генрых Міхайлавіч Траццяк]] (86) — беларускі работнік сельскай гаспадаркі, Герой Сацыялістычнай Працы (1988)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.lves.by/?p=174101 |title=Не згасне Зорка Героя |access-date=24 студзеня 2024 |archive-date=24 студзеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240124063128/https://www.lves.by/?p=174101 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[22 студзеня]]: [[Эльке Эрб]] (85) — нямецкая паэтэса, перакладчыца&lt;ref&gt;[https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/zum-tod-der-dichterin-elke-erb-19468061.html ELKE ERB GESTORBEN]&lt;/ref&gt;.
* [[23 студзеня]]: [[Фрэнк Фарыян]] (82) — нямецкі спявак, кампазітар і прадзюсар, стваральнік гурта «''[[Boney M.]]''»&lt;ref&gt;[https://www.faz.net/aktuell/gesellschaft/menschen/milli-vanilli-produzent-frank-farian-tot-er-war-der-mann-im-hintergrund-19468251.html FRANK FARIAN GESTORBEN]&lt;/ref&gt;.
* [[24 студзеня]]: [[Яраслаў Львовіч Ліневіч]] (92) — беларускі архітэктар&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://minsknews.by/umer-yaroslav-linevich-odin-iz-glavnyh-arhitektorov-stoliczy-vspominaem-ego-zhiznennyj-put/ |title=Умер Ярослав Линевич, один из главных архитекторов столицы. |access-date=25 студзеня 2024 |archive-date=26 студзеня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240126191817/https://minsknews.by/umer-yaroslav-linevich-odin-iz-glavnyh-arhitektorov-stoliczy-vspominaem-ego-zhiznennyj-put/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[24 студзеня]]: [[Сяргей Ражок]] (38) — украінскі футбаліст&lt;ref&gt;[https://ua.tribuna.com/uk/football/1000000125976-vospitannik-dinamo-sergej-rozhok-pogib-na-vojne-s-rf/ Вихованець «Динамо» Сергій Рожок загинув на війні з РФ]&lt;/ref&gt;.
* [[26 студзеня]]: [[Іржы Бічак]] (82) — чэшскі фізік&lt;ref&gt;[https://www.ceskatelevize.cz/porady/1097181328-udalosti/224411000100126/cast/1023921/ 26. leden zemřel profesor Jiří Bičák]&lt;/ref&gt;.
* [[28 студзеня]]: [[Мікалай Уладзіміравіч Аксаміт]] (69) — беларускі палітык&lt;ref&gt;[https://d1a9nnmcvk9pjz.cloudfront.net/335013 Памёр дэпутат Незалежнасці Мікалай Аксаміт]&lt;/ref&gt;.
* [[29 студзеня]]: [[Сандра Міла]] (90) — італьянская актрыса i тэлевядучая&lt;ref&gt;[https://www.deejay.it/articoli/sandra-milo-causa-morte/ È morta Sandra Milo]&lt;/ref&gt;.
* [[30 студзеня]]: [[Джын Карнахан]] (90) — амерыканскі палітык&lt;ref&gt;[https://www.kcur.org/politics-elections-and-government/2024-01-30/jean-carnahan-missouri-us-senate-obituary Jean Carnahan, first Missouri woman to serve in the U.S. Senate, dies at 90]&lt;/ref&gt;.
* [[30 студзеня]]: [[Чыта Рывера]] (91) — амерыканская актрыса&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2024/01/30/theater/chita-rivera-dead.html Chita Rivera, Electrifying Star of Broadway and Beyond, Is Dead at 91]&lt;/ref&gt;.

== Люты ==
[[Файл:Retrato_Oficial_Presidente_Piñera_2018.jpg|thumb|150px|[[Себасцьян Піньера]].]]
[[Файл:Kelvin_Kiptum_(KEN)_2023.jpg|thumb|150px|[[Келвін Кіптум]].]]
[[Файл:Alexey_Navalny_(cropped)_1.jpg|thumb|150px|[[Аляксей Навальны]].]]
[[Файл:Joan Haanappel (1964).jpg|thumb|150px|[[Ёан Ханапел]]]]
* [[1 лютага]]: [[Мішэль Жазі]] (87) — французскі бягун на сярэднія і доўгія дыстанцыі&lt;ref&gt;[https://www.lequipe.fr/Athletisme/Actualites/Legende-de-l-athletisme-francais-michel-jazy-est-mort/1446034 Légende de l’athlétisme français, Michel Jazy est mort]&lt;/ref&gt;.
* [[1 лютага]]: [[Карл Уэзерс]] (76) — амерыканскі акцёр, прадзюсар, рэжысёр&lt;ref&gt;[https://variety.com/2024/film/news/carl-weathers-dead-rocky-predator-star-wars-1235895634/ Carl Weathers, ‘Rocky’s’ Apollo Creed and ‘Mandalorian’ Actor, Dies at 76]&lt;/ref&gt;.
* [[4 лютага]]: [[Хагэ Гейнгоб]] (82) — Прэзідэнт Намібіі (2015—2024)&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/news/world-africa-68196412 Hage Geingob: Namibia’s president dies aged 82]&lt;/ref&gt;.
* [[4 лютага]]: [[Джакама Лозі]] (88) — італьянскі футбаліст.
* [[4 лютага]]: [[Курт Хамрын]] (89) — шведскі футбаліст.
* [[5 лютага]]: [[Дрыс ван Агт]] (93) — нідэрландскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, Прэм’ер-міністр Нідэрландаў (1977—1982).
* [[5 лютага]]: [[Майкл Джэйстан]] (88) — англійскі акцёр.
* [[5 лютага]]: [[Жан Малоры]] (101) — французскі падарожнік, географ.
* [[6 лютага]]: [[Сэйдзі Адзава]] (88) — японскі дырыжор.
* [[6 лютага]]: [[Себасцьян Піньера]] (74) — эканаміст, інвестар і палітык. Прэзідэнт Чылі (2010—2014).
* [[9 лютага]]: [[Рабер Бадэнтэр]] (95) — французскі юрыст.
* [[11 лютага]]: [[Келвін Кіптум]] (24) — кенійскі лёгкаатлет, бягун на доўгія дыстанцыі, сусветны рэкардсмен у марафонскім бегу&lt;ref&gt;[https://edition.cnn.com/2024/02/12/sport/marathon-world-record-holder-kelvin-kiptum-dies-intl-hnk/index.html Marathon world record holder Kelvin Kiptum and coach killed in road accident in Kenya]&lt;/ref&gt;.
* [[13 лютага]]: [[Аляксандр Васілевіч Бароўскі]] (73) — беларускі арганізатар вытворчасці, старшыня канцэрна «[[Белнафтахім]]» (2006—2007), генеральны дырэктар завода МАЗ (2009—2012)&lt;ref&gt;[https://sputnik.by/20240213/umer-byvshiy-direktor-zavoda-maz-aleksandr-borovskiy-1083599793.html Умер бывший директор завода МАЗ Александр Боровский]&lt;/ref&gt;.
* [[16 лютага]]: [[Аляксей Анатолевіч Навальны]] (47) — расійскі грамадскі і палітычны дзеяч, зняволены&lt;ref&gt;[https://bel.sputnik.by/20240216/ufsvp-navalny-pamr-u-kalon-1083698017.html УФСВП: Навальны памёр у калоніі]&lt;/ref&gt;.
* [[19 лютага]]: [[Ян Асман]] (85) — нямецкі егіптолаг.
* [[22 лютага]]: [[Мікалай Мікалаевіч Лабко]] (75) — беларускі партыйны і палітычны дзеяч, старшыня Баранавіцкага гарвыканкама (1988—1995), [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 12-га склікання|дэпутат Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь 12 склікання]] (1990—1995)&lt;ref&gt;[https://nashkraj.by/news/obshchestvo/ushel-iz-zhizni-byvshiy-predsedatel-baranovichskogo-gorispolkoma/ Ушел из жизни бывший председатель Барановичского горисполкома]&lt;/ref&gt;.
* [[23 лютага]]: [[Ёан Ханапел]] (83) — галандская фігурыстка.
* [[23 лютага]]: [[Клод Мантана]] (76) — французскі мадэльер.
* [[27 лютага]]: [[Мікалай Іванавіч Рыжкоў]] (94) — савецкі і расійскі дзяржаўны і партыйны дзеяч, Старшыня [[Савет Міністраў СССР|Савета Міністраў СССР]] (1985—1991).
* [[29 лютага]]: [[Браян Малруні]] (84) — канадскі палітык і адвакат, Прэм’ер-міністр Канады (1984—1993)&lt;ref&gt;[https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/20125221 Умер бывший премьер-министр Канады Брайан Малруни]&lt;/ref&gt;.
* [[29 лютага]]: [[Алі Хасан Мвіньі]] (98) — Прэзідэнт Танзаніі (1985—1995)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.trtafrika.com/africa/tanzanias-former-president-ali-hassan-mwinyi-dies-17176169 |title=Tanzania’s former President Ali Hassan Mwinyi dies |access-date=1 сакавіка 2024 |archive-date=1 сакавіка 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240301005856/https://www.trtafrika.com/africa/tanzanias-former-president-ali-hassan-mwinyi-dies-17176169 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== Сакавік ==
* [[1 сакавіка]]: [[Ігар Уладзіміравіч Голубеў]] (62) — беларускі скульптар.
* [[6 сакавіка]]: [[Рымас Тумінас]] (72) — літоўскі рэжысёр.
* [[8 сакавіка]]: [[Веньямін Міхайлавіч Захараў]] (55) — беларускі артыст балета, [[Заслужаны артыст Рэспублікі Беларусь]] (1994)&lt;ref&gt;[https://sputnik.by/20240308/ushel-iz-zhizni-belorusskiy-spartak-1084324967.html Ушел из жизни «белорусский Спартак»]&lt;/ref&gt;.
* [[14 сакавіка]]: [[Франс дэ Вааль]] (75) — нідэрландскі прыматолаг.
* [[14 сакавіка]]: [[Байран Джэніс]] (95) — амерыканскі піяніст.
* [[15 сакавіка]]: [[Усевалад Пятровіч Свентахоўскі]] (58) — беларускі мастак-графік.
* [[15 сакавіка]]: [[Ніна Сцяпанаўна Давыдзенка]] (90) — беларуская балерына.
* [[15 сакавіка]]: [[Аляксандр Анатолевіч Шырвінт]] (89) — расійскі акцёр тэатра і кіно, тэатральны рэжысёр, сцэнарыст, педагог.
* [[18 сакавіка]]: [[Канстанцін Яўгенавіч Кальцоў]] (42) — беларускі хакеіст&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/sports/nhl/konstantin-koltsov-former-nhl-player-boyfriend-sabalenka-dead-42-2024-03-19/ Konstantin Koltsov, former NHL player and boyfriend of Sabalenka, dead at 42]&lt;/ref&gt;, трэнер.
* [[18 сакавіка]]: [[Томас Стафард]] (93) — [[ЗША|амерыканскі]] астранаўт.
* [[19 сакавіка]]: [[Майкл Эмет Уолш]] (88) — амерыканскі акцёр
* [[19 сакавіка]]: [[Васіль Вячаслававіч Уткін]] (52) — расійскі спартыўны журналіст
* [[30 сакавіка]]: [[Даніэль Піксіядас]] (92) — сербскі паэт

== Красавік ==
[[Файл:Nobel_Prize_24_2013.jpg|thumb|150px|[[Пітэр Хігс]].]]
* [[1 красавіка]]: [[Махамад Рэза Захедзі]] (63) — іранскі ваенны дзеяч, брыгадны генерал.
* [[2 красавіка]]: [[Таццяна Георгіеўна Конюхава]] (92) — савецкая і расійская актрыса, народная артыстка РСФСР (1991)&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/society/02/04/2024/660c1eb69a79473bdcfb4b7a Умерла народная артистка Татьяна Конюхова]&lt;/ref&gt;.
* [[8 красавіка]]: [[Пітэр Хігс]] (94) — брытанскі фізік-тэарэтык, лаўрэат Нобелеўскай прэміі (2013).
* [[9 красавіка]]: [[Уладзімір Віктаравіч Аксёнаў]] (89) — савецкі [[касманаўт]].
* [[11 красавіка]]: [[Уладзімір Адамавіч Кульчыцкі]] (76) — беларускі нейрафізіёлаг, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (2017).
* [[15 красавіка]]: [[Бернд Хёльцэнбайн]] (78) — [[Германія|нямецкі]] [[футбаліст]].
* [[20 красавіка]]: [[Гядзімінас Кіркілас]] (72) — літоўскі дзяржаўны дзеяч, [[Спіс прэм’ер-міністраў Літвы|Прэм’ер-міністр Літвы]] (2006—2008).
* [[24 красавіка]]: [[Майк Піндэр]] (82) — англійскі музыкант.
* [[27 красавіка]]: [[Лідзія Маркаўна Малініна]] (85) — беларуская мемуарыстка, архівіст, музейны работнік, рэдактар.
* [[28 красавіка]]: [[Георгій Рыгоравіч Мандзалеўскі]] (90) — савецкі валейбаліст.
* [[28 красавіка]]: [[Уільям Кэлі]] (80) — амерыканскі вайсковец, удзельнік [[Масавае забойства ў Сангмі|разні ў Сангмі]].

== Май ==
[[Файл:PM in a bilateral meeting with the President of the Islamic Republic of Iran, Dr. Seyyed Ebrahim Raisi during the 15th BRICS Summit at Johannesburg, in South Africa on August 24, 2023 (1) (cropped).jpg|thumb|150px|[[Ібрагім Раісі]]]]
* [[7 мая]]: [[Эвальд Аавік]] (83) — эстонскі акцёр, заслужаны артыст Эстонскай ССР (1982).
* [[9 мая]]: [[Роджэр Корман]] (98) — амерыканскі кінарэжысёр і прадзюсар.
* [[13 мая]]: [[Уладзімір Віктаравіч Калач]] (54) — беларускі ваенны і дзяржаўны дзеяч.
* [[13 мая]]: [[Эліс Манро]] (92) — канадская навелістка, лаўрэат Нобелеўскай прэміі па літаратуры (2013).
* [[19 мая]]: [[Ібрагім Раісі]] (63) — [[іран]]скі палітычны і дзяржаўны дзеяч, [[Прэзідэнт Ірана]] (2021—2024)&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20240520/raisi-1947089196.html Президент Ирана Раиси погиб при крушении вертолета, сообщили СМИ]&lt;/ref&gt;.
* [[30 мая]]: [[Наталля Мікалаеўна Афанасьева]] (87) — беларускі архітэктар.

== Чэрвень ==
[[Файл:William_Anders.jpg|150px|thumb|[[Уільям Элісан Андэрс]].]]
* [[1 чэрвеня]]: [[Артур Мікалаевіч Чылінгараў]] (84) — савецкі і расійскі вучоны-акіянолаг, даследчык Арктыкі і Антарктыкі, член-карэспандэнт РАН (2008).
* [[3 чэрвеня]]: [[Брыгітэ Бірляйн]] (74) — аўстрыйскі юрыст, палітычны і дзяржаўны дзеяч. Федэральны канцлер Аўстрыі (2019—2020).
* [[7 чэрвеня]]: [[Уільям Элісан Андэрс]] (90) — амерыканскі астранаўт.
* [[11 чэрвеня]]: [[Франсуаза Ардзі]] (80) — французская спявачка, актрыса.
* [[12 чэрвеня]]: [[Джэры Уэст]] (86) — амерыканскі [[баскетбол|баскетбаліст]].
* [[14 чэрвеня]]: [[Алі Якуб Джыбрыль]] (60) — суданскі ваенны дзеяч.
* [[18 чэрвеня]]: [[Анук Эмэ]] (92) — французская актрыса.
* [[20 чэрвеня]]: [[Дональд Сазерленд]] (88) — канадскі акцёр і кінапрадзюсер.
* [[20 чэрвеня]]: [[Мікалай Уладзіміравіч Сацура]] (72) — беларускі вакаліст, кампазітар&lt;ref&gt;[https://www.belarus.kp.ru/daily/27597/4948737/ «Нет слов… Больно… Скорблю….» Умер участник белорусского ансамбля «Сябры» — известный композитор Николай Сацура]&lt;/ref&gt;.
* [[22 чэрвеня]]: [[Лідзія Сымонаўна Савік]] (88) — беларуская літаратуразнаўца.
* [[24 чэрвеня]]: [[Дзяніс Уладзіміравіч Сідарэнка]] (48) — беларускі дыпламат.

== Ліпень ==
[[Файл:Shelley Duvall (December 1977) (cropped).jpg|150px|thumb|[[Шэлі Дзюваль]]]]
* [[1 ліпеня]]: [[Ісмаіль Кадарэ]] (88) — албанскі паэт і пісьменнік.
* [[1 ліпеня]]: [[Васіль Апанасавіч Равяка]] (75) — беларускі перадавік сельскай гаспадаркі, [[Герой Беларусі]] (2006)&lt;ref&gt;[https://bel.sputnik.by/20240701/pamr-geroy-belarus-vasl-ravyaka-1087631163.html Памёр Герой Беларусі Васіль Равяка]&lt;/ref&gt;.
* [[6 ліпеня]]: [[Францішка Сокалава]] (86) — чэшская перакладчыца, бібліятэкарка, папулярызатарка беларускай культуры.
* [[8 ліпеня]]: [[Марына Віктараўна Кандрацьева]] (90) — руская артыстка балета.
* [[9 ліпеня]]: [[Ежы Штур]] (77) — польскі акцёр.
* [[11 ліпеня]]: [[Шэлі Дзюваль]] (75) — амерыканская кінаактрыса.
* [[15 ліпеня]]: [[Валерый Паўлавіч Чайка]] (73) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога і афармленчага мастацтва.
* [[16 ліпеня]]: [[Міхаіл Нікіфаравіч Вяргеенка]] (74) — беларускі футбаліст і трэнер.
* [[17 ліпеня]]: [[Мікалай Фёдаравіч Дамашкевіч]] (74) — дзяржаўны дзеяч Беларусі.
* [[19 ліпеня]]: [[Ірына Дзмітрыеўна Фарыён]] (60) — украінская мовазнаўца, палітык і грамадскі дзеяч.
* [[19 ліпеня]]: [[Нгуен Фу Чонг]] (80) — в’етнамскі палітычны і дзяржаўны дзеяч, генеральны сакратар ЦК [[Камуністычная партыя В’етнама|КПВ]] (з 2011), Прэзідэнт В’етнама (2018—2021).
* [[19 ліпеня]]: [[Джэймс Кэмпбэл Скот]] (87) — амерыканскі палітолаг, антраполаг.
* [[26 ліпеня]]: [[Арва Валтан]] (88) — эстонскі пісьменнік, сцэнарыст.
* [[31 ліпеня]]: [[Ісмаіл Ханія]] (61) — палесцінскі палітык, кіраўнік палітбюро [[ХАМАС]].

== Жнівень ==
[[Файл:Alain Delon Cannes 2019.jpg|thumb|150px|[[Ален Дэлон]]]]
* [[1 жніўня]]: [[Леанард Хейфлік]] (96) — амерыканскі біёлаг, вядомы даследчык у галіне [[Геранталогія|геранталогіі]], адкрыў [[Мяжа Хейфліка|мяжу Хейфліка]].
* [[4 жніўня]]: [[Лі Цзундаа]] (97) — кітайскі і амерыканскі [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (1957).
* [[9 жніўня]]: [[Ядвіга Казіміраўна Яловічава]] (78) — беларускі [[географ]], [[геолаг]], палінолаг.
* [[10 жніўня]]: [[Галіна Іванаўна Зыбіна]] (93) — савецкая лёгкаатлетка, Алімпійская чэмпіёнка (1952)&lt;ref&gt;[https://rsport.ria.ru/20240811/zybina-1965488703.html Умерла олимпийская чемпионка по легкой атлетике Галина Зыбина]&lt;/ref&gt;.
* [[14 жніўня]]: [[Джына Роўлендс]] (94) — амерыканская актрыса.
* [[15 жніўня]]: [[Сяргей Іванавіч Калякін]] (72) — беларускі палітык, дэпутат [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь 13-га склікання|Вярхоўнага Савета Рэспублікі Беларусь XIII склікання]]&lt;ref&gt;[https://sputnik.by/20240815/umer-oppozitsionnyy-politik-sergey-kalyakin-1088773825.html Умер оппозиционный политик Сергей Калякин]&lt;/ref&gt;.
* [[18 жніўня]]: [[Ален Дэлон]] (88) — французскі кінаакцёр, акцёр тэатра, рэжысёр, прадзюсар, сцэнарыст.
* [[26 жніўня]]: [[Свен-Ёран Эрыксан]] (76) — шведскі футбольны трэнер.

== Верасень ==
[[Файл:Maggie_Smith_-_Vintage_(trim).jpg|thumb|150px|[[Мэгі Сміт]]]]
[[Файл:Kristofferson - 78.jpg|thumb|150px|[[Крыс Крыстоферсан]]]]
* [[2 верасня]]: [[Аляксандр Васілевіч Мядзведзь]] (86) — беларускі спартсмен і трэнер (вольная барацьба), прафесар (1976)&lt;ref&gt;[https://bel.sputnik.by/20240902/pamr-legendarny-barets-alyaksandr-myadzvedz-1089194932.html Памёр легендарны барэц Аляксандр Мядзведзь]&lt;/ref&gt;.
* [[8 верасня]]: [[Аляксандр Васілевіч Маслякоў]] (82) — савецкі і расійскі тэлевядучы.
* [[11 верасня]]: [[Мікалай Карлавіч Сванідзэ]] (69) — расійскі журналіст.
* [[11 верасня]]: [[Альберта Фухіморы]] (86) — перуанскі палітык, прэзідэнт Перу (1990—2000).
* [[12 верасня]]: [[Галіна Аляксееўна Дзягілева]] (77) — беларуская актрыса, рэжысёр.
* [[22 верасня]]: [[Любоў Уладзіміраўна Хатылёва]] (96) — беларускі [[вучоны]] ў галіне [[Генетыка|генетыкі]] раслін, акадэмік [[НАН Беларусі]] (1980).
* [[25 верасня]]: [[Ісмаіл Мустафавіч Александровіч]] (95) — беларускі мусульманскі дзеяч&lt;ref&gt;[https://islam.by/novosti/ushyol-iz-zhizni-pervyj-muftij-belarusi Ушёл из жизни первый муфтий Беларуси]&lt;/ref&gt;.
* [[25 верасня]]: [[Раман Сяргеевіч Мадзянаў]] (62) — савецкі і расійскі акцёр тэатра і кіно, заслужаны артыст Расіі (1995)&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2024/09/25/umer-akter-roman-madianov.html Умер актер Роман Мадянов]&lt;/ref&gt;.
* [[27 верасня]]: [[Мэгі Сміт]] (89) — брытанская актрыса.
* [[27 верасня]]: [[Хасан Насрала]] (64) — [[ліван]]скі палітычны дзеяч, лідар руху [[Хезбала]]&lt;ref&gt;[https://t.me/rian_ru/263010 «Хезболлах» официально подтвердило гибель лидера движения Хасана Насруллы]&lt;/ref&gt;.
* [[28 верасня]]: [[Крыс Крыстоферсан]] (88) — амерыканскі кантры-спявак, акцёр.

== Кастрычнік ==
[[Файл:Professor_Zimbardo_(cropped).jpg|150px|thumb|[[Філіп Зімбарда]]]]
* [[1 кастрычніка]]: [[Вячаслаў Рыгоравіч Дабрынін]] (78) — савецкі і расійскі кампазітар, эстрадны спявак, народны артыст Расійскай Федэрацыі (1996)&lt;ref&gt;[https://rg.ru/2024/10/01/umer-viacheslav-dobrynin.html Умер Вячеслав Добрынин]&lt;/ref&gt;.
* [[2 кастрычніка]]: [[Барыс Васілевіч Барысёнак]] (90) — беларускі акцёр тэатра і кіно, Заслужаны артыст Беларускай ССР (1969)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.beltuz.by/by/news/66feb5247dd094001f9d97b8 |title=Пайшоў з жыцця Барыс Васільевіч Барысёнак |access-date=8 кастрычніка 2024 |archive-date=8 кастрычніка 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241008052435/https://www.beltuz.by/by/news/66feb5247dd094001f9d97b8 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[6 кастрычніка]]: [[Лайнэ Эрык]] (82) — эстонская спартсменка, навуковец у галіне сельскай гаспадаркі.
* [[8 кастрычніка]]: [[У Банго]] (83) — [[Кітай|кітайскі]] партыйны і дзяржаўны дзеяч, старшыня [[Усекітайскі Сход Народных Прадстаўнікоў|Пастаяннага камітэта Усекітайскага сходу народных прадстаўнікоў]] (2003—2013)&lt;ref&gt;[https://www.rbc.ru/politics/08/10/2024/6705124c9a79474dbdd592fa Умер один из самых влиятельных людей в экс-руководстве Китая У Банго]&lt;/ref&gt;.
* [[9 кастрычніка]]: [[Лейф Сегерстам]] (80) — фінскі дырыжор і [[кампазітар]].
* [[9 кастрычніка]]: [[Лілі Эберт]] (100) — брытанская пісьменніца.
* [[12 кастрычніка]]: [[Алекс Салманд]] (69) — шатландскі палітык, Першы міністр Шатландыі (2007—2014).
* [[13 кастрычніка]]: [[Уладзімір Васілевіч Тугай]] (73) — беларускі гісторык.
* [[14 кастрычніка]]: [[Філіп Зімбарда]] (91) — амерыканскі псіхолаг.
* [[16 кастрычніка]]: [[Ях’я Сінвар]] (61) — кіраўнік палітбюро [[ХАМАС]].
* [[17 кастрычніка]]: [[Эндру Віктар Шалі]] (97) — [[ЗША|амерыканскі]] [[вучоны]] ў галіне [[біяхімія|біяхіміі]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіялогіі і медыцыне|Нобелеўскай прэміі па фізіялогіі і медыцыне]] (1977)&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/obituaries/2024/10/20/andrew-schally-nobel-brain-guillemin-dies/ Andrew Schally, shared Nobel for brain-hormone links, dies at 97]&lt;/ref&gt;.
* [[18 кастрычніка]]: [[Генадзь Апанасавіч Цыхун]] (87) — беларускі мовазнавец.
* [[20 кастрычніка]]: [[Фетхулах Гюлен]] (83) — турэцкі грамадскі дзеяч, ісламскі вучоны, пісьменнік і прапаведнік.
* [[22 кастрычніка]]: [[Аннелі Эрхарт]] (74) — усходнегерманская лёгкаатлетка, бар’ерыстка, чэмпіёнка Алімпійскіх гульняў 1972 года.
* [[23 кастрычніка]]: [[Леон Нейл Купер]] (94) — [[ЗША|амерыканскі]] [[фізік]], лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па фізіцы|Нобелеўскай прэміі па фізіцы]] (1972).
* [[26 кастрычніка]]: [[Алег Мікалаевіч Елісеенкаў]] (66) — [[Беларусы|беларускі]] [[кампазітар]], харавы [[дырыжор]], [[педагог]], [[заслужаны дзеяч мастацтваў Рэспублікі Беларусь]].
* [[31 кастрычніка]]: [[Алег Уладзіміравіч Жукаў]] (87) — [[Беларусы|беларускі]] паэт-песеннік.

== Лістапад ==
* [[3 лістапада]]: [[Уладзімір Васільевіч Гніламёдаў]] (86) — беларускі літаратуразнавец, акадэмік [[НАНБ]] (2003).
* [[3 лістапада]]: [[Куінсі Джонс]] (91) — [[ЗША|амерыканскі]] кампазітар, аранжыроўшчык, музычны прадзюсар і трубач.
* [[4 лістапада]]: [[Кікі Хокансан]] (95) — шведская мадэль, першая пераможца конкурсу «Міс Свету» (1951)&lt;ref&gt;[https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/the-first-miss-world-kiki-hakansson-passes-away-at-95/articleshow/115001395.cms The first Miss World, Kiki Hakansson passes away at 95]&lt;/ref&gt;.
* [[7 лістапада]]: [[Іван Аляксеевіч Чарота]] (72) — беларускі [[славіст]], [[перакладчык]], [[літаратуразнавец]], [[доктар філалагічных навук]], прафесар.
* [[9 лістапада]]: [[Рам Нараян]] (96) — [[Індыя|індыйскі]] музыкант.
* [[14 лістапада]]: [[Вадзім Уладзіміравіч Броўцаў]] (55) — прэм’ер-міністр [[Паўднёвая Асеція|Рэспублікі Паўднёвая Асеція]] (2009—2012)&lt;ref&gt;[http://ozerskadm.ru/about/info/messages/59574/ 14 ноября 2024 года ушёл из жизни Бровцев Вадим Владимирович]&lt;/ref&gt;.
* [[16 лістапада]]: [[Святлана Апанасаўна Святлічная]] (84) — савецкая і расійская актрыса тэатра і кіно, Заслужаная артыстка РСФСР (1974).
* [[24 лістапада]]: [[Аляксандр Міхайлавіч Слепаў]] (74) — беларускі мастак.
* [[26 лістапада]]: [[Біргіта Даль]] (87) — [[Швецыя|шведская]] палітычная і дзяржаўная дзяячка.

== Снежань ==
[[Файл:Official_Portrait_of_the_Prime_Minister_Dr._Manmohan_Singh.jpg|150px|thumb|[[Манмахан Сінгх]].]]
[[Файл:JimmyCarterPortrait2.jpg|150px|thumb|[[Джымі Картэр]].]]
* [[1 снежня]]: [[Ільке Вілуда]] (55) — нямецкая лёгкаатлетка, чэмпіёнка летніх Алімпійскіх гульняў 1996 года.
* [[1 снежня]]: [[Фрэд Юсі]] (89) — эстонскі біёлаг, натураліст.
* [[3 снежня]]: [[Віктар Іванавіч Парфёнаў]] (90) — беларускі [[Батаніка|батанік]] і [[эколаг]], акадэмік [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]] (1986).
* [[4 снежня]]: [[Біргіта Шведская (прынцэса)|Біргіта Шведская]] (87) — [[Швецыя|шведская]] [[прынцэса]], сястра караля [[Карл XVI Густаў|Карла XVI Густава]].
* [[5 снежня]]: [[Яўген Паўлавіч Веліхаў]] (89) — савецкі і расійскі фізік-тэарэтык, грамадскі дзеяч.
* [[5 снежня]]: [[Павел Навумавіч Гойхман]] (95) — савецкі і беларускі трэнер па лёгкай атлетыцы, заслужаны трэнер СССР (1957).
* [[11 снежня]]: [[Юрый Іванавіч Кулажанка]] (60) — беларускі матэматык, рэктар [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт транспарту|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта транспарту]] (2016—2024)&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bsut.by/bsut-media/announcements/17329-ushel-iz-zhizni-yurij-ivanovich-kulazhenko |title=Архіўная копія |access-date=11 снежня 2024 |archive-date=11 снежня 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241211135515/https://www.bsut.by/bsut-media/announcements/17329-ushel-iz-zhizni-yurij-ivanovich-kulazhenko |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
* [[14 снежня]]: [[Анатоль Паўлавіч Дастанка]] (87) — беларускі вучоны ў галіне цвёрдацельнай мікраэлектронікі, акадэмік Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі (1991)&lt;ref&gt;[https://ont.by/news/umer-akademik-nan-belarusi-anatolij-dostanko Умер академик НАН Беларуси Анатолий Достанко]&lt;/ref&gt;.
* [[17 снежня]]: [[Мікалай Кірылавіч Крыжаноўскі]] (87) — беларускі палітык, член [[Апазіцыя БНФ «Адраджэнне»|Апазіцыі БНФ]] у [[Спіс дэпутатаў ВС БССР 12-га склікання|Вярхоўным Савеце Беларусі]] (1990—1995).
* [[24 снежня]]: [[Дэзі Баўтэрсэ]] (79) — [[сурынам]]скі дзяржаўны, ваенны і палітычны дзеяч, Прэзідэнт Сурынама (2010—2020).
* [[25 снежня]]: [[Бапсі Сідхва]] (86) — пакістанска-амерыканская пісьменніца.
* [[26 снежня]]: [[Манмахан Сінгх]] (92) — [[Індыя|індыйскі]] дзяржаўны і палітычны дзеяч, Прэм’ер-міністр Індыі (2004—2014).
* [[27 снежня]]: [[Алівія Хасі]] (73) — брытанская актрыса.
* [[29 снежня]]: [[Джымі Картэр]] (100) — 39-ы [[Прэзідэнт ЗША|Прэзідэнт]] [[ЗША]] (1977—1981), лаўрэат [[Нобелеўская прэмія міру|Нобелеўскай прэміі міру]].
* [[30 снежня]]: [[Якуб Лапатка]] (80) — беларускі перакладчык.
* [[31 снежня]]: [[Анджэла Амата]] (86) — італьянскі курыяльны кардынал і ватыканскі саноўнік.
* [[31 снежня]]: [[Арнальд Руйтэль]] (96) — эстонскі палітык, Старшыня Прэзідыума [[Вярхоўны Савет ЭССР|Вярхоўнага Савета Эстонскай ССР]] (1983—1990), [[Прэзідэнт Эстоніі]] (2001—2006).

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Вонкавыя спасылкі}}

[[Катэгорыя:Памерлі ў 2024 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2024]]</text>
      <sha1>fgkc7illz0qbu62tizap3fvy3j4u7v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф</title>
    <ns>0</ns>
    <id>759728</id>
    <revision>
      <id>5120606</id>
      <parentid>5112202</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T23:59:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>PaulLim11</username>
        <id>166183</id>
      </contributor>
      <comment>/* Лаўрэаты */ Updated Harrison Ford image</comment>
      <origin>5120606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36933" sha1="4bczyej3rghd598chi71412fsjoqjgk" xml:space="preserve">{{Картка ўзнагароды
| Назва           = Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф
| Арыгінальная назва = {{lang-en|Screen Actors Guild Life Achievement Award}}
| Падставы = '' за выдатныя дасягненні ў прасоўванні найлепшых ідэалаў акцёрскай прафесіі''
| Кім уручаецца = [[Гільдыя кінаакцёраў ЗША|Гільдыяй кінаакцёраў ЗША]]
| Краіна = {{Сцяг|ЗША}}
| Дата заснавання = 1962
| Статус = ўручаецца
| Сайт = [https://www.sagawards.org sagawards.org]
}}
'''[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]] за ўклад у кінамастацтва''' — ганаровая ўзнагарода саюза кінематаграфістаў ЗША, якая прысуджаецца з 1963 года штогод за выдатныя дасягненні ў прафесійнай дзейнасці.

Ніжэй прыведзены поўны спіс лаўрэатаў. У 1963, 1981 і 2021 гадах узнагарода не ўручалася.

== Лаўрэаты ==

{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; |Год
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |Выява
! scope=&quot;col&quot; |Лаўрэат(ы)
! scope=&quot;col&quot; |Нацыянальнасць
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; |{{abbr|Сп.|спасылкі|0}}
|-
| 1962
| [[Файл:Eddie Cantor 1945.JPG|100px|alt=Эдзі Кантар у 1945]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Эдзі Кантар]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref name=&quot;1962 award&quot;&gt;{{cite web|title=1st – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/1st|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822050124/https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/1st|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1963
! scope=&quot;row&quot; colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Не прысуджалася
|-
| 1964
| [[Файл:Stan Laurel c1920.jpg|100px|alt=Стэн Лорэл каля 1920]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Стэн Лорэл]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=2nd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/2nd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821220858/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/2nd|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1965
| [[Файл:Bob Hope, 1978.jpg|100px|alt=Боб Хоуп у 1978]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Боб Хоуп]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=3rd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/3rd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044050/https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/3rd|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1966
| [[Файл:Barbara Stanwyck-publicity.jpg|100px|alt=Барбара Стэнвік у 1943]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Барбара Стэнвік]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=4th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/4th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041340/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/4th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1967
| [[Файл:William Gargan circa 1950s.JPG|100px]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Уільям Гарган]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=5th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/5th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044217/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/5th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1968
| [[Файл:Annex - Stewart, James (Call Northside 777) 01.jpg|100px|alt=Джэймс Сцюарт у 1948]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэймс Сцюарт]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=6th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/6th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041327/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/6th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1969
| [[Файл:Edward G. Robinson - still.jpg|100px|alt=Эдвард Г. Робінсан каля 1935]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Эдвард Г. Робінсан]]
| {{Сцяг|Румынія}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=7th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/7th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041813/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/7th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1970
| [[Файл:Gregory Peck 1948.jpg|100px|alt=Грэгары Пек у 1948]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Грэгары Пек]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=8th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/8th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044206/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/8th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1971
| [[Файл:Charlton Heston - 1953.jpg|100px|alt=Чарлтан Хестан (1953)]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Чарлтан Хестан]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=9th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/9th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044133/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/9th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1972
| [[Файл:Frank Sinatra (1957 studio portrait close-up).jpg|100px|alt=Фрэнк Сінатра (1957)]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Фрэнк Сінатра]]
|{{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=10th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/10th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041410/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/10th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1973
| [[Файл:Martha Raye - still.JPG|100px|alt=Марта Рэй у 1940-я гады]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Марта Рэй]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=11th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/11th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821222825/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/11th|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1974
| [[Файл:Walter Pidgeon-publicity.JPG|100px|alt=Уолтар Піджон у 1940-я гады]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Уолтар Піджон]]
| {{Сцяг|Канада}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=12th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/12th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045744/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/12th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1975
| [[Файл:Rosalind Russell 1956.JPG|100px|alt=Разалінд Расел у 1956]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Разалінд Расел]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=13th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/13th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045914/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/13th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1976
| [[Файл:Pearl Bailey - publicity.jpg|100px|alt=Перл Бэйлі каля 1960]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Перл Бэйлі]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=14th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/14th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044155/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/14th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1977
| [[Файл:James Cagney in Yankee Doodle Dandy trailer 2.jpg|100px|alt=Джэймс Кэгні ў 1942]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэймс Кэгні]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=15th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/15th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044122/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/15th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1978
| [[Файл:EdgarBergenandCharlieMcCarthyStageDoorCanteen1.jpg|100px|alt=Эдгар Берген]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Эдгар Берген]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=16th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/16th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822050144/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/16th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1979
| [[Файл:Katharine Hepburn publicity photograph.jpg|100px|alt=Кэтрын Хепбёрн каля 1941]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Кэтрын Хепбёрн]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=17th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/17th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045556/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/17th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1980
| [[Файл:Leon Ames in The Postman Always Rings Twice trailer.jpg|100px]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Леон Эймс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=18th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/18th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045945/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/18th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1981
! scope=&quot;row&quot; colspan=&quot;4&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Не прысуджалася
|-
| 1982
| [[Файл:Kaye, Danny.jpg|100px|alt=Дэні Кей]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Дэні Кей]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=19th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/19th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045644/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/19th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1983
| [[Файл:Ralph Bellamy still.jpg|100px|alt=Ральф Беламі ў 1971]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Ральф Беламі]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=20th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/20th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821223930/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/20th|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1984
|
! scope=&quot;row&quot; | [[Ігі Вулфінгтан]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=21st – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/21st|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041859/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/21st|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|1985
| [[Файл:Paul Newman - 1958.jpg|100px|alt=Пол Ньюман у 1958]]
! scope=&quot;row&quot; | {{sort|Newman|[[Пол Ньюман]]}}
| {{Сцяг|ЗША}}
| rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref name=&quot;1985 award&quot;&gt;{{cite web|title=22nd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/22nd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821221242/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/22nd|archive-date=2016-08-21}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Файл:Joanne Woodward 1960.JPG|100px|alt=Джаан Вудвард у 1960]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джаан Вудвард]]
| {{Сцяг|ЗША}}
|-
| 1986
| [[Файл:Nanette Fabray - 1950.jpg|100px|alt=Нанет Фабрэй у 1950]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Нанет Фабрэй]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=23rd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/23rd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20161112062035/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/23rd|archive-date=2016-11-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1987
| [[Файл:Red Skelton 1960 rebalance.jpg|100px|alt=Рэд Скелтан у 1960]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Рэд Скелтан]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=24th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/24th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041739/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/24th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1988
| [[Файл:Gene kelly.jpg|100px|alt=Джын Келі ў 1943]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джын Келі]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=25th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/25th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041841/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/25th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1989
| [[Файл:Jack Lemmon - 1968.jpg|100px|alt=Джэк Леман у 1968]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэк Леман]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=26th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/26th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041728/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/26th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1990
| [[Файл:Brock Peters 1961.JPG|100px|alt=Брок Пітэрс у 1961]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Брок Пітэрс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=27th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/27th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041802/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/27th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1991
| [[Файл:Burt Lancaster - publicity 1947.JPG|100px|alt=Берт Ланкастэр у 1947]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Берт Ланкастэр]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=28th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/28th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041824/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/28th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1992
| [[Файл:Audrey Hepburn 1956.jpg|100px|alt=Одры Хепбёрн у 1956]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Одры Хепбёрн]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=29th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/29th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822050018/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/29th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1993
| [[Файл:Fantasy Island Ricardo Montalban (cropped).jpg|100px|alt=Рыкарда Мантальбан (1977)]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Рыкарда Мантальбан]]
| {{Сцяг|Мексіка}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=30th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/30th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041751/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/30th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1994
| [[Файл:George Burns 1961.JPG|100px|alt=Джордж Бёрнс у 1961]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джордж Бёрнс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=31st – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/31st|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041910/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/31st|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1995
| [[Файл:Tell Them Willie Boy Is Here – Robert Redford photo.jpg|100px|alt=Роберт Рэдфард у 1969]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Роберт Рэдфард]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=32nd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/32nd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044101/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/32nd|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1996
| [[Файл:Studio publicity Angela Lansbury.jpg|100px|alt=Анджэла Лэнсберы ў 1950]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Анджэла Лэнсберы]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}&lt;br /&gt;{{Сцяг|ЗША}}&lt;br /&gt;{{Сцяг|Ірландыя}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=33rd – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/33rd|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041355/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/33rd|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1997
| [[Файл:Elizabeth Taylor, late 1950s.jpg|100px|alt=Элізабет Тэйлар у 1956]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Элізабет Тэйлар]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}&lt;br /&gt;{{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=34th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/34th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201031533/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/34th|archive-date=2017-12-01}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1998
| [[Файл:Studio publicity Kirk Douglas.jpg|100px|alt=Кірк Дуглас у 1955]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Кірк Дуглас]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=35th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/35th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041957/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/35th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 1999
| [[Файл:Sidney Poitier 1968.jpg|100px|alt=Сідні Пуацье ў 1968]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Сідні Пуацье]]
| {{Сцяг|Багамы}}&lt;br /&gt;{{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=36th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/36th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170630053347/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/36th|archive-date=2017-06-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|2000
| [[Файл:Ossiedavis.jpg|100px|alt=Осі Дэвіс у 1966]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Осі Дэвіс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| rowspan=&quot;2&quot;|&lt;ref name=&quot;2000 award&quot;&gt;{{cite web|title=37th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/37th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822050156/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/37th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| [[Файл:Ruby Dee - 1972.jpg|100px|alt=Рубі Дзі ў 1972]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Рубі Дзі]]
| {{Сцяг|ЗША}}
|-
| 2001
| [[Файл:Ed Asner - 1985.jpg|100px|alt=Эдвард Аснер у 1985]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Эдвард Аснер]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=38th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/38th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822041422/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/38th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2002
| [[Файл:Clint Eastwood-Rawhide publicity.JPG|100px|alt=Клінт Іствуд у 2010]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Клінт Іствуд]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=39th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/39th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045849/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/39th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2003
| [[Файл:Karl Malden - autographed.jpg|100px|alt=Карл Молдэн у 1950-я гады]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Карл Молдэн]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=40th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/40th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822044144/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/40th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2004
| [[Файл:James Garner Maverick.jpg|100px|alt=Джэймс Гарнер у 1959]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэймс Гарнер]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=41st – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/41st|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822050207/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/41st|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2005
| [[Файл:Shirley Temple 1949.jpg|100px|alt=Шырлі Тэмпл у 1949]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Шырлі Тэмпл]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Shirley Temple Black Honored with Life Achievement Award|url=https://www.sagaftra.org/content/shirley-temple-black-honored-with-life-achievement-award-0|website=SAG-AFTRA|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209023407/https://www.sagaftra.org/content/shirley-temple-black-honored-with-life-achievement-award-0|archive-date=2018-02-09|date=2005-09-12|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2006
| [[Файл:Julie Andrews Park Hyatt, Sydney, Australia 2013.jpg|100px|alt=Джулі Эндрус у 2013]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джулі Эндрус]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=Julie Andrews honored with SAG's lifetime achievement award|url=https://www.nytimes.com/2007/01/29/arts/29iht-web.0130sagandrews.4384314.html|website=[[The New York Times]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209025900/http://www.nytimes.com/2007/01/29/arts/29iht-web.0130sagandrews.4384314.html|archive-date=2018-02-09|date=2007-01-29|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2007
| [[Файл:CharlesDurningMay2008.jpg|100px|alt=Чарльз Дзёрнінг у 2008]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Чарльз Дзёрнінг]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=44th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/44th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20160822045515/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/44th|archive-date=2016-08-22}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2008
| [[Файл:James Earl Jones (8516667383).jpg|100px|alt=Джэймс Эрл Джонс у 2013]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэймс Эрл Джонс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=James Earl Jones Honored with 2008 SAG Life Achievement Award|url=https://www.sagaftra.org/press-releases/october-02-2008/james-earl-jones-honored-with-2008-screen-actors-guild-life-achieveme|website=SAG-AFTRA|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209030016/https://www.sagaftra.org/press-releases/october-02-2008/james-earl-jones-honored-with-2008-screen-actors-guild-life-achieveme|archive-date=2018-02-09|date=2008-10-02|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2009
| [[Файл:Betty White 2010.jpg|100px|alt=Бэці Уайт у 2010]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Бэці Уайт]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Gaita|first1=Paul|title=Betty White to receive SAG Lifetime Achievement Award|url=http://latimesblogs.latimes.com/awards/2009/09/betty-white-to-receive-sag-lifetime-achievement-award.html|website=[[Los Angeles Times]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209025657/http://latimesblogs.latimes.com/awards/2009/09/betty-white-to-receive-sag-lifetime-achievement-award.html|archive-date=2018-02-09|date=2009-09-15|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2010
| [[Файл:Ernest-Borgnine 2004.JPEG|100px|alt=Эрнест Баргнайн у 2004]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Эрнест Баргнайн]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Cina|first1=Mark|title=SAG Awards 2011: Tearful Ernest Borgnine Receives Life Achievement Award|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/sag-awards-2011-tearful-ernest-94497|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209030202/https://www.hollywoodreporter.com/news/sag-awards-2011-tearful-ernest-94497|archive-date=2018-02-09|date=2011-01-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011
| [[Файл:Mary Tyler Moore rework.jpg|100px|alt=Мэры Тайлер Мур у 2011]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Мэры Тайлер Мур]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=48th – SAG Awards|url=https://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/48th|website=[[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]|publisher=SAG-AFTRA|access-date=2018-01-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819103109/http://www.sagawards.org/awards/life-achievement-award-recipient/48th|archive-date=2017-08-19}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2012
| [[Файл:Dick Van Dyke by Gage Skidmore.jpg|100px|alt=Дзік Ван Дайк у 2007]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Дзік Ван Дайк]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Lang|first1=Brent|title=Dick Van Dyke to Receive SAG Lifetime Achievement Award|url=https://www.thewrap.com/dick-van-dyke-receive-sag-lifetime-achievement-award-52826/|website=TheWrap|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209030533/https://www.thewrap.com/dick-van-dyke-receive-sag-lifetime-achievement-award-52826/|archive-date=2018-02-09|date=2012-08-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2013
| [[Файл:Rita Moreno 2014.jpg|100px|alt=Рыта Марэна in 2011]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Рыта Марэна]]
| {{Сцяг|Пуэрта-Рыка}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|title=SAG Awards 2014: Rita Moreno receives lifetime award, drops F-bomb|url=https://www.cbsnews.com/news/sag-awards-2014-rita-moreno-receives-lifetime-award-drops-f-bomb/|website=CBS News|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209030909/https://www.cbsnews.com/news/sag-awards-2014-rita-moreno-receives-lifetime-award-drops-f-bomb/|archive-date=2018-02-09|date=2014-01-18|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014
| [[Файл:Debbie Reynolds.jpg|100px|alt=Дэбі Рэйнальдс ў 1987]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Дэбі Рэйнальдс]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=McSpadden|first1=Kevin|title=Debbie Reynolds Wins the SAG Lifetime Achievement Award|url=http://time.com/3681987/debbie-reynolds-sag-lifetime-achievement-award/|website=[[Time]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209023708/http://time.com/3681987/debbie-reynolds-sag-lifetime-achievement-award/|archive-date=2018-02-09|date=2015-01-26|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2015
| [[Файл:Carol Burnett 2014.jpg|100px|alt=Кэрал Бёрнет у 2014]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Кэрал Бёрнет]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Strause|first1=Jackie|title=SAG Awards: Carol Burnett Accepts Life Achievement Award From Tina Fey, Amy Poehler|url=https://www.hollywoodreporter.com/news/carol-burnett-receives-sag-life-860589|website=[[The Hollywood Reporter]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209025022/https://www.hollywoodreporter.com/news/carol-burnett-receives-sag-life-860589|archive-date=2018-02-09|date=2016-01-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2016
| [[Файл:Lily Tomlin 2014.jpg|100px|alt=Лілі Томлін у 2014]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Лілі Томлін]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=McNary|first1=Dave|title=Lily Tomlin to Receive SAG Life Achievement Award|url=https://variety.com/2016/film/awards/lily-tomlin-sag-lifetime-achievement-1201830410/|website=[[Variety]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209023605/http://variety.com/2016/film/awards/lily-tomlin-sag-lifetime-achievement-1201830410/|archive-date=2018-02-09|date=2016-08-04|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2017
| [[Файл:Morgan Freeman Deauville 2018.jpg|100px|alt=Морган Фрымэн у 2016]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Морган Фрымэн]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web|last1=McNary|first1=Dave|title=Morgan Freeman to Receive SAG Life Achievement Award|url=https://variety.com/2017/film/awards/morgan-freeman-wins-sag-achievement-award-1202535307/|website=[[Variety]]|access-date=2018-02-09|archive-url=https://archive.today/20180209023010/http://variety.com/2017/film/awards/morgan-freeman-wins-sag-achievement-award-1202535307/|archive-date=2018-02-09|date=2017-08-22|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2018
| [[Файл:Alan Alda 2015.jpg|100px|alt=Алан Алда ў 2014]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Алан Алда]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |last1=McNary |first1=Dave |title=Alan Alda to Receive SAG Life Achievement Award |url=https://variety.com/2018/film/news/alan-alda-sag-life-achievement-award-1202968585/ |website=Variety |access-date=2018-10-04 |date=2018-10-04}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2019
| [[Файл:Robert De Niro Cannes 2016.jpg|100px|alt=Роберт Дэ Ніра ў 2016]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Роберт Дэ Ніра]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Robert De Niro to Be Honored with 2019 SAG Life Achievement Award |url=https://www.sagawards.org/media/news/releases/robert-de-niro-be-honored-2019-sag-life-achievement-award |website=SAG Awards |access-date=2019-12-29 |date=2019-11-12}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2020
! scope=&quot;row&quot; colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;| Не прысуджалася (з-за [[Пандэмія COVID-19|пандэміі COVID-19]])
|&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Robb |first1=David |title=No Life Achievement Award At Upcoming SAG Awards For First Time In 40 Years |url=https://deadline.com/2021/03/sag-awards-2021-no-life-achievement-honor-first-time-in-40-years-1234720868/ |website=Deadline |publisher=Deadline Hollywood |access-date=2021-11-19| date=2021-03-24}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2021
| [[Файл:Helen Mirren-2208 (cropped).jpg|100px|alt=Хелен Мірэн у 2020]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Хелен Мірэн]]
| {{Сцяг|Вялікабрытанія}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Schneider |first1=Michael |title=Helen Mirren to Receive the 2021 SAG Life Achievement Award |url=https://variety.com/2021/film/news/helen-mirren-sag-awards-life-achievement-2021-1235114925/ |website=[[Variety]] |date=2021-11-18 |access-date=2021-11-20}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2022
| [[Файл:Sally Field (11205) (cropped).jpg|100px|alt=Салі Філд у 2018]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Салі Філд]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Sally Field To Receive 2023 SAG Life Achievement Award |date=2023-01-17 |website=Deadline Hollywood |archive-url=https://web.archive.org/web/20230228180734/https://deadline.com/2023/01/sally-field-2023-sag-life-achievement-award-1235224389/ |archive-date=2023-02-28 |url-status=live |url=https://deadline.com/2023/01/sally-field-2023-sag-life-achievement-award-1235224389/}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2023
| [[Файл:Barbra Streisand with Francis Collins and Anthony Fauci (27806589237) (cropped).jpg|alt=Барбра Стрэйзанд|137x137px]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Барбра Стрэйзанд]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |date=2023-12-14 |title=Barbra Streisand to be honored with the 2023 SAG Life Achievement Award |url=https://www.sagaftra.org/barbra-streisand-be-honored-2023-sag-life-achievement-award |website=SAG-AFTRA}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2024
| [[Файл:Jane Fonda Cannes 2015.jpg|100px|alt=Джэйн Фонда ў 2025 годзе]]
! scope=&quot;row&quot; | [[Джэйн Фонда]]
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/jane-fonda-sag-life-achievement-award-1236033885/ |title=Jane Fonda to Receive 2024 SAG Life Achievement Award |last=Verhoeven |first=Beatrice |work=[[The Hollywood Reporter]] |date=2024-10-17 |access-date=2024-10-18}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2025
| [[Файл:Harrison Ford - Televerse 2025-02.jpg|alt=Харысан Форд у 2025|125x125пкс]]
! scope=&quot;row&quot; | {{sort|Ford|[[Харысан Форд]]}}
| {{Сцяг|ЗША}}
| &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://variety.com/2025/film/awards/harrison-ford-sag-aftra-life-achievement-award-star-wars-indiana-jones-1236611899/ |title=Harrison Ford to Receive 2026 SAG-AFTRA Life Achievement Award |last=Lang |first=Brent |website=[[Variety (magazine)|Variety]] |date=2025-12-18 |access-date==2025-12-18}}&lt;/ref&gt;

|}

== Зноскі ==
{{reflist}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША}}

[[Катэгорыя:Лаўрэаты прэміі Гільдыі кінаакцёраў ЗША за ўклад у кінематограф|*]]
[[Катэгорыя:Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША]]</text>
      <sha1>4bczyej3rghd598chi71412fsjoqjgk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Звальненне Сэма Альтмана з OpenAI</title>
    <ns>0</ns>
    <id>761112</id>
    <revision>
      <id>5120576</id>
      <parentid>5112118</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:51:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pabojnia</username>
        <id>135280</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */</comment>
      <origin>5120576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29646" sha1="aotrc7xe2toyeb0o4c7yvpo860ejxay" xml:space="preserve">[[Файл:Sam_Altman_CropEdit_James_Tamim.jpg|міні|Сэм Альтман у 2019 годзе.]]
17 лістапада 2023 года савет дырэктараў «[[OpenAI]]» адхіліў ад пасады сузаснавальніка і генеральнага дырэктара {{Не перакладзена 5|Сэм Альтман|Сэма Альтмана|ru|Олтмен, Сэм}}, заявіўшы, што не давярае яго кіраўніцтву.

Праз прыкладна 107 гадзін, пад ціскам з боку інвестараў і пагрозы масавага звальнення супрацоўнікаў, «OpenAI» абвясціла аб дасягненні прынцыповага пагаднення аб вяртанні Альтмана на пасаду генеральнага дырэктара з рэарганізаваным саветам дырэктараў некамерцыйнай арганізацыі&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2023/11/22/technology/how-sam-altman-returned-openai.html|title=Five Days of Chaos: How Sam Altman Returned to OpenAI - The New York Times|website=web.archive.org|date=2023-11-24|access-date=2023-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231124002855/https://www.nytimes.com/2023/11/22/technology/how-sam-altman-returned-openai.html|archivedate=24 лістапада 2023|url-status=}}&lt;/ref&gt;, якая кантралюе дзейнасць камерцыйнай кампаніі. Абвяшчэнне аб вяртанні Альтмана стала чацвёртай зменай генеральнага дырэктара за 4,5 дня&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/technology/2023/nov/22/sam-altman-openai-ceo-return-board-chatgpt Sam Altman to return as CEO of OpenAI | OpenAI | The Guardian]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;автоссылка1&quot; /&gt;.

== Перадгісторыя ==

=== Open AI ===
{{Асноўны артыкул|[[OpenAI|OpenAI]]}}
«OpenAI» была заснавана ў снежні [[2015]] года як [[некамерцыйная арганізацыя]], мэтай якой было правядзенне даследаванняў у галіне [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]] для паляпшэння жыцця чалавецтва&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=https://slate.com/technology/2023/11/sam-altman-fired-openai-mira-murati.html|аўтар=Nitish Pahwa|загаловак=Everything We Know About OpenAI’s Shocking Ouster of Sam Altman|год=2023-11-17|мова=en-US|выданне=Slate|issn=1091-2339}}&lt;/ref&gt;. Сярод яе заснавальнікаў былі [[Ілан Маск]], Сэм Альтман, Грэг Брокман і камп’ютарны навуковец Ілля Суцкевер.

У 2019 годзе, аддзяліўшыся ад Маска і сутыкнуўшыся з неабходнасцю сабраць грошы на дарагія вылічальныя магутнасці, «OpenAI» стварыла камерцыйнае падраздзяленне, якое атрымала інвестыцыі ад «[[Microsoft]]» у выглядзе мільярда долараў наяўнымі і камп'ютарных крэдытаў. Камерцыйнае падраздзяленне падпарадкоўвалася Савету дырэктараў першапачатковай некамерцыйнай арганізацыі&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=https://www.wired.com/story/openai-bizarre-structure-4-people-the-power-to-fire-sam-altman/|аўтар=Paresh Dave|загаловак=How OpenAI’s Bizarre Structure Gave 4 People the Power to Fire Sam Altman|мова=en-US|выданне=Wired|issn=1059-1028}}&lt;/ref&gt;.

30 лістапада 2022 года камерцыйнае падраздзяленне арганізацыі выпусціла чат-бота «[[ChatGPT]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.engadget.com/openai-ceo-sam-altman-ousted-as-board-no-longer-has-confidence-in-his-leadership-204924006.html|title=OpenAI fires CEO Sam Altman as 'board no longer has confidence' in his leadership|website=Engadget|date=2023-11-18|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;, які стаў самым хуткарослым спажывецкім прадуктам у гісторыі, спрыяючы адраджэнню цікавасці да генератыўнага штучнага інтэлекту&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.nbcnews.com/news/us-news/openai-investors-push-bring-altman-back-ceo-one-day-was-ousted-board-rcna125884|title=OpenAI investors push to bring Altman back as CEO one day after he was ousted by board|website=NBC News|date=2023-11-19|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;. Да кастрычніка 2023 года кампанія, паводле наяўных звестак, атрымлівала суму, якая, паводле некаторых ацэнак, перавышае 80 млрд долараў ЗША&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Sam Altman: The extraordinary firing of an AI superstar|url=https://www.bbc.com/news/technology-67461363|date=2023-11-18|access-date=2023-11-27|lang=en-GB}}&lt;/ref&gt;, і збіралася прыносіць 1 млрд долараў ЗША штогадовага даходу&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://abcnews.go.com/Business/sam-altman-steps-role-ceo-openai/story?id=104988104|title=Sam Altman steps down from role as CEO of OpenAI|first=A. B. C.|last=News|website=ABC News|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;.

На момант звальнення Альтмана ў Савет дырэктараў кантралюючай некамерцыйнай арганізацыі ўваходзілі Брокман, які займаў пасаду старшыні, Альтман, Суцкевер, Адам Д’анджэла, выканаўчы дырэктар «Quora», прадпрымальнік Таша Макколі і Хелен тонар, дырэктар па стратэгіі Цэнтра бяспекі і найноўшых тэхналогій.

«OpenAI» наўмысна мае нестандартную арганізацыйную структуру, якая дазваляе пазбягаць кантролю з боку інвестараў. Савет дырэктараў кантралюе некамерцыйную кампанію «OpenAI, Inc.» Некамерцыйная кампанія сама валодае і кантралюе камерцыйную кампанію, якая кантралюе кампанію з абмежаванай прыбыткам «OpenAI Global, LLC», і холдынгавую кампанію, якая належыць супрацоўнікам і іншым інвестарам. Холдынгавая кампанія з’яўляецца мажарытарным уладальнікам «OpenAI Global, LLC»; «Microsoft» валодае мінарытарнай доляй у кампаніі з абмежаванай адказнасцю. Статут «OpenAI», прыняты ў студзені 2016 года, дазваляе большасці членаў савета дырэктараў зрушыць любога дырэктара без папярэдняга папярэджання або афіцыйнага сходу з пісьмовай згоды.

=== Сэм Альтман ===
{{Асноўны артыкул|{{Не перакладзена 5|Сэм Альтман|Сэм Альтман|ru|Олтмен, Сэм}}}}
Сэм Альтман — сузаснавальнік кампаніі «OpenAI», раней — яе генеральны дырэктар; Альтман узначаліў кампанію пасля адстаўкі сустаршыні Ілона Маска ў 2018 годзе. Пры Альтмане «OpenAI» стала камерцыйнай структурай, яму ж прыпісваюць перакананне кіраўніка «Microsoft» Сацьі Надэлы інвеставаць у «OpenAI» 10 млрд долараў наяўнымі і вылічальнымі крэдытамі і ўзначаліў некалькі здзелак па тэндэрнай прапанове, якія ўтрая павялічылі ацэнку кампаніі. Альтман даваў паказанні ў [[Кангрэс Злучаных Штатаў Амерыкі|Кангрэсе ЗША]], крытычна адклікаючыся аб штучным інтэлекце&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.cnn.com/2023/11/17/tech/sam-altman-departs-open-ai/index.html|title=Sam Altman, CEO of ChatGPT parent company Open AI, is out after board found he was ‘not consistently candid’ {{!}} CNN Business|first=Samantha Murphy|last=Kelly|website=CNN|date=2023-11-17|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;, і выступаў на саміце «2023 AI Safety Summit».

Незадоўга да зняцця з пасады Альтман зрабіў некалькі публічных заяў: анонс платформы «GPT-4 Turbo» на канферэнцыі «DevDay» кампаніі «OpenAI» і прыняцце ўдзелу ў канферэнцыі «APEC United States 2023», а таксама выступ на мерапрыемстве, звязаным з «[[Burning Man]]».

== Падзеі перад звальненнем ==
Выхад са складу Савета сузаснавальніка «[[LinkedIn]]» Рыда Хофмана, венчурнага капіталіста Шывона Зіліса і былога прадстаўніка [[Рэспубліканская партыя ЗША|рэспубліканцаў]] Уіла Херда дазволіў астатнім членам савета выключыць Альтмана. На думку Кары Свішэр і «The Wall Street Journal», Суцкевер адыграў важную ролю ў выключэнні Альтмана. Рознагалоссі з нагоды бяспекі штучнага інтэлекту падзялялі супрацоўнікаў да выключэння Альтмана. Рэліз «ChatGPT» выклікаў рознагалоссі паміж «OpenAI» як камерцыйнай кампаніяй, якая не клапоціцца пра бяспеку штучнага інтэлекту, і некамерцыйнай, асцярожна адносіцца да магчымасцяў штучнага інтэлекту; у электронным лісце супрацоўнікаў, адпраўленым у 2019 годзе і атрыманым «The Atlantic», Альтман назваў гэтыя падраздзяленні «''плямёнамі''».

«Reuters» і «The Information» паведамілі, што некаторыя даследчыкі «OpenAI» былі занепакоеныя магчымасцямі новай мадэлі ШІ, над якой працавалі ў кампаніі да звальнення генеральнага дырэктара. Па дадзеных «The Information», мадэль «Q*» была здольная вырашаць матэматычныя задачы, з якімі раней не сутыкалася, што ўяўляла сабой патэнцыйны прарыў у тэхналогіі. Некалькі штатных даследчыкаў напісалі ліст радзе дырэктараў, у якім папярэдзілі аб адкрыцці магутнага штучнага інтэлекту, які, на іх думку, можа пагражаць чалавецтву. Крыніцы спасылаліся на гэты ліст як на адзін з фактараў у доўгім спісе прэтэнзій савета дырэктараў, якія прывялі да звальнення Альтмана, сярод якіх былі асцярогі з нагоды камерцыялізацыі дасягненняў да разумення іх наступстваў. Прадстаўніком «OpenAI» Ліндсі Хелд Болтан ({{Lang-en|Lindsey Held Bolton}}) у сваёй заяве, перададзенай «The Verge», Міра аспрэчыла гэты пункт гледжання, заявіўшы: «''Міра распавяла супрацоўнікам, пра што ішла гаворка ў СМІ, але не стала каментаваць дакладнасць інфармацыі''». Акрамя таго, крыніца, знаёмы з сітуацыяй, паведаміў «The Verge», што Савет дырэктараў ніколі не атрымліваў лісты аб такой наватарскай распрацоўцы, а ход даследаванняў кампаніі не паўплываў на рэзкае звальненне Альтмана.

Да свайго адхілення Альтман шукаў мільярды ў блізкаўсходніх суверэнных фондаў для распрацоўкі чыпа штучнага інтэлекту, каб канкураваць з «[[Nvidia]]», і абхаджваў старшыню «SoftBank» Масаесі Сона для распрацоўкі апаратнага забеспячэння штучнага інтэлекту разам з былым дызайнерам «[[Apple]]» Джоні Айвам. Суцкевер і яго аднадумцы выступілі супраць гэтых намаганняў, расцаніўшы іх як выкарыстанне імя «OpenAI». У кастрычніку 2023 года Альтман скараціў ролю Суцкевера, што ўзмацніла рознагалоссі; Суцкевер паспяхова падаў апеляцыю некалькім членам савета дырэктараў. Свішэр і журналіст «The Verge» Алекс Хіт заявілі, што супрацьдзеянне стратэгіі Альтмана, арыентаванай на атрыманне прыбытку, дасягнула кульмінацыі на канферэнцыі «DevDay», на якой Альтман анансаваў карыстальніцкія асобнікі «[[ChatGPT]]». На думку «Axios», прычынай адхілення стаў рост незадаволенасці і недаверу да Альтмана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.axios.com/2023/11/21/openai-board-thinking-sam-altman|title=What OpenAI's board was thinking when it fired Sam Altman|website=web.archive.org|date=2023-11-21|access-date=2023-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231121230837/https://www.axios.com/2023/11/21/openai-board-thinking-sam-altman|archivedate=21 лістапада 2023|url-status=}}&lt;/ref&gt;.

== Звальненьне ==
17 лістапада 2023 года, прыкладна апоўдні па ціхаакіянскім часе, савет дырэктараў «OpenAI» неадкладна адхіліў Альтмана ад пасады пасля «''дарадчага працэсу разгляду''», замяніўшы яго на дырэктара па тэхналогіях Міру Мураці. У сваім блогу савет дырэктараў паведаміў, што прыйшоў да высновы, што Альтман не быў «''паслядоўна адкрыты ў сваіх паведамленнях''» Адначасова савет дырэктараў абвясціў, што старшыня савета дырэктараў Брокман будзе адхілены ад пасады, але застанецца прэзідэнтам кампаніі, падпарадкоўваючыся новаму генеральнаму дырэктару.

Увечары 16 лістапада Альтман атрымаў ад Суцкевера паведамленне з просьбай прыйсці на сустрэчу апоўдні праз «Google Meet» на наступны дзень. Аб тэме сустрэчы Альтман даведаўся толькі за 30 хвілін да яе пачатку. Суцкевер паведаміў яму аб сваім адхіленні ад пасады за 5—10 хвілін да гэтага падчас «Google Meet» з радай дырэктараў падчас прагляду Гран-пры Лас-Вегаса. Неўзабаве пасля гэтага старшыня савета дырэктараў і прэзідэнт «OpenAI» Брокман быў запрошаны на «Google Meet», каб паведаміць аб зняцці Альтмана і аб сваім уласным выхадзе з савета дырэктараў. Савет дырэктараў публічна абвясціў аб зняцці Альтмана трыццаццю хвілінамі пазней у блогу і на сайце [[X (сацыяльная сетка)|X]], пры гэтым асноўны інвестар «Microsoft» быў апавешчаны толькі за кароткі час. Навіна была падхопленая навінавымі выдавецтвамі па ўсім свеце.

Праз некалькі гадзін пасля адхілення Альтмана Брокман цалкам пакінуў кампанію, да яго далучыліся дырэктар па даследаваннях Якуб Пачоцкі, даследчыкі Аляксандр Мадры і Шымон Сідар.

Прычыны адхілення ад пасады засталіся загадкай, але хутка былі растлумачаны рознагалоссямі паміж Альтманам і членамі савета дырэктараў з нагоды таго, наколькі хутка «OpenAI» павінна камерцыялізаваць свае прадукты ШІ без належных мер засцярогі. Згодна з унутранай службовай запіскаю, накіраванай дырэктарам стратэгіі «OpenAI» Джэйсанам Квонам, падчас абмеркавання з радай дырэктараў высветлілася, што адхіленне Альтмана не было звязанае з «''неправамернымі дзеяннямі''».

На сходзе з супрацоўнікамі ў дзень адхілення Суцкевер выступіў у абарону адхілення і адхіліў абвінавачванні ў варожым паглынанні. Прадстаўнік «OpenAI» папрасіў прысутнічаць былога члена савета дырэктараў Уіла Херда&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2023/11/19/technology/sam-altman-openai-board.html|title=Talks to Bring Sam Altman Back to OpenAI Stretch Through Weekend - The New York Times|website=web.archive.org|date=2023-11-19|access-date=2023-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231119221105/https://www.nytimes.com/2023/11/19/technology/sam-altman-openai-board.html|archivedate=19 лістапада 2023|url-status=}}&lt;/ref&gt;.

== Аднаўленне на пасадзе ==
На працягу некалькіх гадзін пасля гэтай заявы буйныя інвестары «OpenAI» пачалі кампаніі па аднаўленні Альтмана на пасадзе.

Па дадзеных «Bloomberg News», вяртання Альтмана дамагаліся «Microsoft» і «Thrive Capital». Па дадзеных «The Information», да іх далучыліся «Tiger Global Management» і «Sequoia Capital».

На працягу аднаго дня Савет дырэктараў «OpenAI» пачаў перамовы аб аднаўленні Альтмана, хоць у яго былі патрабаванні па кіраванні. Савет дырэктараў у прынцыпе пагадзіўся на адстаўку і вяртанне Альтмана, але прапусціў вызначаны тэрмін&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.theverge.com/2023/11/18/23967199/breaking-openai-board-in-discussions-with-sam-altman-to-return-as-ceo|title=OpenAI board in discussions with Sam Altman to return as CEO|first=Nilay|last=Patel|website=The Verge|date=2023-11-18|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;. Па дадзеных «The Verge», Альтман неадназначна паставіўся да вяртання і будзе дамагацца істотных змен у кампаніі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-us|url=https://arstechnica.com/information-technology/2023/11/breaking-sam-altman-reportedly-in-talks-for-potential-return-as-openai-ceo/|title=Sam Altman reportedly in talks for potential return as OpenAI CEO|first=Benj|last=Edwards|website=Ars Technica|date=2023-11-19|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;, уключаючы замену савета дырэктараў.

Інвестары падрыхтавалі спіс магчымых новых дырэктараў на выпадак выхаду са складу Савета, у тым ліку былога кіраўніка «Salesforce» Брэта Тэйлара&lt;ref&gt;{{Cite news|title=OpenAI Board Urged by Microsoft, Investors to Restore Altman|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-11-18/openai-board-being-pressed-by-some-investors-to-reinstate-altman|website=Bloomberg.com|date=2023-11-18|access-date=2023-11-27|lang=en}}&lt;/ref&gt;. Па словах галоўнага стратэга Джэйсана Квона, «OpenAI» была ўпэўненая, што зможа вярнуць Альтмана, Брокмана і іншых супрацоўнікаў.

19 лістапада Альтман і Брокман з’явіліся ў штаб-кватэры «OpenAI» для правядзення перамоў пры пасярэдніцтве генеральнага дырэктара «Microsoft» Сацьі Надэлы. Па дадзеных «Bloomberg News», Мураці, Квон і галоўны аперацыйны дырэктар Брэд Лайткэп настойвалі на стварэнні новага савета дырэктараў; для аднаўлення Альтмана на пасадзе патрабавалася, каб Савет прызнаў яго невінаватасць.

Меркавалася, што ў новы савет увойдзе Тэйлар, а «Microsoft» таксама спрабавала атрымаць у ім месца.

«The Wall Street Journal» паведаміў, што ў якасці кандыдатаў разглядаліся таксама кіраўнік [[Airbnb]] Браян Чэскі і прадпрымальніца Ларэн Паўэл Джобс. Мураці меў намер зноў наняць Альтмана і Брокмана, абмеркаваўшы гэты крок з Адамам Д’анджэла. «The Verge» паведаміў, што Альтман меў намер вярнуцца ў «OpenAI» пры падтрымцы Суцкевера.

Нечаканым крокам у нядзелю ўвечары, прыкладна праз 60 гадзін пасля першапачатковага выключэння, савет дырэктараў вырашыў прызначыць былога выканаўчага дырэктара «Twitch» Эммета Шыра, звязанага з рухам альтруістаў, выканаўчым дырэктарам «OpenAI» замест таго, каб аднавіць Альтмана. Былы кіраўнік «GitHub» Нэт Фрыдман і кіраўнік «Scale AI» Алекс Ванг адхілілі прапановы Савета дырэктараў заняць гэтую пасаду. Кіраўнік [[Anthropic]] Дарыё Амадэй, які першапачаткова працаваў у «OpenAI», а затым аддзяліўся, адмовіўся весці перамовы аб угодзе, якая магла б прывесці да зліцця двух кампаній.

У адказ «Microsoft» абвясціла, што Альтман пераходзіць у «Microsoft» і ўзначаліць новую групу па даследаванні штучнага інтэлекту, да якой далучыліся Брокман, Пачакі, Сідар і Мэдры.

Шыр заявіў, што адхіленне Альтмана не было звязана з рознагалоссямі з нагоды бяспекі, і ён не пагадзіўся б на гэтую пасаду, калі б савет дырэктараў не падтрымаў камерцыялізацыю. У рамках свайго 30-дзённага плана ён заявіў пра намер пачаць расследаванне прычын адхілення Альтмана.

На наступны дзень у лісце, падпісаным 745 з 770 супрацоўнікаў «OpenAI», прагучала пагроза масавых звальненняў, калі Рада дырэктараў не сыдзе ў адстаўку.

Сярод тых, хто падпісаў ліст, быў і сябра рады дырэктараў Суцкевер, які выйшаў са складу Рады і публічна папрасіў прабачэння за свой удзел у папярэдніх дзеяннях рады.

21 лістапада «OpenAI» абвясціла аб дасягненні прынцыповага пагаднення аб аднаўленні Альтмана на пасадзе разам з Тэйларам, Д’анджэла і эканамістам Лоўрэнсам Самэрсам у часовым савеце дырэктараў, старшынёй якога стаў Тэйлар.

У рамках кампраміснага пагаднення Альтман і Брокман не будуць вяртаць сабе месца ў Савеце дырэктараў. Альтман пагадзіўся на правядзенне ўнутранага расследавання ў дачыненні да яго меркаваных паводзін&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theinformation.com/articles/breaking-sam-altman-to-return-as-openai-ceo|title=Altman Agrees to Internal Investigation Upon Return to OpenAI|website=The Information|access-date=2023-11-27}}&lt;/ref&gt;.

== Заўвагі ==
{{Reflist}}

== Спасылкі ==

* [https://web.archive.org/web/20231124002855/https:/www.nytimes.com/2023/11/22/technology/how-sam-altman-returned-openai.html Five Days of Chaos: How Sam Altman Returned to OpenAI]
* [https://slate.com/technology/2023/11/sam-altman-fired-openai-mira-murati.html Everything We Know About OpenAI’s Shocking Ouster of Sam Altman]
* [https://www.wired.com/story/openai-bizarre-structure-4-people-the-power-to-fire-sam-altman/ How OpenAI’s Bizarre Structure Gave 4 People the Power to Fire Sam Altman]
* [https://www.engadget.com/openai-ceo-sam-altman-ousted-as-board-no-longer-has-confidence-in-his-leadership-204924006.html OpenAI fires CEO Sam Altman as 'board no longer has confidence' in his leadership]
* [https://www.nbcnews.com/news/us-news/openai-investors-push-bring-altman-back-ceo-one-day-was-ousted-board-rcna125884 OpenAI investors push to bring Altman back as CEO one day after he was ousted by board]
* [https://www.bbc.com/news/technology-67461363 Sam Altman: The extraordinary firing of an AI superstar]
* [https://abcnews.go.com/Business/sam-altman-steps-role-ceo-openai/story?id=104988104 Sam Altman steps down from role as CEO of OpenAI]
* [https://www.cnn.com/2023/11/17/tech/sam-altman-departs-open-ai/index.html ChatGPT parent company OpenAI fires CEO Sam Altman]
* [https://web.archive.org/web/20231121230837/https://www.axios.com/2023/11/21/openai-board-thinking-sam-altman What OpenAI's board was thinking]
* [https://web.archive.org/web/20231119221105/https://www.nytimes.com/2023/11/19/technology/sam-altman-openai-board.html Talks to Bring Sam Altman Back to OpenAI Stretch Through Weekend]
* [https://www.theverge.com/2023/11/18/23967199/breaking-openai-board-in-discussions-with-sam-altman-to-return-as-ceo OpenAI board in discussions with Sam Altman to return as CEO]
* [https://arstechnica.com/information-technology/2023/11/breaking-sam-altman-reportedly-in-talks-for-potential-return-as-openai-ceo/ Sam Altman reportedly in talks for potential return as OpenAI CEO]
* [https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-11-18/openai-board-being-pressed-by-some-investors-to-reinstate-altman OpenAI Board Urged by Microsoft, Investors to Restore Altman]
* [https://www.theinformation.com/articles/breaking-sam-altman-to-return-as-openai-ceo Altman Agrees to Internal Investigation Upon Return to OpenAI]
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{ізаляваны артыкул|date=2024-03-14}}

[[Катэгорыя:OpenAI]]</text>
      <sha1>aotrc7xe2toyeb0o4c7yvpo860ejxay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Януш Ладуцька</title>
    <ns>0</ns>
    <id>764983</id>
    <revision>
      <id>5120710</id>
      <parentid>4746821</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T11:32:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1742" sha1="0npa67ckl4n7bjfiocpt6ahe46hpzel" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Ладуцька}}
{{Футбаліст}}
'''Януш Ладуцька''' (нар. {{ДН|3|12|1993}}, [[Мінск]]) — беларускі футбаліст, выступаў на пазіцыях абаронцы і паўабаронцы.

== Біяграфія ==
Пачынаў займацца футболам у школе «Змена», затым перайшоў у структуру мінскага «Дынама». У 2010 годзе дэбютаваў у другой лізе за фарм-клуб мінчан «[[Бяроза-2010]]» і адразу ж адзначыўся забітым голам. Выступаў за футбольныя клубы «Славянін», «Ашмяны», «Узда». Правёў 36 матчаў у першай лізе, забіў 8 мячоў у складзе «[[Ашмяны-БДУФК]]». У сезоне-2021 гуляў ва «Уздзе» ў другой лізе, правёў 11 матчаў, забіў 2 галы. У сезоне-2022 далучыўся да «[[ФК Крумкачы Мінск|Крумкачоў]]», за два сезоны згуляў 44 матчы і набраў 11+2 па сістэме «гол+пас». З сезона-2023 з’яўляецца капітанам каманды&lt;ref&gt;[https://krumkachy.by/2024/03/25/%d1%8f%d0%bd%d1%83%d1%88-%d0%bb%d0%b0%d0%b4%d1%83%d1%86%d1%8c%d0%ba%d0%b0-%d0%b3%d1%83%d0%bb%d0%b5%d1%86-%d0%ba%d1%80%d1%83%d0%bc%d0%ba%d0%b0%d1%87%d0%be%d1%9e-2/ krumkachy.by]&lt;/ref&gt;.

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{DEFAULTSORT:Ладуцька Януш}}
[[Катэгорыя:Ігракі ФК Ашмяны-БДУФК]]
[[Катэгорыя:Ігракі ФК Крумкачы Мінск]]</text>
      <sha1>0npa67ckl4n7bjfiocpt6ahe46hpzel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўраам Бер Доб Лебенсон</title>
    <ns>0</ns>
    <id>777935</id>
    <revision>
      <id>5120488</id>
      <parentid>4902799</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120488</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5647" sha1="3ortnqso8n2hytxaku5j5mxrnkzu0q1" xml:space="preserve">{{Пісьменнік}}
'''Аўраам Бер Доб Лебенсон''', таксама сустракаецца варыянт '''Лебензон''' (каля [[1794]] — [[1878]]) — яўрэйскі паэт і тлумачальнік [[Біблія|Бібліі]].

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў [[Катлоўка|Катлоўцы]], сучасны [[Астравецкі раён]]&lt;ref&gt;Адам Мальдис. [https://www.sb.by/articles/velikolepnye-semerki.html Великолепные семерки] // СБ. Беларусь сегодня, 30 сентября 2008&lt;/ref&gt;.

У дзяцінстве пазбавіўся маці, а таму жыў у свайго дзеда, Ёны Даманскага, які даў унуку традыцыйнае выхаванне. У 1800 г. скончыў курс у яўрэйскім вучылішчы ў [[Міхалішкі|Міхалішках]], але працягваў вывучаць кабалістыку і філасофію рэлігій. Працягнуў адукацыю ў Віленскіх яўрэйскіх вучылішчах і ўжо да ў 11 гадоў праславіўся ў [[Вільня|Вільні]] выбітным [[талмуд]]ыстам. Акрамя чыста яўрэйскіх прадметаў навучання, якія хлопчык засвоіў у дасканаласці, Лебенсон шляхам самаадукацыі вывучаў еўрапейскія мовы і гісторыю, геаграфію, матэматыку і славесныя навукі. Некаторы час захапляўся [[Кабала|Кабалой]] і містыкай. Паводле звычаяў таго часу яго жанілі на 13-м годзе жыцця. Пасля Лебенсон пераехаў у Міхалішкі, дзе жылі яго цесць і цёшча.

У 1808 годзе ён атрымаў месца яўрэйскага духоўнага суддзі ў [[Ашмяны|Ашмянах]] і пачаў вучыць яўрэйскіх дзяцей. Неўзабаве ён павінен быў пакінуць Ашмяны, бо выклікаў недавер мясцовых яўрэяў пашырэннем школьнага курсу, і распачаў выданне Бібліі з Мендэльсонаўскім нямецкім перакладам і ўласнымі каментарамі. У 1848 года Лебенсон быў прызначаны старшым настаўнікам яўрэйскай і халдэйскай моў пры былым Віленскім рабінскім вучылішчы і заставаўся на гэтай пасадзе да 1864 года, калі канчаткова пакінуў школу і прысвяціў сябе выключна навуцы і літаратурнай працы.

== Творчасць ==
Лебенсон пісаў вершы на [[старажытнаяўрэйская мова|старажытнаяўрэйскай мове]].

Першы зборнік яго вершаў з’явіўся ў 1842 годзе. У ім пераважаў лірычны элемент, крытыка сучаснага яму яўрэйства і імкненне да дыдактызму. Вершы, напісаныя на свяшчэннай для свайго народа мове, выклікалі абурэнне многіх рабінаў. У многіх гарадах кніга гэтая была адданая «херэму» ([[анафема|анафеме]]) і ўрачыста спалена. У 1856 годзе ў Вільні выйшла другое выданне вершаў Лебенсона, у 1858 годзе — трэцяе. У тым жа годзе публікуецца «Новае тлумачэнне да некаторых кніг Бібліі», у 1867 — алегарычная драма «Праўда і Вера». Паралельна пісаў артыкулы ў яўрэйскіх газетах. 

Экзэгетычныя працы Лебензона садзейнічалі распаўсюджванню сярод яўрэяў здаровага разумення біблейскага тэксту, яго паэтычнай сілы і прыгажосцяў старажытнаяўрэйскай мовы; яго вершы пасля атрымалі агульнае прызнанне. Яны ажывілі ў асяроддзі прадстаўнікоў народа паміраючую старажытнаяўрэйскую мову. 

== Узнагорды ==
* Дыяментавы пярсцёнак — за малітву з нагоды каранавання імператара [[Аляксандр II|Аляксандра II]].
* Сярэбраны медаль на Станіслаўскай стужцы (1861).

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — Т. 10: Ладенбург — Миддот, стлб. 51—53.
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Русский биографический словарь А. А. Половцова. — Т. 10 (1914): Лабзина — Ляшенко, с. 115—116.

{{ВС}}

{{DEFAULTSORT:Лебенсон Аўраам}}
[[Катэгорыя:Паэты на іўрыце]]
[[Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта]]</text>
      <sha1>3ortnqso8n2hytxaku5j5mxrnkzu0q1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120489</id>
      <parentid>5120488</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:36:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120489</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5644" sha1="lqtijbyf4r9wh7zb3iuglx4mw2qomr5" xml:space="preserve">{{Пісьменнік}}
'''Аўраам Бер Доб Лебенсон''', таксама сустракаецца варыянт '''Лебензон''' ({{ВД-Прэамбула}}) — яўрэйскі паэт і тлумачальнік [[Біблія|Бібліі]].

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў [[Катлоўка|Катлоўцы]], сучасны [[Астравецкі раён]]&lt;ref&gt;Адам Мальдис. [https://www.sb.by/articles/velikolepnye-semerki.html Великолепные семерки] // СБ. Беларусь сегодня, 30 сентября 2008&lt;/ref&gt;.

У дзяцінстве пазбавіўся маці, а таму жыў у свайго дзеда, Ёны Даманскага, які даў унуку традыцыйнае выхаванне. У 1800 г. скончыў курс у яўрэйскім вучылішчы ў [[Міхалішкі|Міхалішках]], але працягваў вывучаць кабалістыку і філасофію рэлігій. Працягнуў адукацыю ў Віленскіх яўрэйскіх вучылішчах і ўжо да ў 11 гадоў праславіўся ў [[Вільня|Вільні]] выбітным [[талмуд]]ыстам. Акрамя чыста яўрэйскіх прадметаў навучання, якія хлопчык засвоіў у дасканаласці, Лебенсон шляхам самаадукацыі вывучаў еўрапейскія мовы і гісторыю, геаграфію, матэматыку і славесныя навукі. Некаторы час захапляўся [[Кабала|Кабалой]] і містыкай. Паводле звычаяў таго часу яго жанілі на 13-м годзе жыцця. Пасля Лебенсон пераехаў у Міхалішкі, дзе жылі яго цесць і цёшча.

У 1808 годзе ён атрымаў месца яўрэйскага духоўнага суддзі ў [[Ашмяны|Ашмянах]] і пачаў вучыць яўрэйскіх дзяцей. Неўзабаве ён павінен быў пакінуць Ашмяны, бо выклікаў недавер мясцовых яўрэяў пашырэннем школьнага курсу, і распачаў выданне Бібліі з Мендэльсонаўскім нямецкім перакладам і ўласнымі каментарамі. У 1848 года Лебенсон быў прызначаны старшым настаўнікам яўрэйскай і халдэйскай моў пры былым Віленскім рабінскім вучылішчы і заставаўся на гэтай пасадзе да 1864 года, калі канчаткова пакінуў школу і прысвяціў сябе выключна навуцы і літаратурнай працы.

== Творчасць ==
Лебенсон пісаў вершы на [[старажытнаяўрэйская мова|старажытнаяўрэйскай мове]].

Першы зборнік яго вершаў з’явіўся ў 1842 годзе. У ім пераважаў лірычны элемент, крытыка сучаснага яму яўрэйства і імкненне да дыдактызму. Вершы, напісаныя на свяшчэннай для свайго народа мове, выклікалі абурэнне многіх рабінаў. У многіх гарадах кніга гэтая была адданая «херэму» ([[анафема|анафеме]]) і ўрачыста спалена. У 1856 годзе ў Вільні выйшла другое выданне вершаў Лебенсона, у 1858 годзе — трэцяе. У тым жа годзе публікуецца «Новае тлумачэнне да некаторых кніг Бібліі», у 1867 — алегарычная драма «Праўда і Вера». Паралельна пісаў артыкулы ў яўрэйскіх газетах. 

Экзэгетычныя працы Лебензона садзейнічалі распаўсюджванню сярод яўрэяў здаровага разумення біблейскага тэксту, яго паэтычнай сілы і прыгажосцяў старажытнаяўрэйскай мовы; яго вершы пасля атрымалі агульнае прызнанне. Яны ажывілі ў асяроддзі прадстаўнікоў народа паміраючую старажытнаяўрэйскую мову. 

== Узнагорды ==
* Дыяментавы пярсцёнак — за малітву з нагоды каранавання імператара [[Аляксандр II|Аляксандра II]].
* Сярэбраны медаль на Станіслаўскай стужцы (1861).

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — Т. 10: Ладенбург — Миддот, стлб. 51—53.
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Русский биографический словарь А. А. Половцова. — Т. 10 (1914): Лабзина — Ляшенко, с. 115—116.

{{ВС}}

{{DEFAULTSORT:Лебенсон Аўраам}}
[[Катэгорыя:Паэты на іўрыце]]
[[Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта]]</text>
      <sha1>lqtijbyf4r9wh7zb3iuglx4mw2qomr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120550</id>
      <parentid>5120489</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5676" sha1="ore26n215jdv1kbri4wao7fwn46tetl" xml:space="preserve">{{Пісьменнік}}
'''Аўраам Бер Доб Лебенсон''', таксама сустракаецца варыянт '''Лебензон''' ({{ВД-Прэамбула}}) — яўрэйскі паэт і тлумачальнік [[Біблія|Бібліі]].

== Біяграфія ==
Нарадзіўся ў [[Катлоўка (Астравецкі раён)|Катлоўцы]], сучасны [[Астравецкі раён]]&lt;ref&gt;Адам Мальдис. [https://www.sb.by/articles/velikolepnye-semerki.html Великолепные семерки] // СБ. Беларусь сегодня, 30 сентября 2008&lt;/ref&gt;.

У дзяцінстве пазбавіўся маці, а таму жыў у свайго дзеда, Ёны Даманскага, які даў унуку традыцыйнае выхаванне. У 1800 г. скончыў курс у яўрэйскім вучылішчы ў [[Міхалішкі|Міхалішках]], але працягваў вывучаць кабалістыку і філасофію рэлігій. Працягнуў адукацыю ў Віленскіх яўрэйскіх вучылішчах і ўжо да ў 11 гадоў праславіўся ў [[Вільня|Вільні]] выбітным [[талмуд]]ыстам. Акрамя чыста яўрэйскіх прадметаў навучання, якія хлопчык засвоіў у дасканаласці, Лебенсон шляхам самаадукацыі вывучаў еўрапейскія мовы і гісторыю, геаграфію, матэматыку і славесныя навукі. Некаторы час захапляўся [[Кабала|Кабалой]] і містыкай. Паводле звычаяў таго часу яго жанілі на 13-м годзе жыцця. Пасля Лебенсон пераехаў у Міхалішкі, дзе жылі яго цесць і цёшча.

У 1808 годзе ён атрымаў месца яўрэйскага духоўнага суддзі ў [[Ашмяны|Ашмянах]] і пачаў вучыць яўрэйскіх дзяцей. Неўзабаве ён павінен быў пакінуць Ашмяны, бо выклікаў недавер мясцовых яўрэяў пашырэннем школьнага курсу, і распачаў выданне Бібліі з Мендэльсонаўскім нямецкім перакладам і ўласнымі каментарамі. У 1848 года Лебенсон быў прызначаны старшым настаўнікам яўрэйскай і халдэйскай моў пры былым Віленскім рабінскім вучылішчы і заставаўся на гэтай пасадзе да 1864 года, калі канчаткова пакінуў школу і прысвяціў сябе выключна навуцы і літаратурнай працы.

== Творчасць ==
Лебенсон пісаў вершы на [[старажытнаяўрэйская мова|старажытнаяўрэйскай мове]].

Першы зборнік яго вершаў з’явіўся ў 1842 годзе. У ім пераважаў лірычны элемент, крытыка сучаснага яму яўрэйства і імкненне да дыдактызму. Вершы, напісаныя на свяшчэннай для свайго народа мове, выклікалі абурэнне многіх рабінаў. У многіх гарадах кніга гэтая была адданая «херэму» ([[анафема|анафеме]]) і ўрачыста спалена. У 1856 годзе ў Вільні выйшла другое выданне вершаў Лебенсона, у 1858 годзе — трэцяе. У тым жа годзе публікуецца «Новае тлумачэнне да некаторых кніг Бібліі», у 1867 — алегарычная драма «Праўда і Вера». Паралельна пісаў артыкулы ў яўрэйскіх газетах. 

Экзэгетычныя працы Лебензона садзейнічалі распаўсюджванню сярод яўрэяў здаровага разумення біблейскага тэксту, яго паэтычнай сілы і прыгажосцяў старажытнаяўрэйскай мовы; яго вершы пасля атрымалі агульнае прызнанне. Яны ажывілі ў асяроддзі прадстаўнікоў народа паміраючую старажытнаяўрэйскую мову. 

== Узнагорды ==
* Дыяментавы пярсцёнак — за малітву з нагоды каранавання імператара [[Аляксандр II|Аляксандра II]].
* Сярэбраны медаль на Станіслаўскай стужцы (1861).

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Еврейская энциклопедия Брокгауза и Ефрона. — Т. 10: Ладенбург — Миддот, стлб. 51—53.
* Лебенсон, Авраам Доб Бер // Русский биографический словарь А. А. Половцова. — Т. 10 (1914): Лабзина — Ляшенко, с. 115—116.

{{ВС}}

{{DEFAULTSORT:Лебенсон Аўраам}}
[[Катэгорыя:Паэты на іўрыце]]
[[Катэгорыя:Паэты паводле алфавіта]]</text>
      <sha1>ore26n215jdv1kbri4wao7fwn46tetl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Папулярныя артыкулы</title>
    <ns>4</ns>
    <id>780455</id>
    <revision>
      <id>5120432</id>
      <parentid>5119711</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>MBHbot</username>
        <id>91410</id>
      </contributor>
      <origin>5120432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191150" sha1="8d3udf6x09guk03fwir2auhe3br01g0" xml:space="preserve">{{popular pages}}{{floating table header}}&lt;center&gt;
{|class=&quot;standard sortable ts-stickytableheader&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
!Артыкул!!Пік!!Медыяна!!Дата піка
|-
|[[-]]||{{formatnum:31307}}||7473||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Галоўная старонка]]||2626||1396||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Сяргей Міхайлавіч Масляк]]||965||7||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Дзень Волі]]||370||10||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Максім Багдановіч]]||294||44||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Другая сусветная вайна]]||247||13||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Аркадзь Куляшоў]]||230||22||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мінскі метрапалітэн]]||229||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кандрат Крапіва]]||223||34||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Францыск Скарына]]||218||29||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Рубінчык]]||210||2||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Карызна]]||195||14||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Дзяржаўны музей гісторыі тэатральнай і музычнай культуры Рэспублікі Беларусь]]||181||0||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Спакойнага шчасця не зычу нікому]]||168||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Славакія]]||166||4||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Георгій Якаўлевіч Галенчанка]]||165||2||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Міжнародны жаночы дзень]]||163||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)]]||162||14||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Алесь Разанаў]]||161||37||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Янка Купала]]||161||51||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Міхась Башлакоў]]||153||12||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Максім Гарэцкі]]||149||30||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Алі Хаменеі]]||146||5||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Нутрыя]]||145||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Рыгор Барадулін]]||143||26||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Якуб Колас]]||141||31||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Скланенне назоўнікаў у беларускай мове]]||133||11||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Польская нацыянал-дэмакратыя]]||131||17||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Будслаў]]||128||2||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Магіла льва (паэма)]]||125||11||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Летнія Алімпійскія гульні 2012]]||124||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чарнобыльская катастрофа]]||121||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Максім Танк]]||120||20||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Васіль Ісакавіч Талаш]]||112||7||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Міхайлавіч Гарбаценка]]||108||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Беларуская Народная Рэспубліка]]||107||18||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Анастасія Мікалаеўна Каласоўская]]||106||2||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Аляксей Дудараў]]||105||13||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Георгій Марчук]]||103||12||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Мінскі дзяржаўны аўтамеханічны каледж імя М. С. Высоцкага]]||103||1||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Kufar.by]]||102||39||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Адольф Гітлер]]||102||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пустальга звычайная]]||100||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Спражэнне]]||99||2||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Павел Аляксандравіч Харланчук]]||98||7||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Кузьма Чорны]]||97||26||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Вейшнорыя]]||95||9||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Хатынь]]||95||8||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Сонечная сістэма]]||94||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Neuro Dubel]]||93||2||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Рагнеда Рагвалодаўна]]||93||8||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Аблога Сараева]]||91||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кім Філбі]]||91||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Францішак Багушэвіч]]||91||23||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Дняпро]]||90||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Георгіевіч Мулявін]]||90||6||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Інстытут эксперыментальнай батанікі імя В. Ф. Купрэвіча НАН Беларусі]]||89||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бялград]]||88||4||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Мікола Іванавіч Ермаловіч]]||88||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Зваротнасць дзеяслова]]||87||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч]]||87||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Хвароба Альцгеймера]]||86||11||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[25 сакавіка]]||85||2||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Hair Peace Salon]]||85||2||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Індаеўрапейскія мовы]]||85||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Пратэсты ў падтрымку Аляксея Навальнага (2021)]]||85||12||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Караткевіч]]||85||40||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Публій Карнелій Тацыт]]||84||24||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[ФК Джэноа]]||83||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны алімпійскі камітэт Рэспублікі Беларусь]]||82||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[297]]||81||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Мая Бесядзь]]||81||3||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Секс]]||81||11||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чырвоная кніга Рэспублікі Беларусь]]||81||6||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[S.T.A.L.K.E.R.: Shadow of Chernobyl]]||80||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Літуанізм]]||80||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Андора]]||79||5||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Фрыцьёф Нансен]]||79||23||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Хвоя]]||79||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ігар Васільевіч Ляшэнка]]||77||3||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Кніганошы]]||76||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вольга Славаміраўна Бондарава]]||74||4||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Міжнародны саюз тэарэтычнай і прыкладной хіміі]]||74||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Be Free]]||72||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Загляне сонца і ў наша аконца]]||72||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Філіпіны]]||72||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ханкэнды]]||72||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Аляксей I Камнін]]||71||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Васіль Быкаў]]||71||31||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Беларусь]]||70||53||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Францішак Рамейка]]||70||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Кацярына Эдуардаўна Каланчук-Ваданосава]]||69||7||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Руаль Амундсен]]||69||20||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[8 сакавіка]]||68||2||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Грунвальдская бітва]]||68||6||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Удар па школе ў Мінабе]]||68||3||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[28 студзеня]]||67||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[1704]]||66||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[19 жніўня]]||66||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[American McGee’s Alice]]||66||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Галандцы]]||66||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Хэдэр Грэм]]||66||66||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Інданезія]]||65||20||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бадэн-Вюртэмберг]]||65||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Ясакар]]||65||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[M8L8TH]]||64||19||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Густаў Малер]]||64||15||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Моталь]]||64||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Расійскае ўварванне ў Крым]]||64||17||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс беларускіх імён]]||64||44||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Эрыдан (сузор’е)]]||64||2||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Янка Брыль]]||64||18||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Канстанцінавіч Гаравец]]||63||8||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Канстытуцыя Беларусі]]||63||2||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Салонікі]]||63||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вільня наша]]||62||13||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Джэрэмі Рэнер]]||62||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лос-Анджэлес]]||62||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[3 снежня]]||61||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Open Space]]||61||4||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Група савецкіх ваенных спецыялістаў у Анголе]]||61||3||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Казімір IV Ягелончык]]||61||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Марцін Кухта]]||61||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка]]||61||14||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Давід Сарноў]]||60||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Мікалаевіч Шыцік]]||60||9||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Чак Норыс]]||60||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[17 снежня]]||59||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[2015]]||59||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Аперацыя «Баграціён»]]||59||6||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Аўгусцін Аўрэлій]]||59||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дзіцячы конкурс песні Еўрабачанне 2013]]||59||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Моладзевы блок]]||59||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Прыметнік]]||59||22||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ульянаўск]]||59||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юры Туронак]]||59||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Янот-паласкун]]||59||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[1268]]||58||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[2 мая]]||58||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[RT]]||58||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Амазонскі ламанцін]]||58||10||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Габрыэль Пшаздзецкі]]||58||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кірыякі]]||58||58||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Манга (мастацтва)]]||58||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Паўліна Вінцэнтаўна Мядзёлка]]||58||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Серабро]]||58||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1196]]||57||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[153]]||57||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[M1 Abrams]]||57||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Каньскаволя]]||57||2||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Конкурс песні Еўрабачанне 2013]]||57||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны Дывізіён Малдовы 2017]]||57||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Трайпл]]||57||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[206]]||56||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ворлікі звычайныя]]||56||4||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Жан-Клод Ван Дам]]||56||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Кіеўская Русь]]||56||3||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Ляхавіцкі раён]]||56||2||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Марыя Складоўская-Кюры]]||56||3||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Раман Паланскі]]||56||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Рэнэ Зелвегер]]||56||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Васільевіч Гніламёдаў]]||56||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Хвоя звычайная]]||56||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Шатландыя]]||56||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Экалогія]]||56||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[.xxx]]||55||22||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[C/1995 O1 (Хейла — Бопа)]]||55||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Hello (песня Адэлі)]]||55||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Абуджа]]||55||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Ларын]]||55||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Леанід Сямёнавіч Мальцаў]]||55||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мсціслаў]]||55||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Міжземнае мора]]||55||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мілан Кучан]]||55||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Пімен Панчанка]]||55||13||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анжэ]]||54||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Гомельскія рысі (баскетбольны клуб)]]||54||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Беларусі]]||54||6||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Ефрасіння Полацкая]]||54||14||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[ЖФК Зорка-БДУ]]||54||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Рыгоравіч Баразна]]||54||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Новы агульны каталог]]||54||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Стаўбцоўскі раён]]||54||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1199]]||53||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1493]]||53||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Mine (песня Тэйлар Свіфт)]]||53||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Блажэ Конескі]]||53||0||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Брэмен (федэральная зямля)]]||53||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валожын]]||53||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Генадзь Мікалаевіч Сагановіч]]||53||2||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Дэвід Гілберт]]||53||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Калоднае]]||53||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Партызанская вайна]]||53||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Перыядычная сістэма элементаў]]||53||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чэмпіянат свету па футболе 2022]]||53||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шон Пен]]||53||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[1025]]||52||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1854]]||52||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[618]]||52||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Альфрэд Нобель]]||52||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларуская мова]]||52||33||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Благавешчанне (народнае свята)]]||52||2||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Вялікія даныя]]||52||0||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Даброціна]]||52||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Джэніс Джоплін]]||52||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Маджтаба Хаменеі]]||52||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Марыя Твардоўская]]||52||3||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Менла-Парк (Каліфорнія)]]||52||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Метрапалітэн Сан-Паўлу]]||52||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Омская вобласць]]||52||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сербская мова]]||52||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сцюарт Бінэм]]||52||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяроў (горад)]]||52||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Эрнан Картэс]]||52||7||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[1984]]||51||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Андрэй Аляксандравіч Радаман]]||51||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Арменія]]||51||4||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Васіль Феафілавіч Купрэвіч]]||51||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Ганна Кацярына Радзівіл]]||51||3||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Германія]]||51||8||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзяржава Сасанідаў]]||51||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Зміцер Дашкевіч]]||51||2||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Лагойск]]||51||5||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мікалаевіч Шыпаў]]||51||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Рысь звычайная]]||51||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чорная смерць]]||51||8||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Энергетыка Беларусі]]||51||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Юлія Аляксееўна Апанасовіч]]||51||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Юрый Аляксандравіч Чыж]]||51||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[31 снежня]]||50||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Ізраіль]]||50||15||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анатоль Паўлавіч Кудравец]]||50||7||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вялікабрытанія]]||50||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Казлоўскі]]||50||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Свята-Духаў кафедральны сабор і кляштар бернардзінак]]||50||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Эжэн Дэлакруа]]||50||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[LiveJournal]]||49||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[VSK-100]]||49||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Індыгірка]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Адэля з Устроні]]||49||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларусы Чэхіі]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Генрых VIII]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кальварыйскія могілкі]]||49||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нанатэхналогія]]||49||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Стэнлі (Фалклендскія астравы)]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Дубоўка]]||49||8||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Усэйн Болт]]||49||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Цыгарэта]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Энгельс (горад)]]||49||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юліян Янавіч Лапіцкі]]||49||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[990]]||48||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Android]]||48||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[FS Lublin]]||48||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Беларускі нацыянальны касцюм]]||48||10||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Гістарычны факультэт БрДУ імя А. С. Пушкіна]]||48||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дзін Цзюньхуэй]]||48||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Жлобінскі раён]]||48||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Канарскія астравы]]||48||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Макс Планк]]||48||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мінск]]||48||29||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Платон Раманавіч Галавач]]||48||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Тадэвуш Касцюшка]]||48||22||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1991]]||47||5||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Бакінскі метрапалітэн]]||47||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Балівія]]||47||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларускі арабскі алфавіт]]||47||8||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Белсат]]||47||19||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Будынак парламента Японіі]]||47||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Васіль Зуёнак]]||47||7||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Вясновыя карагоды ў Пінкавічах]]||47||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Віталь Вольскі]]||47||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Даніэле Дэ Росі]]||47||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Жан-Поль Сартр]]||47||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Зінаіда Якаўлеўна Мажэйка]]||47||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Канстанцінавіч]]||47||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Латышская мова]]||47||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Насос (сузор’е)]]||47||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ніжняудзінск]]||47||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Піліп Андрэевіч Іваноў]]||47||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Рэй Брэдберы]]||47||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[.id]]||46||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1126]]||46||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1678]]||46||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[16 снежня]]||46||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[1976]]||46||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[27 чэрвеня]]||46||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[ABBA]]||46||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый]]||46||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў]]||46||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Драч]]||46||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Зеленалужская лінія]]||46||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Знакі паштовай аплаты Украіны (2012)]]||46||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кевін дэ Бройнэ]]||46||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мікалай Іванавіч Дзямідаў]]||46||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мінск-1 (аэрапорт)]]||46||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Рэзэкнэ]]||46||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сахара]]||46||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сядзіба Ваньковічаў (Мінск)]]||46||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Іванавіч Дубавец]]||46||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Тэнесі]]||46||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1380]]||45||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1767]]||45||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[1988]]||45||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[1996]]||45||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[617]]||45||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Ільіч Лізюкоў]]||45||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Ягелончык]]||45||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Паўлавіч Худык]]||45||2||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Аперацыя «Арго»]]||45||5||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Біл Клінтан]]||45||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Білібіна]]||45||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вайскова-дыпламатычная місія БНР у Латвіі і Эстоніі]]||45||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Грэнландыя]]||45||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Васілевіч Вераніцын]]||45||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кокнэсэ]]||45||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Напалеон Феліксавіч Яленскі]]||45||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Пратэсты ў Казахстане (2022)]]||45||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сцвіга]]||45||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Франсуа Аланд]]||45||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цэліна Шыманоўская]]||45||1||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Чэрвеньскі раён]]||45||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Штучны інтэлект]]||45||4||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[1102]]||44||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[19 красавіка]]||44||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[7 мая]]||44||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Otto Dix]]||44||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Іосіф Іосіфавіч Жыновіч]]||44||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Алаіза Пашкевіч]]||44||20||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Армяне]]||44||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Брашоў]]||44||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вайна ў Харватыі]]||44||10||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валожынскі ешыбот]]||44||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Сяргеевіч Заслонаў]]||44||4||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Кураслеп лясны]]||44||4||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Лунцік і яго сябры]]||44||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Марат Іванавіч Казей]]||44||6||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Восіпавіч Каяловіч]]||44||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Польска-савецкая вайна]]||44||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Проня]]||44||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Саламон]]||44||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Страча]]||44||1||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Усходняя Літва]]||44||3||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Эліза Ажэшка]]||44||7||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Уладзіміравіч Зінгман]]||43||2||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Алірэза Арафі]]||43||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Аўрэліян]]||43||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларуская Народная Рэспубліка 1918—1920 гг.: ля вытокаў беларускай дзяржаўнасці]]||43||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Віленская беларуская гімназія]]||43||5||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Вішнева (Валожынскі раён)]]||43||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гарадзішча на Менцы]]||43||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дапаможная паліцыя]]||43||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Клод Сімон]]||43||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Людвіг Вітгенштэйн]]||43||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Марк Залманавіч Фрэйдзін]]||43||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Марс]]||43||8||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Масонства]]||43||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мікалай II (імператар расійскі)]]||43||12||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Нараўлянская сядзіба]]||43||2||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Сноў]]||43||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Спіс памерлых у 2026 годзе]]||43||14||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Тэрытарыяльная спрэчка за Заходняе Палессе (1939)]]||43||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Швейцарыя]]||43||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юрый Мікалаевіч Горлаў]]||43||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1951]]||42||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1964]]||42||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[2020 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва]]||42||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[731]]||42||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[EeOneGuy]]||42||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Антанас Смятона]]||42||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Антон Іванавіч Дзянікін]]||42||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Біялагічны від]]||42||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Варшаўскі метрапалітэн]]||42||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вянок (зборнік)]]||42||5||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Галіна Патаева]]||42||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Джэймс Прэскат Джоўль]]||42||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дрыгавічы]]||42||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Казахстан]]||42||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Людовік VII Малады]]||42||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны інстытут сардэчна-сасудзістай хірургіі імя М. М. Амосава АМН Украіны]]||42||42||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Патрон]]||42||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Рада Беларускай Народнай Рэспублікі]]||42||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сааранбай Жаэнбекаў]]||42||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Спіс Папаў Рымскіх і антыпапаў]]||42||12||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Туберкулёз]]||42||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Уваравічы]]||42||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Уладзіміравіч Пуцін]]||42||15||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Яраслаў Аляксандравіч Еўдакімаў]]||42||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[.bi]]||41||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1312]]||41||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1786]]||41||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1989]]||41||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[27 снежня]]||41||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[937]]||41||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ізяславічы Полацкія]]||41||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Альберт Эйнштэйн]]||41||13||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Альтаміра (пячора)]]||41||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беспарадкі ў Вялікабрытаніі (2024)]]||41||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вуліца Леніна (Мінск)]]||41||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дзям’янкі]]||41||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Дэпартамент паліцыі міністэрства ўнутраных спраў Літоўскай Рэспублікі]]||41||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Аўдзеевіч Смоўскі]]||41||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Крышталяоптыка]]||41||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Марыя Віцебская]]||41||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Ніл Гілевіч]]||41||14||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Росіца (вёска)]]||41||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Таропа]]||41||1||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Філіп II Македонскі]]||41||4||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[10 кастрычніка]]||40||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Tube.by]]||40||14||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Іран]]||40||8||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алесь Бяляцкі]]||40||5||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Аляксей Іванавіч Сабалеўскі]]||40||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Беларуская дзяржаўная акадэмія музыкі]]||40||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Брэндан Флаўэрс]]||40||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Віленскія вербы]]||40||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Генрых Вацлававіч Далідовіч]]||40||6||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Жан-Луі Гасэ]]||40||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Зямля]]||40||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Каменная Горка (станцыя метро)]]||40||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Масуд Пезешкіян]]||40||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Наступленне на Трыпалі (2019—2020)]]||40||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Праванс — Альпы — Лазурны Бераг]]||40||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Рэч Паспалітая]]||40||9||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Спіс дзікарослых раслін Беларусі]]||40||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сяргей Міхайлавіч Балановіч]]||40||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Фарысеі]]||40||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цім Бернерс-Лі]]||40||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шчыльнасць]]||40||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ягайла]]||40||11||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[7 снежня]]||39||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[V стагоддзе]]||39||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Баранавічы]]||39||5||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Візантыя]]||39||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Грузавы аўтамабіль]]||39||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Грэм, Хэдэр]]||39||39||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Дукорскі маёнтак]]||39||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дэвід Сушэ]]||39||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Змітрок Бядуля]]||39||17||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Касцёл Святога Яна Хрысціцеля (Камаі)]]||39||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лемнас]]||39||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Лешак Энгелькінг]]||39||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Малдаване]]||39||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мастурбацыя]]||39||14||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мілаград]]||39||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Мінерал]]||39||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нароўля]]||39||13||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Павел VI]]||39||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Уладзіміравіч Карызна]]||39||2||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[ФК Шахцёр Салігорск]]||39||2||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Шарль Бадлер]]||39||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]]||39||11||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1395]]||38||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1929]]||38||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[308 да н.э.]]||38||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[National Geographic Traveller]]||38||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[PlayStation 5]]||38||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Ісус Хрыстос]]||38||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Англійская Вікіпедыя]]||38||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Артур Вольскі]]||38||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларускае падраздзяленне спецыяльнага прызначэння «1514»]]||38||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Данжон]]||38||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джо Кокер]]||38||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзюсі]]||38||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Карльстад]]||38||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Кваліфікацыя да чэмпіянату свету па снукеры 2015]]||38||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лаймэн Фрэнк Баум]]||38||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Лань (рака)]]||38||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Левіяфан (фільм, 2014)]]||38||38||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Маляўшчына (Мінск)]]||38||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Марсель]]||38||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мінай Піліпавіч Шмыроў]]||38||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Праспект Машэрава (Брэст)]]||38||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Расія]]||38||21||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Раёны Украіны]]||38||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Слонім]]||38||8||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Корбан]]||38||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Хутка-смачна]]||38||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Чамара]]||38||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Якаў Львовіч Каламінскі]]||38||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[738]]||37||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Іван Андрэевіч Берман]]||37||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ігуана звычайная]]||37||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ігуменскі павет]]||37||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Інданезійская акупацыя Усходняга Тымора]]||37||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алег Сяргеевіч Гайдукевіч]]||37||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Іванавіч Маркевіч]]||37||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Беларуская краёвая абарона]]||37||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Брусель]]||37||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Гарады Беларусі]]||37||10||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Грунвальдская бітва (карціна)]]||37||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Дзень беларускага пісьменства]]||37||5||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Лінчэпінг]]||37||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Майкл Джэксан]]||37||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мост]]||37||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Наготкі]]||37||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Петразаводск]]||37||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сексуальныя пазіцыі]]||37||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч]]||37||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Трэцяя Устаўная грамата]]||37||2||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Яўрэйская аўтаномная вобласць]]||37||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[2019]]||36||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[21vek.by]]||36||9||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Champion of Champions 1978 (снукер)]]||36||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Абчугскі сельсавет]]||36||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Іосіфавіч Фядута]]||36||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анатоль Пятровіч Лапо]]||36||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Іванавіч Александровіч]]||36||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Іванавіч Швед]]||36||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Антон Неманцэвіч]]||36||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Астат]]||36||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Войска Вялікага Княства Літоўскага]]||36||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вялікае Княства Літоўскае]]||36||17||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вялікія Лукі]]||36||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Відкун Квіслінг]]||36||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Генацыд у Руандзе]]||36||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Герман фон Зальца]]||36||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дзяцькава]]||36||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Зміцер Колас]]||36||5||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Канклаў]]||36||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Кацярына I (імператрыца расійская)]]||36||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Лівія]]||36||4||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Маладзечна]]||36||9||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Мікалай Генадзевіч Снапкоў]]||36||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мікеле Андрэола]]||36||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Мікраскоп]]||36||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Назоўнік]]||36||8||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Насельніцтва Беларусі]]||36||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Насякомыя]]||36||11||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Новая зямля (паэма)]]||36||11||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Рэспубліка Косава]]||36||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Савецкая вуліца (Гродна)]]||36||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сцяпан Сяргеевіч Латыпаў]]||36||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Сярэдневяковае мастацтва]]||36||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Тапкі (горад)]]||36||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Трыкутнік (сузор’е)]]||36||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[ФК Карытыба]]||36||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ]]||36||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Чарнагорск]]||36||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Эрнэста Гевара]]||36||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1281]]||35||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[ChatGPT]]||35||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Experty.by]]||35||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Іван Сямёнавіч Сапега]]||35||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Адам Міцкевіч]]||35||12||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Алена Цэпрынская]]||35||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Алесь Бадак]]||35||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алесь Карповіч]]||35||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Алор (архіпелаг)]]||35||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Андрэй Нічыпаравіч Вараніхін]]||35||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Андхра-Прадэш]]||35||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аўтазаводская (станцыя метро, Мінск)]]||35||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларусы]]||35||17||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ваўкавыск]]||35||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вількамір (клуб гістарычнай рэканструкцыі)]]||35||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Галікарнаскі маўзалей]]||35||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ганна Камніна]]||35||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Джалма Сантус]]||35||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джон Коўл]]||35||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Джон Ленан]]||35||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзітрыкі (Тарноўскі сельсавет)]]||35||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Капялюш]]||35||3||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Кіпрыян Антонавіч Кандратовіч]]||35||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лэйла Фернандэс]]||35||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Мікалай Дарагастайскі]]||35||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Напалеон III]]||35||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Парканы]]||35||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Пячора (горад)]]||35||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ракетны ўдар па тэрыторыі Польшчы (2022)]]||35||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Рэчаісны лік]]||35||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Слуцкія ткачыхі]]||35||3||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Спірты]]||35||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Татарск]]||35||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тукан (сузор’е)]]||35||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Фінікс Санз у сезоне 2018/2019]]||35||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Цюменская вобласць]]||35||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1105]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[2008]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[358 да н.э.]]||34||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[3 жніўня]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[McDonald’s]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іван Батрак]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Іван Шамякін]]||34||17||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Інстытут прадпрымальніцкай дзейнасці]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анатоль Канстанцінавіч Клышка]]||34||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Мікалаевіч Янушкевіч]]||34||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Атал I Сатэр]]||34||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ашаканская бітва]]||34||10||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Баяры (значэнні)]]||34||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Венерын чаравічак сапраўдны]]||34||2||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Вялікая французская рэвалюцыя]]||34||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Віктар Уладзіміравіч Стасяловіч]]||34||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Вільгельм I Аранскі]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Вінцук Вячорка]]||34||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Генрык Татур]]||34||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Джэк Лондан]]||34||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Камунізм]]||34||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Каспля]]||34||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Конкурс песні Еўрабачанне 2016]]||34||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Краязнаўства Беларусі]]||34||10||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Крыт]]||34||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лафает Рональд Хабард]]||34||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Леанід Мендэлевіч Левін]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леў Самойлавіч Бакст]]||34||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Магілёў]]||34||12||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Мажэйкі (горад)]]||34||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Немаршанскія]]||34||0||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Новазеландскія субантарктычныя астравы]]||34||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Паводле Марка Святое Дабравесце]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Парк Чалюскінцаў (станцыя метро)]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Рэферэндум]]||34||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Святая Воля]]||34||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сібір]]||34||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Хасан Насрала]]||34||3||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Цфанія-Гедалія Якаўлевіч Кіпніс]]||34||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чэмпіянат свету па футболе 1950]]||34||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1291]]||33||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[276]]||33||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[IKCO Samand]]||33||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Reform.news]]||33||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ribodon]]||33||6||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[XIX стагоддзе]]||33||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Іван Пташнікаў]]||33||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Ігар Анатолевіч Маршалаў]]||33||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Андрэй Анатолевіч Шчарбакоў]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Дзічэнка]]||33||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Антоній Ляшчэвіч]]||33||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Батумі]]||33||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларуская цэнтральная рада]]||33||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Белпошта]]||33||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вайна ў Афганістане (2001—2021)]]||33||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валерыян Харкевіч]]||33||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Валожынскі раён]]||33||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Валійцы]]||33||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вялікая Айчынная вайна]]||33||10||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гафній]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Генрых III Валуа]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Глюкоза]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Грамадства]]||33||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гродна]]||33||13||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Джавані Бакача]]||33||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Еўропа (спадарожнік)]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Знакі паштовай аплаты Украіны (1997)]]||33||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Зянон Станіслававіч Пазняк]]||33||5||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Калаўроткі]]||33||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Караль Жукоўскі]]||33||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Мадэйра (востраў)]]||33||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Матэматычная логіка]]||33||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міжнародны мужчынскі дзень]]||33||2||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Мікалай Сапега (сын Мікалая)]]||33||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Міхалова (станцыя метро)]]||33||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Новы Урэнгой]]||33||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Парламенцкія выбары ў Германіі (1949)]]||33||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Томас Вудра Вільсан]]||33||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Турцыя]]||33||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)]]||33||10||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уільям Гершэль]]||33||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Францыск (Папа Рымскі)]]||33||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Францішак Аляхновіч]]||33||6||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Харкаў]]||33||2||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Эдуард Іванавіч Шыркоўскі]]||33||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[11 сакавіка]]||32||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[1553]]||32||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[195]]||32||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[2026]]||32||8||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[25 ліпеня]]||32||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Av.by]]||32||16||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Іван Кузьміч Кандрацьеў]]||32||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Іван Навуменка]]||32||9||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Ігар Мікалаевіч Кулікоў]]||32||2||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Алег Леанідавіч Алкаеў]]||32||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Мікалаевіч Івулін]]||32||4||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Аляксей Васілевіч Пысін]]||32||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Асіповіцкі раён]]||32||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларусы ў Вільні]]||32||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Верхнядзвінск]]||32||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Восіп Іванавіч Сянкоўскі]]||32||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзеяслоў]]||32||11||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Докшыцкі раён]]||32||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Забойства Джорджа Флойда]]||32||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Косава (горад)]]||32||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Леў Юр’евіч Гарошка]]||32||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Людовік XIV]]||32||5||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Максім Горкі]]||32||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Марсельеза]]||32||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Марыя Шэрыфавіч]]||32||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мірскі замак]]||32||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Міхась Чарот]]||32||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Палонка (Баранавіцкі раён)]]||32||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Прастрэл шыракалісты]]||32||3||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Простая мова]]||32||2||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Пятрусь Броўка]]||32||14||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Ржэў]]||32||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Рыначная эканоміка]]||32||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Свінг (секс)]]||32||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сен-Дэні (Рэюньён)]]||32||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сноры Стурлусан]]||32||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Сокал-каршачок]]||32||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Справа «Белага легіёна»]]||32||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Фэй Данаўэй]]||32||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чарнагорыя]]||32||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях]]||32||9||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Эдуард Леанардавіч Міцуль]]||32||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Юбілейны дом]]||32||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Юозас Габрыс-Паршайціс]]||32||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[M83 (аб’ект Месье)]]||31||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Pawet.net]]||31||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Індзейцы]]||31||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Агульнанацыянальнае тэлебачанне]]||31||3||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Археалагічныя даследаванні ў Гнесічах і Лаўрышаве]]||31||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Астранамічная адзінка]]||31||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Брэст]]||31||14||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вінцэнт Руткевіч]]||31||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Віцебская вобласць]]||31||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гродзенскі піўзавод]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Інданезіі]]||31||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Джон Сідні Мак-Кейн]]||31||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзёрнавіцкі сельсавет (Верхнядзвінскі раён)]]||31||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Заранка]]||31||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Знакі прыпынку]]||31||3||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Ландвойт]]||31||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ліцвінавічы]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Маргарэт Тэтчэр]]||31||9||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Марэна]]||31||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Маскат]]||31||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мовы Лівіі]]||31||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Мікалаеўскі нацыянальны беларускі сельсавет]]||31||1||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Мікалогія]]||31||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Георгіевіч Эндэ]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Папугаепадобныя]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Паўночна-ўсходні дыялект беларускай мовы]]||31||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Прэмія Вольфа па медыцыне]]||31||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Свінец]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Старобінскі раён]]||31||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сіманасекскі дагавор]]||31||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Буднік]]||31||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Францішак Кушаль]]||31||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чалавек-бензапіла. Фільм: Гісторыя Рэзэ]]||31||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Элвін Рот]]||31||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Эфект Томсана]]||31||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[(3232) Брэст]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[386]]||30||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[China International 1999 (снукер)]]||30||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іван Міхайлавіч Пратасеня]]||30||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Інфінітыў]]||30||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Алергія]]||30||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Алесь Мікус]]||30||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Леанідавіч Шэманскі]]||30||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Пятровіч Гутар]]||30||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анджэй Бенедыкт Клангевіч]]||30||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Мікалаевіч Калмагораў]]||30||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Антон Луцкевіч]]||30||8||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Беларуская гравюра]]||30||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Беларускі рубель]]||30||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Борга-д’Але]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Бучанская разня]]||30||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вера Аляксандраўна Палякова-Макей]]||30||9||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Віцебск]]||30||9||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Готфрыд Лейбніц]]||30||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Даг Хамаршэльд]]||30||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дзеянні Святых Апосталаў]]||30||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дэвід Хантэр Х’юбел]]||30||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Калмыкі]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Карабахскі канфлікт]]||30||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Карл III Тоўсты]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Крысціян Дзакарда]]||30||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Людміла Рублеўская]]||30||6||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Маскоўская дзяржава]]||30||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мацеюс Валанчус]]||30||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мікалай Іванавіч Каспяровіч]]||30||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мікалаевіч Герард]]||30||30||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Ніневія]]||30||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Партыя незалежнасці Пуэрта-Рыка]]||30||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Першамайская (станцыя метро, Мінск)]]||30||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Пётр Іванавіч Кёпен]]||30||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Радаўніца]]||30||3||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Райскі Птах (сузор’е)]]||30||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Расціслаў Іванавіч Янкоўскі]]||30||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Саргасава мора]]||30||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сенненскі павет]]||30||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Спас-Дземенск]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Юльевіч Вітэ]]||30||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Храналогія суданскага канфлікту (2023)]]||30||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Часціны мовы]]||30||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічная карта беларускага племені]]||30||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Юлія Паўлаўна Латушкова]]||30||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Ягор Фёдаравіч Конеў]]||30||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ядвігін Ш.]]||30||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ян Вертонген]]||30||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Яўген Канстанцінавіч Іванешка]]||30||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1938]]||29||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[BeOS]]||29||2||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Hrodna.life]]||29||15||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Іван Міхайлавіч Эйсмант]]||29||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ізабела Ружа Радзівіл]]||29||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Іркуцкая вобласць]]||29||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Акіяналогія]]||29||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алена Сямёнаўна Васілевіч]]||29||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Макаёнак]]||29||9||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Антон Дуброў]]||29||5||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Армія Краёва]]||29||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Балканскі тэатр ваенных дзеянняў Першай сусветнай вайны]]||29||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вожык (часопіс)]]||29||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Волка (прыток Сулы)]]||29||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Генадзь Вінярскі]]||29||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Глушэц]]||29||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Грудное выкормліванне]]||29||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Фінляндыі]]||29||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Далас]]||29||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дармштатый]]||29||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джамала]]||29||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Джэралд Дарэл]]||29||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Другая балканская вайна]]||29||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Жураўліны крык]]||29||7||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Кадзіла сармацкае]]||29||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Казімірова (Асіповіцкі раён)]]||29||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кангрэс Злучаных Штатаў Амерыкі]]||29||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Колін Паўэл]]||29||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Курапаты]]||29||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Леанід Яўсеевіч Дзягілеў]]||29||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Лос-Анджэлес Лэйкерс у сезоне 2018/2019]]||29||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лівійскі крызіс]]||29||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Максімальны брэйк (снукер)]]||29||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Марк Сэлбі]]||29||11||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Марчыяна-дэла-К’яна]]||29||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мікеланджэла Антаніёні]]||29||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Міхась Лынькоў]]||29||6||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Паўліна Сурвіла]]||29||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Рычманд (Вірджынія)]]||29||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Іванаўскага раёна]]||29||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Трэці рэйх]]||29||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тэадор Рузвельт]]||29||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Уладзіміравіч Рэшатко]]||29||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Уліковы нумар плацельшчыка]]||29||13||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Чабаркуль]]||29||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чалавек-бензапіла]]||29||0||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 5-га склікання]]||29||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Э псілон]]||29||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Эканамічны і валютны саюз Еўрапейскага Саюза]]||29||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Эрнэст Хемінгуэй]]||29||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Я]]||29||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Яўхім Фёдаравіч Карскі]]||29||5||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[1900]]||28||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[349]]||28||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[82 да н.э.]]||28||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[838]]||28||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[96 да н.э.]]||28||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Іаахім Лялевель]]||28||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Іван Мележ]]||28||14||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Іван Чыгрынаў]]||28||7||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Інакенцій Міхайлавіч Смактуноўскі]]||28||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Адокса]]||28||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Азербайджанская Вікіпедыя]]||28||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алекс Окслейд-Чэмберлен]]||28||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Іванавіч Слупскі]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алі Ларыджані]]||28||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Афганістан]]||28||10||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Барбара Міцкевіч]]||28||2||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Беларуская антарктычная станцыя]]||28||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Беларускі нацыянальны камісарыят]]||28||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Валерый Георгіевіч Кавалеўскі]]||28||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Восіп Эмілевіч Мандэльштам]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вячаслаў Віталевіч Швед]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Віктар Паўлавіч Бура]]||28||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Доўск]]||28||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дупель]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Жаночае радыё]]||28||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Заходняя вобласць]]||28||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Анатолевіч Багданаў]]||28||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Касцёл Святой Кацярыны і кляштар бенедыкцінак (Вільня)]]||28||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Котра (рака)]]||28||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Леанід Леанідавіч Ковель]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікалай Віслоцкі]]||28||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Міхаэль Балак]]||28||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Наста Дашкевіч (Палажанка)]]||28||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Наста Манцэвіч]]||28||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Пошукавая аптымізацыя]]||28||25||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)]]||28||11||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Равейкі]]||28||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Рускі алфавіт]]||28||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сакавік]]||28||6||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Святлена Немагай]]||28||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Северадзвінск]]||28||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс дыпламатычных місій Беларусі]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Стэфан Дэнісевіч]]||28||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ураган у Беларусі (2024)]]||28||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Уільям Шэкспір]]||28||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Файлы Эпштэйна]]||28||10||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Цыбуля мядзведжая]]||28||4||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Эмілі дэ Форэст]]||28||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1927 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва]]||27||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[1957]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[6]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Whrwlf]]||27||5||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Іаганес Эўгеніус Вармінг]]||27||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Абхазская чыгунка]]||27||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Адольф Юстынавіч Клімовіч]]||27||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Дзмітрыевіч Дулічэнка]]||27||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Мікалаевіч Казека]]||27||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Андрэй Мікалаевіч Арамнаў]]||27||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Сяргеевіч Саковіч]]||27||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Яўгенавіч Клімаў]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анопаль (вёска)]]||27||2||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Антон Анатолевіч Кавалеўскі]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларусы ў Пскоўскай вобласці]]||27||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Бешанковіцкі раён]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Брыгадны генерал]]||27||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Васіль Васільевіч Кандзінскі]]||27||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вялікая мужчынская адмова]]||27||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Відзы]]||27||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Віктар Іванавіч Яркін]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Віктар Леанідавіч Пятруша]]||27||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Вікіпедыя]]||27||16||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Георгі Пырванаў]]||27||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Год]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гуканне вясны]]||27||14||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Джон Браўнінг]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзень Святога Патрыка]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзень мёртвых]]||27||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дзяржаўны спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]]||27||4||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Духаўшчына]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Звонкі велярны выбухны зычны]]||27||2||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Землетрасенне ў Японскім моры (2024)]]||27||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Зінаіда Аляксандраўна Бандарэнка]]||27||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Клаўдзій Сцяпанавіч Дуж-Душэўскі]]||27||4||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Кшыштаф Кеслёўскі]]||27||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Майкл Сміт]]||27||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мантгомеры Кліфт]]||27||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Мантсерат]]||27||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Марыя Бадзей]]||27||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мікалаевіч Кашэўскі]]||27||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Іванавіч Якімовіч]]||27||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Кікоін]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Павел Мікалаевіч Спірын]]||27||4||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Парнаграфія]]||27||8||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Першая сусветная вайна]]||27||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Прырода]]||27||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Пётр Ціханавіч Бандарэнка]]||27||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Пій VIII]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пітэр Паўль Рубенс]]||27||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Радыё Свабодная Еўропа/Радыё Свабода]]||27||7||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Раман Восіпавіч Якабсон]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Раўнадзенства]]||27||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сенегал]]||27||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Старажытнаанглійская мова]]||27||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Сябры (гурт)]]||27||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тыграйскі канфлікт]]||27||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Украінская мова]]||27||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Уладзіслаў Рыгоравіч Ардзінба]]||27||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Унтэр-дэн-Ліндэн]]||27||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Уэйн Грэцкі]]||27||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Церак (горад)]]||27||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Элен Джонсан-Серліф]]||27||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Эфіопа-эрытрэйская вайна]]||27||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Янка Сіпакоў]]||27||5||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Яўген Яўграфавіч Курлаў]]||27||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[1873]]||26||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Eläkeläiset]]||26||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Fun.]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[International Championship 2015 (снукер)]]||26||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Інтэрфейс карыстальніка]]||26||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Іосіф Аляксандравіч Бельскі]]||26||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Іосіф Вісарыёнавіч Сталін]]||26||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Абдула Гюль]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Азі Агад аглы Асланаў]]||26||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Алесь Марціновіч]]||26||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Асіміляцыя (мовазнаўства)]]||26||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Асінавік]]||26||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Бадэн]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Барсавэ]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Барысаўскі раён]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Баснійская мова]]||26||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Бірштаны]]||26||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Волава]]||26||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Выбухі ў Кермане (2024)]]||26||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Вітаўт]]||26||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Віхра]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Глазга]]||26||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дарога Р112]]||26||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Джасцін Тымберлейк]]||26||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Джузэпэ Джаакіна Бэлі]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Джымі Джонсан]]||26||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Доктар навук]]||26||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дом Вечарэвіна]]||26||0||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Дуб коркавы]]||26||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дысідэнт]]||26||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Ефрасіння Савельеўна Зянькова]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Забалоцце (Браслаўскі раён)]]||26||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Задонск]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кацярына Давыдзенка]]||26||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Кацярына Шульга]]||26||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Клуж-Напока]]||26||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Крыс Хемсварт]]||26||3||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Куала-Лумпур]]||26||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лотаць]]||26||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Мірка Цветкавіч]]||26||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Настасся Сяргееўна Роўда]]||26||3||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Нямецкая мова]]||26||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ніл Армстранг]]||26||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пастава на каленях]]||26||8||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Паца-Ваца]]||26||11||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Познацвет]]||26||2||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Пояс Іпаліты]]||26||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пітэр Джэксан]]||26||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Слабадан Сімавіч]]||26||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Славакі]]||26||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Сорск]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Апанасавіч Максіменка]]||26||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сяргей Бульба]]||26||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Трыпалі]]||26||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Турынск]]||26||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Універсітэт прыкладных навук і мастацтваў Італьянскай Швейцарыі]]||26||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Хамфры Богарт]]||26||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Хлапаманія на Беларусі]]||26||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Хобіт, або Туды і назад]]||26||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цьеры Анры]]||26||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1774]]||25||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[21 верасня]]||25||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[27 верасня]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[321 да н.э.]]||25||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[6 лютага]]||25||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[De facto]]||25||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Players Tour Championship 2014/2015 (снукер)]]||25||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[System Shock]]||25||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Visual Studio Code]]||25||4||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Іолу Джонсан Абіл]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аб’яднаныя Масмедыі]]||25||14||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Адзінка вымярэння]]||25||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Алег Аляксандравіч Раманаў]]||25||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Залманавіч Гутковіч]]||25||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка]]||25||15||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Арланда (фільм)]]||25||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Беларуская праваслаўная царква]]||25||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Белая (Смаргонскі раён)]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Белыя росы]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Блакітны колер]]||25||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Блэкуотэр (рака)]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валянціна Андрэева]]||25||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вацлаў Ластоўскі]]||25||8||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Вуліца Авакяна (Мінск)]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вялікія азёры]]||25||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Доктар Хаус]]||25||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Жан Шарэ]]||25||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Жняя]]||25||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Жыгімонт Ваза]]||25||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Заклёпачнае злучэнне]]||25||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Зінаіда Мартынаўна Партнова]]||25||5||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Како Шанэль]]||25||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Кварц]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Квінт Эній]]||25||0||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Крапужына]]||25||0||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Кшыштаф Каміль Бачыньскі]]||25||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Людміла Аляксееўна Грамыка]]||25||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Лілія Іванаўна Яноўская]]||25||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Літва (зямля)]]||25||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мандарын]]||25||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мухі]]||25||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Мікалаевіч Загоскін]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мішы Батшуаі]]||25||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны акадэмічны Вялікі тэатр оперы і балета]]||25||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Паліталогія]]||25||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Паўночная вайна (1700—1721)]]||25||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Печань]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Полацкі павет]]||25||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Распазнаванне маўлення]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Руская мова]]||25||11||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Смалоўка (Акцябрскі раён)]]||25||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Соня садовая]]||25||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс леканаральных Беларусі]]||25||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Стэфанія Сандрэлі]]||25||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Суахілі (народ)]]||25||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Субстантывацыя]]||25||9||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Тэлебачанне ў КНДР]]||25||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Паўлавіч Андрэйчанка]]||25||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Францый]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Фёдар Іванавіч Шаляпін]]||25||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цэнтральны дом афіцэраў (Мінск)]]||25||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чапліцы герба «Кірдзея»]]||25||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Чырвоны верас (2026)]]||25||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Юпітэр (планета)]]||25||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юрок]]||25||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Юрый Аляксандравіч Паўлюкавец]]||25||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Юрый Хаджымуратавіч Караеў]]||25||3||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ян Баршчэўскі]]||25||8||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Aespa]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[King Promise]]||24||4||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Startpage]]||24||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Ĵ]]||24||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Іван Васілевіч Саверчанка]]||24||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іван Міхайлавіч Жарскі]]||24||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Індыянапаліс]]||24||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Ірына Аляксандраўна Шаўцова]]||24||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Ісак Ісакавіч Любан]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іспанская Вікіпедыя]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Адміністрацыйны падзел Азербайджана]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алабамскі лапатанос]]||24||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Алег Іванавіч Карповіч]]||24||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Алена Міронаўна Чухнюк]]||24||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Аляксей Мікалаевіч Аўраменка]]||24||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Аляксей Рыгоравіч Мітрафанаў]]||24||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Анастасія Слуцкая]]||24||3||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Байка]]||24||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Беларуская Вікіпедыя]]||24||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларуская літаратура першай паловы XX стагоддзя]]||24||3||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Бен Афлек]]||24||3||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Браніслаў Руткоўскі]]||24||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Бурвіль]]||24||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вартавыя Галактыкі 2]]||24||10||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вялес]]||24||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Галавінцы]]||24||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гомель]]||24||8||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Гіндукуш]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Данецкая Народная Рэспубліка]]||24||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Джон Джэймс Рыкард Маклеад]]||24||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Джэйн Гудал]]||24||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Джэкі Куган]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзік]]||24||2||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Дысіміляцыя (мовазнаўства)]]||24||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Заходнепалескія гаворкі]]||24||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Калерэта-Джакоза]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Караблікі]]||24||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Касіяпея (сузор’е)]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Квакша звычайная]]||24||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Культура Старажытнай Русі]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леанід Віталевіч Невядомскі]]||24||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Леанід Марцінавіч Дайнека]]||24||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Летні час]]||24||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Леў Майсеевіч Абеліёвіч]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ліянель Месі]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Марат Сяргеевіч Маркаў]]||24||5||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Марцін Борман]]||24||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мудрамер (фільм)]]||24||2||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Мурашкі]]||24||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мікола Лупсякоў]]||24||4||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Міхась Пазнякоў]]||24||13||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Канстанцінавіч Недзьведзь]]||24||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Нікола Тэсла]]||24||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Памылка 404]]||24||8||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[П’янае кіраванне]]||24||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Раса (надвор’е)]]||24||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Свята-Ефрасіннеўскія могілкі (Вільня)]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Спіс нематэрыяльнай культурнай спадчыны ЮНЕСКА]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Старажытны Егіпет]]||24||5||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Сіндзі Кагава]]||24||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Такліноў]]||24||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Ганчарык]]||24||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[ФК Нёман Гродна]]||24||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Хаккэндэн]]||24||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Шчомысліца (станцыя метро, Мінск)]]||24||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічная карта Еўрапейскай Расіі (1875)]]||24||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Югася Каляда]]||24||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Юргіс Бялініс]]||24||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юхан Людвіг Рунеберг]]||24||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Язэп Драздовіч]]||24||8||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Яфім Яфімавіч Бялевіч]]||24||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[(10) Гігея]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[2018]]||23||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[General Cup International 2009 (снукер)]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Gentleman (альбом)]]||23||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Jitters]]||23||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Readeck]]||23||2||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Stadler M110/M111]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Tor Band]]||23||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Vim (тэкставы рэдактар)]]||23||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Ёхана Гудрун Ёўнсдоцір]]||23||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ігнат Габрыэлевіч Булгак]]||23||2||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Ісык-Куль]]||23||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ў]]||23||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Адам Сямёнавіч Славінскі]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алег Вацлававіч Лукашэвіч]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксей Святаслававіч Янушкевіч]]||23||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Апенінскі паўвостраў]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларускае народнае ткацтва]]||23||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Белая Дуброва (Касцюковіцкі раён)]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Буры мядзведзь]]||23||4||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Ваенна-марскі флот СССР]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Валонія]]||23||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вашынгтон]]||23||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вераніка Круглова]]||23||2||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Віктар Іванавіч Бурскі]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гамлет (фільм, 1964)]]||23||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Генацыд армян]]||23||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Генры Халет Дэйл]]||23||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Глутамат натрыю]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дайсукэ Судзукі]]||23||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Джон Флаксман]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джэк Лісоўскі]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзям’янкаўская сядзіба]]||23||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Дзяржаўны літаратурны музей Янкі Купалы]]||23||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Дзяржаўны мытны камітэт Рэспублікі Беларусь]]||23||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Доналд Слейтан]]||23||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дубраўская ГЭС]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Завулак Мігая]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Канвой PQ-17]]||23||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Канстанты Ляшчка]]||23||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Касмічная прастора]]||23||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Кастрычнік]]||23||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кастусь Каліноўскі]]||23||9||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Касцёл Святога Тамаша Аквінскага і кляштар дамініканцаў (Мінск)]]||23||2||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Кот свойскі]]||23||8||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Котчынская кадрыля]]||23||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Кім Андрэевіч Самусенка]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Люблін]]||23||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Люцэрнскі ўніверсітэт]]||23||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Меер Велькавіч Басін]]||23||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мова Статута Вялікага Княства Літоўскага 1588 года]]||23||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мікалаевіч Сірата]]||23||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікеланджэла Буанароці]]||23||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мілевіцкі сельсавет]]||23||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Андрэевіч Міларадавіч]]||23||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Надзея Ясмінска]]||23||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Назвы старабеларускай мовы]]||23||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны інстытут адукацыі]]||23||4||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Нова-Левантэ]]||23||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Палтаўская вобласць]]||23||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Паўночна-Заходні край]]||23||8||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Перапіс насельніцтва Літвы (2021)]]||23||3||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Праблема адзінства старабеларускай і стараўкраінскай моў]]||23||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Прасніца]]||23||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Пратэсты ў Беларусі (2017)]]||23||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Прэзідэнцкія выбары ў Казахстане (2011)]]||23||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Радыёстанцыі Беларусі]]||23||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сан-Джэнезіа-Атэзіна]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сафонава (горад)]]||23||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Свет Дзікага Захаду]]||23||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Свянцянскі павет (Расійская імперыя)]]||23||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сенат ЗША]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Славянскія мовы]]||23||4||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Случ (прыток Прыпяці)]]||23||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Спіс аб’ектаў Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА ў Грэцыі]]||23||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Старабеларуская мова]]||23||13||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Сяргей Васілевіч Бесараб]]||23||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Канстанцінавіч Паўловіч]]||23||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сяргей Міхайлавіч Кавалюк]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сім]]||23||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Уран (планета)]]||23||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Усебеларускі народны сход]]||23||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Фернан Лежэ]]||23||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цёрн]]||23||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шкуды]]||23||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Эйяф’ядлаёкюдль]]||23||0||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Эмэ Жаке]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ягор Тадэвушавіч Хаткевіч]]||23||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[20 сакавіка]]||22||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[4 сакавіка]]||22||3||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[972]]||22||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Grand Theft Auto: San Andreas]]||22||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Hyundai Pony]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[I з’езд КП(б)Б]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Opera]]||22||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Ібн Батута]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іванна Іванаўна Бамбешка]]||22||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая]]||22||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Ісламская рэвалюцыя ў Іране]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Абарона Севастопаля (1941—1942)]]||22||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Акуліна Андрэеўна Барадуліна]]||22||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Алжырскі вожык]]||22||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Барыс Міхайлавіч Хрусталёў]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларускі лацінскі алфавіт]]||22||12||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Браян Шміт]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Валерый Станіслававіч Мянжынскі]]||22||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Валкалата]]||22||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Валянцін Антонавіч Лукша]]||22||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Валянцін фон Дзітман]]||22||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Васіль Васільевіч Лявонцьеў]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Васіль Корань]]||22||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Віктар Анатолевіч Шніп]]||22||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вікікнігі]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Віленская вуліца (Вільня)]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Ганалес (гідраэлектрастанцыя)]]||22||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гемаглабін]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Генадзь Ільіч Мурамцаў]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Гродзенскае гета]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дональд Артур Глазер]]||22||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дэнвер Нагетс у сезоне 2018/2019]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Задашчэнне]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Займеннік]]||22||7||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Злучаныя Штаты Амерыкі]]||22||11||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Зорны шлях: Дыскавэры]]||22||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Калікст III]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Камуністычны інтэрнацыянал]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Карта Беларускай Народнай Рэспублікі]]||22||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Квэнья]]||22||7||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Клафуці]]||22||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Краснаярскі край]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ла-Пальма]]||22||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лінда Бак]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[МТБанк]]||22||6||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Македонскі дэнар]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Марк Шагал]]||22||3||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Мачулішчы (аэрадром)]]||22||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Мікалай Васілевіч Тарасюк]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікіта Зносак]]||22||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Міхась Стральцоў]]||22||11||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў]]||22||8||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Юр’евіч Лермантаў]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Найвышэйшая рада БНР]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Насенне сланечніка]]||22||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Новы Свержань]]||22||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Ніжні Тагіл]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Павел Іванавіч Батаў]]||22||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Пагоня]]||22||4||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Пад шэрым небам]]||22||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Паэт]]||22||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Перспектыўны авіяцыйны комплекс далёкай авіяцыі]]||22||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Радыус-вектар]]||22||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Рафал Яхімовіч]]||22||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Рыгор Антоні Агінскі]]||22||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Рэбека Соні]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сабор Сан-Джорджа Маджорэ]]||22||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік]]||22||9||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Спіс самых касавых фільмаў]]||22||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Суботнікі]]||22||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Сцяг Казахстана]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сымон Будны]]||22||6||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Сялява]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Тор (фільм)]]||22||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Туган-Бараноўскія]]||22||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Тэйн Сейн]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Усходні фронт Першай сусветнай вайны]]||22||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[ФК Рэдынг]]||22||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Флот адкрытага мора]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Цімафей Мікалаевіч Сяргейчык]]||22||0||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Эдвард Хіт]]||22||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Юджын Вігнер]]||22||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Ян Давід Голанд]]||22||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1874]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[24 сакавіка]]||21||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[30 сакавіка]]||21||0||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[311 да н.э.]]||21||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[488 да н.э.]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Bureau]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[General Cup 2014 (снукер)]]||21||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Haiku]]||21||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[NGC 4123]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алеса Міхайлаўна Качар]]||21||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Алея Славы Нараўлянскага раёна]]||21||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Віктаравіч Комлеў]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Паўлавіч Курдзека]]||21||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анальны ланцужок]]||21||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Антон Паўлавіч Чэхаў]]||21||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Арэхаўск]]||21||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Белагруды вожык]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларуская дзіцячая літаратура]]||21||7||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Беларуская сацыял-дэмакратычная партыя (1918—1924)]]||21||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беражное]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Брысталь]]||21||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ваенная аперацыя Расіі ў Сірыі]]||21||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вольга Уладзіміраўна Яноўская]]||21||2||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Вікісховішча]]||21||11||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вітольд Станіслававіч Чыж]]||21||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Галіна Феліксаўна Сідзельнікава]]||21||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Гарацыа Герберт Кітчэнер]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Грамадзянская вайна ў Фінляндыі]]||21||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Грэшнікі (фільм, 2025)]]||21||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Даждзьбог]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дзеепрыметнік]]||21||5||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт]]||21||4||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Жамойць]]||21||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Жанчына]]||21||2||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Замак Мальбарк]]||21||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Змітрок Змітравіч Марозаў]]||21||2||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Зігмунд Фрэйд]]||21||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Калімы]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Канстытуцыя 3 мая 1791 года]]||21||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Каралеўства Фінляндыя]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кінематограф Нігерыі]]||21||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кіпр]]||21||2||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Ларыса Геніюш]]||21||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леўвардэн]]||21||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Лос-Анджэлес Кліперс у сезоне 2018/2019]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Людзі на балоце (раман)]]||21||9||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Людовік Венгерскі]]||21||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лілея кучаравая]]||21||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Літоўка (каса)]]||21||4||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Лічэбнік]]||21||2||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Майконг]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мелання Трамп]]||21||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Месца пад сонцам (фільм, 1951)]]||21||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Метафізіка]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мікалай Аляксеевіч Козенка]]||21||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Мікалай Крыштаф Халецкі]]||21||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мікіта Мелказёраў]]||21||10||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Нанкінская разня]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Палац Аўгустовак ў Гародні]]||21||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Парушэнне слыху]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Помнік Мініну і Пажарскаму]]||21||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Пріорбанк]]||21||9||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Пітэр Серафіновіч]]||21||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ракфелераўскі цэнтр]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Румынія]]||21||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Рыгор Якаўлевіч Рапапорт]]||21||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Савіныя]]||21||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Свяшчэнная Рымская імперыя]]||21||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сенгілей]]||21||0||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Спантаннае дзяленне]]||21||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Спаса-Праабражэнская царква (Моталь)]]||21||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Станожкі]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сцяг Беларусі]]||21||9||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Сяргей Аляксандравіч Карчыцкі]]||21||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Апанасавіч Бандарэнка]]||21||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Таццяна Нядбай]]||21||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Трон: Спадчына]]||21||6||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Трыванне дзеяслова]]||21||3||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Трэці пачатак тэрмадынамікі]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тытан (спадарожнік)]]||21||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тытунь]]||21||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тэйлар Свіфт]]||21||5||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Тэры Пейн]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уганда]]||21||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Мікалаевіч Герард]]||21||21||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Ухань]]||21||0||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Фрумка Плотніцкая]]||21||10||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Філ Колінз]]||21||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Хойнікі]]||21||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Цыганы]]||21||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чарлес Арангіс]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чэмпіянат Еўропы па футболе]]||21||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Шон Хогі]]||21||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Эмілія Плятэр]]||21||8||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Юзаф Пілсудскі]]||21||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ян XVIII]]||21||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ян Чачот]]||21||8||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Яўгенія Янішчыц]]||21||11||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[(486958) Аракат]]||20||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[16 сакавіка]]||20||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[26 верасня]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[3 сакавіка]]||20||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[3 чэрвеня]]||20||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[AP$ENT]]||20||11||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Amaryllidoideae]]||20||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Apple]]||20||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Bosanska Artiljerija]]||20||3||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[German Masters 2014 (снукер)]]||20||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Heat (фільм)]]||20||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Niezabudka]]||20||1||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[PlayStation 3]]||20||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[TUT.BY]]||20||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ібрагім Барысавіч Канапацкі]]||20||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Іван Іванавіч Зарубін]]||20||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Іван Рыгоравіч Новікаў]]||20||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Іван Якаўлевіч Чумачэнка]]||20||2||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Ілан Маск]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Інверсія (метэаралогія)]]||20||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Інстытут парламентарызму і прадпрымальніцтва]]||20||2||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Алегорыя пячоры]]||20||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Алекс Хігінс]]||20||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Андрэй Валянцінавіч Лабовіч]]||20||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Андрэй Васілевіч Фомачкін]]||20||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Арцём Сяргеевіч Дубскі]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Арыфметыка]]||20||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аўтабіяграфія]]||20||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Башар Асад]]||20||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Беларуская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка]]||20||10||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Беларуская мова ў Беларусі]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларуская міфалогія]]||20||10||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларуская энцыклапедыя]]||20||5||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Беларускі корпус самааховы]]||20||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Белы бусел]]||20||3||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Берэніс Бежо]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Божыя кароўкі]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Бул-пап]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вагінальны секс]]||20||8||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Валянцін Паўлавіч Занковіч]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Валянціна Міхайлаўна Крыловіч]]||20||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Вуду]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вядомыя асобы Асіповічаў]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Візантый]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Віктар Эмбрас]]||20||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Вікторыя Фёдараўна Азаранка]]||20||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Віцебскі звон (1605)]]||20||2||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Вішнеўскае гета]]||20||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гавары праўду]]||20||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гары Медэль]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Генадзь Бураўкін]]||20||4||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Генрых Юр’евіч Грыгоніс]]||20||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Граматычны лік]]||20||3||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Грэцыя]]||20||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гімалайскі кот]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гіпакамп (міфалогія)]]||20||19||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Буркіна-Фасо]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Эстоніі]]||20||8||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Давідовіч]]||20||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Данкерворт]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Джавані дэ Плана Карпіні]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Джон фон Нейман]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дз]]||20||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Дзеепрыслоўе]]||20||5||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Дзяніс Аляксеевіч Рутэнка]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзіцячы калядны абрад «Куры»]]||20||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Дражна (Старадарожскі раён)]]||20||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Другая кангалезская вайна]]||20||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дэвід Джонатан Грос]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Замак Вітаўта (Гродна)]]||20||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Звычайны ранак]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Каві (мова)]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Казарка чорная]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Каласы пад сярпом тваім]]||20||9||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Каміла Марцінкевіч]]||20||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Канбера]]||20||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Капліца-пахавальня Ажэшкаў]]||20||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Курган доўбарчыкаў (Бабруйск)]]||20||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Кіраўнікі Мінска]]||20||4||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Лабірынт фаўна]]||20||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Леанід Ільіч Брэжнеў]]||20||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леў Мікалаевіч Талстой]]||20||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Лявон Вольскі]]||20||6||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Лідзія Іванаўна Якавенка]]||20||20||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Літоўска-беларускія дывізіі]]||20||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Магілёўская хроніка]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Майкл Холт]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Максім Сяргеевіч Высоцкі]]||20||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Манаблок]]||20||4||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Марак Эдэльман]]||20||0||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Маркавічы (Гомельскі раён)]]||20||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Меладычны дэз-метал]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мікалай Дзержкавіч]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікіта Барысавіч Куканенка]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Мінойты]]||20||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Міхась Зарэцкі]]||20||8||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Новаціраспальскі]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нясвіж]]||20||4||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Пажытнік блакітны]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Палац Мафра]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Партызанская мадонна (Мінская)]]||20||4||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Партызанскі рух у Беларусі падчас Першай сусветнай вайны]]||20||3||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Пахне чабор (верш)]]||20||8||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Плюсквамперфект]]||20||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Полацкае княства]]||20||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Помнік Льву Сапегу (Слонім)]]||20||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Праліў Кука]]||20||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Прыслоўе]]||20||4||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Прэзідэнцкія выбары ў ЗША (2024)]]||20||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Прэмія «Оскар» за найлепшы міжнародны поўнаметражны фільм]]||20||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Пячоначныя імхі]]||20||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Пячы ката]]||20||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Пісьменнік]]||20||5||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Пітэр Дайманд]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Роберт Піль]]||20||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Роберт Энке]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Роза Гінасар]]||20||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Рыгор Ціханавіч Лынькоў]]||20||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Рэчкі (Веткаўскі раён)]]||20||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Рэчыцкая шляхта]]||20||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Лыскава)]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Снукерны сезон 2016/2017]]||20||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Спецаперацыя ў Джэніне]]||20||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Стамбул]]||20||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Станіслаў Эрнэст Дэнгаф]]||20||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Стары Крым]]||20||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Сяргей Валянцінавіч Франкоўскі]]||20||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Тры колеры: Сіні]]||20||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тэорыя лікаў]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Украіна]]||20||10||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Святаславіч]]||20||4||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Эраставіч Тарановіч]]||20||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Ураўненне Шродзінгера]]||20||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Фрэдэрык Кук]]||20||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Цягнік]]||20||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чарнушка (горад)]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Часнок]]||20||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чысцік (род раслін)]]||20||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чэхія]]||20||6||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Шарлат (Паўночная Караліна)]]||20||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Эканоміка Беларусі]]||20||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Экацыд]]||20||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эстонія]]||20||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Юзаф Станіслаў Вяжбіцкі]]||20||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ягелонскі ўніверсітэт]]||20||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Язэп Юр’евіч Лёсік]]||20||7||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Японскія інструктары-артылерысты ў Расіі]]||20||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[150 да н.э.]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1889 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва]]||19||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[18 сакавіка]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[1922 год у гісторыі літаратуры]]||19||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[1949]]||19||3||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[233 да н.э.]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[4 кастрычніка]]||19||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Lifecell]]||19||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Michelin]]||19||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Microsoft]]||19||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[PlayStation Portal]]||19||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Police in Paris]]||19||7||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Varpas]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[World Open 2014 (снукер)]]||19||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Іаахім Мюрат]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Іван Мікітавіч Кажадуб]]||19||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Іван Фёдараў]]||19||3||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Іранскія ўдары па Азербайджане (2026)]]||19||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Іувал]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Аксана Барысаўна Аракчэева]]||19||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Васілевіч Саветаў]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Амерыканскі ламанцін]]||19||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Антоніўка (Джанкойскі раён)]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 4»]]||19||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Арбарыст]]||19||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Асіповічы]]||19||5||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Асірава пакаленне]]||19||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Барселонскі метрапалітэн]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Белавежскі нацыянальны парк]]||19||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Беларусь у Вялікай Айчыннай вайне]]||19||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Брама неўміручасці]]||19||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Будапешт]]||19||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Вацлаў Іваноўскі]]||19||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вуліца Карла Маркса (Мінск)]]||19||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Выдрыца (заказнік)]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вышэйшая ліга чэмпіянату Беларусі па футболе 2011]]||19||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вялікдзень]]||19||10||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Візантыйскі абрад]]||19||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Віктар Валер’евіч Зайцаў]]||19||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Вікінг (фільм, 2016)]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Граматычны род]]||19||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Дабравешчанне Прасвятой Багародзіцы]]||19||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Дзянісавіцкі сельсавет]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дукелі (Ашмянскі раён)]]||19||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Дыега дэ Ланда]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дэніел Дэй-Льюіс]]||19||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дэпартамент эфектыўнасці ўрада (ЗША)]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Забаронены горад]]||19||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Зборная Лівана па футболе]]||19||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Звычайны лапатанос]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кампільёнэ-Феніле]]||19||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Канцылярская мова Вялікага Княства Літоўскага]]||19||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Касель]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Катынскі расстрэл]]||19||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ла-Карунья]]||19||3||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ласосепадобныя]]||19||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Лондан]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Лінь Хуэінь]]||19||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Літоўская рапсодыя]]||19||2||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Літоўцы]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[М1 Garand]]||19||1||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Марк Спіц]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Марыа Дэль Монака]]||19||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Марына Вітальеўна Васілеўская]]||19||4||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Медузы]]||19||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Мудэхары]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мёртвыя душы (фільм, 1984)]]||19||19||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Мікола Шыманка]]||19||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Нарэйшы (Валожынскі раён)]]||19||0||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Нептун (планета)]]||19||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Новагвінейскае мора]]||19||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нязепятроўск]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нясвіжскі дэканат]]||19||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Палау]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Праклён Крусібла]]||19||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Пункты Лагранжа]]||19||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Пётр Орса]]||19||0||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Пішчалава]]||19||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Раман Ігаравіч Бандарэнка]]||19||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Рыкарда Іван Радрыгес Арая]]||19||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Рэвалюцыйнае дзеянне]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Рэкта]]||19||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Сабака свойскі]]||19||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Санкт-Пецярбург]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сацыяльная сетка (фільм)]]||19||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Саюдзіс]]||19||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Святлана Георгіеўна Ціханоўская]]||19||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Свіцязянскі заказнік]]||19||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Сеара]]||19||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сербская Вікіпедыя]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Скірмунты]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Слуцк]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс паслоў і пастаянных прадстаўнікоў Рэспублікі Беларусь]]||19||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс прэзідэнтаў ЗША]]||19||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Стоўбцы]]||19||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сцяг Люксембурга]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сцяпан Міхайлавіч Бекарэвіч]]||19||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сяргей Міхайлавіч Сівец]]||19||2||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Сяргей Пятровіч Шчарбакоў]]||19||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Сіваграк звычайны]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Таццяна Сяргееўна Кузіна]]||19||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Траецкая набярэжная (Магілёў)]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Углягорск]]||19||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Узбекістан]]||19||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Узроўні мовы]]||19||4||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Францыя]]||19||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Фрыдэрык Геткант]]||19||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Хвароба Паркінсона]]||19||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Хто смяецца апошнім (п’еса)]]||19||5||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Хуан Суньіга]]||19||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Чайкоўскі (фільм)]]||19||2||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Шлезвіг-Гольштэйн]]||19||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Эжэн Віяле-ле-Дзюк]]||19||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Юрый Аляксеевіч Гагарын]]||19||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Язэп Аляксеевіч Мамонька]]||19||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Язэп Станіслававіч Башко]]||19||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[13 сакавіка]]||18||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[14 сакавіка]]||18||2||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[1759]]||18||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[1978]]||18||3||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[2-я Літоўска-Беларуская дывізія]]||18||2||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[22 кастрычніка]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[M91 (аб’ект Месье)]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Mak.by]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[TDK]]||18||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Underdog]]||18||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Іван Луцкевіч]]||18||8||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Алена Леанідаўна Богдан]]||18||3||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]]||18||9||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Карлавіч Ельскі]]||18||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Мікалаевіч Вабішчэвіч]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аляксей Аляксандравіч Азнабішын]]||18||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Алёна Беланожка]]||18||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Алісія Алонса]]||18||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Амія]]||18||0||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Андрэй Мікалаевіч Жук]]||18||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Арланда Меджык у сезоне 2018/2019]]||18||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Асновы дзяржаўнасці Беларусі (брашура)]]||18||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Атлас народанасельніцтва Заходне-Рускага краю па веравызнаннях]]||18||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Бела-чырвона-белы сцяг]]||18||7||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Беларуская школа ў Латвіі (часопіс)]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Беларускі гістарычны раман]]||18||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Беларусізацыя]]||18||4||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Брагін]]||18||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бразгун]]||18||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Браты Коэн]]||18||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Брэсцкая крэпасць]]||18||3||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Бульба]]||18||7||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Буракі звычайныя]]||18||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Валатава (вёска)]]||18||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Валерый Якаўлевіч Брусаў]]||18||1||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Валожынкі]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Валянціна Сцяпанаўна Сідарава]]||18||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Васіль Рыгоравіч Супрун]]||18||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вацлаў Івашкевіч-Рудашанскі]]||18||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Венсан Кампані]]||18||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Войцех Шчэнсны]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вывяржэнне Кракатаў 1883 года]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вячаслаў Васілевіч Багдановіч]]||18||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Вікенцій Іванавіч Гечэвіч]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вікі]]||18||8||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Віленская ваенная акруга]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вільня]]||18||6||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Вінцэнт ван Гог]]||18||5||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Віталь Анатольевіч Рымашэўскі]]||18||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Вітольд Міхайлавіч Ашурак]]||18||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[ГЭС Вайтаўшчызна]]||18||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Галіна Мікалаеўна Бяляева]]||18||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Гасконь]]||18||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гусарыя]]||18||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Джоні Дэп]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джырых]]||18||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Дзмітрый Мікалаевіч Сянявін]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дзяржынск (Ніжагародская вобласць)]]||18||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дывак Арыгі]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дэвід Спенс]]||18||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Дэвід Трымбл]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Еўропа (атэль, Мінск)]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ждановіч]]||18||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Жыве Беларусь!]]||18||4||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Заазер’е (Акцябрскі раён)]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Зубр у Беларусі]]||18||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Зінаіда Герасімаўна Моршчанка]]||18||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Каляды]]||18||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Каналь-Сан-Бова]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Канстанцін Уладзіміравіч Радзаеўскі]]||18||7||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Канут Русецкі]]||18||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Карней Іванавіч Чукоўскі]]||18||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Кнігаўка]]||18||7||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Конкурс песні Еўрабачанне 2012]]||18||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Краёўцы]]||18||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Крошына (Полацкі раён)]]||18||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Кісцяпёрыя рыбы]]||18||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Лабжанка]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леў Аляксандравіч Акіншэвіч]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леў Давыдавіч Гарэлік]]||18||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Леў Самуілавіч Клейн]]||18||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Лучынка (часопіс)]]||18||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Любань (Ніжнесілезскае ваяводства)]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Люблінскі трохвугольнік]]||18||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лінава]]||18||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Макар Трафімавіч Паслядовіч]]||18||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Марыля Лядніцкая-Шчыт]]||18||1||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Мастэрс 2013 (снукер)]]||18||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Меркурый]]||18||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Метатэза]]||18||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Мікалай Леанідавіч Раманюк]]||18||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Неглюбская народная тэкстыльная традыцыя]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс]]||18||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Няўдалыя дэбюты на конкурсе песні Еўрабачанне]]||18||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Орша]]||18||6||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Павел Іванавіч Чыкіда]]||18||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Паласаўка]]||18||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Полк Каліноўскага]]||18||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Польшча]]||18||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Прыказка]]||18||6||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)]]||18||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Пётр Аркадзьевіч Сталыпін]]||18||7||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Равіны]]||18||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Рагвалод]]||18||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Радзявічы (Мастоўскі раён)]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Роберт Фалкан Скот]]||18||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Рускі горад (Вільня)]]||18||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Святлана Воцінава]]||18||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Снег]]||18||2||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Спіс гісторыка-культурных каштоўнасцей Ваўкавыскага раёна]]||18||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Станіслаў Мараўскі (мемуарыст)]]||18||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ступені параўнання]]||18||3||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Сяргей Аляксандравіч Падсасонны]]||18||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Сяргей Генадзевіч Новік]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сігневічы]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сіна-тыбецкія мовы]]||18||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сінгалы]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сірыя]]||18||6||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Томас Стэйц]]||18||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Тымаці Оліфант]]||18||15||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Уланы-Асанчуковічы]]||18||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Упсала (лен)]]||18||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Фанема]]||18||3||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Фізіялогія]]||18||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Філасофская катэгорыя]]||18||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Фінал Кубка Амерыкі па футболе 2016]]||18||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Ф’ярана-Канавезэ]]||18||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Чарніцы]]||18||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чырвоная кніга]]||18||2||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Чырвоны колер]]||18||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Шанхай Мастэрс 2012 (снукер)]]||18||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шляхта]]||18||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эдмунд Бартан]]||18||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эдуард Канстанцінавіч Агуновіч]]||18||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Эжэн Гільвік]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Эн Рэвір]]||18||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Эндру Джон Уайлс]]||18||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[100 найвялікшых беларускіх песень]]||17||8||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[1814]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[1990]]||17||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[1 сакавіка]]||17||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[5 сакавіка]]||17||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[6 сакавіка]]||17||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[95 да н.э.]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[9 сакавіка]]||17||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[BeBox]]||17||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Life:)]]||17||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[NGC 7135]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[NGC 7232]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Reddit]]||17||2||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Redfall]]||17||1||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Rolz'n'Rulz]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Sony Music Entertainment]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[ULIS]]||17||5||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[VOKA]]||17||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[You Are the Only One (песня Сяргея Лазарава)]]||17||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Іван Іванавіч Боўт]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ігар Пятровіч Барысаў]]||17||3||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Ігар Пятровіч Тур]]||17||5||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Ілья II (Каталікос-Патрыярх Грузіі)]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Іранскае нагор’е]]||17||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Алег Яўгенавіч Жукаў]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алесь Суша (культуролаг)]]||17||2||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Васільевіч Калчак]]||17||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алісія Вікандэр]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анатоль Ільіч Вярцінскі]]||17||4||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Андрэй Карпавіч Пятруша]]||17||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Анжаліка Мельнікава]]||17||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Антон Рудак]]||17||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Армяна-азербайджанская вайна (1918—1920)]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Барванішкі]]||17||17||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Барысаглебская царква (Гродна)]]||17||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Батлейка]]||17||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Бахчысарай]]||17||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Белагаловы арлан]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларускі алфавіт]]||17||7||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Беларусы ў грамадзянскай вайне ў Таджыкістане]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Берасцейская Біблія]]||17||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Боска-Марэнга]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Бярозавік]]||17||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Біл Гейтс]]||17||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Біскупцы (Лідскі раён)]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валодзькі (Мядзельскі раён)]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валянціна Іванаўна Локун]]||17||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва]]||17||1||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Валія]]||17||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Варгі]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Васіль Леанідавіч Гурскі]]||17||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Васічу]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ваяводы смаленскія]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вежа Сен-Жак]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вецер]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вольга Сцяпанаўна Захарава]]||17||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вухвішча]]||17||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Вымярэнне]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вялікае Княства Фінляндскае]]||17||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вівара]]||17||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Віктар Сяргеевіч Смародзін]]||17||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Віленскі ўніверсітэт]]||17||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч]]||17||8||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Герб Бразіліі]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гербы гарадоў Беларусі]]||17||5||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Герой Беларусі]]||17||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Давід Давідавіч Бурлюк]]||17||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Дарота Міхалюк]]||17||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Джон Форбс Нэш]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джон Франклін]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Джэфры Эпштэйн]]||17||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Дукойні]]||17||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Душанбэ]]||17||4||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Дыпламатыя]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Жаночая гімназія Рэйман]]||17||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Зажынкі]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Закружка]]||17||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Заходнепалеская мікрамова]]||17||2||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Заходнерусізм]]||17||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Зміцер Санько]]||17||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Казімір Казіміравіч]]||17||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Кайрэн Уілсан]]||17||2||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Калавуры]]||17||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Канада]]||17||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Капітан Марвел (фільм)]]||17||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Карынтыя]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Карынфскі канал]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Кацярына Андрэева (беларуская журналістка)]]||17||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кенія]]||17||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Краснагорка (Плюскі сельсавет)]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Крыялогія]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Купалле]]||17||8||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ласі (Астравецкі раён)]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Лаўрышаўскія археалагічныя экспедыцыі]]||17||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Леаніды не вернуцца да Зямлі]]||17||3||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Майкл Колінз (астранаўт)]]||17||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Макс Танета]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Маладзечанскі настаўніцкі інстытут]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мантэрэй (Нуэва-Леон)]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Метраполіс]]||17||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Міжнародны крымінальны суд]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мікалай Віктаравіч Статкевіч]]||17||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мікалаевіч Чарняўскі]]||17||2||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Мікалай Сяргеевіч Акулаў]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікраглосум зялёны]]||17||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Міндоўг]]||17||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мінет]]||17||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Міхал Клеафас Агінскі]]||17||5||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Міхал Ромер]]||17||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Іванавіч Баскакаў]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Навукі аб Зямлі]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Назоўны склон]]||17||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Напад у Золінгене (2024)]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Нью-Брансуік]]||17||0||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Оскар (кінапрэмія, 2026)]]||17||5||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Пажар у вёсцы Буса]]||17||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Палярная сістэма каардынат]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Паўстанне 1863—1864 гадоў]]||17||8||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Перапіс насельніцтва Малдовы (2024)]]||17||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Полацкае княжанне]]||17||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Полацкая група гаворак]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Польскі народны ўніверсітэт у Мінску]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Пётр Антонавіч Крачэўскі]]||17||2||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Пітэр Усцінаў]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ручай]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Салоніцкі сельсавет]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Святлана Валянцінаўна Лапіна]]||17||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Сеск Фабрэгас]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Славенск]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Смаленск]]||17||3||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Собінка]]||17||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Спас на Крыві]]||17||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Спондаўскі сельсавет]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Спіс Герояў Савецкага Саюза (Беларусь)]]||17||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Спіс суб’ектаў Расіі паводле плошчы]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сэрца на далоні]]||17||5||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Сялянская вуліца (Гомель)]]||17||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Сяргей Аляксандравіч Хіжнічэнка]]||17||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Мікалаевіч Рыжанкоў]]||17||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Ушарал]]||17||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[ФК Фіярэнціна]]||17||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Фрактал]]||17||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Францішка Уршуля Радзівіл]]||17||8||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Фітацэноз]]||17||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Царква Святога Духа (Талін)]]||17||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Чапліцы]]||17||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Часлаў Сіповіч]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Часночніцы]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Шчыт]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Шчэцін]]||17||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эдвін Матысан Мак-Мілан]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Электракардыяграфія]]||17||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эль-Вахат]]||17||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Эсперанта]]||17||6||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічная карта Еўрапейскай Расіі (1851)]]||17||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Юрый Паўлавіч Вінічук]]||17||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Юрый Уладзіміравіч Азаронак]]||17||2||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Ягор Ягоравіч Замыслоўскі]]||17||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Японія]]||17||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Яўген Вячаслававіч Абаленскі]]||17||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Яўген Яўгенавіч Аснарэўскі]]||17||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[10 сакавіка]]||16||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[1180]]||16||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[23 сакавіка]]||16||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[246]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Akana-NHS]]||16||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Alice: Madness Returns]]||16||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[C Sharp]]||16||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Cigéo]]||16||16||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[German Masters 2015 (снукер)]]||16||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Iva Sativa]]||16||8||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Orka]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Rattus leucopus]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Rocznik Literacki]]||16||0||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Starfield]]||16||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Іаан Кармянскі]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Івянец]]||16||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ігнат Яўхімавіч Грынявіцкі]]||16||2||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Імануіл Кант]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Інструкцыя па транслітарацыі]]||16||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Інтэрнацыянальная вуліца (Мінск)]]||16||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Автобизнес]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Аганесон]]||16||2||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Акамадацыя (мовазнаўства)]]||16||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Алег Хаменка]]||16||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Ігаравіч Мінёнак]]||16||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Гамільтан]]||16||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Канстанцінавіч Краўцэвіч]]||16||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Рыгоравіч Сталетаў]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Анархізм у Беларусі]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Анатоль Пятровіч Грыцкевіч]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Андрэй Генадзевіч Баранок]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Андрэй Мікалаевіч Мукавозчык]]||16||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Ашуркі]]||16||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Беларуская аўтакефальная праваслаўная царква]]||16||2||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]]||16||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларускі рок]]||16||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларусь 2]]||16||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Беркут]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бугрымаўка (Мінск)]]||16||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Бюст Неферціці]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бясслаўныя вырадкі]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Біблія Францыска Скарыны]]||16||3||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Валадар Пярсцёнкаў]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Валер Віктаравіч Руселік]]||16||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Валынскае ваяводства (1566—1795)]]||16||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Варэна (Ламбардыя)]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Васкрасенская царква (Віцебск)]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Васіль Васілевіч Пацехін]]||16||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Вашынгтонія]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вера Захараўна Харужая]]||16||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Вольга Валянцінаўна Няфёдава]]||16||2||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Вольна]]||16||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вольфганг Амадэй Моцарт]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вушная сера]]||16||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вялікая Касіна]]||16||16||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Віктар Нічыпаравіч Дашук]]||16||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Віктарыянскі ўніверсітэт (Аўстралія)]]||16||0||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Віландра]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Галоўныя архітэктары Мінска]]||16||3||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Гана]]||16||4||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Гарычка крыжападобная]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Генрых Іпалітавіч Семірадскі]]||16||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Глыбокае]]||16||3||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Гліцэрый]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Грузінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка]]||16||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Грэнландская мова]]||16||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Гімн Таджыкскай ССР]]||16||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Далганы]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Даменіка Вівіяні]]||16||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Дацкая мова]]||16||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Джон Шалікашвілі]]||16||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Дзмітрый Пятровіч Жураўскі]]||16||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Докшыцы]]||16||2||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Доўжына]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дукі]]||16||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Дыялектыка]]||16||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Заграб]]||16||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Збігнеў Прайснер]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Званочак]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Зоська Верас]]||16||5||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Кадэін]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Кастрычніцкая рэвалюцыя]]||16||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Крамно]]||16||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Крывічы]]||16||7||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Ламанціны]]||16||1||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Латвія]]||16||6||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Леанід Васільевіч Анфімаў]]||16||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леанід Вячаслававіч Русак]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Леў (валюта)]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лонгйір]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лучыцы (Петрыкаўскі раён)]]||16||4||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Львоў]]||16||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мазырская група гаворак]]||16||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Макс Шэлер]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Максім Мікалаевіч Бабічаў]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мангышлак]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Маргарыта Дмітрук]]||16||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Марфема]]||16||1||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Марцін Лютэр Кінг]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Медаль «Гонар і Годнасць»]]||16||1||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Метафара]]||16||3||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Метрапалітэн Буэнас-Айрэса]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Многавугольнік]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міжнародная касмічная станцыя]]||16||3||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Міжнародны дзень роднай мовы]]||16||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мікалай Радзівіл Чорны]]||16||4||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Мікола Гусоўскі]]||16||3||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Мікіта Русланавіч Шаўчэнка]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Міністэрства прыродных рэсурсаў і аховы навакольнага асяроддзя Рэспублікі Беларусь]]||16||1||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Міхал Грабоўскі]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Фаміч Букштыновіч]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нажніцы]]||16||0||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Напой]]||16||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Наталля Віктараўна Стасюк]]||16||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі]]||16||7||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]]||16||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Новае Пакаленне]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ніжняя Алба]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Нікалас Сеалін]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Па што ідзеш, воўча?]]||16||5||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Павел Падкарытаў]]||16||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Павел Уладзіміравіч Баркоўскі]]||16||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Пажар у Салоніках (1917)]]||16||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Пасуцічы]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Першы ліст да Цімафея Святога Апостала Паўла]]||16||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Полацкая, віцебская і мсціслаўская архіепархія (уніяцкая)]]||16||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Прыватны дэтэктыў, або Аперацыя «Кааперацыя»]]||16||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Прэмія «Оскар» за найлепшы фільм]]||16||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пётр Струміла]]||16||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Пільшычы]]||16||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Пінск]]||16||5||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Радаслаў Астроўскі]]||16||4||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Рухала Мусаві Хамейні]]||16||3||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Рэмбрант]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Сафі Адлерспарэ]]||16||0||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Сведкі Іеговы ў Расіі]]||16||4||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Славенская чыгунка]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Славянскія землі (карта Шафарыка)]]||16||1||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Соф’я Яфімаўна Пісклячэнка]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Спартак (фільм, 1960)]]||16||0||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Справядлівая Расія — За праўду]]||16||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Стары замак (Гродна)]]||16||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Супрацьстаянне ў Славянску]]||16||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сэсю]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сюзан Ленглен]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сядзібна-паркавы ансамбль (Высокае)]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сяргей Алегавіч Дарафееў]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сяргей Аляксандравіч Троцкі]]||16||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Сінабунг]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сінобу Ікэда]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Сіняк звычайны]]||16||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Т-84]]||16||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Талін]]||16||7||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Тамара Васільеўна Міронава]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Тамара Рыгораўна Раеўская]]||16||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Тарашкевіца]]||16||11||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Торый]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Тры колеры: Чырвоны]]||16||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Тэкст]]||16||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Тайнікаў]]||16||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Мікалаевіч Навіцкі]]||16||2||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Мінавіч Мазго]]||16||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Міхайлавіч Правалінскі]]||16||2||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Універсітэт імя Адама Міцкевіча ў Познані]]||16||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Уступленне Малдовы ў Еўрапейскі Саюз]]||16||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Уфа]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Фантэнмор]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Францішак Бялінскі (1683—1766)]]||16||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Фрэнк Вільчэк]]||16||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Чэмпіянат свету па снукеры 2014]]||16||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Школа № 2 (Мар’іна Горка)]]||16||1||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Шылук]]||16||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Эліта Урарту]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічная карта Еўропы (Габрыс)]]||16||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічная мяжа паміж беларусамі і літоўцамі]]||16||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Этнаграфічны атлас заходнерускіх губерняў і суседніх абласцей]]||16||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Юзаф Францішак Сапега]]||16||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Ян Чаканоўскі]]||16||0||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Янка Лучына]]||16||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Янка Маўр]]||16||6||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[1660]]||15||4||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[29 сакавіка]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[429]]||15||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[626]]||15||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[7 сакавіка]]||15||2||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Akute]]||15||1||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[Atlas V]]||15||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Django]]||15||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Life (Беларусь)]]||15||1||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Mass Effect 2]]||15||0||{{~|0304}}04 сакавіка
|-
|[[NGC 5494]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[NeuroSky]]||15||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[New Line Cinema]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Pornhub]]||15||4||{{~|0322}}22 сакавіка
|-
|[[Potamosiren]]||15||2||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Ratel (БМП)]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Regnum]]||15||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Stack Overflow]]||15||0||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Іаланта Іерусалімская]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Іван Уладзіміравіч Дуда]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Івонка Сурвіла]]||15||2||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Індура]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Індыйская Прэм’ер-ліга]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Ірвота]]||15||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Абарона Брэсцкай крэпасці (1941)]]||15||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Абмежаванне цаны на расійскую нафту (2022)]]||15||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Авіньёнскае паланенне Папаў]]||15||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Адам Ідзкоўскі]]||15||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Адам Трыпус]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ака (горад)]]||15||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алег Іванавіч Аблажэй]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Алег Рыгоравіч Суконка]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алег Юр’евіч Латышонак]]||15||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Алесь Астраўцоў]]||15||2||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Алойзас Відугірыс]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Алойзы Сулістроўскі]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Альбрэхт Дзюрэр]]||15||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Аляксандр III (імператар расійскі)]]||15||3||{{~|0309}}09 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Мікалаевіч Пачко]]||15||2||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Аляксандр Фрыдман]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Аляксандра-Неўскія могілкі]]||15||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Аляксей Раманавіч Жук]]||15||0||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Аляксей Сяргеевіч Шалашнікаў]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Аліна Яўгенаўна Шаўчук]]||15||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Анальны секс]]||15||6||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Анастасій Андрэевіч Вансяцкі]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Анатоль Іванавіч Нічкасаў]]||15||2||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Андрэ Мажыно]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Антаніна Уладзіміраўна Шатухіна]]||15||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Анусіна]]||15||0||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Атрадненскі раён]]||15||0||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Атык]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Афанасій (Мартас)]]||15||1||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Аўгуста Піначэт]]||15||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Бабруйск]]||15||5||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Базіліка Нараджэння Найсвяцейшай Дзевы Марыі (Сандамір)]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Барысценеўскі косцеабпальны і клеяварны купецкі завод]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Баі за Джурф аль-Сахар (2014)]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Беларускае слова (1941)]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Беларуская фанетыка]]||15||7||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Беларускі ПЭН]]||15||2||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Беларусізацыя ў Смаленскай губерні]]||15||0||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Белгазпрамбанк]]||15||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Белы лапатанос]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Браніслаў Адамавіч Тарашкевіч]]||15||6||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Брэгана]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Брэсцкі мір]]||15||3||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Бяльмонты]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Бясконцая гісторыя (кніга)]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Бікіні (адзенне)]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Бітва на Нямізе]]||15||1||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Біялогія]]||15||6||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Ваенна-Марскі Флот Расійскай Федэрацыі]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Валянціна Міхайлаўна Коўтун]]||15||4||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Васка да Гама]]||15||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Васіль Вітка]]||15||5||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Велікатырнаўская вобласць]]||15||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Веніямін Георгіевіч Балуеў]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Вугаль]]||15||5||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Вялікае Княства Літоўскае (1812)]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Вялікія князі літоўскія]]||15||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Віктар Максімавіч Чарнабаеў]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вілейка]]||15||4||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Віленская губерня]]||15||4||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Вілія]]||15||3||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Віры]]||15||0||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Вісагінас]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Віталь Анатолевіч Кібук]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Віцебскае гета]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Гадзіна]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гародніна]]||15||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Герб Партугаліі]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Герпеталогія]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Гміна Радзівілаўка]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Грамадзянская вайна ў Лівіі (2014—2020)]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гісторыя Польшчы]]||15||4||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Гісторыя беларускай мовы]]||15||5||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Дайнава 2]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Данііл Бернулі]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Даследаванне]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дварэц (Дзятлаўскі раён)]]||15||2||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Дзеканне]]||15||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Дзікае паляванне караля Стаха]]||15||7||{{~|0325}}25 сакавіка
|-
|[[Дом Бенуа (Санкт-Пецярбург)]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Дружылавічы]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Дысперсія святла]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дыялекты беларускай мовы]]||15||4||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Дыянісій (Папа Рымскі)]]||15||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Дыярэза]]||15||0||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Дэрматагліфіка]]||15||0||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[ЖФК Дынама-Брэст]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Жалобны какаду Бэнкса]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Жалудок]]||15||4||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Жан-Батыст Люлі]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Жанчына зверху]]||15||5||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Жужалі]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Калечыцы]]||15||0||{{~|0306}}06 сакавіка
|-
|[[Кандыдат навук]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Канстанполле]]||15||0||{{~|0331}}31 сакавіка
|-
|[[Канстанцінава (Свірскі сельсавет)]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Карл Льюіс]]||15||0||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Карл Фрыдрых Гаус]]||15||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены]]||15||5||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Кумельшчына]]||15||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Купал]]||15||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Куртамышскі раён]]||15||0||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Кызылтаскае]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Ламаная піраміда]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Лары Сэнгер]]||15||3||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ларыса Леанідаўна Бельская]]||15||1||{{~|0313}}13 сакавіка
|-
|[[Леанід Лявонцьевіч Лаўрэш]]||15||2||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Летнія Алімпійскія гульні 1980]]||15||3||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Логвінаў]]||15||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лонгвуд (востраў Святой Алены)]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Лукаш Станіслаў Залускі]]||15||1||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Лунд (камуна)]]||15||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Лізавета Боўз-Лаян]]||15||7||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Мадонна дэль Грандука]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Максім Аляксандравіч Шыла]]||15||1||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Маладняк (літаратурнае аб’яднанне)]]||15||6||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Малітва]]||15||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Маніфест камуністычнай партыі]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Мара Тамковіч]]||15||0||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Мар’іна Горка]]||15||2||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мачулішча]]||15||1||{{~|0307}}07 сакавіка
|-
|[[Мора Рысер-Ларсена]]||15||0||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Москва (вагон метро)]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Музей Уладзіміра Караткевіча]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Мэнская мова]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мэры Эн Кроу]]||15||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Мікалай Мінкевіч]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мікалай Міхайлавіч Страхаў]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Мінскі інавацыйны ўніверсітэт]]||15||4||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Міра Сарвіна]]||15||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Міхаіл Вячаслававіч Грыб]]||15||6||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Навагрудак]]||15||8||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Нарвасадата]]||15||3||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Нарвегія]]||15||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Народны Альбом]]||15||3||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы]]||15||4||{{~|0312}}12 сакавіка
|-
|[[Немцы ў Беларусі]]||15||5||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Новаваронеж]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Новы Усеагульны нацыянальны кангрэс]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Ніжняя сківіца]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Падатак]]||15||2||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Палескія рабінзоны (аповесць)]]||15||3||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Партугальская мова]]||15||2||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Плаўт]]||15||1||{{~|0305}}05 сакавіка
|-
|[[Полацк]]||15||6||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Прадстаяцелі Праваслаўных Цэркваў]]||15||0||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Пралеска]]||15||4||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Пратоптар]]||15||1||{{~|0321}}21 сакавіка
|-
|[[Рамуальд Падбярэскі]]||15||0||{{~|0314}}14 сакавіка
|-
|[[Расійская імперыя]]||15||6||{{~|0303}}03 сакавіка
|-
|[[Руднічкі]]||15||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Рускія]]||15||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Русь]]||15||4||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Рыбы]]||15||3||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Рэінкарнацыя]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Садружнасць Незалежных Дзяржаў]]||15||2||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Санкт-Пецярбургскі метрапалітэн]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Святлана Аляксандраўна Алексіевіч]]||15||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Секс без пранікнення]]||15||4||{{~|0330}}30 сакавіка
|-
|[[Серада]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Славянская каланізацыя Беларусі]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Слэнг]]||15||0||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Смегма]]||15||2||{{~|0302}}02 сакавіка
|-
|[[Спіс нематэрыяльных гісторыка-культурных каштоўнасцей Рэспублікі Беларусь]]||15||1||{{~|0308}}08 сакавіка
|-
|[[Спіс прэм’ер-міністраў Венгрыі]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Станіслава Васільеўна Барычэўская]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Сэрвітут]]||15||1||{{~|0311}}11 сакавіка
|-
|[[Сіранавыя]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уварванне ЗША ў Венесуэлу (2026)]]||15||0||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Уваход Гасподні ў Іерусалім]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Украінская грыўня]]||15||3||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Уладзімір Іванавіч Слабодчыкаў]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Уладзіслаў Галубок]]||15||6||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Урбан V]]||15||0||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Флер’янова]]||15||1||{{~|0329}}29 сакавіка
|-
|[[Франкісты (секта)]]||15||1||{{~|0315}}15 сакавіка
|-
|[[Францішак Неміроўскі]]||15||4||{{~|0328}}28 сакавіка
|-
|[[Філіп Меланхтан]]||15||1||{{~|0320}}20 сакавіка
|-
|[[Хвядос Сяргеевіч Шынклер]]||15||1||{{~|0317}}17 сакавіка
|-
|[[Хрысціянства]]||15||3||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Ч]]||15||1||{{~|0301}}01 сакавіка
|-
|[[Чак Паланюк]]||15||2||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чарнарусы]]||15||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Чжэн Хэ]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Чэрэта-Кастэла]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Шчара]]||15||1||{{~|0319}}19 сакавіка
|-
|[[Шэлефтээльвен]]||15||1||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Шэлі Уінтэрс]]||15||1||{{~|0323}}23 сакавіка
|-
|[[Эла Аляксандраўна Сяліцкая]]||15||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Эліс Брэйдзі]]||15||1||{{~|0324}}24 сакавіка
|-
|[[Эн Бакстэр]]||15||0||{{~|0326}}26 сакавіка
|-
|[[Эпентэза]]||15||1||{{~|0316}}16 сакавіка
|-
|[[Эрэкцыя]]||15||5||{{~|0318}}18 сакавіка
|-
|[[Юстын Адамавіч Чапліц]]||15||1||{{~|0310}}10 сакавіка
|-
|[[Я нарадзіўся тут]]||15||3||{{~|0327}}27 сакавіка
|-
|[[Якаў Адамавіч Траццякоў]]||15||1||{{~|0318}}18 сакавіка
|}</text>
      <sha1>8d3udf6x09guk03fwir2auhe3br01g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Любанская вуліца (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>788264</id>
    <revision>
      <id>5120562</id>
      <parentid>4999139</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3404" sha1="hhpbkglc63iwr024fo898mz8skw62dm" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = 
 |ранейшыя назвы     = 
 |тып                =
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir = N |lat_deg =  |lat_min =  |lat_sec = 
  |lon_dir = E |lon_deg =  |lon_min =  |lon_sec = 
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Кастрычніцкі раён (Мінск)|Кастрычніцкі]]
 |гістарычны раён    = 
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 
 |метро              =  
 |індэкс             = 220024&lt;ref&gt;[https://www.chaspik.by/pochtovye-indeksy-g-minska/ Почтовые индексы г. Минска]&lt;/ref&gt;
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 340 м&lt;ref&gt;[https://geodzen.com/by/minsk/liubanskaja Любанская вуліца на Geodzen]&lt;/ref&gt;
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap = 
 |на карце яндэкс    = https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/31325567/?ll=27.551406%2C53.848885&amp;z=18
 |на карце гугл      = https://www.google.com/maps/place/%D1%83%D0%BB.+%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F,+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA,+%D0%9C%D0%B8%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F+%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C/@53.8489405,27.5487026,17z/data=!3m1!4b1!4m6!3m5!1s0x46dbd1b1fc2f3d97:0xd0a5abef892452b7!8m2!3d53.8489405!4d27.5512775!16s%2Fg%2F1vr3bvyh?authuser=0&amp;entry=ttu&amp;g_ep=EgoyMDI1MDUxNS4wIKXMDSoASAFQAw%3D%3D
 |Commons            = 
 |sort               = 
}}
'''Любанская вуліца''' — вуліца ў [[Кастрычніцкі раён (Мінск)|Кастрычніцкім раёне]] [[Мінск]]а ў [[Сярова (жылы раён)|мікрараёне Сярова]]. Названа ў гонар г. [[Любань]]&lt;ref&gt;[https://geodzen.com/by/minsk/liubanskaja Любанская вуліца на Geodzen]&lt;/ref&gt;. Архітэктура вуліцы складаецца пераважна з некалькіх жылых дамоў, пабудаваных з другой паловы 1950-х па пачатак 1970-х гг&lt;ref&gt;[https://photobuildings.com/list.php?uid=1831 згодна архітэктурнай базе Рhotobuildings]&lt;/ref&gt;.

== Цікавыя факты ==
* З канца 2024 г. у суседнім [[Лошыца (жылы раён)|жылым раёне Лошыца]] з'явіўся [[Завулак Любанскіх (Мінск)|завулак Любанскіх]] у гонар заснавальнікаў [[Лошыцкая сядзіба|Лошыцкай сядзібы]], што спарадзіла некаторую тапанімічную блытаніну.
== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://ato.by/street/557 Любанская вуліца на АТО.ВУ]
* [https://photobuildings.com/list.php?uid=1831 Любанская вуліца  ў базе Рhotobuildings]
{{Вуліцы Мінска:Кастрычніцкі}}

[[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]
[[Катэгорыя:Кастрычніцкі раён (Мінск)]]</text>
      <sha1>hhpbkglc63iwr024fo898mz8skw62dm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аляксандр Заштаўт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>791472</id>
    <revision>
      <id>5120486</id>
      <parentid>5028725</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10462" sha1="7wkjr4v8x0h6slzn62bervo1vkrna34" xml:space="preserve">{{Палітык}}'''Аляксандр Заштаўт''' ({{lang-pl|Aleksander Zasztowt}}, {{ВД-Прэамбула}}) — польскі палітычны дзеяч, журналіст, член Сойма Сярэдняй Літвы і Заканадаўчага Сойма Рэспублікі Польшча.

== Біяграфія ==
Вучыўся ў [[Рыжскі тэхнічны ўніверсітэт|Рыжскім політэхнічным інстытуце]]. Па прафесіі  інжынер-будаўнік. Удзельнічаў у грамадска-палітычным руху ў [[Рыга|Рызе]] і [[Вільня|Вільні]]. У перыяд [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рэвалюцыі 1905-1907 гг.]] і пасля яе належаў да дэмакратычна-ліберальнай плыні [[Краёўцы|краёўскага руху]]. Працаваў ў рэдакцыях часопісаў &quot;[[Kurier Litewski (1905)|Kurier Litewski]]&quot;, &quot;[[Przegląd Wileński]]&quot;, &quot;Echo&quot;. Уваходзіў у склад [[Польская дэмакратычная група|Польскай дэмакратычнай групы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Cмалянчук А.Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864-1917 г. - Гродна: ГрДУ, 2001. - С. 120, 172, 193, 204-212, 229-233.&lt;/ref&gt;. 

Пасля акупацыі Вільні германскімі войскамі падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ўвосень1915 г. быў адным з аўтараў зварота, прынятага ад імя Польскага дэмакратычнага незалежніцкага блока ў Літве і Белай Русі, у якой прапагандавалася ідэя добраахвотнай уніі незалежнай Польшчы з Беларуска-Літоўскай федэрацыяй&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. У верасні 1915 г. увайшоў у склад [[Віленска-Ковенскі грамадзянскі камітэт|Віленска-Ковенскага грамадзянскага камітэта]] як прадстаўнік [[Беларусы|беларускага насельніцтва]] разам з [[Іван Луцкевіч|Іванам]] і [[Антон Луцкевіч|Антонам Луцкевічамі]] і [[Вацлаў Іваноўскі|Вацлавам Іваноўскім]] (хаця сам не быў беларусам, але яго папрасілі аб гэтым беларускія дзеячы)&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;Pukszto A. Między stołecznością a partykularyzmem. Wielonarodowościowe społeczeństwo Wilna w latach 1915-1920. - Toruń: Adam Marszałek, 2006. - S. 21-24.&lt;/ref&gt;. Быў адным з аўтараў Універсалу [[Канфедэрацыя Вялікага Княства Літоўскага|Канфедэрацыі Вялікага Княства Літоўскага]], апублікаванага 19 снежня 1915 г. у Вільні на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Літоўская мова|літоўскай мовах]] і [[ідыш]], у якім сцвярджалася краёвая ідэя стварэння дзяржаўнасці на землях былога [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] з прадстаўнікоў усіх народаў, што іх насяляюць&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Мікніс Р. Першая сусветная вайна і адбудова дзяржаўнасці гістарычнай Літвы (Літвы і Беларусі) у канцэпцыі Міхаіла Ромэра // Палітычная сфера. - № 24(1). - 2016. - С. 100.&lt;/ref&gt;. Выкладаў у заснаваным у 1915 г. у Вільні Народным універсітэце&lt;ref&gt;Cмалянчук А.Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864-1917 г. - Гродна: ГрДУ, 2001. - С. 240.&lt;/ref&gt;. У 1916 г. увайшоў у склад [[Польскага камітэта ў Вільні]], які паўстаў на аснове створанага яшчэ ў 1914 г. [[Польскі камітэт дапамогі ахвярам вайны|Польскага камітэта дапамогі ахвярам вайны]] і быў, з аднаго боку, дабрачыннай арганізацыяй, з другога, цэнтрам арганізацыі ўсіх польскіх грамадска-палітычных сіл [[Віленшчына|Віленшчыны]]&lt;ref&gt;Pukszto A. Między stołecznością a partykularyzmem. Wielonarodowościowe społeczeństwo Wilna w latach 1915-1920. - Toruń: Adam Marszałek, 2006. - S. 38.&lt;/ref&gt;.

У 1918–1923 гг. быў лідэрам Польскай сацыялістычнай партыі Літвы і Беларусі&lt;ref&gt;Wileński słownik biograficzny, red. H. Dubowik, J. Malinowski, J. Andruszkiewicz. - Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 2002.&lt;/ref&gt;.

Пасля стварэння [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] войскамі генерала [[Люцыян Жалігоўскі|Жалігоўскага]] ([[Мяцеж Жалігоўскага|паўстанне Жалігоўскага]]) 12 кастрычніка 1920 г. увайшоў у склад [[Часовая кіруючая камісія Сярэдняй Літвы|Часовай кіруючай камісіі]] на пасаду дырэктара Дэпартамента сувязі і грамадскіх работ. Як член камісіі быў адным з падпісантаў звароту «Да народа Сярэдняй Літвы»&lt;ref&gt;''Do ludności Litwy Środkowej''. „Dziennik Urzędowy Tymczasowej Komisji Rządzącej”, s. 1-2, Nr 1 z 17 listopada 1920. Tymczasowa Komisja Rządząca.&lt;/ref&gt;. 

У студзені 1922 г. быў абраны членам [[Сойм Сярэдняй Літвы|Віленскага сойма]] ад спісу Польскай сацыялістычнай партыі Літвы і Беларусі. Ён стаў старшынёй фракцыі сацыялістаў у сойме Сярэдняй Літвы. Выступаў за далучэнне Сярэдняй Літвы да Польшчы, але на падставе аўтаноміі&lt;ref&gt;Błażejczyk P. Koncepcje przynależności Wileńszczyzny i kultura dyskusji na forum obrad Sejmu Wileńskiego od 4 lutego 1 marca 1922 r. // Miscellanea Historico-Iuridica. - T. 15. - 2016. - Z. 2. - S. 301-315.&lt;/ref&gt;. У сакавіку таго ж года быў прызначаны дэпутатам [[Устаноўчы сойм Польскай Рэспублікі|Устаноўчага сойма Польскай Рэспублікі]], але 30 сакавіка 1922 г. адмовіўся ад свайго мандату, і яго месца заняў Станіслаў Багінскі.

З 1924 г. быў членам [[Незалежная сацыялістычная рабочая партыя Польшча|Незалежнай сацыялістычнай рабочай партыі]] і займаў пасаду члена віленскай рады гэтай партыі. 

Быў камісарам, а пазней членам рады Фонду аховы здароўя. Актыўна ўдзельнічаў у [[Масонства|масонскім руху]]. У розныя часы ўваходзіў у масонскія ложы «Томаш Зан», «Лучнасць», «Літва», «Беларусь»&lt;ref&gt;Смалянчук А.Ф. Масонскія ложы на беларускіх і літоўскіх землях 1910-1916 гг. // Białoruskie Zeszyty Historyczne. - 2002. - № 17. - С. 141-156.&lt;/ref&gt;.

У 1932 годзе апублікаваў у [[Вільня|Вільні]] ўласны твор - «Палітычныя казкі»&lt;ref&gt;Zasztowt A. Bajki polityczne. - Wilno, 1932.&lt;/ref&gt;.

Пахаваны на [[Евангелічныя могілкі (Вільня)|Віленскіх евангеліцкіх могілках]], але яго надмагілле не захавалася.

== Зноскі ==
{{Reflist}}

== Бібліяграфія ==

* [[Аляксандр Фёдаравіч Смалянчук|Смалянчук А.Ф.]] Палякі Беларусі і Літвы ў рэвалюцыі 1905-1907 гг. - Гродна: Ратуша, 2000.
* Cмалянчук А.Ф. Паміж краёвасцю і нацыянальнай ідэяй. Польскі рух на беларускіх і літоўскіх землях. 1864-1917 г. - Гродна: ГрДУ, 2001.
* Hass L. Masoneria polska XX wieku. Losy, loże, ludzie. - Warszawa: Polczek, 1993.
* Kto był kim w Drugiej Rzeczypospolitej, red. J. Majchrowski. - Warszawa: BGW, 1994.
* Małachowicz E. Wilno. - Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 1996.
* Pukszto A. Między stołecznością a partykularyzmem. Wielonarodowościowe społeczeństwo Wilna w latach 1915-1920. - Toruń: Adam Marszałek, 2006.
* Sejm Wileński 1922: przebieg posiedzeń według sprawozdań stenograficznych w opracowaniu kancelarji sejmowej. - Wilno: Wyd-wo Księgarni Józefa Zawadzkiego, 1922.
* Wileński słownik biograficzny, red. H. Dubowik, J. Malinowski, J. Andruszkiewicz. - Bydgoszcz: Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej, 2002.

{{DEFAULTSORT:Заштаўт Аляксандр}}
[[Катэгорыя:Дэпутаты Заканадаўчага сейма]]
[[Катэгорыя:Члены Польскай сацыялістычнай партыі]]
[[Катэгорыя:Пахаваныя на Евангелічных могілках (Вільнюс)]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Рыжскага тэхнічнага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>7wkjr4v8x0h6slzn62bervo1vkrna34</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аўром Лесін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>794269</id>
    <revision>
      <id>5120460</id>
      <parentid>5076794</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:57:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>5120460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11283" sha1="gjvg3tgrm70hs43v0z8sxkay0naxb81" xml:space="preserve">{{Пісьменнік}}
'''Аўром Вальт''', больш вядомы пад псеўданімам '''Аўром Лесін''' ({{ВДП}}[[19 мая]] [[1872]], [[Мінск]] — [[5 лістапада]] [[1938]]) — сацыялістычны актывіст яўрэйскага паходжання, паэт на ідышы і рэдактар&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=http://archive.org/details/encyclopaedia-judaica-v.-12-kat-lie|загаловак=Encyclopaedia Judaica, V. 12 ( Kat Lie)}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://congressforjewishculture.org/people/3399/Liessin-Avrom|title=Liessin, Avrom — Congress for Jewish Culture|website=congressforjewishculture.org|access-date=2025-11-01}}&lt;/ref&gt;.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 19 мая 1872 года ў [[Мінск]]у. Па маці паходзіў ад [[Саламон Лурыя|Мардэхая Яфэ]] і рабіна [[Рафаэль Коэн|Рафаэля Коэна]]. Яго бацькамі былі Іегуда Лейб Вальт і Рэйле Гамбург.

Атрымаў традыцыйную яўрэйскую адукацыю ў [[Хедар|хедары]], вучыўся ў [[Ешыбот|ешыботах]] у Слабодцы і [[Вількамір]]ы, але ў яго развіліся ерэтычныя погляды, якія прывялі да яго выключэння з [[Валожынскі ешыбот|Валожынскага ешыбота]]. У [[Вільня|Вільні]] ён вывучаў філасофію, пасля вярнуўся ў Мінск. У 1896 годзе з-за незадаволенасці існуючымі рэвалюцыйнымі арганізацыямі стварыў новую пад назвай «Апазіцыя». Пераследаваны таемнай паліцыяй, уцёк з Расійскай імперыі і ў 1897 годзе пераехаў у [[Нью-Ёрк]]. Перад ад’ездам зарэкамендаваў сябе сярод яўрэйскіх рабочых і сацыялістычных лідараў як рэвалюцыйны паэт на ідышы і сацыяльны сатырык. Быў актыўным членам [[Бунд|Яўрэйскага працоўнага Бунда]], які быў заснаваны ў год яго ад’езду з [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Спалучаў сацыялістычныя перакананні з яўрэйскім нацыяналізмам. Паколькі яго творы і палітычная дзейнасць прывялі да вышуку з боку ўладаў, ён пачаў пісаць пад псеўданімам Аўром Лесін. &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;https://yivoarchives.yivo.org/?p=collections/findingaid&amp;id=34297&amp;disabletheme=1&lt;/ref&gt; Яго першы зборнік вершаў ''«Moderne Lider»'' («Сучасныя вершы») быў нелегальна апублікаваны ў Мінску ў 1897 годзе. Яго першыя вершы таго часу былі пакладзены на музыку і сталі ўлюбёнымі сярод палітычных эмігрантаў з Расіі. 

Неўзабаве пасля прыбыцця ў Амерыку Лісін далучыўся да фракцыі сацыял-дэмакратаў, якая выступала супраць фракцыі Даніэля Дэ Леона ў Сацыялістычнай рабочай партыі. Быў адным з першых аўтараў газеты ''«Форвертс»'', дзе пісаў вершы, журналісцкія артыкулы і рэдакцыйныя артыкулы. Яго адносіны з «''Форвертс»'' пачалі астываць, калі рэдактарам газеты стаў [[Аўром Каган]]&lt;ref&gt;Reuben Iceland. «Sixty Days with Abraham Liessin.» In ''From Our Springtime'', 184. Syracuse University Press, 2013.&lt;/ref&gt;. Пакінуў газету пасля таго, як Каган адхіліў напісаны ім антысіянісцкі артыкул, але пасля пратэстаў сацыялістычнай грамадскасці ён вярнуўся ў ''«Форвертс»'', і Каган апублікаваў артыкул. Калі Каган пакінуў ''«Форвертс»'', Лесін дапамагаў Луі Мілеру рэдагаваць газету. Калі Мілер сышоў у 1902 годзе, ён рэдагаваў газету разам з Уільямам Эдлінам. Пасля кішынёўскага пагрому 1903 года распачаў кампанію ў падтрымку Бунда. Як дэлегат сёмага з’езда Бунда ў [[Львоў|Лембергу]] ў 1906 годзе, патрабаваў пазітыўнай пазіцыі па этнічных пытаннях яўрэйскай нацыянальнасці і падтрымліваў «нейтралізм» у нацыянальным пытанні. Бунд прапанаваў выдаць кнігу яго эсэ, але пасля таго, як іх рэдакцыйная калегія адхіліла некаторыя з эсэ як занадта нацыяналістычныя, ён адклікаў кнігу.

У 1913 годзе пачаў рэдагаваць ''«Di Tsukunft»'', штомесячны літаратурны і культурны часопіс на ідышы. Ён працягваў працаваць рэдактарам часопіса да сваёй смерці. Пад яго рэдакцыяй ''«Di Tsukunft»'' стаў адным з найважнейшых літаратурна-палітычных часопісаў у Амерыцы і, безумоўна, вядучым штомесячнікам літаратурнай і культурнай літаратуры на ідыш. Усяго за першыя восем месяцаў працы Лесіна на пасадзе рэдактара штомесячны наклад вырас з 3000-4000 да больш чым 20 000. Публікаваў творы найважнейшых пісьменнікаў на ідыш у Злучаных Штатах і Еўропе. Статус Лесіна як паэта і рэдактара прывёў у часопіс многіх найлепшых пісьменнікаў і інтэлектуалаў на ідыш і дапамог Лесіну стаць цэнтральнай фігурай у амерыканскай літаратуры на ідыш, а яго дом у Нью-Ёрку — месцам сустрэч многіх важных пісьменнікаў на ідыш&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

У лютым 1922 года надрукаваў паэму «[[Райсн]]» [[Майсей Саламонавіч Кульбак|Мойшэ Кульбака]] ў ''«Di Tsukunft»'' і назваў твор «паэмай трывалай, свежай, прымітыўнай прыземленасці», у якім паэт стварае са звычайных вяскоўцаў класічных герояў — як яўрэяў, так і неяўрэяў, якія «выпраменьваюць свежы духмяны водар палёў, лясоў і рэк»&lt;ref&gt;https://yiddishkayt.org/raysn/&lt;/ref&gt;.

Лісін працягваў публікаваць вершы ў Нью-Ёрку, і пасля 1913 года амаль усе яны былі першапачаткова апублікаваныя ў часопісе «Di Tsukunft». Асноўнымі тэмамі яго паэзіі былі яўрэйская гісторыя, яўрэйскія героі, яўрэйскае мучаніцтва і паўстанне супраць сацыяльнай несправядлівасці. У памкненні сфармуляваць пазітыўныя прыклады для пераймання рэвалюцыі з яўрэйскай традыцыі, Лесін пісаў пра такіх яўрэйскіх рэлігійных і нацыянальных дзеячаў, як [[Іуда Макавей]], [[Шымон Бар-Кохба|Бар-Кохба]], Саламон Молха, рабін Меір з Ротэнбурга і [[Гірш Давідавіч Лекерт|Гірш Лекерт]].&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=http://archive.org/details/encyclopaedia-judaica-v.-12-kat-lie|загаловак=Encyclopaedia Judaica, V. 12 ( Kat Lie)}}&lt;/ref&gt; Неўзабаве пасля яго смерці яго збор твораў быў апублікаваны ў трох тамах з ілюстрацыямі [[Марк Шагал|Марка Шагала]].

Сярод яго прозы ёсць пасмяротна апублікаваны зборнік пад назвай «Zikhroynes un Bilder» («Успаміны і вобразы», ​​1954), дзе пакінуў і ўспаміны пра дзяцінства ў Мінску.

Актыўна ўдзельнічаў у Рабочым гуртку і Сацыялістычнай партыі.

У 1901 годзе ажаніўся з Лібе Гінзбург, якая паходзіла з рабінскай сям’і са [[Смаргонь|Смаргоні]] і была вымушана пакінуць Расію з-за ўдзелу ў сацыялістычным руху. Яе смерць у 1912 годзе моцна паўплывала на Лесіна. У іх нарадзілася дачка Рохль.

Памёр у сваім доме ў [[Бронкс]]е 5 лістапада 1938 года. Ён быў пахаваны на могілках Маўнт-Кармэл. За некалькі дзён да смерці ад сардэчнага прыступу ён знепрытомнеў, чытаючы верш на пахавальнай службе свайго сябра і паплечніка [[Барух Нахман Чарны|Баруха Нахмана Чарнага]]. На яго пахаванні прысутнічала 1000 чалавек, сабраных у Форвард-Холе, і яшчэ 5000 сабраліся звонку. Гары Рогаф узначаліў пахавальную службу, сярод прамоўцаў былі Шалом Аш, [[Довід Пінскі]], [[Абрам Рэйзен]], [[Г. Лейвік]], Аляксандр Кан, [[Навум Ханін|Натан Чанін]], Зівіён і Джозэф Шлосберг. Быў пахаваны побач з Чарным у частцы Рабочага кола на могілках.

== Памяць ==
У 1949 у Тэль-Авіве быў адкрыты тэатр Бейт-Лесін. Яго імем названы вуліцы ў Тэль-Авіве і Хайфе.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Лесін Аўром}}
[[Катэгорыя:Паэты на ідыш]]</text>
      <sha1>gjvg3tgrm70hs43v0z8sxkay0naxb81</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Змрочнае сямігоддзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>795687</id>
    <revision>
      <id>5120626</id>
      <parentid>5119061</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:28:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>разбіўка на раздзелы</comment>
      <origin>5120626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16510" sha1="7mo6n1tt87vvpi94bbg3lggzinyynns" xml:space="preserve">[[Файл:Franz_Krüger_-_Portrait_of_Emperor_Nicholas_I_-_WGA12289.jpg|міні|Мікалай I.]]
'''Змрочнае сямігоддзе''' (1848—1855; {{lang-ru|Мрачное семилетие}}) — прынятая ў гістарыяграфіі (пераважна расійскай) назва перыяду найбольш рэпрэсіўнай палітыкі [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалая I]], накіраванай на абмежаванне грамадзянскіх і акадэмічных свабод і жорсткае падаўленне іншадумства ў Расійскай імперыі, ў якасці рэакцыі на рэвалюцыйныя падзеі ў Еўропе 1848 году («[[Вясна народаў|Вясну Народаў]]»). Літаратурны крытык [[П. В. Аненкаў]] лічыў, што разам са змрочным сямігоддзем «пачынаецца царства цемры ў Расіі»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dugward.ru/library/annenkov/annenkov_dve_zimy.html|title=''Анненков П. В.'' Две зимы в провинции и деревне. С генваря 1849 по август 1851 года|website=dugward.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929163223/http://dugward.ru/library/annenkov/annenkov_dve_zimy.html|archive-date=2021-09-29|access-date=2021-09-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Узмацненне цэнзуры

Асцерагаючыся пранікнення «рэвалюцыйнай заразы», Мікалай I у 1848 годзе рэзка ўзмацніў жорсткасць унутранай палітыкі&lt;ref&gt;''Таньшина Н. П.'' Образ власти императора Николая I в представлениях современников-французов // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2017. — № 10—1 (31). Архивировано 29 сентября 2021 года.&lt;/ref&gt;. Іншаземцам быў забаронены ўезд у Расію, а рускім падданым — выезд за мяжу, апроч выпадкаў выключнай дзяржаўнай важнасці. Тыя, хто ўжо знаходзіўся за мяжой, павінны былі вярнуцца пад пагрозай пазбаўлення падданства і канфіскацыі маёнткаў. У лютым 1848 года цар загадаў «скласці камітэт, каб разгледзець, ці правільна дзейнічае цэнзура і выдаюцца часопісы, ці выконваюць дадзеныя кожнаму праграмы»&lt;ref&gt;Русская старина. 1903. Июль. — с. 137.&lt;/ref&gt;. Для нагляду за друкам быў створаны камітэт на чале з вайсковым і дзяржаўным дзеячам [[Д. П. Бутурлін|Д. П. Бутурліным]] — «бутурлінскі камітэт», які правяраў выданні, якія ўжо прайшлі цэнзуру.

Абмежаванні акадэмічных свабодаў

Новым пераследам падвергліся ўніверсітэты (існаваў нават праект іх поўнага закрыцця, але ад яго ўсё ж адмовіліся). У кожным з іх, за выключэннем Маскоўскага, магло вучыцца не больш за трыста студэнтаў. Плата за навучанне ўзрасла, нагляд за студэнтамі і прафесарамі ўзмацніўся. Нават выбітны імперскі дзяржаўнік, міністр народнай асветы, стваральнік ідэалагічнай трыяды «праваслаўе—самадзяржаўе—народнасць» [[С. С. Увараў]] падаўся цару занадта «ліберальным» і быў звольнены. Міністрам асветы стаў надзвычай рэакцыйны князь П. А. Шырынскі-Шыхматаў, які патрабаваў, каб «надалей усе палажэнні і навукі былі заснаваныя не на разумаваннях, а на рэлігійных ісцінах у сувязі з багаслоўем»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://snob.ru/profile/11778/blog/1001354|title=Книга вторая. Загадка николаевской России|author=[[Аляксандр Львовіч Янаў|Александр Янов]]|website=snob.ru|date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929163224/https://snob.ru/profile/11778/blog/1001354|archive-date=2021-09-29|access-date=2021-09-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Новы міністр распачаў шэраг выключных мерапрыемстваў: устанаўленне камплекта студэнтаў ва ўніверсітэтах; забарона паездак за мяжу з вучонай мэтай; распараджэнне дастаўляць у Публічную Бібліятэку літаграфаваныя лекцыі за подпісамі прафесараў; прыём ва ўніверсітэты асоб выключна дваранскага саслоўя; спыненне чытання філасофіі свецкімі прафесарамі; скасаванне выкладання логікі і псіхалогіі і замена яго багаслоўем, а выкладанне дзяржаўнага права — заняткамі па вайсковай падрыхтоўцы. У адносінах да сярэдніх і ніжэйшых навучальных устаноў галоўным клопатам міністра было выкананне «Найвышэйшай» (царскай) волі — зрабіць Закон Божы асновай усякага карыснага вучэння&lt;ref&gt;{{ВТ-РБС|Ширинский-Шихматов, Платон Александрович|том=23|страницы=302—303}}&lt;/ref&gt;. Да канца эпохі Мікалая I, па словах гісторыка [[С. М. Салаўёў|С. М. Салаўёва]], «фрунтавікі (мянушка страявых афіцэраў) аселі на ўсіх урадавых месцах, і з імі запанавалі невуцтва, самавольства, рабаўніцтва, разнастайныя беспарадкі»&lt;ref&gt;''Соловьев С. М.'' Мои записки для детей моих, а если можно, и для других // Соловьев С. М. Избранные труды. Записки / Подгот. А. А. Левандовский, Н. И. Цимбаев. — М.: Изд-во МГУ, 1983. — С. 233—235.&lt;/ref&gt;. Характэрна, аднак, што акурат у гэты час (1848 год) Вышэйшая сельскагаспадарчая школа ў Горках была ператворана ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горы-Горацкі земляробчы інстытут]], профіль якога не выклікаў боязі ўраду наконт магчымай нелаяльнасці студэнтаў і выкладчыкаў.

Становішча ў Літве і Беларусі

У жыцці [[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]] (Літвы і Беларусі), як ці не найменш лаяльнага да царызму рэгіёну імперыі, гэты перыяд праявіўся асабліва жорстка, склаўшы рэзкі кантраст з папярэднім 7-годдзем (1841—1848), у якім мясцовае польскамоўнае грамадства, пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]], здавалася, намацала межы дазволенага і ў які было створана найбольш знакавых твораў культуры за ўвесь час паміж паўстаннямі. Цікава, што менавіта ў 1848 годзе быў ліквідаваны [[Камітэт заходніх губерняў]], паколькі цар палічыў, што задачы ўніфікацыі заканадаўства, сацыяльнай і культурнай палітыкі ў 9 далучаных у выніку [[Падзелы Рэчы Паспалітай|Падзелаў Рэчы Паспалітай]] губернях цалкам выкананыя, і яны могуць кіравацца гэтаксама як звычайныя расійскія губерні. Вяртанне ў 1848 годзе расійскай арміі фельдмаршала [[Іван Фёдаравіч Паскевіч|Паскевіча]] ў Расію выклікала распаўсюджанне [[Трэцяя халерная пандэмія|эпідэміі халеры]] ў Літве і Беларусі, ахвярамі якой сталі дзясяткі тысяч чалавек, а эфектыўных захадаў па ахове здароўя насельніцтва дзяржава арганізаваць не змагла праз тэхнічную і арганізацыйную адсталасць. Вясной 1849 году быў раскрыты жандарамі [[Братні саюз літоўскай моладзі]], большасць з яго прыкладна 200 сяброў панесла досыць жорсткія пакаранні. У 1851 годзе быў арыштаваны вядомы журналіст і выдавец [[Рамуальд Андрэевіч Падбярэскі|Рамуальд Падбярэскі]] — і сасланы ў Архангельскую губерню, дзе звар’яцеў і памер&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://palatno.media/ramuald-padbjareski/|title=Ён прыдумаў беларускую літаратуру. Расказваем пра фалькларыста Рамуальда Падбярэскага|first=Настасся|last=Уткіна|website=PALATNO|date=2025-10-22|access-date=2025-12-02}}&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе паэт [[Эдвард Жалігоўскі]] быў арыштаваны і сасланы ў Аланецкую губерню, а затым у Арэнбургскую, за сатырычную паэму &quot;Іярдан&quot;. Цэнзары імкнуліся ўсяляк «падстрахавацца» і забаранялі нават самыя бяскрыўдныя выданні ды публічныя мерапрыемствы — напрыклад, камічная опера «[[Сялянка (опера)|Сялянка]]» В. Дуніна-Марцінкевіча і Ст. Манюшкі была забаронена пасля першага ж прадстаўлення ў Мінску (9 лютага 1852 году). Таму многія літаратурныя творы таго перыяду не маглі быць надрукаванымі, а іх аўтары нярэдка хаваліся за псеўданімамі, як напрыклад [[Адэля з Устроні]], аўтарка алегарычнай паэмы &quot;Мачыха&quot; (1850) са схаваным анты-царскім пасылам.

Епіскап [[Іосіф (Сямашка)|Іосіф Сямашка]], які ў 1852 годзе атрымаў тытул мітрапаліта, узмацніў кантроль над паводзінамі былых уніятаў. У прыватнасці, была праведзеная канфіскацыя і знішчэнне ўніяцкіх (грэка-каталіцкіх) богаслужэбных кніг, якія і пасля 1839 году яшчэ заставаліся ва ўжытку ў некаторых прыходах (і ў многіх шараговых вернікаў — але канфіскаваць у іх было значна складаней, і гэты працэс расцягнуўся на дзесяцігоддзі). Іх канчаткова і паўсюдна замянілі маскоўскімі сінадальнымі выданнямі праваслаўнага абраду, выключаючы любую варыятыўнасць у богаслужэнні. У грамадстве назіралася апатыя, часовае падзенне цікавасці да грамадскага і культурнага жыцця, нават да айчыннай гісторыі. Напрыклад, самы папулярны віленскі часопіс 1840-х гадоў [[Athenaeum (1841)|Athenaeum,]] дзе публікавалася шмат навінак краёвай літаратуры і артыкулаў на гістарычную тэматыку, у 1851 годзе спыніў існаванне праз крытычнае падзенне колькасці падпісчыкаў.

Пробліскі надзеі

Як адзначаў адзін з сучаснікаў, у перыяд змрочнага сямігоддзя ''давление сразу и внезапно усилилось настолько, что, очевидно, не могло продолжаться слишком долго; в беспросветном мраке чувствовалось приближение света, но, чтобы дождаться его, надо было пережить семь черных, тяжелых лет''&lt;ref&gt;''Иванов-Разумник''. История русской общественной мысли. / Иванов-Разумник: в 3 т. — М.: Республика; ТЕРРА, 1997. — Т. 1. — с. 194&lt;/ref&gt;. Заканамерным фіналам рэпрэсіўнай палітыкі стала ўзмацненне адсталасці Расіі і яе ганебнае паражэнне ў [[Крымская вайна|Крымскай вайне]]&lt;ref&gt;История России, XIX век. 8 класс: учеб. для учащихся общеобразоват. учреждений / Л. А. Кацва. — М.: Просвещение, 2012. — 336 с.&lt;/ref&gt;. У лютым 1855 года памёр Мікалай I, і яго смерць паклала канец «змрочнаму сямігоддзю». Адчуванне змен у расійскім грамадстве ўзнікла практычна адразу&lt;ref&gt;Предчувствие грядущих перемен возникло ещё двумя годами ранее. См.: Егоров Б. Ф. Борьба эстетических идей в России середины XIX века. — Л., 1982. — С. 62-75.&lt;/ref&gt;. Пачалася эпоха гэтак званых «Вялікіх рэформаў» [[Аляксандр II (імператар расійскі)|Аляксандра ІІ]]. Аднак «адліга» ў «Паўночна-Заходнім краі» была непрацяглай, і ўжо з канца 1850-х гадоў пачынаецца чарговае ўзмацненне рэпрэсій. Гэта выклікала як узмацненне адкрытага супраціву, так і фармаванне канспіратыўных патрыятычных сетак, што ў выніку прывяло да выбуху [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]].

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Мікалай I]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсіі ў Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Цэнзура ў Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:1848]]</text>
      <sha1>7mo6n1tt87vvpi94bbg3lggzinyynns</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120627</id>
      <parentid>5120626</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:31:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>вікіфікацыя ==</comment>
      <origin>5120627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16534" sha1="co95786ii9lwq04bj4ux1wfpona849j" xml:space="preserve">[[Файл:Franz_Krüger_-_Portrait_of_Emperor_Nicholas_I_-_WGA12289.jpg|міні|Мікалай I.]]
'''Змрочнае сямігоддзе''' (1848—1855; {{lang-ru|Мрачное семилетие}}) — прынятая ў гістарыяграфіі (пераважна расійскай) назва перыяду найбольш рэпрэсіўнай палітыкі [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалая I]], накіраванай на абмежаванне грамадзянскіх і акадэмічных свабод і жорсткае падаўленне іншадумства ў Расійскай імперыі, ў якасці рэакцыі на рэвалюцыйныя падзеі ў Еўропе 1848 году («[[Вясна народаў|Вясну Народаў]]»). Літаратурны крытык [[П. В. Аненкаў]] лічыў, што разам са змрочным сямігоддзем «пачынаецца царства цемры ў Расіі»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://dugward.ru/library/annenkov/annenkov_dve_zimy.html|title=''Анненков П. В.'' Две зимы в провинции и деревне. С генваря 1849 по август 1851 года|website=dugward.ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929163223/http://dugward.ru/library/annenkov/annenkov_dve_zimy.html|archive-date=2021-09-29|access-date=2021-09-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Узмацненне цэнзуры ==

Асцерагаючыся пранікнення «рэвалюцыйнай заразы», Мікалай I у 1848 годзе рэзка ўзмацніў жорсткасць унутранай палітыкі&lt;ref&gt;''Таньшина Н. П.'' Образ власти императора Николая I в представлениях современников-французов // Вестник РГГУ. Серия: Литературоведение. Языкознание. Культурология. — 2017. — № 10—1 (31). Архивировано 29 сентября 2021 года.&lt;/ref&gt;. Іншаземцам быў забаронены ўезд у Расію, а рускім падданым — выезд за мяжу, апроч выпадкаў выключнай дзяржаўнай важнасці. Тыя, хто ўжо знаходзіўся за мяжой, павінны былі вярнуцца пад пагрозай пазбаўлення падданства і канфіскацыі маёнткаў. У лютым 1848 года цар загадаў «скласці камітэт, каб разгледзець, ці правільна дзейнічае цэнзура і выдаюцца часопісы, ці выконваюць дадзеныя кожнаму праграмы»&lt;ref&gt;Русская старина. 1903. Июль. — с. 137.&lt;/ref&gt;. Для нагляду за друкам быў створаны камітэт на чале з вайсковым і дзяржаўным дзеячам [[Д. П. Бутурлін|Д. П. Бутурліным]] — «бутурлінскі камітэт», які правяраў выданні, якія ўжо прайшлі цэнзуру.

== Абмежаванні акадэмічных свабодаў ==

Новым пераследам падвергліся ўніверсітэты (існаваў нават праект іх поўнага закрыцця, але ад яго ўсё ж адмовіліся). У кожным з іх, за выключэннем Маскоўскага, магло вучыцца не больш за трыста студэнтаў. Плата за навучанне ўзрасла, нагляд за студэнтамі і прафесарамі ўзмацніўся. Нават выбітны імперскі дзяржаўнік, міністр народнай асветы, стваральнік ідэалагічнай трыяды «праваслаўе—самадзяржаўе—народнасць» [[С. С. Увараў]] падаўся цару занадта «ліберальным» і быў звольнены. Міністрам асветы стаў надзвычай рэакцыйны князь П. А. Шырынскі-Шыхматаў, які патрабаваў, каб «надалей усе палажэнні і навукі былі заснаваныя не на разумаваннях, а на рэлігійных ісцінах у сувязі з багаслоўем»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://snob.ru/profile/11778/blog/1001354|title=Книга вторая. Загадка николаевской России|author=[[Аляксандр Львовіч Янаў|Александр Янов]]|website=snob.ru|date=2021-09-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210929163224/https://snob.ru/profile/11778/blog/1001354|archive-date=2021-09-29|access-date=2021-09-29|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Новы міністр распачаў шэраг выключных мерапрыемстваў: устанаўленне камплекта студэнтаў ва ўніверсітэтах; забарона паездак за мяжу з вучонай мэтай; распараджэнне дастаўляць у Публічную Бібліятэку літаграфаваныя лекцыі за подпісамі прафесараў; прыём ва ўніверсітэты асоб выключна дваранскага саслоўя; спыненне чытання філасофіі свецкімі прафесарамі; скасаванне выкладання логікі і псіхалогіі і замена яго багаслоўем, а выкладанне дзяржаўнага права — заняткамі па вайсковай падрыхтоўцы. У адносінах да сярэдніх і ніжэйшых навучальных устаноў галоўным клопатам міністра было выкананне «Найвышэйшай» (царскай) волі — зрабіць Закон Божы асновай усякага карыснага вучэння&lt;ref&gt;{{ВТ-РБС|Ширинский-Шихматов, Платон Александрович|том=23|страницы=302—303}}&lt;/ref&gt;. Да канца эпохі Мікалая I, па словах гісторыка [[С. М. Салаўёў|С. М. Салаўёва]], «фрунтавікі (мянушка страявых афіцэраў) аселі на ўсіх урадавых месцах, і з імі запанавалі невуцтва, самавольства, рабаўніцтва, разнастайныя беспарадкі»&lt;ref&gt;''Соловьев С. М.'' Мои записки для детей моих, а если можно, и для других // Соловьев С. М. Избранные труды. Записки / Подгот. А. А. Левандовский, Н. И. Цимбаев. — М.: Изд-во МГУ, 1983. — С. 233—235.&lt;/ref&gt;. Характэрна, аднак, што акурат у гэты час (1848 год) Вышэйшая сельскагаспадарчая школа ў Горках была ператворана ў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Горы-Горацкі земляробчы інстытут]], профіль якога не выклікаў боязі ўраду наконт магчымай нелаяльнасці студэнтаў і выкладчыкаў.

== Становішча ў Літве і Беларусі ==

У жыцці [[Паўночна-Заходні край|Паўночна-Заходняга краю]] (Літвы і Беларусі), як ці не найменш лаяльнага да царызму рэгіёну імперыі, гэты перыяд праявіўся асабліва жорстка, склаўшы рэзкі кантраст з папярэднім 7-годдзем (1841—1848), у якім мясцовае польскамоўнае грамадства, пасля [[Амністыя 1841 года|амністыі 1841 года]], здавалася, намацала межы дазволенага і ў які было створана найбольш знакавых твораў культуры за ўвесь час паміж паўстаннямі. Цікава, што менавіта ў 1848 годзе быў ліквідаваны [[Камітэт заходніх губерняў]], паколькі цар палічыў, што задачы ўніфікацыі заканадаўства, сацыяльнай і культурнай палітыкі ў 9 далучаных у выніку [[Падзелы Рэчы Паспалітай|Падзелаў Рэчы Паспалітай]] губернях цалкам выкананыя, і яны могуць кіравацца гэтаксама як звычайныя расійскія губерні. Вяртанне ў 1848 годзе расійскай арміі фельдмаршала [[Іван Фёдаравіч Паскевіч|Паскевіча]] ў Расію выклікала распаўсюджанне [[Трэцяя халерная пандэмія|эпідэміі халеры]] ў Літве і Беларусі, ахвярамі якой сталі дзясяткі тысяч чалавек, а эфектыўных захадаў па ахове здароўя насельніцтва дзяржава арганізаваць не змагла праз тэхнічную і арганізацыйную адсталасць. Вясной 1849 году быў раскрыты жандарамі [[Братні саюз літоўскай моладзі]], большасць з яго прыкладна 200 сяброў панесла досыць жорсткія пакаранні. У 1851 годзе быў арыштаваны вядомы журналіст і выдавец [[Рамуальд Андрэевіч Падбярэскі|Рамуальд Падбярэскі]] — і сасланы ў Архангельскую губерню, дзе звар’яцеў і памер&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=be|url=https://palatno.media/ramuald-padbjareski/|title=Ён прыдумаў беларускую літаратуру. Расказваем пра фалькларыста Рамуальда Падбярэскага|first=Настасся|last=Уткіна|website=PALATNO|date=2025-10-22|access-date=2025-12-02}}&lt;/ref&gt;. У тым жа годзе паэт [[Эдвард Жалігоўскі]] быў арыштаваны і сасланы ў Аланецкую губерню, а затым у Арэнбургскую, за сатырычную паэму &quot;Іярдан&quot;. Цэнзары імкнуліся ўсяляк «падстрахавацца» і забаранялі нават самыя бяскрыўдныя выданні ды публічныя мерапрыемствы — напрыклад, камічная опера «[[Сялянка (опера)|Сялянка]]» В. Дуніна-Марцінкевіча і Ст. Манюшкі была забаронена пасля першага ж прадстаўлення ў Мінску (9 лютага 1852 году). Таму многія літаратурныя творы таго перыяду не маглі быць надрукаванымі, а іх аўтары нярэдка хаваліся за псеўданімамі, як напрыклад [[Адэля з Устроні]], аўтарка алегарычнай паэмы &quot;Мачыха&quot; (1850) са схаваным анты-царскім пасылам.

Епіскап [[Іосіф (Сямашка)|Іосіф Сямашка]], які ў 1852 годзе атрымаў тытул мітрапаліта, узмацніў кантроль над паводзінамі былых уніятаў. У прыватнасці, была праведзеная канфіскацыя і знішчэнне ўніяцкіх (грэка-каталіцкіх) богаслужэбных кніг, якія і пасля 1839 году яшчэ заставаліся ва ўжытку ў некаторых прыходах (і ў многіх шараговых вернікаў — але канфіскаваць у іх было значна складаней, і гэты працэс расцягнуўся на дзесяцігоддзі). Іх канчаткова і паўсюдна замянілі маскоўскімі сінадальнымі выданнямі праваслаўнага абраду, выключаючы любую варыятыўнасць у богаслужэнні. У грамадстве назіралася апатыя, часовае падзенне цікавасці да грамадскага і культурнага жыцця, нават да айчыннай гісторыі. Напрыклад, самы папулярны віленскі часопіс 1840-х гадоў [[Athenaeum (1841)|Athenaeum,]] дзе публікавалася шмат навінак краёвай літаратуры і артыкулаў на гістарычную тэматыку, у 1851 годзе спыніў існаванне праз крытычнае падзенне колькасці падпісчыкаў.

== Пробліскі надзеі ==

Як адзначаў адзін з сучаснікаў, у перыяд змрочнага сямігоддзя ''давление сразу и внезапно усилилось настолько, что, очевидно, не могло продолжаться слишком долго; в беспросветном мраке чувствовалось приближение света, но, чтобы дождаться его, надо было пережить семь черных, тяжелых лет''&lt;ref&gt;''Иванов-Разумник''. История русской общественной мысли. / Иванов-Разумник: в 3 т. — М.: Республика; ТЕРРА, 1997. — Т. 1. — с. 194&lt;/ref&gt;. Заканамерным фіналам рэпрэсіўнай палітыкі стала ўзмацненне адсталасці Расіі і яе ганебнае паражэнне ў [[Крымская вайна|Крымскай вайне]]&lt;ref&gt;История России, XIX век. 8 класс: учеб. для учащихся общеобразоват. учреждений / Л. А. Кацва. — М.: Просвещение, 2012. — 336 с.&lt;/ref&gt;. У лютым 1855 года памёр Мікалай I, і яго смерць паклала канец «змрочнаму сямігоддзю». Адчуванне змен у расійскім грамадстве ўзнікла практычна адразу&lt;ref&gt;Предчувствие грядущих перемен возникло ещё двумя годами ранее. См.: Егоров Б. Ф. Борьба эстетических идей в России середины XIX века. — Л., 1982. — С. 62-75.&lt;/ref&gt;. Пачалася эпоха гэтак званых «Вялікіх рэформаў» [[Аляксандр II (імператар расійскі)|Аляксандра ІІ]]. Аднак «адліга» ў «Паўночна-Заходнім краі» была непрацяглай, і ўжо з канца 1850-х гадоў пачынаецца чарговае ўзмацненне рэпрэсій. Гэта выклікала як узмацненне адкрытага супраціву, так і фармаванне канспіратыўных патрыятычных сетак, што ў выніку прывяло да выбуху [[Паўстанне 1863—1864 гадоў|паўстання 1863—1864 гадоў]].

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Мікалай I]]
[[Катэгорыя:Рэпрэсіі ў Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Цэнзура ў Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:1848]]</text>
      <sha1>co95786ii9lwq04bj4ux1wfpona849j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2026</title>
    <ns>4</ns>
    <id>798387</id>
    <revision>
      <id>5120437</id>
      <parentid>5119906</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T14:48:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135796" sha1="m0zqeabewel4xnmsz53fkr7dd1xr18h" xml:space="preserve">{{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}}
== [[Ruslan Saberov]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03)
:: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03)

== [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03)

== [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03)

== [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03)

== [[A optima/Чарнавік]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03)

== [[Сехемкара II]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03)

== [[Святлана Іванаўна Загнетава]] ==
{{закрыта}}
Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03)
: У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03)
:Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03)
:: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) 

== [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] ==
{{закрыта}}
* {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03)
*:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю &quot;Анархісты N-краіны&quot; ці &quot;Антыфашысты N-краіны&quot;, то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03)
*:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі &quot;Змагары з Беларусі&quot; мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03)
*:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна &quot;з'ява&quot; ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03)
:: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03)
::: Катэгорыю &quot;Змагары&quot; створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03)
::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: &quot;я б'юся, бо б'юся&quot;, -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі &quot;змагары&quot; здаюцца ўжо занятымі, можна &quot;праціўнікі&quot;, рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03)
::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::::Здаецца, &quot;крытыкі&quot; якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::::::Яны іншае чытаюць &lt;bdi&gt;Critics of feminism&lt;/bdi&gt; (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03)
::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03)
:::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03)

== [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] ==
{{закрыта}}
* {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03)

== [[Дыльнозахон Каттахонова]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03)

== [[Саунтрэс]] ==
{{закрыта}}
* {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03)

== [[Чыназес]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03)

== [[Жан-Луі Гасэ]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''&lt;nowiki&gt;{{да выдалення|}}&lt;/nowiki&gt;'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03)

== [[Мачулішчы (аэрадром)]] ==
{{закрыта}}
Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул  «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03)

:па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03)

== [[Янка Тарчэўскі]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03)

== [[AniBel]] ==
{{закрыта}}
Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03)

:Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага  [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Лагодны Цмок]] ==
{{закрыта}}
Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03)

== [[СонейкаПрадакшн]] ==
{{закрыта}}
Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03)

:Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Скрынка (сеціва)]] ==
{{закрыта}}
Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03)
:Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Зьнічка (сеціва)]] ==
{{закрыта}}
Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03)

:Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць  [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Bilbo's]] ==
{{закрыта}}
Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03)

:Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03)
:&lt;nowiki&gt;{{Супраць}}&lt;/nowiki&gt; 	&lt;nowiki&gt;{{Пакінуць}}&lt;/nowiki&gt; Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў.
:Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03)
::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03)
::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03)
::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Кінакіпа]] ==
{{закрыта}}
Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03)

:Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&amp;#39;smanha|Bilbo&amp;#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&amp;#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03)

== [[На чатырох Верацеях]] ==
{{закрыта}}
Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Арцём Халяеў]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03)

== [[Уладзіслаў Шылюк]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03)
:: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03)
:::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}  [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03)

== [[Леанід Цітоў]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}  [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03)

== [[Аляксей Сірчанка]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03)

== [[Антон Самсонаў]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03)

== [[Іван Кухарэнка]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03)
:{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03)

== [[Марыя Пархімчык]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03)
:: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03)
{{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03)

== [[Павел Слюнькін]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03)
::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:'''
::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 
::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent
::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog
::https://bct.expert/be/about/
::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/
::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/
::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/
::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/
::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 
::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat
::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981
::https://nashaniva.com/ru/328408
::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/
::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/
::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/
::https://news.zerkalo.io/life/86489.html
::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03)
::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах:
::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+).
::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+).
::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). 
::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».'''  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03)
::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03)
::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне.
::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+).
::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03)
::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::::Сторонка будзе выделеная таму што:
:::::::а) вы паводзіце сябе як хамло
:::::::б) вам не падабаецца персаналія
:::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03)
:::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03)
::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03)
::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03)
::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03)
{{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць  [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03)

== [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03)
::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца &quot;Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў.&quot;
::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д.
::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі.
::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі &quot;Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху&quot;, у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны &quot;УкрІнфарм&quot;, агульнарасійскай газеты &quot;Новыя весткі&quot;. [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03)
::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай &quot;Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны&quot;). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03)
:: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03)
{{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры  [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03)
: [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03)

: {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03)

== [[Губбет Аннет Алексееўна]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}

=== Вынік ===
Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03)

== [[Нізам DRedd]] ==
{{закрыта}}
Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03)

:Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах:
:публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць.
:Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03)
:: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03)
::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03)
::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах.
::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць
::::- шматразовыя публікацыі,
::::- незалежныя рэцэнзіі,
::::- інтэрв’ю,
::::- асобныя матэрыялы пра творчасць,
::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы.
::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц,  гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03)
:У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03)
::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03)
: [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03)
::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03)
:::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03)
::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03)
:::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03)
::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03)
: {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03)
::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03)
: [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03)
::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03)

== [[Святлана Абдулаева]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. &lt;s&gt;[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]&lt;/s&gt; [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03)
::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03)
:::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03)
:: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП
{{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03)
: З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03)

== [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] ==
{{закрыта}}
{{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03)
: Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03)
::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03)

== [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] ==
{{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03)
: {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03)
:{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03)

== Гандбалісты ==
{{закрыта}}
* [[Алег Тарасевіч]]
* [[Алег Луня]]
* &lt;s&gt;[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]&lt;/s&gt; — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03)
* [[Багдан Пазняк]]
* [[Мацвей Крэўчык]]
* [[Мікіта Шалешка]]
Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03)
* {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03)
* {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03)
* {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03)

:{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03)
: [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03)
::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03)

== [[Макар Валынкін]] ==
{{закрыта}}
{{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03)

* {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03)

:Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03)
::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03)
::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03)
::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03)
:::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03)
{{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03)

== [[Пекла на Венеры]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03)
::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору?  [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03)
::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03)
::::трэба на беларускую перакласці :)
::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03)
::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03)
::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03)
: {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03)
* На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03)
** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03)
**:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03)
**:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03)
**:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03)
*:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03)
*::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту &quot;У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе&quot; не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03)

== [[Іван Чумачэнка]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03)
::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&amp;#126;2025-30317-95|&amp;#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&amp;#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03)
::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&amp;#126;2025-30195-20|&amp;#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&amp;#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03)
: {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03)

== [[Баран (хімія)]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03)
::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: &quot;bOranes&quot;. І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: &quot;борАны&quot;.  Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03)
: У &quot;Слоўніку навучэнца&quot; у арт. &quot;Бор&quot; узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03)
:{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03)

== [[Сцяпаныч]] ==
{{закрыта}}
Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03)

:перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03)
: {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03)

== [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] ==
{{закрыта}}
Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&amp;#126;2025-28448-24|&amp;#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&amp;#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03)
: Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&amp;diff=5044184&amp;oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03)

* {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03)

Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03)

:крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03)
* {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03)

== [[Старажытная казка (гурт)]] ==
{{закрыта}}
Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03)

:Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03)
: {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03)
::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03)
::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03)

== [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] ==
{{закрыта}}
Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03)

:так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03)
:{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03)
:{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03)
::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&amp;redirect=no ВП:АКЗ]).''' 
::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03)
:Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. 
:'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:'''
:https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/
:https://nashaniva.com/348357 
:https://pozirk.online/be/news/98626/
:https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus 
:https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03)
:: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03)
:::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''&lt;u&gt;агульныя для ўсіх&lt;/u&gt;''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці.  [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03)
:::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03)
::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03)
::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03)
::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03)
::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. 
::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03)

== [[Вярыгі]] ==
{{закрыта}}
: {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03)
::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03)

:Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03)

== [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] ==
{{закрыта}}
Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03)
*{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03)

== [[Аркадзь Люксембург]] ==
{{закрыта}}
Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03)
: {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03)

== [[Саша, что ты несёшь?!]] ==
{{закрыта}}
Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03)

:Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. 
:https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03)
::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03)
:{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03)
: Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03)
:Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03)
::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03)
::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03)
::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03)
:::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03)
::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03)

:Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03)

== [[Don’t dance!]] ==
{{закрыта}}
Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03)
: {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03)
: {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03)

== [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] ==
{{закрыта}}
Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03)

== [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] ==
{{закрыта}}
Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03)

== [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] ==
{{закрыта}}
Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03)
: Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03)
:: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03)
::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03)

== [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] ==
{{закрыта}}
Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03)

== [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] ==
{{закрыта}}
Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03)
{{Закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03)

== [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] ==
{{закрыта}}
: Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03)
: {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03)

== [[Сяргей Усцінаў]] ==
{{закрыта}}
Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03)
* {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03)
*:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03)
::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03)
::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03)
::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03)
::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03)
:якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна.
:А не ставіць пад сумнеў &quot;значаць асобы&quot;. [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03)
:Прынамсі прызнанне ў сваёй &quot;галіне&quot; ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: &quot;Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе&quot;, -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03)
:{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03)
::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03)
{{закрыта-канец}}
=== Вынік ===
[[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03)</text>
      <sha1>m0zqeabewel4xnmsz53fkr7dd1xr18h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Афгана-пакістанская вайна (2026)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>803469</id>
    <revision>
      <id>5120544</id>
      <parentid>5117107</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:08:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Люты */</comment>
      <origin>5120544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23662" sha1="jrzhuv0wexo2ld1r4ch4xbb4r0czuwg" xml:space="preserve">{{Бягучыя падзеі}}
{{Узброены канфлікт|дата=з 21 лютага 2026|статус=канфлікт працягваецца|праціўнік1={{Сцягафікацыя|Афганістан}}&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag of Tehrik-i-Taliban.svg}} [[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]|праціўнік2={{Сцягафікацыя|Пакістан}}}}'''Афгана-пакістанская вайна''' — узброенае супрацьстаянне паміж [[Афганістан|Афганістанам]] і [[Пакістан|Пакістанам]], выкліканае авіяўдарамі пакістанскіх ВПС па афганскіх правінцыях [[21 лютага]] [[2026]] года. У адказ афганскія сілы [[26 лютага]] пачалі ваенную аперацыю супраць суседняй краіны. [[27 лютага]] Пакістан афіцыйна абвясціў аб адкрытай вайне з Афганістанам.

== Перадгісторыя ==
У пачатку 2026 года сітуацыя ў сферы бяспекі ў Пакістане рэзка абвастрылася. 6 лютага ў шыіцкай мячэці ў [[Ісламабад|Ісламабадзе]] тэрарыст-смяротнік [[Выбух у мячэці Імамбарга (2026)|прывёў у дзеянне выбуховае прыстасаванне]] падчас пятнічнай малітвы. У выніку тэракту загінулі не менш за 36 чалавек і каля 170 атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Праз некалькі дзён, 19 лютага, начынены выбухоўкай аўтамабіль пратараніў кантрольна-прапускны пункт у раёне Баджаур у правінцыі [[Хайбер-Пахтунхва]]. Ахвярамі атакі сталі 11 вайскоўцаў і адно дзіця. Пакістанскія ўлады заявілі, што нападнік меў афганскае грамадзянства, пасля чаго Міністэрства замежных спраў Пакістана ўручыла ноту пратэсту ўладам суседняй краіны, выклікаўшы часовага паверанага ў справах афганскай дыпмісіі ў Ісламабадзе&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

21 лютага тэрарыст-смяротнік атакаваў вайсковую калону ў раёне Бану ў правінцыі Хайбер-Пахтунхва, у выніку чаго загінулі двое вайскоўцаў, уключаючы падпалкоўніка. Пакістанскае кіраўніцтва ўскладала адказнасць за падобныя атакі на рух «[[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]» (ТТП), сцвярджаючы, што яго лідары і баевікі знаходзяць прытулак на афганскай тэрыторыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

== Ход канфлікту ==
=== Люты ===
У ноч з 21 на 22 лютага 2026 года [[Ваенна-паветраныя сілы Пакістана]] нанеслі серыю авіяўдараў па тэрыторыі Афганістана. Мэтамі сталі раёны ва ўсходніх правінцыях [[Нангархар (правінцыя)|Нангархар]] і [[Пактыка (правінцыя)|Пактыка]]. Удары былі нанесеныя ў дні святога для мусульман месяца [[Рамадан]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Афіцыйны Ісламабад заявіў, што атакі былі накіраваныя на знішчэнне лагераў і сховішчаў баевікоў ТТП. Паводле звестак пакістанскіх вайскоўцаў, у выніку ўдараў па сямі аб’ектах уздоўж мяжы былі ліквідаваныя не менш за 80 баевікоў&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. 

Улады Афганістана адхілілі абвінавачвання Пакістана ў падтрымцы баевікоў. У Міністэрстве абароны краіны заявілі, што бамбёжкам падвергліся не ваенныя лагеры, а грамадзянскія аб’екты&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Прэс-сакратар Вярхоўнага лідара Афганістана Забіула Маджахед паведаміў пра дзясяткі загінулых і параненых сярод мірнага насельніцтва, уключаючы жанчын і дзяцей. Паводле звестак Міністэрства асветы, пад руінамі [[медрэсэ]] загінулі пяць вучняў&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Афганскія крыніцы паведамлялі, што толькі ў правінцыі Нангархар ахвярамі сталі не менш за 17 чалавек&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Увечары 26 лютага [[Узброеныя сілы Афганістана]] пачалі ваенную аперацыю супраць Пакістана&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Аперацыя пачалася а 20:00 паводле мясцовага часу з некалькіх кірункаў уздоўж так званай [[Лінія Дзюранда|лініі Дзюранда]] — у правінцыях [[Хост (правінцыя)|Хост]], Пактыя, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]], а таксама ў Нангархары і [[Кунар (правінцыя)|Кунары]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

У першыя гадзіны аперацыі афганскім сілам удалося захапіць некалькі пакістанскіх пагранічных пастоў. Прадстаўнік армейскага корпуса паведаміў аб трох захопленых пастах праціўніка&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Іншыя крыніцы інфармавалі пра восем захопленых умацаваннях, у прыватнасці ў раёне Гарата, правінцыі Нангархар і правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

27 лютага пакістанцы разбамбілі [[Кабул]]. Мінабароны Пакістана заявіла, што паміж краінамі пачалася «адкрытая вайна»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://kz.kursiv.media/2026-02-27/zhki-pakistan-obyavil-afganistanu-otkrytuyu-voynu-i-nanes-udary-po-kabulu/|title=Пакистан объявил открытую войну Афганистану|first=Жуман|last=Кииков|website=Kursiv Media Казахстан|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2026/02/27/22563535.shtml|title=Пакистан объявил о начале войне с талибами: авиаудары по Кабулу и Кандагару, ответ Афганистана, десятки погибших|website=Газета.Ru|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;.

=== Сакавік ===
1 сакавіка пакістанцы зноў бамбілі Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohammadi |first1=Habib |title=Heavy gunfire erupts in central Kabul early Sunday |url=https://amu.tv/228821/ |work=Amu TV |date=1 March 2026}}&lt;/ref&gt;, а афганцы — правінцыі Хайбер-Пахтунхва і Белуджыстан&lt;ref&gt;{{cite news |title=Reports of Afghan Taliban strikes on Pakistan's military sites false: information ministry |url=https://www.dawn.com/news/1977547/reports-of-afghan-taliban-strikes-on-pakistani-military-sites-false-information-ministry |work=Dawn |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Тым часам у выніку сутыкненняў у прыгранічных раёнах правінцый Нангархар, Пактыя, Хост і [[Кандагар (правінцыя)|Кандагар]], паводле афганскіх даных, загінулі 32 пакістанскія салдаты і дзясяткі атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید ۳۲ سرباز دیگر پاکستانی را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603018611 |work=Afghanistan International |date=1 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя ўзмацніла ўдары па тэрыторыі праціўніка: былі атакаваныя Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taliban Confirms New Pakistani Airstrikes On Kabul |url=https://www.afintl.com/en/202603024147 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, правінцыя &lt;ref&gt;{{cite news |title=شنیده شدن صدای هواپیما، شلیک و انفجار برای سومین شب پیاپی در پنجشیر و کاپیسا |url=https://www.afintl.com/fa/202603021638 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt; Нангархар, [[Панджшэр (правінцыя)|Панджэр]], [[Капіса (правінцыя)|Капіса]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=شنیده شدن صدای هواپیما، شلیک و انفجار برای سومین شب پیاپی در پنجشیر و کاپیسا |url=https://www.afintl.com/fa/202603021638 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Знішчаны склады боепрыпасаў у [[Джалалабад]]зе і [[Хост (правінцыя)|Хосце]]&lt;ref name=&quot;Yawar&quot;&gt;{{Cite web |last=Yawar |first=Mohammad Yunus |last2=Asif |first2=Shahzad |date=2 March 2026 |title=Pakistan, Afghanistan show no signs of stepping back as fighting enters fifth day |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/pakistan-afghanistan-show-no-signs-stepping-back-fighting-enters-fifth-day-2026-03-02/ |access-date=2 March 2026 |website=Reuters}}&lt;/ref&gt;. 

3 сакавіка паветраным нападам падвергліся [[Кабул (правінцыя)|Кабул]], Панджэр, [[Бадахшан (правінцыя)|Бадахшан]], [[Герат (правінцыя)|Герат]], Капіса&lt;ref&gt;{{cite news |title=صدای هواپیما، انفجار و شلیک در چند ولایت |url=https://www.afintl.com/fa/202603030933 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان از ورود «هواپیماهای بی‌سرنشین پاکستانی» در خوست خبر داد |url=https://www.afintl.com/fa/202603038516 |work=www.afintl.com |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. У той жа дзень прадстаўнік афганскага ўрада заявіў, што за апошнія 24 гадзіны іх сілы атакавалі варожыя памежныя пасты ўздоўж правінцый Кандагар, Нангархар, Кунар, Нурыстан, Хост і Пактыка&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید تاکنون بیش از «۱۵۰ نیروی پاکستانی» را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603033099 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Паводле заяў Пакістана, былі атакаваныя 53 пагранпасты&lt;ref&gt;{{cite news |title=پاکستان درگیری با طالبان در ۵۳ نقطه مرزی در بلوچستان و خیبرپختونخوا را تایید کرد |url=https://www.afintl.com/fa/202603033186 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pakistan says its forces killed 67 Afghan troops in cross-border clashes. Kabul rejects the claim |url=https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |access-date=3 March 2026 |website=AP News |archive-date=3 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303172358/https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

4 сакавіка пакістанская артылерыя ўдарыла па раёну Хас-Кунар у правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mohammad |date=4 March 2026 |title=NRC: Three Killed in Pakistan Missile Strike on Earthquake-Affected Camp in Kunar |url=https://8am.media/eng/nrc-three-killed-in-pakistan-missile-strike-on-earthquake-affected-camp-in-kunar/ |access-date=4 March 2026 |website=Hasht-e Subh |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ariananews.af/three-children-killed-in-pakistani-airstrike-on-kunar-province/ |access-date=4 March 2026 |website=Ariana News|title=Three children killed in Pakistani airstrike on Kunar province}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя знішчыла штаб 205-й брыгады УС Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Operation Ghazab-Lil-Haq to continue until Taliban end terror support: Security sources |url=https://tribune.com.pk/story/2595981/op-ghazal-lil-haq-to-go-on-until-credible-guarantees-concret-steps-by-kabul |access-date=2026-03-05 |website=The Express Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Pakistan Army continuing action against Afghan Taliban, Fitna Al Khawarij |url=https://www.radio.gov.pk/05-03-2026/pakistan-army-continuing-action-against-afghan-taliban-fitna-al-khawarij |access-date=5 March 2026 |website=Radio Pakistan}}&lt;/ref&gt;.

13 сакавіка Пакістан падвергнуў чарговым бамбардзіроўкам горад Кабул, былі абстраляныя раёны ў правінцыях Кандагар, Пактыка і Пактыя. Паводле заявы прэс-сакратара Вярхоўнага лідара Афганістана Забіулы Муджахіда, у выніку абстрэлаў загінулі жанчыны і дзеці&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/afganistan-2080390568.html Власти Афганистана сообщили об обстреле со стороны Пакистана.]&lt;/ref&gt;. Пакістан нанёс удар па рэзервуары з палівам авіякампаніі Kam Air побач з аэрапортам Кандагар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/pakistan-2080395015.html Афганистан обвинил Пакистан в ударах по резервуарам с топливом в Кандагаре.]&lt;/ref&gt;. Афганістан ударыў беспілотнікам па 28-м блоку жылога комплексу для афіцэраў кампуса «Хамза» ў Ісламабадзе, што прывяло да шматлікіх ахвяр сярод пакістанскіх вайскоўцаў, і па ваеннай базе арміі Пакістана ў горадзе Кохат, правінцыі Хайбер-Пахтунхва&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/bpla-2080571076.html Афганский БПЛА ударил по военному объекту в столице Пакистана.]&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка Ваенна-паветраныя сілы Афганістана нанеслі ўдар па варожай базе ў горадзе Вана&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260315/vvs-2080809482.html Афганистан заявил об ударе по военной базе в пакистанском городе Вана.]&lt;/ref&gt;.

16 сакавіка 2026 года Пакістан падвергнуў мінамётнаму абстрэлу вёску Нарай раёна Гурбуз, рынак і цэнтральную клініку ў вёсцы Атахейль раёна Джаджы-Майдан і раён Спера ў правінцыі Хост&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/voennye-2080899101.html Пакистанские военные обстреляли три уезда в Афганистане.]&lt;/ref&gt;, нанёс удар беспілотнікамі па горадзе Кабул&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/kabul-2081093929.html Пакистанские беспилотники ударили по Кабулу, есть жертвы.]&lt;/ref&gt;, у тым ліку [[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|па рэабілітацыйным цэнтры]]. Больш за 250 чалавек загінулі і больш за 400 атрымалі раненні&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260317/pakistan-2081117292.html В результате ударов Пакистана по Кабулу погибли 250 человек.]&lt;/ref&gt;.

18 сакавіка года па просьбе [[Саудаўская Аравія|Саудаўскай Аравіі]], [[Катар]]а і [[Турцыя|Турцыі]] бакі часова прыпыняюць ваенныя аперацыі на час свята [[Ід аль-Фітр]]. 19 сакавіка Афганістан заявіў, што Пакістан парушыў перамір’е, абстраляўшы правінцыю Кунар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260319/pakistan-2081749018.html Пакистан нарушил перемирие с Афганистаном, пишут СМИ.]&lt;/ref&gt;. Пакістан гэта абверг&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260320/pakistan-2081871243.html Пакистан опроверг заявления о нарушении перемирия с Афганистаном.]&lt;/ref&gt;.

24 сакавіка ў 00:00 перамір’е афіцыйна скончылася, і ВПС Пакістана пачалі наносіць новыя ўдары на тэрыторыі Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.day.az/world/1823959.html|title=Срок перемирия между Пакистаном и Афганистаном завершился|lang=ru|website=Day.Az|date=2026-03-23|access-date=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Reflist}}
{{ВС}}
[[Катэгорыя:Войны XXI стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Войны Пакістана]]
[[Катэгорыя:Войны Афганістана]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з меркавана памылковымі параметрамі ў шаблонах серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з невядомымі параметрамі шаблонаў серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 гола]]</text>
      <sha1>jrzhuv0wexo2ld1r4ch4xbb4r0czuwg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120546</id>
      <parentid>5120544</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:19:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сакавік */</comment>
      <origin>5120546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23383" sha1="1s31qms2qzopreyz9x9reod3k924khc" xml:space="preserve">{{Бягучыя падзеі}}
{{Узброены канфлікт|дата=з 21 лютага 2026|статус=канфлікт працягваецца|праціўнік1={{Сцягафікацыя|Афганістан}}&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag of Tehrik-i-Taliban.svg}} [[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]|праціўнік2={{Сцягафікацыя|Пакістан}}}}'''Афгана-пакістанская вайна''' — узброенае супрацьстаянне паміж [[Афганістан|Афганістанам]] і [[Пакістан|Пакістанам]], выкліканае авіяўдарамі пакістанскіх ВПС па афганскіх правінцыях [[21 лютага]] [[2026]] года. У адказ афганскія сілы [[26 лютага]] пачалі ваенную аперацыю супраць суседняй краіны. [[27 лютага]] Пакістан афіцыйна абвясціў аб адкрытай вайне з Афганістанам.

== Перадгісторыя ==
У пачатку 2026 года сітуацыя ў сферы бяспекі ў Пакістане рэзка абвастрылася. 6 лютага ў шыіцкай мячэці ў [[Ісламабад|Ісламабадзе]] тэрарыст-смяротнік [[Выбух у мячэці Імамбарга (2026)|прывёў у дзеянне выбуховае прыстасаванне]] падчас пятнічнай малітвы. У выніку тэракту загінулі не менш за 36 чалавек і каля 170 атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Праз некалькі дзён, 19 лютага, начынены выбухоўкай аўтамабіль пратараніў кантрольна-прапускны пункт у раёне Баджаур у правінцыі [[Хайбер-Пахтунхва]]. Ахвярамі атакі сталі 11 вайскоўцаў і адно дзіця. Пакістанскія ўлады заявілі, што нападнік меў афганскае грамадзянства, пасля чаго Міністэрства замежных спраў Пакістана ўручыла ноту пратэсту ўладам суседняй краіны, выклікаўшы часовага паверанага ў справах афганскай дыпмісіі ў Ісламабадзе&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

21 лютага тэрарыст-смяротнік атакаваў вайсковую калону ў раёне Бану ў правінцыі Хайбер-Пахтунхва, у выніку чаго загінулі двое вайскоўцаў, уключаючы падпалкоўніка. Пакістанскае кіраўніцтва ўскладала адказнасць за падобныя атакі на рух «[[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]» (ТТП), сцвярджаючы, што яго лідары і баевікі знаходзяць прытулак на афганскай тэрыторыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

== Ход канфлікту ==
=== Люты ===
У ноч з 21 на 22 лютага 2026 года [[Ваенна-паветраныя сілы Пакістана]] нанеслі серыю авіяўдараў па тэрыторыі Афганістана. Мэтамі сталі раёны ва ўсходніх правінцыях [[Нангархар (правінцыя)|Нангархар]] і [[Пактыка (правінцыя)|Пактыка]]. Удары былі нанесеныя ў дні святога для мусульман месяца [[Рамадан]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Афіцыйны Ісламабад заявіў, што атакі былі накіраваныя на знішчэнне лагераў і сховішчаў баевікоў ТТП. Паводле звестак пакістанскіх вайскоўцаў, у выніку ўдараў па сямі аб’ектах уздоўж мяжы былі ліквідаваныя не менш за 80 баевікоў&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. 

Улады Афганістана адхілілі абвінавачвання Пакістана ў падтрымцы баевікоў. У Міністэрстве абароны краіны заявілі, што бамбёжкам падвергліся не ваенныя лагеры, а грамадзянскія аб’екты&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Прэс-сакратар Вярхоўнага лідара Афганістана Забіула Маджахед паведаміў пра дзясяткі загінулых і параненых сярод мірнага насельніцтва, уключаючы жанчын і дзяцей. Паводле звестак Міністэрства асветы, пад руінамі [[медрэсэ]] загінулі пяць вучняў&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Афганскія крыніцы паведамлялі, што толькі ў правінцыі Нангархар ахвярамі сталі не менш за 17 чалавек&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Увечары 26 лютага [[Узброеныя сілы Афганістана]] пачалі ваенную аперацыю супраць Пакістана&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Аперацыя пачалася а 20:00 паводле мясцовага часу з некалькіх кірункаў уздоўж так званай [[Лінія Дзюранда|лініі Дзюранда]] — у правінцыях [[Хост (правінцыя)|Хост]], Пактыя, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]], а таксама ў Нангархары і [[Кунар (правінцыя)|Кунары]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

У першыя гадзіны аперацыі афганскім сілам удалося захапіць некалькі пакістанскіх пагранічных пастоў. Прадстаўнік армейскага корпуса паведаміў аб трох захопленых пастах праціўніка&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Іншыя крыніцы інфармавалі пра восем захопленых умацаваннях, у прыватнасці ў раёне Гарата, правінцыі Нангархар і правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

27 лютага пакістанцы разбамбілі [[Кабул]]. Мінабароны Пакістана заявіла, што паміж краінамі пачалася «адкрытая вайна»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://kz.kursiv.media/2026-02-27/zhki-pakistan-obyavil-afganistanu-otkrytuyu-voynu-i-nanes-udary-po-kabulu/|title=Пакистан объявил открытую войну Афганистану|first=Жуман|last=Кииков|website=Kursiv Media Казахстан|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2026/02/27/22563535.shtml|title=Пакистан объявил о начале войне с талибами: авиаудары по Кабулу и Кандагару, ответ Афганистана, десятки погибших|website=Газета.Ru|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;.

=== Сакавік ===
1 сакавіка пакістанцы зноў бамбілі Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohammadi |first1=Habib |title=Heavy gunfire erupts in central Kabul early Sunday |url=https://amu.tv/228821/ |work=Amu TV |date=1 March 2026}}&lt;/ref&gt;, а афганцы — правінцыі Хайбер-Пахтунхва і Белуджыстан&lt;ref&gt;{{cite news |title=Reports of Afghan Taliban strikes on Pakistan's military sites false: information ministry |url=https://www.dawn.com/news/1977547/reports-of-afghan-taliban-strikes-on-pakistani-military-sites-false-information-ministry |work=Dawn |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Тым часам у выніку сутыкненняў у прыгранічных раёнах правінцый Нангархар, Пактыя, Хост і [[Кандагар (правінцыя)|Кандагар]], паводле афганскіх даных, загінулі 32 пакістанскія салдаты і дзясяткі атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید ۳۲ سرباز دیگر پاکستانی را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603018611 |work=Afghanistan International |date=1 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя ўзмацніла ўдары па тэрыторыі праціўніка: былі атакаваныя Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taliban Confirms New Pakistani Airstrikes On Kabul |url=https://www.afintl.com/en/202603024147 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, правінцыі Нангархар, [[Панджшэр (правінцыя)|Панджэр]], [[Капіса (правінцыя)|Капіса]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=شنیده شدن صدای هواپیما، شلیک و انفجار برای سومین شب پیاپی در پنجشیر و کاپیسا |url=https://www.afintl.com/fa/202603021638 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Знішчаны склады боепрыпасаў у [[Джалалабад]]зе і [[Хост (правінцыя)|Хосце]]&lt;ref name=&quot;Yawar&quot;&gt;{{Cite web |last=Yawar |first=Mohammad Yunus |last2=Asif |first2=Shahzad |date=2 March 2026 |title=Pakistan, Afghanistan show no signs of stepping back as fighting enters fifth day |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/pakistan-afghanistan-show-no-signs-stepping-back-fighting-enters-fifth-day-2026-03-02/ |access-date=2 March 2026 |website=Reuters}}&lt;/ref&gt;. 

3 сакавіка паветраным нападам падвергліся [[Кабул (правінцыя)|Кабул]], Панджэр, [[Бадахшан (правінцыя)|Бадахшан]], [[Герат (правінцыя)|Герат]], Капіса&lt;ref&gt;{{cite news |title=صدای هواپیما، انفجار و شلیک در چند ولایت |url=https://www.afintl.com/fa/202603030933 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان از ورود «هواپیماهای بی‌سرنشین پاکستانی» در خوست خبر داد |url=https://www.afintl.com/fa/202603038516 |work=www.afintl.com |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. У той жа дзень прадстаўнік афганскага ўрада заявіў, што за апошнія 24 гадзіны іх сілы атакавалі варожыя памежныя пасты ўздоўж правінцый Кандагар, Нангархар, Кунар, Нурыстан, Хост і Пактыка&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید تاکنون بیش از «۱۵۰ نیروی پاکستانی» را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603033099 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Паводле заяў Пакістана, былі атакаваныя 53 пагранпасты&lt;ref&gt;{{cite news |title=پاکستان درگیری با طالبان در ۵۳ نقطه مرزی در بلوچستان و خیبرپختونخوا را تایید کرد |url=https://www.afintl.com/fa/202603033186 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pakistan says its forces killed 67 Afghan troops in cross-border clashes. Kabul rejects the claim |url=https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |access-date=3 March 2026 |website=AP News |archive-date=3 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303172358/https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

4 сакавіка пакістанская артылерыя ўдарыла па раёну Хас-Кунар у правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mohammad |date=4 March 2026 |title=NRC: Three Killed in Pakistan Missile Strike on Earthquake-Affected Camp in Kunar |url=https://8am.media/eng/nrc-three-killed-in-pakistan-missile-strike-on-earthquake-affected-camp-in-kunar/ |access-date=4 March 2026 |website=Hasht-e Subh |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ariananews.af/three-children-killed-in-pakistani-airstrike-on-kunar-province/ |access-date=4 March 2026 |website=Ariana News|title=Three children killed in Pakistani airstrike on Kunar province}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя знішчыла штаб 205-й брыгады УС Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Operation Ghazab-Lil-Haq to continue until Taliban end terror support: Security sources |url=https://tribune.com.pk/story/2595981/op-ghazal-lil-haq-to-go-on-until-credible-guarantees-concret-steps-by-kabul |access-date=2026-03-05 |website=The Express Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Pakistan Army continuing action against Afghan Taliban, Fitna Al Khawarij |url=https://www.radio.gov.pk/05-03-2026/pakistan-army-continuing-action-against-afghan-taliban-fitna-al-khawarij |access-date=5 March 2026 |website=Radio Pakistan}}&lt;/ref&gt;.

13 сакавіка Пакістан падвергнуў чарговым бамбардзіроўкам горад Кабул, былі абстраляныя раёны ў правінцыях Кандагар, Пактыка і Пактыя. Паводле заявы прэс-сакратара Вярхоўнага лідара Афганістана Забіулы Муджахіда, у выніку абстрэлаў загінулі жанчыны і дзеці&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/afganistan-2080390568.html Власти Афганистана сообщили об обстреле со стороны Пакистана.]&lt;/ref&gt;. Пакістан нанёс удар па рэзервуары з палівам авіякампаніі Kam Air побач з аэрапортам Кандагар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/pakistan-2080395015.html Афганистан обвинил Пакистан в ударах по резервуарам с топливом в Кандагаре.]&lt;/ref&gt;. Афганістан ударыў беспілотнікам па 28-м блоку жылога комплексу для афіцэраў кампуса «Хамза» ў Ісламабадзе, што прывяло да шматлікіх ахвяр сярод пакістанскіх вайскоўцаў, і па ваеннай базе арміі Пакістана ў горадзе Кохат, правінцыі Хайбер-Пахтунхва&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/bpla-2080571076.html Афганский БПЛА ударил по военному объекту в столице Пакистана.]&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка Ваенна-паветраныя сілы Афганістана нанеслі ўдар па варожай базе ў горадзе Вана&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260315/vvs-2080809482.html Афганистан заявил об ударе по военной базе в пакистанском городе Вана.]&lt;/ref&gt;.

16 сакавіка 2026 года Пакістан падвергнуў мінамётнаму абстрэлу вёску Нарай раёна Гурбуз, рынак і цэнтральную клініку ў вёсцы Атахейль раёна Джаджы-Майдан і раён Спера ў правінцыі Хост&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/voennye-2080899101.html Пакистанские военные обстреляли три уезда в Афганистане.]&lt;/ref&gt;, нанёс удар беспілотнікамі па горадзе Кабул&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/kabul-2081093929.html Пакистанские беспилотники ударили по Кабулу, есть жертвы.]&lt;/ref&gt;, у тым ліку [[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|па рэабілітацыйным цэнтры]]. Больш за 250 чалавек загінулі і больш за 400 атрымалі раненні&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260317/pakistan-2081117292.html В результате ударов Пакистана по Кабулу погибли 250 человек.]&lt;/ref&gt;.

18 сакавіка года па просьбе [[Саудаўская Аравія|Саудаўскай Аравіі]], [[Катар]]а і [[Турцыя|Турцыі]] бакі часова прыпыняюць ваенныя аперацыі на час свята [[Ід аль-Фітр]]. 19 сакавіка Афганістан заявіў, што Пакістан парушыў перамір’е, абстраляўшы правінцыю Кунар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260319/pakistan-2081749018.html Пакистан нарушил перемирие с Афганистаном, пишут СМИ.]&lt;/ref&gt;. Пакістан гэта абверг&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260320/pakistan-2081871243.html Пакистан опроверг заявления о нарушении перемирия с Афганистаном.]&lt;/ref&gt;.

24 сакавіка ў 00:00 перамір’е афіцыйна скончылася, і ВПС Пакістана пачалі наносіць новыя ўдары на тэрыторыі Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.day.az/world/1823959.html|title=Срок перемирия между Пакистаном и Афганистаном завершился|lang=ru|website=Day.Az|date=2026-03-23|access-date=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Reflist}}
{{ВС}}
[[Катэгорыя:Войны XXI стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Войны Пакістана]]
[[Катэгорыя:Войны Афганістана]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з меркавана памылковымі параметрамі ў шаблонах серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з невядомымі параметрамі шаблонаў серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 гола]]</text>
      <sha1>1s31qms2qzopreyz9x9reod3k924khc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120549</id>
      <parentid>5120546</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:35:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сакавік */</comment>
      <origin>5120549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23369" sha1="27spsd9ebnie91ez6jjne2t65txgyjg" xml:space="preserve">{{Бягучыя падзеі}}
{{Узброены канфлікт|дата=з 21 лютага 2026|статус=канфлікт працягваецца|праціўнік1={{Сцягафікацыя|Афганістан}}&lt;br&gt;{{flagicon image|Flag of Tehrik-i-Taliban.svg}} [[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]|праціўнік2={{Сцягафікацыя|Пакістан}}}}'''Афгана-пакістанская вайна''' — узброенае супрацьстаянне паміж [[Афганістан|Афганістанам]] і [[Пакістан|Пакістанам]], выкліканае авіяўдарамі пакістанскіх ВПС па афганскіх правінцыях [[21 лютага]] [[2026]] года. У адказ афганскія сілы [[26 лютага]] пачалі ваенную аперацыю супраць суседняй краіны. [[27 лютага]] Пакістан афіцыйна абвясціў аб адкрытай вайне з Афганістанам.

== Перадгісторыя ==
У пачатку 2026 года сітуацыя ў сферы бяспекі ў Пакістане рэзка абвастрылася. 6 лютага ў шыіцкай мячэці ў [[Ісламабад|Ісламабадзе]] тэрарыст-смяротнік [[Выбух у мячэці Імамбарга (2026)|прывёў у дзеянне выбуховае прыстасаванне]] падчас пятнічнай малітвы. У выніку тэракту загінулі не менш за 36 чалавек і каля 170 атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Праз некалькі дзён, 19 лютага, начынены выбухоўкай аўтамабіль пратараніў кантрольна-прапускны пункт у раёне Баджаур у правінцыі [[Хайбер-Пахтунхва]]. Ахвярамі атакі сталі 11 вайскоўцаў і адно дзіця. Пакістанскія ўлады заявілі, што нападнік меў афганскае грамадзянства, пасля чаго Міністэрства замежных спраў Пакістана ўручыла ноту пратэсту ўладам суседняй краіны, выклікаўшы часовага паверанага ў справах афганскай дыпмісіі ў Ісламабадзе&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

21 лютага тэрарыст-смяротнік атакаваў вайсковую калону ў раёне Бану ў правінцыі Хайбер-Пахтунхва, у выніку чаго загінулі двое вайскоўцаў, уключаючы падпалкоўніка. Пакістанскае кіраўніцтва ўскладала адказнасць за падобныя атакі на рух «[[Тэхрык-е Талібан Пакістан]]» (ТТП), сцвярджаючы, што яго лідары і баевікі знаходзяць прытулак на афганскай тэрыторыі&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/24/afghanistan-bombing-whats-pakistans-strategy-as-india-taliban-ties-grow|title=Afghanistan bombing: What’s Pakistan’s strategy as India-Taliban ties grow?|first=Abid|last=Hussain|website=Al Jazeera|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

== Ход канфлікту ==
=== Люты ===
У ноч з 21 на 22 лютага 2026 года [[Ваенна-паветраныя сілы Пакістана]] нанеслі серыю авіяўдараў па тэрыторыі Афганістана. Мэтамі сталі раёны ва ўсходніх правінцыях [[Нангархар (правінцыя)|Нангархар]] і [[Пактыка (правінцыя)|Пактыка]]. Удары былі нанесеныя ў дні святога для мусульман месяца [[Рамадан]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Афіцыйны Ісламабад заявіў, што атакі былі накіраваныя на знішчэнне лагераў і сховішчаў баевікоў ТТП. Паводле звестак пакістанскіх вайскоўцаў, у выніку ўдараў па сямі аб’ектах уздоўж мяжы былі ліквідаваныя не менш за 80 баевікоў&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. 

Улады Афганістана адхілілі абвінавачвання Пакістана ў падтрымцы баевікоў. У Міністэрстве абароны краіны заявілі, што бамбёжкам падвергліся не ваенныя лагеры, а грамадзянскія аб’екты&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Прэс-сакратар Вярхоўнага лідара Афганістана Забіула Маджахед паведаміў пра дзясяткі загінулых і параненых сярод мірнага насельніцтва, уключаючы жанчын і дзяцей. Паводле звестак Міністэрства асветы, пад руінамі [[медрэсэ]] загінулі пяць вучняў&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Афганскія крыніцы паведамлялі, што толькі ў правінцыі Нангархар ахвярамі сталі не менш за 17 чалавек&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

Увечары 26 лютага [[Узброеныя сілы Афганістана]] пачалі ваенную аперацыю супраць Пакістана&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Аперацыя пачалася а 20:00 паводле мясцовага часу з некалькіх кірункаў уздоўж так званай [[Лінія Дзюранда|лініі Дзюранда]] — у правінцыях [[Хост (правінцыя)|Хост]], Пактыя, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]], а таксама ў Нангархары і [[Кунар (правінцыя)|Кунары]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

У першыя гадзіны аперацыі афганскім сілам удалося захапіць некалькі пакістанскіх пагранічных пастоў. Прадстаўнік армейскага корпуса паведаміў аб трох захопленых пастах праціўніка&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20260226/afganistan-2076986217.html|title=Афганистан заявил о начале операции возмездия против Пакистана|website=ria.ru|date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;. Іншыя крыніцы інфармавалі пра восем захопленых умацаваннях, у прыватнасці ў раёне Гарата, правінцыі Нангархар і правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.rbc.ru/politics/26/02/2026/69a079049a7947cc01b13819|title=Афганистан начал операцию против Пакистана|website=РБК|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://tengrinews.kz/world_news/afganistan-nachal-operatsiyu-vozmezdiya-protiv-pakistana-593580/|title=Афганистан начал операцию возмездия против Пакистана|last=tengrinews.kz|website=Главные новости Казахстана - Tengrinews.kz|date=2026-02-26|access-date=2026-02-26}}&lt;/ref&gt;.

27 лютага пакістанцы разбамбілі [[Кабул]]. Мінабароны Пакістана заявіла, што паміж краінамі пачалася «адкрытая вайна»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://kz.kursiv.media/2026-02-27/zhki-pakistan-obyavil-afganistanu-otkrytuyu-voynu-i-nanes-udary-po-kabulu/|title=Пакистан объявил открытую войну Афганистану|first=Жуман|last=Кииков|website=Kursiv Media Казахстан|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.gazeta.ru/politics/2026/02/27/22563535.shtml|title=Пакистан объявил о начале войне с талибами: авиаудары по Кабулу и Кандагару, ответ Афганистана, десятки погибших|website=Газета.Ru|date=2026-02-27|access-date=2026-02-27}}&lt;/ref&gt;.

=== Сакавік ===
1 сакавіка пакістанцы зноў бамбілі Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mohammadi |first1=Habib |title=Heavy gunfire erupts in central Kabul early Sunday |url=https://amu.tv/228821/ |work=Amu TV |date=1 March 2026}}&lt;/ref&gt;, а афганцы — правінцыі Хайбер-Пахтунхва і Белуджыстан&lt;ref&gt;{{cite news |title=Reports of Afghan Taliban strikes on Pakistan's military sites false: information ministry |url=https://www.dawn.com/news/1977547/reports-of-afghan-taliban-strikes-on-pakistani-military-sites-false-information-ministry |work=Dawn |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;. Тым часам у выніку сутыкненняў у прыгранічных раёнах правінцый Нангархар, Пактыя, Хост і [[Кандагар (правінцыя)|Кандагар]], паводле афганскіх даных, загінулі 32 пакістанскія салдаты і дзясяткі атрымалі раненні&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید ۳۲ سرباز دیگر پاکستانی را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603018611 |work=Afghanistan International |date=1 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя ўзмацніла ўдары па тэрыторыі праціўніка: былі атакаваныя Кабул&lt;ref&gt;{{cite news |title=Taliban Confirms New Pakistani Airstrikes On Kabul |url=https://www.afintl.com/en/202603024147 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, правінцыі Нангархар, [[Панджшэр (правінцыя)|Панджэр]], [[Капіса (правінцыя)|Капіса]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=شنیده شدن صدای هواپیما، شلیک و انفجار برای سومین شب پیاپی در پنجشیر و کاپیسا |url=https://www.afintl.com/fa/202603021638 |work=Afghanistan International |date=2 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Знішчаны склады боепрыпасаў у [[Джалалабад]]зе і [[Хост (правінцыя)|Хосце]]&lt;ref name=&quot;Yawar&quot;&gt;{{Cite web |last=Yawar |first=Mohammad Yunus |last2=Asif |first2=Shahzad |date=2 March 2026 |title=Pakistan, Afghanistan show no signs of stepping back as fighting enters fifth day |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/pakistan-afghanistan-show-no-signs-stepping-back-fighting-enters-fifth-day-2026-03-02/ |access-date=2 March 2026 |website=Reuters}}&lt;/ref&gt;. 

3 сакавіка паветраным нападам падвергліся [[Кабул (правінцыя)|Кабул]], Панджэр, [[Бадахшан (правінцыя)|Бадахшан]], [[Герат (правінцыя)|Герат]], Капіса&lt;ref&gt;{{cite news |title=صدای هواپیما، انفجار و شلیک در چند ولایت |url=https://www.afintl.com/fa/202603030933 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;, [[Нурыстан (правінцыя)|Нурыстан]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان از ورود «هواپیماهای بی‌سرنشین پاکستانی» در خوست خبر داد |url=https://www.afintl.com/fa/202603038516 |work=www.afintl.com |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. У той жа дзень прадстаўнік афганскага ўрада заявіў, што за апошнія 24 гадзіны іх сілы атакавалі варожыя памежныя пасты ўздоўж правінцый Кандагар, Нангархар, Кунар, Нурыстан, Хост і Пактыка&lt;ref&gt;{{cite news |title=طالبان می‌گوید تاکنون بیش از «۱۵۰ نیروی پاکستانی» را کشته است |url=https://www.afintl.com/fa/202603033099 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;. Паводле заяў Пакістана, былі атакаваныя 53 пагранпасты&lt;ref&gt;{{cite news |title=پاکستان درگیری با طالبان در ۵۳ نقطه مرزی در بلوچستان و خیبرپختونخوا را تایید کرد |url=https://www.afintl.com/fa/202603033186 |work=Afghanistan International |date=3 March 2026 |language=fa}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pakistan says its forces killed 67 Afghan troops in cross-border clashes. Kabul rejects the claim |url=https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |access-date=3 March 2026 |website=AP News |archive-date=3 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260303172358/https://apnews.com/article/pakistan-afghanistan-fighting-ground-attacks-military-posts-e057780413f84b222c2fe30b3cbcf172 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

4 сакавіка пакістанская артылерыя ўдарыла па раёну Хас-Кунар у правінцыі Кунар&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mohammad |date=4 March 2026 |title=NRC: Three Killed in Pakistan Missile Strike on Earthquake-Affected Camp in Kunar |url=https://8am.media/eng/nrc-three-killed-in-pakistan-missile-strike-on-earthquake-affected-camp-in-kunar/ |access-date=4 March 2026 |website=Hasht-e Subh |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ariananews.af/three-children-killed-in-pakistani-airstrike-on-kunar-province/ |access-date=4 March 2026 |website=Ariana News|title=Three children killed in Pakistani airstrike on Kunar province}}&lt;/ref&gt;. На наступны дзень пакістанская авіяцыя знішчыла штаб 205-й брыгады УС Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Operation Ghazab-Lil-Haq to continue until Taliban end terror support: Security sources |url=https://tribune.com.pk/story/2595981/op-ghazal-lil-haq-to-go-on-until-credible-guarantees-concret-steps-by-kabul |access-date=2026-03-05 |website=The Express Tribune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=5 March 2026 |title=Pakistan Army continuing action against Afghan Taliban, Fitna Al Khawarij |url=https://www.radio.gov.pk/05-03-2026/pakistan-army-continuing-action-against-afghan-taliban-fitna-al-khawarij |access-date=5 March 2026 |website=Radio Pakistan}}&lt;/ref&gt;.

13 сакавіка Пакістан падвергнуў чарговым бамбардзіроўкам горад Кабул, былі абстраляныя раёны ў правінцыях Кандагар, Пактыка і Пактыя. Паводле заявы прэс-сакратара Вярхоўнага лідара Афганістана Забіулы Муджахіда, у выніку абстрэлаў загінулі жанчыны і дзеці&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/afganistan-2080390568.html Власти Афганистана сообщили об обстреле со стороны Пакистана.]&lt;/ref&gt;. Пакістан нанёс удар па рэзервуары з палівам авіякампаніі Kam Air побач з аэрапортам Кандагар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/pakistan-2080395015.html Афганистан обвинил Пакистан в ударах по резервуарам с топливом в Кандагаре.]&lt;/ref&gt;. Афганістан ударыў беспілотнікам па 28-м блоку жылога комплексу для афіцэраў кампуса «Хамза» ў Ісламабадзе, што прывяло да шматлікіх ахвяр сярод пакістанскіх вайскоўцаў, і па ваеннай базе арміі Пакістана ў горадзе Кохат, правінцыі Хайбер-Пахтунхва&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260313/bpla-2080571076.html Афганский БПЛА ударил по военному объекту в столице Пакистана.]&lt;/ref&gt;.

15 сакавіка Ваенна-паветраныя сілы Афганістана нанеслі ўдар па варожай базе ў горадзе Вана&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260315/vvs-2080809482.html Афганистан заявил об ударе по военной базе в пакистанском городе Вана.]&lt;/ref&gt;.

16 сакавіка Пакістан падвергнуў мінамётнаму абстрэлу вёску Нарай раёна Гурбуз, рынак і цэнтральную клініку ў вёсцы Атахейль раёна Джаджы-Майдан і раён Спера ў правінцыі Хост&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/voennye-2080899101.html Пакистанские военные обстреляли три уезда в Афганистане.]&lt;/ref&gt;, нанёс удар беспілотнікамі па горадзе Кабул&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260316/kabul-2081093929.html Пакистанские беспилотники ударили по Кабулу, есть жертвы.]&lt;/ref&gt;, у тым ліку [[Авіяўдар па шпіталі ў Кабуле (2026)|па рэабілітацыйным цэнтры]]. Больш за 250 чалавек загінулі і больш за 400 атрымалі раненні&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260317/pakistan-2081117292.html В результате ударов Пакистана по Кабулу погибли 250 человек.]&lt;/ref&gt;.

18 сакавіка года па просьбе [[Саудаўская Аравія|Саудаўскай Аравіі]], [[Катар]]а і [[Турцыя|Турцыі]] бакі часова прыпыняюць ваенныя аперацыі на час свята [[Ід аль-Фітр]]. 19 сакавіка Афганістан заявіў, што Пакістан парушыў перамір’е, абстраляўшы правінцыю Кунар&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260319/pakistan-2081749018.html Пакистан нарушил перемирие с Афганистаном, пишут СМИ.]&lt;/ref&gt;. Пакістан гэта абверг&lt;ref&gt;[https://ria.ru/20260320/pakistan-2081871243.html Пакистан опроверг заявления о нарушении перемирия с Афганистаном.]&lt;/ref&gt;.

24 сакавіка ў 00:00 перамір’е афіцыйна скончылася, і ВПС Пакістана пачалі наносіць новыя ўдары на тэрыторыі Афганістана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.day.az/world/1823959.html|title=Срок перемирия между Пакистаном и Афганистаном завершился|lang=ru|website=Day.Az|date=2026-03-23|access-date=2026-03-24}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Reflist}}
{{ВС}}
[[Катэгорыя:Войны XXI стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Войны Пакістана]]
[[Катэгорыя:Войны Афганістана]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з меркавана памылковымі параметрамі ў шаблонах серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з невядомымі параметрамі шаблонаў серыі Не перакладзена]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 гола]]</text>
      <sha1>27spsd9ebnie91ez6jjne2t65txgyjg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вікіпедыя:Праект:WikiGap 2026 Belarus</title>
    <ns>4</ns>
    <id>803524</id>
    <revision>
      <id>5120430</id>
      <parentid>5120360</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:56:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Спіс створаных артыкулаў */ афармленне</comment>
      <origin>5120430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27061" sha1="joqonxpspp5zv185oc9rlw1kpplgjua" xml:space="preserve">[[Вікіпедыя]] — найбуйнейшая ў свеце анлайн-энцыклапедыя, створаная карыстальнікамі. Аднак заўважана, што ў Вікіпедыі артыкулаў пра мужчын у некалькі разоў больш, чым пра жанчын, прычым гэтыя суадносіны назіраюцца практычна ва ўсіх моўных версіях.

Каб трохі выправіць гэты дысбаланс і прыцягнуць увагу да праблемы, у Вікіпедыі быў арганізаваны праект «WikiGap» (ад {{lang-en|gap}} — ''разрыў''), закліканы напоўніць Вікіпедыю артыкуламі пра выдатных жанчын на самых розных мовах.

Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» прысвечаны '''Году беларускай жанчыны'''.

[[Файл:WikiGap.svg|300px|right]]

== WikiGap 2026 Беларусь ==
У Беларусі пачынаючы з 2019 года штогод ладзіцца «'''WikiGap'''», творчае спаборніцтва па напісанні ў Вікіпедыі артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій. Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» накіраваны на напісанне артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій у Беларускай Вікіпедыі.

Прыняць удзел у анлайн-марафоне «WikiGap 2026 Беларусь» можа кожны, хто ведае беларускую мову і мае доступ да інтэрнэту.

Традыцыйна вітаецца напісанне як мага большай колькасці артыкулаў пра жанчын, звязаных з Беларуссю.

=== Асноўныя мэты марафону ===
* Зрабіць больш даступнай інфармацыю пра выдатных жанчын Беларусі і свету.
* Пашырыць кола аўтараў і рэдактараў артыкулаў Вікіпедыі на беларускай мове.

=== Тэмы артыкулаў ===
* '''«Выдатныя жанчыны Беларусі»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра беларускіх жанчын.
* '''«Выдатныя жанчыны свету»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра жанчын свету.

Пад беларускімі жанчынамі маюцца на ўвазе жанчыны [[беларусы|беларускай нацыянальнасці]], альбо з грамадзянствам ці падданствам [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] / [[БССР]] / [[БНР]] / [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] / [[Гісторыя Беларусі#Княствы беларускіх зямель|іншых княстваў беларускіх зямель]], а таксама жанчыны з іншых краін, чыя асноўная дзейнасць сканцэнтравана на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх землях]] у цяперашні час або ў адпаведную гістарычную эпоху.

=== Тэрміны правядзення ===
* Старт: 8 сакавіка 2026 года 00:00:01 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Фініш: 8 красавіка 2026 года 23:59:59 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Падвядзенне вынікаў праекта «WikiGap 2026 Беларусь» — да 12 красавіка 2026 года.

=== Правілы ўдзелу ===
* Узроставых абмежаванняў на ўдзел у марафоне няма.
* Кожны удзельнік павінен мець уласны ўліковы запіс у Вікіпедыі і прымаць ўдзел у марафоне толькі з аднаго ўліковага запісу.
* Напісанне артыкулаў пра жанчын на [[Беларуская мова|беларускай мове]] згодна з [[Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)|сучаснымі правіламі беларускай арфаграфіі і пунктуацыі]].
* Новыя артыкулы павінны быць напісаны ў перыяд з 8 сакавіка па 8 красавіка 2026 года.
* У створаным артыкуле павінны быць мінімум 1000 сімвалаў (прыкладна 150 словаў), спасылкі на крыніцы інфармацыі, прастаўленыя катэгорыі і ўнутраныя спасылкі.
* Артыкулы не павінны ўтрымліваць парушэнняў [[be:Аўтарскае права|аўтарскіх правоў]].
* Можна ствараць любы артыкул пра жанчын або выбраць са [[be:Вікіпедыя:Што рабіць/WikiGap|спісу прапанаваных]].

== Падвядзенне вынікаў ==
* За кожны створаны артыкул, які задавальняе [[be:Вікіпедыя:Пяць слупоў|патрабаванням]], удзельнік атрымлівае 1 бал.
* За кожны створаны артыкул пра асобу, звязаную з Беларуссю, удзельнік атрымлівае дадатковы 1 бал.

== Справаздача ==
* Каб унёсак быў улічаны, неабходна дадаць у адпаведную секцыю ніжэй спасылкі на створаныя артыкулы.
* Спасылку на створаны артыкул дадавайце ў выглядзе: '''&lt;nowiki&gt;# [[Назва артыкула]] — ~~~~ &lt;/nowiki&gt;'''

== Спіс створаных артыкулаў ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; -webkit-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; font-size:13px;&quot;&gt;
::: '''8 сакавіка'''
# [[Галіна Патаева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:22, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Валянцінаўна Лапіна]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 17:36, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Серафіна Луі]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 22:19, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Баляславаўна Бажко]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:25, 8 сакавіка 2026 (+03)
#: '''9 сакавіка'''
# [[Яўгенія Барысаўна Пастарнак]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 10:44, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эльза Марыяна фон Розен]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:23, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Воцінава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:40, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Міхайлаўна Ялатамцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 17:41, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:42, 9 сакавіка 2026 (+03)
#: '''10 сакавіка'''
# [[Вольга Сцяпанаўна Захарава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:06, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Віктараўна Кобец]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:24, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Іванаўна Паўлянок]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:13, 10 сакавіка 2026 (+03)
#: '''11 сакавіка'''
# [[Іванна Іванаўна Бамбешка]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 08:50, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Лілія Іванаўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:59, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Уладзіміраўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:44, 11 сакавіка 2026 (+03)
#: '''12 сакавіка'''
# [[Ізабела Ружа Радзівіл]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:35, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Крыловіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:55, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эда Ахі]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:03, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дорыс Карэва]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:20, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Керсці Мерылаас]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:57, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Сцяпанаўна Сідарава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Феліксаўна Сідзельнікава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:16, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Міхайлаўна Кудраўцава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:28, 12 сакавіка 2026 (+03)
#: '''13 сакавіка'''
# [[Святлена Немагай]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:14, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Герасімаўна Моршчанка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 14:57, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Цвятаева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:06, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Шаўцова]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 19:07, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Акуліна Андрэеўна Барадуліна]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:10, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алеся Міхайлаўна Гетманава]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 21:50, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Барбара Міцкевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:35, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зоя Макараўна Задора]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:20, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Аліна Яўгенаўна Шаўчук]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 23:47, 13 сакавіка 2026 (+03)
#: '''14 сакавіка'''
# [[Панна аптэчкова]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:27, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Фаня Кон]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 18:28, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Бадзей]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 14 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Пола Бён-Гурыён]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:45, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Эдуардаўна Камянкова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:57, 14 сакавіка 2026 (+03)
#: '''15 сакавіка'''
# [[Цэліна Шыманоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:36, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Таццяна Іванаўна Калядка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:18, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Леанора Уладзіміраўна Барсук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:04, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Наталля Бінкевіч]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 18:22, 15 сакавіка 2026 (+03)
#: '''16 сакавіка'''
# [[Караліна Сабаньска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:47, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Станіслава Браніславаўна Шымусік]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 02:12, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Тарасаўна Пятрэнка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 13:29, 16 сакавіка 2026 (+03)
#: '''17 сакавіка'''
# [[Маржан Сатрапі]] — [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:37, 17 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Валянціна Андрэева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:20, 17 сакавіка 2026 (+03)
#: '''18 сакавіка'''
# [[Адэля з Устроні]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:03, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Уладзіміраўна Ігнацюк]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:32, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Іванаўна Загнетава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:14, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Сяргееўна Бохан]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:49, 18 сакавіка 2026 (+03)
#: '''19 сакавіка'''
# [[Станіслава Васільеўна Барычэўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:25, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Соф’я Яфімаўна Пісклячэнка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:51, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ёхэвед Бат-Мір'ям]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 11:50, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Хася Дроры]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:29, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Мір'ям Бен-Порат]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:53, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Наімаўна Касымава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:35, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Жняя]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:45, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ларыса Мікалаеўна Зайцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:44, 19 сакавіка 2026 (+03)
#: '''20 сакавіка'''
# [[Барбара Чарнавеска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:11, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Дмітрук]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:16, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Анна Марголін]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:57, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Тамара Саланевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:54, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Антаніна Уладзіміраўна Шатухіна]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:06, 20 сакавіка 2026 (+03)
#: '''21 сакавіка'''
# [[Лера Барадзіцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:19, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Яўгенія Піліпаўна Сідарчук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:26, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Міронаўна Чухнюк]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:56, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Пятроўна Кіжнерава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:55, 21 сакавіка 2026 (+03)
#: '''22 сакавіка'''
# [[Хана Майзель]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:00, 22 сакавіка 2026 (+03)
# [[Рыта Сямёнаўна Цакунова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:46, 22 сакавіка 2026 (+03)
#: '''23 сакавіка'''
# [[Кацярына Давыдзенка]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:26, 23 сакавіка 2026 (+03)
# [[Берта Сінгерман]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:23, 23 сакавіка 2026 (+03)
#: '''24 сакавіка'''
# [[Соф'я Гецава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:00, 24 сакавіка 2026 (+03)
#: '''25 сакавіка'''
# [[Марыя Ягораўна Чуяшова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 05:57, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дарота Міхалюк]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Кацярына Шульга]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:42, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Самусева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:45, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Альма Лапінскене]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Хаткоўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 25 сакавіка 2026 (+03)
#: '''26 сакавіка'''
# [[Роза Гінасар]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:41, 26 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Дзенісенка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:39, 26 сакавіка 2026 (+03)
#: '''27 сакавіка'''
# [[Фрумка Плотніцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:19, 27 сакавіка 2026 (+03)
#: '''2 красавіка'''
# [[Наталі Дормер]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 12:14, 2 красавіка 2026 (+03)
# [[Ганна Сямёнаўна Шчэцька]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:47, 2 красавіка 2026 (+03)
#: '''3 красавіка'''
# [[Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:29, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Алена Глагоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:40, 3 красавіка 2026 (+03)

&lt;/div&gt;

== Створаныя артыкулы ==
Калі ласка, дадавайце на старонцы размоў кожнага новага артыкула адпаведны шаблон: {{Ш|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}
{{Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}

[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Праекты]]</text>
      <sha1>joqonxpspp5zv185oc9rlw1kpplgjua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120539</id>
      <parentid>5120430</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спіс створаных артыкулаў */</comment>
      <origin>5120539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27097" sha1="tqx1opyrykphcetkrp7purweo2nc93u" xml:space="preserve">[[Вікіпедыя]] — найбуйнейшая ў свеце анлайн-энцыклапедыя, створаная карыстальнікамі. Аднак заўважана, што ў Вікіпедыі артыкулаў пра мужчын у некалькі разоў больш, чым пра жанчын, прычым гэтыя суадносіны назіраюцца практычна ва ўсіх моўных версіях.

Каб трохі выправіць гэты дысбаланс і прыцягнуць увагу да праблемы, у Вікіпедыі быў арганізаваны праект «WikiGap» (ад {{lang-en|gap}} — ''разрыў''), закліканы напоўніць Вікіпедыю артыкуламі пра выдатных жанчын на самых розных мовах.

Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» прысвечаны '''Году беларускай жанчыны'''.

[[Файл:WikiGap.svg|300px|right]]

== WikiGap 2026 Беларусь ==
У Беларусі пачынаючы з 2019 года штогод ладзіцца «'''WikiGap'''», творчае спаборніцтва па напісанні ў Вікіпедыі артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій. Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» накіраваны на напісанне артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій у Беларускай Вікіпедыі.

Прыняць удзел у анлайн-марафоне «WikiGap 2026 Беларусь» можа кожны, хто ведае беларускую мову і мае доступ да інтэрнэту.

Традыцыйна вітаецца напісанне як мага большай колькасці артыкулаў пра жанчын, звязаных з Беларуссю.

=== Асноўныя мэты марафону ===
* Зрабіць больш даступнай інфармацыю пра выдатных жанчын Беларусі і свету.
* Пашырыць кола аўтараў і рэдактараў артыкулаў Вікіпедыі на беларускай мове.

=== Тэмы артыкулаў ===
* '''«Выдатныя жанчыны Беларусі»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра беларускіх жанчын.
* '''«Выдатныя жанчыны свету»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра жанчын свету.

Пад беларускімі жанчынамі маюцца на ўвазе жанчыны [[беларусы|беларускай нацыянальнасці]], альбо з грамадзянствам ці падданствам [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] / [[БССР]] / [[БНР]] / [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] / [[Гісторыя Беларусі#Княствы беларускіх зямель|іншых княстваў беларускіх зямель]], а таксама жанчыны з іншых краін, чыя асноўная дзейнасць сканцэнтравана на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх землях]] у цяперашні час або ў адпаведную гістарычную эпоху.

=== Тэрміны правядзення ===
* Старт: 8 сакавіка 2026 года 00:00:01 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Фініш: 8 красавіка 2026 года 23:59:59 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Падвядзенне вынікаў праекта «WikiGap 2026 Беларусь» — да 12 красавіка 2026 года.

=== Правілы ўдзелу ===
* Узроставых абмежаванняў на ўдзел у марафоне няма.
* Кожны удзельнік павінен мець уласны ўліковы запіс у Вікіпедыі і прымаць ўдзел у марафоне толькі з аднаго ўліковага запісу.
* Напісанне артыкулаў пра жанчын на [[Беларуская мова|беларускай мове]] згодна з [[Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)|сучаснымі правіламі беларускай арфаграфіі і пунктуацыі]].
* Новыя артыкулы павінны быць напісаны ў перыяд з 8 сакавіка па 8 красавіка 2026 года.
* У створаным артыкуле павінны быць мінімум 1000 сімвалаў (прыкладна 150 словаў), спасылкі на крыніцы інфармацыі, прастаўленыя катэгорыі і ўнутраныя спасылкі.
* Артыкулы не павінны ўтрымліваць парушэнняў [[be:Аўтарскае права|аўтарскіх правоў]].
* Можна ствараць любы артыкул пра жанчын або выбраць са [[be:Вікіпедыя:Што рабіць/WikiGap|спісу прапанаваных]].

== Падвядзенне вынікаў ==
* За кожны створаны артыкул, які задавальняе [[be:Вікіпедыя:Пяць слупоў|патрабаванням]], удзельнік атрымлівае 1 бал.
* За кожны створаны артыкул пра асобу, звязаную з Беларуссю, удзельнік атрымлівае дадатковы 1 бал.

== Справаздача ==
* Каб унёсак быў улічаны, неабходна дадаць у адпаведную секцыю ніжэй спасылкі на створаныя артыкулы.
* Спасылку на створаны артыкул дадавайце ў выглядзе: '''&lt;nowiki&gt;# [[Назва артыкула]] — ~~~~ &lt;/nowiki&gt;'''

== Спіс створаных артыкулаў ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; -webkit-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; font-size:13px;&quot;&gt;
::: '''8 сакавіка'''
# [[Галіна Патаева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:22, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Валянцінаўна Лапіна]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 17:36, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Серафіна Луі]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 22:19, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Баляславаўна Бажко]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:25, 8 сакавіка 2026 (+03)
#: '''9 сакавіка'''
# [[Яўгенія Барысаўна Пастарнак]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 10:44, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эльза Марыяна фон Розен]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:23, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Воцінава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:40, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Міхайлаўна Ялатамцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 17:41, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:42, 9 сакавіка 2026 (+03)
#: '''10 сакавіка'''
# [[Вольга Сцяпанаўна Захарава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:06, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Віктараўна Кобец]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:24, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Іванаўна Паўлянок]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:13, 10 сакавіка 2026 (+03)
#: '''11 сакавіка'''
# [[Іванна Іванаўна Бамбешка]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 08:50, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Лілія Іванаўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:59, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Уладзіміраўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:44, 11 сакавіка 2026 (+03)
#: '''12 сакавіка'''
# [[Ізабела Ружа Радзівіл]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:35, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Крыловіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:55, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эда Ахі]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:03, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дорыс Карэва]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:20, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Керсці Мерылаас]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:57, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Сцяпанаўна Сідарава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Феліксаўна Сідзельнікава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:16, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Міхайлаўна Кудраўцава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:28, 12 сакавіка 2026 (+03)
#: '''13 сакавіка'''
# [[Святлена Немагай]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:14, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Герасімаўна Моршчанка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 14:57, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Цвятаева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:06, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Шаўцова]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 19:07, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Акуліна Андрэеўна Барадуліна]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:10, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алеся Міхайлаўна Гетманава]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 21:50, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Барбара Міцкевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:35, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зоя Макараўна Задора]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:20, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Аліна Яўгенаўна Шаўчук]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 23:47, 13 сакавіка 2026 (+03)
#: '''14 сакавіка'''
# [[Панна аптэчкова]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:27, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Фаня Кон]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 18:28, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Бадзей]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 14 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Пола Бён-Гурыён]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:45, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Эдуардаўна Камянкова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:57, 14 сакавіка 2026 (+03)
#: '''15 сакавіка'''
# [[Цэліна Шыманоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:36, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Таццяна Іванаўна Калядка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:18, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Леанора Уладзіміраўна Барсук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:04, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Наталля Бінкевіч]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 18:22, 15 сакавіка 2026 (+03)
#: '''16 сакавіка'''
# [[Караліна Сабаньска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:47, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Станіслава Браніславаўна Шымусік]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 02:12, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Тарасаўна Пятрэнка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 13:29, 16 сакавіка 2026 (+03)
#: '''17 сакавіка'''
# [[Маржан Сатрапі]] — [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:37, 17 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Валянціна Андрэева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:20, 17 сакавіка 2026 (+03)
#: '''18 сакавіка'''
# [[Адэля з Устроні]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:03, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Уладзіміраўна Ігнацюк]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:32, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Іванаўна Загнетава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:14, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Сяргееўна Бохан]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:49, 18 сакавіка 2026 (+03)
#: '''19 сакавіка'''
# [[Станіслава Васільеўна Барычэўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:25, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Соф’я Яфімаўна Пісклячэнка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:51, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ёхэвед Бат-Мір'ям]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 11:50, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Хася Дроры]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:29, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Мір'ям Бен-Порат]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:53, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Наімаўна Касымава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:35, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Жняя]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:45, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ларыса Мікалаеўна Зайцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:44, 19 сакавіка 2026 (+03)
#: '''20 сакавіка'''
# [[Барбара Чарнавеска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:11, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Дмітрук]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:16, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Анна Марголін]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:57, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Тамара Саланевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:54, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Антаніна Уладзіміраўна Шатухіна]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:06, 20 сакавіка 2026 (+03)
#: '''21 сакавіка'''
# [[Лера Барадзіцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:19, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Яўгенія Піліпаўна Сідарчук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:26, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Міронаўна Чухнюк]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:56, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Пятроўна Кіжнерава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:55, 21 сакавіка 2026 (+03)
#: '''22 сакавіка'''
# [[Хана Майзель]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:00, 22 сакавіка 2026 (+03)
# [[Рыта Сямёнаўна Цакунова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:46, 22 сакавіка 2026 (+03)
#: '''23 сакавіка'''
# [[Кацярына Давыдзенка]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:26, 23 сакавіка 2026 (+03)
# [[Берта Сінгерман]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:23, 23 сакавіка 2026 (+03)
#: '''24 сакавіка'''
# [[Соф'я Гецава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:00, 24 сакавіка 2026 (+03)
#: '''25 сакавіка'''
# [[Марыя Ягораўна Чуяшова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 05:57, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дарота Міхалюк]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Кацярына Шульга]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:42, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Самусева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:45, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Альма Лапінскене]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Хаткоўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 25 сакавіка 2026 (+03)
#: '''26 сакавіка'''
# [[Роза Гінасар]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:41, 26 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Дзенісенка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:39, 26 сакавіка 2026 (+03)
#: '''27 сакавіка'''
# [[Фрумка Плотніцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:19, 27 сакавіка 2026 (+03)
#: '''2 красавіка'''
# [[Наталі Дормер]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 12:14, 2 красавіка 2026 (+03)
# [[Ганна Сямёнаўна Шчэцька]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:47, 2 красавіка 2026 (+03)
#: '''3 красавіка'''
# [[Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:29, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Алена Глагоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:40, 3 красавіка 2026 (+03)
Францішка Сокалава

&lt;/div&gt;

== Створаныя артыкулы ==
Калі ласка, дадавайце на старонцы размоў кожнага новага артыкула адпаведны шаблон: {{Ш|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}
{{Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}

[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Праекты]]</text>
      <sha1>tqx1opyrykphcetkrp7purweo2nc93u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120540</id>
      <parentid>5120539</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:36:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спіс створаных артыкулаў */  Францішка Сокалава</comment>
      <origin>5120540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27316" sha1="1mqsyjveo34989gpbxegiu0jj10x1tx" xml:space="preserve">[[Вікіпедыя]] — найбуйнейшая ў свеце анлайн-энцыклапедыя, створаная карыстальнікамі. Аднак заўважана, што ў Вікіпедыі артыкулаў пра мужчын у некалькі разоў больш, чым пра жанчын, прычым гэтыя суадносіны назіраюцца практычна ва ўсіх моўных версіях.

Каб трохі выправіць гэты дысбаланс і прыцягнуць увагу да праблемы, у Вікіпедыі быў арганізаваны праект «WikiGap» (ад {{lang-en|gap}} — ''разрыў''), закліканы напоўніць Вікіпедыю артыкуламі пра выдатных жанчын на самых розных мовах.

Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» прысвечаны '''Году беларускай жанчыны'''.

[[Файл:WikiGap.svg|300px|right]]

== WikiGap 2026 Беларусь ==
У Беларусі пачынаючы з 2019 года штогод ладзіцца «'''WikiGap'''», творчае спаборніцтва па напісанні ў Вікіпедыі артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій. Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» накіраваны на напісанне артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій у Беларускай Вікіпедыі.

Прыняць удзел у анлайн-марафоне «WikiGap 2026 Беларусь» можа кожны, хто ведае беларускую мову і мае доступ да інтэрнэту.

Традыцыйна вітаецца напісанне як мага большай колькасці артыкулаў пра жанчын, звязаных з Беларуссю.

=== Асноўныя мэты марафону ===
* Зрабіць больш даступнай інфармацыю пра выдатных жанчын Беларусі і свету.
* Пашырыць кола аўтараў і рэдактараў артыкулаў Вікіпедыі на беларускай мове.

=== Тэмы артыкулаў ===
* '''«Выдатныя жанчыны Беларусі»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра беларускіх жанчын.
* '''«Выдатныя жанчыны свету»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра жанчын свету.

Пад беларускімі жанчынамі маюцца на ўвазе жанчыны [[беларусы|беларускай нацыянальнасці]], альбо з грамадзянствам ці падданствам [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] / [[БССР]] / [[БНР]] / [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] / [[Гісторыя Беларусі#Княствы беларускіх зямель|іншых княстваў беларускіх зямель]], а таксама жанчыны з іншых краін, чыя асноўная дзейнасць сканцэнтравана на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх землях]] у цяперашні час або ў адпаведную гістарычную эпоху.

=== Тэрміны правядзення ===
* Старт: 8 сакавіка 2026 года 00:00:01 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Фініш: 8 красавіка 2026 года 23:59:59 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Падвядзенне вынікаў праекта «WikiGap 2026 Беларусь» — да 12 красавіка 2026 года.

=== Правілы ўдзелу ===
* Узроставых абмежаванняў на ўдзел у марафоне няма.
* Кожны удзельнік павінен мець уласны ўліковы запіс у Вікіпедыі і прымаць ўдзел у марафоне толькі з аднаго ўліковага запісу.
* Напісанне артыкулаў пра жанчын на [[Беларуская мова|беларускай мове]] згодна з [[Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)|сучаснымі правіламі беларускай арфаграфіі і пунктуацыі]].
* Новыя артыкулы павінны быць напісаны ў перыяд з 8 сакавіка па 8 красавіка 2026 года.
* У створаным артыкуле павінны быць мінімум 1000 сімвалаў (прыкладна 150 словаў), спасылкі на крыніцы інфармацыі, прастаўленыя катэгорыі і ўнутраныя спасылкі.
* Артыкулы не павінны ўтрымліваць парушэнняў [[be:Аўтарскае права|аўтарскіх правоў]].
* Можна ствараць любы артыкул пра жанчын або выбраць са [[be:Вікіпедыя:Што рабіць/WikiGap|спісу прапанаваных]].

== Падвядзенне вынікаў ==
* За кожны створаны артыкул, які задавальняе [[be:Вікіпедыя:Пяць слупоў|патрабаванням]], удзельнік атрымлівае 1 бал.
* За кожны створаны артыкул пра асобу, звязаную з Беларуссю, удзельнік атрымлівае дадатковы 1 бал.

== Справаздача ==
* Каб унёсак быў улічаны, неабходна дадаць у адпаведную секцыю ніжэй спасылкі на створаныя артыкулы.
* Спасылку на створаны артыкул дадавайце ў выглядзе: '''&lt;nowiki&gt;# [[Назва артыкула]] — ~~~~ &lt;/nowiki&gt;'''

== Спіс створаных артыкулаў ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; -webkit-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; font-size:13px;&quot;&gt;
::: '''8 сакавіка'''
# [[Галіна Патаева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:22, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Валянцінаўна Лапіна]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 17:36, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Серафіна Луі]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 22:19, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Баляславаўна Бажко]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:25, 8 сакавіка 2026 (+03)
#: '''9 сакавіка'''
# [[Яўгенія Барысаўна Пастарнак]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 10:44, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эльза Марыяна фон Розен]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:23, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Воцінава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:40, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Міхайлаўна Ялатамцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 17:41, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:42, 9 сакавіка 2026 (+03)
#: '''10 сакавіка'''
# [[Вольга Сцяпанаўна Захарава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:06, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Віктараўна Кобец]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:24, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Іванаўна Паўлянок]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:13, 10 сакавіка 2026 (+03)
#: '''11 сакавіка'''
# [[Іванна Іванаўна Бамбешка]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 08:50, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Лілія Іванаўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:59, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Уладзіміраўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:44, 11 сакавіка 2026 (+03)
#: '''12 сакавіка'''
# [[Ізабела Ружа Радзівіл]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:35, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Крыловіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:55, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эда Ахі]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:03, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дорыс Карэва]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:20, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Керсці Мерылаас]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:57, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Сцяпанаўна Сідарава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Феліксаўна Сідзельнікава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:16, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Міхайлаўна Кудраўцава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:28, 12 сакавіка 2026 (+03)
#: '''13 сакавіка'''
# [[Святлена Немагай]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:14, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Герасімаўна Моршчанка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 14:57, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Цвятаева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:06, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Шаўцова]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 19:07, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Акуліна Андрэеўна Барадуліна]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:10, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алеся Міхайлаўна Гетманава]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 21:50, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Барбара Міцкевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:35, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зоя Макараўна Задора]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:20, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Аліна Яўгенаўна Шаўчук]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 23:47, 13 сакавіка 2026 (+03)
#: '''14 сакавіка'''
# [[Панна аптэчкова]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:27, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Фаня Кон]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 18:28, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Бадзей]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 14 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Пола Бён-Гурыён]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:45, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Эдуардаўна Камянкова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:57, 14 сакавіка 2026 (+03)
#: '''15 сакавіка'''
# [[Цэліна Шыманоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:36, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Таццяна Іванаўна Калядка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:18, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Леанора Уладзіміраўна Барсук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:04, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Наталля Бінкевіч]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 18:22, 15 сакавіка 2026 (+03)
#: '''16 сакавіка'''
# [[Караліна Сабаньска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:47, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Станіслава Браніславаўна Шымусік]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 02:12, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Тарасаўна Пятрэнка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 13:29, 16 сакавіка 2026 (+03)
#: '''17 сакавіка'''
# [[Маржан Сатрапі]] — [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:37, 17 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Валянціна Андрэева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:20, 17 сакавіка 2026 (+03)
#: '''18 сакавіка'''
# [[Адэля з Устроні]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:03, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Уладзіміраўна Ігнацюк]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:32, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Іванаўна Загнетава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:14, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Сяргееўна Бохан]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:49, 18 сакавіка 2026 (+03)
#: '''19 сакавіка'''
# [[Станіслава Васільеўна Барычэўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:25, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Соф’я Яфімаўна Пісклячэнка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:51, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ёхэвед Бат-Мір'ям]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 11:50, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Хася Дроры]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:29, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Мір'ям Бен-Порат]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:53, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Наімаўна Касымава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:35, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Жняя]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:45, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ларыса Мікалаеўна Зайцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:44, 19 сакавіка 2026 (+03)
#: '''20 сакавіка'''
# [[Барбара Чарнавеска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:11, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Дмітрук]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:16, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Анна Марголін]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:57, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Тамара Саланевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:54, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Антаніна Уладзіміраўна Шатухіна]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:06, 20 сакавіка 2026 (+03)
#: '''21 сакавіка'''
# [[Лера Барадзіцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:19, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Яўгенія Піліпаўна Сідарчук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:26, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Міронаўна Чухнюк]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:56, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Пятроўна Кіжнерава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:55, 21 сакавіка 2026 (+03)
#: '''22 сакавіка'''
# [[Хана Майзель]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:00, 22 сакавіка 2026 (+03)
# [[Рыта Сямёнаўна Цакунова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:46, 22 сакавіка 2026 (+03)
#: '''23 сакавіка'''
# [[Кацярына Давыдзенка]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:26, 23 сакавіка 2026 (+03)
# [[Берта Сінгерман]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:23, 23 сакавіка 2026 (+03)
#: '''24 сакавіка'''
# [[Соф'я Гецава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:00, 24 сакавіка 2026 (+03)
#: '''25 сакавіка'''
# [[Марыя Ягораўна Чуяшова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 05:57, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дарота Міхалюк]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Кацярына Шульга]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:42, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Самусева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:45, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Альма Лапінскене]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Хаткоўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 25 сакавіка 2026 (+03)
#: '''26 сакавіка'''
# [[Роза Гінасар]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:41, 26 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Дзенісенка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:39, 26 сакавіка 2026 (+03)
#: '''27 сакавіка'''
# [[Фрумка Плотніцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:19, 27 сакавіка 2026 (+03)
#: '''2 красавіка'''
# [[Наталі Дормер]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 12:14, 2 красавіка 2026 (+03)
# [[Ганна Сямёнаўна Шчэцька]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:47, 2 красавіка 2026 (+03)
#: '''3 красавіка'''
# [[Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:29, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Алена Глагоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:40, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Францішка Сокалава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:36, 3 красавіка 2026 (+03)


&lt;/div&gt;

== Створаныя артыкулы ==
Калі ласка, дадавайце на старонцы размоў кожнага новага артыкула адпаведны шаблон: {{Ш|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}
{{Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}

[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Праекты]]</text>
      <sha1>1mqsyjveo34989gpbxegiu0jj10x1tx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120580</id>
      <parentid>5120540</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спіс створаных артыкулаў */ +1</comment>
      <origin>5120580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27530" sha1="cjotvgalkiro25w8nzsvthuw057kw5m" xml:space="preserve">[[Вікіпедыя]] — найбуйнейшая ў свеце анлайн-энцыклапедыя, створаная карыстальнікамі. Аднак заўважана, што ў Вікіпедыі артыкулаў пра мужчын у некалькі разоў больш, чым пра жанчын, прычым гэтыя суадносіны назіраюцца практычна ва ўсіх моўных версіях.

Каб трохі выправіць гэты дысбаланс і прыцягнуць увагу да праблемы, у Вікіпедыі быў арганізаваны праект «WikiGap» (ад {{lang-en|gap}} — ''разрыў''), закліканы напоўніць Вікіпедыю артыкуламі пра выдатных жанчын на самых розных мовах.

Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» прысвечаны '''Году беларускай жанчыны'''.

[[Файл:WikiGap.svg|300px|right]]

== WikiGap 2026 Беларусь ==
У Беларусі пачынаючы з 2019 года штогод ладзіцца «'''WikiGap'''», творчае спаборніцтва па напісанні ў Вікіпедыі артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій. Праект «'''WikiGap 2026 Беларусь'''» накіраваны на напісанне артыкулаў пра выдатных жанчын самых розных прафесій у Беларускай Вікіпедыі.

Прыняць удзел у анлайн-марафоне «WikiGap 2026 Беларусь» можа кожны, хто ведае беларускую мову і мае доступ да інтэрнэту.

Традыцыйна вітаецца напісанне як мага большай колькасці артыкулаў пра жанчын, звязаных з Беларуссю.

=== Асноўныя мэты марафону ===
* Зрабіць больш даступнай інфармацыю пра выдатных жанчын Беларусі і свету.
* Пашырыць кола аўтараў і рэдактараў артыкулаў Вікіпедыі на беларускай мове.

=== Тэмы артыкулаў ===
* '''«Выдатныя жанчыны Беларусі»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра беларускіх жанчын.
* '''«Выдатныя жанчыны свету»''' — артыкулы на [[Беларуская мова|беларускай мове]] пра жанчын свету.

Пад беларускімі жанчынамі маюцца на ўвазе жанчыны [[беларусы|беларускай нацыянальнасці]], альбо з грамадзянствам ці падданствам [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]] / [[БССР]] / [[БНР]] / [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] / [[Гісторыя Беларусі#Княствы беларускіх зямель|іншых княстваў беларускіх зямель]], а таксама жанчыны з іншых краін, чыя асноўная дзейнасць сканцэнтравана на [[Этнічная тэрыторыя беларусаў|беларускіх землях]] у цяперашні час або ў адпаведную гістарычную эпоху.

=== Тэрміны правядзення ===
* Старт: 8 сакавіка 2026 года 00:00:01 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Фініш: 8 красавіка 2026 года 23:59:59 [[Беларускі час|Мінскі час]] [[UTC+03:00]].
* Падвядзенне вынікаў праекта «WikiGap 2026 Беларусь» — да 12 красавіка 2026 года.

=== Правілы ўдзелу ===
* Узроставых абмежаванняў на ўдзел у марафоне няма.
* Кожны удзельнік павінен мець уласны ўліковы запіс у Вікіпедыі і прымаць ўдзел у марафоне толькі з аднаго ўліковага запісу.
* Напісанне артыкулаў пра жанчын на [[Беларуская мова|беларускай мове]] згодна з [[Правілы беларускай арфаграфіі і пунктуацыі (2008)|сучаснымі правіламі беларускай арфаграфіі і пунктуацыі]].
* Новыя артыкулы павінны быць напісаны ў перыяд з 8 сакавіка па 8 красавіка 2026 года.
* У створаным артыкуле павінны быць мінімум 1000 сімвалаў (прыкладна 150 словаў), спасылкі на крыніцы інфармацыі, прастаўленыя катэгорыі і ўнутраныя спасылкі.
* Артыкулы не павінны ўтрымліваць парушэнняў [[be:Аўтарскае права|аўтарскіх правоў]].
* Можна ствараць любы артыкул пра жанчын або выбраць са [[be:Вікіпедыя:Што рабіць/WikiGap|спісу прапанаваных]].

== Падвядзенне вынікаў ==
* За кожны створаны артыкул, які задавальняе [[be:Вікіпедыя:Пяць слупоў|патрабаванням]], удзельнік атрымлівае 1 бал.
* За кожны створаны артыкул пра асобу, звязаную з Беларуссю, удзельнік атрымлівае дадатковы 1 бал.

== Справаздача ==
* Каб унёсак быў улічаны, неабходна дадаць у адпаведную секцыю ніжэй спасылкі на створаныя артыкулы.
* Спасылку на створаны артыкул дадавайце ў выглядзе: '''&lt;nowiki&gt;# [[Назва артыкула]] — ~~~~ &lt;/nowiki&gt;'''

== Спіс створаных артыкулаў ==
&lt;div class=&quot;references-small&quot; style=&quot;-moz-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; -webkit-column-count:&lt;noinclude&gt;3&lt;/noinclude&gt;&lt;includeonly&gt;2&lt;/includeonly&gt;; font-size:13px;&quot;&gt;
::: '''8 сакавіка'''
# [[Галіна Патаева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:22, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Валянцінаўна Лапіна]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 17:36, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Серафіна Луі]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 22:19, 8 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Баляславаўна Бажко]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:25, 8 сакавіка 2026 (+03)
#: '''9 сакавіка'''
# [[Яўгенія Барысаўна Пастарнак]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 10:44, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эльза Марыяна фон Розен]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Інеса Аўксенцьеўна Ушацкая]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:23, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Воцінава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:40, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Міхайлаўна Ялатамцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 17:41, 9 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Паўлаўна Вараб’ёва]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:42, 9 сакавіка 2026 (+03)
#: '''10 сакавіка'''
# [[Вольга Сцяпанаўна Захарава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:06, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Віктараўна Кобец]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:24, 10 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Іванаўна Паўлянок]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:13, 10 сакавіка 2026 (+03)
#: '''11 сакавіка'''
# [[Іванна Іванаўна Бамбешка]] --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 08:50, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Лілія Іванаўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:59, 11 сакавіка 2026 (+03)
# [[Вольга Уладзіміраўна Яноўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:44, 11 сакавіка 2026 (+03)
#: '''12 сакавіка'''
# [[Ізабела Ружа Радзівіл]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:35, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Крыловіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:55, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Эда Ахі]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:03, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дорыс Карэва]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:20, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Керсці Мерылаас]] --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:57, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Сцяпанаўна Сідарава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 11:24, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Галіна Феліксаўна Сідзельнікава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:16, 12 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Міхайлаўна Кудраўцава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:28, 12 сакавіка 2026 (+03)
#: '''13 сакавіка'''
# [[Святлена Немагай]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:14, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Герасімаўна Моршчанка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 14:57, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Цвятаева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:06, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Аляксандраўна Шаўцова]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 19:07, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Акуліна Андрэеўна Барадуліна]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:10, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алеся Міхайлаўна Гетманава]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 21:50, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Барбара Міцкевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:35, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зоя Макараўна Задора]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:20, 13 сакавіка 2026 (+03)
# [[Аліна Яўгенаўна Шаўчук]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 23:47, 13 сакавіка 2026 (+03)
#: '''14 сакавіка'''
# [[Панна аптэчкова]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 01:27, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Фаня Кон]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 18:28, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Марыя Бадзей]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 14 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Пола Бён-Гурыён]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:45, 14 сакавіка 2026 (+03)
# [[Людміла Эдуардаўна Камянкова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:57, 14 сакавіка 2026 (+03)
#: '''15 сакавіка'''
# [[Цэліна Шыманоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 09:36, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Таццяна Іванаўна Калядка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:18, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Леанора Уладзіміраўна Барсук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 18:04, 15 сакавіка 2026 (+03)
# [[Наталля Бінкевіч]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 18:22, 15 сакавіка 2026 (+03)
#: '''16 сакавіка'''
# [[Караліна Сабаньска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:47, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Станіслава Браніславаўна Шымусік]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 02:12, 16 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Тарасаўна Пятрэнка]] — [[Удзельнік:Jaŭhien|Jaŭhien]] ([[Размовы з удзельнікам:Jaŭhien|размовы]]) 13:29, 16 сакавіка 2026 (+03)
#: '''17 сакавіка'''
# [[Маржан Сатрапі]] — [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:37, 17 сакавіка 2026 (+03) 
# [[Валянціна Андрэева]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:20, 17 сакавіка 2026 (+03)
#: '''18 сакавіка'''
# [[Адэля з Устроні]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:03, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ірына Уладзіміраўна Ігнацюк]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:32, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Святлана Іванаўна Загнетава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 14:14, 18 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Сяргееўна Бохан]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:49, 18 сакавіка 2026 (+03)
#: '''19 сакавіка'''
# [[Станіслава Васільеўна Барычэўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:25, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Соф’я Яфімаўна Пісклячэнка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:51, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ёхэвед Бат-Мір'ям]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 11:50, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Хася Дроры]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:29, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Мір'ям Бен-Порат]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:53, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Наімаўна Касымава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 14:35, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Жняя]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:45, 19 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ларыса Мікалаеўна Зайцава]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 16:44, 19 сакавіка 2026 (+03)
#: '''20 сакавіка'''
# [[Барбара Чарнавеска]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:11, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Маргарыта Дмітрук]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 20:16, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Анна Марголін]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:57, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Тамара Саланевіч]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:54, 20 сакавіка 2026 (+03)
# [[Антаніна Уладзіміраўна Шатухіна]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:06, 20 сакавіка 2026 (+03)
#: '''21 сакавіка'''
# [[Лера Барадзіцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:19, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Яўгенія Піліпаўна Сідарчук]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:26, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Алена Міронаўна Чухнюк]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:56, 21 сакавіка 2026 (+03)
# [[Зінаіда Пятроўна Кіжнерава]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:55, 21 сакавіка 2026 (+03)
#: '''22 сакавіка'''
# [[Хана Майзель]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:00, 22 сакавіка 2026 (+03)
# [[Рыта Сямёнаўна Цакунова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:46, 22 сакавіка 2026 (+03)
#: '''23 сакавіка'''
# [[Кацярына Давыдзенка]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:26, 23 сакавіка 2026 (+03)
# [[Берта Сінгерман]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:23, 23 сакавіка 2026 (+03)
#: '''24 сакавіка'''
# [[Соф'я Гецава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 16:00, 24 сакавіка 2026 (+03)
#: '''25 сакавіка'''
# [[Марыя Ягораўна Чуяшова]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 05:57, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Дарота Міхалюк]] --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Кацярына Шульга]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 13:42, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Валянціна Міхайлаўна Самусева]] --[[Удзельнік:Culamar|Culamar]] ([[Размовы з удзельнікам:Culamar|размовы]]) 13:45, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Альма Лапінскене]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 15:58, 25 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Хаткоўская]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:51, 25 сакавіка 2026 (+03)
#: '''26 сакавіка'''
# [[Роза Гінасар]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 17:41, 26 сакавіка 2026 (+03)
# [[Ніна Іванаўна Дзенісенка]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:39, 26 сакавіка 2026 (+03)
#: '''27 сакавіка'''
# [[Фрумка Плотніцкая]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:19, 27 сакавіка 2026 (+03)
#: '''2 красавіка'''
# [[Наталі Дормер]] — [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 12:14, 2 красавіка 2026 (+03)
# [[Ганна Сямёнаўна Шчэцька]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:47, 2 красавіка 2026 (+03)
#: '''3 красавіка'''
# [[Зінаіда Пятроўна Ярашэвіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:29, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Алена Глагоўская]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 12:40, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Францішка Сокалава]] — [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:36, 3 красавіка 2026 (+03)
# [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] — [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 23:54, 3 красавіка 2026 (+03)

&lt;/div&gt;

== Створаныя артыкулы ==
Калі ласка, дадавайце на старонцы размоў кожнага новага артыкула адпаведны шаблон: {{Ш|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}
{{Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}

[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Праекты]]</text>
      <sha1>cjotvgalkiro25w8nzsvthuw057kw5m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 4»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>803543</id>
    <revision>
      <id>5120553</id>
      <parentid>5108616</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:45:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ход падзей */</comment>
      <origin>5120553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16675" sha1="enje0pvjr3xo7lr8oxsmfzl0lcwl3ps" xml:space="preserve">{{Вайна на Блізкім Усходзе}}
'''Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 4»''' —  іранская аперацыя, пачатая [[28 лютага]] [[2026]] года ў адказ на [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|амерыкана-ізраільскія атакі]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.ru/near-east/iran-oglasil-nazvanie-operacii-protiv-izrailya-i-ssha|title=Иран объявил о начале ответной военной операции против Израиля и США|lang=ru|website=NEWS.RU|date=2026-02-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У рамках кампаніі [[Узброеныя сілы Ірана|Узброеныя сілы Ірана]] нанеслі ўдары з ужываннем балістычных ракет і дронаў&lt;ref name=&quot;parliament&quot;&gt;{{cite web|url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10521/CBP-10521.pdf|title=US-Israel strikes on Iran: February/March 2026|publisher=UK Parliament|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt; па базах [[Узброеныя сілы ЗША|амерыканскіх войск]] на [[Блізкі Усход|Блізкім Усходзе]], а таксама па грамадзянскіх аб’ектах&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/28/02/2026/69a2ee5b9a794777fdc76f80|title=В США оценили масштаб ответного удара Ирана по американским базам|lang=ru|website=РБК|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Напярэдадні ==
У студзені 2026 года на Блізкім Усходзе пачалася чарговая хваля эскалацыі напружання паміж [[ЗША]] і [[Іран]]ам, выкліканая [[Пратэсты ў Іране (2025—2026)|падаўленнем урадам антыўрадавых пратэстоўцаў]] у Іране. Сітуацыя дадаткова абвастрылася правалам перамоў у [[Жэнева|Жэневе]] аб прыпыненні іранскай ядзернай праграмы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-irane-prosli-pamatnye-meropriatia-v-cest-pogibsih-vo-vrema-protestov/a-76013980|title=В Иране вновь прошли антиправительственные выступления|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expert.ru/v-mire/ssha-podbirayut-ruku-dlya-udara/|title=Иран отверг все требования США в третьем раунде переговоров в Женеве|lang=ru|website=Эксперт|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Паводле версіі амерыканскага боку, адмова Ірана ад кампрамісу была звязаная з намерам захаваць магчымасць узбагачэння ўрану для стварэння [[ядзерная зброя|ядзернай зброі]]&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-01-26.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/1/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-01|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У СМІ тым часам сталі паведамляць што амерыканскі ўрад рыхтуецца да ўдараў і наступнай ваеннай аперацыі супраць Тэгерана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/reuters-ssa-gotovatsa-k-zataznoj-voennoj-operacii-protiv-irana/a-75966646|title=США готовятся к затяжной военной операции против Ирана|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Ход падзей ==
Раніцай 28 лютага 2026 года [[ваенна-паветраныя сілы Ізраіля|ВПС Ізраіля]] нанеслі ўдары па іранскай тэрыторыі. Міністэрства замежных спраў Ірана заявіла пра гатоўнасць абараняць тэрытарыяльную цэласнасць. Урад краіны абвясціў аб падрыхтоўцы ўдараў у адказ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/02/28/reuters-iran-obeschaet-sokrushitelnyy-otvetnyy-udar|title=Reuters: Иран обещает «сокрушительный» ответный удар|lang=ru|website=Meduza|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Пазней у той жа дзень ВПС Ірана нанеслі ўдары па розных аб’ектах на Блізкім Усходзе. Сярод цэлей, у асноўным, былі фарміраванні і аб’екты Узброеных Сіл ЗША. Упершыню Іран атакаваў адразу ўсе ваенныя базы амерыканцаў у раёне [[Персідскі заліў|Персідскага заліва]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vz.ru/news/2026/2/28/1398305.html|title=Иран атаковал базы США в семи странах|lang=ru|website=ВЗГЛЯД.РУ|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Для ўдараў прымяняліся ракеты і БПЛА&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/|website=The Washington Post|id=0190-8286|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28|lang=en-US}}&lt;/ref&gt;. Толькі па краінам заліва было ўжыта 450 ракет і 1140 дронаў&lt;ref name=&quot;arabnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/drones_202.html|title=Обстрелы Ираном арабских стран: более 450 ракет, 1140 беспилотников с начала войны|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

Акрамя ваенных баз, выбухі раздаваліся таксама і ў раёне мірных аб’ектаў. Так, пасля выбуху каля штучнага вострава [[Палм-Джумейра]] ў [[Дубай (горад)|Дубаі]] на месцы пачаўся моцны пажар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fontanka.ru/2026/02/28/76288491/|title=Иранская ракета или беспилотник. Взрыв в районе пятизвёздочного отеля в Дубае|lang=ru|website=ФОНТАНКА.ру|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Абломкі дронаў таксама ўпалі на гатэль Burj Al Arab на Палм-Джумейра&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-02-26-1.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/2/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

1 сакавіка іранскія дроны атакавалі энергетычныя аб’екты ў прамысловым горадзе Рас-Лафан у Катары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Адзін беспілотнік ударыў па рэзервуары з вадой электрастанцыі ў Месаідзе, а другі — па аб’екце Qatar Energy ў Рас-Лафане&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Удары прывялі да прыпынення вытворчасці звадкаванага прыроднага газу і росту цэн на энерганосьбіты ў Еўропе&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Усяго, паводле звестак уладаў Катара, было перахоплена сем балістычных ракет і пяць беспілотнікаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

У той жа дзень удар быў нанесены па нафтаперапрацоўчым заводзе Saudi Aramco ў Рас-Тануры на ўсходзе Саудаўскай Аравіі&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot; jinsa2&quot;/&gt;. Завод, адзін з найбуйнейшых у свеце, прыпыніў працу&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Іран таксама атакаваў аб’екты ў Амане: два беспілотнікі ўдарылі па камерцыйным порце Дукм&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ynetnews.com/article/bj11mspbfzg|title=Iranian strikes hit UAE, Oman and Jordan, killing 3 and wounding dozens across the Gulf|lang=en|website=Ynetnews|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У порце Фуджэйра ў ААЭ абломкі збітага дрона ўпалі ў нафтапрамысловай зоне, выклікаўшы пажар&lt;ref name=&quot;newsru&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/duqm_202.html|title=Иран наносит удары по топливной инфраструктуре Омана и ОАЭ|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

У ноч на 2 сакавіка іранскія беспілотнікі атакавалі брытанскую авіябазу Акратыры на [[Кіпр]]ы&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.svoboda.org/a/iran-atakoval-britanskuyu-aviabazu-na-kipre-i-npz-v-saudovskoy-aravii/33691939.html|title=Над Кувейтом сбиты три истребителя США, вероятно, дружественным огнём|lang=ru|website=Радио Свобода|date=2026-03-02|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

2 сакавіка іранскія проксі ў [[Ірак]]у запусцілі 23 беспілотнікі па базе ЗША ў Эрбілі&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Таксама паведамлялася пра атаку на аэрапорт Багдада&lt;ref name= &quot;jinsa2&quot;/&gt;.

Паводле звестак Цэнтральнага камандавання ЗША, сістэмы СПА Кувейта памылкова збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E, усе шэсць членаў экіпажа паспяхова катапультаваліся&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

== Цэлі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Іранскія ўдары за перыяд 28 лютага — 2 сакавіка 2026
|-
! Краіны !! Аб’екты ўдараў !! Наступствы
|-
| {{Сцягафікацыя|ААЭ}} || Авіябаза Аль-Дафра, аэрапорты [[Дубай (аэрапорт)|Дубая]] і [[Абу-Дабі (аэрапорт)|Абу-Дабі]], гатэль [[Бурдж-эль-Араб|Burj Al Arab]], вежы [[Вежы Этыхад|Etihad Towers]] (пасольства Ізраіля), порт [[Джабаль-Алі]], порт [[Эль-Фуджайра (горад)|Фуджейра]], жылыя дамы, дата-цэнтры ||3 загінулых (амерыканския вайскоўцы), 58 параненых. Выяўлена 167 ракет і 541 дрон; 154 ракеты знішчаныя, 13 упалі ў мора; 506 дронаў перахопленыя, 35 упалі на тэрыторыі ААЭ&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;meduza&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/03/03/drony-povredili-tri-data-tsentra-amazon-v-oae-i-bahreyne|title=Дроны повредили три дата-центра Amazon в ОАЭ и Бахрейне|lang=ru|website=Meduza|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Кувейт}}|| Авіябаза Алі-Ас-Салем, [[Кувейт (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Кувейта]]||1 загінулы, больш за 30 параненых. Сістэмы СПА збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E дружалюбным агнём (экіпажы выжылі)&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-rezultate-novyh-atak-irana-na-strany-persidskogo-zaliva-est-pogibsie/a-76176195|title=Новые удары Ирана по странам Персидского залива: есть жертвы|lang=ru|website=Deutsche Welle|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Катар}} || Авіябаза [[Ваенна-паветраная база Аль-Удэйд|Аль-Удэйд]], аб’екты [[QatarEnergy|Qatar Energy]] ў [[Рас-Лафан|Рас-Лафане]], электрастанцыя ў [[Ум-Саід| Месаідзе]]||Вытворчасць [[звадкаваны прыродны газ|ЗПГ]] прыпынена, рост цэн на энерганосьбіты. Перахоплена 7 балістычных ракет і 5 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Бахрэйн}} || [[База ВМС ЗША ў Бахрэйне|Цэнтр ваенна-марскога флоту ЗША]], [[Бахрэйн (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Бахрэйна]] || 3 параненыя; знішчана 45 ракет і 9 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Саудаўская Аравія}} || Нафтаперапрацоўчы завод [[Saudi Aramco]] ў [[Рас-Танура|Рас-Танурэ]]|| Завод прыпыніў працу, пажар узяты пад кантроль; ракеты, запушчаныя па [[Эр-Рыяд|Эр-Рыяду]] і авіябазе прынц Султан, перахопленыя&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newsru&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Аман}} ||[[Дукм (порт)|Порт Дукм]], танкер Skylight (пад сцягам [[Палау]]), танкер MKD VYOM (пад сцягам [[Маршалавы Астравы|Маршалавых Астравоў]])|| 1 паранены (порт Дукм); танкер Skylight затануў, экіпаж выратаваны&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Ірак}} ||[[Эрбіль (аэрапорт)|аэрапорт Эрбіля]], [[Багдад (аэрапорт)|аэрапорт Багдада]] || запушчана 23 дроны іракскімі проксі, частка перахопленая&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Іарданія}} ||Тэрыторыя краіны (цэлі не ўдакладняюцца) || перахоплена 49 дронаў і балістычных ракет&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Ізраіль}} ||[[Тэль-Авіў]], [[Бейт-Шэмеш]], [[Іерусалім]], [[Эйлат]]|| 12 загінулых, дзясяткі параненых. Перахоплена больш за 50 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} ([[Акратыры і Дэкелія]]) || Брытанская авіябаза [[Акратыры (авіябаза)|Акратыры]]|| нязначны матэрыяльны ўрон&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|}

== Рэакцыя ==
Савет супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва (Бахрэйн, Катар, Кувейт, ААЭ, Саудаўская Аравія, Аман) выступіў з сумеснай заявай, асудзіўшы іранскія ўдары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. ААЭ адклікалі свайго пасла з Ірана і зачынілі пасольства&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Саветнік прэзідэнта ААЭ Анвар Гаргаш папярэдзіў Іран, што яго агрэсія ізалюе краіну ў крытычны момант&lt;ref name=&quot;ynet&quot;/&gt;. Катар заявіў, што ўдары па Амане, які выступаў пасярэднікам амерыкана-іранскіх перамоў, падрываюць прынцыпы дыпламатыі&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
[[Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 года]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]</text>
      <sha1>enje0pvjr3xo7lr8oxsmfzl0lcwl3ps</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120554</id>
      <parentid>5120553</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <comment>/* Цэлі */</comment>
      <origin>5120554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16675" sha1="m6493cckeo2spfqcbfpt3s7evokava2" xml:space="preserve">{{Вайна на Блізкім Усходзе}}
'''Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 4»''' —  іранская аперацыя, пачатая [[28 лютага]] [[2026]] года ў адказ на [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|амерыкана-ізраільскія атакі]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.ru/near-east/iran-oglasil-nazvanie-operacii-protiv-izrailya-i-ssha|title=Иран объявил о начале ответной военной операции против Израиля и США|lang=ru|website=NEWS.RU|date=2026-02-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У рамках кампаніі [[Узброеныя сілы Ірана|Узброеныя сілы Ірана]] нанеслі ўдары з ужываннем балістычных ракет і дронаў&lt;ref name=&quot;parliament&quot;&gt;{{cite web|url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10521/CBP-10521.pdf|title=US-Israel strikes on Iran: February/March 2026|publisher=UK Parliament|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt; па базах [[Узброеныя сілы ЗША|амерыканскіх войск]] на [[Блізкі Усход|Блізкім Усходзе]], а таксама па грамадзянскіх аб’ектах&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/28/02/2026/69a2ee5b9a794777fdc76f80|title=В США оценили масштаб ответного удара Ирана по американским базам|lang=ru|website=РБК|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Напярэдадні ==
У студзені 2026 года на Блізкім Усходзе пачалася чарговая хваля эскалацыі напружання паміж [[ЗША]] і [[Іран]]ам, выкліканая [[Пратэсты ў Іране (2025—2026)|падаўленнем урадам антыўрадавых пратэстоўцаў]] у Іране. Сітуацыя дадаткова абвастрылася правалам перамоў у [[Жэнева|Жэневе]] аб прыпыненні іранскай ядзернай праграмы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-irane-prosli-pamatnye-meropriatia-v-cest-pogibsih-vo-vrema-protestov/a-76013980|title=В Иране вновь прошли антиправительственные выступления|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expert.ru/v-mire/ssha-podbirayut-ruku-dlya-udara/|title=Иран отверг все требования США в третьем раунде переговоров в Женеве|lang=ru|website=Эксперт|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Паводле версіі амерыканскага боку, адмова Ірана ад кампрамісу была звязаная з намерам захаваць магчымасць узбагачэння ўрану для стварэння [[ядзерная зброя|ядзернай зброі]]&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-01-26.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/1/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-01|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У СМІ тым часам сталі паведамляць што амерыканскі ўрад рыхтуецца да ўдараў і наступнай ваеннай аперацыі супраць Тэгерана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/reuters-ssa-gotovatsa-k-zataznoj-voennoj-operacii-protiv-irana/a-75966646|title=США готовятся к затяжной военной операции против Ирана|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Ход падзей ==
Раніцай 28 лютага 2026 года [[ваенна-паветраныя сілы Ізраіля|ВПС Ізраіля]] нанеслі ўдары па іранскай тэрыторыі. Міністэрства замежных спраў Ірана заявіла пра гатоўнасць абараняць тэрытарыяльную цэласнасць. Урад краіны абвясціў аб падрыхтоўцы ўдараў у адказ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/02/28/reuters-iran-obeschaet-sokrushitelnyy-otvetnyy-udar|title=Reuters: Иран обещает «сокрушительный» ответный удар|lang=ru|website=Meduza|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Пазней у той жа дзень ВПС Ірана нанеслі ўдары па розных аб’ектах на Блізкім Усходзе. Сярод цэлей, у асноўным, былі фарміраванні і аб’екты Узброеных Сіл ЗША. Упершыню Іран атакаваў адразу ўсе ваенныя базы амерыканцаў у раёне [[Персідскі заліў|Персідскага заліва]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vz.ru/news/2026/2/28/1398305.html|title=Иран атаковал базы США в семи странах|lang=ru|website=ВЗГЛЯД.РУ|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Для ўдараў прымяняліся ракеты і БПЛА&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/|website=The Washington Post|id=0190-8286|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28|lang=en-US}}&lt;/ref&gt;. Толькі па краінам заліва было ўжыта 450 ракет і 1140 дронаў&lt;ref name=&quot;arabnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/drones_202.html|title=Обстрелы Ираном арабских стран: более 450 ракет, 1140 беспилотников с начала войны|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

Акрамя ваенных баз, выбухі раздаваліся таксама і ў раёне мірных аб’ектаў. Так, пасля выбуху каля штучнага вострава [[Палм-Джумейра]] ў [[Дубай (горад)|Дубаі]] на месцы пачаўся моцны пажар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fontanka.ru/2026/02/28/76288491/|title=Иранская ракета или беспилотник. Взрыв в районе пятизвёздочного отеля в Дубае|lang=ru|website=ФОНТАНКА.ру|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Абломкі дронаў таксама ўпалі на гатэль Burj Al Arab на Палм-Джумейра&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-02-26-1.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/2/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

1 сакавіка іранскія дроны атакавалі энергетычныя аб’екты ў прамысловым горадзе Рас-Лафан у Катары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Адзін беспілотнік ударыў па рэзервуары з вадой электрастанцыі ў Месаідзе, а другі — па аб’екце Qatar Energy ў Рас-Лафане&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Удары прывялі да прыпынення вытворчасці звадкаванага прыроднага газу і росту цэн на энерганосьбіты ў Еўропе&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Усяго, паводле звестак уладаў Катара, было перахоплена сем балістычных ракет і пяць беспілотнікаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

У той жа дзень удар быў нанесены па нафтаперапрацоўчым заводзе Saudi Aramco ў Рас-Тануры на ўсходзе Саудаўскай Аравіі&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot; jinsa2&quot;/&gt;. Завод, адзін з найбуйнейшых у свеце, прыпыніў працу&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Іран таксама атакаваў аб’екты ў Амане: два беспілотнікі ўдарылі па камерцыйным порце Дукм&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ynetnews.com/article/bj11mspbfzg|title=Iranian strikes hit UAE, Oman and Jordan, killing 3 and wounding dozens across the Gulf|lang=en|website=Ynetnews|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У порце Фуджэйра ў ААЭ абломкі збітага дрона ўпалі ў нафтапрамысловай зоне, выклікаўшы пажар&lt;ref name=&quot;newsru&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/duqm_202.html|title=Иран наносит удары по топливной инфраструктуре Омана и ОАЭ|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

У ноч на 2 сакавіка іранскія беспілотнікі атакавалі брытанскую авіябазу Акратыры на [[Кіпр]]ы&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.svoboda.org/a/iran-atakoval-britanskuyu-aviabazu-na-kipre-i-npz-v-saudovskoy-aravii/33691939.html|title=Над Кувейтом сбиты три истребителя США, вероятно, дружественным огнём|lang=ru|website=Радио Свобода|date=2026-03-02|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

2 сакавіка іранскія проксі ў [[Ірак]]у запусцілі 23 беспілотнікі па базе ЗША ў Эрбілі&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Таксама паведамлялася пра атаку на аэрапорт Багдада&lt;ref name= &quot;jinsa2&quot;/&gt;.

Паводле звестак Цэнтральнага камандавання ЗША, сістэмы СПА Кувейта памылкова збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E, усе шэсць членаў экіпажа паспяхова катапультаваліся&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

== Цэлі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Іранскія ўдары за перыяд 28 лютага — 2 сакавіка 2026
|-
! Краіны !! Аб’екты ўдараў !! Наступствы
|-
| {{Сцягафікацыя|ААЭ}} || Авіябаза Аль-Дафра, аэрапорты [[Дубай (аэрапорт)|Дубая]] і [[Абу-Дабі (аэрапорт)|Абу-Дабі]], гатэль [[Бурдж-эль-Араб|Burj Al Arab]], вежы [[Вежы Этыхад|Etihad Towers]] (пасольства Ізраіля), порт [[Джабаль-Алі]], порт [[Эль-Фуджайра (горад)|Фуджэйра]], жылыя дамы, дата-цэнтры ||3 загінулых (амерыканския вайскоўцы), 58 параненых. Выяўлена 167 ракет і 541 дрон; 154 ракеты знішчаныя, 13 упалі ў мора; 506 дронаў перахопленыя, 35 упалі на тэрыторыі ААЭ&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;meduza&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/03/03/drony-povredili-tri-data-tsentra-amazon-v-oae-i-bahreyne|title=Дроны повредили три дата-центра Amazon в ОАЭ и Бахрейне|lang=ru|website=Meduza|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Кувейт}}|| Авіябаза Алі-Ас-Салем, [[Кувейт (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Кувейта]]||1 загінулы, больш за 30 параненых. Сістэмы СПА збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E дружалюбным агнём (экіпажы выжылі)&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-rezultate-novyh-atak-irana-na-strany-persidskogo-zaliva-est-pogibsie/a-76176195|title=Новые удары Ирана по странам Персидского залива: есть жертвы|lang=ru|website=Deutsche Welle|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Катар}} || Авіябаза [[Ваенна-паветраная база Аль-Удэйд|Аль-Удэйд]], аб’екты [[QatarEnergy|Qatar Energy]] ў [[Рас-Лафан|Рас-Лафане]], электрастанцыя ў [[Ум-Саід| Месаідзе]]||Вытворчасць [[звадкаваны прыродны газ|ЗПГ]] прыпынена, рост цэн на энерганосьбіты. Перахоплена 7 балістычных ракет і 5 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Бахрэйн}} || [[База ВМС ЗША ў Бахрэйне|Цэнтр ваенна-марскога флоту ЗША]], [[Бахрэйн (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Бахрэйна]] || 3 параненыя; знішчана 45 ракет і 9 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Саудаўская Аравія}} || Нафтаперапрацоўчы завод [[Saudi Aramco]] ў [[Рас-Танура|Рас-Танурэ]]|| Завод прыпыніў працу, пажар узяты пад кантроль; ракеты, запушчаныя па [[Эр-Рыяд|Эр-Рыяду]] і авіябазе прынц Султан, перахопленыя&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newsru&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Аман}} ||[[Дукм (порт)|Порт Дукм]], танкер Skylight (пад сцягам [[Палау]]), танкер MKD VYOM (пад сцягам [[Маршалавы Астравы|Маршалавых Астравоў]])|| 1 паранены (порт Дукм); танкер Skylight затануў, экіпаж выратаваны&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Ірак}} ||[[Эрбіль (аэрапорт)|аэрапорт Эрбіля]], [[Багдад (аэрапорт)|аэрапорт Багдада]] || запушчана 23 дроны іракскімі проксі, частка перахопленая&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Іарданія}} ||Тэрыторыя краіны (цэлі не ўдакладняюцца) || перахоплена 49 дронаў і балістычных ракет&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Ізраіль}} ||[[Тэль-Авіў]], [[Бейт-Шэмеш]], [[Іерусалім]], [[Эйлат]]|| 12 загінулых, дзясяткі параненых. Перахоплена больш за 50 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} ([[Акратыры і Дэкелія]]) || Брытанская авіябаза [[Акратыры (авіябаза)|Акратыры]]|| нязначны матэрыяльны ўрон&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|}

== Рэакцыя ==
Савет супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва (Бахрэйн, Катар, Кувейт, ААЭ, Саудаўская Аравія, Аман) выступіў з сумеснай заявай, асудзіўшы іранскія ўдары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. ААЭ адклікалі свайго пасла з Ірана і зачынілі пасольства&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Саветнік прэзідэнта ААЭ Анвар Гаргаш папярэдзіў Іран, што яго агрэсія ізалюе краіну ў крытычны момант&lt;ref name=&quot;ynet&quot;/&gt;. Катар заявіў, што ўдары па Амане, які выступаў пасярэднікам амерыкана-іранскіх перамоў, падрываюць прынцыпы дыпламатыі&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
[[Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 года]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]</text>
      <sha1>m6493cckeo2spfqcbfpt3s7evokava2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120555</id>
      <parentid>5120554</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:46:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DBatura</username>
        <id>73587</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Цэлі */</comment>
      <origin>5120555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16675" sha1="1mmpfiqelr1i0uxjj3tb5levjq1z84y" xml:space="preserve">{{Вайна на Блізкім Усходзе}}
'''Аперацыя «Праўдзівае абяцанне 4»''' —  іранская аперацыя, пачатая [[28 лютага]] [[2026]] года ў адказ на [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|амерыкана-ізраільскія атакі]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news.ru/near-east/iran-oglasil-nazvanie-operacii-protiv-izrailya-i-ssha|title=Иран объявил о начале ответной военной операции против Израиля и США|lang=ru|website=NEWS.RU|date=2026-02-28|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У рамках кампаніі [[Узброеныя сілы Ірана|Узброеныя сілы Ірана]] нанеслі ўдары з ужываннем балістычных ракет і дронаў&lt;ref name=&quot;parliament&quot;&gt;{{cite web|url=https://researchbriefings.files.parliament.uk/documents/CBP-10521/CBP-10521.pdf|title=US-Israel strikes on Iran: February/March 2026|publisher=UK Parliament|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt; па базах [[Узброеныя сілы ЗША|амерыканскіх войск]] на [[Блізкі Усход|Блізкім Усходзе]], а таксама па грамадзянскіх аб’ектах&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/politics/28/02/2026/69a2ee5b9a794777fdc76f80|title=В США оценили масштаб ответного удара Ирана по американским базам|lang=ru|website=РБК|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Напярэдадні ==
У студзені 2026 года на Блізкім Усходзе пачалася чарговая хваля эскалацыі напружання паміж [[ЗША]] і [[Іран]]ам, выкліканая [[Пратэсты ў Іране (2025—2026)|падаўленнем урадам антыўрадавых пратэстоўцаў]] у Іране. Сітуацыя дадаткова абвастрылася правалам перамоў у [[Жэнева|Жэневе]] аб прыпыненні іранскай ядзернай праграмы&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-irane-prosli-pamatnye-meropriatia-v-cest-pogibsih-vo-vrema-protestov/a-76013980|title=В Иране вновь прошли антиправительственные выступления|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://expert.ru/v-mire/ssha-podbirayut-ruku-dlya-udara/|title=Иран отверг все требования США в третьем раунде переговоров в Женеве|lang=ru|website=Эксперт|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Паводле версіі амерыканскага боку, адмова Ірана ад кампрамісу была звязаная з намерам захаваць магчымасць узбагачэння ўрану для стварэння [[ядзерная зброя|ядзернай зброі]]&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-01-26.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/1/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-01|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У СМІ тым часам сталі паведамляць што амерыканскі ўрад рыхтуецца да ўдараў і наступнай ваеннай аперацыі супраць Тэгерана&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/reuters-ssa-gotovatsa-k-zataznoj-voennoj-operacii-protiv-irana/a-75966646|title=США готовятся к затяжной военной операции против Ирана|lang=ru|website=dw.com|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

== Ход падзей ==
Раніцай 28 лютага 2026 года [[ваенна-паветраныя сілы Ізраіля|ВПС Ізраіля]] нанеслі ўдары па іранскай тэрыторыі. Міністэрства замежных спраў Ірана заявіла пра гатоўнасць абараняць тэрытарыяльную цэласнасць. Урад краіны абвясціў аб падрыхтоўцы ўдараў у адказ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/02/28/reuters-iran-obeschaet-sokrushitelnyy-otvetnyy-udar|title=Reuters: Иран обещает «сокрушительный» ответный удар|lang=ru|website=Meduza|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;.

Пазней у той жа дзень ВПС Ірана нанеслі ўдары па розных аб’ектах на Блізкім Усходзе. Сярод цэлей, у асноўным, былі фарміраванні і аб’екты Узброеных Сіл ЗША. Упершыню Іран атакаваў адразу ўсе ваенныя базы амерыканцаў у раёне [[Персідскі заліў|Персідскага заліва]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vz.ru/news/2026/2/28/1398305.html|title=Иран атаковал базы США в семи странах|lang=ru|website=ВЗГЛЯД.РУ|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Для ўдараў прымяняліся ракеты і БПЛА&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Live updates: U.S. and Israel launch attack on Iran as Trump calls for regime change|url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/02/28/israel-strikes-iran-live-updates/|website=The Washington Post|id=0190-8286|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28|lang=en-US}}&lt;/ref&gt;. Толькі па краінам заліва было ўжыта 450 ракет і 1140 дронаў&lt;ref name=&quot;arabnews&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/drones_202.html|title=Обстрелы Ираном арабских стран: более 450 ракет, 1140 беспилотников с начала войны|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

Акрамя ваенных баз, выбухі раздаваліся таксама і ў раёне мірных аб’ектаў. Так, пасля выбуху каля штучнага вострава [[Палм-Джумейра]] ў [[Дубай (горад)|Дубаі]] на месцы пачаўся моцны пажар&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.fontanka.ru/2026/02/28/76288491/|title=Иранская ракета или беспилотник. Взрыв в районе пятизвёздочного отеля в Дубае|lang=ru|website=ФОНТАНКА.ру|date=2026-02-28|access-date=2026-02-28}}&lt;/ref&gt;. Абломкі дронаў таксама ўпалі на гатэль Burj Al Arab на Палм-Джумейра&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;&gt;{{cite web|url=https://jinsa.org/wp-content/uploads/2026/03/Operations-Epic-Fury-and-Roaring-Lion-03-02-26-1.pdf|title=Operations Epic Fury and Roaring Lion: 3/2/26 Update|publisher=JINSA|date=2026-03-02|accessdate=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

1 сакавіка іранскія дроны атакавалі энергетычныя аб’екты ў прамысловым горадзе Рас-Лафан у Катары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Адзін беспілотнік ударыў па рэзервуары з вадой электрастанцыі ў Месаідзе, а другі — па аб’екце Qatar Energy ў Рас-Лафане&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Удары прывялі да прыпынення вытворчасці звадкаванага прыроднага газу і росту цэн на энерганосьбіты ў Еўропе&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Усяго, паводле звестак уладаў Катара, было перахоплена сем балістычных ракет і пяць беспілотнікаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

У той жа дзень удар быў нанесены па нафтаперапрацоўчым заводзе Saudi Aramco ў Рас-Тануры на ўсходзе Саудаўскай Аравіі&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot; jinsa2&quot;/&gt;. Завод, адзін з найбуйнейшых у свеце, прыпыніў працу&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot;/&gt;. Іран таксама атакаваў аб’екты ў Амане: два беспілотнікі ўдарылі па камерцыйным порце Дукм&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.ynetnews.com/article/bj11mspbfzg|title=Iranian strikes hit UAE, Oman and Jordan, killing 3 and wounding dozens across the Gulf|lang=en|website=Ynetnews|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;. У порце Фуджэйра ў ААЭ абломкі збітага дрона ўпалі ў нафтапрамысловай зоне, выклікаўшы пажар&lt;ref name=&quot;newsru&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.newsru.co.il/mideast/3mar2026/duqm_202.html|title=Иран наносит удары по топливной инфраструктуре Омана и ОАЭ|lang=ru|website=NEWSru.co.il|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

У ноч на 2 сакавіка іранскія беспілотнікі атакавалі брытанскую авіябазу Акратыры на [[Кіпр]]ы&lt;ref name=&quot;svoboda&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.svoboda.org/a/iran-atakoval-britanskuyu-aviabazu-na-kipre-i-npz-v-saudovskoy-aravii/33691939.html|title=Над Кувейтом сбиты три истребителя США, вероятно, дружественным огнём|lang=ru|website=Радио Свобода|date=2026-03-02|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.

2 сакавіка іранскія проксі ў [[Ірак]]у запусцілі 23 беспілотнікі па базе ЗША ў Эрбілі&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Таксама паведамлялася пра атаку на аэрапорт Багдада&lt;ref name= &quot;jinsa2&quot;/&gt;.

Паводле звестак Цэнтральнага камандавання ЗША, сістэмы СПА Кувейта памылкова збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E, усе шэсць членаў экіпажа паспяхова катапультаваліся&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.

== Цэлі ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+ Іранскія ўдары за перыяд 28 лютага — 2 сакавіка 2026
|-
! Краіны !! Аб’екты ўдараў !! Наступствы
|-
| {{Сцягафікацыя|ААЭ}} || Авіябаза Аль-Дафра, аэрапорты [[Дубай (аэрапорт)|Дубая]] і [[Абу-Дабі (аэрапорт)|Абу-Дабі]], гатэль [[Бурдж-эль-Араб|Burj Al Arab]], вежы [[Вежы Этыхад|Etihad Towers]] (пасольства Ізраіля), порт [[Джабаль-Алі]], порт [[Эль-Фуджайра (горад)|Фуджэйра]], жылыя дамы, дата-цэнтры ||3 загінулых (амерыканскія вайскоўцы), 58 параненых. Выяўлена 167 ракет і 541 дрон; 154 ракеты знішчаныя, 13 упалі ў мора; 506 дронаў перахопленыя, 35 упалі на тэрыторыі ААЭ&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;meduza&quot;&gt;{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2026/03/03/drony-povredili-tri-data-tsentra-amazon-v-oae-i-bahreyne|title=Дроны повредили три дата-центра Amazon в ОАЭ и Бахрейне|lang=ru|website=Meduza|date=2026-03-03|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Кувейт}}|| Авіябаза Алі-Ас-Салем, [[Кувейт (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Кувейта]]||1 загінулы, больш за 30 параненых. Сістэмы СПА збілі тры амерыканскія знішчальнікі F-15E дружалюбным агнём (экіпажы выжылі)&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.dw.com/ru/v-rezultate-novyh-atak-irana-na-strany-persidskogo-zaliva-est-pogibsie/a-76176195|title=Новые удары Ирана по странам Персидского залива: есть жертвы|lang=ru|website=Deutsche Welle|date=2026-03-01|access-date=2026-03-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Катар}} || Авіябаза [[Ваенна-паветраная база Аль-Удэйд|Аль-Удэйд]], аб’екты [[QatarEnergy|Qatar Energy]] ў [[Рас-Лафан|Рас-Лафане]], электрастанцыя ў [[Ум-Саід| Месаідзе]]||Вытворчасць [[звадкаваны прыродны газ|ЗПГ]] прыпынена, рост цэн на энерганосьбіты. Перахоплена 7 балістычных ракет і 5 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Бахрэйн}} || [[База ВМС ЗША ў Бахрэйне|Цэнтр ваенна-марскога флоту ЗША]], [[Бахрэйн (аэрапорт)|Міжнародны аэрапорт Бахрэйна]] || 3 параненыя; знішчана 45 ракет і 9 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Саудаўская Аравія}} || Нафтаперапрацоўчы завод [[Saudi Aramco]] ў [[Рас-Танура|Рас-Танурэ]]|| Завод прыпыніў працу, пажар узяты пад кантроль; ракеты, запушчаныя па [[Эр-Рыяд|Эр-Рыяду]] і авіябазе прынц Султан, перахопленыя&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;newsru&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Аман}} ||[[Дукм (порт)|Порт Дукм]], танкер Skylight (пад сцягам [[Палау]]), танкер MKD VYOM (пад сцягам [[Маршалавы Астравы|Маршалавых Астравоў]])|| 1 паранены (порт Дукм); танкер Skylight затануў, экіпаж выратаваны&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;dw&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Ірак}} ||[[Эрбіль (аэрапорт)|аэрапорт Эрбіля]], [[Багдад (аэрапорт)|аэрапорт Багдада]] || запушчана 23 дроны іракскімі проксі, частка перахопленая&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Іарданія}} ||Тэрыторыя краіны (цэлі не ўдакладняюцца) || перахоплена 49 дронаў і балістычных ракет&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.
|-
| {{Сцягафікацыя|Ізраіль}} ||[[Тэль-Авіў]], [[Бейт-Шэмеш]], [[Іерусалім]], [[Эйлат]]|| 12 загінулых, дзясяткі параненых. Перахоплена больш за 50 дронаў&lt;ref name=&quot;jinsa1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|-
| {{Сцягафікацыя|Вялікабрытанія}} ([[Акратыры і Дэкелія]]) || Брытанская авіябаза [[Акратыры (авіябаза)|Акратыры]]|| нязначны матэрыяльны ўрон&lt;ref name=&quot;svoboda&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;
|}

== Рэакцыя ==
Савет супрацоўніцтва арабскіх дзяржаў Персідскага заліва (Бахрэйн, Катар, Кувейт, ААЭ, Саудаўская Аравія, Аман) выступіў з сумеснай заявай, асудзіўшы іранскія ўдары&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. ААЭ адклікалі свайго пасла з Ірана і зачынілі пасольства&lt;ref name=&quot;jinsa2&quot; /&gt;. Саветнік прэзідэнта ААЭ Анвар Гаргаш папярэдзіў Іран, што яго агрэсія ізалюе краіну ў крытычны момант&lt;ref name=&quot;ynet&quot;/&gt;. Катар заявіў, што ўдары па Амане, які выступаў пасярэднікам амерыкана-іранскіх перамоў, падрываюць прынцыпы дыпламатыі&lt;ref name=&quot;ynet&quot; /&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
[[Катэгорыя:Вайна на Блізкім Усходзе (з 2023)]]
[[Катэгорыя:Люты 2026 года]]
[[Катэгорыя:Сакавік 2026 года]]
[[Катэгорыя:Канфлікты 2026 года]]</text>
      <sha1>1mmpfiqelr1i0uxjj3tb5levjq1z84y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аляксандр Ельяшэвіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>804287</id>
    <revision>
      <id>5120520</id>
      <parentid>5113698</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:04:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7006" sha1="h6um1vsfou9qhav29rg5rkkqgu7tacw" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Аляксандр Ельяшэвіч''' «Саша» ({{lang-pl|Aleksander Jeljaszewicz «Sasza»}}; {{ВД-Прэамбула}}) —[[Беларускія татары|беларускі-татарын]], [[маёр]] Войска Польскага.

== Біяграфія ==
Паходзіў з старажытнага татарскага шляхецкага роду, які асеў на Літве ў часы вялікага князя [[Вітаўт]]а, герба Рудніца, якія у 19 ст. валодалі часткай [[Іўе|Іўя]], але марганалізаваліся, бо ў гербоўніку Туган Бараноўскі нават залічыў іх да татарскай беднаты&lt;ref&gt;{{Кніга|спасылка=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/61988/edition/77805/content|загаловак=Dziadulewicz S. Herbarz rodzin tatarskich w Polsce. Wilno, 1926 - s.102 -103}}&lt;/ref&gt;.

Аляксандр сына Яна, [[капітан]]а [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]]. З 1912 па 1919 год ён вучыўся ў кадэцкім корпусе ў [[Пскоў|Пскове]], а затым у [[Кіеў|Кіеве]]. Удзельнік белага руху. Быў эвакуяваны ў [[Асманская імперыя|Турцыю]] і [[Каралеўства Сербія]], дзе ў 1923 годзе скончыў кавалерыйскую афіцэрскую школу. Да 1925 года служыў у сербскай памежнай ахове, пасля чаго пераехаў у Польшчу.

У 1925 годзе ён быў прыняты ў Польскае войска і пачаў сваю адукацыю ў Школе кавалерыйскіх афіцэраў у Грудзёндзе. 15 жніўня 1928 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча павысіў яго [[Падпаручнік|да падпаручніка]] са старшынством з 15 жніўня 1928 года і 13-га рангу ў кавалерыйскім афіцэрскім корпусе, а Міністр ваенных спраў прызваў яго ў 4-ы Занёманскі ўланскі полк у Вільні {{Sfn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 13 z 15 sierpnia 1928 roku, s. 271, 280}} {{Sfn|Rocznik oficerów kawalerii|1930}} {{Sfn|Rocznik Oficerski|1932}} . 2 снежня 1930 года ён быў узведзены [[Паручнік|да лейтэнанта]] са старшынством з 1 студзеня 1931 года і 15-га рангу ў кавалерыйскім афіцэрскім корпусе {{Sfn|Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935-1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.|loc=Nr 16 z 3 grudnia 1930 roku, s. 337|Rybka i Stepan 2003 ↓, s. 435.}} . Яму было прысвоена званне [[Ротмістр|капітана]] са старшынством з 19 сакавіка 1938 года і 42-гі ранг у кавалерыйскім афіцэрскім корпусе {{Sfn|https://bibliotekatatarska.pl/wp-content/uploads/2016/11/Slownik.pdf|Słownik biograficzny Tatarów polskich XX wieku. s. 79.|2003}} . У кастрычніку 1938 года яго перавялі ў [[13-ы Віленскі ўланскі полк]] у Новай Вілейцы, дзе ён прыняў камандаванне 1-м эскадронам татарскіх уланаў, апошнім [[Татарская конніца|татарскім кавалерыйскім]] [[падраздзяленне]]м у гісторыі Рэчы Паспалітай . У 1939 годзе ён прыняў удзел у [[Польская абарончая вайна (1939)|Вераснёўскай кампаніі]].

У пачатку верасня [[13-ы ўланскі полк]] змагаўся пад [[Пётркаў Трыбунальскі|Пётркавам]], затым пераправіўся праз [[Вісла|Віслу]] каля Мацеёвіц . Каля Мацеёвіц 9 ці 10 верасня татарскі эскадрон ажыццявіў апошнюю атаку супраць ворага.

Мацеёвіцкая атака сімвалічна завяршае гісторыю татарскіх падраздзяленняў, якія змагаліся ў складзе літоўскага і польскага войска. Неўзабаве пасля гэтага 13-ы ўланскі полк быў разбіты каля вёскі Сухаволя ў Люблінскім ваяводстве. А. Ельяшэвіч і некалькі ягоных людзей спрабавалі прарвацца да венгерскай мяжы, але былі захоплены немцамі ў палон і правялі рэшту вайны ў офлагу.

Пасля вайны ён вярнуўся ў Польшчу і пасяліўся ў [[Гданьск]]у, дзе працаваў клеркам у Польскім страхавым таварыстве (PZU). Ён актыўна ўдзельнічаў у жыцці мясцовай татарскай грамады. У пачатку 1970-х гадоў быў павышаны да маёра і ўзнагароджаны ордэнам [[Virtuti Militari]].

Ён памёр у 1978 годзе. Яго магіла знаходзіцца на мусульманска-татарскіх могілках у Варшаве . Сынам Аляксандра і апошнім прадстаўніком мужчынскага полу ў родзе быў вядомы польскі ўрач і мікрабіёлаг, прафесар, доктар гігіены Януш Ельяшэвіч, дырэктар Нацыянальнага інстытута гігіены ў Варшаве&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Jeljaszewicz Janusz, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN}}&lt;/ref&gt;.

== Зноскі ==
&lt;references responsive=&quot;&quot;&gt;
&lt;ref name=&quot;słownik&quot;&gt;Rocznik oficerów kawalerii 1930 ↓, s. 17, 109 jako Aleksander Jeljasiewicz.&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Rocznik oficerów kawalerii. Warszawa: Przegląd Kawaleryjski, 1930.
* Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
* Zygmunt Kosztyła, ''Szwadron Ułanów Tatarskich'', Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 4 (118), Warszawa 1986
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935—1939. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego, 2003. ISBN 83-7188-691-8.

{{DEFAULTSORT:Ельяшэвіч Аляксандр}}</text>
      <sha1>h6um1vsfou9qhav29rg5rkkqgu7tacw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Афрыканскі ламанцін</title>
    <ns>0</ns>
    <id>804943</id>
    <revision>
      <id>5120396</id>
      <parentid>5119529</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:32:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>апісане тут таксонаў больш высокага ранга — спам</comment>
      <origin>5120396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3281" sha1="tjtzxcryhbeu0hwuuvpdbz572c7duxl" xml:space="preserve">{{Дапісаць}}
{{Таксон
 |image file        = 
 |image title       = 
 |image descr       = Афрыканскі ламанцін у акварыуме COEX 
 |regnum            = Жывёлы
 |parent            = Trichechus
 |rang              = Від
 |latin             = Trichechus senegalensis
 |author            = [[Link]], 1795
 |range map         = African Manatee area.png
 |wikispecies       = Trichechus senegalensis
 |iucnstatus        = VU
 |iucn              = 22103
}}

'''Афрыканскі ламанцін''' ''(Trichechus senegalensis)'', від роду [[Ламанціны|Ламанцінаў]] сямейства [[Ламанцінавыя|Ламанцінавых]]. Жыве ў [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыцы]] — ад [[Сенегал]]а да [[Ангола|Анголы]]&lt;ref name=&quot;SeaWorld&quot;&gt;{{cite web | title = Manatee | publisher = Sea World | date = December 30, 2011 | url = http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/mammalia/sirenia/manatees.htm | access-date = December 30, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120118065736/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/mammalia/sirenia/manatees.htm | archive-date = January 18, 2012 | df = mdy-all }}&lt;/ref&gt;. Гэта адзіны від ламанцінаў, які жыве ў [[Стары Свет|Старым свеце]].

== Таксаномія ==
У 1795 годзе афрыканскі ламанцін быў афіцыйна прызнаны [[Біялагічны від|відам]] пад навуковай назвай Trichechus senegalensis [[Прыродазнавец|натуралістам]] [[Іаган Генрых Фрыдрых Лінк|Іаганам Генрыхам Фрыдрыхам Лінкам]]. Падвідаў не мае. Нягледзячы на тое, што афрыканскія ламанціны жывуць як у прыбярэжных, так і ў ізаляваных унутраных водах, генетычныя сведчанні не паказалі значнай розніцы паміж гэтымі папуляцыямі&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;&gt;{{cite iucn |author=Keith Diagne, L. |date=2015 |title=''Trichechus senegalensis'' |errata=2016 |article-number=e.T22104A97168578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T22104A81904980.en |access-date=28 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

Назва віду senegalensis азначае «Належыць да [[Сенегал]]а», якая была яму нададзена праз яго арэал знаходжання.&lt;ref name=&quot;Canisius&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.conservenature.org/marine_mammals/manatees.htm|title=Manatees|website=Canisius Ambassadors for Conservation|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629223906/http://www.conservenature.org/marine_mammals/manatees.htm|archive-date=2010-06-29|access-date=2008-11-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{Шаблон:Існуючыя сірэны}}

{{бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Сірэны]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1795 годзе]]</text>
      <sha1>tjtzxcryhbeu0hwuuvpdbz572c7duxl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120398</id>
      <parentid>5120396</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:34:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3274" sha1="a2xed0eh2oaqshgy3a4nzbvptc481d5" xml:space="preserve">{{Дапісаць}}
{{Таксон
 |image file        = 
 |image title       = 
 |image descr       = Афрыканскі ламанцін у акварыуме COEX 
 |regnum            = Жывёлы
 |parent            = Trichechus
 |rang              = Від
 |latin             = Trichechus senegalensis
 |author            = [[Link]], 1795
 |range map         = African Manatee area.png
 |wikispecies       = Trichechus senegalensis
 |iucnstatus        = VU
 |iucn              = 22103
}}

'''Афрыканскі ламанцін''' ''(Trichechus senegalensis)'', від роду [[Ламанціны|Ламанцінаў]] сямейства [[Ламанцінавыя|Ламанцінавых]]. Жыве ў [[Заходняя Афрыка|Заходняй Афрыцы]] — ад [[Сенегал]]а да [[Ангола|Анголы]]&lt;ref name=&quot;SeaWorld&quot;&gt;{{cite web | title = Manatee | publisher = Sea World | date = December 30, 2011 | url = http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/mammalia/sirenia/manatees.htm | access-date = December 30, 2011 | archive-url = https://web.archive.org/web/20120118065736/http://www.seaworld.org/animal-info/animal-bytes/animalia/eumetazoa/coelomates/deuterostomes/chordata/craniata/mammalia/sirenia/manatees.htm | archive-date = January 18, 2012 | df = mdy-all }}&lt;/ref&gt;. Гэта адзіны від ламанцінаў, які жыве ў [[Стары Свет|Старым свеце]].

== Таксаномія ==
У 1795 годзе афрыканскі ламанцін быў афіцыйна прызнаны [[Біялагічны від|відам]] пад навуковай назвай Trichechus senegalensis [[Прыродазнавец|натуралістам]] [[Іаган Генрых Фрыдрых Лінк|Іаганам Генрыхам Фрыдрыхам Лінкам]]. Падвідаў не мае. Нягледзячы на тое, што афрыканскія ламанціны жывуць як у прыбярэжных, так і ў ізаляваных унутраных водах, генетычныя сведчанні не паказалі значнай розніцы паміж гэтымі папуляцыямі&lt;ref name=&quot;IUCN&quot;&gt;{{cite iucn |author=Keith Diagne, L. |date=2015 |title=''Trichechus senegalensis'' |errata=2016 |article-number=e.T22104A97168578 |doi=10.2305/IUCN.UK.2015-4.RLTS.T22104A81904980.en |access-date=28 February 2022}}&lt;/ref&gt;.

Назва віду senegalensis азначае «Належыць да [[Сенегал]]а», была нададзена ў сувязі яго месцам знаходжання.&lt;ref name=&quot;Canisius&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.conservenature.org/marine_mammals/manatees.htm|title=Manatees|website=Canisius Ambassadors for Conservation|archive-url=https://web.archive.org/web/20100629223906/http://www.conservenature.org/marine_mammals/manatees.htm|archive-date=2010-06-29|access-date=2008-11-03|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{Шаблон:Існуючыя сірэны}}

{{бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Сірэны]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1795 годзе]]</text>
      <sha1>a2xed0eh2oaqshgy3a4nzbvptc481d5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фабіян Кабарда</title>
    <ns>0</ns>
    <id>804977</id>
    <revision>
      <id>5120527</id>
      <parentid>5118261</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Фабіян Кабардо]] у [[Фабіян Кабарда]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5118261</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15170" sha1="hdwspyspvxp0y8s20gdc6nqgvabn4cn" xml:space="preserve">[[Файл:Fabian Kobordo.jpg|міні|палкоўнік Фабіян Кабардо]]
'''Фабіян Кобарда,''' пол. '''Fabian Kobordo''' (нар. [[20 студзеня]] [[1871|1871 г.]] у [[Мінск|Менску]], памёр пасля [[3 сакавіка]] [[1949|1949 г.]] ) — [[палкоўнік]] пяхоты Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari.

== Біяграфія ==
Ён нарадзіўся 20 студзеня 1871 года ў Мінску, тагачаснай сталіцы [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], у дваранскай сям'і Караля і Казімеры, народжанай Абрамовіч &lt;ref name=&quot;Kolekcja&quot;&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.17-1016.pdf|title=Kobordo Fabian|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Список&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://gwar.mil.ru/|title=Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 119-го пехотного Коломенского полка|website=Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества}}&lt;/ref&gt;. Ён быў католікам. У 1895 годзе скончыў сямікласную школу аграномаў у [[Горкі|Горах-Горках]].

17 лютага 1896 года ён добраахвотна ўступіў у 35-ы Бранскі пяхотны полк расейскай арміі. 25 ліпеня 1897 года, пасля заканчэння Чугуеўскай пяхотнай юнкерскай школы, быў прызваны ў 74-ы Стаўрапольскі пяхотны полк. 21 сакавіка 1898 года яму было прысвоена званне [[Падпаручнік|падпаручніка]], а 15 красавіка 1902 года ён быў павышаны да [[Паручнік|лейтэнанта]] са старшынством ад 21 сакавіка 1900 года.  З 21 лютага 1905 года па 10 сакавіка 1906 года ён удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне]] ў якасці ад'ютанта камандзіра лагераў [[4-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|4-га армейскага корпуса]]. Пасля заканчэння вайны быў пераведзены ў 119-ы Каломенскі пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Кобордо Фабиан Карлович. Офицеры русской императорской армии. [доступ 2025-12-09]}}&lt;/ref&gt;.

20 верасня 1906 г. быў узведзены ў [[Штабс-капітан|штабс-капітаны]] са старшынствам з 21 сакавіка 1906 г. 20 ліпеня 1914 г., пасля аб'явы мабілізацыі, быў прыкамандзіраваны ў 157-ы пяхотны полк камандзірам 13-й роты. 28 ліпеня 1914 г. быў узведзены ў [[Капітан|капітаны]] са старшынствам з 21 сакавіка 1910 г. 27 верасня 1914 г. вярнуўся ў 119-ы пяхотны полк і прыняў камандаванне 1-м батальёнам. 13 красавіка 1915 г. быў узведзены ў [[Падпалкоўнік|падпалкоўнікі]] са старшынствам з 21 лютага таго ж года. 

19 кастрычніка 1916 г. быў павышаны «за адвагу» да палкоўнікаў са старшынством ад 14 сакавіка 1916 г.&lt;ref name=&quot;Офицеры&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria1914.info/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%A4%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87|title=Кобордо Фабиан Карлович|website=Офицеры русской императорской армии}}&lt;/ref&gt; 29 красавіка 1917 г. стаў камандзірам 120-га Серпухаўскага пяхотнага палка. 18 верасня таго ж года быў прызначаны ў рэзерв асабістага складу пры штабе [[Мінская ваенная акруга (Расійская імперыя)|Мінскай ваеннай акругі]].

7 кастрычніка 1917 г. ён прыняў камандаванне 2-м Польскім стралковым палком. Загадам 1-й Польскай стралковай дывізіі № 96 ён атрымаў старшынства ў званні палкоўніка з 14 сакавіка 1914 г. 20 чэрвеня 1918 г., пасля дэмабілізацыі [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]], быў звольнены са службы і вярнуўся ў Мінск, дзе з дэмабілізаванымі афіцэрамі і салдатамі пачаў арганізоўваць [[Самаабарона Літвы і Беларусі|самаабарону]] супраць бальшавікоў. 4 лістапада 1918 г. стаў камандзірам усіх польскіх фарміраванняў і частак у Беларусі.

9 снежня 1918 года ён быў прыняты ў Польскую армію ў званні палкоўніка ў склад «групы афіцэраў былога 1-га Польскага корпуса і Рускай арміі» і прызначаны ў [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B4%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%B7%D1%96%D1%96&amp;veaction=edit Літоўска-Беларускую стралковую дывізію]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 4 z 16 stycznia 1919 roku, poz. 169.}}&lt;/ref&gt;. З 17 снежня 1918 года па 20 студзеня 1919 года ён быў арганізатарам і першым камандзірам [[86-ы пяхотны полк|Мінскага стралковага палка]], які ў 1921 годзе быў перайменаваны ў 86-ы пяхотны полк. 28 лютага 1919 года ён быў пераведзены ў 21-ы пяхотны полк &quot;дзеці Варшавы&quot; камандзірам палка&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 29 z 15 marca 1919, poz. 918.}}&lt;/ref&gt;. 21 ліпеня 1919 года ён прыбыў з падраздзяленнем на Літоўска-Беларускі фронт. 24 ліпеня 1919 года ён вызначыўся ў баях за [[Ракаў]], узначаліўшы салдат у наступе на гэты горад. 23 кастрычніка 1919 года ён стаў камандзірам 15-й пяхотнай брыгады, а 22 лістапада таго ж года — камандзірам 16-й пяхотнай брыгады&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Fularski 1929, s. 17.}}&lt;/ref&gt;. 25 лютага 1920 года ён быў вызвалены ад пасады камандзіра 16-й пяхотнай брыгады і прызначаны камандзірам [[17-й пяхотнай брыгады]]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 8 z 6 marca 1920, s. 154.}}&lt;/ref&gt;. 30 ліпеня 1920 года ён быў прызначаны ў Вярхоўнае камандаванне Польскай арміі і адначасова дэлегаваны ў Польскую ваенную місію пры ўрадзе Украінскай Народнай Рэспублікі.

10 красавіка 1921 года ён быў прызначаны ў Беластоцкае генеральнае акруговае камандаванне і прызначаны камандзірам умацаванага лагера «Брэсць». З 1 чэрвеня 1921 года яго галоўнай часткай быў 21-ы пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Spis oficerów 1921, s. 83, 693.}}&lt;/ref&gt;. 16 лістапада 1921 года ён быў прызначаны ў штаб набору [[Бельска-Падляскі павет|Бельска-Падляскага павета]] ў якасці яго каменданта. 3 мая 1922 года яму было прысвоена званне палкоўніка са старшынствам ад 1 чэрвеня 1919 года і 20-м месцам у пяхотным афіцэрскім корпусе&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Lista starszeństwa 1922, s. 19.}}&lt;/ref&gt;. Пазней ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк у [[Бельск Падляскі|Бельску]], захаваўшы за сабой пасаду камандзіра ПКУ&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1924, s. 330, 339.}}&lt;/ref&gt;. У лютым 1924 года ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 9 z 7 lutego 1924, s. 49.}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1926 года яго перавялі ў 20-ы пяхотны полк у [[Кракаў|Кракаве]], пакінуўшы ў распараджэнні камандзіра 6-й пяхотнай дывізіі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 12 z 3 marca 1926, s. 82.}}&lt;/ref&gt;. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка таго ж года ён быў звольнены ў адстаўку&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1928, s. 884.}}&lt;/ref&gt;.

Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Доўбарчыкаўскага таварыства «На славу Айчыны»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dziennik Wileński, R.22, nr 22 (23 stycznia 1938), s. 6.}}&lt;/ref&gt;. У рамках ваеннага паселішча ён атрымаў зямельны ўчастак плошчай прыблізна 15 гектараў у калоніі Абероўшчына ( гміна Высокае Літоўскае ) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna|website=kresy.genealodzy.pl|pages=83}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 83. [доступ 2026-04-28].}}&lt;/ref&gt;.

У 1934 годзе, як адстаўны афіцэр, ён заставаўся ў складзе ПКУ горада Варшавы № III і меў мабілізацыйнае прызначэнне ў афіцэрскі кадраў акругі № I. У той час ён знаходзіўся ў распараджэнні камандзіра кадраў акругі № I&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 323, 844.}}&lt;/ref&gt;. Ён жыў у Варшаве па адрасе вуліца Вспульна, 61, кватэра 7. У сталіцы ён перажыў гады нямецкай акупацыі і [[Варшаўскае паўстанне]]. У сакавіку 1949 года ва [[Уроцлаў|Уроцлаве]] ён займаў пасаду скарбніка Асацыяцыі дзяржаўных, вайсковых і мясцовых пенсіянераў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Wrocławscy weterani pracy potrafią czekać z ufnością. „Słowo Polske”. 61 (830), s. 3, 1949-03-03. Wrocław}}&lt;/ref&gt;.

Ад першага шлюбу ў яго быў сын Станіслаў (нар. 1899), капітан адміністрацыі (пяхоты) Войска Польскага, узнагароджаны медалём Незалежнасці, і тры дачкі: Элеанора (нар. 1900), Тэрэза (нар. 1902) і Яніна, у шлюбе Шчэнсна (нар. 1911).&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rybka i Stepan 2006, s. 311, 839.}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:Fabian Kobordo (podpis).jpg|міні|подпіс Фабіяна Кабардо]]
У лістападзе 1923 года ён атрымаў дазвол ажаніцца з Пелагеяй Кудрацавай.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 5261 – 21 сакавіка 1922 г.
* [[Крыж Храбрых|Крыж Харобрых]] № 42439
* Залаты Крыж Заслугі — 18 лютага 1939 г. «за заслугі ў ваеннай службе» 
* Медаль Перамогі — 4 чэрвеня 1925 г. 

; Расейскія

* [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ступені — 18 студзеня 1917  
* [[Ордэн Святой Ганны]] 2-й ступені з мячамі  
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ступені з мячамі 
* Ордэн Святой Ганны 3-й ступені з мячамі і бантам  
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ступені — 1905 г. 
* Ордэн Святой Ганны 4-й ступені з надпісам на шаблі «За адвагу» 

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/Content/56603|title=Rocznik Oficerski Rezerw 1934|website=Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa|year=1934}}
* Mieczysław Fularski: Zarys historji wojennej 21-go warszawskiego pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
[[Катэгорыя:Памерлі ў XX стагоддзі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1871 годзе]]
[[Катэгорыя:Кавалеры крыжа Храбрых]]</text>
      <sha1>hdwspyspvxp0y8s20gdc6nqgvabn4cn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120535</id>
      <parentid>5120527</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:28:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14716" sha1="dxgewdap5l5pgo35ad2fsosjohad4qn" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Фабіян Кобарда''' ({{lang-pl|Fabian Kobordo}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[палкоўнік]] пяхоты Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 20 студзеня 1871 года ў [[Мінск]]у, тагачаснай сталіцы [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], у дваранскай сям’і Караля і Казімеры, народжанай Абрамовіч &lt;ref name=&quot;Kolekcja&quot;&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.17-1016.pdf|title=Kobordo Fabian|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Список&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://gwar.mil.ru/|title=Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 119-го пехотного Коломенского полка|website=Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества}}&lt;/ref&gt;. Ён быў католікам. У 1895 годзе скончыў сямікласную школу аграномаў у [[Горкі|Горах-Горках]].

17 лютага 1896 года ён добраахвотна ўступіў у 35-ы Бранскі пяхотны полк расейскай арміі. 25 ліпеня 1897 года, пасля заканчэння Чугуеўскай пяхотнай юнкерскай школы, быў прызваны ў 74-ы Стаўрапольскі пяхотны полк. 21 сакавіка 1898 года яму было прысвоена званне [[падпаручнік]]а, а 15 красавіка 1902 года ён быў павышаны да [[Паручнік|лейтэнанта]] са старшынством ад 21 сакавіка 1900 года. З 21 лютага 1905 года па 10 сакавіка 1906 года ён удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне]] ў якасці ад’ютанта камандзіра лагераў [[4-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|4-га армейскага корпуса]]. Пасля заканчэння вайны быў пераведзены ў 119-ы Каломенскі пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Кобордо Фабиан Карлович. Офицеры русской императорской армии. [доступ 2025-12-09]}}&lt;/ref&gt;.

20 верасня 1906 г. быў узведзены ў [[штабс-капітан]]ы са старшынствам з 21 сакавіка 1906 г. 20 ліпеня 1914 г., пасля аб’явы мабілізацыі, быў прыкамандзіраваны ў 157-ы пяхотны полк камандзірам 13-й роты. 28 ліпеня 1914 г. быў узведзены ў [[капітан]]ы са старшынствам з 21 сакавіка 1910 г. 27 верасня 1914 г. вярнуўся ў 119-ы пяхотны полк і прыняў камандаванне 1-м батальёнам. 13 красавіка 1915 г. быў узведзены ў [[Падпалкоўнік|падпалкоўнікі]] са старшынствам з 21 лютага таго ж года.

19 кастрычніка 1916 г. быў павышаны «за адвагу» да палкоўнікаў са старшынством ад 14 сакавіка 1916 г.&lt;ref name=&quot;Офицеры&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria1914.info/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%A4%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87|title=Кобордо Фабиан Карлович|website=Офицеры русской императорской армии}}&lt;/ref&gt; 29 красавіка 1917 г. стаў камандзірам 120-га Серпухаўскага пяхотнага палка. 18 верасня таго ж года быў прызначаны ў рэзерв асабістага складу пры штабе [[Мінская ваенная акруга (Расійская імперыя)|Мінскай ваеннай акругі]].

7 кастрычніка 1917 г. ён прыняў камандаванне 2-м Польскім стралковым палком. Загадам 1-й Польскай стралковай дывізіі № 96 ён атрымаў старшынства ў званні палкоўніка з 14 сакавіка 1914 г. 20 чэрвеня 1918 г., пасля дэмабілізацыі [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]], быў звольнены са службы і вярнуўся ў Мінск, дзе з дэмабілізаванымі афіцэрамі і салдатамі пачаў арганізоўваць [[Самаабарона Літвы і Беларусі|самаабарону]] супраць бальшавікоў. 4 лістапада 1918 г. стаў камандзірам усіх польскіх фарміраванняў і частак у Беларусі.

9 снежня 1918 года Фабіян Кабарда быў прыняты ў Польскую армію ў званні палкоўніка ў склад «групы афіцэраў былога 1-га Польскага корпуса і Рускай арміі» і прызначаны ў [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B4%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%B7%D1%96%D1%96&amp;veaction=edit Літоўска-Беларускую стралковую дывізію]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 4 z 16 stycznia 1919 roku, poz. 169.}}&lt;/ref&gt;. З 17 снежня 1918 года па 20 студзеня 1919 года ён быў арганізатарам і першым камандзірам [[86-ы пяхотны полк|Мінскага стралковага палка]], які ў 1921 годзе быў перайменаваны ў 86-ы пяхотны полк. 28 лютага 1919 года ён быў пераведзены ў 21-ы пяхотны полк «дзеці Варшавы» камандзірам палка&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 29 z 15 marca 1919, poz. 918.}}&lt;/ref&gt;. 21 ліпеня 1919 года ён прыбыў з падраздзяленнем на Літоўска-Беларускі фронт. 24 ліпеня 1919 года ён вызначыўся ў баях за [[Ракаў]], узначаліўшы салдат у наступе на гэты горад. 23 кастрычніка 1919 года ён стаў камандзірам 15-й пяхотнай брыгады, а 22 лістапада таго ж года — камандзірам 16-й пяхотнай брыгады&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Fularski 1929, s. 17.}}&lt;/ref&gt;. 25 лютага 1920 года ён быў вызвалены ад пасады камандзіра 16-й пяхотнай брыгады і прызначаны камандзірам [[17-й пяхотнай брыгады]]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 8 z 6 marca 1920, s. 154.}}&lt;/ref&gt;. 30 ліпеня 1920 года ён быў прызначаны ў Вярхоўнае камандаванне Польскай арміі і адначасова дэлегаваны ў Польскую ваенную місію пры ўрадзе Украінскай Народнай Рэспублікі.

10 красавіка 1921 года прызначаны ў Беластоцкае генеральнае акруговае камандаванне і прызначаны камандзірам умацаванага лагера «Брэсць». З 1 чэрвеня 1921 года яго галоўнай часткай быў 21-ы пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Spis oficerów 1921, s. 83, 693.}}&lt;/ref&gt;. 16 лістапада 1921 года ён быў прызначаны ў штаб набору [[Бельска-Падляскі павет|Бельска-Падляскага павета]] ў якасці яго каменданта. 3 мая 1922 года яму было прысвоена званне палкоўніка са старшынствам ад 1 чэрвеня 1919 года і 20-м месцам у пяхотным афіцэрскім корпусе&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Lista starszeństwa 1922, s. 19.}}&lt;/ref&gt;. Пазней ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк у [[Бельск Падляскі|Бельску]], захаваўшы за сабой пасаду камандзіра ПКУ&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1924, s. 330, 339.}}&lt;/ref&gt;. У лютым 1924 года ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 9 z 7 lutego 1924, s. 49.}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1926 года яго перавялі ў 20-ы пяхотны полк у [[Кракаў|Кракаве]], пакінуўшы ў распараджэнні камандзіра 6-й пяхотнай дывізіі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 12 z 3 marca 1926, s. 82.}}&lt;/ref&gt;. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка таго ж года ён быў звольнены ў адстаўку&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1928, s. 884.}}&lt;/ref&gt;.

Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Доўбарчыкаўскага таварыства «На славу Айчыны»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dziennik Wileński, R.22, nr 22 (23 stycznia 1938), s. 6.}}&lt;/ref&gt;. У рамках ваеннага паселішча ён атрымаў зямельны ўчастак плошчай прыблізна 15 гектараў у калоніі Абероўшчына (гміна Высокае Літоўскае) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna|website=kresy.genealodzy.pl|pages=83}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 83. [доступ 2026-04-28].}}&lt;/ref&gt;.

У 1934 годзе, як адстаўны афіцэр, ён заставаўся ў складзе ПКУ горада Варшавы № III і меў мабілізацыйнае прызначэнне ў афіцэрскі кадраў акругі № I. У той час ён знаходзіўся ў распараджэнні камандзіра кадраў акругі № I&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 323, 844.}}&lt;/ref&gt;. Ён жыў у Варшаве па адрасе вуліца Вспульна, 61, кватэра 7. У сталіцы ён перажыў гады нямецкай акупацыі і [[Варшаўскае паўстанне]]. У сакавіку 1949 года ва [[Уроцлаў|Уроцлаве]] ён займаў пасаду скарбніка Асацыяцыі дзяржаўных, вайсковых і мясцовых пенсіянераў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Wrocławscy weterani pracy potrafią czekać z ufnością. „Słowo Polske”. 61 (830), s. 3, 1949-03-03. Wrocław}}&lt;/ref&gt;.

Ад першага шлюбу ў яго быў сын Станіслаў (нар. 1899), капітан адміністрацыі (пяхоты) Войска Польскага, узнагароджаны медалём Незалежнасці, і тры дачкі: Элеанора (нар. 1900), Тэрэза (нар. 1902) і Яніна, у шлюбе Шчэнсна (нар. 1911).&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rybka i Stepan 2006, s. 311, 839.}}&lt;/ref&gt;

У лістападзе 1923 года ён атрымаў дазвол ажаніцца з Пелагеяй Кудрацавай.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 5261 — 21 сакавіка 1922 г.
* [[Крыж Храбрых|Крыж Харобрых]] № 42439
* Залаты Крыж Заслугі — 18 лютага 1939 г. «за заслугі ў ваеннай службе»
* Медаль Перамогі — 4 чэрвеня 1925 г.

; Расейскія

* [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ступені — 18 студзеня 1917
* [[Ордэн Святой Ганны]] 2-й ступені з мячамі
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ступені з мячамі
* Ордэн Святой Ганны 3-й ступені з мячамі і бантам
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ступені — 1905 г.
* Ордэн Святой Ганны 4-й ступені з надпісам на шаблі «За адвагу»

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/Content/56603|title=Rocznik Oficerski Rezerw 1934|website=Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa|year=1934}}
* Mieczysław Fularski: Zarys historji wojennej 21-go warszawskiego pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.

{{DEFAULTSORT:Кабарда Фабіян}}</text>
      <sha1>dxgewdap5l5pgo35ad2fsosjohad4qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120536</id>
      <parentid>5120535</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14754" sha1="c4d964dlcycxiakpe0p76bpd3qxt9cb" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Фабіян Кабарда''' ({{lang-pl|Fabian Kobordo}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[палкоўнік]] пяхоты Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 20 студзеня 1871 года ў [[Мінск]]у, тагачаснай сталіцы [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], у дваранскай сям’і Караля і Казімеры, народжанай Абрамовіч &lt;ref name=&quot;Kolekcja&quot;&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.17-1016.pdf|title=Kobordo Fabian|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Список&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://gwar.mil.ru/|title=Список (по старшинству в чинах) генералам, штаб и обер-офицерам и классным чиновникам 119-го пехотного Коломенского полка|website=Управление Министерства обороны Российской Федерации по увековечению памяти погибших при защите Отечества}}&lt;/ref&gt;. Ён быў католікам. У 1895 годзе скончыў сямікласную школу аграномаў у [[Горкі|Горах-Горках]].

17 лютага 1896 года ён добраахвотна ўступіў у 35-ы Бранскі пяхотны полк расейскай арміі. 25 ліпеня 1897 года, пасля заканчэння Чугуеўскай пяхотнай юнкерскай школы, быў прызваны ў 74-ы Стаўрапольскі пяхотны полк. 21 сакавіка 1898 года яму было прысвоена званне [[падпаручнік]]а, а 15 красавіка 1902 года ён быў павышаны да [[Паручнік|лейтэнанта]] са старшынством ад 21 сакавіка 1900 года. З 21 лютага 1905 года па 10 сакавіка 1906 года ён удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне]] ў якасці ад’ютанта камандзіра лагераў [[4-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|4-га армейскага корпуса]]. Пасля заканчэння вайны быў пераведзены ў 119-ы Каломенскі пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Кобордо Фабиан Карлович. Офицеры русской императорской армии. [доступ 2025-12-09]}}&lt;/ref&gt;.

20 верасня 1906 г. быў узведзены ў [[штабс-капітан]]ы са старшынствам з 21 сакавіка 1906 г. 20 ліпеня 1914 г., пасля аб’явы мабілізацыі, быў прыкамандзіраваны ў 157-ы пяхотны полк камандзірам 13-й роты. 28 ліпеня 1914 г. быў узведзены ў [[капітан]]ы са старшынствам з 21 сакавіка 1910 г. 27 верасня 1914 г. вярнуўся ў 119-ы пяхотны полк і прыняў камандаванне 1-м батальёнам. 13 красавіка 1915 г. быў узведзены ў [[Падпалкоўнік|падпалкоўнікі]] са старшынствам з 21 лютага таго ж года.

19 кастрычніка 1916 г. быў павышаны «за адвагу» да палкоўнікаў са старшынством ад 14 сакавіка 1916 г.&lt;ref name=&quot;Офицеры&quot;&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://ria1914.info/index.php?title=%D0%9A%D0%BE%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%B4%D0%BE_%D0%A4%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87|title=Кобордо Фабиан Карлович|website=Офицеры русской императорской армии}}&lt;/ref&gt; 29 красавіка 1917 г. стаў камандзірам 120-га Серпухаўскага пяхотнага палка. 18 верасня таго ж года быў прызначаны ў рэзерв асабістага складу пры штабе [[Мінская ваенная акруга (Расійская імперыя)|Мінскай ваеннай акругі]].

7 кастрычніка 1917 г. ён прыняў камандаванне 2-м Польскім стралковым палком. Загадам 1-й Польскай стралковай дывізіі № 96 ён атрымаў старшынства ў званні палкоўніка з 14 сакавіка 1914 г. 20 чэрвеня 1918 г., пасля дэмабілізацыі [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]], быў звольнены са службы і вярнуўся ў Мінск, дзе з дэмабілізаванымі афіцэрамі і салдатамі пачаў арганізоўваць [[Самаабарона Літвы і Беларусі|самаабарону]] супраць бальшавікоў. 4 лістапада 1918 г. стаў камандзірам усіх польскіх фарміраванняў і частак у Беларусі.

9 снежня 1918 года Фабіян Кабарда быў прыняты ў Польскую армію ў званні палкоўніка ў склад «групы афіцэраў былога 1-га Польскага корпуса і Рускай арміі» і прызначаны ў [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9B%D1%96%D1%82%D0%BE%D1%9E%D1%81%D0%BA%D0%B0-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%B4%D1%8B%D0%B2%D1%96%D0%B7%D1%96%D1%96&amp;veaction=edit Літоўска-Беларускую стралковую дывізію]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 4 z 16 stycznia 1919 roku, poz. 169.}}&lt;/ref&gt;. З 17 снежня 1918 года па 20 студзеня 1919 года ён быў арганізатарам і першым камандзірам [[86-ы пяхотны полк|Мінскага стралковага палка]], які ў 1921 годзе быў перайменаваны ў 86-ы пяхотны полк. 28 лютага 1919 года ён быў пераведзены ў 21-ы пяхотны полк «дзеці Варшавы» камандзірам палка&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Rozk. Wojsk. Nr 29 z 15 marca 1919, poz. 918.}}&lt;/ref&gt;. 21 ліпеня 1919 года ён прыбыў з падраздзяленнем на Літоўска-Беларускі фронт. 24 ліпеня 1919 года ён вызначыўся ў баях за [[Ракаў]], узначаліўшы салдат у наступе на гэты горад. 23 кастрычніка 1919 года ён стаў камандзірам 15-й пяхотнай брыгады, а 22 лістапада таго ж года — камандзірам 16-й пяхотнай брыгады&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Fularski 1929, s. 17.}}&lt;/ref&gt;. 25 лютага 1920 года ён быў вызвалены ад пасады камандзіра 16-й пяхотнай брыгады і прызначаны камандзірам [[17-й пяхотнай брыгады]]&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 8 z 6 marca 1920, s. 154.}}&lt;/ref&gt;. 30 ліпеня 1920 года ён быў прызначаны ў Вярхоўнае камандаванне Польскай арміі і адначасова дэлегаваны ў Польскую ваенную місію пры ўрадзе Украінскай Народнай Рэспублікі.

10 красавіка 1921 года прызначаны ў Беластоцкае генеральнае акруговае камандаванне і прызначаны камандзірам умацаванага лагера «Брэсць». З 1 чэрвеня 1921 года яго галоўнай часткай быў 21-ы пяхотны полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Spis oficerów 1921, s. 83, 693.}}&lt;/ref&gt;. 16 лістапада 1921 года ён быў прызначаны ў штаб набору [[Бельска-Падляскі павет|Бельска-Падляскага павета]] ў якасці яго каменданта. 3 мая 1922 года яму было прысвоена званне палкоўніка са старшынствам ад 1 чэрвеня 1919 года і 20-м месцам у пяхотным афіцэрскім корпусе&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Lista starszeństwa 1922, s. 19.}}&lt;/ref&gt;. Пазней ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк у [[Бельск Падляскі|Бельску]], захаваўшы за сабой пасаду камандзіра ПКУ&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1924, s. 330, 339.}}&lt;/ref&gt;. У лютым 1924 года ён быў пераведзены ў 3-ці Падгальскі стралецкі полк&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 9 z 7 lutego 1924, s. 49.}}&lt;/ref&gt;. У сакавіку 1926 года яго перавялі ў 20-ы пяхотны полк у [[Кракаў|Кракаве]], пакінуўшы ў распараджэнні камандзіра 6-й пяхотнай дывізіі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 12 z 3 marca 1926, s. 82.}}&lt;/ref&gt;. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка таго ж года ён быў звольнены ў адстаўку&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski 1928, s. 884.}}&lt;/ref&gt;.

Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Доўбарчыкаўскага таварыства «На славу Айчыны»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dziennik Wileński, R.22, nr 22 (23 stycznia 1938), s. 6.}}&lt;/ref&gt;. У рамках ваеннага паселішча ён атрымаў зямельны ўчастак плошчай прыблізна 15 гектараў у калоніі Абероўшчына (гміна Высокае Літоўскае) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna|website=kresy.genealodzy.pl|pages=83}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna. kresy.genealodzy.pl. s. 83. [доступ 2026-04-28].}}&lt;/ref&gt;.

У 1934 годзе, як адстаўны афіцэр, ён заставаўся ў складзе ПКУ горада Варшавы № III і меў мабілізацыйнае прызначэнне ў афіцэрскі кадраў акругі № I. У той час ён знаходзіўся ў распараджэнні камандзіра кадраў акругі № I&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 323, 844.}}&lt;/ref&gt;. Ён жыў у Варшаве па адрасе вуліца Вспульна, 61, кватэра 7. У сталіцы ён перажыў гады нямецкай акупацыі і [[Варшаўскае паўстанне]]. У сакавіку 1949 года ва [[Уроцлаў|Уроцлаве]] ён займаў пасаду скарбніка Асацыяцыі дзяржаўных, вайсковых і мясцовых пенсіянераў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Wrocławscy weterani pracy potrafią czekać z ufnością. „Słowo Polske”. 61 (830), s. 3, 1949-03-03. Wrocław}}&lt;/ref&gt;.

Ад першага шлюбу ў яго быў сын Станіслаў (нар. 1899), капітан адміністрацыі (пяхоты) Войска Польскага, узнагароджаны медалём Незалежнасці, і тры дачкі: Элеанора (нар. 1900), Тэрэза (нар. 1902) і Яніна, у шлюбе Шчэнсна (нар. 1911).&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rybka i Stepan 2006, s. 311, 839.}}&lt;/ref&gt;

У лістападзе 1923 года ён атрымаў дазвол ажаніцца з Пелагеяй Кудрацавай.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 5261 — 21 сакавіка 1922 г.
* [[Крыж Храбрых|Крыж Харобрых]] № 42439
* Залаты Крыж Заслугі — 18 лютага 1939 г. «за заслугі ў ваеннай службе»
* Медаль Перамогі — 4 чэрвеня 1925 г.

; Расійскія

* [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ступені — 18 студзеня 1917
* [[Ордэн Святой Ганны]] 2-й ступені з мячамі
* Ордэн Святога Станіслава 2-й ступені з мячамі
* Ордэн Святой Ганны 3-й ступені з мячамі і бантам
* Ордэн Святога Станіслава 3-й ступені — 1905 г.
* Ордэн Святой Ганны 4-й ступені з надпісам на шаблі «За адвагу»

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/Content/56603|title=Rocznik Oficerski Rezerw 1934|website=Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa|year=1934}}
* Mieczysław Fularski: Zarys historji wojennej 21-go warszawskiego pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Кабарда Фабіян}}</text>
      <sha1>c4d964dlcycxiakpe0p76bpd3qxt9cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баляслаў Сестранцэвіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>804981</id>
    <revision>
      <id>5120526</id>
      <parentid>5118718</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:19:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>месцамі справы кепскія зусім, тыдзень, як артыкул створаны</comment>
      <origin>5120526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7177" sha1="eoa4hra15tkc0twdug31ns30r8c7jep" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Богуш-Сястранцэвіч''' ({{lang-pl|Bolesław Bohusz-Siestrzeńcewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, [[Кальвінізм|евангеліцка-рэфармацкага]] веравызнання.

== Біяграфія ==
Баляслаў Сестрэнцэвіч нарадзіўся ў заможнай шляхецкай сям’і Станіслава Богуш Сестранцэвіча (1834—1897) і яго жонкі Канстанцыі з Воланаў, якая паходзіла з старажытнага кальвінісцкага роду пруска-літоўскага. Яго малодшым братам быў мастак [[Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч|Станіслаў Богуш-Сестрэнцэвіч]] (1869—1927).

Скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус|кадэцкі корпус у Полацку]]. У верасні 1887 года паступіў у Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У жніўні 1889 года здаў афіцэрскі экзамен. У 1908 годзе скончыў Вышэйшую школу артылерыйскіх афіцэраў у Царскім Сяле . Да пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] служыў на розных пасадах у артылерыі Расійскай арміі.

31 ліпеня 1914 у званні падпалкоўніка быў накіраваны ў [[Адэса|Адэсу]] каб фарміраваць новыя аддзелы палявой артылерыі. тры наступныя гады вайны кіраваў рознымі баявымі аддзеламі артылерыі на фронце. Пачаў з батарэі, скончыў дывізіенам у 125 брыгадзе на Паўднева заходнім фронце.

22 верасня 1917 года ён перайшоў у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус]] . 27 снежня быў прызначаны камандзірам мінамётнага артылерыйскага палка, які павінен быў быць сфарміраваны ў [[Віцебск]]у. З-за недахопу тэхнікі быў сфарміраваны толькі 1-ы мінамётны артылерыйскі дывізіён, камандаванне якім ён і ўзначаліў. У сакавіку 1918 года ён стаў начальнікам школы артылерыйскіх афіцэраў у [[Бабруйск]]у. Пасля расфарміравання школы і дэмабілізацыі 1-га Польскага корпуса ён прыбыў у [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчу]].

13 лістапада 1918 года ён уступіў у Польскую армію і быў прызначаны ў артылерыйскі дэпартамент Міністэрства ваенных спраў у якасці афіцэра па даручэннях. У студзені 1919 года ён прыбыў у [[Познань]] і па загаду генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Юзэфа Доўбара-Мусніцкага]] быў прызначаны камандзірам артылерыі Вялікапольскай арміі . Затым ён займаў пасаду начальніка Познанскага аддзялення 5-га дэпартамента ўзбраення Міністэрства ваенных спраў. У чэрвені 1919 года Найвышэйшай народнай радай у Познані ён быў прызначаны брыгадным генералам, а пасля быў пацверджаны ў званні брыгаднага генерала.

У сакавіку 1921 года ён заняў пасаду кіраўніка цэнтральнага праўлення збройных заводаў ў Познані. 9 лістапада 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча перайменаваў яго з 1 лістапада 1923 года ў прафесійнага афіцэра ў званні поўнага брыгаднага генерала са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 22,5-м месцам у генеральскім званні. Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Даўбарчыкуўскага таварыства «На славу Айчыны».

У 1923—1924 гадах ён узначальваў Зброёўню № 2 у Познані. Затым займаў пасады ў Міністэрстве ваенных спраў. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка 1927 года ён быў выйшаў на пенсію. Жыў у [[Варшава|Варшаве]].

Памер 22 студзеня 1940 г у Вільні. павананы на евангеліцкіх могілках але магіла была знішчаная. Быў жанаты на Сафіі Богуш Сестранцэвіч.

== Кар’ера ==

* падпаручнік— 1889 г.
* паручнік — 1890 г.
* капітан — 1913
* Падпалкоўнік — 1914 г.
* Палкоўнік — 1919 г.
* Брыгадны генерал — лістапад 1923 г.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1925)
* [[Крыж Храбрых|Krzyż Walecznych]]
* Medal Zwycięstwa («Médaille Interalliée») — 1925&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* [[Ордэн Святога Уладзіміра|Order św. Włodzimierza]] 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* [[Ордэн Святой Ганны|Order św. Anny]] 2, 3 i 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* Order Świętego Stanisława 2 i 3 stopnia (Imperium Rosyjskie)

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159 .

{{продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-30}}

{{DEFAULTSORT:Сестранцэвіч Баляслаў}}</text>
      <sha1>eoa4hra15tkc0twdug31ns30r8c7jep</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120537</id>
      <parentid>5120526</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:33:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7172" sha1="gbicrt3jgikgyhxborrro8mtpap02mv" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Богуш-Сястранцэвіч''' ({{lang-pl|Bolesław Bohusz-Siestrzeńcewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, [[Кальвінізм|евангеліцка-рэфармацкага]] веравызнання.

== Біяграфія ==
Баляслаў Сестрэнцэвіч нарадзіўся ў заможнай шляхецкай сям’і Станіслава Богуш Сестранцэвіча (1834—1897) і яго жонкі Канстанцыі з Воланаў, якая паходзіла з старажытнага кальвінісцкага роду пруска-літоўскага. Яго малодшым братам быў мастак [[Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч|Станіслаў Богуш-Сестрэнцэвіч]] (1869—1927).

Скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус|кадэцкі корпус у Полацку]]. У верасні 1887 года паступіў у Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У жніўні 1889 года здаў афіцэрскі экзамен. У 1908 годзе скончыў Вышэйшую школу артылерыйскіх афіцэраў у Царскім Сяле. Да пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] служыў на розных пасадах у артылерыі Расійскай арміі.

31 ліпеня 1914 у званні падпалкоўніка быў накіраваны ў [[Адэса|Адэсу]] каб фарміраваць новыя аддзелы палявой артылерыі. тры наступныя гады вайны кіраваў рознымі баявымі аддзеламі артылерыі на фронце. Пачаў з батарэі, скончыў дывізіенам у 125 брыгадзе на Паўднева заходнім фронце.

22 верасня 1917 года ён перайшоў у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус]]. 27 снежня быў прызначаны камандзірам мінамётнага артылерыйскага палка, які павінен быў быць сфарміраваны ў [[Віцебск]]у. З-за недахопу тэхнікі быў сфарміраваны толькі 1-ы мінамётны артылерыйскі дывізіён, камандаванне якім ён і ўзначаліў. У сакавіку 1918 года ён стаў начальнікам школы артылерыйскіх афіцэраў у [[Бабруйск]]у. Пасля расфарміравання школы і дэмабілізацыі 1-га Польскага корпуса ён прыбыў у [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчу]].

13 лістапада 1918 года ён уступіў у Польскую армію і быў прызначаны ў артылерыйскі дэпартамент Міністэрства ваенных спраў у якасці афіцэра па даручэннях. У студзені 1919 года ён прыбыў у [[Познань]] і па загаду генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Юзэфа Доўбара-Мусніцкага]] быў прызначаны камандзірам артылерыі Вялікапольскай арміі. Затым ён займаў пасаду начальніка Познанскага аддзялення 5-га дэпартамента ўзбраення Міністэрства ваенных спраў. У чэрвені 1919 года Найвышэйшай народнай радай у Познані ён быў прызначаны брыгадным генералам, а пасля быў пацверджаны ў званні брыгаднага генерала.

У сакавіку 1921 года ён заняў пасаду кіраўніка цэнтральнага праўлення збройных заводаў ў Познані. 9 лістапада 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча перайменаваў яго з 1 лістапада 1923 года ў прафесійнага афіцэра ў званні поўнага брыгаднага генерала са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 22,5-м месцам у генеральскім званні. Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Даўбарчыкуўскага таварыства «На славу Айчыны».

У 1923—1924 гадах ён узначальваў Зброёўню № 2 у Познані. Затым займаў пасады ў Міністэрстве ваенных спраў. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка 1927 года ён быў выйшаў на пенсію. Жыў у [[Варшава|Варшаве]].

Памер 22 студзеня 1940 г у Вільні. павананы на евангеліцкіх могілках але магіла была знішчаная. Быў жанаты на Сафіі Богуш Сестранцэвіч.

== Кар’ера ==

* падпаручнік— 1889 г.
* паручнік — 1890 г.
* капітан — 1913
* Падпалкоўнік — 1914 г.
* Палкоўнік — 1919 г.
* Брыгадны генерал — лістапад 1923 г.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1925)
* [[Крыж Храбрых|Krzyż Walecznych]]
* Medal Zwycięstwa («Médaille Interalliée») — 1925&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* [[Ордэн Святога Уладзіміра|Order św. Włodzimierza]] 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* [[Ордэн Святой Ганны|Order św. Anny]] 2, 3 i 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* Order Świętego Stanisława 2 i 3 stopnia (Imperium Rosyjskie)

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.

{{продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-30}}

{{DEFAULTSORT:Сестранцэвіч Баляслаў}}</text>
      <sha1>gbicrt3jgikgyhxborrro8mtpap02mv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120538</id>
      <parentid>5120537</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:34:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7160" sha1="9hsytu6ot3r3tay93dlejj9ur9xf31k" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Богуш-Сястранцэвіч''' ({{lang-pl|Bolesław Bohusz-Siestrzeńcewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, [[Кальвінізм|евангеліцка-рэфармацкага]] веравызнання.

== Біяграфія ==
Баляслаў Сестрэнцэвіч нарадзіўся ў заможнай шляхецкай сям’і Станіслава Богуш Сестранцэвіча (1834—1897) і яго жонкі Канстанцыі з Воланаў, якая паходзіла з старажытнага кальвінісцкага роду пруска-літоўскага. Яго малодшым братам быў мастак [[Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч|Станіслаў Богуш-Сестрэнцэвіч]] (1869—1927).

Скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус|кадэцкі корпус у Полацку]]. У верасні 1887 года паступіў у Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У жніўні 1889 года здаў афіцэрскі экзамен. У 1908 годзе скончыў Вышэйшую школу артылерыйскіх афіцэраў у Царскім Сяле. Да пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] служыў на розных пасадах у артылерыі Расійскай арміі.

31 ліпеня 1914 у званні падпалкоўніка быў накіраваны ў [[Адэса|Адэсу]] каб фарміраваць новыя аддзелы палявой артылерыі. тры наступныя гады вайны кіраваў рознымі баявымі аддзеламі артылерыі на фронце. Пачаў з батарэі, скончыў дывізіенам у 125 брыгадзе на Паўднева заходнім фронце.

22 верасня 1917 года ён перайшоў у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус]]. 27 снежня быў прызначаны камандзірам мінамётнага артылерыйскага палка, які павінен быў быць сфарміраваны ў [[Віцебск]]у. З-за недахопу тэхнікі быў сфарміраваны толькі 1-ы мінамётны артылерыйскі дывізіён, камандаванне якім ён і ўзначаліў. У сакавіку 1918 года ён стаў начальнікам школы артылерыйскіх афіцэраў у [[Бабруйск]]у. Пасля расфарміравання школы і дэмабілізацыі 1-га Польскага корпуса ён прыбыў у [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчу]].

13 лістапада 1918 года ён уступіў у Польскую армію і быў прызначаны ў артылерыйскі дэпартамент Міністэрства ваенных спраў у якасці афіцэра па даручэннях. У студзені 1919 года ён прыбыў у [[Познань]] і па загаду генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Юзэфа Доўбара-Мусніцкага]] быў прызначаны камандзірам артылерыі Вялікапольскай арміі. Затым ён займаў пасаду начальніка Познанскага аддзялення 5-га дэпартамента ўзбраення Міністэрства ваенных спраў. У чэрвені 1919 года Найвышэйшай народнай радай у Познані ён быў прызначаны брыгадным генералам, а пасля быў пацверджаны ў званні брыгаднага генерала.

У сакавіку 1921 года ён заняў пасаду кіраўніка цэнтральнага праўлення збройных заводаў ў Познані. 9 лістапада 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча перайменаваў яго з 1 лістапада 1923 года ў прафесійнага афіцэра ў званні поўнага брыгаднага генерала са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 22,5-м месцам у генеральскім званні. Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Даўбарчыкуўскага таварыства «На славу Айчыны».

У 1923—1924 гадах ён узначальваў Зброёўню № 2 у Познані. Затым займаў пасады ў Міністэрстве ваенных спраў. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка 1927 года ён быў выйшаў на пенсію. Жыў у [[Варшава|Варшаве]].

Памер 22 студзеня 1940 г у Вільні. павананы на евангеліцкіх могілках але магіла была знішчаная. Быў жанаты на Сафіі Богуш Сестранцэвіч.

== Кар’ера ==

* падпаручнік — 1889 г.
* паручнік — 1890 г.
* капітан — 1913 г.
* Падпалкоўнік — 1914 г.
* Палкоўнік — 1919 г.
* Брыгадны генерал — лістапад 1923 г.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1925)
* [[Крыж Храбрых|Krzyż Walecznych]]
* Medal Zwycięstwa («Médaille Interalliée») — 1925&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* [[Ордэн Святога Уладзіміра|Order św. Włodzimierza]] 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* [[Ордэн Святой Ганны|Order św. Anny]] 2, 3 i 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* Order Świętego Stanisława 2 i 3 stopnia (Imperium Rosyjskie)

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-30}}

{{DEFAULTSORT:Сестранцэвіч Баляслаў}}</text>
      <sha1>9hsytu6ot3r3tay93dlejj9ur9xf31k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120573</id>
      <parentid>5120538</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:33:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Pabojnia</username>
        <id>135280</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>афармленне</comment>
      <origin>5120573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7164" sha1="i9fwj3xuy8u40ardn5x2t2hqoi1bz6c" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Богуш-Сястранцэвіч''' ({{lang-pl|Bolesław Bohusz-Siestrzeńcewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, [[Кальвінізм|евангеліцка-рэфармацкага]] веравызнання.

== Біяграфія ==
Баляслаў Сестрэнцэвіч нарадзіўся ў заможнай шляхецкай сям’і Станіслава Богуш Сестранцэвіча (1834—1897) і яго жонкі Канстанцыі з Воланаў, якая паходзіла з старажытнага кальвінісцкага роду пруска-літоўскага. Яго малодшым братам быў мастак [[Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч|Станіслаў Богуш-Сестрэнцэвіч]] (1869—1927).

Скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус|кадэцкі корпус у Полацку]]. У верасні 1887 года паступіў у Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У жніўні 1889 года здаў афіцэрскі экзамен. У 1908 годзе скончыў Вышэйшую школу артылерыйскіх афіцэраў у Царскім Сяле. Да пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] служыў на розных пасадах у артылерыі Расійскай арміі.

31 ліпеня 1914 у званні падпалкоўніка быў накіраваны ў [[Адэса|Адэсу]] каб фарміраваць новыя аддзелы палявой артылерыі. тры наступныя гады вайны кіраваў рознымі баявымі аддзеламі артылерыі на фронце. Пачаў з батарэі, скончыў дывізіенам у 125 брыгадзе на Паўднева заходнім фронце.

22 верасня 1917 года ён перайшоў у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус]]. 27 снежня быў прызначаны камандзірам мінамётнага артылерыйскага палка, які павінен быў быць сфарміраваны ў [[Віцебск]]у. З-за недахопу тэхнікі быў сфарміраваны толькі 1-ы мінамётны артылерыйскі дывізіён, камандаванне якім ён і ўзначаліў. У сакавіку 1918 года ён стаў начальнікам школы артылерыйскіх афіцэраў у [[Бабруйск]]у. Пасля расфарміравання школы і дэмабілізацыі 1-га Польскага корпуса ён прыбыў у [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчу]].

13 лістапада 1918 года ён уступіў у Польскую армію і быў прызначаны ў артылерыйскі дэпартамент Міністэрства ваенных спраў у якасці афіцэра па даручэннях. У студзені 1919 года ён прыбыў у [[Познань]] і па загаду генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Юзэфа Доўбара-Мусніцкага]] быў прызначаны камандзірам артылерыі Вялікапольскай арміі. Затым ён займаў пасаду начальніка Познанскага аддзялення 5-га дэпартамента ўзбраення Міністэрства ваенных спраў. У чэрвені 1919 года Найвышэйшай народнай радай у Познані ён быў прызначаны брыгадным генералам, а пасля быў пацверджаны ў званні брыгаднага генерала.

У сакавіку 1921 года ён заняў пасаду кіраўніка цэнтральнага праўлення збройных заводаў ў Познані. 9 лістапада 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча перайменаваў яго з 1 лістапада 1923 года ў прафесійнага афіцэра ў званні поўнага брыгаднага генерала са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 22,5-м месцам у генеральскім званні. Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Даўбарчыкуўскага таварыства «На славу Айчыны».

У 1923—1924 гадах ён узначальваў Зброёўню № 2 у Познані. Затым займаў пасады ў Міністэрстве ваенных спраў. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка 1927 года ён быў выйшаў на пенсію. Жыў у [[Варшава|Варшаве]].

Памер 22 студзеня 1940 г у Вільні. павананы на евангеліцкіх могілках але магіла была знішчаная. Быў жанаты на Сафіі Богуш Сестранцэвіч.

== Кар’ера ==

* падпаручнік — 1889 г.
* паручнік — 1890 г.
* капітан — 1913 г.
* Падпалкоўнік — 1914 г.
* Палкоўнік — 1919 г.
* Брыгадны генерал — лістапад 1923 г.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1925)
* [[Крыж Храбрых|Krzyż Walecznych]]
* Medal Zwycięstwa («Médaille Interalliée») — 1925&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* [[Ордэн Святога Уладзіміра|Order św. Włodzimierza]] 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* [[Ордэн Святой Ганны|Order św. Anny]] 2, 3 i 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* Order Świętego Stanisława 2 i 3 stopnia (Imperium Rosyjskie)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-30}}

{{DEFAULTSORT:Сестранцэвіч Баляслаў}}</text>
      <sha1>i9fwj3xuy8u40ardn5x2t2hqoi1bz6c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120574</id>
      <parentid>5120573</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:36:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>абнаўленне звестак</comment>
      <origin>5120574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7229" sha1="t8n8xuei4wfrjpglgz5rbmq8r4qhjuv" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Богуш-Сястранцэвіч''' ({{lang-pl|Bolesław Bohusz-Siestrzeńcewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, [[Кальвінізм|евангеліцка-рэфармацкага]] веравызнання.

== Біяграфія ==
Баляслаў Сестрэнцэвіч нарадзіўся ў маёнтку Неменчынек на Віленшчыне ў заможнай шляхецкай сям’і Станіслава Богуш Сестранцэвіча (1834—1897) і яго жонкі Канстанцыі з Воланаў, якая паходзіла з старажытнага кальвінісцкага роду пруска-літоўскага. Яго малодшым братам быў мастак [[Станіслаў Станіслававіч Богуш-Сестранцэвіч|Станіслаў Богуш-Сестрэнцэвіч]] (1869—1927).

Скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус|кадэцкі корпус у Полацку]]. У верасні 1887 года паступіў у Канстанцінаўскае артылерыйскае вучылішча ў [[Санкт-Пецярбург]]у. У жніўні 1889 года здаў афіцэрскі экзамен. У 1908 годзе скончыў Вышэйшую школу артылерыйскіх афіцэраў у Царскім Сяле. Да пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] служыў на розных пасадах у артылерыі Расійскай арміі.

31 ліпеня 1914 у званні падпалкоўніка быў накіраваны ў [[Адэса|Адэсу]] каб фарміраваць новыя аддзелы палявой артылерыі. тры наступныя гады вайны кіраваў рознымі баявымі аддзеламі артылерыі на фронце. Пачаў з батарэі, скончыў дывізіенам у 125 брыгадзе на Паўднева заходнім фронце.

22 верасня 1917 года ён перайшоў у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус]]. 27 снежня быў прызначаны камандзірам мінамётнага артылерыйскага палка, які павінен быў быць сфарміраваны ў [[Віцебск]]у. З-за недахопу тэхнікі быў сфарміраваны толькі 1-ы мінамётны артылерыйскі дывізіён, камандаванне якім ён і ўзначаліў. У сакавіку 1918 года ён стаў начальнікам школы артылерыйскіх афіцэраў у [[Бабруйск]]у. Пасля расфарміравання школы і дэмабілізацыі 1-га Польскага корпуса ён прыбыў у [[Другая Польская Рэспубліка|Польшчу]].

13 лістапада 1918 года ён уступіў у Польскую армію і быў прызначаны ў артылерыйскі дэпартамент Міністэрства ваенных спраў у якасці афіцэра па даручэннях. У студзені 1919 года ён прыбыў у [[Познань]] і па загаду генерала [[Юзаф Доўбар-Мусніцкі|Юзэфа Доўбара-Мусніцкага]] быў прызначаны камандзірам артылерыі Вялікапольскай арміі. Затым ён займаў пасаду начальніка Познанскага аддзялення 5-га дэпартамента ўзбраення Міністэрства ваенных спраў. У чэрвені 1919 года Найвышэйшай народнай радай у Познані ён быў прызначаны брыгадным генералам, а пасля быў пацверджаны ў званні брыгаднага генерала.

У сакавіку 1921 года ён заняў пасаду кіраўніка цэнтральнага праўлення збройных заводаў ў Познані. 9 лістапада 1923 года Прэзідэнт Рэспублікі Польшча перайменаваў яго з 1 лістапада 1923 года ў прафесійнага афіцэра ў званні поўнага брыгаднага генерала са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 22,5-м месцам у генеральскім званні. Ён быў прэзідэнтам Галоўнай рады Даўбарчыкуўскага таварыства «На славу Айчыны».

У 1923—1924 гадах ён узначальваў Зброёўню № 2 у Познані. Затым займаў пасады ў Міністэрстве ваенных спраў. 1 сакавіка 1927 года яму быў прадастаўлены двухмесячны водпуск з захаваннем заробку, а 30 красавіка 1927 года ён быў выйшаў на пенсію. Жыў у [[Варшава|Варшаве]].

Памер 22 студзеня 1940 г у Вільні. павананы на евангеліцкіх могілках але магіла была знішчаная. Быў жанаты на Сафіі Богуш Сестранцэвіч.

== Кар’ера ==

* падпаручнік — 1889 г.
* паручнік — 1890 г.
* капітан — 1913 г.
* Падпалкоўнік — 1914 г.
* Палкоўнік — 1919 г.
* Брыгадны генерал — лістапад 1923 г.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Złoty Krzyż Zasługi (28 września 1925)
* [[Крыж Храбрых|Krzyż Walecznych]]
* Medal Zwycięstwa («Médaille Interalliée») — 1925&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* [[Ордэн Святога Уладзіміра|Order św. Włodzimierza]] 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* [[Ордэн Святой Ганны|Order św. Anny]] 2, 3 i 4 stopnia (Imperium Rosyjskie)
* Order Świętego Stanisława 2 i 3 stopnia (Imperium Rosyjskie)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* PiotrP. Stawecki PiotrP., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6, OCLC 830050159.

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-30}}

{{DEFAULTSORT:Сестранцэвіч Баляслаў}}</text>
      <sha1>t8n8xuei4wfrjpglgz5rbmq8r4qhjuv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mellstroy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805042</id>
    <revision>
      <id>5120450</id>
      <parentid>5119089</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:47:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6343" sha1="eq6w9s7h1asg3fo0zixtpxl67gr2lp4" xml:space="preserve">{{Асоба}}

'''Mellstroy''' (сапраўднае імя Андрэй Аляксандравіч Бурым; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі стрымер, вядомы сваімі эпатажнымі ўчынкамі.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 15 снежня 1998 года ў Гомелі.

Пасля дзясятага класа паступіў у каледж, каб стаць аўтамеханікам, але неўзабаве пакінуў навучанне і стварыў канал на YouTube.

У 2016 годзе ён пачаў весці трансляцыі на [[YouTube]], дзе тэлефанаваў дзяўчатам і прапаноўваў ім распрануцца на камеру, каб атрымаць папулярнасць.

У 2019 годзе ён пераехаў у [[Масква|Маскву]] і пачаў праводзіць вечарынкі ў маскоўскіх кватэрах. На стрымах людзі ўжывалі алкаголь і наркотыкі, Андрэй прапаноўваў дзяўчатам пераспаць з кімсьці з сяброў за грошы, біўся або мачыўся на людзей.

З 2020 года пачаў супрацоўнічаць з анлайн-казіно, нягледзячы на расійскія законы, рэкламаваць іх і праводзіць гульнявыя стрымы. За адзін такі стрым Бурым атрымліваў $16 тыс. Знаходзіцца ў вышуку за ўхіленне ад службы ў беларускай арміі.

19 кастрычніка 2020 года Mellstroy стаў вядомы тым, што да крыві збіў мадэль Алёну Яфрэмава падчас прамой трансляцыі маскоўскай вечарынкі на YouTube. Ён некалькі разоў ударыў яе галавой аб стол. За гэта яму было прызначана паўгода папраўчых работ і штраф.

У студзені 2023 года паляцеў у ААЭ. Улетку таго ж года пачаў плаціць стрымерам па некалькі мільёнаў рублёў за тое, што яны галілі галовы, падрывалі машыны або распраналіся дагала падчас стрыму (у тым ліку на платформе Twitch, дзе за такія паводзіны накладваецца бан).

Пасля апеляцыі кіраўніцы расійскай арганізацыі «Ліга бяспечнага інтэрнэту» Кацярыны Мізулінай стрымер быў назаўсёды забанены на YouTube, Twitch і Trovo за рэкламу казіно.

У лютым 2024 года паляцеў у Турцыю праз заведзеную на яго крымінальную справу.

20 сакавіка 2024 года разам з Моргенштернам правёў стрым на платформе Kick. Трансляцыю адначасова паглядзелі 720 тыс. чалавек, пабіўшы папярэдні рэкорд анлайн-стрымера Некоглая і стаўшы найбольш прагляданай анлайн-трансляцыяй у Расіі. Mellstroy прафінансаваў хуліганскую акцыю на стадыёне «[[Уэмблі]]» ў Лондане ў чэрвені 2024 года. За тое, што яго фанаты выбеглі на футбольнае поле падчас фіналу Лігі чэмпіёнаў УЕФА ў футболках з яго лагатыпам, ён паабяцаў па 350 тыс. еўра кожнаму.

== Mellstroy як інтэрнэт-мем ==
У сакавіку 2024 года з’явілася серыя мемаў з выявай стрымера, які танцуе пад песню Александры Стэн «Mr. Saxobeat». Гэта кароткія відэа з храмакеем, прыдатныя для накладання на іншыя відэа ў TikTok.

== Ацэнкі дзейнасці ==
Mellstroy характарызуецца яго крытыкамі як «трэш-стрымер», які здзяйсняе скандальныя дзеянні дзеля славы. Гледачы абвінавачваюць яго ў рэкламе анлайн-казіно і нявыплаце сродкаў падпісчыкам, якія выконваюць яго заданні. Некаторыя заданні абсурдныя або вельмі складаныя (напрыклад, сфатаграфавацца на вяршыні Эверэста ці на Месяцы, запісаць зварот з прэзідэнтам любой краіны).

Паводле яго ўласных сцвярджэнняў, Mellstroy зарабляе штомесяц дзясяткі мільёнаў расійскіх рублёў дзякуючы грашам, якія людзі прайграюць у рэкламуемых ім анлайн-казіно.

Разам з тым Андрэй Бурым закупіў спартыўны інвентар для 500 дзіцячых дамоў у Беларусі, але яго імя выдалілі з базы дабрачынцаў.

Украінскі «24 канал» апісаў Mellstroy як «аднаго з найбольш скандальных і эпатажных блогераў у Беларусі і Расіі, кантэнт якога арыентаваны на падлеткаў і моладзь».

Расійскі «Тинькофф Журнал» назваў Mellstroy «негатыўным інтэрнэт-персанажам», дзейнасць якога часткова нармалізуецца праз бяскрыўдныя мемы.

{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-31}}

[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1998 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 15 снежня]]</text>
      <sha1>eq6w9s7h1asg3fo0zixtpxl67gr2lp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120451</id>
      <parentid>5120450</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Мелстрой]] у [[Mellstroy]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6343" sha1="eq6w9s7h1asg3fo0zixtpxl67gr2lp4" xml:space="preserve">{{Асоба}}

'''Mellstroy''' (сапраўднае імя Андрэй Аляксандравіч Бурым; {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі стрымер, вядомы сваімі эпатажнымі ўчынкамі.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 15 снежня 1998 года ў Гомелі.

Пасля дзясятага класа паступіў у каледж, каб стаць аўтамеханікам, але неўзабаве пакінуў навучанне і стварыў канал на YouTube.

У 2016 годзе ён пачаў весці трансляцыі на [[YouTube]], дзе тэлефанаваў дзяўчатам і прапаноўваў ім распрануцца на камеру, каб атрымаць папулярнасць.

У 2019 годзе ён пераехаў у [[Масква|Маскву]] і пачаў праводзіць вечарынкі ў маскоўскіх кватэрах. На стрымах людзі ўжывалі алкаголь і наркотыкі, Андрэй прапаноўваў дзяўчатам пераспаць з кімсьці з сяброў за грошы, біўся або мачыўся на людзей.

З 2020 года пачаў супрацоўнічаць з анлайн-казіно, нягледзячы на расійскія законы, рэкламаваць іх і праводзіць гульнявыя стрымы. За адзін такі стрым Бурым атрымліваў $16 тыс. Знаходзіцца ў вышуку за ўхіленне ад службы ў беларускай арміі.

19 кастрычніка 2020 года Mellstroy стаў вядомы тым, што да крыві збіў мадэль Алёну Яфрэмава падчас прамой трансляцыі маскоўскай вечарынкі на YouTube. Ён некалькі разоў ударыў яе галавой аб стол. За гэта яму было прызначана паўгода папраўчых работ і штраф.

У студзені 2023 года паляцеў у ААЭ. Улетку таго ж года пачаў плаціць стрымерам па некалькі мільёнаў рублёў за тое, што яны галілі галовы, падрывалі машыны або распраналіся дагала падчас стрыму (у тым ліку на платформе Twitch, дзе за такія паводзіны накладваецца бан).

Пасля апеляцыі кіраўніцы расійскай арганізацыі «Ліга бяспечнага інтэрнэту» Кацярыны Мізулінай стрымер быў назаўсёды забанены на YouTube, Twitch і Trovo за рэкламу казіно.

У лютым 2024 года паляцеў у Турцыю праз заведзеную на яго крымінальную справу.

20 сакавіка 2024 года разам з Моргенштернам правёў стрым на платформе Kick. Трансляцыю адначасова паглядзелі 720 тыс. чалавек, пабіўшы папярэдні рэкорд анлайн-стрымера Некоглая і стаўшы найбольш прагляданай анлайн-трансляцыяй у Расіі. Mellstroy прафінансаваў хуліганскую акцыю на стадыёне «[[Уэмблі]]» ў Лондане ў чэрвені 2024 года. За тое, што яго фанаты выбеглі на футбольнае поле падчас фіналу Лігі чэмпіёнаў УЕФА ў футболках з яго лагатыпам, ён паабяцаў па 350 тыс. еўра кожнаму.

== Mellstroy як інтэрнэт-мем ==
У сакавіку 2024 года з’явілася серыя мемаў з выявай стрымера, які танцуе пад песню Александры Стэн «Mr. Saxobeat». Гэта кароткія відэа з храмакеем, прыдатныя для накладання на іншыя відэа ў TikTok.

== Ацэнкі дзейнасці ==
Mellstroy характарызуецца яго крытыкамі як «трэш-стрымер», які здзяйсняе скандальныя дзеянні дзеля славы. Гледачы абвінавачваюць яго ў рэкламе анлайн-казіно і нявыплаце сродкаў падпісчыкам, якія выконваюць яго заданні. Некаторыя заданні абсурдныя або вельмі складаныя (напрыклад, сфатаграфавацца на вяршыні Эверэста ці на Месяцы, запісаць зварот з прэзідэнтам любой краіны).

Паводле яго ўласных сцвярджэнняў, Mellstroy зарабляе штомесяц дзясяткі мільёнаў расійскіх рублёў дзякуючы грашам, якія людзі прайграюць у рэкламуемых ім анлайн-казіно.

Разам з тым Андрэй Бурым закупіў спартыўны інвентар для 500 дзіцячых дамоў у Беларусі, але яго імя выдалілі з базы дабрачынцаў.

Украінскі «24 канал» апісаў Mellstroy як «аднаго з найбольш скандальных і эпатажных блогераў у Беларусі і Расіі, кантэнт якога арыентаваны на падлеткаў і моладзь».

Расійскі «Тинькофф Журнал» назваў Mellstroy «негатыўным інтэрнэт-персанажам», дзейнасць якога часткова нармалізуецца праз бяскрыўдныя мемы.

{{ізаляваны артыкул|date=2026-03-31}}

[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гомелі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1998 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 15 снежня]]</text>
      <sha1>eq6w9s7h1asg3fo0zixtpxl67gr2lp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мікалай Мікалаевіч Герард</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805054</id>
    <revision>
      <id>5120447</id>
      <parentid>5118877</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:37:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10955" sha1="2ijqjopbnlkvr73gptde0kul9kxyroy" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Герард}}{{Дзяржаўны дзеяч|імя=Мікалай Мікалаевіч Герард|сцяг=Coats of arms of the Grand Duchy of Finland 1882.svg|сцяг2=Flag of Russia.svg|пасада=[[Фінляндскі генерал-губернатар]]|перыядпачатак=6 снежня 1905|перыядканец=2 лютага 1908|папярэднік=князь [[Іван Міхайлавіч Абаленскі (губернатар)|Іван Міхайлавіч Абаленскі]]|пераемнік=[[Уладзімір Аляксандравіч Бекман|Уладзімір Аляксандравіч Бекман]]}}

'''Мікалай Мікалаевіч Герард''' ({{Lang-ru|Никола́й Никола́евич Ге́рард}}; [[22 жніўня]] ([[3 верасня]]) [[1838]], [[Магілёўская губерня]], [[Расійская імперыя]] — [[9 снежня]] [[1929]], санаторый Халіла, [[Фінляндыя]]) — [[Расійская імперыя|расійскі]] дзяржаўны дзеяч, член Дзяржаўнага савета (1898), сенатар (1876), [[Правадзейны тайны саветнік|сапраўдны тайны саветнік]] (1896).

== Біяграфія ==
Нарадзіўся [[22 жніўня]] ([[3 верасня]]) [[1838|1838 года]] ў вёсцы [[Дзям’янкі|Дзям'янкі]] [[Гомельскі павет|Беліцкага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Яго браты: Іван (1838—26.11.1921&lt;ref&gt;Скончался в Петрограде, похоронен на кладбище Александро-Невской лавры (ЦГА СПб. Ф. Р-6143.— Оп. 2.— Д. 1170. — Л. 244. Запись № 4908).&lt;/ref&gt;) — дырэктар праўлення таварыства па закладцы рухомай маёмасці; [[Уладзімір Мікалаевіч Герард|В.]] [[Уладзімір Мікалаевіч Герард|Н. Герард]] (1839—1903) — прысяжны павераны і старшыня савета прысяжных павераных акругі Санкт-Пецярбургскай судовай палаты.
[[Файл:Goremykin and Gerard by Repin.jpg|міні|254x254пкс|[[Ілья Яфімавіч Рэпін|І. Е. Рэпін]]. Партрэт членаў Дзяржаўнага савета М. М. Герарда і [[Іван Логінавіч Гарамыкін|І. Л. Гарамыкіна]]. 1901 год.]]
[[Файл:Nikolay Gerard.jpg|міні|236x236пкс|М. М. Герард, 1904 год.]]
Разам з братам Іванам скончыў 1-ю Санкт-Пецярбургскую гімназію (1854)&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/rsl01003611285?page=416 Пятидесятилетие С.-Петербургской Первой гимназии, 1830—1880: Ист. записка, сост. по поручению Пед. совета Д. Н. Соловьёвым. — Санкт-Петербург: тип. Второго отд-ния Собств. е. и. в. канцелярии, 1880. — С. 409—410.]&lt;/ref&gt; і [[Юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта|юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта]] (1861). 

Пры ўвядзенні ў дзеянне [[Судовая рэформа (1864)|судовых статутаў 1864 года]] быў абраны сусветным суддзёй у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] (1867—1869) і пасля А. І. Квіста быў старшынёй пецярбургскіх сусветных з'ездаў (1868—1869). 

З 1874 года — обер-пракурор 4-га дэпартамента [[Урадавы сенат|Сената]], а з 1876 года — [[Урадавы сенат|сенатар]]. У 1878 годзе ажаніўся з Зінаідай Афанасьевай (?—1934).

З 1884 па 1886 гады — галоўнакіравальны Ведамствам устаноў імператрыцы Марыі (у 1883 годзе быў таварышам главноуправляющего). 

Быў першапрысутным у Межавым (з 1894 — 3-м) дэпартаменце Сената (1886/87—1898).

З 1897 года — член [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўнага савета]], з 1902 года — старшыня яго Дэпартамента грамадзянскіх і духоўных спраў, і. д. галоўнакіруючага імператарскай канцылярыі, член Адмысловай нарады аб патрэбах сельскагаспадарчай прамысловасці (1902—1905; выказаўся за прадастаўленне сялянам права свабоднага выхаду з абшчыны).

Па рэкамендацыі [[Сяргей Юльевіч Вітэ|С. Ю. Вітэ]] быў прызначаны з 9 лістапада 1905 года фінляндскім генерал-губернатарам (першы грамадзянскі чын на гэтай пасадзе). Падвергся жорсткай крытыцы з боку расійскай манархічнай друку за сваю ліберальнасць і «патуранне сепаратыстам». Пры ім быў уведзены ў дзеянне новы статут [[Эдускунта|Сойма]] 1906 года, які ўводзіў усеагульнае і роўнае выбарчае права пры выбарах у Сойм. Лічыў, што інтарэсы [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] патрабуюць захавання аўтаномнага статусу [[Вялікае Княства Фінляндскае|Вялікага]] [[Вялікае Княства Фінляндскае|Княства Фінляндскага]] і выступаў за ўдзел яго прадстаўнікоў у працы [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўнай думы]]. Выступаў супраць прымянення сілы для разгону мірных дэманстрацый, што дазволіла наладзіць даверныя адносіны з фінляндскім Сенатам.

Быў вымушаны падаць у адстаўку 2 лютага 1908 года пасля таго, як па ініцыятыве [[Пётр Аркадзьевіч Сталыпін|П. А.Сталыпіна]] яго намеснікам быў прызначаны Ф. А. Зейн, раней звольнены па патрабаванні Герарда з пасады начальніка канцылярыі генерал-губернатара як прыхільнік палітыкі [[Мікалай Іванавіч Бобрыкаў|М. І. Бабрыкава]]. 

Пасля рэвалюцыі, у выніку перамоваў паміж СССР з Фінляндыяй, Мікалай Мікалаевіч Герард (як і які змяніў яго на пасадзе генерал-губернатара У. А. Бекман) змог выехаць у Фінляндыю і пасяліўся з жонкай у санаторыі ў Халіле (з 1948 — санаторый «Сасновы Бор» на тэрыторыі Палянскага сельскага селішча)&lt;ref name=&quot;terijoki&quot;&gt;[https://terijoki.spb.ru/photos/index.php?%2Fcategory%2F3005 Исторические фото / Города и поселки Карельского перешейка / Волость Уусикиркко / Халила (Сосновый Бор) / Н. Н. Герард] // terijoki.spb.ru&lt;/ref&gt;. Там. Там ён пражыў да самай смерці, якая рушыла 9 снежня 1929 года&lt;ref name=&quot;kansalliskirjasto&quot;&gt;[https://digi.kansalliskirjasto.fi/sanomalehti/binding/1751441?page=6&amp;term=Halila Geheimeradinnan Zénéide Gerard] // Hufvudstadsbladet, 18.12.1929.&lt;/ref&gt;.

== Узнагароды і званні ==

* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] III ступені (01.01.1874) 
* [[Ордэн Святой Ганны]] I ступені (21.08.1879) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] II ступені (08.04.1884) 
* [[Ордэн Белага Арла]] (01.01.1888) 
* [[Ордэн Святога Аляксандра Неўскага]] (01.01.1892) 
* Дыяментавыя знакі да ордэна Святога Аляксандра Неўскага (09.04.1900) 
* Найвышэйшая падзяка (24.05.1903) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] I ступені (11.08.1904) 
* Знак адрознення беспарочнай службы за XL гадоў (22.08.1905) 
* Найвышэйшая падзяка (19.02.1911) 
* Найвышэйшы рэскрыпт (09.05.1912)

== Крыніцы ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;
== Літаратура ==

* Герард Николай Николаевич : [арх. 1 сентября 2022] / Соломещ И. М. // [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]] : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt; : [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]], 2004—2017.
* Герард, Николай Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — &lt;abbr&gt;СПб.&lt;/abbr&gt;, 1890—1907.

== Спасылкі ==
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Герард Мікалай Мікалаевіч}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскай губерні]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскім раёне]]
[[Катэгорыя:Сапраўдныя тайныя саветнікі]]
[[Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Фінляндыі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Першай Санкт-Пецярбургскай класічнай гімназіі]]</text>
      <sha1>2ijqjopbnlkvr73gptde0kul9kxyroy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120448</id>
      <parentid>5120447</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:39:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10718" sha1="ttrp4j7n4tq9kzlbvun4wyrjejpbkb6" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Герард}}{{Дзяржаўны дзеяч|імя=Мікалай Мікалаевіч Герард|сцяг=Coats of arms of the Grand Duchy of Finland 1882.svg|сцяг2=Flag of Russia.svg|пасада=[[Фінляндскі генерал-губернатар]]|перыядпачатак=6 снежня 1905|перыядканец=2 лютага 1908|папярэднік=князь [[Іван Міхайлавіч Абаленскі (губернатар)|Іван Міхайлавіч Абаленскі]]|пераемнік=[[Уладзімір Аляксандравіч Бекман|Уладзімір Аляксандравіч Бекман]]}}

'''Мікалай Мікалаевіч Герард''' ({{Lang-ru|Никола́й Никола́евич Ге́рард}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Расійская імперыя|расійскі]] дзяржаўны дзеяч, член Дзяржаўнага савета (1898), сенатар (1876), [[Правадзейны тайны саветнік|сапраўдны тайны саветнік]] (1896).

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 22 жніўня [3 верасня) 1838 года ў вёсцы [[Дзям’янкі|Дзям'янкі]] [[Гомельскі павет|Беліцкага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Яго браты: Іван (1838—26.11.1921&lt;ref&gt;Скончался в Петрограде, похоронен на кладбище Александро-Невской лавры (ЦГА СПб. Ф. Р-6143.— Оп. 2.— Д. 1170. — Л. 244. Запись № 4908).&lt;/ref&gt;) — дырэктар праўлення таварыства па закладцы рухомай маёмасці; [[Уладзімір Мікалаевіч Герард|В.]] [[Уладзімір Мікалаевіч Герард|Н. Герард]] (1839—1903) — прысяжны павераны і старшыня савета прысяжных павераных акругі Санкт-Пецярбургскай судовай палаты.

Разам з братам Іванам скончыў 1-ю Санкт-Пецярбургскую гімназію (1854)&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/rsl01003611285?page=416 Пятидесятилетие С.-Петербургской Первой гимназии, 1830—1880: Ист. записка, сост. по поручению Пед. совета Д. Н. Соловьёвым. — Санкт-Петербург: тип. Второго отд-ния Собств. е. и. в. канцелярии, 1880. — С. 409—410.]&lt;/ref&gt; і [[Юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта|юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта]] (1861). 

Пры ўвядзенні ў дзеянне [[Судовая рэформа (1864)|судовых статутаў 1864 года]] быў абраны сусветным суддзёй у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] (1867—1869) і пасля А. І. Квіста быў старшынёй пецярбургскіх сусветных з'ездаў (1868—1869). 

З 1874 года — обер-пракурор 4-га дэпартамента [[Урадавы сенат|Сената]], а з 1876 года — [[Урадавы сенат|сенатар]]. У 1878 годзе ажаніўся з Зінаідай Афанасьевай (?—1934).

З 1884 па 1886 гады — галоўнакіравальны Ведамствам устаноў імператрыцы Марыі (у 1883 годзе быў таварышам главноуправляющего). 

Быў першапрысутным у Межавым (з 1894 — 3-м) дэпартаменце Сената (1886/87—1898).

[[Файл:Goremykin and Gerard by Repin.jpg|міні|злева|[[Ілья Яфімавіч Рэпін|І. Е. Рэпін]]. Партрэт членаў Дзяржаўнага савета М. М. Герарда і [[Іван Логінавіч Гарамыкін|І. Л. Гарамыкіна]]. 1901 год.]]
З 1897 года — член [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўнага савета]], з 1902 года — старшыня яго Дэпартамента грамадзянскіх і духоўных спраў, і. д. галоўнакіруючага імператарскай канцылярыі, член Адмысловай нарады аб патрэбах сельскагаспадарчай прамысловасці (1902—1905; выказаўся за прадастаўленне сялянам права свабоднага выхаду з абшчыны).

[[Файл:Nikolay Gerard.jpg|міні|М. М. Герард, 1904 год.]]
Па рэкамендацыі [[Сяргей Юльевіч Вітэ|С. Ю. Вітэ]] быў прызначаны з 9 лістапада 1905 года фінляндскім генерал-губернатарам (першы грамадзянскі чын на гэтай пасадзе). Падвергся жорсткай крытыцы з боку расійскай манархічнай друку за сваю ліберальнасць і «патуранне сепаратыстам». Пры ім быў уведзены ў дзеянне новы статут [[Эдускунта|Сойма]] 1906 года, які ўводзіў усеагульнае і роўнае выбарчае права пры выбарах у Сойм. Лічыў, што інтарэсы [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] патрабуюць захавання аўтаномнага статусу [[Вялікае Княства Фінляндскае|Вялікага]] [[Вялікае Княства Фінляндскае|Княства Фінляндскага]] і выступаў за ўдзел яго прадстаўнікоў у працы [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўнай думы]]. Выступаў супраць прымянення сілы для разгону мірных дэманстрацый, што дазволіла наладзіць даверныя адносіны з фінляндскім Сенатам.

Быў вымушаны падаць у адстаўку 2 лютага 1908 года пасля таго, як па ініцыятыве [[Пётр Аркадзьевіч Сталыпін|П. А.Сталыпіна]] яго намеснікам быў прызначаны Ф. А. Зейн, раней звольнены па патрабаванні Герарда з пасады начальніка канцылярыі генерал-губернатара як прыхільнік палітыкі [[Мікалай Іванавіч Бобрыкаў|М. І. Бабрыкава]]. 

Пасля рэвалюцыі, у выніку перамоваў паміж СССР з Фінляндыяй, Мікалай Мікалаевіч Герард (як і які змяніў яго на пасадзе генерал-губернатара У. А. Бекман) змог выехаць у Фінляндыю і пасяліўся з жонкай у санаторыі ў Халіле (з 1948 — санаторый «Сасновы Бор» на тэрыторыі Палянскага сельскага селішча)&lt;ref name=&quot;terijoki&quot;&gt;[https://terijoki.spb.ru/photos/index.php?%2Fcategory%2F3005 Исторические фото / Города и поселки Карельского перешейка / Волость Уусикиркко / Халила (Сосновый Бор) / Н. Н. Герард] // terijoki.spb.ru&lt;/ref&gt;. Там. Там ён пражыў да самай смерці, якая рушыла 9 снежня 1929 года&lt;ref name=&quot;kansalliskirjasto&quot;&gt;[https://digi.kansalliskirjasto.fi/sanomalehti/binding/1751441?page=6&amp;term=Halila Geheimeradinnan Zénéide Gerard] // Hufvudstadsbladet, 18.12.1929.&lt;/ref&gt;.

== Узнагароды і званні ==

* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] III ступені (01.01.1874) 
* [[Ордэн Святой Ганны]] I ступені (21.08.1879) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] II ступені (08.04.1884) 
* [[Ордэн Белага Арла]] (01.01.1888) 
* [[Ордэн Святога Аляксандра Неўскага]] (01.01.1892) 
* Дыяментавыя знакі да ордэна Святога Аляксандра Неўскага (09.04.1900) 
* Найвышэйшая падзяка (24.05.1903) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] I ступені (11.08.1904) 
* Знак адрознення беспарочнай службы за XL гадоў (22.08.1905) 
* Найвышэйшая падзяка (19.02.1911) 
* Найвышэйшы рэскрыпт (09.05.1912)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==

* Герард Николай Николаевич : [арх. 1 сентября 2022] / Соломещ И. М. // [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]] : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt; : [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]], 2004—2017.
* Герард, Николай Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — &lt;abbr&gt;СПб.&lt;/abbr&gt;, 1890—1907.

== Спасылкі ==
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Герард Мікалай Мікалаевіч}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскай губерні]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскім раёне]]
[[Катэгорыя:Сапраўдныя тайныя саветнікі]]
[[Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Фінляндыі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Першай Санкт-Пецярбургскай класічнай гімназіі]]</text>
      <sha1>ttrp4j7n4tq9kzlbvun4wyrjejpbkb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120449</id>
      <parentid>5120448</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10661" sha1="h4nww61t3xpnir4vxcx2u0b85snrs2d" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Герард}}{{Дзяржаўны дзеяч|імя=Мікалай Мікалаевіч Герард|сцяг=Coats of arms of the Grand Duchy of Finland 1882.svg|сцяг2=Flag of Russia.svg|пасада=[[Фінляндскі генерал-губернатар]]|перыядпачатак=6 снежня 1905|перыядканец=2 лютага 1908|папярэднік=князь [[Іван Міхайлавіч Абаленскі (губернатар)|Іван Міхайлавіч Абаленскі]]|пераемнік=[[Уладзімір Аляксандравіч Бекман|Уладзімір Аляксандравіч Бекман]]}}

'''Мікалай Мікалаевіч Герард''' ({{Lang-ru|Никола́й Никола́евич Ге́рард}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Расійская імперыя|расійскі]] дзяржаўны дзеяч, член Дзяржаўнага савета (1898), сенатар (1876), [[Правадзейны тайны саветнік|сапраўдны тайны саветнік]] (1896).

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 22 жніўня [3 верасня) 1838 года ў вёсцы [[Дзям’янкі|Дзям'янкі]] [[Гомельскі павет|Беліцкага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]]. Яго браты: Іван (1838—26.11.1921&lt;ref&gt;Скончался в Петрограде, похоронен на кладбище Александро-Невской лавры (ЦГА СПб. Ф. Р-6143.— Оп. 2.— Д. 1170. — Л. 244. Запись № 4908).&lt;/ref&gt;) — дырэктар праўлення таварыства па закладцы рухомай маёмасці; [[Уладзімір Мікалаевіч Герард|У. М. Герард]] (1839—1903) — прысяжны павераны і старшыня савета прысяжных павераных акругі Санкт-Пецярбургскай судовай палаты.

Разам з братам Іванам скончыў 1-ю Санкт-Пецярбургскую гімназію (1854)&lt;ref&gt;[https://viewer.rusneb.ru/ru/rsl01003611285?page=416 Пятидесятилетие С.-Петербургской Первой гимназии, 1830—1880: Ист. записка, сост. по поручению Пед. совета Д. Н. Соловьёвым. — Санкт-Петербург: тип. Второго отд-ния Собств. е. и. в. канцелярии, 1880. — С. 409—410.]&lt;/ref&gt; і [[Юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага дзяржаўнага ўніверсітэта|юрыдычны факультэт Санкт-Пецярбургскага ўніверсітэта]] (1861). 

Пры ўвядзенні ў дзеянне [[Судовая рэформа (1864)|судовых статутаў 1864 года]] быў абраны сусветным суддзёй у [[Санкт-Пецярбург|Пецярбургу]] (1867—1869) і пасля А. І. Квіста быў старшынёй пецярбургскіх сусветных з'ездаў (1868—1869). 

З 1874 года — обер-пракурор 4-га дэпартамента [[Урадавы сенат|Сената]], а з 1876 года — [[Урадавы сенат|сенатар]]. У 1878 годзе ажаніўся з Зінаідай Афанасьевай (?—1934).

З 1884 па 1886 гады — галоўнакіравальны Ведамствам устаноў імператрыцы Марыі (у 1883 годзе быў таварышам главноуправляющего). 

Быў першапрысутным у Межавым (з 1894 — 3-м) дэпартаменце Сената (1886/87—1898).

[[Файл:Goremykin and Gerard by Repin.jpg|міні|злева|[[Ілья Яфімавіч Рэпін|І. Е. Рэпін]]. Партрэт членаў Дзяржаўнага савета М. М. Герарда і [[Іван Логінавіч Гарамыкін|І. Л. Гарамыкіна]]. 1901 год.]]
З 1897 года — член [[Дзяржаўны Савет (Расійская імперыя)|Дзяржаўнага савета]], з 1902 года — старшыня яго Дэпартамента грамадзянскіх і духоўных спраў, і. д. галоўнакіруючага імператарскай канцылярыі, член Адмысловай нарады аб патрэбах сельскагаспадарчай прамысловасці (1902—1905; выказаўся за прадастаўленне сялянам права свабоднага выхаду з абшчыны).

[[Файл:Nikolay Gerard.jpg|міні|М. М. Герард, 1904 год.]]
Па рэкамендацыі [[Сяргей Юльевіч Вітэ|С. Ю. Вітэ]] быў прызначаны з 9 лістапада 1905 года фінляндскім генерал-губернатарам (першы грамадзянскі чын на гэтай пасадзе). Падвергся жорсткай крытыцы з боку расійскай манархічнай друку за сваю ліберальнасць і «патуранне сепаратыстам». Пры ім быў уведзены ў дзеянне новы статут [[Эдускунта|Сойма]] 1906 года, які ўводзіў усеагульнае і роўнае выбарчае права пры выбарах у Сойм. Лічыў, што інтарэсы [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] патрабуюць захавання аўтаномнага статусу [[Вялікае Княства Фінляндскае|Вялікага]] [[Вялікае Княства Фінляндскае|Княства Фінляндскага]] і выступаў за ўдзел яго прадстаўнікоў у працы [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўнай думы]]. Выступаў супраць прымянення сілы для разгону мірных дэманстрацый, што дазволіла наладзіць даверныя адносіны з фінляндскім Сенатам.

Быў вымушаны падаць у адстаўку 2 лютага 1908 года пасля таго, як па ініцыятыве [[Пётр Аркадзьевіч Сталыпін|П. А.Сталыпіна]] яго намеснікам быў прызначаны Ф. А. Зейн, раней звольнены па патрабаванні Герарда з пасады начальніка канцылярыі генерал-губернатара як прыхільнік палітыкі [[Мікалай Іванавіч Бобрыкаў|М. І. Бабрыкава]]. 

Пасля рэвалюцыі, у выніку перамоваў паміж СССР з Фінляндыяй, Мікалай Мікалаевіч Герард (як і які змяніў яго на пасадзе генерал-губернатара У. А. Бекман) змог выехаць у Фінляндыю і пасяліўся з жонкай у санаторыі ў Халіле (з 1948 — санаторый «Сасновы Бор» на тэрыторыі Палянскага сельскага селішча)&lt;ref name=&quot;terijoki&quot;&gt;[https://terijoki.spb.ru/photos/index.php?%2Fcategory%2F3005 Исторические фото / Города и поселки Карельского перешейка / Волость Уусикиркко / Халила (Сосновый Бор) / Н. Н. Герард] // terijoki.spb.ru&lt;/ref&gt;. Там. Там ён пражыў да самай смерці, якая рушыла 9 снежня 1929 года&lt;ref name=&quot;kansalliskirjasto&quot;&gt;[https://digi.kansalliskirjasto.fi/sanomalehti/binding/1751441?page=6&amp;term=Halila Geheimeradinnan Zénéide Gerard] // Hufvudstadsbladet, 18.12.1929.&lt;/ref&gt;.

== Узнагароды і званні ==

* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] III ступені (01.01.1874) 
* [[Ордэн Святой Ганны]] I ступені (21.08.1879) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] II ступені (08.04.1884) 
* [[Ордэн Белага Арла]] (01.01.1888) 
* [[Ордэн Святога Аляксандра Неўскага]] (01.01.1892) 
* Дыяментавыя знакі да ордэна Святога Аляксандра Неўскага (09.04.1900) 
* Найвышэйшая падзяка (24.05.1903) 
* [[Ордэн Святога Уладзіміра]] I ступені (11.08.1904) 
* Знак адрознення беспарочнай службы за XL гадоў (22.08.1905) 
* Найвышэйшая падзяка (19.02.1911) 
* Найвышэйшы рэскрыпт (09.05.1912)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Літаратура ==

* Герард Николай Николаевич : [арх. 1 сентября 2022] / Соломещ И. М. // [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]] : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — &lt;abbr&gt;М.&lt;/abbr&gt; : [[Вялікая расійская энцыклапедыя|Большая российская энциклопедия]], 2004—2017.
* Герард, Николай Николаевич // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — &lt;abbr&gt;СПб.&lt;/abbr&gt;, 1890—1907.

== Спасылкі ==
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Герард Мікалай Мікалаевіч}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскай губерні]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Выбаргскім раёне]]
[[Катэгорыя:Сапраўдныя тайныя саветнікі]]
[[Катэгорыя:Суддзі Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Сенатары Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Члены Дзяржаўнага савета Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Рускія эмігранты першай хвалі ў Фінляндыі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Першай Санкт-Пецярбургскай класічнай гімназіі]]</text>
      <sha1>h4nww61t3xpnir4vxcx2u0b85snrs2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзімір Мікалаевіч Герард</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805066</id>
    <revision>
      <id>5120446</id>
      <parentid>5118874</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7602" sha1="fpqvqy7uuyk0hxczhjyqu7wavuss2l5" xml:space="preserve">{{Цёзкі2|Герард}}{{Асоба
| імя = Уладзімір Мікалаевіч Герард
| выява = 
| род дзейнасці = [[юрыспрудэнцыя]]
| бацька = Мікалай Іванавіч Герард
| маці = Алена Пятроўна (народжаная Пірамідонава)
}}

'''Уладзімір Мікалаевіч Герард''' ({{Lang-ru|Влади́мир Никола́евич Ге́рард}}; [[26 верасня]] [[1839]], [[Дзям’янкі|Дзям'янкі]], [[Гомельскі павет|Беліцкі павет]], [[Магілёўская губерня]], [[Расійская імперыя]] — [[7 снежня]] [[1903]], [[Санкт-Пецярбург]], [[Расійская імперыя]]) — прысяжны павераны і старшыня савета прысяжных павераных акругі Санкт-Пецярбургскай судовай палаты, заснавальнік і шматгадовы кіраўнік таварыства абароны дзяцей ад жорсткага абыходжання, [[надворны саветнік]].

== Біяграфія ==
[[Файл:Герард Владимир Николаевич.jpg|міні|298x298пкс|[[Ілья Яфімавіч Рэпін|І. Е. Рэпін]]. Партрэт адваката У. Герарда (1893).]]
Уладзімір Герард нарадзіўся [[26 верасня]] [[1839|1839 года]] ў вёсцы [[Дзям’янкі|Дзям'янкі]] [[Гомельскі павет|Беліцкага павета]] [[Магілёўская губерня|Магілёўскай губерні]] ў шляхецкай сям'і [[Паручнік|паручніка]] [[Егерскі лейб-гвардыі полк|лейб-гвардыі егерскага палка]] ў адстаўцы, чыноўніка канцылярыі [[Свяцейшы правячы сінод|Свяцейшага Сінода]] '''Мікалая Іванавіча''' (1808-1839) і '''Алены Пятроўны''' (†1878; ''у дзявоцтве'' Пірамідонава) '''Герард'''. Яго бабулі: 1) прынцэса Кастрыёта-Скандэрбек і 2) баранэса Марыя Марклаўская. Брат [[Мікалай Мікалаевіч Герард]] — сенатар і генерал-губернатар Фінляндыі&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://secrethistory.su/908-gerard-vladimir-nikolaevich-18391903.html|title=Герард Владимир Николаевич (1839—1903)}}&lt;/ref&gt;. 

12 мая 1859 года скончыў Імператарскае Вучылішча правазнаўства ў [[Санкт-Пецярбург|Санкт-Пецярбургу]].

Пасля заканчэння вучылішча і да 1866 года служыў чыноўнікам дэпартамента Міністэрства юстыцыі ў [[Царства Польскае|Царстве Польскім]], быў членам юрыдычнай камісіі, якая рыхтавала ўвядзенне судовых статутаў 1864 года для Польшчы. 

З ліпеня 1866 года выконваў абавязкі обер-сакратара Кіраўнічага Сената, а з 2 кастрычніка 1866 года стаў членам Пецярбургскага акруговага суда. 

16 сакавіка 1868 года ўступіў у саслоўе прысяжных павераных пры акруговай Пецярбургскай судовай палаце.

У 1902—1903 гг. — старшыня Пецярбургскага (самага аўтарытэтнага) Савета прысяжных павераных. 

Уладзімір Мікалаевіч Герард памёр 7 снежня 1903 года ў горадзе [[Санкт-Пецярбург|Санкт-Пецярбургу]].

== Адвакацкая дзейнасць ==
Герард вёў справы пераважна крымінальныя. Вядомасць прыйшла да яго дзякуючы ўдзелу ў палітычных працэсах. З 1870 па 1890 гады ён выступіў абаронцам у 12 палітычных справах, уключаючы самыя буйныя і значныя для свайго часу: справа [[Сяргей Генадзевіч Нячаеў|нечаевцев]], працэс 50-ці (абараняў [[Мікалай Фёдаравіч Цвіленеў|М. Ф. Цвіленева]], [[Варвара Мікалаеўна Бацюшкава|В. М. Бацюшкову]], А. Е. Трубяцкага, Л. А. Іванова), працэс 193-х (абараняў 16 удзельнікаў працэсу), па справе 1 сакавіка 1881 года (абараняў [[Мікалай Іванавіч Кібальчыч|М. І. Кібальчіча]]), працэс 20-ці (абараняў [[Фердынанд Восіпавіч Люсціг|Ф. В. Люсціга]])&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Герард працаваў з такімі карыфеямі як [[Фёдар Нічыпаравіч Плявака|Плявака]], [[Уладзімір Данілавіч Спасовіч|Спасовіч]], [[Мікалай Платонавіч Карабчэўскі|Карабчэўскі]] і многімі іншымі прысяжнымі паверанымі першага прызыву і карыстаўся вялікім аўтарытэтам сярод калег і грамадскасці. Ва ўрадавых колах лічыўся нядобранадзейным. Знаходзіўся пад негалосным наглядам 3-га аддзялення Ўласнай Е. і. ў. канцылярыі. Удзельнічаў у антыўрадавай дэманстрацыі 5 красавіка 1878 на паніхідзе ў памяць аб народніку Г. П. Сідарацкім.

== Грамадская дзейнасць ==
Займаўся дабрачыннай дзейнасцю. Шмат гадоў быў старшынёй таварыства абароны дзяцей ад жорсткага абыходжання. 

Быў цесна звязаны з мастацкай інтэлігенцыяй, сябраваў са сваімі таварышамі па вучылішчы правазнаўства — кампазітарам [[Пётр Ільіч Чайкоўскі|П. І. Чайкоўскім]] і паэтам [[Аляксей Мікалаевіч Апухцін|А.]] [[Аляксей Мікалаевіч Апухцін|М. Апухціным]].

== Крыніцы ==
&lt;references responsive=&quot;&quot; /&gt;

== Літаратура ==

* ''Гиздатов, Газинур.'' «Нотариус фактов» — Владимир ГЕРАРД // Юридическая газета. — 1997. — № 42 (15 октября).

== Спасылкі ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=ux6abGUCle0 Фильм Герард защитник по природе].

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Герард Уладзімір Мікалаевіч}}
[[Катэгорыя:Адвакаты Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Расійскай імперыі]]
[[Катэгорыя:Надворныя саветнікі]]</text>
      <sha1>fpqvqy7uuyk0hxczhjyqu7wavuss2l5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Удзельнік:Feeleman</title>
    <ns>2</ns>
    <id>805093</id>
    <revision>
      <id>5120414</id>
      <parentid>5119198</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:13:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>афармленне</comment>
      <origin>5120414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203" sha1="cot7yczg42y36sb5zdvbo62t91vxxa1" xml:space="preserve">{{Userboxtop}}
{{Userbox wikidays|1|02|2026}}
{{Userbox/Удзельнік з Мінска}}
{{Userboxbottom}}{{#babel:be|ru-3|en-2|uk-1}}
== Погляды ==
{|
|{{Userbox1/Супраць be-x-old}}
|}</text>
      <sha1>cot7yczg42y36sb5zdvbo62t91vxxa1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хэдэр Грэм</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805105</id>
    <revision>
      <id>5120492</id>
      <parentid>5120075</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:38:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11416" sha1="t7pcareumde8p2p7m5ybnutuasxka7s" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Грэм}}
{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Heather Graham}}
|Апісанне выявы=Хэдэр Грэм у 2011 годзе.
|Імя=Хэдэр Грэм|Імя пры нараджэнні=Хэдэр Джоан Грэм
|Гады актыўнасці=1984 — наш час
|Шырыня=200px}}

'''Хэдэр Джоан Грэм''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Heather Joan Graham''; нар. [[29 студзеня|29]] [[Студзень|студзеня]] [[1970]], [[Мілуокі]], [[Вісконсін]]) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканская]] [[Акцёр|актрыса]]. Сярод яе ўзнагарод — дзве намінацыі на [[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША|прэмію Гільдыі кінаакцёраў]], [[Выбар крытыкаў (кінапрэмія)|прэмію «Выбар крытыкаў»]] і [[Незалежны дух|прэмію «Незалежны дух»]]&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!-- Not stated --&gt; |date=2019-01-29 |title=Birthdays |work=[[The Modesto Bee]] |page=2A |agency=[[The Associated Press]] |quote=Actress Heather Graham is 49.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Heather Graham |url=https://www.tvguide.com/celebrities/heather-graham/3000385448/ |access-date=15 жніўня, 2023 |website=[[TV Guide]] |archive-date=15 жніўня, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815202345/https://www.tvguide.com/celebrities/heather-graham/3000385448/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Пасля з’яўлення ў тэлевізійных рэкламных роліках яе першая галоўная роля ў поўнаметражным фільме была ў падлеткавай камедыі «[[:en:License_to_Drive|License to Drive]]» (1988), пасля чаго яна знялася ў фільме «[[:en:Drugstore_Cowboy|Drugstore Cowboy]]» (1989), які быў высока ацэнены крытыкамі.&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Heather Graham|url=https://movies.yahoo.com/person/heather-graham/biography.html|website=Yahoo!|access-date=2 снежня, 2012|archive-date=15 сакавіка, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025923/https://movies.yahoo.com/person/heather-graham/biography.html|url-status=dead|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Drugstore Cowboy |website=[[Rotten Tomatoes]]|url=https://www.rottentomatoes.com/m/drugstore_cowboy|access-date=8 жніўня, 2021|archive-date=8 жніўня, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808135342/https://www.rottentomatoes.com/m/drugstore_cowboy|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Затым яна выконвала ролі другога плана ў тэлесерыяле «[[Твін Пікс]]» (1991), а таксама ў фільмах «[[:en:Six_Degrees_of_Separation_(film)|Six Degrees of Separation]]» (1993) і «[[:en:Swingers_(1996_film)|Swingers]]» (1996).

Яна атрымала прызнанне крытыкаў за ролю «Rollergirl» у фільме «[[:en:Boogie_Nights|Boogie Nights]]» (1997).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Heather's Commitment |website=Daily News of Los Angeles|url=http://infoweb.newsbank.com/iw-search/we/InfoWeb?p_action=doc&amp;p_topdoc=1&amp;p_docnum=1&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;p_product=NewsBank&amp;p_text_direct-0=document_id=(%200EAEE705995C065F%20)&amp;p_docid=0EAEE705995C065F&amp;p_theme=aggdocs&amp;p_queryname=0EAEE705995C065F&amp;f_openurl=yes&amp;p_nbid=S50B5AENMTM1NDQ2NzM0NS4yNzMzODM6MToxMDoxMjguMTIuMC4w&amp;&amp;p_multi=LANB|access-date=2 снежня, 2012|archive-date=|archive-url=|url-status=live|lang=en|author=Strauss, Bob}}&lt;/ref&gt; Гэта прывяло да атрымання значных роляў у камедыйных фільмах «[[:en:Bowfinger|Bowfinger]]» і «[[:en:Austin_Powers:_The_Spy_Who_Shagged_Me|Austin Powers: The Spy Who Shagged Me]]» (абодва — 1999).

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
|1984
|''[[:en:Mrs._Soffel|Mrs. Soffel]]''
|-
|1987
|''[[:en:Student_Exchange|Student Exchange]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1988
|''[[:en:License_to_Drive|License to Drive]]''
|-
|''[[Твін Пікс]]''
|-
|1989
|''[[:en:Drugstore_Cowboy|Drugstore Cowboy]]''
|-
|1990
|''[[:en:I_Love_You_to_Death|I Love You to Death]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1991
|''[[:en:Guilty_as_Charged_(film)|Guilty as Charged]]''
|-
|''[[:en:Shout_(film)|Shout]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1992
|''[[:en:Twin_Peaks:_Fire_Walk_with_Me|Twin Peaks: Fire Walk with Me]]''
|-
|''[[:en:Diggstown|Diggstown]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1993
|''[[:en:The_Ballad_of_Little_Jo|The Ballad of Little Jo]]''
|-
|''[[:en:Even_Cowgirls_Get_the_Blues_(film)|Even Cowgirls Get the Blues]]''
|-
|''[[:en:Six_Degrees_of_Separation_(film)|Six Degrees of Separation]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1994
|''[[:en:Mrs._Parker_and_the_Vicious_Circle|Mrs. Parker and the Vicious Circle]]''
|-
|''[[:en:Don't_Do_It_(film)|Don't Do It]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1995
|''Desert Winds''
|-
|''Terrified''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1996
|''[[:en:Swingers_(1996_film)|Swingers]]''
|-
|''[[:en:Entertaining_Angels:_The_Dorothy_Day_Story|Entertaining Angels: The Dorothy Day Story]]''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1997
|''[[:en:Nowhere_(1997_film)|Nowhere]]''
|-
|''[[:en:Two_Girls_and_a_Guy|Two Girls and a Guy]]''
|-
|''[[:en:Boogie_Nights|Boogie Nights]]''
|-
|''[[:en:Kiss_&amp;_Tell_(1996_film)|Kiss &amp;amp;amp; Tell]]''
|-
|''[[:en:Scream_2|Scream 2]]''
|-
|1998
|''[[:en:Lost_in_Space_(film)|Lost in Space]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1999
|''[[:en:Austin_Powers:_The_Spy_Who_Shagged_Me|Austin Powers: The Spy Who Shagged Me]]''
|-
|''[[:en:Bowfinger|Bowfinger]]''
|-
|2000
|''[[:en:Committed_(2000_film)|Committed]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2001
|''[[:en:Say_It_Isn't_So_(film)|Say It Isn't So]]''
|-
|''[[:en:Sidewalks_of_New_York_(2001_film)|Sidewalks of New York]]''
|-
|''[[:en:From_Hell_(film)|From Hell]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2002
|''[[:en:Killing_Me_Softly_(film)|Killing Me Softly]]''
|-
|''[[:en:The_Guru_(2002_film)|The Guru]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2003
|''[[:en:Anger_Management_(film)|Anger Management]]''
|-
|''[[:en:Hope_Springs_(2003_film)|Hope Springs]]''
|-
|2004
|''[[:en:Blessed_(2004_film)|Blessed]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2005
|''[[:en:Mary_(2005_film)|Mary]]''
|-
|''[[:en:Cake_(2005_film)|Cake]]''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2006
|''[[:en:The_Oh_in_Ohio|The Oh in Ohio]]''
|-
|''[[:en:Bobby_(2006_film)|Bobby]]''
|-
|''[[:en:Gray_Matters_(2006_film)|Gray Matters]]''
|-
|''[[:en:Broken_(2006_film)|Broken]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
|''[[:en:Adrift_in_Manhattan|Adrift in Manhattan]]''
|-
|''Have Dreams, Will Travel''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2008
|''[[:en:Alien_Love_Triangle|Alien Love Triangle]]''
|-
|''[[:en:Miss_Conception|Miss Conception]]''
|-
|''[[:en:Baby_on_Board_(film)|Baby on Board]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2009
|''[[:en:ExTerminators_(film)|ExTerminators]]''
|-
|''[[:en:The_Hangover|The Hangover]]''
|-
|''[[:en:Boogie_Woogie_(film)|Boogie Woogie]]''
|-
|2010
|''[[:en:Father_of_Invention|Father of Invention]]''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2011
|''[[:en:The_Flying_Machine_(film)|The Flying Machine]]''
|-
|''Son of Morning''
|-
|''[[:en:5_Days_of_War|5 Days of War]]''
|-
|''[[:en:Judy_Moody_and_the_Not_Bummer_Summer|Judy Moody and the Not Bummer Summer]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|''[[:en:About_Cherry|About Cherry]]''
|-
|''[[:en:At_Any_Price|At Any Price]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
|''[[:en:The_Hangover_Part_III|The Hangover Part III]]''
|-
|''[[:en:Compulsion_(2013_film)|Compulsion]]''
|-
|''[[:en:Horns_(film)|Horns]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''[[:en:Goodbye_to_All_That_(film)|Goodbye to All That]]''
|-
|''[[:en:Behaving_Badly_(film)|Behaving Badly]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|''[[:en:Norm_of_the_North|Norm of the North]]''
|-
|''[[:en:My_Dead_Boyfriend|My Dead Boyfriend]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|''[[:en:Wetlands_(2017_film)|Wetlands]]''
|-
|''[[:en:Last_Rampage|Last Rampage]]''
|-
|2018
|''[[:en:Half_Magic_(film)|Half Magic]]''
|-
|2019
|''[[:en:The_Rest_of_Us_(film)|The Rest of Us]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2020
|''[[:en:Desperados_(film)|Desperados]]''
|-
|''[[:en:Love,_Guaranteed|Love, Guaranteed]]''
|-
|''[[:en:Wander_(film)|Wander]]''
|-
|2021
|''[[:en:The_Last_Son|The Last Son]]''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2023
|''[[:en:On_a_Wing_and_a_Prayer_(film)|On a Wing and a Prayer]]''
|-
|''[[:en:Suitable_Flesh|Suitable Flesh]]''
|-
|''[[:en:Oracle_(film)|Oracle]]''
|-
|''[[:en:The_Other_Zoey|The Other Zoey]]''
|-
|''[[:en:Best._Christmas._Ever!|Best. Christmas. Ever!]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[:en:Chosen_Family_(film)|Chosen Family]]''
|-
|''[[:en:Place_of_Bones|Place of Bones]]''
|-
|2025
|''[[:en:Gunslingers_(2025_film)|Gunslingers]]''
|-
|2026
|''[[:en:They_Will_Kill_You|They Will Kill You]]''
|-
|TBA
|''[[:en:The_Young_People|The Young People]]''
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1987
|''[[:en:Growing_Pains|Growing Pains]]''
|-
|''[[:en:Student_Exchange|Student Exchange]]''
|-
|1991
|''[[Твін Пікс]]''
|-
|1992
|''[[:en:O_Pioneers!_(film)|O Pioneers!]]''
|-
|1995
|''[[:en:Fallen_Angels_(American_TV_series)|Fallen Angels]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1996
|''[[:en:The_Outer_Limits_(1995_TV_series)|The Outer Limits]]''
|-
|''Bullet Hearts''
|-
|1998
|''[[:en:Fantasy_Island_(1998_TV_series)|Fantasy Island]]''
|-
|1999
|''[[:en:Saturday_Night_Live|Saturday Night Live]]''
|-
|2002
|''[[:en:Sex_and_the_City|Sex and the City]]''
|-
|2004
|''[[:en:Arrested_Development|Arrested Development]]''
|-
|2004–2005
|''[[Клініка (тэлесерыял)]]''
|-
|2006
|''[[:en:Emily's_Reasons_Why_Not|Emily's Reasons Why Not]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|''Little in Common''
|-
|''[[:en:Portlandia|Portlandia]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2014
|''[[:en:Flowers_in_the_Attic_(2014_film)|Flowers in the Attic]]''
|-
|''[[:en:Petals_on_the_Wind_(film)|Petals on the Wind]]''
|-
|''[[:en:Californication_(TV_series)|Californication]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
|''[[:en:If_There_Be_Thorns_(film)|If There Be Thorns]]''
|-
|''Studio City''
|-
|2016–2017
|''[[:en:Flaked|Flaked]]''
|-
|2016–2018
|''[[:en:Angie_Tribeca|Angie Tribeca]]''
|-
|2017
|''[[:en:Law_&amp;_Order_True_Crime|Law &amp;amp;amp; Order True Crime]]''
|-
|2018
|''[[:en:Bliss_(2018_TV_series)|Bliss]]''
|-
|2018–2019
|''[[:en:Get_Shorty_(TV_series)|Get Shorty]]''
|-
|2019
|''The Hypnotist's Love Story''
|-
|2020
|''[[:en:The_Stand_(2020_miniseries)|The Stand]]''
|-
|2023
|''[[:en:Extrapolations_(TV_series)|Extrapolations]]''
|-
|TBA
|''[[:en:Carrie_(miniseries)|Carrie]]''
|}

=== Відэагульні ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2004
| ''[[:en:EverQuest_II|EverQuest II]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Call_of_Duty:_Black_Ops_III|Call of Duty: Black Ops III]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 1999
| «[[:en:American_Woman|American Woman]]»
|}

== Зноскі ==
&lt;references responsive=&quot;0&quot;&gt;&lt;/references&gt;
== Спасылкі ==

* {{Imdb імя|0001287|name=Хэдэр Грэм}}
* {{Rotten Tomatoes person|heather_graham|Хэдэр Грэм|name=Хэдэр Грэм}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе]]</text>
      <sha1>t7pcareumde8p2p7m5ybnutuasxka7s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120633</id>
      <parentid>5120492</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:47:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11394" sha1="lncavpqso11qlpbjq4vjury043ofpom" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Грэм}}
{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Heather Graham}}
|Апісанне выявы=Хэдэр Грэм у 2011 годзе.
|Імя=Хэдэр Грэм|Імя пры нараджэнні=Хэдэр Джоан Грэм
|Гады актыўнасці=1984 — наш час
|Шырыня=200px}}

'''Хэдэр Джоан Грэм''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Heather Joan Graham''; нар. [[29 студзеня|29]] [[Студзень|студзеня]] [[1970]], [[Мілуокі]], [[Вісконсін]]) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканская]] [[Акцёр|актрыса]]. Сярод яе ўзнагарод — дзве намінацыі на [[Прэмія Гільдыі кінаакцёраў ЗША|прэмію Гільдыі кінаакцёраў]], [[Выбар крытыкаў (кінапрэмія)|прэмію «Выбар крытыкаў»]] і [[Незалежны дух|прэмію «Незалежны дух»]]&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!-- Not stated --&gt; |date=2019-01-29 |title=Birthdays |work=[[The Modesto Bee]] |page=2A |agency=[[The Associated Press]] |quote=Actress Heather Graham is 49.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Heather Graham |url=https://www.tvguide.com/celebrities/heather-graham/3000385448/ |access-date=15 жніўня, 2023 |website=[[TV Guide]] |archive-date=15 жніўня, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230815202345/https://www.tvguide.com/celebrities/heather-graham/3000385448/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

Пасля з’яўлення ў тэлевізійных рэкламных роліках яе першая галоўная роля ў поўнаметражным фільме была ў падлеткавай камедыі «[[:en:License_to_Drive|License to Drive]]» (1988), пасля чаго яна знялася ў фільме «[[:en:Drugstore_Cowboy|Drugstore Cowboy]]» (1989), які быў высока ацэнены крытыкамі.&lt;ref&gt;{{cite web|title=About Heather Graham|url=https://movies.yahoo.com/person/heather-graham/biography.html|website=Yahoo!|access-date=2 снежня, 2012|archive-date=15 сакавіка, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160315025923/https://movies.yahoo.com/person/heather-graham/biography.html|url-status=dead|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Drugstore Cowboy |website=[[Rotten Tomatoes]]|url=https://www.rottentomatoes.com/m/drugstore_cowboy|access-date=8 жніўня, 2021|archive-date=8 жніўня, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210808135342/https://www.rottentomatoes.com/m/drugstore_cowboy|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

Затым яна выконвала ролі другога плана ў тэлесерыяле «[[Твін Пікс]]» (1991), а таксама ў фільмах «[[:en:Six_Degrees_of_Separation_(film)|Six Degrees of Separation]]» (1993) і «[[:en:Swingers_(1996_film)|Swingers]]» (1996).

Яна атрымала прызнанне крытыкаў за ролю «Rollergirl» у фільме «[[:en:Boogie_Nights|Boogie Nights]]» (1997).&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title=Heather's Commitment |website=Daily News of Los Angeles|url=http://infoweb.newsbank.com/iw-search/we/InfoWeb?p_action=doc&amp;p_topdoc=1&amp;p_docnum=1&amp;p_sort=YMD_date:D&amp;p_product=NewsBank&amp;p_text_direct-0=document_id=(%200EAEE705995C065F%20)&amp;p_docid=0EAEE705995C065F&amp;p_theme=aggdocs&amp;p_queryname=0EAEE705995C065F&amp;f_openurl=yes&amp;p_nbid=S50B5AENMTM1NDQ2NzM0NS4yNzMzODM6MToxMDoxMjguMTIuMC4w&amp;&amp;p_multi=LANB|access-date=2 снежня, 2012|archive-date=|archive-url=|url-status=live|lang=en|author=Strauss, Bob}}&lt;/ref&gt; Гэта прывяло да атрымання значных роляў у камедыйных фільмах «[[:en:Bowfinger|Bowfinger]]» і «[[:en:Austin_Powers:_The_Spy_Who_Shagged_Me|Austin Powers: The Spy Who Shagged Me]]» (абодва — 1999).

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
|1984
|''[[:en:Mrs._Soffel|Mrs. Soffel]]''
|-
|1987
|''[[:en:Student_Exchange|Student Exchange]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1988
|''[[:en:License_to_Drive|License to Drive]]''
|-
|''[[Твін Пікс]]''
|-
|1989
|''[[:en:Drugstore_Cowboy|Drugstore Cowboy]]''
|-
|1990
|''[[:en:I_Love_You_to_Death|I Love You to Death]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1991
|''[[:en:Guilty_as_Charged_(film)|Guilty as Charged]]''
|-
|''[[:en:Shout_(film)|Shout]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1992
|''[[:en:Twin_Peaks:_Fire_Walk_with_Me|Twin Peaks: Fire Walk with Me]]''
|-
|''[[:en:Diggstown|Diggstown]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1993
|''[[:en:The_Ballad_of_Little_Jo|The Ballad of Little Jo]]''
|-
|''[[:en:Even_Cowgirls_Get_the_Blues_(film)|Even Cowgirls Get the Blues]]''
|-
|''[[:en:Six_Degrees_of_Separation_(film)|Six Degrees of Separation]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1994
|''[[:en:Mrs._Parker_and_the_Vicious_Circle|Mrs. Parker and the Vicious Circle]]''
|-
|''[[:en:Don't_Do_It_(film)|Don't Do It]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1995
|''Desert Winds''
|-
|''Terrified''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1996
|''[[:en:Swingers_(1996_film)|Swingers]]''
|-
|''[[:en:Entertaining_Angels:_The_Dorothy_Day_Story|Entertaining Angels: The Dorothy Day Story]]''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |1997
|''[[:en:Nowhere_(1997_film)|Nowhere]]''
|-
|''[[:en:Two_Girls_and_a_Guy|Two Girls and a Guy]]''
|-
|''[[:en:Boogie_Nights|Boogie Nights]]''
|-
|''[[:en:Kiss_&amp;_Tell_(1996_film)|Kiss &amp;amp;amp; Tell]]''
|-
|''[[:en:Scream_2|Scream 2]]''
|-
|1998
|''[[:en:Lost_in_Space_(film)|Lost in Space]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1999
|''[[:en:Austin_Powers:_The_Spy_Who_Shagged_Me|Austin Powers: The Spy Who Shagged Me]]''
|-
|''[[:en:Bowfinger|Bowfinger]]''
|-
|2000
|''[[:en:Committed_(2000_film)|Committed]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2001
|''[[:en:Say_It_Isn't_So_(film)|Say It Isn't So]]''
|-
|''[[:en:Sidewalks_of_New_York_(2001_film)|Sidewalks of New York]]''
|-
|''[[:en:From_Hell_(film)|From Hell]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2002
|''[[:en:Killing_Me_Softly_(film)|Killing Me Softly]]''
|-
|''[[:en:The_Guru_(2002_film)|The Guru]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2003
|''[[:en:Anger_Management_(film)|Anger Management]]''
|-
|''[[:en:Hope_Springs_(2003_film)|Hope Springs]]''
|-
|2004
|''[[:en:Blessed_(2004_film)|Blessed]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2005
|''[[:en:Mary_(2005_film)|Mary]]''
|-
|''[[:en:Cake_(2005_film)|Cake]]''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2006
|''[[:en:The_Oh_in_Ohio|The Oh in Ohio]]''
|-
|''[[:en:Bobby_(2006_film)|Bobby]]''
|-
|''[[:en:Gray_Matters_(2006_film)|Gray Matters]]''
|-
|''[[:en:Broken_(2006_film)|Broken]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2007
|''[[:en:Adrift_in_Manhattan|Adrift in Manhattan]]''
|-
|''Have Dreams, Will Travel''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2008
|''[[:en:Alien_Love_Triangle|Alien Love Triangle]]''
|-
|''[[:en:Miss_Conception|Miss Conception]]''
|-
|''[[:en:Baby_on_Board_(film)|Baby on Board]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2009
|''[[:en:ExTerminators_(film)|ExTerminators]]''
|-
|''[[:en:The_Hangover|The Hangover]]''
|-
|''[[:en:Boogie_Woogie_(film)|Boogie Woogie]]''
|-
|2010
|''[[:en:Father_of_Invention|Father of Invention]]''
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2011
|''[[:en:The_Flying_Machine_(film)|The Flying Machine]]''
|-
|''Son of Morning''
|-
|''[[:en:5_Days_of_War|5 Days of War]]''
|-
|''[[:en:Judy_Moody_and_the_Not_Bummer_Summer|Judy Moody and the Not Bummer Summer]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2012
|''[[:en:About_Cherry|About Cherry]]''
|-
|''[[:en:At_Any_Price|At Any Price]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2013
|''[[:en:The_Hangover_Part_III|The Hangover Part III]]''
|-
|''[[:en:Compulsion_(2013_film)|Compulsion]]''
|-
|''[[:en:Horns_(film)|Horns]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2014
|''[[:en:Goodbye_to_All_That_(film)|Goodbye to All That]]''
|-
|''[[:en:Behaving_Badly_(film)|Behaving Badly]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2016
|''[[:en:Norm_of_the_North|Norm of the North]]''
|-
|''[[:en:My_Dead_Boyfriend|My Dead Boyfriend]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2017
|''[[:en:Wetlands_(2017_film)|Wetlands]]''
|-
|''[[:en:Last_Rampage|Last Rampage]]''
|-
|2018
|''[[:en:Half_Magic_(film)|Half Magic]]''
|-
|2019
|''[[:en:The_Rest_of_Us_(film)|The Rest of Us]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2020
|''[[:en:Desperados_(film)|Desperados]]''
|-
|''[[:en:Love,_Guaranteed|Love, Guaranteed]]''
|-
|''[[:en:Wander_(film)|Wander]]''
|-
|2021
|''[[:en:The_Last_Son|The Last Son]]''
|-
| rowspan=&quot;5&quot; |2023
|''[[:en:On_a_Wing_and_a_Prayer_(film)|On a Wing and a Prayer]]''
|-
|''[[:en:Suitable_Flesh|Suitable Flesh]]''
|-
|''[[:en:Oracle_(film)|Oracle]]''
|-
|''[[:en:The_Other_Zoey|The Other Zoey]]''
|-
|''[[:en:Best._Christmas._Ever!|Best. Christmas. Ever!]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[:en:Chosen_Family_(film)|Chosen Family]]''
|-
|''[[:en:Place_of_Bones|Place of Bones]]''
|-
|2025
|''[[:en:Gunslingers_(2025_film)|Gunslingers]]''
|-
|2026
|''[[:en:They_Will_Kill_You|They Will Kill You]]''
|-
|TBA
|''[[:en:The_Young_People|The Young People]]''
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1987
|''[[:en:Growing_Pains|Growing Pains]]''
|-
|''[[:en:Student_Exchange|Student Exchange]]''
|-
|1991
|''[[Твін Пікс]]''
|-
|1992
|''[[:en:O_Pioneers!_(film)|O Pioneers!]]''
|-
|1995
|''[[:en:Fallen_Angels_(American_TV_series)|Fallen Angels]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1996
|''[[:en:The_Outer_Limits_(1995_TV_series)|The Outer Limits]]''
|-
|''Bullet Hearts''
|-
|1998
|''[[:en:Fantasy_Island_(1998_TV_series)|Fantasy Island]]''
|-
|1999
|''[[:en:Saturday_Night_Live|Saturday Night Live]]''
|-
|2002
|''[[:en:Sex_and_the_City|Sex and the City]]''
|-
|2004
|''[[:en:Arrested_Development|Arrested Development]]''
|-
|2004–2005
|''[[Клініка (тэлесерыял)]]''
|-
|2006
|''[[:en:Emily's_Reasons_Why_Not|Emily's Reasons Why Not]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2011
|''Little in Common''
|-
|''[[:en:Portlandia|Portlandia]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2014
|''[[:en:Flowers_in_the_Attic_(2014_film)|Flowers in the Attic]]''
|-
|''[[:en:Petals_on_the_Wind_(film)|Petals on the Wind]]''
|-
|''[[:en:Californication_(TV_series)|Californication]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2015
|''[[:en:If_There_Be_Thorns_(film)|If There Be Thorns]]''
|-
|''Studio City''
|-
|2016–2017
|''[[:en:Flaked|Flaked]]''
|-
|2016–2018
|''[[:en:Angie_Tribeca|Angie Tribeca]]''
|-
|2017
|''[[:en:Law_&amp;_Order_True_Crime|Law &amp;amp;amp; Order True Crime]]''
|-
|2018
|''[[:en:Bliss_(2018_TV_series)|Bliss]]''
|-
|2018–2019
|''[[:en:Get_Shorty_(TV_series)|Get Shorty]]''
|-
|2019
|''The Hypnotist's Love Story''
|-
|2020
|''[[:en:The_Stand_(2020_miniseries)|The Stand]]''
|-
|2023
|''[[:en:Extrapolations_(TV_series)|Extrapolations]]''
|-
|TBA
|''[[:en:Carrie_(miniseries)|Carrie]]''
|}

=== Відэагульні ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2004
| ''[[:en:EverQuest_II|EverQuest II]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Call_of_Duty:_Black_Ops_III|Call of Duty: Black Ops III]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 1999
| «[[:en:American_Woman|American Woman]]»
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}
== Спасылкі ==

* {{Imdb імя|0001287|name=Хэдэр Грэм}}
* {{Rotten Tomatoes person|heather_graham|Хэдэр Грэм|name=Хэдэр Грэм}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1970 годзе]]</text>
      <sha1>lncavpqso11qlpbjq4vjury043ofpom</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вакол ліхтарнага слупа (гурт)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805112</id>
    <revision>
      <id>5120444</id>
      <parentid>5120048</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>да выдалення|значнасць?</comment>
      <origin>5120444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7229" sha1="cgqhgxvace5yz3g4h3krf8fr2fmhrmj" xml:space="preserve">{{да выдалення|значнасць?}}
Вакол ліхтарнага слупа (руск. Вокруг фонарного столба) - музычны гурт, створаны у 2017 годзе&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. На момант прыпынення дзейнасці у 2021 годзе&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://m.vk.com/wall-146528153_4338|title=На данный момент времени группа 'Вокруг фонарного столба' приостанавливает свою деятельность на неопределённый срок.|author=Вокруг фонарного столба|website=VK|date=24 чэрвеня 2021}}&lt;/ref&gt; выпусціў 4 альбома і 36 песні&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://genius.com/artists/Vokrug-fonarnovo-stolba|title=Вокруг фонарного столба (Vokrug fonarnovo stolba)|website=Genius|access-date=2026-03-31}}&lt;/ref&gt;.

{{Музычны калектыў
| Мова = Руская
| Назва = Вакол ліхтарнага слупа
| Фон = https://images.genius.com/0e399e17f13c44274b07826f06a35a03.1000x1000x1.jpg
| Лога = 0e399e17f13c44274b07826f06a35a03.1000x1000x1.jpg
| Подпіс = {{lang-ru|Вокруг фонарного столба}}
| Удзельнікі = {{lang-ru|Игорь Шевелёв,
Николай Окружной,
Тимофей Сычёв,
Глеб Козлов}}
| Апісанне_фота = Фота гурта
| Гады = 2017 - 2021
| Краіна = Расія
| Горад = Масква
| Звязаныя праекты = [https://vk.com/club201723473 срэбнае неба] ({{lang-ru|серебряное небо}}),
[https://vk.com/club205257900 коля акруговы] ({{lang-ru|коля окружной}}),
[https://vk.com/club128696567 нумар скрыты] ({{lang-ru|номер скрыт}})
}}

== Альбомы ==

=== З горадам сам-насам ({{lang-ru|С городом наедине}}, {{Год|2017}}) ===

=== Хутка гэта ўсё прайдзе ({{lang-ru|Скоро это всё пройдёт}}, {{Год|2018}}) ===

=== Відэагульні ({{lang-ru|Видеоигры}}, {{Год|2019}}) ===

=== Кіно ({{lang-ru|Кино}}, {{Год|2020}}) ===

== Песні ==
Шэраг песень узяты з [https://open.spotify.com/artist/7qMN3WfMvs8okImrJSzjBf/discography/all сайта] Spotify.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Песня
!Песня на рускай мове
!Год выхада
!Альбом
!Альбом па руску
|- style=&quot;background-color:	#F0F0FF;&quot;
|З горадам сам-насам
|С городом наедине
| rowspan=&quot;4&quot; |2017
| rowspan=&quot;4&quot; |З горадам сам-насам
| rowspan=&quot;4&quot; |С городом наедине
|- style=&quot;background-color:	#F0F0FF;&quot;
|Хаваючыся ад дажджу
|Скрываясь от дождя
|- style=&quot;background-color:	#F0F0FF;&quot;
|Вокамгненне за вокамгненнем
|Мгновенье за мгновеньем
|- style=&quot;background-color:	#F0F0FF;&quot;
|Апошняя
|Последняя
|-
|Цішыня ліпеньскіх дзён
|Тишина июльских дней
| rowspan=&quot;8&quot; |2018
|
|
|-
|Вішнёвая вуліца
|Вишнёвая улица
|
|
|- style=&quot;background-color:	#FDF5E6;&quot;
|Куды мяне прывядзе гэта лета?
|Куда меня приведёт это лето?
| rowspan=&quot;5&quot; |Хутка гэта ўсё прайдзе
| rowspan=&quot;5&quot; |Скоро это всё пройдёт
|- style=&quot;background-color:	#FDF5E6;&quot;
|Вішнёвая вул.
|Вишневая ул.
|- style=&quot;background-color:	#FDF5E6;&quot;
|Балюча і прыемна
|Больно и приятно
|- style=&quot;background-color:	#FDF5E6;&quot;
|Хутка гэта ўсё прайдзе
|Скоро это всё пройдёт
|- style=&quot;background-color:	#FDF5E6;&quot;
|Часам
|Иногда
|-
|In Bloom (Cover)
| style=&quot;text-align:center&quot; | —
|
|
|-
|Зоркі
|Звёзды
| rowspan=&quot;16&quot; |2019
|
|
|-
|Нават болей чым звычайна
|Даже Больше Чем Обычно (Acoustic,Live)
|
|
|-
|Выдумаў цябе, частка тры. Заключная.
|Выдумал тебя, часть три. Заключительная
|
|
|-
|Месячнае святло
|Лунный свет
|
|
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Танцаваць
|Танцевать
| rowspan=&quot;12&quot; |Відэагульні
| rowspan=&quot;12&quot; |Видеоигры
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Маланкі і зоркі
|Молнии и звёзды
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Лепш / прасцей
|Лучше / Проще
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Не цікава
|Не интересно
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Відэагульні
|Видеоигры
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Месячнае святло
|Лунный свет
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Хвалі
|Волны
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Шторы
|Шторы
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|00.00
|00.00
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Размовы з самім сабой
|Разговоры с самим собой
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Клішэ
|Клише
|- style=&quot;background-color:	#FFFFF0;&quot;
|Мяняць?
|Менять?
|-
|Самы лепшы сябр
|Самый лучший друг
| rowspan=&quot;8&quot; |2020
|
|
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Кіно
|Кино
| rowspan=&quot;7&quot; |Кіно
| rowspan=&quot;7&quot; |Кино
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Жадаешь
|Хочешь
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Блізка / Побач
|Близко / Рядом
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Самы лепшы сябр
|Самый лучший друг
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Парк пацех
|Парк развлечений
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Знаёмства
|Знакомства
|- style=&quot;background-color:	#F0FFF0;&quot;
|Канец святла
|Конец света
|}

== Старонкі на музычных сэрвісах і сацыяльных сетках ==

* [https://open.spotify.com/artist/7qMN3WfMvs8okImrJSzjBf Spotify]
* [https://soundcloud.com/ppbvfs/tracks Soundcloud]
* [https://genius.com/artists/Vokrug-fonarnovo-stolba Genius]
* [https://music.yandex.com/artist/5578874 Яндекс Музыка]
* [https://music.apple.com/by/artist/%D0%B2%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3-%D1%84%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0/1336523925 Apple Music]
* [https://www.last.fm/ru/music/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D1%80%D1%83%D0%B3+%D0%A4%D0%BE%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE+%D0%A1%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%B1%D0%B0 last.fm]
* [https://sefon.pro/artist/78491-vokrug-fonarnogo-stolba/ Sefon]
* [https://zvuk.com/artist/159157962 Гук (]{{lang-ru|Звук}})
* [https://www.youtube.com/channel/UCk_4exZfEpKi2xADRiHJIuQ/videos YouTube]
* [https://vk.com/ppbvfs VK]
* [https://www.instagram.com/vfs_band/ Інстаграм]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-01}}</text>
      <sha1>cgqhgxvace5yz3g4h3krf8fr2fmhrmj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Сцяпан Георгіевіч Лявонцьеў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805150</id>
    <revision>
      <id>5120523</id>
      <parentid>5119341</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:11:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>5120523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="0gr7tjrmb5znm3wexwmsnu00v6okc3v" xml:space="preserve">{{ваенны дзеяч}}
'''Сцяпан Георгіевіч Лявонцьеў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — афіцэр [[Руская імператарская армія|Рускай імператарскай арміі]], удзельнік [[Руска-японская вайна|расійска-японскай]] і [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай]] войн.

==Біяграфія==
Сын адстаўнога афіцэра з роду [[Лявонцьевы|Лявонцьевых]].

Скончыў [[Аляксандраўскі кадэцкі корпус]] і [[Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча]] (1897), быў выведзены ў 4-ы марцірны артылерыйскі полк.

Навучаўся на інтэнданцкім курсе [[Мікалаеўская акадэмія Генеральнага штаба|Мікалаеўскай Акадэміі Генеральнага штабы]]. Удзельнічаў у руска-японскай вайне ў складзе 9-га марцірнага артылерыйскага дывізіёна. У 1909 годзе быў выраблены ў капітаны.

У пачатку Першай сусветнай вайны камандаваў 8-й горнай батарэяй 1-га Сібірскага верхняга артдывізіёна. Узнагароджаны ордэнам Святога Георгія 4-й ступені за баі 11—13 лютага 1915 года і праяўлены ім пры гэтым гераізм у якасці камандзіра.

Далей прызначаны камандзірам [[Атрады асаблівай важнасці|партызанскага атрада]] Арэнбургскай казачай дывізіі. У ноч з 14 на 15 лістапада 1915 года, сумесна з іншымі атрадамі, узначаліў рэйд на нямецкія сілы ля фальварку [[Невель (Пінскі раён)|Невель]]. У баі быў смяротна паранены куляй.

Пасмяротна ўзнагароджаны ордэнам Святога Георгія 3-й ступені.

==Узнагароды ==
* [[Ордэн Святой Ганны|Ордэн Св. Ганны]] 4-й ст. (1905)
* Ордэн Св. Ганны 3-й ст. з мячамі і бантам (1905)
* [[Ордэр Святога Станіслава (Расійская імперыя)|Ордэн Св. Станіслава]] 3-я ст. з мячамі і бантам (1905)
* Ордэн Св. Станіслава 2-я ст. (1911, мячы да ордэна 9.09.1915, УП 15.11.1916)
* Ордэн Св. Ганны 2-й ст. з мячамі (11.04.1915, УП 25.04.1916)
* [[Ордэн Святога Георгія|Ордэн Св. Георгія]] 4-й ст. (УП 6.07.1915)
* Ордэн Св. Георгія 3-й ст. (УП 9.07.1916)

== Крыніцы==
* Военный орден Святого Великомученика и Победоносца Георгия. Именные списки 1769—1920. Биобиблиографический справочник. / Отв. составитель В. М. Шабанов. — Федеральное архивное агентство. Российский государственный военно-исторический архив (РГВИА). — {{М.}}: Русскій міръ, 2004.
* [https://history-ryazan.ru/node/11675 Георгиевские кавалеры периода ПМВ: Именные списки.]
* [https://zapadrus.su/zaprus/istbl/157-2010-10-15-12-42-35.html Партизан Великой войны: капитан Леонтьев.]
* РГВИА. Ф. 409. Оп. 1. п/с 8-924 (1915); РГИА. Ф. 496. Оп. 3. Д. 1123 (1917).

{{DEFAULTSORT:Лявонцьеў Сцяпан Георгіевіч}}
[[Катэгорыя:Удзельнікі расійска-японскай вайны]]
[[Катэгорыя:Загінулі ў Першую сусветную вайну]]
[[Катэгорыя:Афіцэры Генеральнага штаба ў Першай сусветнай вайне (Расійская імперыя)]]</text>
      <sha1>0gr7tjrmb5znm3wexwmsnu00v6okc3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Святлана Леанідаўна Рабава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805175</id>
    <revision>
      <id>5120522</id>
      <parentid>5119509</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:10:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1720" sha1="lbj4l5mmq8pzpax9hnsng2rgbg9sf03" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Рабава}}
{{Кінематаграфіст}}
'''Святлана Леанідаўна Рабава''' ({{ВД-Прэамбула}}) — расійская актрыса тэатра і кіно, з 1984 года — артыстка [[Маскоўскі тэатр сатыры|Маскоўскага тэатра сатыры]]. Народная артыстка Расіі (2006).

== Біяграфія ==
Пасля заканчэння [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Мінскага тэатральнага інстытута]] паехала ў [[Масква|Маскву]]. У 1984 годзе скончыла [[Тэатральны інстытут імя Барыса Шчукіна|Тэатральнае вучылішча імя Шчукіна]] (майстэрня А. Бурава). Сыграла ў кіно больш за трыццаць роляў. З 1984 года служыць у маскоўскім Тэатры сатыры.

Была ў фактычным шлюбе з Андрэем Барылам (нар. 1973), расійскім акцёрам тэатра і кіно, артыстам Маскоўскага акадэмічнага тэатра Сатыры. Нарадзіла дзвюх дачок, якія атрымалі яе прозвішча: Аляксандру (1995) і Кацярыну (1998). Пазней выйшла замуж.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Рабава Святлана Леанідаўна}}
[[Катэгорыя:Актрысы Расіі]]
[[Катэгорыя:Народныя артысты Расіі]]</text>
      <sha1>lbj4l5mmq8pzpax9hnsng2rgbg9sf03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Сучасныя сірэны</title>
    <ns>10</ns>
    <id>805179</id>
    <revision>
      <id>5120400</id>
      <parentid>5119532</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:37:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>жывёлы або вымерлыя, або сучасныя</comment>
      <origin>5120400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="gfuunv894imvkavhzts6xb72cvj8d4c" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Існуючыя сірэны
| state      = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| title      = Сучасныя віды [[Сірэны (біялогія)|Сірэн]] па сямействах
| bodyclass  = hlist

| above      = 
* Царства [[Animalia|Жывёлы]]
* Тып [[Chordata|Хордавыя]]
* Клас [[Mammalia|Млекакормячыя]]
* Інфраклас [[Eutheria|Плацэнтарныя]]
* Надатрад [[Afrotheria|Afrotheria]]

| group1 = [[Дзюгоневыя]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:#696969&quot;&gt;{{Nobold|(Дзюгоні)}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;
| list1  = {{Navbox|subgroup
| groupwidth = 8.5em| groupstyle =  height:4em;

| group1     = ''[[Dugonginae]]''
| list1      =
* [[Дзюгонь|Дзюгонь (''D. dugong'')]]
}}

| group2 = [[Ламанцінавыя]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:#696969&quot;&gt;{{Nobold|(Ламанціны)}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;
| list2  = {{Navbox|subgroup
| groupwidth = 8.5em| groupstyle =  height:4em;
| group1     = ''[[Ламанціны]]''
| list1      =
* [[Амазонскі ламанцін|Амазонскі ламанцін (''T. inunguis'')]]
* [[Амерыканскі ламанцін|Амерыканскі ламанцін (''T. manatus'')]]
* [[Афрыканскі ламанцін|Афрыканскі ламанцін(''T. senegalensis'')]]
}}

| below      = '''[[:Катэгорыя:Сірэны|Катэгорыя]]'''
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfuunv894imvkavhzts6xb72cvj8d4c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120571</id>
      <parentid>5120400</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Observr1</username>
        <id>165706</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Observr1 перанёс старонку [[Шаблон:Існуючыя сірэны]] у [[Шаблон:Сучасныя сірэны]]: Назва з памылкай правапісу</comment>
      <origin>5120400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1480" sha1="gfuunv894imvkavhzts6xb72cvj8d4c" xml:space="preserve">{{Navbox
| name       = Існуючыя сірэны
| state      = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
| title      = Сучасныя віды [[Сірэны (біялогія)|Сірэн]] па сямействах
| bodyclass  = hlist

| above      = 
* Царства [[Animalia|Жывёлы]]
* Тып [[Chordata|Хордавыя]]
* Клас [[Mammalia|Млекакормячыя]]
* Інфраклас [[Eutheria|Плацэнтарныя]]
* Надатрад [[Afrotheria|Afrotheria]]

| group1 = [[Дзюгоневыя]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:#696969&quot;&gt;{{Nobold|(Дзюгоні)}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;
| list1  = {{Navbox|subgroup
| groupwidth = 8.5em| groupstyle =  height:4em;

| group1     = ''[[Dugonginae]]''
| list1      =
* [[Дзюгонь|Дзюгонь (''D. dugong'')]]
}}

| group2 = [[Ламанцінавыя]]&lt;br /&gt;&lt;small&gt;&lt;span style=&quot;color:#696969&quot;&gt;{{Nobold|(Ламанціны)}}&lt;/span&gt;&lt;/small&gt;
| list2  = {{Navbox|subgroup
| groupwidth = 8.5em| groupstyle =  height:4em;
| group1     = ''[[Ламанціны]]''
| list1      =
* [[Амазонскі ламанцін|Амазонскі ламанцін (''T. inunguis'')]]
* [[Амерыканскі ламанцін|Амерыканскі ламанцін (''T. manatus'')]]
* [[Афрыканскі ламанцін|Афрыканскі ламанцін(''T. senegalensis'')]]
}}

| below      = '''[[:Катэгорыя:Сірэны|Катэгорыя]]'''
}}&lt;noinclude&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>gfuunv894imvkavhzts6xb72cvj8d4c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Яўстах Сапега</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805182</id>
    <revision>
      <id>5120407</id>
      <parentid>5119544</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:57:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16719" sha1="bi129bbvit6mtnz35feaiww39au8aay" xml:space="preserve">{{Палітык}}
'''Яўстафій Каэтан Сапега, Эўстах Каетан''' ({{lang-pl|Eustachy Kajetan Sapieha}} {{ВД-Прэамбула}}) — польскі кансерватыўны палітык, міністр замежных спраў [[Другая Польская Рэспубліка|Другой Польскай Рэспублікі]], дэпутат Сейма Другой Польскай Рэспублікі, [[Прынц|князь]] роду Сапегаў.

== Біяграфія ==
Яўстах быў сынам князя Яна Паўла Аляксандра Сапегі і графіні Севярыны Урускай. Быў унукам [[Эўстах Каэтан Сапега (дзед)|Эўстаха]], удзельніка паўстання 1930 г., сынам Яна Паўла які на эміграцыі стаў брытанскім афіцэрам і калі вярнуўся, асеў пад Львовам ў Більцы Шляхецкай і ажаніўся на дачцы аўтара знакамітага гербоўніка шляхты Рэчы Паспалітай [[Севярын Урускі|Севярына Урускіага]]

З 1900 па 1904 год Яўстах Каэтан вывучаў [[Лесаводства|лясную гаспадарку]] ў [[Цюрых|Цюрыху.]]Там жа атрымаў дыплом інжынера. У 1909 годзе, ажаніўшыся з Тэрэзай Ізабелай Любамірскай, ён пасяліўся ў Спушы на [[Гродна|Гродзеншчыне]].

У 1916 годзе ён стаў прэзідэнтам Галоўнай рады Апекі ў [[Варшава|Варшаве]] . Затым ён стаў блізкім паплечнікам [[Юзаф Пілсудскі|Юзэфа Пілсудскага]]. Ён быў супрацоўнікам Камітэта нацыянальных ахвяр Часовай дзяржаўнай рады. Паколькі Сапегі належалі да кола вышэйшай еўрапейскай арыстакратыі, у лістападзе 1917 года па даручэнні Рэгенцкай рады ён адправіўся ў [[Швейцарыя|Швейцарыю]], дзе беспаспяхова спрабаваў дасягнуць пагаднення з Польскім нацыянальным камітэтам. У лістападзе 1918 года ён узначаліў Камітэт абароны ўсходніх крэсаў. Ён быў адным з ініцыятараў няўдалага [[Спроба дзяржаўнага перавароту ў Польшчы (1919)|дзяржаўнага перавароту]] ў ноч з 4 на 5 студзеня 1919 года, накіраванага на звяржэнне ўрада [[Енджэй Марачэўскі|Енджэя Марачэўскага]]. Быў арыштаваны і змешчаны пад хатні арышт. Пасля вызвалення ён за свой кошт сфармаваў кавалерыйскі атрад, у якім служыў шэраговым уланам. Паўгады ўдзельнічаў у [[Польска-савецкая вайна|польска-бальшавіцкай вайне]].

16 чэрвеня 1919 года ён быў прызначаны пасланнікам Польшчы ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]. 4 чэрвеня 1920 года ён падпісаў [[Трыянонскі дагавор]] ад імя Польшчы разам з Эразмам Пільцам. 23 чэрвеня 1920 г. новы прэм’ер-міністр [[Уладзіслаў Грабскі]] прызначыў яго міністрам замежных спраў Рэспублікі Польшча. 19 ліпеня 1920 года на памятным пасяджэнні Дзяржаўнай рады абароны ён выступіў за захаванне Пілсудскага на пасадзе Галоўнага Правадыра, сказаўшы: ''«Давайце збярэмся вакол кіраўніка дзяржавы».''

Дзякуючы [[Юзаф Пілсудскі|Ю. Пілсудскаму]] застаўся на сваёй пасадзе ў наступным кааліцыйным урадзе [[Вінцэнты Вітас|Вінцэнта Вітаса]]. 19 лютага 1921 года ён узначаліў падпісанне саюза паміж Польскай Рэспублікай і [[Францыя]]й, а 3 сакавіка — з [[Румынія]]й . 6 мая 1921 года ён прадстаўляў Польшчу на перамовах з [[Літва|Літвой]] у [[Брусель|Бруселі.]] Там ён прадставіў літоўцам праект Пілсудскага, які прадугледжваў стварэнне кантональнай Літвы па ўзоры Швейцарыі ў цесным саюзе з Польшчай. Паводе якога балтамоўная Літва павінна была стаць Заходнім кантонам, [[Сярэдняя Літва|Сярэдняя]] са сталічнай Вільняй і беларуская Усходнім кантонам. Фактычна прапаноўвалася адрадзіць ВКЛ у межах федэральнай Рэчы Паспалітай, але ў эпоху стварэння новых мадэрных нацый, рухавікамі якіх выступілі сацыялістычныя «народнікі» якія змагаліся са старой зямельнай арыстакратыяй. Літоўцы праігнаравалі прапанову.

З-за правалу яго палітыкі ў дачыненні да [[Сілезія|Верхняй Сілезіі]] і масіраванага наступу [[Польская нацыянал-дэмакратыя|з боку нацыянал-дэмакратаў]] ён падаў у адстаўку 20 мая 1921 года.

У 1928—1929 гадах быў членам Сейма ад спісу Беспартыйнага Блока Супрацы з Урадам. У 1930 годзе напісаў трактат ''«Канстытуцыя рацыі стану».'' Быў адным з найбольш актыўных прыхільнікаў збліжэння Ю.Пілсудскага са старымі арыстакратычнымі сем’ямі [[Крэсы ўсходнія|крэсаў]] («[[Віленскія кансерватары|Зубры Крэсаў]]»; [[Нясвіжскі палацава-паркавы комплекс|замак у Нясвіжы]]), якія захавалі зямельныя латыфундыі у ІІ Рэчы Паспалітай.

[[Файл:E Sapieha.jpg|міні|Яўстах Сапега]]
Яўстах Сапега быў прадвеснікам ідэі аб’яднанай Еўропы і прыхільнікам нямецка-польска-французскага ўзаемаразумення супраць Расіі. Ён выказаў гэта, сярод іншага, у сваёй праграмнай прамове «''Міжнароднае становішча Польскай дзяржавы»,'' апублікаванай у дзвюх частках у штодзённай газеце «[[Słowo (газета, Вільня)|Слова]]» 1-2 верасня 1933 г. У ёй ён заявіў, што нават найвялікшыя дзяржавы свету не могуць праводзіць цалкам незалежную знешнюю палітыку і павінны ісці на пэўныя кампрамісы і хаўрусы, не кажучы ўжо пра Польшчу як дзяржаву іншага ўзроўню, а да таго эканамічна несамадастатковую. У той жа час, з-за паніжэння статусу Еўропы (ён адрозніваў кантынентальную Еўропу ад [[Брытанская імперыя|Брытанскай імперыі]]) у выніку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] і [[Вялікая дэпрэсія|эканамічнага крызісу]] 1930-х, Заходняй Еўропе трэба было б набыць базу на ўсходзе. Там яна магла б аднавіць сваё багацце і зноў павысіць узровень жыцця свайго насельніцтва. Ён сцвярджаў, што ''інтарэсы Еўропы з’яўляюцца інтарэсамі Польшчы''. Ён сцвярджаў, што, хоць Польшча значна адстае ад Заходняй Еўропы па ўзроўні прамысловасці і жыцця, а таксама змагаецца з эміграцыяй, гэта часовае адставанне ў эканамічным развіцці, і мэтай павінна быць павышэнне ўзроўню жыцця ў Польшчы да ўзроўню Еўропы. Акрамя эканамічных меркаванняў, прыводзіўся каштоўнасны аргумент — Польшча (ІІ Рэч Паспалітая) таксама належыць да Захаду з пункту гледжання цывілізацыі, а з гэтага выводзіцца перакананне, што ''польская палітыка павінна быць палітыкай еўрапейскай салідарнасці''&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Witold Red Tatarzyński, Słowo. 1933, nr 238, „Biblioteka Jagiellońska, 3392 V czas.”, 1 września 1933 [доступ 2026-03-23].}}&lt;/ref&gt;.

У рэаліях першай паловы 1930-х гадоў ён прызнаваў, што салідарнай еўрапейскай палітыкі яшчэ не існуе, але, на яго думку, яна павінна існаваць у будучыні, бо альтэрнатывай з’яўлялася васалізацыя Еўропы Савецкай Расіяй. Ён паставіў перад Польшчай задачу быць Фарпостам Еўропы, якая пашыраецца на ўсход. Ён лічыў, што пашырэнне адбудзецца не ў ваеннай форме, а хутчэй у эканамічнай і ідэалагічнай, кульмінацыяй якой будзе паглынанне еўрапейскай і азіяцкай Расіі ў эканамічную арбіту Еўропы. Польшча, як і Заходняя Еўропа, патрабуе рынкаў збыту, абароненых ад канкурэнцыі. У той жа час Польшча павінна злучацца з Захадам і пазбягаць усяго, што іх аддаляе. Ён прыйшоў да высновы, што ''мэтай польскай палітыкі павінна быць стварэнне франка-германска-польскага ўзаемаразумення, якое стане воссю мірных адносін у Еўропе і вакол якога пазней змогуць згрупавацца іншыя еўрапейскія дзяржавы.''

Ён быў крытыкам [[Пакт Чатырох|Пакта чатырох]] (Італія, Германія, Францыя, Брытанія) 1933 г. з-за таго што ў ім Заходняя Еўропа аддзяляла ад сябе Польшчу. Адначасова ён крытычна ставіўся да пагадненняў з Савецкай Расіяй: [[Пакт аб ненападзе паміж Польшчай і СССР (1932)|польска-савецкага пакта аб ненападзе 1932 года]] і Лонданскай канвенцыі аб вызначэнні агрэсіі 1933 года. Адначасова ён лічыў, што Германія можа ў будучыні замяніць сваю папярэднюю антыпольскую палітыку больш спрыяльнай палітыкай экспансіі на поўдзень ([[аншлюс Аўстрыі]]), што павысіла б значэнне Польшчы, бо Чэхаславакія, акружаная Германіяй і з праблемнай нямецкай меньшасццю, будзе шукаць саюзніка ў Польшчы.

22 верасня 1939 года, пасля [[Паход Чырвонай Арміі ў Заходнюю Беларусь і Заходнюю Украіну|ўварвання савецкіх войскаў у Польшчу,]] ён быў арыштаваны саветамі ў сваім маёнтку каля [[Гродна]]. Чакісты завезлі яго у Маскву і трымалі ў зняволенні на Лубянцы. Маскоўскі суд прыгаварыў яго да смяротнага пакарання за дзейнасць супраць [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]]. Смяротны прысуд быў заменены на 10 гадоў пазбаўлення волі ў працоўным лагеры. Як і ў выпадку некалькіх іншых прадстаўнікоў магнацкіх родаў на кіраўніцтва СССР аказалі нефармальны ціск, сваяцкія ім прадстаўнікі італьянскіх, нямецкіх і іншых еўрапейскіх арыстакратычных сем’яў, якія кіравалі у сваіх краінах. Вызвалены ў выніку [[Пагадненне Сікорскага — Майскага|пагаднення Сікорскага-Майскага]] ў 1941 годзе, ён быў эвакуяваны з [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у [[Тэгеран]], а затым пераехаў у [[Найробі]] ў брытанскай калоніі Кенія. Падчас Другой сусветнай вайны ён быў прадстаўніком Польскага Чырвонага Крыжа ва Усходняй Афрыцы. Памёр у Найробі 20 лютага 1963 года. Пахаваны на могілках Лангата.

[[Файл:Grób_Eustachego_Sapiehy_w_Nairobi.jpg|міні|Магіла Яўстафія Сапегі ў Найробі]]
Перапахаванне Э. Сапегі адбылося 9 жніўня 2023 года. Яго парэшткі былі эксгумаваны, перавезены ў Польшчу, а затым пахаваны ў капліцы Святога Юды Тадэвуша пры касцёле ў [[Боцькі|Боцьках]].

[[Файл:Tablica_Eustachego_Kajetana_Sapiehy_w_kościele_w_Boćkach.jpg|міні|Памятная дошка Яўстафію Каятану Сапегу ў касцёле ў [[Боцькі|Боцьках]]]]

== Прыватнае жыццё ==
Быў бацькам Яна Анджэя, Льва Ежы, [[Яўстах Севярын Сапега|Яўстафія Севярына]] і Эльжбеты.

== Узнагароды ==
У 1955 і 1959 гадах [[Аўгуст Залескі]] прызначыў яго пераемнікам прэзідэнта Рэспублікі Польшча. Рашэннем ад 7 жніўня 1959 года прэзідэнт Аўгуст Залескі ўзнагародзіў яго [[Ордэн Белага Арла|ордэнам Белага Арла]]. Ён таксама быў кавалерам Вялікага крыжа [[Ордэн Ганаровага легіёна|Нацыянальнага ордэна Ганаровага легіёна]] і ордэна Зоркі Румыніі.

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

{{Продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Сапега|Яўстах}}
[[Катэгорыя:Сапегі|Яўстах]]
[[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Белага арла (урад Польшчы ў выгнанні)]]</text>
      <sha1>bi129bbvit6mtnz35feaiww39au8aay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Віктар Аляксандравіч Лебедзеў</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805183</id>
    <revision>
      <id>5120404</id>
      <parentid>5119738</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11735" sha1="9hpsa7b9zxiyur5vf4j5rizalu2pdt8" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст|Імя=Віктар Лебедзеў|Імя пры нараджэнні=Віктар Аляксандравіч Лебедзеў|Дата нараджэння=30.11.1988|Месца нараджэння=[[Брэст]], [[БССР]], [[СССР]]|Грамадзянства={{Сцягафікацыя|Беларусь}}|imdb_id=nm6766144|Фота=ViktorLebedev.jpg}}

'''Віктар Аляксандравіч Лебедзеў''' (нар. {{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[кінарэжысёр]], [[сцэнарыст]], [[Кінапрадзюсар|прадзюсер]], трэш-стрымер, [[відэаблог]]ер.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://knife.media/vlogger-art/|title=«Зеленые слоники» русского YouTube. Как художники, артисты и музыканты становятся влогерами|first=Анна|last=Карвалейру|website=Нож|date=2019-01-22|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 30 лістапада 1988 года ў [[Брэст|Брэсце]]. Скончыў сярэднюю школу № 5 у гэтым горадзе, пасля чаго паступіў у ПТЛ будаўнікоў, дзе атрымаў спецыяльнасць сталяра-станочніка. Пазней Віктар паступіў на юрыдычны факультэт, але ў 2010 годзе пакінуў універсітэт на другім курсе, вырашыўшы цалкам прысвяціць сябе кіно і [[YouTube]]. Яшчэ ў юнацтве ён праяўляў цікавасць да творчасці — пісаў сцэнарыі, ствараў коміксы і займаўся мультыплікацыяй.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://syg.ma/@andriei-dichienko/aktier-viktor-liebiediev-ia-sutki-nie-mogh-otoiti-ot-pieriezhitogho|title=Актер Виктор Лебедев: «Я сутки не мог отойти от пережитого»|website=syg.ma|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

У 2014 годзе кароткаметражны фільм «Парык», зняты разам з Ганнай Дэн, атрымаў дзве ўзнагароды на фестывалі «Малібдэнавы лапух» — у намінацыях «Прыз глядацкіх сімпатый» і «Лепшая актрыса». Пасля гэтага працай Віктара і Ганны зацікавіўся расійскі мастак-акцыяніст Алег Маўраматці, які прапанаваў ім супрацоўніцтва.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vk.com/topic-5624946_30295828|title=Награды Фестиваля &quot;МЛ-2014&quot;}}&lt;/ref&gt;

У 2016 годзе Віктар удзельнічаў у пастаноўцы Алега Маўраматці пад куратарствам Святланы Баскавай — спектаклі «NETPLOTATION», дзе выступіў як акцёр і мантажор.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=UcjvVPreHp8|title=СТРИМ.NETPLOTATION-МЕТА-КОМИЧЕСКОЕ ЖИВОЕ АНТИШОУ В ТЕАТРЕ ДОК!|last=ultrafuturo ultral|date=2016-12-25|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

У 2017 годзе ў выніку сумеснай працы Віктара, Ганны Дэн і Алега Маўраматці з’явіўся фільм «Малпа, страус і магіла», які атрымаў спецыяльны прыз журы на фестывалі «Артдокфест».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://meduza.io/feature/2022/07/24/kino-v-novoy-realnosti-dva-filma-o-videoblogerah-bezumtsah-ot-prodyusera-zelenogo-slonika-hudozhnika-aktsionista-olega-mavromatti|title=Кино в новой реальности. Два фильма о видеоблогерах-безумцах от продюсера «Зеленого слоника» — художника-акциониста Олега Мавроматти «Дуракам здесь не место» и «Обезьяна, страус и могила»|website=Meduza|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://lenta.ru/articles/2017/10/25/lissabon/|title=Луганские трупы Цирк, лунатики и пытки в новом фильме продюсера «Зеленого слоника»|website=Lenta.RU|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://knife.media/vlogger-art/|title=«Зеленые слоники» русского YouTube. Как художники, артисты и музыканты становятся влогерами|first=Анна|last=Карвалейру|website=Нож|date=2019-01-22|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mirfest.com/publications/item/12-dekabrya-v-moskve-proshla-ceremoniya-zakrytiya-mezhdunarodnogo-festivalya-dokumentalnogo-kino-artdokfest.html|website=mirfest.com|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.svoboda.org/a/28215922.html|title=Клоуны и катастрофы|first=Дмитрий|last=Волчек|website=Радио Свобода|date=2023-05-06|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt; У тым жа годзе мультфільм «А мыш усё ведала» заняў другое месца на балгарскім фестывалі «Sofia Queer Forum 2017: Red Love».&lt;ref&gt;{{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/38231764/Sofia_Queer_Forum_2017_Red_Love|аўтар=Stanimir Panayotov|загаловак=Sofia Queer Forum 2017: Red Love|год=2018-01-01}}&lt;/ref&gt;

У 2022 годзе Віктар Лебедзеў прыняў удзел у стварэнні працягу фільма «Зялёны слонік».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.svoboda.org/a/vse-v-etom-filjme-bezumny-vozvraschenie-zelenogo-slonika-/32145225.html|title=&quot;Все в этом фильме безумны&quot;. Возвращение &quot;Зеленого слоника&quot;|first=Дмитрий|last=Волчек|website=Радио Свобода|date=2022-11-25|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://daily.afisha.ru/cinema/26445-brat-3-i-zelenyy-slonik-2-ne-krinzh-a-yarkoe-yavlenie-v-rossiyskom-kino-vot-pochemu/|title=«Брат-3» и «Зеленый слоник-2» не кринж, а яркое явление в российском кино. Вот почему|website=Афиша|date=2023-11-18|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

У 2023 годзе Лебедзеў разам з Дэн узялі ўдзел у праекце рэжысёра [[Мікіта Алегавіч Лаўрэцкі|Мікіты Лаўрэцкага]] «COOL (News from Belarus)», прадставіўшы там мультфільм «Belarusian Man Saw Beauties from His Window &amp; Began Pleasuring Himself».&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://kaktutzhit.by/posts/cool-news-from-belarus|title=Всемирно известные режиссеры сняли короткометражки по новостям сайта «Как тут жить»|website=https://kaktutzhit.by|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

У 2024 годзе фільмы Віктара Лебедзева і Ганны Дэн — «Камеры ў вачах»&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=uk-ua|url=https://prostory.net.ua/ua/mlp/mystetstvo/224-kamera-v-hlazakh|title=Камера в глазах|website=Prostory|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt; і «Сям’янін» — былі намінаваныя як лепшыя ігравыя поўнаметражныя карціны на прэміі беларускіх кінакрытыкаў «Чырвоны верас».&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://redheatheraward.com/be/news/u-dogi-spis-cyrvonaga-verasu24-uvaiso-71-film-20231025100431|website=redheatheraward.com|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

== ViA Media ==
'''ViA MediA''' — незалежная кіно-відэастудыя, заснаваная ў 2011 годзе Віктарам Лебедзевым, Ганнай Дэн і Русланам Буркаевым. Студыя займаецца вытворчасцю фільмаў, відэаролікаў і медыяпраектаў розных фарматаў.

Шматлікія фільмы аб’яднання атрымалі міжнародныя ўзнагароды, былі высока ацэнены крытыкамі і прынеслі студыі вядомасць у кінаколах.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://www.kommersant.ru/doc/4012787|title=7 событий фестиваля MIEFF|website=Коммерсантъ|date=2019-07-05|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://kinoart.ru/texts/a-my-takie-zazhigaem-rezhisser-oleg-mavromatti-ot-orgii-v-morge-do-virtualnyh-golemov|title=А мы такие зажигаем: режиссер Олег Мавроматти — от оргии в морге до виртуальных големов|website=Искусство кино|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

На сённяшні дзень кіраўнікамі студыі з’яўляюцца Віктар Лебедзеў, Ганна Дэн і Павел Шаўчук.

У 2018 годзе паміж ViA Media і расійскім рэжысёрам Алегам Маўраматці адбыўся канфлікт, звязаны з выключэннем Віктара Лебедзева і Ганны Дэн са спісу сааўтараў у фільмах «Малпа, страус і магіла» і «Паўправаднік». Падчас паказаў гэтыя фільмы згадваліся як праца выключна Маўраматці — без удзелу Віктара Лебедзева і брэсцкай здымачнай каманды. Пазней ViA Media выпусціла ўласныя версіі фільмаў, а на кінасайтах Віктар і Ганна былі адноўлены як акцёры, рэжысёры і сцэнарысты.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=ru|url=https://daily.afisha.ru/cinema/20168-5-luchshih-horrorov-polugodiya-kotorye-vy-mogli-propustit/|title=5 лучших хорроров полугодия, которые вы могли пропустить|website=Афиша|date=2021-07-01|access-date=2026-04-01}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

* 2011 — «Адваротны бок» (першая версія, [[Кароткаметражны фільм|кароткі метраж]])
* 2014 — «Парык» (кароткі метраж)
* 2015 — «The Grabli» (кароткі метраж)
* 2017 — «Пёс»
* 2017 — «Малпа страус і магіла»
* 2017 — «А мыш усё ведала» (кароткі метраж, мультфільм)
* 2017 — «Злы Дзед мароз» (кароткі метраж)
* 2018 — «Паўправаднік»
* 2019 — «Паўправаднік v1.1»
* 2019 — «Ivan Gun» (міні-серыял)
* 2021 — «Камеры ў вачах»
* 2022 — «Сям’янін»
* 2023 — «COOL (News from Belarus)» ([[Мікіта Алегавіч Лаўрэцкі|Мікіты Лаўрэцкага]])
* 2024 — «Адваротны бок» (другая версія, кароткаметражка)
* 2025 — «Чайны труна» (Паўла Шаўчука)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-01}}

{{DEFAULTSORT:Лебедзеў Віктар Аляксандравіч}}</text>
      <sha1>9hpsa7b9zxiyur5vf4j5rizalu2pdt8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ян Павел Аляксандр Сапега</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805184</id>
    <revision>
      <id>5120401</id>
      <parentid>5119548</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>артыкул створаны тры дні назад, будзем чакаць пакуль увогуле згубіцца ў гісторыі правак?</comment>
      <origin>5120401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1887" sha1="5jsevusswedsqw23oszdh849mva5fq0" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Ян Павел Аляксандр Сапега''' ({{ВД-Прэамбула}}) — князь, прафесійны брытанскі вайсковец.

== Біяграфія ==
Ён быў сынам [[Яўстах Каятан Сапега|Яўстафія Каятана]].

Ён нарадзіўся ў выгнанні, дзе пасля падзення [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|Лістападаўскага паўстання]] знаходзіўся яго бацька. Стаў кадравым вайскоўцам у [[Англія|Англіі]], служыў у 5-м драгунскім палку Каралеўскай гвардыі. У 1870 г. натуралізаваўся і атрымаў брытанскае грамадзянства. Паспяхова ўдзельнічаў у скачках.

Пасля прыбыцця ў Польшчу ён пасяліўся ў [[Вэрхня Білка|Білцы Шляхецкай]] у [[Львоў|Львоўскім]] павеце. Там і памёр.

Ажаніўся з графіняй Севярынай Урускай, дачкой [[Севярын Урускі|Севярына Урускага]]. Быў бацькам, між іншым, [[Яўстах Сапега|Яўстафія Каятана]], Марыі (жонкі Маўрыцыя Замойскага) і Ванды (жонкі Ўладзіміра Дзедушыцкага) &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.sejm-wielki.pl/b/5.396.350|title=Włodzimierz Dzieduszycki|website=sejm-wielki.pl}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Сапега Ян Павел Аляксандр}}
[[Катэгорыя:Сапегі|Ян Павел Аляксандр]]
[[Катэгорыя:Ваенныя Вялікабрытаніі]]</text>
      <sha1>5jsevusswedsqw23oszdh849mva5fq0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Станіслаў Станіслававіч Ваньковіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805186</id>
    <revision>
      <id>5120521</id>
      <parentid>5119631</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8032" sha1="tsgiatt3hoe4ajl5jxhmcyvwj3bg29y" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Станіслаў Ваньковіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — арыстакрат, грамадскі дзеяч, сенатар 2 і 3 кадэнцыі сенату [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Другой Польскай Рэчы Паспалітай]] у 1928—1935 г .

== Маладосць ==
Нарадзіўся 4 лістапада 1885 года ў [[Смаленская губерня|Смаленскай губерні]] ў шляхецкай сям’і [[Ваньковічы|Ваньковічаў]] герба [[Ліс (герб)|Ліс]] з [[Мінская губерня|Мінскай губерні]]. Бацька — [[Станіслаў Аляксандравіч Ваньковіч (дэпутат)|Станіслаў Аляксандравіч Ваньковіч]] (1860—1937), расійскі ваенна-марскі афіцэр і дэпутат [[Дзяржаўная дума Расійскай імперыі|Дзяржаўнай думы Расійскай імперыі]]), маці — Алена з [[Аскеркі|Аскеркаў]]. Быў дзядзькам [[Мельхіёр Ваньковіч (1892)|Мельхіёра Ваньковіча]].

Скончыў [[Смаленск]]ае рэальнае вучылішча. Вучыўся на хімічным факультэце (1903—1905) і факультэце машынабудавання (1905—1906) [[Рыжскі тэхнічны ўніверсітэт|Рыжскага політэхнічнага ўніверсітэта]]. Падчас вучобы быў прыняты ў акадэмічную карпарацыю «Арконія». Працягнуў вучобу (1906—1912) і атрымаў дыплом аб заканчэнні факультэта машынабудавання Вышэйшай школы Карлсруэ — Technik und Wirtschaft у [[Карлсруэ]] .

Пасля вучобы ён займаўся аграрнай дзейнасцю ў сваім родным [[Рудакоў (Хойніцкі раён)|Рудакоў]] — пасагу яго маці, Елены Ваньковіч, народжанай Оскеркі. Гэта быў надзвычай вялікі маёнтак (каля 12 000 [[Дзесяціна (мера плошчы)|дзесяцін]], г.зн. 17 480 [[Гектар|гектараў]]). У 1916 годзе ў [[Нароўля|Нароўлі]] ажаніўся з Александрай Горват. У іх было трое дзяцей: два сыны Караль і Андрэй, дачка Тэрэза.

Як і дзеля іншых зямельных арыстакратаў [[Кастрычніцкая рэвалюцыя]] ў [[Расія|Расіі]] азначала канец пэўнай цывілізацыі. Сям’я Ваньковічаў таксама зведала гэты лёс. Станіслаў Раствароўскі, сябар сям’і і будучы генерал, пісаў у лісце ад 22 сакавіка 1920 года: ''«…Сёння ўвечары я сустрэўся з панам'' ''Ваньковічам, які год ці два таму меў 30 000 дзесяцін, некалькі машын, карабель на рацэ Прыпяць для экскурсій і палявання, 100 запрэжаных коней у стайні, а сёння ён жабрак, які жыве на дабрачыннасць сваіх сяброў, бо вайна забрала ў яго зямлю, машыны і коней…»'' .

Страціўшы свой маёнтак, Станіслаў Ваньковіч перавёз сям’ю ў маёнтак жонкі ў Гожычках ([[Велікапольскае ваяводства|Вялікапольскае ваяводства]]). Пачатковыя шок і цяжкасці адаптацыі не спынілі Ваньковіча, які рашуча заняўся маёнткам і грамадскай дзейнасцю.

== Грамадская дзейнасць ==
[[Файл:Interallied mission to Poland (Gen Barthelemy) 02.1919.jpg|міні|Першы злева Станіслаў Ваньковіч. Люты 1919. Брытанская місія ў Львове.]]
У 1918—1919 гадах ён стаў членам польскай місіі пры ўрадзе Украіны. Пазней быў віцэ-прэзідэнтам Сельскагаспадарчага таварыства і прэзідэнтам [[Związek Ziemian|«Звязку зямян]]» (саюзу шляхты) у [[Ліда|Лідзе]]. Спрыяў стварэнню віленскага «[[Słowo (газета, Вільня)|Слова]]», у якім публікаваў эканамічныя артыкулы і палемізаваў з палажэннямі польскай аграрнай рэформы. Быў грамадска актыўным у [[Rada Naczelna Organizacji Ziemiańskich|Вышэйшай радзе арганізацый земян]]. У 1925 годзе ён быў сябрам кіраўніцтва Рады Апекі Крэсаў . У 1926 годзе ён стаў прэзідэнтам Віленскага таварыства веславання . У тым жа годзе ён далучыўся да Дзяржаўнай працоўнай кансерватыўнай арганізацыі ў [[Вільня|Вільні]], а разам з ёй у 1933 годзе далучыўся [[Zjednoczenie Zachowawczych Organizacji Politycznych|да Саюза кансерватыўных палітычных арганізацый]], віцэ-прэзідэнтам якога быў. У 1936 годзе Станіслаў Ваньковіч быў віцэ-прэзідэнтам [[Rady Naczelnej Organizacji Ziemiańskich|Вышэйшай рады арганізацый землеўладальнікаў]]. У 1928—1935 гадах ён два тэрміны быў сенатарам ад Беспартыйнага блоку па супрацоўніцтве з урадам. У 1928 годзе яго абралі сенатарам ў [[Віленскае ваяводства (1926—1939)|Віленскім ваяводстве]]. Захаваныя дакументы сведчаць аб тым, што Станіслаў Ваньковіч, будучы сенатарам, актыўна ўдзельнічаў у працы [[Сенат Польшчы|Сената]]. З 1937 года ўваходзіў у кіраўніцтва Кансерватыўнай партыі.

== Смерць ==
[[Файл:Zbydniow_-_Horodynski_Manor_18.jpg|міні|240x240пкс|Фрагмент помніка на брацкай магіле забітых]]
Загінуў у ноч з 24 на 25 чэрвеня 1943 года ў Збыднёве разам з 19 іншымі членамі сям’і падчас вяселля сваёй дачкі Тэрэзы з Іва Межэеўскім у выніку нападу падраздзялення [[СС]] пад камандаваннем Эвальда Элерса. Пахаваны разам з жонкай Аляксандрай Горват ў брацкай магіле ў Збыднёве.

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==
* Юзэф Свёнткевіч, ''Ваньковічы з Гаржычак'' у «Павятовым адвакаце — Pismo Powiatu Kościańskiego», № 17. 20 мая 2006 г.
* Мемарыяльная кніга Арконіі 1879—1929.

{{Продкі}}
{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:ВаньковічСтаніслаў Станіслававіч}}
[[Катэгорыя:Дыпламаты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Загінулі ў Другой сусветнай вайне]]</text>
      <sha1>tsgiatt3hoe4ajl5jxhmcyvwj3bg29y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзіслаў Вейтка</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805195</id>
    <revision>
      <id>5120412</id>
      <parentid>5119753</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Уладзіслаў Вейтко]] у [[Уладзіслаў Вейтка]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5119753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8128" sha1="2el33u6vatp3c6vlnafg3cz0tq961iq" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Уладзіслаў Вейтко''' ({{lang-pl|Władysław Wejtko}}); {{ВД-Прэамбула}}) — ваенны інжынер, удзельнік [[Расійска-японская вайна|руска-японскай]], [[Першая сусветная вайна|першай сусветнай]] і [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай]] войнаў, [[Генерал|генерал-маёр]] [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]], кіраўнік сілаў польскай самаабароны на Літве і Беларусі восенню 1918 — вясной 1919, [[Генерал|генерал-маёр]] Польскага войска.

== Біяграфія ==
[[Файл:Władysław Wejtko 2.jpg|міні|Уладзіслаў Вейтко]]
Нарадзіўся 1 лютага 1859 года ў [[Лівонія|Інфлянтах]]. Хутчэй усяго каб заблытаць сляды, з за ўдзелу ў паўстанні 1863 года, яго бацькі перасяліліся на Поўдзень Расейскай імперыі. Адукацыю атрымаў у [[Адэса|Адэсе]]. Скончыў Мікалаеўскую ваенную інжынерную акадэмію ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў]]. З 1916 года служыў у тэхнічным корпусе ў [[Масква|Маскве]].

Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ён удзельнічаў у арганізацыі польскіх частак на Усходзе, быў членам Выканаўчага камітэта Польскай ваеннай канфедэрацыі і старшынёй каміссіі фармавання пры Генеральным штабе ў Санкт-Пецярбургу. Вярнуўся на Беларусь. Сфармаваў сапёрны батальён на [[Міншчына|Міншчыне]] і разам з ім увайшоў у склад [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]]. Пасля капітуляцыі корпуса ён арганізаваў і камандаваў самаабаронай [[Вільня|Вільні]].

28 кастрычніка 1918 года начальнік Генеральнага штаба генерал-маёр Тадэвуш Развадоўскі прызначыў яго &quot;кіраўніком усіх фарміраванняў [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароны ў Літве і Беларусі]]&quot;. 8 снежня 1918 года прыняты ў Польскую армію ў званні генерал-маёра, пацверджаным са старшынством з 1 лістапада 1916 года, і прызначаны «камандуючым усіх літоўскіх і беларускіх нацыянальных фарміраванняў самаабароны і ўсіх іншых польскіх вайсковых і міліцэйскіх падраздзяленняў на тэрыторыі Літвы і Беларусі» .

15 мая 1919 года міністр ваенных спраў прызначыў яго інспектарам інжынерыі і сапёрамі. Удзельнічаў у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], а ў 1920 годзе ўмацаваў Варшаву. Быў прызначаны камандуючым фартыфікацыйнымі збудаваннямі 1-й польскай арміі.

3 студзеня 1921 года ён быў прызначаны генерал-лейтэнантам і выйшаў у адстаўку — 1 красавіка 1921 года. 26 кастрычніка 1923 года быў зацверджаны ў званні генерал-маёра.

Пасля выхаду ў адстаўку пасяліўся ў Варшаве, стаў актыўным членам Таварыства ваенных ведаў, публікаваўся. У 1923 годзе далучыўся да падрыхтоўкі фашысцкага перавароту ў Польшчы. Пасля арышту актывістаў змовы ў 1924 годзе Вейтка не пацярпеў ад наступстваў.

Памёр 16 лістапада 1933 года ў [[Налэнчаў|Налэнчаве]].

== Кар’ера ==
У войску Расійскай імперыі:
* [[Падпаручнік]] у пяхоце з 1882 года
* [[паручнік]] з 1885
* [[штабс-капітан]] з 1893
* [[капітан]] з 1898
* з 1905 [[падпалкоўнік]].
* з 1911 [[палкоўнік]].
* з 1915 [[Генерал|генерал-маёр]].

У Польскім войску:
* генерал-падпаручнік
* Генерал-паручнік — 3 студзеня 1921, дата выхаду ў адстаўку — 1 красавіка 1921
* Генерал-маёр (генерал дывізіі) — пацверджаны ў званні 26 кастрычніка 1923 г., старшынства — з 1 чэрвеня 1919

== Працы ==
* ''Ramoty i ramotki wojskowe'', Polska Zjednoczona, Warszawa 1929.
* ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.
* ''Zdrada ppłk. Grimma'', Biblioteczka Historyczno-Geograficzna, tom 90, Towarzystwo Wydawnicze «Rój» Sp. z o.o., Warszawa
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. I, Polska Zbrojna — № 165 — 22 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. II, Polska Zbrojna — № 166 — 23 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. III, Polska Zbrojna — № 167 — 24 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. IV, Polska Zbrojna — № 168 — 23 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Zdrada ppłk Grimma'', https://polona.pl/item/zdrada-pplk-grimma,MTA1Nzg0NjE/

== Ордэны і ўзнагароды ==
* [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] — двойчы &lt;ref name=&quot;dk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.domkulturylsm.pl/wp-content/uploads/2017/03/05-gen.dyw_.-Władysław-Wejtko.jpg|title=Gen. dyw. Władysław Wejtko|website=domkulturylsm.pl}}&lt;/ref&gt;
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці
* Памятны медаль за вайну 1918—1921 гг.
* [[Ордэн Ганаровага легіёна|Афіцэр Ганаровага легіёна]] — 1921
* Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») — 1925 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* Расійскія ўзнагароды

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* H.P Kosk, ''Generalicja Polska'', Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków 1998.
* Stawecki P., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918–1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6.
* Władysław Wejtko, ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.

== Спасылкі ==
{{Commons}}

[[Катэгорыя:Памерлі ў 1933 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1859 годзе]]</text>
      <sha1>2el33u6vatp3c6vlnafg3cz0tq961iq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120415</id>
      <parentid>5120412</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8084" sha1="s841i4p0bevvudbpga33cein8w5ps5u" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Уладзіслаў Вейтка''' ({{lang-pl|Władysław Wejtko}}); {{ВД-Прэамбула}}) — ваенны інжынер, удзельнік [[Расійска-японская вайна|руска-японскай]], [[Першая сусветная вайна|першай сусветнай]] і [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай]] войнаў, [[Генерал|генерал-маёр]] [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]], кіраўнік сілаў польскай самаабароны на Літве і Беларусі восенню 1918 — вясной 1919, [[Генерал|генерал-маёр]] Польскага войска.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 1 лютага 1859 года ў [[Лівонія|Інфлянтах]]. Хутчэй усяго каб заблытаць сляды, з за ўдзелу ў паўстанні 1863 года, яго бацькі перасяліліся на Поўдзень Расейскай імперыі. Адукацыю атрымаў у [[Адэса|Адэсе]]. Скончыў Мікалаеўскую ваенную інжынерную акадэмію ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў]]. З 1916 года служыў у тэхнічным корпусе ў [[Масква|Маскве]].

Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ён удзельнічаў у арганізацыі польскіх частак на Усходзе, быў членам Выканаўчага камітэта Польскай ваеннай канфедэрацыі і старшынёй каміссіі фармавання пры Генеральным штабе ў Санкт-Пецярбургу. Вярнуўся на Беларусь. Сфармаваў сапёрны батальён на [[Міншчына|Міншчыне]] і разам з ім увайшоў у склад [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]]. Пасля капітуляцыі корпуса ён арганізаваў і камандаваў самаабаронай [[Вільня|Вільні]].

28 кастрычніка 1918 года начальнік Генеральнага штаба генерал-маёр Тадэвуш Развадоўскі прызначыў яго «кіраўніком усіх фарміраванняў [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароны ў Літве і Беларусі]]». 8 снежня 1918 года прыняты ў Польскую армію ў званні генерал-маёра, пацверджаным са старшынством з 1 лістапада 1916 года, і прызначаны «камандуючым усіх літоўскіх і беларускіх нацыянальных фарміраванняў самаабароны і ўсіх іншых польскіх вайсковых і міліцэйскіх падраздзяленняў на тэрыторыі Літвы і Беларусі» .

[[Файл:Władysław Wejtko 2.jpg|міні|злева|Генерал Уладзіслаў Вейтка]]
15 мая 1919 года міністр ваенных спраў прызначыў яго інспектарам інжынерыі і сапёрамі. Удзельнічаў у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], а ў 1920 годзе ўмацаваў Варшаву. Быў прызначаны камандуючым фартыфікацыйнымі збудаваннямі 1-й польскай арміі.

3 студзеня 1921 года ён быў прызначаны генерал-лейтэнантам і выйшаў у адстаўку — 1 красавіка 1921 года. 26 кастрычніка 1923 года быў зацверджаны ў званні генерал-маёра.

Пасля выхаду ў адстаўку пасяліўся ў Варшаве, стаў актыўным членам Таварыства ваенных ведаў, публікаваўся. У 1923 годзе далучыўся да падрыхтоўкі фашысцкага перавароту ў Польшчы. Пасля арышту актывістаў змовы ў 1924 годзе Вейтка не пацярпеў ад наступстваў.

Памёр 16 лістапада 1933 года ў [[Налэнчаў|Налэнчаве]].

== Кар’ера ==
У войску Расійскай імперыі:
* [[Падпаручнік]] у пяхоце з 1882 года
* [[паручнік]] з 1885
* [[штабс-капітан]] з 1893
* [[капітан]] з 1898
* з 1905 [[падпалкоўнік]].
* з 1911 [[палкоўнік]].
* з 1915 [[Генерал|генерал-маёр]].

У Польскім войску:
* генерал-падпаручнік
* Генерал-паручнік — 3 студзеня 1921, дата выхаду ў адстаўку — 1 красавіка 1921
* Генерал-маёр (генерал дывізіі) — пацверджаны ў званні 26 кастрычніка 1923 г., старшынства — з 1 чэрвеня 1919

== Працы ==
* ''Ramoty i ramotki wojskowe'', Polska Zjednoczona, Warszawa 1929.
* ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.
* ''Zdrada ppłk. Grimma'', Biblioteczka Historyczno-Geograficzna, tom 90, Towarzystwo Wydawnicze «Rój» Sp. z o.o., Warszawa
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. I, Polska Zbrojna — № 165 — 22 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. II, Polska Zbrojna — № 166 — 23 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. III, Polska Zbrojna — № 167 — 24 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. IV, Polska Zbrojna — № 168 — 23 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Zdrada ppłk Grimma'', https://polona.pl/item/zdrada-pplk-grimma,MTA1Nzg0NjE/

== Ордэны і ўзнагароды ==
* [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] — двойчы &lt;ref name=&quot;dk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.domkulturylsm.pl/wp-content/uploads/2017/03/05-gen.dyw_.-Władysław-Wejtko.jpg|title=Gen. dyw. Władysław Wejtko|website=domkulturylsm.pl}}&lt;/ref&gt;
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці
* Памятны медаль за вайну 1918—1921 гг.
* [[Ордэн Ганаровага легіёна|Афіцэр Ганаровага легіёна]] — 1921
* Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») — 1925 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* Расійскія ўзнагароды

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* H.P Kosk, ''Generalicja Polska'', Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków 1998.
* Stawecki P., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6.
* Władysław Wejtko, ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.

== Спасылкі ==
{{Commons}}

{{DEFAULTSORT:Вейтка Уладзіслаў}}</text>
      <sha1>s841i4p0bevvudbpga33cein8w5ps5u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120416</id>
      <parentid>5120415</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:16:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8171" sha1="boab0d0wx5ncnfzuzf92jpdu2haeua1" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Уладзіслаў Вейтка''' ({{lang-pl|Władysław Wejtko}}); {{ВД-Прэамбула}}) — ваенны інжынер, удзельнік [[Расійска-японская вайна|руска-японскай]], [[Першая сусветная вайна|першай сусветнай]] і [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай]] войнаў, [[Генерал|генерал-маёр]] [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]], кіраўнік сілаў польскай самаабароны на Літве і Беларусі восенню 1918 — вясной 1919, [[Генерал|генерал-маёр]] Польскага войска.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 1 лютага 1859 года ў [[Лівонія|Інфлянтах]]. Хутчэй усяго каб заблытаць сляды, з за ўдзелу ў паўстанні 1863 года, яго бацькі перасяліліся на Поўдзень Расейскай імперыі. Адукацыю атрымаў у [[Адэса|Адэсе]]. Скончыў Мікалаеўскую ваенную інжынерную акадэмію ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў]]. З 1916 года служыў у тэхнічным корпусе ў [[Масква|Маскве]].

Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ён удзельнічаў у арганізацыі польскіх частак на Усходзе, быў членам Выканаўчага камітэта Польскай ваеннай канфедэрацыі і старшынёй каміссіі фармавання пры Генеральным штабе ў Санкт-Пецярбургу. Вярнуўся на Беларусь. Сфармаваў сапёрны батальён на [[Міншчына|Міншчыне]] і разам з ім увайшоў у склад [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]]. Пасля капітуляцыі корпуса ён арганізаваў і камандаваў самаабаронай [[Вільня|Вільні]].

28 кастрычніка 1918 года начальнік Генеральнага штаба генерал-маёр Тадэвуш Развадоўскі прызначыў яго «кіраўніком усіх фарміраванняў [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароны ў Літве і Беларусі]]». 8 снежня 1918 года прыняты ў Польскую армію ў званні генерал-маёра, пацверджаным са старшынством з 1 лістапада 1916 года, і прызначаны «камандуючым усіх літоўскіх і беларускіх нацыянальных фарміраванняў самаабароны і ўсіх іншых польскіх вайсковых і міліцэйскіх падраздзяленняў на тэрыторыі Літвы і Беларусі» .

[[Файл:Władysław Wejtko 2.jpg|міні|злева|Генерал Уладзіслаў Вейтка]]
15 мая 1919 года міністр ваенных спраў прызначыў яго інспектарам інжынерыі і сапёрамі. Удзельнічаў у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], а ў 1920 годзе ўмацаваў Варшаву. Быў прызначаны камандуючым фартыфікацыйнымі збудаваннямі 1-й польскай арміі.

3 студзеня 1921 года ён быў прызначаны генерал-лейтэнантам і выйшаў у адстаўку — 1 красавіка 1921 года. 26 кастрычніка 1923 года быў зацверджаны ў званні генерал-маёра.

Пасля выхаду ў адстаўку пасяліўся ў Варшаве, стаў актыўным членам Таварыства ваенных ведаў, публікаваўся. У 1923 годзе далучыўся да падрыхтоўкі фашысцкага перавароту ў Польшчы. Пасля арышту актывістаў змовы ў 1924 годзе Вейтка не пацярпеў ад наступстваў.

Памёр 16 лістапада 1933 года ў [[Налэнчаў|Налэнчаве]].

== Кар’ера ==
У войску Расійскай імперыі:
* [[Падпаручнік]] у пяхоце з 1882 года
* [[паручнік]] з 1885
* [[штабс-капітан]] з 1893
* [[капітан]] з 1898
* з 1905 [[падпалкоўнік]].
* з 1911 [[палкоўнік]].
* з 1915 [[Генерал|генерал-маёр]].

У Польскім войску:
* генерал-падпаручнік
* Генерал-паручнік — 3 студзеня 1921, дата выхаду ў адстаўку — 1 красавіка 1921
* Генерал-маёр (генерал дывізіі) — пацверджаны ў званні 26 кастрычніка 1923 г., старшынства — з 1 чэрвеня 1919

== Працы ==
* ''Ramoty i ramotki wojskowe'', Polska Zjednoczona, Warszawa 1929.
* ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.
* ''Zdrada ppłk. Grimma'', Biblioteczka Historyczno-Geograficzna, tom 90, Towarzystwo Wydawnicze «Rój» Sp. z o.o., Warszawa
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. I, Polska Zbrojna — № 165 — 22 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. II, Polska Zbrojna — № 166 — 23 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. III, Polska Zbrojna — № 167 — 24 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. IV, Polska Zbrojna — № 168 — 23 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Zdrada ppłk Grimma'', https://polona.pl/item/zdrada-pplk-grimma,MTA1Nzg0NjE/

== Ордэны і ўзнагароды ==
* [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] — двойчы &lt;ref name=&quot;dk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.domkulturylsm.pl/wp-content/uploads/2017/03/05-gen.dyw_.-Władysław-Wejtko.jpg|title=Gen. dyw. Władysław Wejtko|website=domkulturylsm.pl}}&lt;/ref&gt;
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці
* Памятны медаль за вайну 1918—1921 гг.
* [[Ордэн Ганаровага легіёна|Афіцэр Ганаровага легіёна]] — 1921
* Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») — 1925 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* Расійскія ўзнагароды

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* H.P Kosk, ''Generalicja Polska'', Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków 1998.
* Stawecki P., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6.
* Władysław Wejtko, ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.

== Спасылкі ==
{{Commons}}

{{DEFAULTSORT:Вейтка Уладзіслаў}}
[[Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны]]</text>
      <sha1>boab0d0wx5ncnfzuzf92jpdu2haeua1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120417</id>
      <parentid>5120416</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:18:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>тэкст патрабуе вычыткі</comment>
      <origin>5120417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8244" sha1="23y3ww0tsrtskwqhcuyykio7jnyp6c2" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Уладзіслаў Вейтка''' ({{lang-pl|Władysław Wejtko}}; {{ВД-Прэамбула}}) — ваенны інжынер, удзельнік [[Расійска-японская вайна|руска-японскай]], [[Першая сусветная вайна|першай сусветнай]] і [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай]] войнаў, [[Генерал|генерал-маёр]] [[Руская імператарская армія|арміі Расійскай імперыі]], кіраўнік сілаў польскай самаабароны на Літве і Беларусі восенню 1918 — вясной 1919, [[Генерал|генерал-маёр]] Польскага войска.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 1 лютага 1859 года ў [[Лівонія|Інфлянтах]]. Хутчэй усяго каб заблытаць сляды, з-за ўдзелу ў [[паўстанне 1863 года|паўстанні 1863 года]], яго бацькі перасяліліся на поўдзень [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Адукацыю атрымаў у [[Адэса|Адэсе]]. Скончыў Мікалаеўскую ваенную інжынерную акадэмію ў [[Санкт-Пецярбург]]у. Удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў]]. З 1916 года служыў у тэхнічным корпусе ў [[Масква|Маскве]].

Пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]] ён удзельнічаў у арганізацыі польскіх частак на Усходзе, быў членам Выканаўчага камітэта Польскай ваеннай канфедэрацыі і старшынёй камісіі фармавання пры Генеральным штабе ў Санкт-Пецярбургу. Вярнуўся на Беларусь. Сфармаваў сапёрны батальён на [[Міншчына|Міншчыне]] і разам з ім увайшоў у склад [[Польскі корпус|1-га Польскага корпуса ў Расіі]]. Пасля капітуляцыі корпуса ён арганізаваў і камандаваў самаабаронай [[Вільня|Вільні]].

28 кастрычніка 1918 года начальнік Генеральнага штаба генерал-маёр Тадэвуш Развадоўскі прызначыў яго «кіраўніком усіх фарміраванняў [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Самаабароны ў Літве і Беларусі]]». 8 снежня 1918 года прыняты ў Польскую армію ў званні генерал-маёра, пацверджаным са старшынством з 1 лістапада 1916 года, і прызначаны «камандуючым усіх літоўскіх і беларускіх нацыянальных фарміраванняў самаабароны і ўсіх іншых польскіх вайсковых і міліцэйскіх падраздзяленняў на тэрыторыі Літвы і Беларусі» .

[[Файл:Władysław Wejtko 2.jpg|міні|злева|Генерал Уладзіслаў Вейтка]]
15 мая 1919 года міністр ваенных спраў прызначыў яго інспектарам інжынерыі і сапёрамі. Удзельнічаў у [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]], а ў 1920 годзе ўмацаваў Варшаву. Быў прызначаны камандуючым фартыфікацыйнымі збудаваннямі 1-й польскай арміі.

3 студзеня 1921 года ён быў прызначаны генерал-лейтэнантам і выйшаў у адстаўку — 1 красавіка 1921 года. 26 кастрычніка 1923 года быў зацверджаны ў званні генерал-маёра.

Пасля выхаду ў адстаўку пасяліўся ў Варшаве, стаў актыўным членам Таварыства ваенных ведаў, публікаваўся. У 1923 годзе далучыўся да падрыхтоўкі фашысцкага перавароту ў Польшчы. Пасля арышту актывістаў змовы ў 1924 годзе Вейтка не пацярпеў ад наступстваў.

Памёр 16 лістапада 1933 года ў [[Налэнчаў|Налэнчаве]].

== Кар’ера ==
У войску Расійскай імперыі:
* [[Падпаручнік]] у пяхоце з 1882 года
* [[паручнік]] з 1885
* [[штабс-капітан]] з 1893
* [[капітан]] з 1898
* з 1905 [[падпалкоўнік]].
* з 1911 [[палкоўнік]].
* з 1915 [[Генерал|генерал-маёр]].

У Польскім войску:
* генерал-падпаручнік
* Генерал-паручнік — 3 студзеня 1921, дата выхаду ў адстаўку — 1 красавіка 1921
* Генерал-маёр (генерал дывізіі) — пацверджаны ў званні 26 кастрычніка 1923 г., старшынства — з 1 чэрвеня 1919

== Працы ==
* ''Ramoty i ramotki wojskowe'', Polska Zjednoczona, Warszawa 1929.
* ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.
* ''Zdrada ppłk. Grimma'', Biblioteczka Historyczno-Geograficzna, tom 90, Towarzystwo Wydawnicze «Rój» Sp. z o.o., Warszawa
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. I, Polska Zbrojna — № 165 — 22 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. II, Polska Zbrojna — № 166 — 23 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. III, Polska Zbrojna — № 167 — 24 чэрвеня 1922. — С. 2.
* ''Pojęcie wojskowe dowódcy (artykuł dyskusyjny)'', ч. IV, Polska Zbrojna — № 168 — 23 чэрвеня 1922. — С. 1-2.
* ''Zdrada ppłk Grimma'', https://polona.pl/item/zdrada-pplk-grimma,MTA1Nzg0NjE/

== Ордэны і ўзнагароды ==
* [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] — двойчы &lt;ref name=&quot;dk&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.domkulturylsm.pl/wp-content/uploads/2017/03/05-gen.dyw_.-Władysław-Wejtko.jpg|title=Gen. dyw. Władysław Wejtko|website=domkulturylsm.pl}}&lt;/ref&gt;
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці
* Памятны медаль за вайну 1918—1921 гг.
* [[Ордэн Ганаровага легіёна|Афіцэр Ганаровага легіёна]] — 1921
* Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») — 1925 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://polona.pl/item-view/cc143243-75ff-4940-bb8b-44efb186fd17?page=2|title=Dz. Pers. MSWojsk. Nr 60 z 4 czerwca 1925|website=polona.pl|pages=301}}&lt;/ref&gt;
* Расійскія ўзнагароды

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==
* Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, ''Generałowie Polski Niepodległej'', Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
* H.P Kosk, ''Generalicja Polska'', Oficyna Wydawnicza «Ajaks», Pruszków 1998.
* Stawecki P., Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 1994, ISBN 83-11-08262-6.
* Władysław Wejtko, ''Samoobrona Litwy i Białorusi. Szkic historyczny'', Nakładem Związku Organizacji b. Wojskowych w Wilnie, Wilno 1930.

== Спасылкі ==
{{Commons}}

{{DEFAULTSORT:Вейтка Уладзіслаў}}
[[Катэгорыя:Удзельнікі польска-савецкай вайны]]</text>
      <sha1>23y3ww0tsrtskwqhcuyykio7jnyp6c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хэдэр Лэнгенкэмп</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805199</id>
    <revision>
      <id>5120490</id>
      <parentid>5120074</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:37:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120490</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="1o4hkylstq89tc9oyptufsfbtjixcpb" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Heather Langenkamp}}
|Апісанне выявы=Хэдэр Лэнгенкэмп у 2023 годзе.
|Імя=Хэдэр Лэнгенкэмп
|Імя пры нараджэнні=Хэдэр Элізабет Лэнгенкэмп
|Гады актыўнасці=1983 — наш час
|Фота=Heather Langenkamp 2.jpg
|Шырыня=200px}}

'''Хэдэр Элізабет Лэнгенкэмп''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Heather Elizabeth Langenkamp''; нар. [[17 ліпеня|17]] [[Ліпень|ліпеня]] [[1964]], [[Талса]], [[Аклахома]]) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканская]] [[Акцёр|актрыса]], [[кінарэжысёр]]ка, [[Прадпрымальнік|прадпрымальніца]] і [[Вядучы|радыёвядучая]]. Адна з ключавых постацей у жанры [[Фільм жахаў|жахаў]] і найбольш вядомая выкананнем ролі знаходлівай гераіні [[:en:Nancy Thompson (A Nightmare on Elm Street)|Нэнсі Томпсан]] у серыі фільмаў «[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]».&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/heather_langenkamp|title=Heather Langenkamp Movies &amp; TV Shows List|date=|access-date=1 красавіка, 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==
Нарадзілася ў горадзе Талса, штат Аклахома. Сваю акцёрскую дзейнасць Лэнгенкэмп пачала з удзелу ў эпізадычных ролях у драматычных фільмах [[Фрэнсіс Форд Копала|Фрэнсіса Форда Копалы]] «''[[:en:The Outsiders (film)|The Outsiders]]''» (1983) і «''[[:en:Rumble Fish|Rumble Fish]]''» (1983). Падчас навучання ў [[Стэнфардскі ўніверсітэт|Стэнфардскім універсітэце]] яна выканала ролю цяжарнай падлеткі ў драме «''[[:en:Nickel Mountain|Nickel Mountain]]''» (1984), пасля чаго атрымала прарыўную ролю Нэнсі ў фільме жахаў [[Уэс Крэйвен|Уэса Крэйвена]] «[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]» (1984).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://somepigproductions.com/|title=Page, Heather Langenkamp Official.|access-date=1 красавіка, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1983
|''[[:en:The Outsiders (film)|The Outsiders]]''
|-
|''[[:en:Rumble Fish|Rumble Fish]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1984
|''[[:en:Nickel Mountain|Nickel Mountain]]''
|-
|[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]
|-
|1987
|''{{sortname|A|Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors}}''
|-
|1989
|''[[:en:Shocker (film)|Shocker]]''
|-
|1994
|''[[:en:Wes Craven's New Nightmare|Wes Craven’s New Nightmare]]''
|-
|1995
|''[[:en:The Demolitionist|The Demolitionist]]''
|-
|1999
|''[[:en:Fugitive Mind|Fugitive Mind]]''
|-
|2010
|''[[:en:Never Sleep Again: The Elm Street Legacy|Never Sleep Again: The Elm Street Legacy]]''
|-
|2011
|''[[:en:I Am Nancy|I Am Nancy]]''
|-
|2012
|''{{Sortname|The|Butterfly Room}}''
|-
|2013
|''[[:en:Star Trek Into Darkness|Star Trek Into Darkness]]''
|-
|2016
|''[[:en:Home (2016 American film)|Home]]''
|-
|2018
|''[[:en:Hellraiser: Judgment|Hellraiser: Judgment]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
|''Portal''
|-
|''Washed Away''
|-
|2020
|''Cottonmouth''
|-
|2021
|''[[:en:My Little Pony: A New Generation|My Little Pony: A New Generation]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[:en:Little Bites|Little Bites]]''
|-
|''Plea''
|-
|2025
|''[[:en:The Life of Chuck|The Life of Chuck]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; |''Last Chance Motel'' {{Dagger}}
|-
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; |''Dirt'' {{Dagger}}
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
|1984
|''[[:en:Passions (1984 film)|Passions]]''
|-
|1985
|''Suburban Beat''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1986
|''[[:en:CBS Schoolbreak Special|CBS Schoolbreak Special]]''
|-
|''[[:en:ABC Afterschool Special|ABC Afterschool Special]]''
|-
|''[[:en:Heart of the City (TV series)|Heart of the City]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1987
|''{{Sortname|The|New Adventures of Beans Baxter}}''
|-
|''[[:en:Hotel (U.S. TV series)|Hotel]]''
|-
|1988
|''Circus of the Stars #13''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1988-1990
|''[[:en:Growing Pains|Growing Pains]]''
|-
|''[[:en:Just the Ten of Us|Just the Ten of Us]]''
|-
|1990
|''ABC TGIF''
|-
|1994
|''[[:en:Tonya and Nancy: The Inside Story|Tonya and Nancy: The Inside Story]]''
|-
|1997
|''[[:en:Perversions of Science|Perversions of Science]]''
|-
|1999
|''Partners''
|-
|2000
|''[[:en:18 Wheels of Justice|18 Wheels of Justice]]''
|-
|2002
|''[[:en:JAG (TV series)|JAG]]''
|-
|2014
|''[[:en:American Horror Story: Freak Show|American Horror Story: Freak Show]]''
|-
|2015
|''[[:en:The Bay (web series)|The Bay]]''
|-
|2016-2020
|''The Bet''
|-
|2017
|''[[:en:Truth or Dare (2017 film)|Truth or Dare]]''
|-
|2020
|''[[:en:JJ Villard's Fairy Tales|JJ Villard’s Fairy Tales]]''
|-
|2022
|''[[:en:The Midnight Club|The Midnight Club]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 1985
| «[[:en:Sleeping Bag (song)|Sleeping Bag]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TKJymx2KDWo|title=ZZ Top – Sleeping Bag (OFFICIAL MUSIC VIDEO)|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/TKJymx2KDWo|archive-date=21 снежня, 2021|access-date=1 красавіка, 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Афіцыйны сайт|iamnancy.info|lang=en}}
* {{Imdb імя|486}}
* {{Rotten Tomatoes person|heather_langenkamp|Хэдэр Лэнгенкэмп|name=Хэдэр Лэнгенкэмп}}
{{DEFAULTSORT:Langenkamp, Heather}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Выпускнікі Стэнфарда]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе]]</text>
      <sha1>1o4hkylstq89tc9oyptufsfbtjixcpb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120498</id>
      <parentid>5120490</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:40:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Зноскі */</comment>
      <origin>5120498</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6596" sha1="bq33dzn3fywvk7vkoi9a640l9cvodfd" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Heather Langenkamp}}
|Апісанне выявы=Хэдэр Лэнгенкэмп у 2023 годзе.
|Імя=Хэдэр Лэнгенкэмп
|Імя пры нараджэнні=Хэдэр Элізабет Лэнгенкэмп
|Гады актыўнасці=1983 — наш час
|Фота=Heather Langenkamp 2.jpg
|Шырыня=200px}}

'''Хэдэр Элізабет Лэнгенкэмп''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Heather Elizabeth Langenkamp''; нар. [[17 ліпеня|17]] [[Ліпень|ліпеня]] [[1964]], [[Талса]], [[Аклахома]]) — [[Злучаныя Штаты Амерыкі|амерыканская]] [[Акцёр|актрыса]], [[кінарэжысёр]]ка, [[Прадпрымальнік|прадпрымальніца]] і [[Вядучы|радыёвядучая]]. Адна з ключавых постацей у жанры [[Фільм жахаў|жахаў]] і найбольш вядомая выкананнем ролі знаходлівай гераіні [[:en:Nancy Thompson (A Nightmare on Elm Street)|Нэнсі Томпсан]] у серыі фільмаў «[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]».&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/heather_langenkamp|title=Heather Langenkamp Movies &amp; TV Shows List|date=|access-date=1 красавіка, 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==
Нарадзілася ў горадзе Талса, штат Аклахома. Сваю акцёрскую дзейнасць Лэнгенкэмп пачала з удзелу ў эпізадычных ролях у драматычных фільмах [[Фрэнсіс Форд Копала|Фрэнсіса Форда Копалы]] «''[[:en:The Outsiders (film)|The Outsiders]]''» (1983) і «''[[:en:Rumble Fish|Rumble Fish]]''» (1983). Падчас навучання ў [[Стэнфардскі ўніверсітэт|Стэнфардскім універсітэце]] яна выканала ролю цяжарнай падлеткі ў драме «''[[:en:Nickel Mountain|Nickel Mountain]]''» (1984), пасля чаго атрымала прарыўную ролю Нэнсі ў фільме жахаў [[Уэс Крэйвен|Уэса Крэйвена]] «[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]» (1984).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://somepigproductions.com/|title=Page, Heather Langenkamp Official.|access-date=1 красавіка, 2026}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1983
|''[[:en:The Outsiders (film)|The Outsiders]]''
|-
|''[[:en:Rumble Fish|Rumble Fish]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1984
|''[[:en:Nickel Mountain|Nickel Mountain]]''
|-
|[[Кашмар на вуліцы Вязаў (фільм, 1984)|Кашмар на вуліцы Вязаў]]
|-
|1987
|''{{sortname|A|Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors}}''
|-
|1989
|''[[:en:Shocker (film)|Shocker]]''
|-
|1994
|''[[:en:Wes Craven's New Nightmare|Wes Craven’s New Nightmare]]''
|-
|1995
|''[[:en:The Demolitionist|The Demolitionist]]''
|-
|1999
|''[[:en:Fugitive Mind|Fugitive Mind]]''
|-
|2010
|''[[:en:Never Sleep Again: The Elm Street Legacy|Never Sleep Again: The Elm Street Legacy]]''
|-
|2011
|''[[:en:I Am Nancy|I Am Nancy]]''
|-
|2012
|''{{Sortname|The|Butterfly Room}}''
|-
|2013
|''[[:en:Star Trek Into Darkness|Star Trek Into Darkness]]''
|-
|2016
|''[[:en:Home (2016 American film)|Home]]''
|-
|2018
|''[[:en:Hellraiser: Judgment|Hellraiser: Judgment]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2019
|''Portal''
|-
|''Washed Away''
|-
|2020
|''Cottonmouth''
|-
|2021
|''[[:en:My Little Pony: A New Generation|My Little Pony: A New Generation]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |2024
|''[[:en:Little Bites|Little Bites]]''
|-
|''Plea''
|-
|2025
|''[[:en:The Life of Chuck|The Life of Chuck]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |TBA
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; |''Last Chance Motel'' {{Dagger}}
|-
| style=&quot;background:#FFFFCC;&quot; |''Dirt'' {{Dagger}}
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
!Назва
|-
|1984
|''[[:en:Passions (1984 film)|Passions]]''
|-
|1985
|''Suburban Beat''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |1986
|''[[:en:CBS Schoolbreak Special|CBS Schoolbreak Special]]''
|-
|''[[:en:ABC Afterschool Special|ABC Afterschool Special]]''
|-
|''[[:en:Heart of the City (TV series)|Heart of the City]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1987
|''{{Sortname|The|New Adventures of Beans Baxter}}''
|-
|''[[:en:Hotel (U.S. TV series)|Hotel]]''
|-
|1988
|''Circus of the Stars #13''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |1988-1990
|''[[:en:Growing Pains|Growing Pains]]''
|-
|''[[:en:Just the Ten of Us|Just the Ten of Us]]''
|-
|1990
|''ABC TGIF''
|-
|1994
|''[[:en:Tonya and Nancy: The Inside Story|Tonya and Nancy: The Inside Story]]''
|-
|1997
|''[[:en:Perversions of Science|Perversions of Science]]''
|-
|1999
|''Partners''
|-
|2000
|''[[:en:18 Wheels of Justice|18 Wheels of Justice]]''
|-
|2002
|''[[:en:JAG (TV series)|JAG]]''
|-
|2014
|''[[:en:American Horror Story: Freak Show|American Horror Story: Freak Show]]''
|-
|2015
|''[[:en:The Bay (web series)|The Bay]]''
|-
|2016-2020
|''The Bet''
|-
|2017
|''[[:en:Truth or Dare (2017 film)|Truth or Dare]]''
|-
|2020
|''[[:en:JJ Villard's Fairy Tales|JJ Villard’s Fairy Tales]]''
|-
|2022
|''[[:en:The Midnight Club|The Midnight Club]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 1985
| «[[:en:Sleeping Bag (song)|Sleeping Bag]]»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=TKJymx2KDWo|title=ZZ Top – Sleeping Bag (OFFICIAL MUSIC VIDEO)|archive-url=https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/TKJymx2KDWo|archive-date=21 снежня, 2021|access-date=1 красавіка, 2026|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==

* {{Афіцыйны сайт|iamnancy.info|lang=en}}
* {{Imdb імя|486}}
* {{Rotten Tomatoes person|heather_langenkamp|Хэдэр Лэнгенкэмп|name=Хэдэр Лэнгенкэмп}}
{{DEFAULTSORT:Langenkamp, Heather}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Выпускнікі Стэнфарда]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання ЗША]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1964 годзе]]</text>
      <sha1>bq33dzn3fywvk7vkoi9a640l9cvodfd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Амністыя 1841 года</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805203</id>
    <revision>
      <id>5120597</id>
      <parentid>5120382</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{няма катэгорый}}</comment>
      <origin>5120597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16172" sha1="t7fmf0c0aiyak0f2tlkkbr6150rfk1j" xml:space="preserve">[[Амністыя]] 1841 года — акт вызвалення ад пакарання (або яго частковага змякчэння) некаторых катэгорый дзяржаўных злачынцаў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] з адносна лёгкай ступенню віны, абвешчаны 16 (28) красавіка 1841 году расійскім імператарам [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалаем I]] з нагоды шлюбу спадкаемцы трону, будучага імператара [[Аляксандр II (імператар расійскі)|Аляксандра II]], з вялікай княгіняй [[Марыя Аляксандраўна (імператрыца)|Марыяй Аляксандраўнай]] (дачкой вялікага герцага Людвіга II Гесенскага Максіміліянай), які адбыўся ў гэты дзень. Амністыя аблегчыла становішча некаторых былых сяброў [[Таварыства філаматаў]], удзельнікаў змовы [[Шыман Канарскі|Шымана Канарскага]] і [[Паўстанне 1830—1831 гадоў|Паўстання 1830—1831 гадоў]]: менш небяспечныя, з пункту гледжання царскіх уладаў, злачынцы былі вызваленыя са зняволення, змаглі вярнуцца на радзіму з ссылкі ўглыб Расіі, або змаглі ўладкавацца на лепшую працу, ім былі аблегчаныя ўмовы паліцэйскага нагляду і гэтак далей. Афіцыйна гэты акт называўся  ''Всемилостивейший манифест, состоявшийся в 16 день апреля 1841 года''&lt;ref&gt;''[https://www.prlib.ru/item/1404127 Всемилостивейший манифест, состоявшийся в 16 день апреля 1841 года]''&lt;/ref&gt;.

== Перадумовы амністыі ==

З амністыяй завяршылася дзесяцігоддзе жорсткіх імперскіх рэпрэсій пасля падаўлення паўстання, накіраваных на ўніфікацыю сацыяльна-палітычнага ладу, адукацыі і культуры “заходніх губерняў” з астатняй Расіяй: закрыцця [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта,]] скасавання царкоўнай [[Уніяцкая царква на Беларусі|Уніі]] і дзеяння [[Літоўскі статут|Літоўскага статуту]], закрыцця каталіцкіх кляштараў, “разбору шляхты” і абазначыўся пераход да адносна больш мягкай палітыкі, якая спалучала працяг жорсткага пераследу нелаяльных элементаў са стварэннем пэўных нішаў для дзейнасці (у прыватнасці, культурнай), лаяльнай да агульнай палітыкі ўраду. Дасягнутая ступень “замірэння” Літвы, Беларусі, Правабярэжнай Украіны была палічаная ў цэлым дастатковай і на павестку дня быў высунуты пошук форм інтэграцыі каталіцкай шляхты і духавенства ў агульнаімперскае жыццё. &quot;Апошнім акордам&quot; рэпрэсіўнага дзесяцігоддзя 1831—1841 было закрыццё [[Віленская медыка-хірургічная акадэмія|Віленскай медыка-хірургічнай акадэміі]] з пераводам яе ў Кіеў (1842), але гэтае рашэнне было прынятае яшчэ ў 1840, і чакала толькі завяршэння пабудовы адпаведнага будынку ў Кіеве.

== Характар амністыі ==

Амністыя не была ўсеагульнай; яна насіла выбарачны характар і дзяліла раней рэпрэсаваных на разрады. Некаторым асобам, якія знаходзіліся ў ссылцы ў аддаленых губернях Расіі (пад наглядам паліцыі), дазвалялася вярнуцца на радзіму ў заходнія губерні. Шмат каму вярталіся ранейшыя саслоўныя правы і дваранства, калі яны не былі замяшаныя ў «цяжкіх крымінальных злачынствах» падчас паўстання. Для тых, хто ўжо вярнуўся раней, але знаходзіўся пад строгім сакрэтным наглядам, рэжым кантролю мякчэў або адмяняўся зусім.

Расейскія ўлады, аднак, захоўвалі жорсткую пазіцыю ў дачыненні да лідэраў і найбольш актыўных удзельнікаў паўстання і змоў. Амністыя практычна не тычылася чальцоў польскага Часовага ўрада 1830 году, кіраўнікоў буйных паўстанцкіх атрадаў і тых, хто знаходзіўся ў эміграцыі і працягваў палітычную дзейнасць (напрыклад, асяроддзя [[Адам Ежы Чартарыйскі|Адама Ежы Чартарыйскага]]). Тым, хто знаходзіўся за мяжой імперыі, шлях дадому быў па-ранейшаму зачынены, за выключэннем вельмі рэдкіх выпадкаў падачы асабістага прашэння на імя імператара з выразам &quot;глыбокага раскаяння&quot;.

== Асобы амніставаных ==

Рашэнні па лёсе канкрэтных асобаў прымаліся на месцах і не вызначаліся дакладнымі крытэрыямі. Сярод тых, хто змог скарыстацца амністыяй, былі, у прыватнасці:

[[Ян Чачот]], філамат (фактычна ён яшчэ ў 1840 годзе пераехаў з [[Лепель|Лепеля]] ў [[Шчорсы]], дзеля працы ў бібліятэцы [[Адам Храптовіч|Адама Храптовіча]], але цяпер змог узаконіць новае месца жыхарства)&lt;ref&gt;Marian Pacholak. Trzy listy Jana Czeczota z lat 1844–1845 do Adolfa Kobylińskiego z Cieszewli. Kręgi poszukiwań archiwalnych i materiały dotyczące sylwetek korespondentów z Nowogródczyzny (część druga)&lt;sup&gt;*&lt;/sup&gt;// Prace Literackie LXIII, 2024. S. 139. &lt;/ref&gt;

[[Тамаш Зан (паэт)|Тамаш Зан]], філамат — у 1841 годзе вярнуўся на радзіму

[[Эдвард Жалігоўскі]], удзельнік змовы Шымана Канарскага — быў вызвалены са зняволення і ў 1842 годзе змог вярнуцца на радзіму

[[Адольф Міхайлавіч Янушкевіч|Адольф Янушкевіч]], паўстанец 1830 году: у жніўні 1841 змог пераехаць з [[Ішым|Ішыма]] ў [[Омск]], дзе яму дазволілі паступіць на дзяржаўную службу з прысваеннем чыну «калежскі рэгістратар».

[[Юзаф Ігнацы Крашэўскі]], паўстанец 1830 году: у 1841 з яго быў канчаткова зняты паліцэйскі нагляд і ён змог атрымаць дазвол на выданне альманаха [[Athenaeum (1841)|Athenaeum]] [[Athenaeum (1841)|(1841)]].

[[Рамуальд Падбярэскі]], сын паўстанца — у 1841 змог пераехаць у Пецярбург з планам выдання ўласнага альманаха Rocznik literacki.

== Адносная &quot;адліга&quot; 1841—1848 гадоў ==

Новая грамадская сітуацыя, якая склалася пасля амністыі, выклікала да жыцця ўплывовую лаялісцкую плынь у жыцці заходніх губерняў, асабліва літоўскіх. У ёй асабліва вылучалася стала гэтак званая [[Пецярбургская катэрыя|“Пецярбургская катэрыя”]], нефармальная лаялісцкая групоўка на чале з [[Генрык Жавускі|Генрыхам Жавускім]], якая ў траўні 1841 правяла ўстаноўчы сход у [[Чудніў|Чудніве]]. Таксама ў лаялісцкім духу дзейнічалі &quot;літвіны&quot; [[Фадзей Булгарын|Фадзей '''Булгарын''']]''',''' [[Восіп Іванавіч Сянкоўскі|Восіп Сянкоўскі,]] [[Плацыд Янкоўскі]] і іншыя, якія даводзілі, што Літва (як і Беларусь) — гэта адвечная гістарычная правінцыя Расіі, якая толькі праз нешчаслівы збег абставінаў апынулася ў уніі з Польшчай і на пэўны час стала перыферыяй заходняй цывілізацыі. Аднак, наступныя 7 гадоў у Літве і Беларусі былі самымі спрыяльнымі для культурнай дзейнасці за ўсё 30-гадовае праўленне Мікалая I. Паміж імперскай уладай (і адданымі ёй лаялістамі) і вонкава лаяльнай патрыятычнай інтэлігенцыяй у гэты час вялася складаная гульня за сэнсавае напаўненне паняццяў “Літва” і “літвіны”. (На гэтым этапе гісторыі царызм не выступаў супраць гэтых тэрмінаў, але хацеў іх пераасэнсавання ў патрэбным Расіі духу). Лаялісты імкнуліся стварыць як мага больш пра-імперскі вобраз краю, яго жыхароў і гісторыі, максімальна абарваць яго даўнія культурныя сувязі з Польшчай, а патрыёты, распрацоўваючы “літвінскую” тэматыку, стваралі аўтаномную мясцовую культуру, лакальную &quot;літвінскую&quot; ідэнтычнасць, нятоесную польскай, набыткі якой пазней былі часткова выкарыстаныя ў літоўскім і беларускім нацыянальных праектах. Найбольш бяспечным, з пункту гледжання цэнзуры, выглядалі даследаванні і публікацыі на тэмы паганскай, да-Крэўскай гісторыі Літвы, а таксама на тэмы мясцовай кухні, хатняй гаспадаркі, палявання, пошук этнаграфічных асаблівасцяў Літвы і Беларусі.

 У гэты час дэбютавалі, або сталі шырока вядомымі публіцы такія творцы, як Юзаф Ігнацы Крашэўскі, [[Станіслаў Манюшка]], [[Уладзіслаў Сыракомля]], [[Адам Ганоры Кіркор|Адам Ганоры Кіркор,]] [[Ян Баршчэўскі]], [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч,]] [[Рамуальд Падбярэскі]], і іншыя. Многія створаныя ў 1841—1848 гадах творы літаратуры, гістарыяграфіі, музыкі, выяўленчага мастацтва склалі канон “літвінскай” культуры XIX стагоддзя. Сярод іх, у прыватнасці:

[[Хатні спеўнік|Хатнія спеўнікі]] (з 1843), опера &quot;Галька&quot; і кантата &quot;Мілда&quot; (1848) Станіслава Манюшкі

Першы том працы «Starożytna Polska pod względem historycznym, geograficznym i statystycznym…» [[Міхал Ігнатавіч Балінскі|Міхала Баліньскага]] і Тыматэўша Ліпіньскага, прысвечаны гісторыі ВКЛ (1843)

Літаратурны дэбют Уладзіслава Сыракомлі з вершам &quot;Паштальён&quot; (1844)

&quot;Віленскі альбом&quot; Яна Казіміра Вільчыньскага (1845)

Першая кніга Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча &quot;Ідылія&quot; (1846)

Адзіная арыгінальная кніга Яна Чачота “Земянін” (1846)

Карціна [[Канут Русецкі|Канута Русецкага]] &quot;Літвінка з вербамі&quot; (1847)

Капітальная праца Ю.І.Крашэўскага ''Obraz Litwy pod względem jéj cywilizacyi, od czasów najdawniejszych do końca wieku XVIII'', Т. 1-2, 1847—1850.

Энцыклапедыя хатняй гаспадаркі &quot;[[Літоўская гаспадыня|Літоўская гаспадыня&quot;]] Ганны Цюндзявіцкай (1848)

У гэтым жа гістарычным перыядзе выйшла кніга Яна Баршчэўскага [[Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях|&quot;Шляхціч Завальня&quot;]] (якая культывуе вобраз Беларусі, а не Літвы)

7-гадовая адносная “адліга”, запачаткаваная амністыяй 1841 году, скончылася ў 1848 годзе ў сувязі з жахам Мікалая I перад еўрапейскай [[Вясна народаў|“Вясной Народаў”]] і вяртаннем да палітыкі жорсткіх рэпрэсій (гл. [[Змрочнае сямігоддзе|“Змрочнае сямігоддзе”]]).

== Іншыя аспекты амністыі ==

Мікалай I таксама скарыстаўся нагодай, каб знізіць сацыяльнае напружанне ў грамадстве. Былі спісаны даўгі (нядоімкі) па многіх дзяржаўных падатках , якія назапасіліся ў сялянаў і мяшчан за папярэднія гады. Маніфест ад 16 красавіка адмяняў многія судовыя штрафы і пені па казённых спагнаннях. Быў адменены ці скарочаны шэраг чарговых рэкруцкіх набораў у некаторых губернях. Многія ыноўнікі, якія знаходзіліся пад судом за адміністрацыйныя парушэнні (не звязаныя з буйным раскраданнем маёмасці або хабарніцтвм),   атрымалі  прабачэнне.

== Зноскі ==

{{няма катэгорый|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>t7fmf0c0aiyak0f2tlkkbr6150rfk1j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мечыслаў Мацкевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805232</id>
    <revision>
      <id>5120466</id>
      <parentid>5119925</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:07:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9952" sha1="88pfh9i4vxhqzl4ml9j3lrdp4drfbmi" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Мечыслаў Мацкевіч''' ({{lang-pl|Mieczysław Mackiewicz}}; {{ВД-Прэамбула}}) — прафесійны вайсковец, удзельнік [[Расійска-японская вайна|руска-японскай]], [[Першая сусветная вайна|першай сусветай]], [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай войнаў]], [[брыгадны генерал]] Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari .

== Біяграфія ==
Ён нарадзіўся 9 мая 1880 года ў вёсцы Курценішкі, што ў гміне Балкуны, Кальварыйскі павет, у сям’і Генрыка і Саламеі Бірштэйн. Адукацыю атрымаў у [[Мар’ямполь|Марыямпалі]] і ў Юнкерскай школе ў [[Санкт-Пецярбург]]у. З 1902 г. быў афіцэрам 26-й пяхотнай дывізіі ў [[Гродна|Гродне]]. Удзельнічаў у [[Расійска-японская вайна|руска-японскай вайне 1904—1905 гадоў]]. У 1913 годзе ў Кракаве наладзіў сувязь з [[Юзаф Пілсудскі|Юзафам Пілсудскім]] і таемна стаў сябрам Стралецкага таварыства. У 1914 годзе быў камандзірам роты на нямецкім фронце. У 1915 годзе быў захоплены немцамі ў палон. У лагерах [[Гельмштэт|Гельмштэдт]] і Гардэнлеген ён стварыў польскую школу падафіцэраў.

Вызвалены з палону ў красавіку 1918 г., ён быў прызначаны цывільным чыноўнікам у польскую Ваенную камісію Часовай дзяржаўнай рады ў якасці кіраўніка аддзела кадраў. Адначасова ён узначальваў разведвальнае падраздзяленне [[Польская ваенная арганізацыя|Польскай ваеннай арганізацыі]], галоўнай задачай якога было аказанне дапамогі палякам — дэзерцірам з нямецкай і аўстра-венгерскай армій, а таксама дэмабілізаваным салдатам [[Польскі корпус|Першага польскага корпуса ў Расіі]]. Як былы афіцэр рускай арміі, вызвалены з лагера для ваеннапалонных рэскрыптам Рэгенцкай рады ад [[25 кастрычніка]] 1918 года, ён быў прызначаны ў падпарадкаваную Польскую армію і павышаны да звання [[маёр]]а.

З кастрычніка па снежань 1918 года ён быў начальнікам [[Другі аддзел Генеральнага штаба Войска Польскага|другога інфармацыйнага аддзела Генеральнага штаба Войска Польскага]]. З 19 снежня 1918 г. па 6 жніўня 1920 г. ён арганізаваў і камандаваў [[41 Сувальскі полк пяхоты|41-м пяхотным палком]] . Тым часам, з 6 кастрычніка 1919 года па 12 красавіка 1920 года, ён быў прызначаны ў склад Праверачнай камісіі. 1 студзеня 1920 года [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі]], як галоўнакамандуючы, прызначыў яго членам часовага капітула [[Virtuti Militari|Ордэна Virtuti Militari]] і ўзнагародзіў Сярэбраным крыжам гэтага ордэна. Камандзір аператыўнай групы ў баях за [[Ліда|Ліду]] — ён захапіў Ліду. У маі-чэрвені 1919 года кіраўнік палітычнай місіі ў [[Коўна|Каўнасе]] (Пілсудскі лічыў спецыялістам па літоўскіх справах). Пасля правалу місіі, у красавіку-жніўні 1920 года, ён служыў камандзірам [[2-я Літоўска-Беларуская дывізія|2-й Літоўска-Беларускай дывізіі]] . Затым камандзірам Аператыўнай групы і [[18 Дывізія пяхоты (II Польская рэспубліка)|18-й пяхотнай дывізіі]] . Быў цяжка паранены на бальшавіцкім фронце.

У кастрычніку 1920 года, ачуняўшы ад ран, ён стаў афіцэрам падаручэннях Галоўнакамандуючага. З студзеня 1921 года ён камандаваў [[30 Палеская дывізія пяхоты|30-й пяхотнай дывізіяй]] . 3 мая 1922 года яму было прысвоена званне палкоўніка са старшынством з 1 чэрвеня 1919 года і 87-я пасада ў корпусе пяхотных афіцэраў. Тым часам, з 15 лістапада 1923 года па 15 жніўня 1924 года, ён праслухаў першы курс Цэнтра вышэйшых ваенных даследаванняў у Варшаве. 26 мая 1926 года ён прыняў камандаванне 26-й пяхотнай дывізіяй у Скерневіцах. 16 сакавіка 1927 года прэзідэнт Рэспублікі Польшча [[Ігнацы Масціцкі]] па просьбе міністра ваенных спраў, першага маршала Польшчы [[Юзаф Пілсудскі|Юзэфа Пілсудскага,]] узвысіў яго да звання брыгаднага генерала і 1-м месцам у корпусе генералаў. 8 сакавіка 1935 года ён быў вызвалены ад пасады камандзіра дывізіі, захаваўшы папярэднюю выслугу, і выйшаў у адстаўку 30 верасня таго ж года.

Ён стаў вайсковым пасяленцам у [[Жытомля|Жыдомлі]] &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://kresy.genealodzy.pl/zbior/pdf/osadnicy_wojskowi.pdf|title=Osadnicy wojskowi – lista kompletna|website=kresy.genealodzy.pl|pages=116}}&lt;/ref&gt; . Ён быў членам кіраўніцтва [[Towarzystwo Rozwoju Ziem Wschodnich|Таварыства развіцця Усходніх Земляў]] .

У верасні 1939 года ён добраахвотна пайшоў на службу, але не атрымаў прызначэння. Яго інтэрнавалі ў [[Румынія|Румыніі]] ў лагеры Бэіле-Геркулане. Пасля вызвалення, Мацкевіча фармальна накіравалі ў 2-і корпус у [[Італія|Італіі]]. Пасля прыбыцця ў [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]] і дэмабілізацыі ён пасяліўся ў Уэльсе, дзе і памёр 6 жніўня 1954 года.

У Мечыслава Мацкевіча былі дачка Ірэна і сын Уладзіслаў {{Sfn|Stawecki|1994}}, які загінуў у [[Бітва пад Монтэ-Касіна (1944)|бітве пад Монтэ-Касіна]].

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] (1 студзеня 1920 г.)
* Крыж Незалежнасці (23 снежня 1933 г.)
* Афіцэрскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] (9 лістапада 1926 г.)
* [[Крыж Храбрых|Крыж Харобрых]] (чатыры разы: 2-гі, 3-ці і 4-ы раз у 1922 г.)
* Залаты Крыж Заслугі (19 сакавіка 1931 г.)
* Знак за ранны і кантузіі &lt;ref&gt;мяркуючы па фота https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mieczys%C5%82aw_Mackiewicz.jpg&lt;/ref&gt;
* Кавалер [[Ордэн Ганаровага легіёна|ордэна Ганаровага легіёна]] (Францыя, 1922)

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
* Tadeusz Kryska-Karski, Stanisław Żurakowski: Generałowie Polski niepodległej. Warszawa: Editions Spotkania, 1991.
* Piotr Stawecki: Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1994. ISBN 83-11-08262-6.
* Henryk Piotr Kosk: Generalicja polska. Popularny słownik biograficzny. T. 1 A-Ł. Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Ajaks», 1998. ISBN 83-87103-55-1.
* Danuta Poźniakowska-Hanak, ''Oddział II Naczelnego Dowództwa Wojska Polskiego 1919—1921'', Biuletyn Wojskowej Służby Archiwalnej Nr 24 z 2001.

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Мацкевіч Мечыслаў}}</text>
      <sha1>88pfh9i4vxhqzl4ml9j3lrdp4drfbmi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>30-я Палеская пяхотная дывізія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805233</id>
    <revision>
      <id>5120596</id>
      <parentid>5119930</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{няма катэгорый}}</comment>
      <origin>5120596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12456" sha1="omoapi4oh33jivx930ta006xzhpiiqn" xml:space="preserve">[[Файл:30 DP w 1938.jpg|міні|размяшчэнне 30 Палесскай дывізіі ў 1938 г.]]
'''30-я Палеская пяхотная дывізія''' (30 ДП) — буйное пяхотнае [[Злучэнне (ваенная справа)|падраздзяленне]] Польскага войска Другой Польскай Рэспублікі.

У [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваенны]] перыяд камандаванне 30-й пяхотнай дывізіі знаходзілася ў Кобрыні. У 1923 годзе яна складалася з 82-га пяхотнага палка, 83 пяхотнага палка і 84 пяхотнага палка&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. III/2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923. с.40}}&lt;/ref&gt;. Падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|вераснёўскай кампаніі]] 1939 г. дывізія ваявала ў складзе арміі «Лодзь». З 1 верасня яна змагалася на ўскраіне галоўнай абарончай лініі ў раёне [[Дзялошын|Дзялашына]], прасунуўшыся да Пажымехаў. Падчас адступлення яна склала ядро групы генерала Таме. Адрэзаная каля Ежова, яна амаль цалкам страціла свой 83-ці пяхотны полк . Каля [[Жырардаў|Жырардава]] яна сутыкнулася з нямецкай 19-й пяхотнай дывізіяй . 13 верасня яна перамясцілася на [[Модлінская крэпасць|Модлін]] і спачатку заняла сектар «Цверджа», а затым сектар «Казунь»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Znak Horyzont, 2019., с.797}}&lt;/ref&gt;.

== Дывізія ў мірны час ==
Сібірская пяхотная дывізія была сфарміравана ў адпаведнасці з загадам № 26300/Моб. Міністра ваенных спраў ад 20 снежня 1920 года. Дывізія была створана ў 1921 годзе на базе Сібірскай пяхотнай брыгады. Арганізацыя ажыццяўлялася ў Генеральнай акрузе «Памеранія», а пасля яе завяршэння дывізія была перадыслакавана ў корпусную акругу № IX&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dziennik Rozkazów Tajnych Dowództwa Okręgu Generalnego „Kielce” Nr 5 z 25 stycznia 1921, pkt 6 Sformowanie Syberyjskiej Dywizji Piechoty}}&lt;/ref&gt;.

16 ліпеня 1922 года ў [[Брэст|Брэсце]] 30-я пяхотная дывізія ўрачыста адзначыла другую гадавіну вяртання ў Польшчу 5-й Польскай стралковай дывізіі і чацвёртую гадавіну стварэння 1-га Польскага стралковага палка імя Тадэвуша Касцюшкі . Падчас урачыстасцей кіраўнік дзяржавы і галоўнакамандуючы Польшчы маршал [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі]] асабіста ўзнагародзіў афіцэраў і шэраговых Сібірскай дывізіі ордэнам Virtuti Militari&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Święto 30 Dywizji Syberyjskiej. „Polska Zbrojna”. 197, s. 2-3, 1922-07-23. Warszawa.}}&lt;/ref&gt;.

; Арганізацыя дывізіі у мірны час перад мабілізацыяй у сакавіку 1939 г.&lt;gallery widths=&quot;180&quot; heights=&quot;150&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Файл:BrestFortress7.JPG|link=Plik:BrestFortress7.JPG|alt=Twierdza brzeska – miejsce stacjonowania oddziałów dywizji|[[Брэсцкая крэпасць]] — месца дыслакацыі падраздзяленняў дывізіі
Файл:Dekoracja oficerów 30 Dywizji Piechoty, weteranów byłej Brygady Syberyjskiej w drugą rocznicę powrotu do Polski (22-278-1).jpg|link=Plik:Dekoracja_oficerów_30_Dywizji_Piechoty,_weteranów_byłej_Brygady_Syberyjskiej_w_drugą_rocznicę_powrotu_do_Polski_(22-278-1).jpg|alt=Marszałek Józef Piłsudski odznacza oficerów 30 DP|Маршал Юзэф Пілсудскі ўзнагароджвае афіцэраў 30-й пяхотнай дывізіі
&lt;/gallery&gt;

* камандаванне 30-й Палескай пяхотнай дывізіі ў Кобрыні
* [[82 Сібірскі стралковы полк імя Тадэвуша Касцюшкі ў Брэсце]]
* [[83 полк палескіх стралкоў імя Рамуальда Траўгута]] ў [[Кобрын|Кобрыні]]
* [[84 Палескі стралковы полк]] у Пінску (3-ці батальён у [[Лунінец|Лунінцы]])
* [[30 лёгкі артылерыйскі полк]] у Брэсце (2-я дывізія ў [[Пінск|Пінску]])
* 30 цяжкая артылерыйская дывізія ў Брэсце
* Рота сувязі 30-й пяхотнай дывізіі ў Брэсце
* [[Акруговы штаб 30-й кавалерыйскай дывізіі ў Кобрыне]]

== Ваенныя аперацыі ў абарончай вайне 1939 года ==
[[Файл:Armia_lodz_1939.png|міні|259x259пкс|Дывізія дзейнічала ў складзе Лодзінскай арміі.]]
30-я пяхотная дывізія пад камандаваннем брыгаднага генерала Леапольда Чэхака ўваходзіла ў склад групы «Пётркув», якая падпарадкоўвалася камандуючаму арміі «Лодзь» {{Sfn|Jurga|1975}}. Вяла баявыя дзеянні ад 1 да 13 верасня прайшоўшыпраз бітвы Дзялашына-Жырардаў- Модлін. Дывізія капітулявала нацыстам пад Модлінам абед 13 верасня 1939 г.

== Штаб камандавання дывізіі ==
[[Файл:Wrzalinski.png|справа|234x234пкс]]
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |Камандзіры Дывізіі
|-
!званне,Імя прозвішча
!час выконывання абавязкаў
!наступная пазіцыя
|-
|плк.пях. [[Мечыслаў Мацкевіч]]
|1921 – 28 V 1926
|камандзір 26 ДП
|-
|пплк. пях. / ген. брыг. [[Станіслаў Цясара]]
|9 VIII 1926 - 12 V 1929
|камандзір [[Корпус аховы памежжа|KАП]]
|-
|плк.пях. [[Станіслаў Враліньскі|Станіслаў Вжалінскі (Wrzaliński]])
|8 X 1929 – 13 X 1931
|стан адпачынку з 31 XII 1931
|-
|плк.дып.арт. / ген. брыг. Эміль Круковіч-Пршэджымірскі
|13 X 1931 – 28 I 1938
|шэф Дэп. Aртылерыі MСВойска.
|-
|ген.брыг. [[Леапольд Цэгак]]
|1938 – IX 1939
|у нямецкім плене
|-
! colspan=&quot;3&quot; |камандзіры дывізійнай пяхоты
|-
|плк пях. [[Станіслаў Цясара|Станіслаў Цясара (Tessaro)]]
|1921 – 9 VIII 1926
|камандзір 30 ДП
|-
|плк СГ [[Станіслаў Вяроньскі]]
|14 X 1926 – 17 III 1927
|камандзір 22 ДГП
|-
|плк пях. [[Францішак Діндорф Анковіч|Францішак Діндорф - Анковіч]]
|19 III 1927 – X 1935
|камандзір 10 ДП
|-
|плк пях. [[Станіслаў Калабіньскі (1890–1941)|Станіслаў Калабіньскi]]
|X 1935 – VIII 1939
|камандзір 55 ДП
|-
! colspan=&quot;3&quot; |Шэфы штаба
|-
|маер памежнай стражы (SG) [[Тэадор Фугальскі|Tэадор Фугальскі]]
|X 1922 – VI 1924
|шэф аддзелу у I  Адзеле SG
|-
|пплк SG (пях.) Фларыян Смыкал
|15 X 1924 – 21 VIII 1926
|камандзір  13 пп
|-
|маер SG (пях.) [[Аляксандр Місюрэвіч|Aляксандр Місюрэвіч]]
|IX 1926– XI 1928
|I Аддзел Генеральнага штабу 
|-
|маер дыпл. пях. [[Станіслаў Сянкевіч (афіцэр)|Станіслаў Сянкевіч]]
|XI 1928 - IX 1930
|III аддзел генеральнага штабу 
|-
|маер дыпл.пях. Зянон  Взнацны
|IX 1930 – XII 1932
|выкладцык цэнтра шкалення пяхоты
|-
|маер дыпл.пях. Міхаіл Талікоўскі
|XII 1932 – XI 1934
| II Камандыванне Акругі пяхоты
|-
|маер дыпл. сап. [[Леон Біянчы]] 
|XI 1934{{Sfn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=Nr 14 z 22 grudnia 1934, s. 266}} – XI 1936
|камандзір маставога батальена
|-
|пплк дыпл. пях. [[Уладыслаў Сурацкі|Уладыслаў Сурацкi]]
|1936 – †12 IX 1939
|
|-
|кпт. дыпл.арт. [[Адам Яворскі-Сас-Харашкевіч|Aдам Яворскі-Сас-Харашкевіч]]
|od 15 IX 1939
|у нямецкім палоне
|}

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Mirosław Barczyński: 30 Dywizja Piechoty 1918 – 1939. Biała Podlaska: Oficyna Wydawnicza „Donatech”. Muzeum Okręgowe w Białej Podlaskiej, 1996. ISBN 83-903827-7-6.
* Mieczysław Bielski: Grupa Operacyjna „Piotrków” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1991. ISBN 83-11-07836-X.
* Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
* Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. III/2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
* Ludwik Głowacki: Obrona Warszawy i Modlina na tle kampanii wrześniowej 1939. Wyd. 5. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1985. ISBN 83-11-07109-8.
* Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918 – 1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
* Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. T. 7. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
* Marian Porwit: Komentarze do historii polskich działań obronnych 1939 roku. T. I, II, III. Warszawa: Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”, 1983. ISBN 83-11-06793-7.
* Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk, Warszawa 1937-1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
* Juliusz Rómmel: Za honor i ojczyznę. Wspomnienia dowódcy armii „Łódź” i „Warszawa”. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo „Iskry”, 1958.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
* Andrzej Wesołowski: 30 Poleska Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2018, seria: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918–1939. ISBN 978-83-7945-622-2.
* Jan Wróblewski: Armia „Łódź” 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
* Lech Wyszczelski: Wojsko Polskie w latach 1918-1921. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. ISBN 83-89729-56-3.
* Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Znak Horyzont, 2019. ISBN 978-83-240-5692-7.

{{няма катэгорый|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>omoapi4oh33jivx930ta006xzhpiiqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>34-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805234</id>
    <revision>
      <id>5120601</id>
      <parentid>5119960</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:18:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120601</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20304" sha1="6c5uf09axit059carmixdfixfte4a17" xml:space="preserve">'''34-ы пяхотны полк''' (34 пп) — пяхотнае [[Воінскае фарміраванне|падраздзяленне]] Войска Польскага часоў [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польскай Рэспублікі]].

Полк удзельнічаў у баях 1919 года і ў [[Польска-савецкая вайна|польска-бальшавіцкай вайне]] 1920 года. Сваё палкавае свята ён адзначыў 8 мая, у гадавіну бітвы пад Рэчыцай і перамогі на Дняпры ў 1920 годзе. Дыслакаваўся ў [[Бяла Падляска|Бялай Падлясцы]]. Набіраўся з жыхароў заходняй Берасцейшчыны і Падляшша. У 1939 годзе, падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|Вераснёўскай кампаніі]], ваяваў у складзе 9-й пяхотнай дывізіі .

== Арганізацыйнае фарміраванне і трансфармацыі ==
34-ы пяхотны полк быў сфарміраваны 7 снежня 1918 года з 2-га пяхотнага палка ''Польскіх'' узброеных сіл (ПСЗ) і членаў Польскай вайсковай арганізацыі ([[Польская ваенная арганізацыя|ПВА]]) і добраахвотнікаў з [[Падляшша]]. Ужо 1 лістапада 1918 года па загаду польскіх ваенных уладаў у Дэмблін прыбыў маёр Аляксандр Ежы Нарбут-Лучынскі на чале невялікага атрада. Ён запатрабаваў і ў той жа дзень дамогся здачы крэпасці Польшчы ад камандзіра аўстрыйскіх войскаў маёра Нёманскага. Аўстрыйцы, адступаючы ў паніцы, здалі Дэмблінскую крэпасць разам з усімі яе складамі і ваеннымі дэпо. Спачатку полк прыняў назву «4-ы пяхотны полк» (быў сфарміраваны толькі 1-ы батальён капітана Людвіка Бітнера). Загадам Генеральнага штаба ад 7 снежня 1918 года 4-ы пяхотны полк быў перайменаваны ў 34-ы пяхотны полк. Маёр Аляксандр Лучынскі быў зацверджаны камандзірам палка. Новасфарміраваны полк атрымаў у якасці афіцэрскага складу 36 афіцэраў з Генеральнага акруговага камандавання — Люблін з афіцэрскіх курсаў для афіцэраў былой царскай арміі ў Заезержы каля г. Дэмблін . Іншыя афіцэры і унтэр-афіцэры былі набраныя з легіёнаў, а таксама з аўстрыйскай арміі. Для палягчэння арганізацыйных намаганняў маёр Аляксандр Лучынскі 15 снежня стварыў этапны батальён № 34, прызначаны для гарнізоннай і вартавой службы ў Дэмблінскай крэпасці . Адначасова ён стварыў тры паўбатальёны, кожны з якіх меў поўны афіцэрскі склад (у будучыні ён меў намер пашырыць іх да штатных пасад).

У  студзені 1919 асноўнай базай фармавання палка [[Бяла Падляска|Белая Падляская]] тут ахвотнікаў узброілі ў італьянскія і аўстрыйскія карабіны і апранулі ў панямецкія мундуры.  З зімы 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Бялай Седлецкай.

== У войнах за межы адроджанай Польшчы ==
[[Файл:34_pulk_piechoty.png|справа|250x250пкс]]

Характэрнай рысай дзеянняў падраздзяленняў палка да лета 1919 года быў іх удзел у разрозненых баях. У канцы студзеня 1919 года полк увайшоў у склад Палескай аператыўнай групы. У пачатку лютага немцы планавалі перадаць украінцам горад і крэпасць [[Брэст]]. Камандзір групы, генерал [[Лістоўскі]], арганізаваў прэвентыўны ўдар. Дзве роты палка пад камандаваннем лейтэнанта Яна Сакалоўскага атрымалі загад захапіць Кабыляны і Блоткава. Атаку падтрымлівалі 4-я батарэя 7-га польскага пяхотнага палка і 4-ы эскадрон 2-га палка ўланаў. Брэст, акупаваны нямецкай арміяй, быў атакаваны 5 лютага без поспеху. Падраздзяленні 22-га палка ў баі не ўступалі. Аднак пасля перамоваў 9 лютага немцы перадалі Брэст і Тэрэспаль генералу Лістоўскаму. Пасля ўзяцця гарадоў полк перагрупаваўся чыгункай у [[Кобрын]]. Там ён арганізаваў абарону ракі Мухавец. 17 лютага рускія захапілі [[Антопаль (Драгічынскі раён)|Антопаль]]. Эскадрон капітана Жаліслаўскага, узмоцнены падраздзяленнем белагвардзейцаў і ротай 34-га палка, атакаваў горад. Атака была паспяховай. Бітва пад Антопалем стала першым сутыкненнем паміж польскімі і савецкімі войскамі.

У красавіку камандзір аператыўнай групы вырашыў захапіць [[Лунінец]]. 4 красавіка 3-ці батальён пад камандаваннем лейтэнанта Казімежа Галінскага атакаваў уздоўж чыгункі [[Пінск]] — [[Лунінец]], а дзве роты 2-га батальёна пад камандаваннем лейтэнанта Вінцэнта Вольскага атакавалі з боку Парэчча праз [[Лагішын]] . З Сакалоўкі праз Валішчы атакаваў партызанскі атрад пад камандаваннем лейтэнанта Коя, узмоцнены астатнімі ротамі 2-га батальёна. Атака скончылася няўдачай. Наступныя спробы захапіць важны аўтамабільны і чыгуначны вузел таксама праваліліся.

5 красавіка 1919 года ў [[Пінск|Пінску]] па загаду маёра Аляксандра Лучынскага салдаты палка расстралялі 35 чалавек яўрэйскай нацыянальнасці (гл. [[Пінская разня|Разня ў Пінску]] ).

1 ліпеня Літоўска-Беларускі фронт пачаў наступ з мэтай захопу Менска і прасоўвання да лініі [[Дзвіна]] - [[Бярэзіна (прыток Нёмана)|Бярэзіна]]. 3 ліпеня 34-ы пяхотны полк, які ўжо быў цалкам баяздольны, атакаваў з боку [[Агінскі канал|Агінскага канала і Ясельды]]. Некалькі дзён добра арганізаваных пяхотных і кавалерыйскіх аперацый аказаліся паспяховымі, і 10 ліпеня 1919 года часткі палка ўвайшлі ў Лунінец.

6 чэрвеня 1920 года дзве роты 1-га батальёна распачалі рэйд на Вярэшню, каб разведаць варожыя фарміраванні за Ушай. Яны ўступілі ў бой з колькасна пераўзыходзячым праціўнікам. Роты з цяжкасцю адышлі да Чарэвачаў. Падчас рэйду загінулі падпаручнік Эдмунд Корчак-Свежынскі і дзясятак шэраговых.

4 ліпеня 1920 года арміі [[Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі|Міхаіла Тухачэўскага]] пачалі наступ на Паўночным фронце. Расійскі наступ прывёў да краху ўсяго польскага фронту. 9-я дывізія адышла ў бок Мазыра. Полк вярнуўся на свае зімовыя абарончыя пазіцыі на [[Пціч (рака)|рацэ Пціч]] . 9 чэрвеня пазіцыі былі пакінутыя. З ракі Пціч палкі 9 ліпеня пачалі далейшае адступленне. 16 ліпеня полк выйшаў з рэзерву Галоўнакамандуючага і згрупаваўся каля Гродна.

З 20 ліпеня полк змагаўся ў раёне [[Гродна]] з [[3-і кавалерыйскі корпус|III кавалерыйскім корпусам Гай-хана]] . [[Гая Дзмітрыевіч Гай|Гай-хан]] успамінае баі: ''«Я страціў 500 чалавек забітымі і параненымі,'' ''400 коней і 7 дзён каштоўнага часу'' ».

24 ліпеня ён адступіў па дарозе Кузніца — [[Саколка]] . У раёне Саколкі ён прарваў лініі бальшавіцкай 15-й кавалерыйскай дывізіі . 27 ліпеня каля [[Тыкоцін|Тыкоціна]] ён пераправіўся праз раку Нараў і арганізаваў там абарону.

31 ліпеня яны адышлі ад ракі [[Нараў]] . 2 жніўня адбыліся баі каля Мяжэніна . Тут быў дасягнуты поспех. Вораг панёс вялікія страты. Аднак пад Яблонкай Касцельнай полк быў разбіты. Ён страціў амаль тры чвэрці свайго асабістага складу, большую частку кулямётаў і абоз. Толькі каля 300 чалавек змаглі вярнуцца ў склад 18-й пяхотнай брыгады каля [[Вышкаў (Польшча)|Вышкава]] . 34-ы полк быў рэарганізаваны ў [[Паб’яніцы|Пабяніцы]] . Ён вярнуўся ў дывізію ў Бялай Падлясцы ў верасні 1920 года.

=== Карты баёў палка ў 1920 годзе ===
&lt;gallery widths=&quot;150&quot; heights=&quot;170&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Файл:Bitwa_pinsk_1919.png|link=Plik:Bitwa_pinsk_1919.png
Файл:Bitwa_mozyrz_1920.png|link=Plik:Bitwa_mozyrz_1920.png
Файл:Ofensywa_4lipca1920.png|link=Plik:Ofensywa_4lipca1920.png
&lt;/gallery&gt;

== Полк у мірны час ==
[[Файл:9_DP_w_1938.jpg|злева|200x200пкс]]
У міжваенны перыяд 34-ы пяхотны полк дыслакаваўся ў корпусным раёне № IX у [[Гарнізон|гарнізоне]] [[Бяла Падляска|Бяла-Падляска]] . Ён уваходзіў у склад 9-й пяхотнай дывізіі .

34-ы пяхотны полк належаў да I тыпу (т.зв. «звычайны»). Штогод ён прымаў прыблізна 610 навабранцаў . Асабісты склад палка налічваў 56 афіцэраў, 1500 унтэр-афіцэраў і радавых. Узімку ў ім былі старшы батальён, вучэбны батальён і кадравы батальён, а летам — старшы батальён і два батальёны прызыўнікоў.

== 34-ы пяхотны полк у вераснёўскай кампаніі ==
[[Файл:Armia_pomorze_1939.png|міні|249x249пкс|Полк ваяваў у складзе 9-й пяхотнай дывізіі]]

=== Баявыя аперацыі ===
У 1939 годзе, падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|Вераснёўскай кампаніі]], ён ваяваў у складзе 9-й пяхотнай дывізіі на Памор'і пад [[Піла (горад)|Пілай]].

.

;: '''Камандзіры палка'''

* Падпалкоўнік Аляксандр Нарбут-Лучынскі (лістапад 1918 – ліпень 1920) Маёр Антоні Алькоўскі (в.а. ліпеня 1920 г.)  Паручнік Казімір Ян Галінскі (в.а. ліпеня – 3 жніўня 1920 г.)  Паручнік Вінцэнты Вольскі (в.а. † 3 жніўня 1920 г.)  Паручнік Ежы Врочынскі (дзейны 3 жніўня – 13 жніўня 1920 г.)  Палкоўнік Людвік Бітнер (14 жніўня 1920 – 24 мая 1930 → камандзір 5-й пяхотнай дывізіі)  Падпалкоўнік Францішак I Грабоўскі (18.06.1930 – 26.05.1934 → начальнік штаба III дывізійнай абароны)  Падпалкоўнік Ян Станіслаў Свёнтэцкі (26.05.1934 – чэрв.) 24, 1938 → PUWFiPW)  Падпалкоўнік пяхоты Вацлаў Будрэвіч (24 чэрвеня 1938 г. – 2 верасня 1939 г.)  Маёр пяхоты Ян Клакла (2–3 верасня 1939 г.)

== Бібліяграфія ==

* {{Cytuj książkę|nazwisko=Borek|imię=Paweł|tytuł=Z dziejów 34 Pułku Piechoty (1918-1939)|rok=2018|wydawca=Miejska Biblioteka Publiczna w Białej Podlaskiej|miejsce=Biała Podlaska|isbn=9788393187362|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|imię=Andrzej|nazwisko=Dołgowski|autor link=|tytuł=Brześć nad Bugiem. Podróż w czasie 1919-1939|miejsce=Warszawa|data=2016|isbn=9788311143913|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Firich|imię=Karol|nazwisko2=Krzysik|imię2=Stanisław|nazwisko3=Kutrzeba|imię3=Tadeusz|nazwisko4=Müller|imię4=Stanisław|nazwisko5=Wiatr|imię5=Józef|autor link=Karol Firich|autor link2=Stanisław Krzysik|autor link3=Tadeusz Kutrzeba|autor link4=Leopold Müller|autor link5=Józef Wiatr|tytuł=Almanach oficerski na rok 1923/24|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/57608|tom=2|rok=1923|wydawca=Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy|miejsce=Warszawa|odn={{odn/id|Almanach|1923}}}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Dymek|imię=Przemysław|tytuł=34 Pułk Piechoty. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt 82|rok=2024|wydawca=Oficyna Wydawnicza Ajaks|miejsce=Pruszków|isbn=9788366508293|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Izdebski|imię=Jerzy|tytuł=Dzieje 9 Dywizji Piechoty 1918-1939|data=2000|wydawca=Wydawnictwo Neriton|miejsce=Warszawa|isbn=8386842628|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Jagiełło|imię=Zdzisław|tytuł=Piechota Wojska Polskiego 1918–1939|data=2007|wydawca=Bellona|miejsce=Warszawa|isbn=978-83-11-10206-4|odn=tak}}
* {{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20160805212644/http://polishinstitute.com/B/b_26d.pdf|tytuł=34 Pułk Piechoty|nazwisko=Petrol|imię=Tadeusz|rok=1988|praca=9 Dywizja Piechoty - 34 Pułk Piechoty, sygn. B.I.26d|opublikowany=[[Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie|IPMS]]|data dostępu=2018-02-06|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Odziemkowski|imię=Janusz|autor link=Janusz Odziemkowski|tytuł=Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919-1920|data=2010|wydawca=Oficyna Wydawnicza „Adam”|miejsce=Warszawa|isbn=9788370726508|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Prugar-Ketling (red.)|imię=Bronisław|autor link=Bronisław Prugar-Ketling|tytuł=Księga chwały piechoty|data=1992|wydawca=Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937–1939. Reprint: [[Bellona (wydawnictwo)|Wydawnictwo Bellona]]|miejsce=Warszawa|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Satora|imię=Kazimierz|tytuł=Opowieści wrześniowych sztandarów|url=https://archive.org/details/opowiesciwrzesni0000sato|data=1990|wydawca=Instytut Wydawniczy „Pax”|miejsce=Warszawa|isbn=83-211-1104-1|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Sawicki|imię=Zdzisław|nazwisko2=Wielechowski|imię2=Adam|tytuł=Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie|data=2007|wydawca=Pantera Books|miejsce=Warszawa|isbn=978-83-204-3299-2|odn=tak}}
* {{Cytuj stronę|url=http://web.archive.org/web/20160805212644/http://polishinstitute.com/B/b_26d.pdf|tytuł=Sprawozdanie z kampanii wrześniowej 1939 r. 34 pp w Polsce|nazwisko=Szuy|imię=Stanisław|rok=1945|praca=9 Dywizja Piechoty - 34 Pułk Piechoty, sygn. B.I.26d|opublikowany=[[Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie|IPMS]]|data dostępu=2018-02-06|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Bieliński|imię=Piotr|tytuł=Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918–1939. 9 Dywizja Piechoty|data=2016|wydawca=Edipresse Polska SA|miejsce=Warszawa|isbn=978-83-7945-592-8|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Wroczyński|imię=Jerzy|autor link=Jerzy Wroczyński|tytuł=Zarys historji wojennej 34-go pułku piechoty|url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/32690|seria=[[Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920]]|wydawca=Wojskowe Biuro Historyczne|miejsce=Warszawa|rok=1929|odn=tak}}
* {{Cytuj książkę|tytuł=Jednodniówka na pamiątkę obchodu 15-lecia 34 pp|wydawca=Główna Drukarnia Wojskowa|miejsce=Biała Podlaska|rok=1933|url=https://zbrojownia.cbw.wp.mil.pl/publication/1983|odn={{odn/id|Jednodniówka|1933}}}}
* {{cytuj książkę|nazwisko=Rybka|imię=Ryszard|nazwisko2=Stepan|imię2=Kamil|tytuł=Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939|tom=29|data=2006|isbn=83-7188-899-6|miejsce=Kraków|wydawca=Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska|odn={{odn/id|Rocznik oficerski|1939}}}}
* {{Cytuj książkę|odn=tak|nazwisko=Rybka|imię=Ryszard|imię2=Kamil|nazwisko2=Stepan|tytuł=Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja|wydawca=Oficyna Wydawnicza „Adiutor”|miejsce=Warszawa|rok=2010|isbn=9788386100835}}
* {{Cytuj książkę|autor2=Bronisław Skarżyński (red.)|autor3=Jan Waszczuk (red.)|tytuł=Korpus Poleski (jednodniówka)|url=https://polona.pl/item/korpus-poleski-jednodniowka,MjQ1NTkxNjM/4/#info:metadata|inni=Włodzimierz Wierzbicki (red.)|wydawca=Okręg Korpusu Nr IX|miejsce=Brześć nad Bugiem|rok=1928|odn={{odn/id|Korpus Poleski|1928}}}}
* {{Cytuj książkę|nazwisko=Wyrwa|imię=Maciej|url=http://www.cprdip.pl/wydawnictwo,publikacje_naukowe,111,nieodnalezione_ofiary_katynia_-_maciej_wyrwa.html|tytuł=Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940|data=2015|wydawca=Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia|miejsce=Pruszków|isbn=9788364486319|odn=tak}}

{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Пяхота міжваеннай Польшчы]]
[[Катэгорыя:Вайна 1939]]
[[Катэгорыя:Польска-савецкая вайна]]
[[Катэгорыя:Падляшша]]
[[Катэгорыя:Брэсцкая крэпасць]]
[[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]]</text>
      <sha1>6c5uf09axit059carmixdfixfte4a17</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мікалай Барысавіч Несцяровіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805247</id>
    <revision>
      <id>5120595</id>
      <parentid>5120011</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28263" sha1="4hc7454f7pzkw1io1dg17pjxwy7k249" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Несцяровіч}}
{{Навуковец}}
'''Мікала́й Бары́савіч Несцяро́віч''' ({{ДН|22|1|1959}}, [[Чарамхова]], [[Іркуцкая вобласць]], [[Расійская Савецкая Федэратыўная Сацыялістычная Рэспубліка|РСФСР]])&amp;nbsp;— беларускі [[гісторык]]. [[Кандыдат гістарычных навук|Кандыдат гістарычных навук]] (1990), [[Дацэнт|дацэнт]]. 

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 22 студзеня 1959 года ў горадзе [[Чарамхова]] Іркуцкай вобласці ў Расіі.

У 1981 годзе скончыў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт імя У.&amp;nbsp;І.&amp;nbsp;Леніна]]. Працоўную дзейнасць пачаў як выкладчык. У 1982—1986 гадах працаваў выкладчыкам гісторыі, грамадазнаўства і савецкага права ў [[Столінскі дзяржаўны аграрна-эканамічны каледж|Столінскім сельскагаспадарчым тэхнікуме]].

З 1989 года працуе ў [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі|Інстытуце гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. У 1989—1993 гадах з'яўляўся малодшым навуковым супрацоўнікам аддзела гісторыі сацыялістычнага будаўніцтва ў БССР, у 1993—1998 гадах працаваў навуковым супрацоўнікам групы па вывучэнні сталінскіх рэпрэсій. З 1998 па 2005 год займаў пасаду старшага навуковага супрацоўніка аддзела сацыяльна-эканамічнай і палітычнай гісторыі Беларусі. З 2005 па 2016 год з'яўляўся старшым навуковым супрацоўнікам аддзела беларускай дзяржаўнасці, а з 2016 года працуе вядучым навуковым супрацоўнікам аддзела навейшай гісторыі Беларусі.

== Навуковая дзейнасць ==
У 1990 годзе абараніў кандыдацкую дысертацыю па тэме «Ідэйна-палітычнае выхаванне працоўных Беларускай ССР у 1944—1950 гг.»&lt;ref name=&quot;spadchyna&quot;&gt;{{cite web|url=http://spadchyna.basnet.by:8080/clbel/pls/dict.prn_ref?tu=r&amp;tq=v0&amp;name_view=va_200&amp;a001=BY-NLB-ar2682071&amp;strq=l_siz=20|title=Несцяровіч, Мікалай Барысавіч|publisher=Зводны электронны каталог бібліятэк Беларусі|date=|lang=be|accessdate=2 красавіка 2026}}&lt;/ref&gt;.

Сфера навуковых інтарэсаў ахоплівае пытанні эканамічнай гісторыі Беларусі, а таксама развіцця яе нацыянальнай дзяржаўнасці ў савецкі і постсавецкі час. Даследуе сацыяльна-эканамічную і палітычную гісторыю Беларусі названых перыядаў&lt;ref name=&quot;history&quot;&gt;{{cite web|url=https://history.by/be/nesterovich/|title=Несцяровіч Мікалай Барысавіч|publisher=Інстытут гісторыі НАН Беларусі|date=|lang=be|accessdate=2 красавіка 2026}}&lt;/ref&gt;.

З'яўляецца аўтарам больш за 120 навуковых і навукова-папулярных прац, у тым ліку шэрагу раздзелаў у калектыўных манаграфіях і навуковых артыкулаў&lt;ref name=&quot;history&quot;/&gt;.

== Бібліяграфія ==

=== Раздзелы ў калектыўных манаграфіях ===
* Беларусь у сацыяльна-эканамічных і грамадска-палітычных працэсах 1946–2006 гг. — Мінск, 2007.
* Нарыс гісторыі беларускай дзяржаўнасці: ХХ стагоддзе / М.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Касцюк [і інш.]; рэдкал.: А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Каваленя [і інш.]; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск, 2008.
* Беларусь: Народ. Государство. Время / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редкол.: А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Коваленя [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2009.
* Беларусь: страницы истории / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редсовет А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Коваленя [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2011.
* Гісторыя беларускай дзяржаўнасці ў канцы ХVІІІ – пачатку ХХІ ст.: у 2 кн. Кн. 2 / М.&amp;nbsp;У.&amp;nbsp;Смяховіч [і інш.]; рэдкал.: А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Каваленя [і інш.]; Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі. — Мінск, 2012.
* История белорусской государственности. В 5 т. Т. 4. Белорусская государственность накануне и в период Великой Отечественной войны и послевоенного восстановления (1939–1953 гг.) /А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Коваленя [и др.]; отв. ред. тома Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. — Минск: Беларуская навука, 2019.
* История белорусской государственности. В 5 т. Т. 5. Национальная государственность на переломе эпох (вторая половина ХХ – начало ХХI в.) / А.&amp;nbsp;А.&amp;nbsp;Коваленя [и др.]; отв. ред. тома Н.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Смехович; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. — Минск: Беларуская навука, 2020.
* Республика Беларусь – 25 лет созидания и свершений. Т. 1. Государствообразующие процессы. Государственное строительство (этапы становления). Институты власти и управления. Национальная правовая система. Конституционные права и свободы граждан. Гарантии их обеспечения. Население. Государственные языки. Административно-территориальное устройство / А.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Боброва [и др.]; редсовет: В.&amp;nbsp;П.&amp;nbsp;Андрейченко [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2020.
* Министерство экономики Республики Беларусь: история и современность / А.&amp;nbsp;В.&amp;nbsp;Червяков [и др.]; редкол.: В.&amp;nbsp;Г.&amp;nbsp;Гусаков [и др.]. — Минск: Беларуская навука, 2021.

=== Навуковыя артыкулы і матэрыялы канферэнцый ===
* Рэфармаванне эканомікі Беларусі ў паслясавецкі час / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. — 2005. — № 1. — С. 59–64.
* «Воинствующий» атеизм в Беларуси в 1943–1953 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Канфесіі на Беларусі: гісторыя, сучаснасць: зб. матэрыялаў міжнар. навук.-практ. канф., Брэст, 7–8 кастрычніка 2004 г. — Брэст, 2005. — С. 190–193.
* Узаемаадносіны дзяржаўнай улады і грамадскіх арганізацый у Беларусі (1917–2000 гг.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. — 2005. — № 2. — С. 53–60.
* «…За адсутнасцю саставу злачынства» (справа наркома земляробства БССР Казіміра Францавіча Бенека) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Беларускі гістарычны часопіс. — 2005. — № 3. — С. 34–40.
* Некоторые проблемы формирования фермерского сектора экономики Беларуси / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Проблемы преобразования и возрождения белорусского села: материалы респ. науч.-практ. конф., Брест, 20–21 окт. 2005 г. — Брест, 2005. — С. 46–47.
* О развитии баптистской церкви Беларуси в первое послевоенное десятилетие / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Религия и общество: актуальные проблемы современного религиоведения: сб. науч. тр. — Могилев, 2006. С. 74–76.
* Рыночное реформирование экономики Республики Беларусь и опыт нэпа / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Системная трансформация общества: исторический опыт и современность: сб. науч. тр. кафедр социально-гуманитарных наук: выпуск ІІІ. — Брест, 2006. — С. 48–52.
* Характер западнобелорусской экономики в 1921–1939 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Заходні рэгіён Беларусі вачыма гісторыкаў і краязнаўцаў: зб. навук. арт. — Гродна, 2006. — С. 228–232.
* Борьба с инфляцией в переходной экономике: советский и современный опыт Беларуси / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Системная трансформация общества: исторический опыт, современность и перспективы: сб. науч. тр. кафедр социально-гуманитарных наук: выпуск IV. — Брест, 2007. — С. 111–115.
* Наша боль – алкоголь / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // [[Беларуская думка]]. — 2007. — № 10. — С. 117–122.
* О религиозности населения Беларуси в первое послевоенное десятилетие / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Религия и общество – 2: актуальные проблемы современного религиоведения: сб. науч. тр. — Могилев, 2007. — С. 39–42.
* Социально-экономическое положение белорусского народа под властью разных режимов (1917–1920 гг.) / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Европа: актуальные проблемы этнокультуры: материалы Междунар. науч.-теорет. конф., Минск, 27 апр. 2007 г. — Минск, 2007. — С. 290–292.
* Эканоміка Беларусі ў аднаўленчы перыяд 1946–1950 гг. / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. — 2007. — № 1. — С. 54–61.
* Эканоміка Беларусі ў кантэксце развіцця савецкай і сусветнай эканомік (1951–1990 гг.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. — 2007. — № 4. — С. 43–50.
* Восстановление и развитие органов государственной власти и управления Белорусской ССР в 1944–1953 гг.: историография / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Гістарыяграфія гісторыі Беларусі, новай і навейшай гісторыі краін Еўропы і ЗША: матэрыялы Респ. навук-тэарэт. канф., Мінск, 28 сак. 2008 г.: у 2 ч. Ч. 2. — Мінск, 2008. — С. 120–121.
* Политико-идеологический контроль в БССР в 1944–1953 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Европа: актуальные проблемы этнокультуры: материалы ІІ Междунар. науч-теорет. конф., Минск, 25 апр. 2008 г. — Минск, 2008. — С. 338–340.
* Прафсаюзы ў грамадскім жыцці Беларусі (1954–1964 гг.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Весці НАН Беларусі. Сер. гуманіт. навук. — 2008. — № 4. — С. 42–46.
* Развіццё сістэмы кіравання эканомікай у Беларускай ССР (1965–1991 гг.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Актуальныя праблемы станаўлення і развіцця беларускай дзяржаўнасці: матэрыялы Рэсп. навук.-тэарэт. канф., Мінск, 27 лют. 2009 г.: у 2 ч. Ч. 2. — Мінск, 2009. — С. 74–79.
* Профсоюзы и комсомол в общественно-политической жизни Беларуси (1965–1985 гг.) / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Беларусь: этапы станаўлення дзяржаўнасці: матэрыялы Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 18 снежня 2008 г. — Мінск, 2009. — С. 329–334.
* Особенности развития экономики западнобелорусского региона в составе Польши в 1920–1930-е годы / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Восень 1939 года ў гістарычным лёсе Беларусі: матэрыялы Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 24 верас. 2009 г. — Мінск, 2010. — С. 177–183.
* Чарнобыльская катастрофа ў святле палітыкі галоснасці / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Европа: актуальные проблемы этнокультуры: материалы Междунар. науч.-теорет. конф., Минск, 28 апр. 2010 г. — Минск, 2010. — С. 354–356.
* Фарміраванне сістэмы дзяржаўнай улады і кіравання ў Беларусі (ліпень 1990 г. – сакавік 1994 г.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Беларускі гістарычны часопіс. — 2011. — № 9. — С. 11–16.
* ГКЧП и белорусское общество / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Европа: Актуальные проблемы этнокультуры: материалы IV Междунар. науч.-теорет. конф., Минск, 23 июня 2011 г. — Минск, 2011. — С. 234–236.
* Общественно-политические процессы в БССР в 1985–1991 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 27. — Мінск: Беларуская навука, 2012. — С. 217–224.
* Эканоміка Беларусі ў пачатковы перыяд пасляваеннага аднаўлення (верасень 1943–1945 г.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Европа: актуальные проблемы этнокультуры: материалы V Междунар. науч.-теорет. конф., г. Минск, 22 мая 2012 г. — Минск, 2012. — С. 245–248.
* Беларусь на шляху да незалежнасці: пераўтварэнне сістэмы дзяржаўнай улады і кіравання на прынцыпах суверэнітэту (ліпень 1990 г. – снежань 1991 г.) / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Рэспубліка Беларусь. 20 год незалежнасці: зб. матэрыялаў Міжнар. навук.-практ. канф., Мінск, 24–25 лістап. 2011 г. — Мінск, 2012. — С. 84–89.
* Эканамічнае і сацыяльнае развіццё Полацка ў 1944–1985 гг. / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Полацк у гісторыі і культуры Еўропы: матэрыялы Міжнар. навук. канф., Полацк, 22-23 мая 2012 г. — Мінск, 2012. — С. 343–350.
* Экономика Беларуси в 1991–2000 гг.: реформирование сферы ценооб¬разования / Н. Нестерович // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 28. — Мінск: Беларуская навука, 2013. — С. 95–99.
* Развіццё матэрыяльна-тэхнічнай базы прамысловасці Беларусі ў 1970-я – першай палове 1980-х гадоў / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Европа: актуальные проблемы этнокультуры: материалы VІІ Международной науч-теорет. конф., г. Минск, 21 янв. 2014 г. — Минск, 2014. — С. 207–209.
* Эканамічнае становішча Беларусі (1970-я – першая палова 1980-х гг.) / М. Несцяровіч // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 29. — Мінск: Беларуская навука, 2014. — С. 201–208.
* Политико-идеологические кампании – важнейший фактор культурной жизни Беларуси 1944–1953 годов / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Историко-философские и социально-политические аспекты сохранения национальной идентичности белорусского общества: Материалы Респ. научно-практической конференции (Барановичи, 17 апреля 2015 года). — Барановичи, 2015. — С. 162–165.
* Беларуская эканоміка ў пачатку рыначнага рэфармавання (1990–1991 гг.) / М. Несцяровіч // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 30. — Мінск: Беларуская навука, 2015. — С. 220–227.
* Беларуская эканоміка ў 1943–1991 гг.: гістарыяграфія і крыніцы / М. Несцяровіч // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 31. — Мінск: Беларуская навука, 2016. — С. 179–186.
* Государственная политика по отношению к религии и церкви в Беларуси в 1943–1953 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Религия и общество – 10: сборник научных статей. — Могилев, 2016. — С. 60–63.
* «За допущенную политическую беспечность …» (Власть и общество в Беларуси в 1954–1964 гг.) / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Сохранение национальной идентичности белорусского общества: прошлое, настоящее, перспективы: материалы Респ. научной конференции, Барановичи, 21 апреля 2016 г. — Барановичи, 2016. — С. 165–170.
* Гандаль і грашова-фінансавая сістэма БССР у эканамічных працэсах перыяду перабудовы (1985–1991 гг.) / М. Несцяровіч // Гісторыя гандлю на тэрыторыі Беларусі: зб. навук. арт. — Мінск: Беларуская навука, 2016. — С. 484–497.
* Змены ў складзе ўрада Беларускай ССР у 1944–1964 гг. / М.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Несцяровіч // Романовские чтения – 12: сборник статей Междунар. научной конференции. — Могилев, 2017. — С. 115–117.
* «АХОвое дело» или за что сняли министра / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Кадравая і антыкарупцыйная палітыка як фактары развіцця грамадзянскай супольнасці: зборнік навуковых прац Міжнар. навук.-практ. канф., Магілёў, 24–25 мая 2018 года. — Магілёў: МДУХ, 2018. — С. 49–54.
* Послевоенная коллективизация сельского хозяйства в западнобелорусском регионе как политико-идеологическая кампания / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Актуальные проблемы истории и культуры. Вып. 1. Европа: актуальные проблемы этнокультуры. — Минск: Беларуская навука, 2018. — С. 296–302.
* «Свинский» поезд (из истории иностранного туризма в БССР времен хрущевской «оттепели») / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Актуальные проблемы истории и культуры. Вып. 1. Европа: актуальные проблемы этнокультуры. — Минск: Беларуская навука, 2018. — С. 303–307.
* Год суровых решений для финансовой системы Беларуси / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Романовские чтения – 13: сборник статей Междунар. научной конференции. — Могилев, 2019. — С. 51–53.
* Экономическая политика руководства советского государства и ее реализация в БССР (1921–1940 гг.) / Н. Нестерович // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 34. — Мінск: Беларуская навука, 2019. — С. 120–129.
* Создание правовых условий развития частнопредпринимательской деятельности и реформирование отношений собственности в Республике Беларусь (2001–2005 гг.) / Н. Нестерович // Октябрьская революция в исторических судьбах белорусской государственности: сборник статей. — Минск: Беларуская навука, 2020. — С. 127–130.
* Влияние монетарной и социальной политика на развитие экономики Беларуси (2001–2005 гг.) / Н. Нестерович // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 35. — Мінск: Беларуская навука, 2020. — С. 91–95.
* Послевоенные государственные займы как метод мобилизационной экономики (на примере Белорусской ССР) / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Гістарычны лёс беларускай савецкай дзяржаўнасці: зб. артыкулаў. — Мінск: Беларуская навука, 2021. — С. 269–275.
* Изменение законодательства, регулирующего структуру и деятельность Правительства Республики Беларусь в 1994–1998 годы / Н. Нестерович // Гістарычна-археалагічны зборнік. Вып. 36. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — С. 120–125.
* Экономика Беларуси накануне Рижского мира: итоги первого опыта соревнования капитализма и социализма / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Рыжскі мір 1921 года і Беларусь: зборнік артыкулаў. — Мінск: Беларуская навука, 2022. — С. 207–212.
* Политика ценового регулирования как элемент формирования социально ориентированной рыночной экономики в Республике Беларусь (2001–2005 годы) / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Актуальные проблемы истории и культуры: сб. науч. ст. Выпуск 4: Беларусь в контексте европейской истории и культуры. — Минск: Беларуская навука, 2022. — С. 269–274.
* Развіццё прамысловасці Беларусі ў 1953–1964 гадах: тэндэнцыі і паказчыкі / М. Несцяровіч // Беларуская думка. — 2023. — № 1. — С. 84–89.
* Пётр Миронович Машеров – знаменитый уроженец Сенненщины / Н. Нестерович // Сенненскі край: гісторыка-культурная спадчына рэгіёна: зб. навук. арт. — Мінск: Беларуская навука, 2023. — С. 282–286.
* Развіццё прамысловасці і ўзровень жыцця насельніцтва БССР у 1951–1953 гадах / М. Несцяровіч // Беларуская думка. — 2023. — № 8. — С. 73–80.
* Восстановление и деятельность органов прокуратуры Беларуси в 1943–1953 гг. / Н.&amp;nbsp;Б.&amp;nbsp;Нестерович // Советский опыт: взгляд из ХХІ века: сб. статей. — Москва: Фонд «Историческая память», 2023. — С. 223–241.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://history.by/be/nesterovich/ Старонка на сайце Інстытута гісторыі НАН Беларусі]

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

{{DEFAULTSORT:Несцяровіч Мікалай Барысавіч}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 22 студзеня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1959 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Чарамхове]]
[[Катэгорыя:Кандыдаты гістарычных навук]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі гістарычнага факультэта БДУ]]</text>
      <sha1>4hc7454f7pzkw1io1dg17pjxwy7k249</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мішэль Кіган</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805248</id>
    <revision>
      <id>5120496</id>
      <parentid>5120071</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:39:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>афармленне</comment>
      <origin>5120496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="anu7al9163l2b2fzvgkp7men4hxe4qe" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]</text>
      <sha1>anu7al9163l2b2fzvgkp7men4hxe4qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120594</id>
      <parentid>5120496</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5554" sha1="iyho6cq70vbyrvuqvjmi6mv7d6gegrv" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]</text>
      <sha1>iyho6cq70vbyrvuqvjmi6mv7d6gegrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120628</id>
      <parentid>5120594</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>Адкат праўкі [[Special:Diff/5120594|5120594]] аўтарства [[Special:Contributions/KrBot|KrBot]] ([[User talk:KrBot|размовы]]) Зніклі зноскі. Рабіце, калі ласка, акуратней праўкі</comment>
      <origin>5120628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="anu7al9163l2b2fzvgkp7men4hxe4qe" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]</text>
      <sha1>anu7al9163l2b2fzvgkp7men4hxe4qe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120629</id>
      <parentid>5120628</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5500" sha1="2vw074p9uezprv11y8i3mt28uzx489q" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{Бібліяінфармацыя}}</text>
      <sha1>2vw074p9uezprv11y8i3mt28uzx489q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120630</id>
      <parentid>5120629</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:41:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5499" sha1="ks29hz50vvtngesmb1hsqtoo9bpgn99" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{Бібліяінфармацыя}}</text>
      <sha1>ks29hz50vvtngesmb1hsqtoo9bpgn99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120631</id>
      <parentid>5120630</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:43:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5553" sha1="dh69z3x0cfx5m4ts4490erxl5f84xdw" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{Бібліяінфармацыя}}</text>
      <sha1>dh69z3x0cfx5m4ts4490erxl5f84xdw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120632</id>
      <parentid>5120631</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:44:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5552" sha1="7iuofryg2qf7fi8c99lnumuksw2vr28" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}

== Спасылкі ==

* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{Бібліяінфармацыя}}{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>7iuofryg2qf7fi8c99lnumuksw2vr28</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120635</id>
      <parentid>5120632</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:50:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>афармленне</comment>
      <origin>5120635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5552" sha1="2znta3omxyvmqhphridlafyrdgjq2zb" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і Майкла Кігана і Джэкі Тэрнэр. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>2znta3omxyvmqhphridlafyrdgjq2zb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120637</id>
      <parentid>5120635</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:55:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Дзяцінства */ афармленне</comment>
      <origin>5120637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5582" sha1="f4kign7ae1dm8y898kr37nhxrkey13u" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Michelle Keegan}}
|Апісанне выявы=Мішэль Кіган у 2018 годзе.
|Імя=Мішэль Кіган
|Імя пры нараджэнні=Мішэль Элізабет Кіган
|Гады актыўнасці=2007 — наш час
|Шырыня=200px|Фота=Michelle Keegan BAFTA awards 2018.png}}

'''Мішэль Элізабет Кіган''' ([[Англійская мова|англ.]]: ''Michelle Elizabeth Keegan''; нар. [[3 чэрвеня|3]] [[Чэрвень|чэрвеня]] [[1987]], [[Стокпарт]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/michelle_keegan|title=Michelle Keegan Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Найбольш вядомая ролямі [[:en:Tina McIntyre|Тыны Макінтайр]] у мыльнай оперы [[:en:ITV (TV channel)|ITV]] «''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''» (2008—2014) і [[:en:Georgie Lane|Джорджы Лэйн]] у ваеннай драме [[BBC]] «[[:en:Our Girl|Our Girl]]» (2016—2020).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=http://www.mirror.co.uk/tv/tv-news/who-michelle-keegan-girls-new-8788690|title=Michelle Keegan is the star of Our Girl! Here's everything you need to know...|first=James|last=Draper|website=Daily Mirror|date=2016-09-07|access-date=2026-04-02|last2=Lloyd|first2=Peter}}&lt;/ref&gt; Таксама выканала ролі Тыны Мур у біяграфічным серыяле «[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]» (2017), Эрын Крофт у камедыйным серыяле [[:en:Sky Max|Sky Max]] «''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''» (2019—2025), Кейт Торн у гістарычнай драме BBC «''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''» (2023—2025) і Маі Бёркет у трылеры [[Netflix]] «''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''» (2024).&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm2882021/|title=Michelle Keegan|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Кіган нарадзілася ў горадзе [[Стокпарт]] у сям’і [[Майкл Кіган|Майкла Кігана]] і [[Джэкі Тэрнэр]]. Яе бабуля па мацярынскай лініі была родам з [[Гібралтар]]а і выйшла замуж за [[Вялікабрытанія|брытанскага]] салдата, які служыў там. З боку бацькі актрыса мае [[Ірландыя|ірландскае]] паходжанне.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.nowmagazine.co.uk/celebrity-news/546191/coronation-street-star-michelle-keegan-i-can-stand-on-my-head-for-5-minutes|title=Coronation Street star Michelle Keegan: I can stand on my head for 5 minutes|work=Now|date=2013-09-13|access-date=2026-4-2|lang=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/|title=Michelle Keegan: 'I'm from a long line of strong women!'|website=What' s on TV|access-date=2026-04-02|date=8 January 2019|archive-date=2018-05-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20180529153241/https://www.whatsontv.co.uk/news/michelle-keegan-im-long-line-strong-women-535714/}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Тэлебачанне і кіно
! Год
! Назва
|-
| 2008-2014
| ''[[:en:Coronation Street|Coronation Street]]''
|-
| 2008
| ''[[:en:Coronation Street: Out of Africa|Coronation Street: Out of Africa]]''
|-
| 2009
| ''[[:en:Red Dwarf: Back to Earth|Red Dwarf: Back to Earth]]''
|-
| 2013
| ''[[:en:Lemon La Vida Loca|Lemon La Vida Loca]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:Ordinary Lies|Ordinary Lies]]''
|-
| 2016-2017
| ''[[:en:Drunk History (UK TV series)|Drunk History]]''
|-
| 2016-2020
| ''[[:en:Our Girl|Our Girl]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:Plebs (TV series)|Plebs]]''
|-
| 2016
| ''[[:en:The Crystal Maze|The Crystal Maze]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:Tina and Bobby|Tina and Bobby]]''
|-
| 2017
| ''[[:en:The Keith &amp; Paddy Picture Show|The Keith &amp; Paddy Picture Show]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Who Do You Think You Are? (British TV series)|Who Do You Think You Are?]]''
|-
| 2018
| ''[[:en:Strangeways Here We Come (film)|Strangeways Here We Come]]''
|-
| 2019-2025
| ''[[:en:Brassic (TV series)|Brassic]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:RuPaul's Drag Race: UK vs. the World|RuPaul’s Drag Race: UK vs. the World]]''
|-
| 2023-2025
| ''[[:en:Ten Pound Poms (TV series)|Ten Pound Poms]]''
|-
| 2024
| ''[[:en:Fool Me Once (TV series)|Fool Me Once]]''
|-
| TBA
| ''[[:en:The Blame (TV series)|The Blame]]''
|}

== Тэатральныя сцэны ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2014-2015
| ''[[:en:Peter Pan (play and novel)|Peter Pan]]''
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{Imdb імя}}
* {{Rotten Tomatoes person|michelle_keegan|Мішэль Кіган|name=Мішэль Кіган}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1987 годзе]]
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>f4kign7ae1dm8y898kr37nhxrkey13u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баляслаў Завадскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805249</id>
    <revision>
      <id>5120461</id>
      <parentid>5120016</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:02:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12471" sha1="soqs4x2qmokabk6c7wxywvghi7y8igw" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Завадскі''', псеўданім «Карал Паморскі» (({{ВД-Прэамбула}}) — прафесійны ваенны, дыпламаваны [[маёр]] пяхоты Войска Польскага, актывіст руху за незалежнасць, кавалер ордэна Virtuti Militari, журналіст.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 15 жніўня 1892 года ў Вільні ў сям’і Аляксандра (1859—1926) і Людвікі Віславух (1864—1954). Падчас вучобы ён удзельнічаў у школьных забастоўках, а з 1908 года актыўна ўдзельнічаў у моладзевых арганізацыях за незалежнасць, за што тройчы быў арыштаваны і зняволены. У 1912 годзе ён скончыў гімназію імя Мар’яна Рыхлоўскага &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20121026214203/http://www.wne.uw.edu.pl/historia_reytana/absolwenci_roczniki/1912.html|title=Absolwenci Reytana 1912|website=wne.uw.edu.pl}}&lt;/ref&gt;, а затым пераехаў у [[Кракаў|Кракаў,]] дзе 2 семестры навучаўся на філасофскім факультэце. Пазней пераехаў у [[Львоў]], дзе актыўна ўдзельнічаў у польскіх стралковых атрадах і «Зажэве» .

Пасля пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ён уступіў у [[Польскія легіёны (1914—1918)|Польскія легіёны]]. Служыў у 1-й роце 5-га батальёна 5-га пяхотнага палка &lt;ref name=&quot;p1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://zolnierze-niepodleglosci.pl/%C5%BCo%C5%82nierz/234379/|title=Żołnierze Niepodległości : Zawadzki Bolesław|website=Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku}}&lt;/ref&gt; . 21 мая 1915 года ён быў паранены ў левую руку ў бітве пад Конарамі. 2 ліпеня 1915 года камандаванне Польскіх легіёнаў прызначыла яго [[Харунжы|харужым]] пяхоты з знакамі адрознення 12-га рангу (старшынства з 15 чэрвеня 1915 года). Адначасова ён быў прызначаны [[падпаручнік]]ам у 1-ю брыгаду Польскіх легіёнаў. Улетку таго ж года ён быў пераведзены ў 6-ы пяхотны полк, дзе быў ад’ютантам батальёна да 31 ліпеня, а затым камандзірам узвода ў 5-й роце 2-га батальёна. 26 кастрычніка 1915 года ён быў паранены падчас баёў на [[Валынь|Валыні]]. 14 лістапада лячыўся ў шпіталі ў Бістраі. Вясной 1917 года ён служыў у Нацыянальнай інспекцыі па наборы, а яго матчынай часткай усё яшчэ быў 6-ы пяхотны полк. У ліпені таго ж года, пасля крызісу прысягі, уступіў у Польскія ўзброеныя сілы.

У лютым 1918 года ён быў прызначаны ў Школу кадэтаў інструктарам. Затым служыў камандзірам класа «J» у школе (9 лістапада 1918 г.), а пазней камандзірам 19 класа (10 верасня — 6 снежня 1919 г.) . Тым часам, з 9 мая па 16 верасня 1919 года, ён ваяваў на фронце ў якасці камандзіра 3-га батальёна Беластоцкага стралковага палка. 2 студзеня 1920 года ён пачаў вучобу ў Ваеннай школе Генеральнага штаба ў Варшаве. 18 красавіка 1920 года, з-за падрыхтоўкі да Кіеўскай экспедыцыі, курс быў перапынены, і ён быў прызначаны ў 5-ы аддзел Вярхоўнага камандавання Войска Польскага. З 19 красавіка па 1 чэрвеня быў пісарам у 1-м аддзеле Вярхоўнага камандавання Войска Польскага, а з 2 ліпеня па 31 снежня 1920 года — ад’ютантам [[4-я Літоўска-Беларуская брыгада|4-й Літоўска-Беларускай брыгады.]] 15 ліпеня 1920 года быў зацверджаны з 1 красавіка 1920 года ў званні маёра пяхоты ў групе афіцэраў былых Польскіх легіёнаў.

З студзеня 1921 года працягваў вучобу на 2-м курсе Ваеннай школы Генеральнага штаба. 6 верасня, пасля заканчэння курса, атрымаў дыплом афіцэра Генеральнага штаба і быў прызначаны ў III аддзел Генеральнага штаба на пасаду начальніка аддзела аператыўнай службы штаба. 3 мая 1922 года быў завераны ў званні маёра са старшынством ад 1 чэрвеня 1919 года і 450-м месцам у афіцэрскім корпусе пяхоты . У тым жа годзе быў выкладчыкам ваеннай гісторыі ў Школе афіцэраў пяхоты. З 1 студзеня 1923 года быў загадчыкам аддзела ў Гістарычным кабінеце Генеральнага штаба. У снежні 1925 года быў пераведзены на пасаду выконваючага абавязкі намесніка начальніка кабінета. У чэрвені 1926 года яго перавялі ў 35-ы пяхотны полк у Брэсце камандзірам 2-га батальёна. У 1927 годзе ён займаў пасаду намесніка камандзіра палка, а з 25 мая па 5 ліпеня — таксама камандзіра палка. 6 снежня ён зноў прыняў абавязкі камандзіра 2-га батальёна. У красавіку 1928 года ён быў пераведзены ў пяхотны афіцэрскі склад і адначасова прызначаны ў камандаванне акругі III корпуса ў Гродне, дзе з 26 чэрвеня таго ж года займаў пасаду начальніка агульнага аддзела. 31 кастрычніка 1928 года ён быў пераведзены ў адстаўку на 12 месяцаў. Пазней ён быў прызначаны ў распараджэнне начальніка пяхотнага дэпартамента Міністэрства ваенных спраў і выйшаў у адстаўку 31 сакавіка 1930 г. Пасля звальнення з войска з 1932 г. працаваў журналістам у рэдакцыі газеты «Варшаўскі вяшчун».

Жыў у Варшаве на вуліцы Ардынацкай, 5, кватэра 10 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0803.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;, а ў маі 1933 г. — на вуліцы Фоксал, 13, кватэра 9.

Памёр у 1941 годзе ў Варшаве ад ран, атрыманых у верасні 1939 года &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.straty.pl/pl/szukaj|title=Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”|website=[[Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”]]}}&lt;/ref&gt; . Пахаваны ў сямейнай магіле на вайсковых могілках Павонзкі (участак A16-5-7/8) .

З 10 студзеня 1916 года ён быў жанаты на Гелене (Галіне) Мановарда дэ Яна (1892—1955), з якой у яго было трое дзяцей: Барбара Страсбургер (1917—1986), Ганна (1932—2020) і Стэфан . Стэфан Завадскі, псеўданім «Баляслаў» (1919—2007), у званні кадэта-яфрэйтара, удзельнічаў у Варшаўскім паўстанні &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/stefan-zawadzki,51575.html|title=Żołnierze Niepodległości : Stefan Zawadzki|website=[[Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku]]}}&lt;/ref&gt; .

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 4211 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0805.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;
* Рыцарскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] — 30 красавіка 1925 г. «за заслугі ў галіне польскай ваеннай гісторыі»
* Чатыры разы [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]]
* Афіцэрскі крыж югаслаўскага ордэна Святога Савы
* Рыцарскі крыж Бельгійскага ордэна Кароны
* Рыцарскі крыж французскага [[Ордэн Ганаровага легіёна|ордэна Ганаровага легіёна]]

== Творчасць ==

* Kampanja jesienna w Prusach Wschodnich : sierpień — wrzesień 1914 r.. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1924, seria: Studja z wojny światowej.

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.14-884.pdf|title=Zawadzki Bolesław|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}
* Lista strat Legionu Polskiego od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Oddział Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1915-08-01.
* IV Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-01-01.
* Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* Jan Kazimierz Ciastoń, Adam Lisiewicz, Edward Skarbek, Edward Wojciechowski: Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego. T. 1: Tradycja. Warszawa: Komenda Koła 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich i Dowództwo 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, 1939.
* Zdzisław Kowalski: Wojna polsko-bolszewicka na łamach polskich fachowych periodyków wojskowych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, s. 215—216. ISBN 83-7174-856-6.
* Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 — 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
* Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938.
* Marian Różycki, Stefan Dybkowski: Zarys historji wojennej 79-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.

{{DEFAULTSORT:Завадскі Баляслаў}}</text>
      <sha1>soqs4x2qmokabk6c7wxywvghi7y8igw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120462</id>
      <parentid>5120461</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:03:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12469" sha1="gcpz35rsux2fzt2fx16gi5b5u1w7l8s" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Завадскі''', псеўданім «Карал Паморскі» ({{ВД-Прэамбула}}) — прафесійны ваенны, дыпламаваны [[маёр]] пяхоты Войска Польскага, актывіст руху за незалежнасць, кавалер ордэна Virtuti Militari, журналіст.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 15 жніўня 1892 года ў Вільні ў сям’і Аляксандра (1859—1926) і Людвікі Віславух (1864—1954). Падчас вучобы ён удзельнічаў у школьных забастоўках, а з 1908 года актыўна ўдзельнічаў у моладзевых арганізацыях за незалежнасць, за што тройчы быў арыштаваны і зняволены. У 1912 годзе ён скончыў гімназію імя Мар’яна Рыхлоўскага &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20121026214203/http://www.wne.uw.edu.pl/historia_reytana/absolwenci_roczniki/1912.html|title=Absolwenci Reytana 1912|website=wne.uw.edu.pl}}&lt;/ref&gt;, а затым пераехаў у [[Кракаў|Кракаў,]] дзе 2 семестры навучаўся на філасофскім факультэце. Пазней пераехаў у [[Львоў]], дзе актыўна ўдзельнічаў у польскіх стралковых атрадах і «Зажэве» .

Пасля пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ён уступіў у [[Польскія легіёны (1914—1918)|Польскія легіёны]]. Служыў у 1-й роце 5-га батальёна 5-га пяхотнага палка &lt;ref name=&quot;p1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://zolnierze-niepodleglosci.pl/%C5%BCo%C5%82nierz/234379/|title=Żołnierze Niepodległości : Zawadzki Bolesław|website=Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku}}&lt;/ref&gt; . 21 мая 1915 года ён быў паранены ў левую руку ў бітве пад Конарамі. 2 ліпеня 1915 года камандаванне Польскіх легіёнаў прызначыла яго [[Харунжы|харужым]] пяхоты з знакамі адрознення 12-га рангу (старшынства з 15 чэрвеня 1915 года). Адначасова ён быў прызначаны [[падпаручнік]]ам у 1-ю брыгаду Польскіх легіёнаў. Улетку таго ж года ён быў пераведзены ў 6-ы пяхотны полк, дзе быў ад’ютантам батальёна да 31 ліпеня, а затым камандзірам узвода ў 5-й роце 2-га батальёна. 26 кастрычніка 1915 года ён быў паранены падчас баёў на [[Валынь|Валыні]]. 14 лістапада лячыўся ў шпіталі ў Бістраі. Вясной 1917 года ён служыў у Нацыянальнай інспекцыі па наборы, а яго матчынай часткай усё яшчэ быў 6-ы пяхотны полк. У ліпені таго ж года, пасля крызісу прысягі, уступіў у Польскія ўзброеныя сілы.

У лютым 1918 года ён быў прызначаны ў Школу кадэтаў інструктарам. Затым служыў камандзірам класа «J» у школе (9 лістапада 1918 г.), а пазней камандзірам 19 класа (10 верасня — 6 снежня 1919 г.). Тым часам, з 9 мая па 16 верасня 1919 года, ён ваяваў на фронце ў якасці камандзіра 3-га батальёна Беластоцкага стралковага палка. 2 студзеня 1920 года ён пачаў вучобу ў Ваеннай школе Генеральнага штаба ў Варшаве. 18 красавіка 1920 года, з-за падрыхтоўкі да Кіеўскай экспедыцыі, курс быў перапынены, і ён быў прызначаны ў 5-ы аддзел Вярхоўнага камандавання Войска Польскага. З 19 красавіка па 1 чэрвеня быў пісарам у 1-м аддзеле Вярхоўнага камандавання Войска Польскага, а з 2 ліпеня па 31 снежня 1920 года — ад’ютантам [[4-я Літоўска-Беларуская брыгада|4-й Літоўска-Беларускай брыгады.]] 15 ліпеня 1920 года быў зацверджаны з 1 красавіка 1920 года ў званні маёра пяхоты ў групе афіцэраў былых Польскіх легіёнаў.

З студзеня 1921 года працягваў вучобу на 2-м курсе Ваеннай школы Генеральнага штаба. 6 верасня, пасля заканчэння курса, атрымаў дыплом афіцэра Генеральнага штаба і быў прызначаны ў III аддзел Генеральнага штаба на пасаду начальніка аддзела аператыўнай службы штаба. 3 мая 1922 года быў завераны ў званні маёра са старшынством ад 1 чэрвеня 1919 года і 450-м месцам у афіцэрскім корпусе пяхоты . У тым жа годзе быў выкладчыкам ваеннай гісторыі ў Школе афіцэраў пяхоты. З 1 студзеня 1923 года быў загадчыкам аддзела ў Гістарычным кабінеце Генеральнага штаба. У снежні 1925 года быў пераведзены на пасаду выконваючага абавязкі намесніка начальніка кабінета. У чэрвені 1926 года яго перавялі ў 35-ы пяхотны полк у Брэсце камандзірам 2-га батальёна. У 1927 годзе ён займаў пасаду намесніка камандзіра палка, а з 25 мая па 5 ліпеня — таксама камандзіра палка. 6 снежня ён зноў прыняў абавязкі камандзіра 2-га батальёна. У красавіку 1928 года ён быў пераведзены ў пяхотны афіцэрскі склад і адначасова прызначаны ў камандаванне акругі III корпуса ў Гродне, дзе з 26 чэрвеня таго ж года займаў пасаду начальніка агульнага аддзела. 31 кастрычніка 1928 года ён быў пераведзены ў адстаўку на 12 месяцаў. Пазней ён быў прызначаны ў распараджэнне начальніка пяхотнага дэпартамента Міністэрства ваенных спраў і выйшаў у адстаўку 31 сакавіка 1930 г. Пасля звальнення з войска з 1932 г. працаваў журналістам у рэдакцыі газеты «Варшаўскі вяшчун».

Жыў у Варшаве на вуліцы Ардынацкай, 5, кватэра 10 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0803.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;, а ў маі 1933 г. — на вуліцы Фоксал, 13, кватэра 9.

Памёр у 1941 годзе ў Варшаве ад ран, атрыманых у верасні 1939 года &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.straty.pl/pl/szukaj|title=Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”|website=[[Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”]]}}&lt;/ref&gt; . Пахаваны ў сямейнай магіле на вайсковых могілках Павонзкі (участак A16-5-7/8) .

З 10 студзеня 1916 года ён быў жанаты на Гелене (Галіне) Мановарда дэ Яна (1892—1955), з якой у яго было трое дзяцей: Барбара Страсбургер (1917—1986), Ганна (1932—2020) і Стэфан . Стэфан Завадскі, псеўданім «Баляслаў» (1919—2007), у званні кадэта-яфрэйтара, удзельнічаў у Варшаўскім паўстанні &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/stefan-zawadzki,51575.html|title=Żołnierze Niepodległości : Stefan Zawadzki|website=[[Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku]]}}&lt;/ref&gt; .

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 4211 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0805.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;
* Рыцарскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] — 30 красавіка 1925 г. «за заслугі ў галіне польскай ваеннай гісторыі»
* Чатыры разы [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]]
* Афіцэрскі крыж югаслаўскага ордэна Святога Савы
* Рыцарскі крыж Бельгійскага ордэна Кароны
* Рыцарскі крыж французскага [[Ордэн Ганаровага легіёна|ордэна Ганаровага легіёна]]

== Творчасць ==

* Kampanja jesienna w Prusach Wschodnich : sierpień — wrzesień 1914 r.. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1924, seria: Studja z wojny światowej.

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.14-884.pdf|title=Zawadzki Bolesław|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}
* Lista strat Legionu Polskiego od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Oddział Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1915-08-01.
* IV Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-01-01.
* Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* Jan Kazimierz Ciastoń, Adam Lisiewicz, Edward Skarbek, Edward Wojciechowski: Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego. T. 1: Tradycja. Warszawa: Komenda Koła 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich i Dowództwo 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, 1939.
* Zdzisław Kowalski: Wojna polsko-bolszewicka na łamach polskich fachowych periodyków wojskowych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, s. 215—216. ISBN 83-7174-856-6.
* Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 — 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
* Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938.
* Marian Różycki, Stefan Dybkowski: Zarys historji wojennej 79-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.

{{DEFAULTSORT:Завадскі Баляслаў}}</text>
      <sha1>gcpz35rsux2fzt2fx16gi5b5u1w7l8s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120463</id>
      <parentid>5120462</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Баляслаў Завацкі]] у [[Баляслаў Завадскі]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12469" sha1="gcpz35rsux2fzt2fx16gi5b5u1w7l8s" xml:space="preserve">{{Ваенны дзеяч}}
'''Баляслаў Завадскі''', псеўданім «Карал Паморскі» ({{ВД-Прэамбула}}) — прафесійны ваенны, дыпламаваны [[маёр]] пяхоты Войска Польскага, актывіст руху за незалежнасць, кавалер ордэна Virtuti Militari, журналіст.

== Біяграфія ==
Нарадзіўся 15 жніўня 1892 года ў Вільні ў сям’і Аляксандра (1859—1926) і Людвікі Віславух (1864—1954). Падчас вучобы ён удзельнічаў у школьных забастоўках, а з 1908 года актыўна ўдзельнічаў у моладзевых арганізацыях за незалежнасць, за што тройчы быў арыштаваны і зняволены. У 1912 годзе ён скончыў гімназію імя Мар’яна Рыхлоўскага &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://web.archive.org/web/20121026214203/http://www.wne.uw.edu.pl/historia_reytana/absolwenci_roczniki/1912.html|title=Absolwenci Reytana 1912|website=wne.uw.edu.pl}}&lt;/ref&gt;, а затым пераехаў у [[Кракаў|Кракаў,]] дзе 2 семестры навучаўся на філасофскім факультэце. Пазней пераехаў у [[Львоў]], дзе актыўна ўдзельнічаў у польскіх стралковых атрадах і «Зажэве» .

Пасля пачатку [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ён уступіў у [[Польскія легіёны (1914—1918)|Польскія легіёны]]. Служыў у 1-й роце 5-га батальёна 5-га пяхотнага палка &lt;ref name=&quot;p1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://zolnierze-niepodleglosci.pl/%C5%BCo%C5%82nierz/234379/|title=Żołnierze Niepodległości : Zawadzki Bolesław|website=Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku}}&lt;/ref&gt; . 21 мая 1915 года ён быў паранены ў левую руку ў бітве пад Конарамі. 2 ліпеня 1915 года камандаванне Польскіх легіёнаў прызначыла яго [[Харунжы|харужым]] пяхоты з знакамі адрознення 12-га рангу (старшынства з 15 чэрвеня 1915 года). Адначасова ён быў прызначаны [[падпаручнік]]ам у 1-ю брыгаду Польскіх легіёнаў. Улетку таго ж года ён быў пераведзены ў 6-ы пяхотны полк, дзе быў ад’ютантам батальёна да 31 ліпеня, а затым камандзірам узвода ў 5-й роце 2-га батальёна. 26 кастрычніка 1915 года ён быў паранены падчас баёў на [[Валынь|Валыні]]. 14 лістапада лячыўся ў шпіталі ў Бістраі. Вясной 1917 года ён служыў у Нацыянальнай інспекцыі па наборы, а яго матчынай часткай усё яшчэ быў 6-ы пяхотны полк. У ліпені таго ж года, пасля крызісу прысягі, уступіў у Польскія ўзброеныя сілы.

У лютым 1918 года ён быў прызначаны ў Школу кадэтаў інструктарам. Затым служыў камандзірам класа «J» у школе (9 лістапада 1918 г.), а пазней камандзірам 19 класа (10 верасня — 6 снежня 1919 г.). Тым часам, з 9 мая па 16 верасня 1919 года, ён ваяваў на фронце ў якасці камандзіра 3-га батальёна Беластоцкага стралковага палка. 2 студзеня 1920 года ён пачаў вучобу ў Ваеннай школе Генеральнага штаба ў Варшаве. 18 красавіка 1920 года, з-за падрыхтоўкі да Кіеўскай экспедыцыі, курс быў перапынены, і ён быў прызначаны ў 5-ы аддзел Вярхоўнага камандавання Войска Польскага. З 19 красавіка па 1 чэрвеня быў пісарам у 1-м аддзеле Вярхоўнага камандавання Войска Польскага, а з 2 ліпеня па 31 снежня 1920 года — ад’ютантам [[4-я Літоўска-Беларуская брыгада|4-й Літоўска-Беларускай брыгады.]] 15 ліпеня 1920 года быў зацверджаны з 1 красавіка 1920 года ў званні маёра пяхоты ў групе афіцэраў былых Польскіх легіёнаў.

З студзеня 1921 года працягваў вучобу на 2-м курсе Ваеннай школы Генеральнага штаба. 6 верасня, пасля заканчэння курса, атрымаў дыплом афіцэра Генеральнага штаба і быў прызначаны ў III аддзел Генеральнага штаба на пасаду начальніка аддзела аператыўнай службы штаба. 3 мая 1922 года быў завераны ў званні маёра са старшынством ад 1 чэрвеня 1919 года і 450-м месцам у афіцэрскім корпусе пяхоты . У тым жа годзе быў выкладчыкам ваеннай гісторыі ў Школе афіцэраў пяхоты. З 1 студзеня 1923 года быў загадчыкам аддзела ў Гістарычным кабінеце Генеральнага штаба. У снежні 1925 года быў пераведзены на пасаду выконваючага абавязкі намесніка начальніка кабінета. У чэрвені 1926 года яго перавялі ў 35-ы пяхотны полк у Брэсце камандзірам 2-га батальёна. У 1927 годзе ён займаў пасаду намесніка камандзіра палка, а з 25 мая па 5 ліпеня — таксама камандзіра палка. 6 снежня ён зноў прыняў абавязкі камандзіра 2-га батальёна. У красавіку 1928 года ён быў пераведзены ў пяхотны афіцэрскі склад і адначасова прызначаны ў камандаванне акругі III корпуса ў Гродне, дзе з 26 чэрвеня таго ж года займаў пасаду начальніка агульнага аддзела. 31 кастрычніка 1928 года ён быў пераведзены ў адстаўку на 12 месяцаў. Пазней ён быў прызначаны ў распараджэнне начальніка пяхотнага дэпартамента Міністэрства ваенных спраў і выйшаў у адстаўку 31 сакавіка 1930 г. Пасля звальнення з войска з 1932 г. працаваў журналістам у рэдакцыі газеты «Варшаўскі вяшчун».

Жыў у Варшаве на вуліцы Ардынацкай, 5, кватэра 10 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0803.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;, а ў маі 1933 г. — на вуліцы Фоксал, 13, кватэра 9.

Памёр у 1941 годзе ў Варшаве ад ран, атрыманых у верасні 1939 года &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.straty.pl/pl/szukaj|title=Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”|website=[[Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”]]}}&lt;/ref&gt; . Пахаваны ў сямейнай магіле на вайсковых могілках Павонзкі (участак A16-5-7/8) .

З 10 студзеня 1916 года ён быў жанаты на Гелене (Галіне) Мановарда дэ Яна (1892—1955), з якой у яго было трое дзяцей: Барбара Страсбургер (1917—1986), Ганна (1932—2020) і Стэфан . Стэфан Завадскі, псеўданім «Баляслаў» (1919—2007), у званні кадэта-яфрэйтара, удзельнічаў у Варшаўскім паўстанні &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/stefan-zawadzki,51575.html|title=Żołnierze Niepodległości : Stefan Zawadzki|website=[[Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku]]}}&lt;/ref&gt; .

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 4211 &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/kartoteki/ZAUB-ZAWI/Zaub_Zawi_0805.jpg|title=Kartoteka personalno-odznaczeniowa|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}.&lt;/ref&gt;
* Рыцарскі крыж [[Ордэн Адраджэння Польшчы|Ордэна Адраджэння Польшчы]] — 30 красавіка 1925 г. «за заслугі ў галіне польскай ваеннай гісторыі»
* Чатыры разы [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]]
* Афіцэрскі крыж югаслаўскага ордэна Святога Савы
* Рыцарскі крыж Бельгійскага ордэна Кароны
* Рыцарскі крыж французскага [[Ордэн Ганаровага легіёна|ордэна Ганаровага легіёна]]

== Творчасць ==

* Kampanja jesienna w Prusach Wschodnich : sierpień — wrzesień 1914 r.. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1924, seria: Studja z wojny światowej.

== Зноскі ==
{{Крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.14-884.pdf|title=Zawadzki Bolesław|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}
* Lista strat Legionu Polskiego od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Oddział Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1915-08-01.
* IV Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-01-01.
* Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Lista starszeństwa oficerów zawodowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Lista oficerów Sztabu Generalnego (stan z dnia 31 grudnia 1925 roku). Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1926.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* Jan Kazimierz Ciastoń, Adam Lisiewicz, Edward Skarbek, Edward Wojciechowski: Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego. T. 1: Tradycja. Warszawa: Komenda Koła 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich i Dowództwo 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, 1939.
* Zdzisław Kowalski: Wojna polsko-bolszewicka na łamach polskich fachowych periodyków wojskowych. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2001, s. 215—216. ISBN 83-7174-856-6.
* Wacław Lenkiewicz, Andrzej Sujkowski, Hugo Zieliński: Księga Pamiątkowa 1830 — 29 XI 1930. Szkice z dziejów piechoty polskiej. Ostrów-Komorowo: Szkoła Podchorążych Piechoty, 1930.
* Stanisław Łoza: Czy wiesz kto to jest?. Warszawa: Główna Księgarnia Wojskowa, 1938.
* Marian Różycki, Stefan Dybkowski: Zarys historji wojennej 79-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.

{{DEFAULTSORT:Завадскі Баляслаў}}</text>
      <sha1>gcpz35rsux2fzt2fx16gi5b5u1w7l8s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аракур</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805251</id>
    <revision>
      <id>5120593</id>
      <parentid>5120026</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1350" sha1="8mflsuahh8njn2j8ha0eicfn2yl31ga" xml:space="preserve">{{НП-Францыя}}'''Аракур''' ({{Lang-fr|Arracourt}}) — [[Камуны Францыі|камуна]] ў [[Францыя|французскім]] [[Дэпартаменты Францыі|дэпартаменце]] [[Мёрт і Мозель]] рэгіёну [[Латарынгія]]. З'яўляецца цэнтрам [[Аракур (кантон)|аднайменнага]] кантона.

== Геаграфія ==
Аракур размешчана ў 26 км на ўсход ад [[Нансі]].

== Дэмаграфія ==
Насельніцтва камуны на 2010 год складала 246 чалавек.{{Колькасць насельніцтва|source=[http://www.insee.fr/fr/themes/tableau_local.asp?ref_id=POP&amp;millesime=2010&amp;nivgeo=COM&amp;codgeo=54023 INSEE]|1962=362|1968=321|1975=259|1982=215|1990=259|1999=234|2010=246}}

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==

* [http://www.insee.fr/fr/methodes/nomenclatures/cog/fichecommunale.asp?codedep=54&amp;codecom=023&amp;codecan=01 Нацыянальны інстытут статыстыкі]{{In lang|fr}}

{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Камуны дэпартамента Мёрт і Мозель]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Артыкулы з крыніцамі з Вікіданых]]</text>
      <sha1>8mflsuahh8njn2j8ha0eicfn2yl31ga</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Падляшска-Беларускія ўзвышшы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805252</id>
    <revision>
      <id>5120394</id>
      <parentid>5120046</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:26:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>арфаграфія</comment>
      <origin>5120394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4797" sha1="lwrcl8dhgw50kh8sj94kloyyc0blsj8" xml:space="preserve">[[Файл:Mayak_Mt.jpg|thumb|Гара Маяк на Мінскім узвышшы]]
[[Файл:Poland_Biebrza_Burzyn.jpg|thumb|Катлавіна Бебжы]]
'''Падляшска-Беларускія ўзвышшы''' ({{lang-pl|Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie}}) — фізіка-геаграфічны рэгіён, выдзелены польскімі географамі ([[Ежы Кандрацкі]], [[Анджэй Рыхлінг]] і інш.) у рангу падправінцыі [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]] на тэрыторыі [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літвы]]. У Польшчы да рэгіёну належыць [[Паўночнападляская нізіна]] ({{lang-pl|Nizina Północnopodlaska}}) далей ад заходняй мяжы Беларусі абшар цягнецца на паўночны ўсход, сюды ўключаюцца [[Беларуская града]] і [[Панямонне]] (у складзе [[Заходне-Беларуская ландшафтная правінцыя|Заходне-Беларускай ландшафтнай правінцыі]]) і [[Заходняе Перадпалессе]] (частка [[Перадпалеская ландшафтная правінцыя|Перадпалескай правінцыі]]).

Тэрыторыя ў асноўным прымеркавана да [[Беларуская антэкліза|Беларускай антэклізы]]. Сучасны рэльеф сфарміраваны ў час сярэднечацвярцічнага зледзянення, пазней моцна перапрацаваны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Характэрна складаная ландшафтная структура з перавагай узвышаных (узгорыста-марэнна-эразійных, камава-марэнных) і сярэдневышынных (другасна-марэнных, водна-ледавіковых) ландшафтаў. Важнейшыя рэкі [[Нёман]], [[Бебжа]] і [[Нараў]], яны адносяцца да басейна [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]].

Самымі высокімі абсалютнымі адзнакамі рэльефу характарызуецца [[Беларуская града]], яе найвышэйшыя пункты — горы Святая ([[Дзяржынская гара|Дзяржынская]], 345 м), Лысая (342 м), [[Маяк (гара, Валожынскі раён)|Маяк]] (335 м), [[Замкавая гара (Пуцэвічы)|Замкавая]] (Пуцэвіцкая, 324 м). Верхні ярус з буйнаўзгорыстым рэльефам пераважна складзены з град, шырока прадстаўлены сярэдне- і дробнаўзгорысты рэльеф, на перыферыі пашыраны зандравыя раўніны дзюнна-ўзгорыстай формы.

Найбольш тыповыя для ўзвышшаў [[дзярнова-падзолістыя глебы]], сустракаюцца дзярнова-палева-падзолістыя глебы на лёсападобных суглінках, на захадзе — [[бурыя лясныя глебы]]. [[Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы]] займаюць нізінныя мясцовасці. У далінах рэк тыповыя поймавыя дзярновыя забалочаныя і тарфяна-балотныя, у катлавінах — [[тарфяна-балотныя глебы]] нізіннага тыпу.

Захаваліся значныя лясныя масівы, сярод якіх асабліва выдзяляецца [[Белавежская пушча]].

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БЭ|18-2|Фізіка-геаграфічнае раянаванне|[[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч|Марцінкевіч Г. І.]]}}
* ''Borzyszkowski J., Grzegorczyk I.'' Nizina Północnopodlaska (843.3) // Regionalna geografia fizyczna Polski / A. Richling i in. — Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021. — С. 564—566. — ISBN 978-83-7986-381-5.
* ''Kondracki J.'' Geografia regionalna Polski — Warszawa: PWN, 2002. — С. 212—214. — ISBN 83-01-13897-1.

[[Катэгорыя:Рэльеф Беларусі]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Літвы]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Польшчы]]</text>
      <sha1>lwrcl8dhgw50kh8sj94kloyyc0blsj8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120395</id>
      <parentid>5120394</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T12:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Літаратура */ наконт старонак усё не так адназначна</comment>
      <origin>5120395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4757" sha1="duv0fkhaegznd6dfzzrf44aoq2aggs8" xml:space="preserve">[[Файл:Mayak_Mt.jpg|thumb|Гара Маяк на Мінскім узвышшы]]
[[Файл:Poland_Biebrza_Burzyn.jpg|thumb|Катлавіна Бебжы]]
'''Падляшска-Беларускія ўзвышшы''' ({{lang-pl|Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie}}) — фізіка-геаграфічны рэгіён, выдзелены польскімі географамі ([[Ежы Кандрацкі]], [[Анджэй Рыхлінг]] і інш.) у рангу падправінцыі [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]] на тэрыторыі [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літвы]]. У Польшчы да рэгіёну належыць [[Паўночнападляская нізіна]] ({{lang-pl|Nizina Północnopodlaska}}) далей ад заходняй мяжы Беларусі абшар цягнецца на паўночны ўсход, сюды ўключаюцца [[Беларуская града]] і [[Панямонне]] (у складзе [[Заходне-Беларуская ландшафтная правінцыя|Заходне-Беларускай ландшафтнай правінцыі]]) і [[Заходняе Перадпалессе]] (частка [[Перадпалеская ландшафтная правінцыя|Перадпалескай правінцыі]]).

Тэрыторыя ў асноўным прымеркавана да [[Беларуская антэкліза|Беларускай антэклізы]]. Сучасны рэльеф сфарміраваны ў час сярэднечацвярцічнага зледзянення, пазней моцна перапрацаваны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Характэрна складаная ландшафтная структура з перавагай узвышаных (узгорыста-марэнна-эразійных, камава-марэнных) і сярэдневышынных (другасна-марэнных, водна-ледавіковых) ландшафтаў. Важнейшыя рэкі [[Нёман]], [[Бебжа]] і [[Нараў]], яны адносяцца да басейна [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]].

Самымі высокімі абсалютнымі адзнакамі рэльефу характарызуецца [[Беларуская града]], яе найвышэйшыя пункты — горы Святая ([[Дзяржынская гара|Дзяржынская]], 345 м), Лысая (342 м), [[Маяк (гара, Валожынскі раён)|Маяк]] (335 м), [[Замкавая гара (Пуцэвічы)|Замкавая]] (Пуцэвіцкая, 324 м). Верхні ярус з буйнаўзгорыстым рэльефам пераважна складзены з град, шырока прадстаўлены сярэдне- і дробнаўзгорысты рэльеф, на перыферыі пашыраны зандравыя раўніны дзюнна-ўзгорыстай формы.

Найбольш тыповыя для ўзвышшаў [[дзярнова-падзолістыя глебы]], сустракаюцца дзярнова-палева-падзолістыя глебы на лёсападобных суглінках, на захадзе — [[бурыя лясныя глебы]]. [[Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы]] займаюць нізінныя мясцовасці. У далінах рэк тыповыя поймавыя дзярновыя забалочаныя і тарфяна-балотныя, у катлавінах — [[тарфяна-балотныя глебы]] нізіннага тыпу.

Захаваліся значныя лясныя масівы, сярод якіх асабліва выдзяляецца [[Белавежская пушча]].

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БЭ|18-2|Фізіка-геаграфічнае раянаванне|[[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч|Марцінкевіч Г. І.]]}}
* ''Borzyszkowski J., Grzegorczyk I.'' Nizina Północnopodlaska (843.3) // Regionalna geografia fizyczna Polski / A. Richling i in. — Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021. — ISBN 978-83-7986-381-5.
* ''Kondracki J.'' Geografia regionalna Polski — Warszawa: PWN, 2002. — ISBN 83-01-13897-1.

[[Катэгорыя:Рэльеф Беларусі]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Літвы]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Польшчы]]</text>
      <sha1>duv0fkhaegznd6dfzzrf44aoq2aggs8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120592</id>
      <parentid>5120395</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4812" sha1="2vvyxi0g631hjltbuoyrnbi1ipohl3s" xml:space="preserve">[[Файл:Mayak_Mt.jpg|thumb|Гара Маяк на Мінскім узвышшы]]
[[Файл:Poland_Biebrza_Burzyn.jpg|thumb|Катлавіна Бебжы]]
'''Падляшска-Беларускія ўзвышшы''' ({{lang-pl|Wysoczyzny Podlasko-Białoruskie}}) — фізіка-геаграфічны рэгіён, выдзелены польскімі географамі ([[Ежы Кандрацкі]], [[Анджэй Рыхлінг]] і інш.) у рангу падправінцыі [[Усходне-Еўрапейская раўніна|Усходне-Еўрапейскай раўніны]] на тэрыторыі [[Польшча|Польшчы]], [[Беларусь|Беларусі]] і [[Літва|Літвы]]. У Польшчы да рэгіёну належыць [[Паўночнападляская нізіна]] ({{lang-pl|Nizina Północnopodlaska}}) далей ад заходняй мяжы Беларусі абшар цягнецца на паўночны ўсход, сюды ўключаюцца [[Беларуская града]] і [[Панямонне]] (у складзе [[Заходне-Беларуская ландшафтная правінцыя|Заходне-Беларускай ландшафтнай правінцыі]]) і [[Заходняе Перадпалессе]] (частка [[Перадпалеская ландшафтная правінцыя|Перадпалескай правінцыі]]).

Тэрыторыя ў асноўным прымеркавана да [[Беларуская антэкліза|Беларускай антэклізы]]. Сучасны рэльеф сфарміраваны ў час сярэднечацвярцічнага зледзянення, пазней моцна перапрацаваны і зменены эразійна-дэнудацыйнымі працэсамі. Характэрна складаная ландшафтная структура з перавагай узвышаных (узгорыста-марэнна-эразійных, камава-марэнных) і сярэдневышынных (другасна-марэнных, водна-ледавіковых) ландшафтаў. Важнейшыя рэкі [[Нёман]], [[Бебжа]] і [[Нараў]], яны адносяцца да басейна [[Балтыйскае мора|Балтыйскага мора]].

Самымі высокімі абсалютнымі адзнакамі рэльефу характарызуецца [[Беларуская града]], яе найвышэйшыя пункты — горы Святая ([[Дзяржынская гара|Дзяржынская]], 345 м), Лысая (342 м), [[Маяк (гара, Валожынскі раён)|Маяк]] (335 м), [[Замкавая гара (Пуцэвічы)|Замкавая]] (Пуцэвіцкая, 324 м). Верхні ярус з буйнаўзгорыстым рэльефам пераважна складзены з град, шырока прадстаўлены сярэдне- і дробнаўзгорысты рэльеф, на перыферыі пашыраны зандравыя раўніны дзюнна-ўзгорыстай формы.

Найбольш тыповыя для ўзвышшаў [[дзярнова-падзолістыя глебы]], сустракаюцца дзярнова-палева-падзолістыя глебы на лёсападобных суглінках, на захадзе — [[бурыя лясныя глебы]]. [[Дзярнова-падзолістыя забалочаныя глебы]] займаюць нізінныя мясцовасці. У далінах рэк тыповыя поймавыя дзярновыя забалочаныя і тарфяна-балотныя, у катлавінах — [[тарфяна-балотныя глебы]] нізіннага тыпу.

Захаваліся значныя лясныя масівы, сярод якіх асабліва выдзяляецца [[Белавежская пушча]].

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/БЭ|18-2|Фізіка-геаграфічнае раянаванне|[[Галіна Іосіфаўна Марцінкевіч|Марцінкевіч Г. І.]]}}
* ''Borzyszkowski J., Grzegorczyk I.'' Nizina Północnopodlaska (843.3) // Regionalna geografia fizyczna Polski / A. Richling i in. — Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021. — ISBN 978-83-7986-381-5.
* ''Kondracki J.'' Geografia regionalna Polski — Warszawa: PWN, 2002. — ISBN 83-01-13897-1.

{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Рэльеф Беларусі]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Літвы]]
[[Катэгорыя:Рэльеф Польшчы]]</text>
      <sha1>2vvyxi0g631hjltbuoyrnbi1ipohl3s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Клайв (Аява)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805254</id>
    <revision>
      <id>5120591</id>
      <parentid>5120049</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3856" sha1="54kx5qyic5kruie81rvcz201lf5lr3a" xml:space="preserve">{{НП}}'''Клайв''' — горад у акругах Далас і Полк у штаце [[Аява]], [[Штаты ЗША|ЗША]]. Паводле перапісу насельніцтва 2020 года, насельніцтва складала 18 601 чалавек.&lt;ref name=&quot;cen2020&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www2.census.gov/programs-surveys/decennial/2020/data/01-Redistricting_File--PL_94-171/Iowa/|title=2020 Census State Redistricting Data|website=census.gov|publisher=United states Census Bureau|access-date=12 August 2021}}&lt;/ref&gt;

== Гісторыя ==
Клайв быў закладзены ў 1882 годзе, але атрымаў статус горада толькі 18 жніўня 1956 года.&lt;ref name=&quot;Clive History&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.clivehistoricalsociety.com/clive_history.htm|title=Clive History|author=Clive Historical Society|archive-url=https://web.archive.org/web/20070621015516/http://www.clivehistoricalsociety.com/clive_history.htm|archive-date=2007-06-21|access-date=2007-06-10|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Дакладнае паходжанне назвы горада невядомае, але лічыцца, што ён быў названы ў гонар генерала {{Не перакладзена 3|Роберт Клайв|Роберта Клайва|4=Robert Clive}}.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Henning|first=Barbara Beving Long|author2=Patrice K. Beam|year=2003|title=Des Moines and Polk County: Flag on the Prairie|publisher=American Historical Press|location=Sun Valley, California|isbn=1-892724-34-0}}&lt;/ref&gt;

== Геаграфія ==
Паводле звестак [[Бюро перапісу насельніцтва ЗША]], плошча горада складае 19,97 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;, з якіх 19,66 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; — гэта суша,  а 0,31 км&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; — вада.&lt;ref name=&quot;Gazetteer files&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|title=US Gazetteer files 2010|publisher=[[United States Census Bureau]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20120702145235/http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/files/Gaz_places_national.txt|archive-date=2012-07-02|access-date=2012-05-11|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== Вядомыя асобы ==
* Крыс Брусард, спартыўны каментатар і аналітык &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://m.espn.com/general/chat/chat?eventId=19076&amp;page=0&amp;wjb=|title=ESPN SportsNation|website=m.espn.com}}&lt;/ref&gt;
* Рокі Ламбардзі, квотербэк НФЛ, які грае ў складзе «Цынцынаці Бенгалс»
* Джын Мэдокс, заканадаўца штата Аёва і юрыст, быў мэрам Клайва з 1977 па 1992 год&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ilesfuneralhomes.com/obituary/O.-Gene-Maddox/Clive-IA/1514370|title=O. Gene Maddox Obituary, Clive, IA|website=www.ilesfuneralhomes.com}}&lt;/ref&gt;
* Мік Томсан, гітарыст гурта [[Slipknot]], узнагароджанага прэміяй «Грэмі»&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.desmoinesregister.com/story/news/crime-and-courts/2015/03/11/report-says-drunken-brothers-injure-knife-fight/70143556/|title=Slipknot guitarist injured in Clive knife fight|website=Des Moines Register}}&lt;/ref&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==

* [http://www.cityofclive.com/ Афіцыйны сайт горада Клайв]
* [http://www.clivechamber.org/ Гандлёва-прамысловая палата]
* [http://www.clivehistoricalsociety.com Гістарычнае таварыства Клайва]
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Населеныя пункты, заснаваныя ў 1882 годзе]]
[[Катэгорыя:Гарады Аявы]]</text>
      <sha1>54kx5qyic5kruie81rvcz201lf5lr3a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>77-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805260</id>
    <revision>
      <id>5120600</id>
      <parentid>5120279</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{няма катэгорый}}</comment>
      <origin>5120600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32752" sha1="n7v0h5dpw5eb3nkeyz5ajr1rr10z6fv" xml:space="preserve">[[Файл:Odznaka 77 pp - replika.jpg|міні|знак 77 Ковенскага пяхотнага палка]]
'''77-ы пяхотны полк''' &quot;Ковенскі&quot; (77 пп) — пяхотнае [[Воінскае фарміраванне|падраздзяленне]] [[Сярэдняя Літва|Сярэдняй Літвы]] і Войска Польскага ў [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Другой Польскай Рэчы Паспалітай]].

Полк быў сфарміраваны 16 снежня 1918 года ў [[Замбраў|Замброве]] ў складзе [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-Беларускай дывізіі]]. Першапачаткова планаваўся як частка набраная з жыхароў цэнтральнай і Заходняй Літвы, якія планавалася [[Юзаф Пілсудскі|Ю. Пілсудскім]] як заходнім кантонам у трох складовай федэрацыі Літвы, адроджанай ІІ Рэчы Паспалітай. Полк вызначыўся і панёс вялікія страты ў [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайне]]. Падчас контрнаступлення з-за ракі Вепш быў скарочаны да аднаго батальёна і падпарадкаваны 60-му Вялікапольскаму пяхотнаму палку. Ён захапіў [[Ломжа|Ломжу]] і [[Ставіскі (горад)|Ставіскі]], а пад Вінцэнтай і Леманам спыніў спробы прарыву мяжы падраздзяленняў [[3-і кавалерыйскі корпус|3-га кавалерыйскага корпуса]] [[Гая Дзмітрыевіч Гай|Гай-хана]] . Пасля няўдалай абароны Лемана казакі пасеклі шаблямі ар'ергард палка, які ўжо ім здаўся. Яны пахаваны на старых могілках у [[Кольна (Польшча)|Кольне]] .

У міжваенны перыяд уваходзіла ў склад 19-й пяхотнай дывізіі, дыслакаванай у корпусным акрузе № 3 у [[Ліда|Лідзе.]]

Падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|абарончай вайны 1939 года]] ўваходзіла ў склад 19-й пяхотнай дывізіі, якая змагалася ў складзе арміі «Прусы».

== Фарміраванне ==
12 снежня 1918 года ў [[Замбраў|Замброве]] маёр Леон Лада-Завістоўскі пачаў фарміраванне Каўнаскага стралковага палка. Ён быў афіцыйна створаны 16 снежня як падраздзяленне Літоўска-Беларускай дывізіі, а салдаты набіраліся ў асноўным з ліку членаў мясцовай Польскай вайсковай арганізацыі і Ковенскай самаабароны, якім пасля няўдалага Віленскага паўстання ўдалося прарваць нямецкі кардон на тэрыторыю Каралеўства Польскага.

У лютым 1919 года, калі полк адправіўся на фронт, ён налічваў 173 чалавекі і складаўся з дзвюх стралковых рот, тэхнічнай роты, інструктарскага ўзвода, коннай разведкі і абагажнага цягніка. Да чэрвеня ў ім ужо было камандаванне, два батальёны па чатыры стралковыя роты ў кожным, рота цяжкіх кулямётаў, тэхнічная рота, тэлеграфны ўзвод і конная разведка. Ён налічваў каля 600 салдат. Падчас баёў падмацаванне набіралася ў асноўным з палякаў, якія пражывалі ў заходняй Беларусі.

У снежні 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Койданаве.

21 лютага 1921 года ў склад палка быў уключаны адзін батальён з расфармаванага 6-га разведывальнага стралковага палка. Гэты батальён атрымаў нумар «III». 5 сакавіка 1921 г. полк быў пераведзены ў Вільню, а ў пачатку наступнага года — у Лідскі гарнізон  .

== Ковенскі полк стралкоў у баях за межы ==

=== Баі на паўночным участку фронту ===
12 лютага 1919 года на фронт у раёне [[Масты|Мастоў]] адправіліся новаўтвораныя [[Падраздзяленне|часткі]] Ковенскага палка сталкоў. Сярод іх былі дзве стралковыя роты, тэхнічная рота, узвод інструктараў, конная разведвальная частка і частка вагонаў забеспячэння. Усяго часткі налічвалі ўсяго 173 салдаты. Па прыбыцці ў раён баёў яны занялі абарончыя пазіцыі на [[Шчара|рацэ Шчара]]. У сакавіку частка распачала рэйды на [[Наваельня|Нававаельню]] і [[Ражанка (аграгарадок)|Ружанку]] .

У сярэдзіне красавіка палякі пачалі наступленне на Вільню. Асноўную задачу павінны былі выканаць 1-я пяхотная дывізія легіёнаў і кавалерыйская група Уладзіслава Беліны-Пражмоўскага. [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-беларуская дывізія]], разгорнутая на рацэ [[Шчара]], павінна была правесці атаку ў падтрымку. Ковенскі стралковы полк, які дзейнічаў у складзе групы маёра Завістоўскага, захапіў [[Навагрудак]] і забяспечыў фланг падраздзяленняў, якія рухаліся на Вільню.

У першыя дні ліпеня камандуючы Літоўска-Беларускім фронтам генерал [[Станіслаў Шаптыцкі]] пачаў наступальныя аперацыі, накіраваныя на [[Аперацыя Мінск|захоп Мінска]] і замацаванне фронту на лініі [[Бярэзіна (прыток Нёмана)|Бярэзіна]] - [[Дзвіна]]. Асноўную задачу выконвала 2-я пяхотная дывізія легіёнаў, а дывізія [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-Беларуская дывізія]] павінна была ажыццявіць падтрымліваючую атаку. Падчас наступлення полк вёў жорсткія баі ў [[Налібоцкая пушча|Налібоцкай пушчы]].

Пасля паспяховага наступу Каўнаскі стралковы полк, які цяпер уваходзіў у склад 3-й брыгады 2-й Літоўска-Беларускай дывізіі, быў накіраваны да польска-літоўскай дэмаркацыйнай лініі. У канцы чэрвеня 1920 года полк (без 1-га батальёна) быў спешна перакінуты ў Вільню.

=== У аперацыях пры адступленні і Варшаўскай аперацыі ===
4 ліпеня пачалося наступленне войскаў [[Заходні фронт (Першая сусветная вайна, Расійская імперыя)|Заходняга фронту]] Міхаіла Тухачэўскага.

Пачалося агульнае адступленне. Абарончыя лініі былі прарваны і абыдзены, і польскія войскі адышлі за [[Нёман|раку Нёман]] .

У бітве за Вільню полк страціў прыкладна 80% сваіх штыкоў. Астатніх салдат адправілі ў Гродна. Яго 1 батальён, які раней ваяваў у раёне [[Араны|Аран]], таксама прыбыў у [[Гродна]]. Пад Гродна падраздзяленне страціла большую частку цяжкага ўзбраення. З яго рэшткаў быў выдзелены адзін батальён, які прыняў удзел у адступленні. Ён змагаўся на рацэ Нараў, а затым быў адпраўлены ў Варшаву для падмацавання і рэарганізацыі. 17 жніўня 1 батальён змагаўся за [[Плоцк]]. 2 батальён быў перакінуты ў [[Гродзіск Мазавецкі]] і папаўняўся зброяй і людзьмі. У складзе 15-й Вялікапольскай пяхотнай дывізіі ён удзельнічаў у польскай контратацы з ракі Вепш пераследваў ворага ў напрамку ракі Нараў і мяжы з Усходняй Прусіяй. У канцы жніўня падраздзяленні палка былі сканцэнтраваны ў [[Модлінская крэпасць|Модліне]]. Там яны паступова папаўняліся да поўнага складу.

З Ковенскага стралковага палка былі выдзелены два батальёны, якія ўвайшлі ў склад «паўстанцкіх» падраздзяленняў генерала Люцыяна Жалігоўскага, а полк быў укамплектаваны.

=== У Сярэдняй Літве ===
Бліжэй да канца [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]], калі польскія войскі пачалі [[Бітва на Нёмане|контрнаступленне з боку ракі Нёман]], землі, раней страчаныя [[Рабоча-сялянская Чырвоная армія|Чырвонай Арміяй,]] паступова вярталіся Польшчы. Аднак любыя ваенныя дзеянні па захопу Вільні былі перашкоджаны міжнароднымі абавязацельствамі польскага ўрада, у тым ліку [[Дагавор ў Спа|дагаворам у Спа]], а таксама ціскам з боку [[Вялікабрытанія|брытанскага]] Міністэрства замежных спраў. У гэты момант маршал [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі]] пачаў разглядаць магчымасць «неафіцыйных» ваенных дзеянняў.

20 верасня Вярхоўнае камандаванне Войска Польскага выклікала генерала [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыяна Жалігоўскага]] ў штаб, які тады знаходзіўся ў [[Беласток|Беластоку]] . Жалігоўскі і яго ад'ютант, лейтэнант Станіслаў Лепкоўскі, з'явіліся толькі 30 верасня. Падчас размовы паміж двума вайсковымі афіцэрамі маршал адкрыта заявіў, што ў інтарэсах Польшчы справакаваць паўстанне мясцовага насельніцтва ў Вільні, што дало б заходнім дыпламатам зразумець, што ў горадзе жывуць палякі, якія не могуць і не хочуць прызнаваць літоўскую ўладу, не кажучы ўжо пра бальшавіцкае панаванне.

Марш падраздзяленняў генерала Люцыяна Жалігоўскага на Вільню пачаўся а 6-й раніцы 8 кастрычніка. Іх ядром была [[Літоўска-беларускія дывізіі|1-я Літоўска-Беларуская дывізія]]. На наступны дзень слабы супраціў 4-га Літоўскага пяхотнага палка быў зламаны, і горад быў захоплены. Два «добраахвотніцкія» батальёны, якія вылучыліся з Ковенскага стралковага палка ў Модліне, узмацнілі [[Літоўска-беларускія дывізіі|1 Дывізію Літвы і Беларусі]] і прынялі ўдзел у баях у раёне [[Гедройцы (мястэчка)|Гедройца]]. Як Ковенскі стралковы полк яны ўвайшлі ў склад [[войска Сярэдняй Літвы]]. Пасля заканчэння баявых дзеянняў полк некаторы час заставаўся на лініі размежавання.

=== Баланс дзейнасці ===
У баях за незалежнасць Польшчы ў складзе Ковенскага стралковага палка загінулі 11 афіцэраў і 179 шэраговых і падафіцэраў.

За баявыя заслугі ў вайне 1918–1920 гадоў 19 салдат палка былі ўзнагароджаны Сярэбраным крыжам [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] . Акрамя таго, [[Крыж Храбрых|Крыжам Храбрых]] былі ўзнагароджаны 29 афіцэраў, 10 падхаружых, 5 харужых і 74 шэраговых, у тым ліку: 4 афіцэры і 2 шэраговых — у чацвёрты раз, 5 афіцэраў — у трэці раз, 5 афіцэраў, 1 падхаружых і 1 шэраговы — у другі раз, і 15 афіцэраў, 9 падхаружых, 5 харужых і 71 шэраговых — упершыню. Крыжам Заслугі войска Сярэдняй Літвы былі ўзнагароджаны 21 афіцэр, 5 падхаружых і 64 шэраговыя, а 49 атрымалі медаль Літоўска-Беларускага фронту «За доблесць» {{Sfn|Markert|2002}} .

=== Рыцары Ордэна Віртуці Мілітары ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |[[Файл:Order_Virtuti_Militari_Krzyż_Srebrny.svg|злева|40x40пкс]] Салдаты палка, узнагароджаныя Крыжам Ваеннага ордэна Virtuti Militari за вайну 1918–1920 гадоў
|-
| Капітан Вітольд Камяроўскі
| Сяржант Генрык Камароўскі
| Радавы Северын Каралеўскі
|-
| Кадэт Рамуальд Квяцінскі
| Капрал Рамуальд Мацэвіч
| Падпаручнік Вітольд Міхальскі
|-
| Капрал Браніслаў Пяткевіч
| Лейтэнант Казімеж Палёніс
| Капітан Ян Пракоп
|-
| Маёр Мечыслаў Рымкевіч
| Капітан Ежы Сломчынскі
| Лейтэнант Ян Собецкі
|-
| Капітан Стэфан Свехаўскі
| Капрал Зыгмунт Шумскі
| ротмістр Зыгмунт Богуш-Шышка
|-
| Радавы Фелікс Турловіч
| Капітан Адольф Войдат
| Палкоўнік Леон Завістоўскі
|-
| Падпаручнік Вітольд Жукоўскі
|
|
|}

== Полк у мірны час ==
[[Файл:19_DP_w_1938.jpg|злева|200x200пкс]]
У міжваенны перыяд 77-ы пяхотны полк уваходзіў у склад 19-й пяхотнай дывізіі, падраздзяленні якой дыслакаваліся ў акрузе корпусу № III {{Sfn|Almanach Oficerski|1923/24}} .

19 мая 1927 года міністр ваенных спраў, маршал Польшчы [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі,]] устанавіў і зацвердзіў 12 лютага як дату свята палка ў гадавіну паходу з Замброва на антысавецкі фронт.

З 1930 года 77 пяхотны полк быў класіфікаваны як пяхотныя палкі III тыпу са статусам, падобным да ваеннага. Ён быў прызначаны для аперацый прыкрыцця ў ваенны час. Штогод ён прымаў каля 1010 навабранцаў. Яго асабісты склад уключаў 68 афіцэраў і 2200 падафіцэраў і салдат.

== 77-ы пяхотны полк у вераснёўскай кампаніі ==
77-ы пяхотны полк, дыслакаваны ў Лідзе, у рамках мабілізацыі па трывозе, абвешчанай 24 жніўня 1939 г. а 5-й гадзіне раніцы.

Полк ваяваў у складзе [[19 пяхотнай дывізіі (Другая Польская Рэспубліка)|19 пяхотнай дывізіі]] на лініі &quot;Прусы&quot;, потым прабіўся праз лясы да Віслы і ваяваў на Любельшчыне. пасля бітвы пад Тамашэвам Любельскім рэшты палка пры спробе прабіцца да Венгрыі былі разброены Чырвонай арміі. некаторыя часткі прынялі удзел у абароне Гродна ў 1939 г.

==== У абароне Гродна ====
Па загаду брыгаднага генерала Вацлава Пшэздзецкага 20 верасня а 3:00 раніцы 77-ы пяхотны полк і частка аб'екта разам з ротай дзяржаўнай паліцыі адправіліся чыгункай у Гродна. Па прыбыцці ў Гродна баі ў горадзе працягваліся з удзелам вядучых падраздзяленняў савецкага XV танкавага корпуса і дыверсантаў. Батальён быў высаджаны на чыгуначным вакзале а 8:00 раніцы, а затым атрымаў загад ліквідаваць атакуючыя дыверсійныя групы ў цэнтры горада. Праз некалькі гадзін дыверсія ў цэнтры горада была ліквідавана, і многія дыверсанты, пераважна яўрэйскага паходжання, былі затрыманыя. Узвод лейтэнанта Уладзіслава Эйсманта з 1-й стралковай роты застаўся ў горадзе для патрулявання горада і забеспячэння важных аб'ектаў. Тым часам 77-ы пяхотны полк разам з астатняй часткай імправізаванага палка OZ 19-й пяхотнай дывізіі заняў узгоркі на ўсход ад Гродна. Батальён заняў паўднёвы ўчастак ад маёнтка Рубанаўка, блакуючы дарогу Скідзель-Гродна аж да берага ракі Нёман. Пасля бою салдаты 1-й стралковай роты спалілі на дарозе Скідзель савецкі танк, які выйшаў з ладу з-за пашкоджання рухавіка. 21 верасня а 10:00 раніцы па загаду генерала Пшэздзецкага 77-ы пяхотны полк разам з астатнімі батальёнамі 19-й пяхотнай дывізіі адышоў бліжэй да горада. Падчас гэтага манеўру два батальёны савецкага 119-га стралковага палка пры падтрымцы танкаў 27-й танкавай брыгады атакавалі полк. Батальёны вярнуліся на свае папярэднія пазіцыі, але паколькі іх папярэднія апорныя пункты былі захоплены 119-м пяхотным палком Чырвонай Арміі, яны контратакавалі пры падтрымцы батальёна Корпуса памежнай аховы «Ораны» і рэзервовай паліцэйскай роты. 77-ы пяхотны полк, аднавіўшы свае пазіцыі, затым адбіў тры атакі савецкай пяхоты і танкаў. 77-ы пяхотны полк, маючы мала боепрыпасаў, супрацьтанкавых сродкаў і абмежаваную колькасць кулямётаў, адышоў да горада, затрымліваючы наступ праціўніка. Уздоўж ракі Нёман прасоўваўся савецкі III/119-ы стралковы полк, і каля чыгуначнага віядука ён быў атакаваны ўзводам лейтэнанта Эйсманта і ротай лётчыкаў з 5-га авіяцыйнага палка . Частка савецкага батальёна фарсіравала Нёман і паспрабавала абысці абаронцаў віядука з флангаў, вырваўшыся з горада. Контратака паліцэйскай роты, узвода 1-й роты і лётчыкаў пасля жорсткіх баёў адкінула савецкія часткі да Нёмана. Узвод панёс вялікія страты і быў паранены. З-за росту савецкіх сіл каля Гродна і заканчэння боепрыпасаў генерал Пшэздзецкі загадаў усім сілам вывесці войскі з Гродна і адысці да літоўскай мяжы. Адступленне палка падпалкоўніка Блумскага прыкрывала 1-я стралковая рота. Рота была атакавана савецкім пяхотным батальёнам з танкамі і, аказаўшы супраціў, прарвалася да свайго батальёна, страціўшы аднаго афіцэра, курсанта і каля 20 радавых. 77-ы пяхотны полк разам з астатнімі сваімі падраздзяленнямі адступіў да Станіславава, а затым да Гожы. 22 верасня 19-ы пяхотны полк пад прыкрыццём кавалерыі адышоў да Кодзе, абмінаючы Сапоцькіне. 23 верасня, пасля вызвалення салдат, якія пажадалі застацца ў акупаванай Польшчы, батальён перайшоў літоўскую мяжу. 298 салдат 77-га пяхотнага палка былі інтэрнаваны.

== Сімвалы палка ==
[[Файл:Wręczenie_sztandaru_77_Pułkowi_Piechoty_w_Nowowilejce_(22-277-3).jpg|міні|Цырымонія ўручэння палкавой харугвы. Новая Вілейка, 18 красавіка 1922 г. На фотаздымку, між іншым, маршал [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі]] і генерал Даніэль Канаржэўскі.]]

; Штандар

11 лістапада 1919 года ў Вільні генерал [[Станіслаў Шаптыцкі|Станіслаў Шэптыцкі]] ўручыў Ковенскаму стралковаму палку сцяг, прафінансаваны Часовым палітычным камітэтам Ковенскай зямлі . Гэта быў нестандартны сцяг, бо на ім быў выява Маці Божай Вострай Брамы, а замест лічбы «77» — ініцыялы «PSK». Сцяг быў зменены і прадстаўлены зноў. Цырымонія ўручэння сцяга адбылася 18 красавіка 1922 года ў Новай Вілейцы . Камандзір палка атрымаў сцяг з рук маршала [[Юзаф Пілсудскі|Юзэфа Пілсудскага]] .

; Памятны значок

28 лютага 1922 года міністр ваенных спраў генерал-лейтэнант Казімеж Саснкоўскі зацвердзіў памятны знак 77-га пяхотнага палка .

Памеры значка 41×31,5 Знак мае форму баявога шчыта, пакрытага чырвонай эмалю, з трыма накладзенымі на яго гербамі: уверсе — Польшчы і Літвы, а ўнізе [[Жамойць|— Жамойці]], а таксама датай стварэння палка «12 XII 1918». На шчыце намаляваныя дзве скрыжаваныя шаблі з залатымі эфесамі, якія выступаюць над шчытом і злучаныя ланцугом. Афіцэрскі знак быў адчаканены з срэбра, складаўся з чатырох частак, пазалочаны і пакрыты эмалюй, а салдацкі — з двух частак, адчаканены з тамбаку, пасярэбраны і пацінаваны, без эмалі. Значкі былі выраблены Віктарам Гонтарчыкам з Варшавы {{Sfn|Sawicki|Wielechowski|2007}} .

; Камандзіры палку

* Маёр [[Леон Завістоўскі|Леон Лада-Завістоўскі]] (12 снежня 1918 — 25 ліпеня 1920)
* Маёр Юзэф Сакалоўскі (25 ліпеня – 27 жніўня 1920)
* Палкоўнік пяхоты [[Марцін Высоцкі]] (27 жніўня 1920 – 1921)
* Маёр пяхоты [[Mieczysław Rymkiewicz|Мечыслаў Рымкевіч]]
* Падпалкоўнік пяхоты [[Уладзімір Максімовіч-Рачыньскі|Уладзімір Максімавіч-Рачынскі]] (27 чэрвеня 1921 — 16 жніўня 1922 → камандзір 18-га пяхотнага палка)
* Падпалкоўнік пяхоты Францішак Альтэр (17 жніўня 1922 г. — 28 студзеня 1931 г. → камандзір 14-й пяхотнай дывізіі)
* Падпалкоўнік пяхоты, інжынер Станіслаў I Слівінскі (28 студзеня 1931 – 18 красавіка 1934 → рэкрутскі інспектар DOK VIII)
* Падпалкоўнік пяхоты Ян Наспінскі (19 красавіка 1934 г. — 16 ліпеня 1935 г. → камандзір 53-га пяхотнага палка)
* Падпалкоўнік пяхоты [[Віктар Маеўскі]] (ліпень 1935 г. — чэрвень 1939 г. → камандзір 18-га пяхотнага палка)
* Падпалкоўнік [[Аўгуст Навасельскі]] (1–28 верасня 1939 г.)

== Бібліяграфія ==

* Szymon Baron: Zarys historji wojennej 77-go pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
* Antoni Chomicki, Herby miast i ziem polskich, Wydawnictwo „Archiwum Heraldyczne”, Warszawa 1939.
* Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24 zeszyt 2, dział III. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
* Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918–1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
* Wiesław B. Łach: „Bunt Żeligowskiego”. Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920-1922. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2014. ISBN 978-83-11-13198-9.
* Stanisław Mieczkowski: Zarys historji wojennej 86-go mińskiego pułku piechoty. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.
* Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919–1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adam”, 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
* Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937–1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
* Marian Romeyko, ''Przed i po maju'', Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1983, wyd. III, {{ISBN|83-11-06884-4}}, s. 505.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. T. 29. Kraków: Fundacja Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego. Biblioteka Jagiellońska, 2006. ISBN 83-7188-899-6.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny „W” i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Adiutor”, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
* Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy „Pax”, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
* Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918–1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918–1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Warszawa: Pantera Books, 2007. ISBN 978-83-204-3299-2.
* HenrykH. Wielecki HenrykH., RudolfR. Sieradzki RudolfR., Wojsko Polskie 1921–1939. Odznaki pamiątkowe piechoty, Warszawa: Wydawnictwo CREAR, 1991, s. 127, ISBN 83-900345-0-6, OCLC 69329326 .
* Piotr Bieliński: Wielka księga piechoty polskiej 1918–1939. 19 Dywizja Piechoty. Tom 19. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2017. ISBN 978-83-7945-611-6.
* Piotr Bieliński: Wielka księga piechoty polskiej 1918–1939. Kombinowana Dywizja Piechoty generała Wołkowickiego. Tom 44. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2019. ISBN 978-83-8164-224-8.
* Wojciech Markert: 77 Pułk Strzelców Kowieńskich. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt 91. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2002. ISBN 83-88773-29-1.
* Wojciech Markert: 77 Pułk Strzelców Kowieńskich w latach 1918-1939. Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej tom 1. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, Oficyna Wydawnicza Adiutor, 2003. ISBN 83-88773-27-5.
* Stanisław Maksimiec: Front Północny. Organizacja i walki we wrześniu 1939 roku. Oświęcim: Wydawnictwo Napoleon V, 2021. ISBN 978-83-8178-582-2.
* Maciej Wyrwa: Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940. Pruszków: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2015. ISBN 978-83-64486-31-9.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}

{{няма катэгорый|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Польскае войска]]
[[Катэгорыя:Войска Сярэдняй Літвы]]
[[Катэгорыя:Афіцэры польскай арміі]]
[[Катэгорыя:Пяхота міжваеннай Польшчы]]
[[Катэгорыя:Польскае войска ў Лідзе]]
[[Катэгорыя:Пяхота 19 дывізіі міжваеннай Польшчы]]
[[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]]</text>
      <sha1>n7v0h5dpw5eb3nkeyz5ajr1rr10z6fv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Станіслаў Бабяцінскі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805261</id>
    <revision>
      <id>5120467</id>
      <parentid>5120230</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:11:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12346" sha1="8nu33jytdmoa62558l5cpg5994fknhu" xml:space="preserve">{{Асоба}}
'''Станіслаў Бабятынскі''' ({{lang-pl|Stanisław Bobiatyński}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Урач|лекар]], [[падпалкоўнік]] пяхоты Войска Польскага, актывіст руху за незалежнасць і грамадскі дзеяч Віленшчыны, кавалер ордэна Virtuti Militari.

== Біяграфія ==
Сын Яўгеніюша і Ванды, народжанай Расачацкай. паходзіў з роду полацкай шляхты. Скончыў сярэднюю школу ў Вільні. Атрымаў медыцынскую ступень у [[Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава|Маскоўскім універсітэце]]. Неўзабаве пасля заканчэння вучобы, у 1909 годзе, яго арыштавалі за ўдзел у змове. Пасля пяці месяцаў турмы ён быў асуджаны на пяць гадоў ссылкі ў [[Архангельская губерня|Архангельскую губерню]] . У студзені 1911 года ён уцёк адтуль і дабраўся да [[Кракаў|Кракава]] . Там ён працаваў у хірургічнай клініцы [[Ягелонскі ўніверсітэт|Ягелонскага ўніверсітэта]] пад кіраўніцтвам прафесара Браніслава Кадэра і прайшоў дзве інтэрнатуры ў [[Лазана|Лазане]] і [[Жэнева|Жэневе]]. Калі цар абвясціў амністыю, ён вярнуўся ў родную Вільню і заняў медыцынскую практыку. У 1914 годзе ён добраахвотна пайшоў у [[Руская імператарская армія|Імператарскую Расійскую армію]] і быў прызначаны ў палявы шпіталь лекарам. Затым ён ваяваў малодшым лекарам у 2-й цяжкай артылерыйскай брыгадзе. У жніўні 1915 года ён быў паранены. У снежні 1916 года яго перавялі ў Польскую стралковую брыгаду, а пазней у [[Польскі корпус|1-ы Польскі корпус у Расіі]]. Як лекар, ён удзельнічаў у баях 2-га батальёна , 2-га і 6-га польскіх стралковых палкоў і 3-га палка ўланаў. Падчас гэтых баёў ён атрымаў атручванне газам і вызначыўся. Пасля дэмабілізацыі корпуса ён вярнуўся ў Вільню.

У 1918 годзе, пасля вяртання ў Вільню, ён быў адным з найбольш актыўных членаў Саюза польскіх вайсковых афіцэраў і заснавальнікам Віленскай самаабароны. 10 лістапада ён стаў падінспектарам [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Літоўскай і Беларускай самаабароны]].
[[Файл:Mjr St. Bobiatyński z dowódcami batalionów Wileńskiego Pułku Strzelców 1919.jpg|міні|маер Бабятынскі з афіцэрамі Віленскага палка 1919]]
У студзені 1919 года ён удзельнічаў у [[Бітва за Вільню (1918—1919)|баях за Вільню]], а затым адышоў на чале падраздзялення Самаабароны на [[Остраў Мазавецка|Востраў Мазавецкі]], дзе прыняў камандаванне батальёнам у складзе Віленскага стралецкага палка, які фарміраваўся пазней у 85-м Віленскім стралецкім палку . 25 студзеня 1919 года ён быў павышаны [[Маёр|да маёра]].
[[Файл:Wkroczenie_do_Wilna_-_gen._Żeligowski_mjr_Bobiatyński.jpg|злева|міні|240x240пкс|Уезд у Вільню — генерал [[Люцыян Жалігоўскі|Люцыян Жэлігоўскі]] з камендантам горада маёрам Станіславам Бабятынскім]]
У перыяд з 3 чэрвеня па 7 ліпеня 1919 года і з 4 лістапада 1919 года па 9 кастрычніка 1920 года і да 10 лістапада 1922 года ён камандаваў Віленскім стралковым палком. На чале палка ён змагаўся пад [[Шчара]]й, Баранавічамі, [[Слуцк]]ам, Лепелем, Чэрніцай, у [[Варшаўская бітва (1920)|бітве пад Варшавай]], дзе быў паранены, і ў [[Бітва на Нёмане|бітве на Нёмане]] . Нарэшце, ён прыняў удзел у так званым [[Бунт Жалігоўскага|паўстанні генерала Жалігоўскага]]. 15 ліпеня 1920 года ён быў зацверджаны з 1 красавіка 1920 года ў званні маёра пяхоты, «у групе афіцэраў былога Усходняга корпуса і былой Рускай арміі».
[[Файл:Orkiestra Wileńskiego Pułku Strzelców.jpg|міні|з аркестрам віленскага палка стралкоў]]
10 лістапада 1922 г. ён быў вызвалены ад пасады камандзіра 85-га пяхотнага палка і зноў прызначаны ў штаб умацаванага лагера «Віленскае». Ён служыў намеснікам каменданта лагера . У тым жа годзе яму было прысвоена званне [[маёр]]а са старшынством з 1 чэрвеня 1919 г. у Корпусе запасных пяхотных афіцэраў, прызначаны ў рэзерв у 85-ы пяхотны полк і пакінуты на актыўнай службе. 23 жніўня 1924 г. ён быў перайменаваны з 1 ліпеня 1924 г. у прафесійнага афіцэра ў званні маёра са старшынством з 1 ліпеня 1919 г. і 1-м месцам у Корпусе пяхотных афіцэраў. Тады ён служыў у 85-м пяхотным палку.

3 мая 1926 года ён быў павышаны [[Падпалкоўнік|да падпалкоўніка]] са старшынством з 1 ліпеня 1925 года і займаў 13-е месца ў афіцэрскім корпусе пяхоты. З лістапада 1922 года па май 1926 года ён быў намеснікам камандзіра Віленскага ўмацаванага лагера, а затым у маі таго ж года стаў камендантам горада Вільнюс. У лютым 1928 года ён выйшаў у адстаўку. Пасля заканчэння вайсковай службы ён застаўся ў сваім родным горадзе Вільнюс. У 1934 годзе, як падпалкоўнік пяхоты ў адстаўцы, ён заставаўся на ўліку Віленскага акруговага наборнага камандавання. Ён быў прызначаны ў акруговы афіцэрскі кадр № III. У той час ён быў «у распараджэнні камандзіра акругі корпуса № III» .

У міжваенны перыяд ён актыўна займаўся грамадскай дзейнасцю, быў прэзідэнтам Таварыства ўдзельнікаў Нацыянальных паўстанняў, членам праўлення Польскага Чырвонага Крыжа, членам праўлення Таварыства сяброў 85-га пяхотнага палка і Таварыства адстаўных афіцэраў. Ён таксама быў ганаровым членам Віленскага медыцынскага таварыства .

Паводле [[Аляксандр Эдвардавіч Мяйштовіч|Аляксандра Мейштовіча]], палкоўнік Бабяцінскі быў інтэрнаваны ў Літве пасля [[Польская абарончая вайна (1939)|вераснёўскай кампаніі 1939 года]] і зняволены разам з палкоўнікам Ежы Дамброўскім. Ён быў вызвалены з інтэрнацыі 14 красавіка 1940 года. Паводле непацверджанай інфармацыі, ён хаваўся ў маёнтку сваёй сястры Ядвігі Внукоўскай у Ягаліне, [[Літоўская Рэспубліка (1918—1940)|Коўна, Літва]]. Там, пасля нападу Германіі на [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|СССР]] у 1941 годзе, ён быў, як паведамляецца, высачаны і расстраляны немцамі.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 2708 — 15 сакавіка 1921 г.
* Крыж Незалежнасці — 16 сакавіка 1933 г. «за працу па аднаўленні незалежнасці»
* Чатыры разы [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] — «за мужнасць і адвагу, праяўленыя ў баях 1918—1921 гадоў»
* Залаты Крыж Заслугі — 9 лістапада 1929 г.
* Сярэбраны крыж Заслугі — 15 снежня 1925 г.
* Крыж Заслугі Цэнтральна-Літоўскай арміі
* Памятны медаль вайны 1918—1921 гг.
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці
* Значок за раненні і траўмы
* Медаль Перамогі («Médaille Interalliée») — 1925

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Spis oficerów służących czynnie w dniu 1.6.1921 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1921.
* Alfabetyczny spis oficerów rezerwy. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922-05-01.
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
* Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/Content/56603|title=Rocznik Oficerski Rezerw 1934|website=Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa|year=1934}}
* Encyklopedia Wojskowa. Otton Laskowski (red.). T. I: A.a — Custoza. Warszawa: Towarzystwo Wiedzy Wojskowej i Wojskowy Instytut Naukowo-Oświatowy, 1931.
* Anita Magowska. Stanisław Bobiatyński (1886-?) — lekarz i obrońca Wilna. «Acta Medicorum Polonorum». 3, 2013. Poznań: Katedra i Zakład Historii Nauk Medycznych Uniwersytetu im. Karola Marcinkowskiego. ISSN 2083-0343. 
* {{Cite web|url=http://historia-pracownia.pl/zrodla-do-badan-historycznych/protokoly-z-rozmow-z-osobami-przybylymi-z-polski-w-1939-i-1940-r/|title=Relacja Aleksandra Meysztowicza|first=Aleksander|last=Meysztowicz|website=Pracownia Badań nad Historią i Kulturą Przestrzeni Totalitarnej i Posttotalitarnej|date=1940-02-05}}
* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.45-3517.pdf|title=Bobiatyński Stanisław|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}

{{DEFAULTSORT:Бабяцінскі Станіслаў}}
[[Катэгорыя:Медыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Імператарскага Маскоўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>8nu33jytdmoa62558l5cpg5994fknhu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Артэміда-2</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805262</id>
    <revision>
      <id>5120418</id>
      <parentid>5120120</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:30:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Emilia Noah</username>
        <id>155537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>5120418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10594" sha1="f6pvubzzuehqwsbpzwoix74vzbolu46" xml:space="preserve">{{Касмічная экспедыцыя
 |Імя                           = ''Артэміда-2''
&lt;!-- Эмблема экспедыцыі --&gt;
 |Эмблема                       = Artemis II patch.svg
&lt;!--Палётныя даныя карабля --&gt;
 |Ракета-носьбіт               = [[Space Launch System|SLS Block 1 Crew]]
 |Стартавая пляцоўка            =  LC-39B [[Касмічны цэнтр Кенэдзі]] [[Фларыда (штат)|Фларыда]], [[ЗША]]
 |Запуск                        = [[1 красавіка]], [[2026]]&lt;br /&gt;22:35:00 [[GMT]]
 |Пасадка карабля               = 
 |Працягласць палёту карабля   = 
 |Маса                         = 
 |NSSDC_ID                      =2026-069A 
 |NORAD_ID                      = 
&lt;!--Палётныя даныя экіпажа --&gt;
 |Членаў экіпажа                = 4
 |Пазыўны                      = 
&lt;!--Фота экіпажа --&gt;
 |Фатаграфія                    = Artemis 2 Crew Portrait.jpg
 |Апісанне Фота                 = ''па гадзіннікавай стрэлке: Кох, Гловэр, Хансэн, Уайзман''
&lt;!--Звязаныя экспедыцыі --&gt;
 |Папярэдняя                    = [[File:Artemis I Patch.svg|100px]] [[Артэміда-1]]
 |Наступная                     = 
}}
'''«Артэміда-2»''' - першая пілатуемая місія па аблёце [[Месяц (спадарожнік Зямлі)|Месяца]] ў рамках праграмы «Артэміда». Ракета-носьбіт SLS запушчаны з касмадрома Касмічнага цэнтра імя Кэнэдзі ў 22:35 (UTC) 1 красавіка 2026 года. Пад час дзесяцідзённай місіі астранаўты НАСА Рыд Уайзмэн, Віктара Гловера і Крысціна Кох, а таксама астранаўт канадскага касмічнага агенцтва Джэрэмі Хансен абляцяць вакол Месяца і вернуцца на Зямлю па траекторыі свабоднага вяртання вакол Месяца. Гэта першая пілатуемая місія для праграмы і касмічнага карабля «Арыён». Яна стала першай пілатуемай місіяй за межы нізкай калязямной арбіты з часоў «[[Апалон-17|Апалона-17]]» (снежань 1972 года), а Крысціна Кох стане першай жанчынай якая пабывае на арбіце Месяца.

== Экіпаж ==
Яшчэ да абвяшчэння складу экіпажа экспедыцыі было вядома, што ў склад экіпажа «Артэміды-2» з чатырох чалавек будзе ўваходзіць астранаўт канадскага касмічнага агенцтва (CSA), першы канадзец які здзейсніць падарожжа за межы [[Нізкая калязямная арбіта|нізкай калязямной арбіты]] (ён таксама стане першым астранаўтам не з ЗША які апынецца на арбіце Месяца) у адпаведнасці з умовамі дагавора 2020 года паміж ЗША і Канадай&lt;ref name=&quot;CSA&quot;&gt;{{cite report |url = https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |access-date = 2020-12-16 |title = В миссии НАСА Artemis 2 будет участвовать канадский астронавт |publisher = Global News |date = 2020-12-16 |archive-date = 2020-12-16 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216151622/https://globalnews.ca/news/7525408/nasa-artemis-program-canadian-astronaut-moon/ |url-status = live }}&lt;/ref&gt;. У пазнейшых экспедыцыях плануецца ўдзел астранаўтаў ад іншых краін, якія падпісалі пагадненні па праграме «Артэміда».
[[Файл:Artemis-II-Mascot-Crew+Mascot.webp|злева|міні|300x300пкс|Асноўны экіпаж «Артэміды-2» (27 сакавіка 2026 г.)]]
3 красавіка 2023 года НАСА аб'явіла імёны членаў экіпажа&lt;ref&gt;{{Cite web|access-date=2026-01-30|lang=en-US|title=NASA Names Astronauts to Next Moon Mission, First Crew Under Artemis - NASA|url=https://www.nasa.gov/news-release/nasa-names-astronauts-to-next-moon-mission-first-crew-under-artemis/}}&lt;/ref&gt;:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! Астранаўт
!Краіна
!
!Роля
|-
| Рыд Уайсмэн 
|{{ЗША}} ЗША|| [[НАСА]] || Камандзір
|-
| Віктар Гловэр 
|{{ЗША}} ЗША|| [[НАСА]] || Пілот
|-
| Крысціна Кук 
|{{ЗША}} ЗША|| [[НАСА]] || Спецыяліст палёта
|-
| Джэрэмі Хансэн 
|{{Канада}} Канада|| [[Rанадскаt касмічнаt агенцтва|CSA]] || Спецыяліст палёта
|}

Дублёры:

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center;&quot;
|-
! Астранаўт
!Краіна
!
!Роля
|-
| Андрэ Дуглас 
|{{ЗША}} ЗША|| [[НАСА]] || Спецыяліст палёта
|-
| Джэні Гібанс
|{{Канада}} Канада|| [[Rанадскаt касмічнаt агенцтва|CSA]]|| Спецыяліст палёта
|}
== Храналогія палёту ==

=== Старт ===
[[Файл:Artemis II Rollout (NHQ202601170015).jpg|злева|міні|300x300пкс|Ракетаносьбіт Space Launch System вывозяць з будынку зборкі ракет (17 студзеня 2026 года)]]
Звышцяжкая ракета SLS стартавала [[1 красавіка]] 2026 года ў 22:35 UTC з пускавы пляцоўкі LC-39B [[Касмічны цэнтр Кенэдзі|Касмічнага цэнтра імя Кэнэдзі]] ў [[Фларыда (штат)|Фларыдзе]] (ЗША). Экіпаж складаецца з трох астранаўтаў ЗША і аднаго астранаўта канадскага касмічнага агенцтва. 

Чатыры асноўных рухавіка былі запушчаны за сем секунд да ўздыму са стартавага стала, пасля іх вываду на поўную магутнасць у момант адрыву былі запушчаны цвердапаліўныя паскаральнікі, якія забяспечвалі большую частку цягі на працягу двух хвілін. Паскаральнікі аддзяліліся на вышыні 48 км пры хуткасці 1,4 км/с. Першая ступень працавала каля 8 хвілін, у момант аддзялення Арыён апынуўся на высакаэліптычнайй арбіце з вышынёй апагею каля 2200 км. Верхняя ступень (ICPS) не задзейнічалася падчас вывядзення.

=== Палёт на арбіце Зямлі і праверкі сістэм ===
Пасля выключэння рухавіка першай ступені была праведзена праверка сістэм жыццезабеспячэння. Пасля яе паспяховага завяршэння, праз 49 хвілін пасля старту ўключылася верхняя ступень ракета-носьбіта SLS (ICPS), для ўздыму [[Перыгелій|перыгелія]] (перыгея). Пры дасягненні апаратам новага перыгелія было выканана ўключэнне рухавікоў на 15 хвілін для ўздыму [[Апагей|апагею]] да вышыні 74 тыс. км, перыяд абарачэння па сфарміраванай такім чынам арбіце склаў 23,5 гадзіны. Да гэтага момант паліва ў ступені ICPS было выдаткавана амаль цалкам, яна была адстыкаваная і выраблены шэраг манеўраў карабля паблізу яе для ацэнкі кіравальнасці. Пасля гэтага ступень была пераведзена на арбіту &quot;пахавання&quot; на рэштках паліва. Таксама ў гэты момант былі запушчаны кубсаты, выведзеныя як спадарожная нагрузка.

Пасля гэтага астранаўты перавялі кабіну карабля з стартавай у палётную канфігурацыю, усталявалі трэнажоры і правялі шэраг тэстаў сістэм жыццезабеспячэння пры фізічнай нагрузцы. Пасля вячэры наступіў час сну, разбітага на два чатырохгадзінных перыяду, у сувязі з неабходнасцю пракантраляваць уключэнне рухавікоў сэрвіснага модуля з мэтай яшчэ аднаго ўздыму перыгею. Да гэтага моманту аператары НАСА павінны вызначыць гатоўнасць да ўключэння рухавікоў для пераходу на пералётную арбіту да Месяца.

=== Пералёт да Месяца ===
Пасля завяршэння аперацый на высокай калязямной арбіце і праверкі сістэм, «Арыён» выканае манеўр &quot;TLI&quot; з выкарыстаннем рухавікоў свайго службовага модуля, вывеўшы касмічны апарат на траекторыю да Месяца. Гэты дакладны манеўр выводзіць «Арыён» на траекторыю вольнага вяртання, дазваляючы яму здзейсніць круг вакол Месяца перад вяртаннем на зямлю.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
[[Катэгорыя:Праграма «Артэміда»]]</text>
      <sha1>f6pvubzzuehqwsbpzwoix74vzbolu46</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>85-ы Віленскі полк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805263</id>
    <revision>
      <id>5120599</id>
      <parentid>5120348</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{няма катэгорый}}</comment>
      <origin>5120599</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="74988" sha1="6i4ikylai9zj6knexa27zwtssa975bk" xml:space="preserve">[[Файл:85pp.png|міні|знак 85 палка пяхоты &quot;Віленскіх стралкоў&quot;]]
'''85-ы Віленскі стралковы полк''' (85 п.п.) — пяхотнае [[Воінскае фарміраванне|падраздзяленне]] самаабароны Віленшчыны, Сярэдняй Літвы, Войска Польскага ў [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Другой Польскай Рэчы Паспалітай]] .

Полк быў сфарміраваны ў снежні 1918 года як Віленскі стралковы полк. Падчас [[Польска-савецкая вайна|вайны 1919–1920 гадоў з бальшавікамі]] ён уваходзіў у склад [[Літоўска-беларускія дывізіі|1-й Літоўска-Беларускай дывізіі]] . У лютым 1919 года ён удзельнічаў ва ўзяцці [[Слонім|Слоніма]] і [[Баранавічы|Баранавіч]] . Падчас [[Варшаўская бітва (1920)|бітвы пад Варшавай]] ён вызначыўся падчас штурмаў [[Радзымін|Радзыміна]], захапіўшы горад. У [[Бітва на Нёмане|бітве на Нёмане]] ў складзе манеўранай групы ён удзельнічаў у пераправе праз Літву ў тыл савецкіх войскаў у напрамку Ліды, дзе разам з Менскім стралковым палком спрабаваў спыніць наступ 20 палкоў 3-й Савецкай арміі. 8–15 кастрычніка 1920 г. удзельнічаў у [[Бунт Жалігоўскага|«бунце» генерала]] [[Бунт Жалігоўскага|Люцыяна Жалігоўскага]].&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Waligóra 1928, s. 28-29.}}&lt;/ref&gt;

У міжваенны перыяд полк дыслакаваўся ў Падвіленскай Новай Вілейцы ў складзе [[19 дывізія пяхота (II РП)|19-й пяхотнай дывізіі]]. Свята палка адзначалася 15 жніўня, у гадавіну двухдзённай бітвы палка пад [[Радзымін|Радзымінам]] ў хадзе [[Варшаўская бітва (1920)|Варшаўскай бітвы]].

== Полк у баях за межы ==

=== Віленская самаабарона ===
Пад нямецкай акупацыяй у абстаноўцы абвяшчэнняў Літвы, БНР і РСФСР група афіцэраў на чале з капітанам [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіславам Бабяцінскім]]  другой палове 1918 г. стварыла на [[Віленскі край|Віленшчыне]] прапольскую падпольную ваенную арганізацыю з мясцовай шляхты і жыхароў. Пасля таго, як Польшча аднавіла незалежнасць, арганізацыя была ўключана ў склад [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Літоўскіх і Беларускіх сіл самаабароны]]. У Вільні быў сфарміраваны трохбатальённы полк, які разам з падобным падраздзяленнем з Ліды ўтварыў брыгаду самаабароны. Яе задачай было захапіць Вільню&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Waligóra 1928b, s. 9-10.}}&lt;/ref&gt;.
[[Файл:Mjr St. Bobiatyński z dowódcami batalionów Wileńskiego Pułku Strzelców 1919.jpg|міні|камандзіры Віленскага палка сталкоў 1919 г.]]
Аперацыі пачаліся 1 студзеня. Аднак да 4 студзеня дрэнна ўзброеныя палякі пад ціскам бальшавіцкага 146-га стралковага палка былі вымушаныя адступіць з горада. Большасць з іх была раззброена немцамі і перавезена ў [[Лапы (Польшча)|Лапы]]. Тут ужо фарміравалася [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-Беларуская дывізія]] . Кожны з яе шасці запланаваных пяхотных палкоў павінен быў быць названы ў гонар аднаго з рэгіёнаў у гэтым краі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 3-4}}&lt;/ref&gt;.

17 снежня 1918 года пачалося фарміраванне Віленскага  палка стральцоў, а 19 снежня быў выдадзены першы штодзённы загад палку. На пачатку студзеня 1919 г. былі сфарміраваны 1 батальён маёра Бабяцінскага і частка 2 батальёна.

=== Полк у баях за паўночна-ўсходнія памежныя тэрыторыі ===
[[Файл:85pstrz.png|міні|баявы шлях віленскіх стральцоў 1918-1920]]
У лютым 1919 года ўжо арганізаваны 1-ы батальён быў перакінуты на фронт на раку Залівянку. Разам з іншымі падраздзяленнямі ДЛБ яго задачай было спыніць бальшавіцкія падраздзяленні і не дапусціцкаб чырвоныя занялі тэрыторыі, пакінутыя нямецкімі [[Обер-Ост|войскамі Обер-Ост]]. Віленскі батальён заняў участак лініі ракі [[Зэльвянка]], ад вёскі Кашэлі да Ружан, усталяваўшы сувязь злева з 1-м батальёнам [[86-ы пяхотны полк|Мінскага палка]], а справа з падраздзяленнямі капітана [[Уладыслаў Дамброўскі (1891–1927)|Уладзіслава Дамброўскага]] . Фарміраванне батальёна было наступным: штаб батальёна, 2-я рота і кулямётная рота з цэнтрам у Ружанах, 1-я рота з узводамі ў Кошэле і Паўлавічах, 3-я рота ў [[Заполле (Пінскі раён)|Заполлі]] і Востраве, а 4-я рота прасунулася да [[Косава (горад)|Косава]].

Баі адбыліся ў канцы лютага. Батальён змагаўся з 3-й брыгадай бальшавіцкай Заходняй стралковай дывізіі . Войскам беларуска-літоўскай брыгады і палякам ўдалося адкінуць ворага за [[Шчара|Шчару]] і захапіць [[Слонім]]. Тут яны перайшлі да [[Абарона|абароны]] і заставаліся ў абароне на працягу ўсяго [[Сакавік|сакавіка]]. 16 красавіка на світанні батальён, дзейнічаючы ў складзе групы палкоўніка [[Аляксандр Барушчак|Аляксандра Барушчака]], пачаў наступ, а праз два дні захапіў Скварчыцы і Малаховіцы. На наступны дзень вораг пачаў адступленне. Праз слабы супраціў абаронцаў, батальён маёра Бабяцінскага лёгка захапіў [[Баранавічы]]. За свае дзеянні на полі бою ён атрымаў мянушку «Жалезны»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 4.}}&lt;/ref&gt;.

Пасля захопу Баранавічаў батальён перамясціўся на «лінію старых нямецкіх акопаў» і 24 красавіка арганізаваў абарону ў раёне [[Вялікае Гарадзішча|Вялікага Гарадзішча]]. Там ён біўся супраць Чырвонай Арміі да канца чэрвеня. З 27 мая абарончыя пазіцыі 1-га батальёна падтрымліваў цалкам сфарміраваны 2-гі батальён Віленскага палка капітана Станіслава Вайткевіча, а камандаванне палком узяў на сябе палкоўнік Эдвард Адамскі.&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Waligóra 1928b, s. 13-14.}}&lt;/ref&gt;
[[Файл:1 komp. Wileńskiego p. Strzelców w marszu na Słuck 1919.jpg|міні|першая рота Віленскага палка ў маршы на Слуцк 1919 г.]]
У пачатку ліпеня часткі Літоўска-Беларускага фронту пачалі наступ. Віленскі і [[86-ы пяхотны полк|Мінскі]] стралковыя палкі, якія ўтварылі [[3 Літоўска-Беларуская брыгада|3-ю Літоўска-Беларускую брыгаду]], прасунуліся да [[Слуцк|Слуцка]]. У пачатку жніўня яны прарвалі абарону бальшавіцкіх 65 і 71 стралковых палкоў і пераправіліся праз [[Лань (значэнні)|раку Лань]]. 10 жніўня [[3-я Літоўска-Беларуская брыгада|3-я Літоўска-Беларуская]] франтавая брыгада захапіла [[Слуцк]] і забяспечыла паўднёвы фланг ударнай групы, маючы на мэце выйсці на зручны перыметр для абароны лініі Бярэзіны.
[[Файл:Pluton 2-ej kompanii Wileńskiego Pułku Strzelców; 1919.jpg|міні|узвод другой роты віленскіх стралкоў. жнівень 1920]]
[[Файл:Ofensywa lit biał.png|міні|польскі наступ на беларускім фронце другая палова 1919 г. ]]
Пасля завяршэння наступальных аперацый Віленскі стралковы полк быў пераведзены ў рэзерв і да 22 кастрычніка быў раскватараваны ў [[Новыя Дарогі|Новых Дарогах]]. Тут была рэарганізавана [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска-беларуская дывізія]]. Полк разам з Мінскім стралковым палком сфармаваў [[1-я Літоўска-Беларуская брыгада|1 Літоўска-беларускую брыгаду]] пад камандаваннем палкоўніка [[Баляслаў Фрэй|Баляслава Фрэя]].
[[Файл:85 pp - 2-ga kompania km w Leplu.jpg|міні|другая рота цяжкіх куляметаў 85 пп у [[Лепель|Лепелі]].1919. у цэтнры капітан [[Юзэф Дамброўскі (капітан)|Юзаф Дамброўскі]] ]]
У канцы кастрычніка полк зноў увайшоў у бой. 31 кастрычніка яго 2-гі батальён захапіў плацдарм у [[Масцішча|Масцішчах]]. Тут Віленскія стралкі адбілі [[Контратака|контратаку]] бальшавіцкага батальёна 462 стралковага палка і працягнулі наступ. 2 лістапада была фарсіравана рака [[Бярэзіна]]. Узмацняючы наступ, разам з Мінскім і [[81-ы Гродзенскі пяхотны полк (Польская Рэспубліка)|Гродзенскім стралковымі палкамі]], 13 пяхотным палком і [[13-ы Віленскі ўланскі полк|13 уланскім палком]] пры падтрымцы батарэй 3-га палка палявой артылерыі яны прасунуліся да [[Лепель|Лепеля]]. 5 лістапада 1919 г. Літоўска-баларускія брыгады Польскага войска  захапілі горад.

Усю зіму, да красавіка 1920 года, Віленскі стралковы полк чаргаваў абарончыя пазіцыі паблізу горада. У гэты час фронт быў адносна спакойным. Полк папаўняў матэрыяльныя сродкі і праводзіў падрыхтоўку. 28 красавіка да палка далучыўся нядаўна сфарміраваны 3-ці батальён .

У снежні 1919 года рэзервовы батальён палка быў размешчаны ў Вільні .

=== Полк падчас адступлення 1920 г. ===
[[Файл:Dowództwo placu w Leplu.jpg|міні|Камандаванне пляцам у Лепелі зіма 1919-1920]]
Вясной 1920 г. літоўска-беларускім тэатры ваенных дзеянняў фронт праходзіў уздоўж [[Дзвіна|Дзвіны]] і Бярэзіны. На Палессі ён дасягнуў [[Дняпро|Дняпра]], а ў маі — [[Рэчыца|ракі Рэчыца]].

У адпаведнасці з загадам Вярхоўнага Галоўнакамандавання ад 1 красавіка структуры Войска Польскага былі рэарганізаваны. Літоўска-Беларускі фронт быў ліквідаваны, і на яго базе былі створаны тры арміі, непасрэдна падпарадкаваныя Галоўнакамандуючаму. 1-я армія генерала Стэфана Маеўскага была разгорнута ад [[Дзвіна|Дзвіны]] да [[Барысаў|Барысава]], [[4-я армія (Войска Польскае)|4-я армія]] генерала [[Станіслаў Шаптыцкі|Станіслава Шэптыцкага]] — уздоўж Бярэзіны на [[Палессе|Палессі]], а [[7-я армія (ІІ РП)|7-я армія]] генерала Густава Зыгадловіча прыкрывала з [[Літва|Літвы]] . На процілеглым баку дзейнічалі войскі [[Заходні фронт (Грамадзянская вайна ў Расіі)|Заходняга фронту]] [[Міхаіл Мікалаевіч Тухачэўскі|Міхаіла Тухачэўскага]].

14 мая 1920 года пачалося бальшавіцкае наступленне. 15-я армія генерала [[Аўгуст Корк|Аўгуста Корка]] пачала наступальныя аперацыі супраць 1-й польскай арміі і яе [[Літоўска-беларускія дывізіі|1 літоўска-беларускай дывізіі]] . Пасля жорсткіх баёў Віленскі стралковы полк адышоў з [[Лепель|Лепеля]]. На наступны дзень ён вёў цяжкі бой каля [[Пышна|Пышнага]], але пад пагрозай акружэння адступіў на другую лінію абароны. Паміж 16 мая і 3 чэрвеня полк праводзіў аперацыі па затрымцы наступу ворага. Ён таксама ўдзельнічаў у наступальным пераходзе 1-й арміі і Рэзервовай арміі. Затым ён перайшоў у рэзерв арміі і сканцэнтраваўся каля [[Тумілавічы|Тумілавіч]].

23 чэрвеня ён абараняў пазіцыю ўздоўж ракі Чэрніца і два дні адбіваў варожыя атакі.
[[Файл:Bitwa czernica 1920.png|міні|Бітва пад Вялікай Чэрніцай і ля Мядзеля. чэрвень-ліпень 1920.]]
4 ліпеня войскі Міхаіла Тухачэўскага пачалі наступ на рэках [[Авута|Аўта]] і [[Бярэзіна (прыток Нёмана)|Бярэзіна]]. Віленскі стралковы полк вёў жорсткі бой паміж азёрамі [[Мядзел (возера)|Мядзел]] і Межусол. У наступныя дні ён адступаў да [[Нёман|ракі Нёман]], дзе была зроблена спроба спыніць ворага. Пасля прарыву абарончых ліній на ўчастку вялікапольскіх 15 і 17 пяхотных дывізій полк працягваў адступаць. 24 ліпеня разам з усёй дывізіяй ён быў адрэзаны і вымушаны прарвацца. Да 12 жніўня ён змагаўся на рэках Арлянка, [[Нурэц|Нужэц]] і [[Буг]], церпячы вялікія страты. Пасля гэтага быў адпраўлены абараняць ускраіны Варшавы.

=== Баі палка на подступах да Варшавы ===
У першай палове жніўня Польская армія рыхтавалася да рашучага сутыкнення з Чырвонай Арміяй. 1-я армія генерала Францішка Лацініка ўзяла на сябе абарону Варшаўскага плацдарма. 12 жніўня [[Літоўска-беларускія дывізіі|1-я Літоўска-Беларуская дывізія]] стаяла ў рэзерве каля Турава і [[Надажын (гміна)|Надажына]]. Аднак з-за прарыву 46-га пяхотнага палка пад [[Радзымін|Радзымінам]] у ноч з 13 на 14 жніўня вяла баі з пераменным поспехам на загражоным участку.

На наступны дзень на світанні Віленскі полк, узмоцнены маршавай пяхотай 19-га і 35-га пяхотных палкоў, атакаваў Радзымін. Пасля жорсткага штыкавага бою ён увайшоў у горад. Аднак бальшавіцкія [[Контратака|контратакі]] аказаліся настолькі эфектыўнымі, што ён быў вымушаны пакінуць захопленыя пазіцыі. Увечары віленскія ваяры паўтарылі атаку і разам з іншымі аддзеламі выканалі задачу -задабылі Радзымін.

Да 19 жніўня Віленскі полк адбіваў бальшавіцкія атакі, а затым быў адпраўлены для прыкрыцця аперацый у [[Белавежская пушча|Белавежскай пушчы]]. Там 8 верасня ён правёў пераможны бой за вёску Вейкі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 6.}}&lt;/ref&gt;.

=== Дзеянні палка падчас бітвы на Нёмане ===
[[Файл:Przegląd Wileńskiego Pułku Strzelców pod Lidą - Marszalek Józef Piłsudski.jpg|міні|Ю.Пілскудскі праводзіць аказванне палка Віленскіх стралкоў у палях пад Лідай. жнівень 1920.]]
Перамогі на рэках [[Вісла]] і [[Вепш]], а таксама аперацыі па пераследзе вывелі 2-ю і 4-ю арміі да мяжы з [[Усходняя Прусія|Усходняй Прусіяй]]. Вярхоўнае камандаванне Войска Польскага змяніла кірунак наступлення абедзвюх аператыўных груп з паўночнага на ўсходні. 27 жніўня пачалася перагрупоўка. 2-я армія генерала [[Эдвард Рыдз-Сміглы|Эдварда Рыдз-Сміглы]] атрымала загад заняць пазіцыі каля [[Беласток|Беластока]], адказваючы за раён на поўнач ад [[Гайнаўка|Гайнаўкі]]. [[4-я армія (Войска Польскае)|4-я армія]] генерала Леанарда Скерскага атрымала загад перасунуцца з [[Ломжа|Ломжы]] ў раён [[Брэст|Брэста]] і ўзяць на сябе адказнасць за ўчастак фронту ад [[Гайнаўка|Гайнаўкі]] да [[Уладава|Уладавы]]. 29 жніўня была разгорнута інтэнсіўная падрыхтоўка да наступальнай аперацыі супраць войскаў [[Заходні фронт (Грамадзянская вайна ў Расіі)|Заходняга фронту]] . План [[Ваенная аперацыя|аперацыі]] прадугледжваў сканцэнтраванне асноўных намаганняў на левым флангу 2-й арміі і наступ за Нёман у напрамку Ліды. 4-я армія павінна была пачаць падтрымліваючую атаку з Палесся ў напрамку Баранавічаў.
[[Файл:Bitwa krwawybor 1920.png|міні|бітва ў Крывавым бары 1920]]
1-я Літоўска-Беларуская дывізія разам з 1-й пяхотнай дывізіяй Легіёнаў, [[2-я кавалерыйская брыгада|2-й]] і 4-й кавалерыйскімі брыгадамі сфармавала Паўночную ўдарную групу, задачай якой было абысці ворага з флангаў. Пасля таго, як 1-я пяхотная дывізія Легіёнаў адкінула літоўскія войскі ў раёне [[Сэйны|Сейнаў]], [[Літоўска-беларускія дывізіі|Літоўска беларуская дывізія]]  спачатку сканцэнтравалася каля [[Друскенікі|Друскенікаў]], а затым працягнула свой марш у напрамку [[Васілішкі|Васілішак]]. Захоп Васілішак заблакаваў шлях адступлення бальшавіцкім часткам з Гродна. З 27 верасня 1-я Літоўска-Беларуская брыгада заблакавалі шлях тром савецкім дывізіям, якія прарываліся да [[Ліда|Ліды]]. У раёне Лябёды Віленскі і Мінскі палкі значна затрымалі адступленне 3-й арміі [[Уладзімір Саламонавіч Лазарэвіч|Уладзіміра Лазаравіча.]] Атрымаўшы вялікія стратыу бітве  пад «Крывавым Борам», яны спрыялі разгрому бальшавіцкіх войскаў флангавымі часткамі 1-й пяхотнай дывізіі Легіёнаў . Аслаблены Віленскі стралковы полк быў адпраўлены ў Ліду. Там яно і заставалася да падпісання перамір'я&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Modrawski 2009, s. 326–327.}}&lt;/ref&gt;.

=== Карты бітваў палку ===
&lt;gallery widths=&quot;120&quot; heights=&quot;130&quot; perrow=&quot;5&quot;&gt;
Файл:Ofensywa_lit_biał.png|link=Plik:Ofensywa_lit_biał.png
Файл:Bitwa_berezyna_g_1920.png|link=Plik:Bitwa_berezyna_g_1920.png|alt=Bitwa pod Berezyną Górną| Бітва пад Бярэзінай Гурнай
Файл:Bitwa_lepel_1920.png|link=Plik:Bitwa_lepel_1920.png|alt=Bitwa pod Leplem| Бітва пад Лепелем
Файл:Bitwa_czernica_1920.png|link=Plik:Bitwa_czernica_1920.png|alt=Bitwa pod Czernicą Wielką| Бітва пад Вялікай Чэрніцай
Файл:Ofensywa_4lipca1920.png|link=Plik:Ofensywa_4lipca1920.png|alt=Bitwa nad Berezyną| [[Бітва на Бярэзіне (1920)|Бітва на Бярэзіне]]
Файл:Bitwa_lida_lipiec_1920.png|link=Plik:Bitwa_lida_lipiec_1920.png|alt=Bitwa pod Lidą| Бітва пад Лідай
Файл:Bitwa_mosty_1920.png|link=Plik:Bitwa_mosty_1920.png|alt=Bitwa pod Mostami| Бітва пад Мастамі
Файл:Bitwa_bransk_1920.png|link=Plik:Bitwa_bransk_1920.png|alt=Bitwa pod Brańskiem (1920)| Бітва пад Бранскам (1920 г.)
Файл:Bitwa_ciechanowiec_1920.png|link=Plik:Bitwa_ciechanowiec_1920.png|alt=Bitwa pod Ciechanowcem| Бітва пад Цеханаўцам
Файл:Bitwa_radzymin_a_1920.png|link=Plik:Bitwa_radzymin_a_1920.png|alt=Bitwa pod Radzyminem| Бітва пад Радзымінам
Файл:Bitwa_radzymin_a_1920.png|link=Plik:Bitwa_radzymin_a_1920.png|alt=Bitwa pod Radzyminem| Бітва пад Радзымінам
Файл:Bitwa_krwawybor_1920.png|link=Plik:Bitwa_krwawybor_1920.png|alt=Bitwa pod Krwawym Borem| Бітва пад Крававым Борам
Файл:Bitwa_II_suwałki.png|link=Plik:Bitwa_II_suwałki.png|alt=Zajęcie Suwalszczyzny| Акупацыя Сувальшчыны
Файл:B_n_Niemnem.png|link=Plik:B_n_Niemnem.png|alt=Bitwa nad Niemnem| [[Бітва на Нёмане]]
Файл:Bitwa_o_granice_1920.png|link=Plik:Bitwa_o_granice_1920.png|alt=Bitwa o granice 1920| Бітва за межы 1920 года
&lt;/gallery&gt;

=== У Сярэдняй Літве ===
[[Файл:Wkroczenie_do_Wilna_-_gen._Żeligowski_mjr_Bobiatyński.jpg|міні|240x240пкс|Уезд у Вільню - генерал Люцыян Жэлігоўскі з камендантам горада маёрам Станіславам Бабятынскім]]
[[Файл:Święto_85_Pułku_Strzelców_Wileńskich_w_Wilnie_1928_NAC_1-W-1309.jpg|міні|240x240пкс|Святкаванне 85-га Віленскага стралецкага палка ў Вільні — салдаты ў поўным адзенні перад Віленскім кафедральным саборам; верасень 1928 г.]]
Бліжэй да канца [[Польска-савецкая вайна|польска-савецкай вайны]], калі польскія войскі пачалі контрнаступленне з боку [[Нёман|ракі Нёман]]. Аднак любыя афіцыйныя ваенныя дзеянні па захопу Вільні былі немагчымыя з-за міжнародных абавязацельстваў польскага ўрада, а таксама ціску з боку [[Вялікабрытанія|брытанскага]] Міністэрства замежных спраў. У гэты момант маршал [[Юзаф Пілсудскі|Юзэф Пілсудскі]] пачаў разглядаць неабходнасць «неафіцыйных» ваенных дзеянняў.

20 верасня Вярхоўнае камандаванне Войска Польскага выклікала генерала Люцыяна Жалігоўскага ў штаб-кватэру ў Беластоку. Падчас размовы паміж двума вайскоўцамі маршалак адкрыта заявіў, што ў інтарэсах Польшчы справакаваць паўстанне мясцовага насельніцтва ў Вільні, што дало б заходняй дыпламатыі зразумець, што ў горадзе жывуць палякі, якія не могуць і не жадаюць апынуцца пад уладай Літвы або бальшавікоў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Łach 2014, s. 94.}}&lt;/ref&gt;.{{Асноўны артыкул|Бунт Жалігоўскага}}Марш аддзелаў генерала Люцыяна Жалігоўскага на Вільню пачаўся а 6-й раніцы 8 кастрычніка. Іх асновай была [[Літоўска-беларускія дывізіі|1-я Літоўска-Беларуская дывізія]] . На наступны дзень слабы супраціў літоўцаў быў зламаны. Вільня была захоплена. Адным з першых падраздзяленняў, якія ўвайшлі ў горад, быў Віленскі стралковы полк. У наступныя дні полк прасоўваўся ў напрамку Рыконтаў і 18 кастрычніка захапіў лінію Краснае-Рыконты. Да 21 лістапада 1920 г., падпісання перамір'я, ён адбіваў атакі літоўцаў і праводзіў невялікія рэйды на перадавыя лініі абароны. Пазней полк быў пераведзены на ратацыйнае дзяжурства: адзін батальён заставаўся «ў лініі», адзін складаў рэзерв камандзіра палка, а трэці адпачываў у Вільні&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 7-8}}&lt;/ref&gt;.

Пасля заканчэння [[Польска-літоўская вайна|польска-літоўскай вайны]] Віленскі стралковы полк увайшоў у склад [[войска Сярэдняй Літвы]], а пасля далучэння да Польшчы — у склад Польскай арміі. 1 кастрычніка 1921 года полк атрымаў нумар '''85''' і ўвайшоў у склад [[19 дывізія пяхоты (II РП)|19 пяхотнай дывізіі]] .

=== Баланс дзейнасці ===
У баях за мяжу загінула 13 афіцэраў і 218 радавых палка. 55 афіцэраў і салдат былі ўзнагароджаны Крыжам Virtuti Militari, 56 — Крыжам Заслугі войска Сярэдняй Літвы і 265 — Крыжам Харобрых. Полк захапіў 916 палонных, а таксама, сярод іншага, 12 гармат, 73 цяжкія кулямёты і 2 лакаматывы&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 8.}}&lt;/ref&gt;.

За ўсе ваенныя подзвігі 19 красавіка 1922 года сцяг палка быў узнагароджаны Сярэбраным крыжам [[Virtuti Militari|Ордэна Virtuti Militari]], а 15 жніўня полк быў перайменаваны ў 85 Віленскі полк стральцоў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Waligóra 1928, s. 31-35.}}&lt;/ref&gt;.
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |Жаўнеры палка адзначаныя Сярэбраным крыжам Вайсковага Ордэну Virtuti Militari за вайну 1918–1920&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Waligóra 1928, s. 34-35.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. Pers. MSWojsk., Nr 2 z 18 lutego 1922 roku, s. 108-109.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Dz. U. z 1919 r. Nr 67, poz. 409}}&lt;/ref&gt;
|-
|пар. Петр Аленцыновіч nr 8047
|кпт. Браніслаў Бальцэвіч nr 3350
|маер [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслаў Бабятынскі]]
|-
|узв. Ян Баркоўскі
|ппар. Вацлаў Булхароўскі nr 4097
|пхар. Стэфан Булаўскі nr 4907
|-
|ппар. Алаіз Буткевіч
|ст. страл. Каоаль Чаплінскі nr 2621
|слаўнай памяці (с.п.) [[Юзэф Дамброўскі (капітан)|кпт. Юзаф Дамброўскі]] nr 4916
|-
|узв. Сеаярын Дароўскі
|с.п. старал. Браніслаў Даноўскі nr 8049
|кпр. Юзаф Дакурна nr 4101
|-
|с.п. кпт. Рычард Запольскі Доўнар
|ст. страл. Mіхал Дамашэвіч nr 4073
|шэр. Нікадзім Гінтоўт - Дзеялтоўскі 
|-
|капрал Аляксандр Гронд
|ст. страл. Ян Яцкевіч
|ппар. Ян Янікоўскі nr 4069
|-
|ст. страл. Гілары Янкоўскі nr 4050
|пдхар. Канстанцін Юркевіч nr 4908
|серж. Казімір Кавалак
|-
|кпр. Уладзіслаў Клімовіч nr 3591
|капр. Браніслаў Крукоўскі nr 4285
|серж. Генрык Камароўскі nr 4167
|-
|серж. Антон Кавальчык nr 4909
|серж. Аляксандр Кунца
|кпр. Адам Кітоўскі nr 4163
|-
|с.п. ппхар. Уладзіслаў Ляховіч nr 8055
|падхар. Аляксандр Лікшо nr 4041
|пар. Бенэдыкт Матарэвіч
|-
|кпр. Канстанцін Масевіч
|узв. Вацлаў Міхалевіч nr 4180
|кпр. Антон Мікуліч
|-
|узв. Эўгеніюш Наўроцкі nr 4176
|узв. Уладзіслаў Акрэя (Okrzeja)
|кпр. Яўген Асінскі nr 4111
|-
|узв. Уладзіслаў Асінскі nr 4076
|пар. Уладзіслаў Арэхоўскі
|[[Станіслаў Азевіч|кпт. Станіслаў Азевіч]] nr 4150
|-
|узв. Bronisław Pupinik nr 4254
|ппар. [[Пётр Парфяновіч (падпалкоўнік)|Пётр Парфяновіч]] nr 4044
|кпр. Ян Пятрашка
|-
|узв. Рафал Пятроўскі 
|ппхар. Міхал Рыбікоўскі nr 4906
|кпт. Леон Рабшэвіч
|-
|узв. Станіслаў Серафіньскі nr 3587
|пдахар. Уладзіслаў Слованеўскі nr 8063
|пар. Васіль Сабалеў nr 4072
|-
|ппар. Станіслаў Сынось nr 4110
|пар. Станіслаў Шэмет Палачынскі nr 4917
|кпт. Вітальд Шчарбіцкі nr 3752
|-
|кпр. Станіслаў Сысс
|узв. Шчэпан Слянзак (Ślązak) nr 4075
|серж. [[Браніслаў Станкевіч]] nr 4090
|-
|пар. Вітальд Трубіцкі nr 4161
|пар. Ян Венгрын nr 4188
|вахм. Павел Залескі
|-
|с.п. сярж. Стэфан Затонь nr 8067
|узв. Фелікс Завіша nr 4127
|
|}

=== Кавалеры Крыжа Заслугі войска Сярэдняй Літвы ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
! colspan=&quot;3&quot; |Салдаты палка ўзнагароджаны Крыжам Заслугі войска Сярэдняй Літвы
|-
| Кадэт Ян Адамэк
| Старшы сяржант Ваўжын Адамчык
| Капітан Браніслаў Бальцэвіч
|-
| Сяржант Казімір Бісігірскі
| Маёр [[Станіслаў Бабяцінскі]]
| Лейтэнант Густаў Будрэвіч
|-
| Лейтэнант Ян Данюшэвіч
| стралок Ян Фік
| стралок Ян Гурал
|-
| Лейтэнант Ян Янікоўскі
| Лейтэнант Ян Янішэўскі
| Сяржант Хілары Янкоўскі
|-
| Хар. Канстанцін Юркевіч
| Сяржант Медарт Юшкевіч
| Лейтэнант Юзэф Кепінскі
|-
| Лейтэнант Станіслаў Кіяк
| Паручнік Вацлаў Каталоўскі
| Хар. Войцех Красадомскі
|-
| Сяржант Уладзіслаў Крук
| Капітан Аляксандр Кульчынскі
| Старшы стралок Эдмунд Куроўскі
|-
| Капрал Аляксандр Макоўскі
| стралок Юзэф Маслоха
| стралок Ян Міхальскі
|-
| Капітан Альфонс Міхновіч
| Сяржант Яўгеніюш Наўроцкі
| Капрал Уладзіслаў Нога
|-
| Капітан Фелікс Оскерка
| Паручнік Уладзіслаў Ажэхоўскі
| Паручнік Станіслаў Арлоўскі
|-
| Лейтэнант Антоні Атрэмбскі
| Сяржант Уладзіслаў Астроўскі
| Лейтэнант Пётр Парфяновіч
|-
| Лейтэнант Януарый Пастушэнка
| Лейтэнант Ян Наперскі
| Хор. Генрык Паўліцкі
|-
| Сяржант Браніслаў Пупінік
| Сяржант Юзэф Пёрка
| Капітан Леон Рапшэвіч
|-
| Кадэт Міхал Рыбікоўскі
| Капрал Антоні Руткоўскі
| Сяржант Юзэф Сенчэк
|-
| Сяржант Баляслаў Скварка
| Капітан Уладзіслаў Сакалоўскі
| Старшы сяржант Браніслаў Станкевіч
|-
| Сяржант Уладзіслаў Сова
| Старшы стралок Міхал Сянкевіч
| Паручнік Вацлаў Тжэтжэвінскі
|-
| Кадэт Мечыслаў Тэадорчык
| Капрал Адам Тубелевіч
| Паручнік Баляслаў Валігора
|-
| Сяржант Ігнацы Васілеўскі
| Сяржант Юзэф Вандольскі
| Лейтэнант Захарыяш Вежбіцкі
|-
| стралок Юзэф Вітынскі
| Паручнік Тадэвуш Закшэньскі
|
|}

== Полк у мірны час ==
[[Файл:JerzyRossowski_NowaWilejka1.jpg|міні|240x240пкс|85-ы Віленскі стралковы полк, 1935 г., Нова-Вілейка, вяртанне з манеўраў]]
[[Файл:19_DP_w_1938.jpg|злева|200x200пкс]]
У міжваенны перыяд 85-ы пяхотны полк дыслакаваўся ў акрузе корпуса № III у Новай Вілейцы каля Вільні ў складзе [[19 дывізія пяхоты (II РП)|19 пяхотнай дывізіі]] .

З 1930 года 85-ы пяхотны полк быў класіфікаваны як пяхотныя палкі III тыпу са статусам, падобным да ваеннага. Ён прызначаўся для аперацый прыкрыцця ў ваенны час. Штогод ён прымаў каля 1010 навабранцаў. Яго асабісты склад уключаў 68 афіцэраў і 2200 падафіцэраў і жаўнераў .

== 85 пп у верасневай кампаніі ==

=== мабілізацыя баявыя дзеянні ===
Падчас мабілізацыі па трывозе ў Чырвонай групе ў гарнізоне Нова-Вілейка 85-ы пяхотны полк мабілізаваў:

85-ы пяхотны полк знаходзіўся ў вайсковай арганізацыі і на вайсковым дзяжурстве, з А+18 па А+36,

Рота дапамогі № 132.

У першай хвалі агульнай мабілізацыі былі мабілізаваны наступныя:

Спецыяльны маршавы батальён № 5,

Спецыяльны маршавы батальён № 6 быў мабілізаваны з прафесійных кадравых аб'яднанняў 86-га пяхотнага палка ў складзе 85-га пяхотнага палка,

Маршавае ўзмацненне роты № 32 кулямётнай і дапаможнай зброі.

Спецыяльныя маршавыя батальёны першапачаткова меркавалася ўвайсці ў склад умацаванага раёна «Вільнюс». Загадам начальніка Генеральнага штаба спецыяльныя маршавыя батальёны № 5 і № 6 былі перафарміраваны ў 2-і і 3-і батальёны 206-га рэзервовага пяхотнага палка 35-й рэзервовай пяхотнай дывізіі&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Rybka i Stepan 2010 ↓, s. CXXXVIII-CXL.}}&lt;/ref&gt;. З рэшткаў мабілізаваных маршавых батальёнаў спецыяльнага прызначэння № 5 і 6, якія не ўвайшлі ў склад 206-га рэзервовага пяхотнага палка, г.зн. са стралковых і кулямётных рот, былі сфарміраваны імправізаваныя 2-гі і 3-ці батальёны 2-га пяхотнага палка ўмацаванага раёна «Гродзенскі»&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Wesołowski (red.) i 1/2018, s. 39-44.}}&lt;/ref&gt;.

'''У бітве пад Пётркавам Трыбунальскім'''

У адпаведнасці з загадам галоўнакамандуючага аб сканцэнтраванні паўночнай групы арміі «Прусы» паміж Пётркавам Трыбунальскім і Тамашавам Мазавецкім, раніцай 1 верасня 85-ы полк (без 3-га батальёна) пачаў свой марш па маршруце Яцохаў, Пшчонаў, Ежуў і Воля-Локатава, дасягнуўшы яго 2 верасня да поўдня. Пасля адпачынку ў ноч з 2 на 3 верасня ён дасягнуў Уязда, дзе разгарнуўся, забяспечваючы прыкрыццё астатняй часткі дывізіі. Ён быў атакаваны нямецкай авіяцыяй. У ноч з 3 на 4 верасня ён рушыў па маршруце Уязд, Воўбож і Машчэніца, заняўшы пазіцыі прыкладна ў 10 км на поўнач ад Пётркава Трыбунальскага. 4 верасня 85-ы полк арганізаваў абарону на паўднёвым краі лесу, які прасціраўся паміж Пётркувам Трыбунальскім і Машчэніцай. I/85-ы пяхотны полк, узмоцнены чатырма супрацьтанкавымі гарматамі, арганізаваў абарону на дарозе Пётркув Трыбунальскі–Машчэніца. II/85-ы пяхотны полк, узмоцнены пяццю супрацьтанкавымі гарматамі і ўзводам пяхотнай артылерыі, заняў абарончыя пазіцыі на чыгуначнай лініі Пётркув Трыбульскі–Калушкі. Разведвальная рота забяспечвала прыкрыццё на захад ад пазіцыі I/85-га пяхотнага палка. Зыходзячы з новага загаду камандуючага Прускай арміі, камандзір 19-й пяхотнай дывізіі перагрупаваў 85-ы пяхотны полк у другі эшалон абароны дывізіі, тым самым расцягнуўшы II/85-ы пяхотны полк на фронце шырынёй 4 кіламетры. За ім ён згрупаваў батальён і палкавыя падраздзяленні I/85-га пяхотнага палка разам з I/19-й пяхотнай дывізіяй. Прыбыўшы толькі раніцай 5 верасня пасля фарсіраванага маршу ў раён размяшчэння палка, III/85-ы пяхотны полк заняў абарону на дарозе Пётркуф-Трыбунальскі–Вольбуж і на дарозе на Машчэніцу. 8-я стралковая рота з узводам цяжкіх кулямётаў была разгорнута ў першым эшалоне на фронце 1,2 кіламетра. З-за няправільнай пабудовы палка да будучай бітвы камандуючым арміяй «Прусы» генерал-маёрам С. Дэмбай-Бернацкім і камандзірам 19-й пяхотнай дывізіі брыгадным генералам Я. Квацішэўскім полк апынуўся ў складаным становішчы перад першай атакай нямецкай 1-й бранятанкавай дывізіі. Недастаткова ўзмоцнены цяжкім узбраеннем, распылены, па-за сувяззю з суседзямі і з адкрытымі флангамі. Пазіцыі палка 4 і 5 верасня сталі аб'ектам нямецкіх авіяцыйных нападаў. 5 верасня а 12:00, а 10:00 пры моцнай артылерыйскай падтрымцы і авіяўдарах нямецкая 1-я бранятанкавая дывізія атакавала 86-ы пяхотны полк, які абараняўся ў першым эшалоне дывізіі. А 17:00 абарона 86-га пяхотнага палка была канчаткова прарвана. Каля 17:00 нямецкія танкі і матарызаваная пяхотная артылерыя атакавалі пазіцыі ўзмоцненай 8-й стралковай роты, якая нейтралізавала і знерухавіла каля 12 нямецкіх танкаў і спыніла наступ на шляху да Вольбужа. Нямецкія часткі абышлі 8-ю роту з флангаў, і 7-я рота ўмяшалася, пашырыўшы абарону 8-й роты. Пасля 19:00 III/85-ы пяхотны полк пачаў адыход да Вольбужа. Пакуль батальён ліквідаваў свае абарончыя пазіцыі, камандзір палка загадаў падарваць склады боепрыпасаў у Мешча, што выклікала замяшанне. Пасля гэтага з'явіліся танкі, якія стралялі па палаючых стогах сена. У выніку 7-я і 9-я роты былі раскіданыя. Каля 17:00 падчас абеду нямецкая атака групы з 40 танкаў і матарызаванай пяхоты з 1-й бранятанкавай дывізіі была накіравана на палкавыя часці і частку II/85-га батальёна. З невялікімі стратамі нямецкая атака была адбітая. Пазіцыі I/85-га пяхотнага палка былі забяспечаны групай супрацьтанкавых мін, і завязаўся абарончы бой, у выніку якога некалькі танкаў былі выведзены з ладу. I і II батальёны заставаліся на сваіх абарончых пазіцыях. Нямецкія танкі ў вячэрнія і начныя гадзіны прарвалі праломы ў абароне 19-й пяхотнай дывізіі і на стыку з Лодзінскай арміяй, дасягнуўшы тылу 85-й пяхотнай дывізіі. Па загаду падпалкоўніка Крука-Шміглі I і II батальёны павінны былі сканцэнтравацца каля дарогі Пётркуф-Трыбунальскі — Машчэніца. Пасля знішчэння сваіх эшалонаў з забеспячэннем падраздзяленні пачалі прабівацца да горада Кола, дзе было загадана сканцэнтравацца 19-й пяхотнай дывізіі. Пасля адпраўлення прыблізна ў 1:00 ночы 6 верасня батальёны і палкавыя падраздзяленні расфармаваліся падчас маршу праз лясы. З гэтага моманту батальёны дзейнічалі асобна&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 16-20.}}&lt;/ref&gt;.

'''Батальён I/85 пп'''

Рухаючыся на паўднёвы ўсход праз лясы, ён страціў сувязь з астатнімі часткамі палка і з камандзірам батальёна. Капітан А. Паўлоўскі прыступіў да выканання сваіх абавязкаў. Раніцай 6 верасня батальён быў атакаваны нямецкай авіяцыяй, а пасля абеду ён фарсіраваў раку Піліцу. Батальён працягнуў свой марш уздоўж паўночнага берага Піліцы праз лясы ў напрамку Інаўлодзі. Увечары 7 верасня 1-ы батальён быў расфармаваны каля Студзяны, а 2-я і 3-я роты страцілі сувязь з астатнімі часткамі батальёна. Абедзве стралковыя роты пад сумесным камандаваннем лейтэнанта Ф. Сенкевіча выйшлі з раёна Джэвіцы на дарогу на [[Радам]] і аднавілі свой марш у напрамку Радама. У ноч з 7 на 8 верасня роты былі расфармаваны; 3-я рота была яшчэ больш распылена. 2-я рота, губляючы салдат на маршы, дасягнула ваколіц Радама, які быў заняты нямецкімі войскамі, пасля абеду 8 верасня. Нямецкія часткі таксама разагналі 2-ю роту. Капітан Паўлоўскі разам з астатнімі ротамі і тымі, хто выжыў з 19-га палка лёгкай артылерыі, перасек мост у Мацеёвіцах 10 верасня. Далейшы лёс гэтай групы невядомы.[55] Паводле вынікаў расследавання, рэшткі батальёна разам з капітанам Артурам Паўлоўскім пасля атрымання падмацавання ў раёне [[Люблін|Любліна]] ўвайшлі ў склад [[77 пяхотны полк|77-га пяхотнага палка]] ў якасці яго 1-га батальёна&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 20-23}}&lt;/ref&gt;.

'''Батальён II/85 пяхотнага палка'''

6 верасня а 1-й гадзіне ночы пад камандаваннем падпалкоўніка Крука-Сміглі невялікая частка палкавых падраздзяленняў, батальён II/85 пяхотнага палка і эскадрон I/19 PAL рушылі ў марш. Група падпалкоўніка Я. Крука-Сміглі перасекла дарогу Пётркув-Вольбуж. Калон быў скарочаны, і да раніцы быў дасягнуты пункт канцэнтрацыі палка ў вёсцы Кола. Падчас маршу да групы далучыўся палкоўнік Тадэвуш Пелчынскі, камандзір дывізійнай пяхоты 19-га пяхотнага палка, і частка яго штаба. Падчас маршу адзін з узводаў 5-й стралковай роты быў аддзелены і дасягнуў ракі Вісла каля Дэмбліна. Падчас пераправы ён быў рассеяны агнём нямецкай артылерыі і кулямётаў. Эскадрон I/19 PAL застаўся ў раёне Кола з-за стомленасці коней. Астатнія войскі 85-га пяхотнага палка рушылі ў раён Барковіц-Мокрае, куды яны дасягнулі ўвечары. Раніцай 7 верасня група 85-га пяхотнага палка пераправілася праз раку Піліцу, ідучы за 81-м пяхотным палком 29-й пяхотнай дывізіі. Астатнія войскі 85-га пяхотнага палка цэлы дзень адпачывалі ў навакольных лясах. Палкоўнік Т. Пелчынскі і адзін з штабных афіцэраў адправіліся на разведку і не далучыліся да групы. Пасля абеду яны рушылі на ўсход і 8 верасня дасягнулі раёна Антонюва ў Смардзевіцкім лясным масіве. Там падпалкоўнік Я. Крук-Смігла ўступіў у кантакт з групай войскаў 19-й пяхотнай дывізіі пад камандаваннем падпалкоўніка С. Гансёрэка (77-ы пяхотны полк, II батальён/86-ы пяхотны полк, IV дывізія/19-я ПАЛ, вагоны забеспячэння Віленскай кавалерыйскай брыгады) і прыняў камандаванне над імі. Гэта была група з прыкладна 7000 салдат, 16 75-мм гармат, 14 супрацьтанкавых гармат, 300 вазоў і каля 1000 коней. Падраздзяленні, раскватараваныя ў лясах, занялі абарончыя пазіцыі: 77-ы пяхотны полк з поўдня, а батальёны II/85-га пяхотнага палка і I/86-га пяхотнага палка з поўначы. Былі зроблены дрэўныя насыпы і ўсталяваны назіральныя пункты. Група апынулася глыбока ў тыле нямецкага корпуса, які наступаў на Варшаву і Віслу. У ноч з 10 на 11 верасня былі здзейснены рэйды супраць нямецкіх падраздзяленняў; 77-ы пяхотны полк атакаваў Апочна, рота 4-га/85-га пяхотнага палка беспаспяхова атакавала Інаўлодзь, а рота 6-га/85-га пяхотнага палка часткова паспяхова атакавала нямецкі аэрадром. З-за таго, што група была раскрыта, падпалкоўнік Я. Крук-Смігла перакінуў свае падпарадкаваныя падраздзяленні двума калонамі на ўсход. Паўночная калона пад кіраўніцтвам падпалкоўніка Крука-Сміглы складалася з батальёнаў I/86-га пяхотнага палка, II/85-га пяхотнага палка і забяспечвальнага абозу Віленскай кавалерыйскай брыгады, а паўднёвая калона пад кіраўніцтвам падпалкоўніка Гасёрэка з 77-га пяхотнага палка з IV/19-га пяхотнага палка. 11 верасня абедзве калоны распачалі начныя маршы на адлегласці некалькіх кіламетраў адна ад адной, адпачываючы ў лясах удзень. Без баёў яны дасягнулі Ставішына на паўднёвы захад ад Бялобжэгі 13 верасня&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 21-23.}}&lt;/ref&gt;.

4 верасня групу выкрылі нямецкія войскі. Паўночная калона была атакавана, прычым батальён II/85-га пяхотнага палка абараняў ускраіну лесу з боку вёскі Ясенная, а батальён I/86-га пяхотнага палка — з боку Ставішына. Іх цягнікі з забеспячэннем былі схаваны глыбока ў лесе. У суцэльным баі на акружэнне абодва батальёны, пры падтрымцы батарэі IV/19-га паўночна-ўсходняга палка (PAL), нанеслі цяжкія страты нямецкай пяхоце і бранятанкавым часткам. Самі яны панеслі страты ад нямецкага артылерыйскага агню і авіяналётаў. Пасля наступлення цемры яны атакавалі навакольныя нямецкія часткі. Батальён I/77-га пяхотнага палка з двума гарматамі IV/19-га паўночна-ўсходняга палка атакаваў Ставішын звонку, спрыяючы прарыву. Пакуль баявыя батальёны збіраліся ў лесе каля вёскі Камень, нямецкая артылерыя адкрыла моцны і люты агонь па лесе, рассеяўшы батальёны ў цемры. Каля 2:30 ночы падпалкоўніку Круку-Смігле ўдалося сабраць роту 6/85-га пяхотнага палка, адну роту салдат з 86-га пяхотнага палка і аб'яднаную роту з абодвух палкоў. З гэтымі салдатамі ён ноччу рушыў да нямецкага аэрадрома. Па прыбыцці ён выявіў, што самалёты ўжо зляцелі. Падчас маршу група была скарачаная, засталося толькі некалькі дзясяткаў салдат, у тым ліку камандзір палка. Дасягнуўшы Гловачаўскага лесу, група знянацку разграміла і разграміла ўзвод нямецкай пяхоты, які адпачываў. Да 16 верасня група не знайшла ніякіх іншых арганізаваных падраздзяленняў. У ноч з 20 на 21 верасня, падчас пераправы праз раку Піліцу каля яе ўпадзення ў Віслу, падпалкоўнік Крук-Смігла і некалькі салдат былі захоплены немцамі. Маёр Мацеёўскі сабраў каля 120 салдат з разбітага батальёна і 16 верасня дасягнуў Грабавых Лясоў. Уначы яго падраздзяленне трапіла пад абстрэл і падзялілася на дзве групы, якія дасягнулі ракі Вісла. Пераправіўшыся праз раку каля Мацеёвіц, яны зноў аб'ядналіся на яе ўсходнім беразе 19 верасня. Да падраздзялення далучыліся яшчэ некалькі дзясяткаў салдат з 19-й пяхотнай дывізіі. 24 верасня падраздзяленне маёра Мацеёўскага і капітана Дзявульскага далучылася да групы палкоўніка Мікалая Пруса-Венчкоўскага ў раёне Гарволіна. Яны дзейнічалі з ім да яго расфарміравання&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 24-25.}}&lt;/ref&gt;.

'''Батальён III/85 пяхотнага палка'''

6 верасня на світанні лейтэнант Урбановіч, афіцэр інфармацыі, накіраваны падпалкоўнікам Янам Крукам-Сміглай, загадаў калоне, якая складалася са штаба палка, разведвальнай роты, узводаў сувязі, піянерскага і супрацьгазавага ўзводаў, а таксама імправізаванай роты табарытаў лейтэнанта Свяневіча, рухацца на ўсход. Да маршу далучылася група салдат з II/19 дывізіі ПАЛ. Гэтая калона дасягнула лясной мясцовасці Любохня, дзе за 13-й пяхотнай дывізіяй падпалкоўнік Тадэвуш Рудніцкі арганізаваў групоўку 19-га пяхотнага палка, якая складалася з 19-га інжынернага батальёна, большай часткі II/19 дывізіі ПАЛ і 19-й медыцынскай роты. Ён уключыў у сваю групу рэшткі разбітага III/85-га пяхотнага палка, палкавыя падраздзяленні 85-га пяхотнага палка і тых, хто застаўся ў жывых з 86-га пяхотнага палка, утварыўшы зводны пяхотны батальён. Ён прайшоў з імі да Спалы, дзе пераправіўся праз раку Піліцу. 7 верасня ён дасягнуў Інаўлодзя, а 8 верасня, каля Джэвіцы, далучыўся да частак разбітых 13-га і 29-га пяхотных палкоў. З-за рашучай атакі нямецкай матарызаванай пяхоты пры падтрымцы артылерыі і авіяцыі, часткі не аказалі арганізаванага супраціву і былі разбітыя. Сярод тых, хто выжыў і адступаў да Віслы, былі групы салдат з 85-га пяхотнага палка. Большасці з іх удалося пераправіцца праз Віслу каля Мацеёвіц 10 верасня, пасля таго, як мост быў узарваны. Затым палкавы сцяг быў перакінуты праз раку. Гарволінскай плошчай камандаваў камандзір батальёна маёр Л. Навакоўскі. Разам з лейтэнантам Свяневічам ён сфармаваў дзве стралковыя роты з тых, хто выжыў, пераважна з 85-га пяхотнага палка, для якіх зброя і рыштунак былі дастаўлены з галоўнага склада ўзбраення № 2 у Ставах каля Дэмбліна. Пасля таго, як гэтыя роты прайшлі на ўсход, у раёне Хелма-Любельскага, яны ўвайшлі ў склад адноўленай 19-й пяхотнай брыгады пад камандаваннем палкоўніка Яна Карказовіча. Салдаты 85-га пяхотнага палка, якія апынуліся ў раёне Хелма, былі ўключаны ў склад батальёна адноўленага 77-га пяхотнага палка пад камандаваннем падпалкоўніка Густава Навасельскага. Батальён удзельнічаў у абароне ракі Буг каля Дарахуска, у другой бітве пад Тамашавам-Любельскім і баях пад Краснабрудом. Яго рэшткі былі захоплены саветамі каля Любачова. У Язвінах каля Гарволіна камандзір разведвальнай роты капітан Чэслаў Восціцкі сфармаваў з тых, хто застаўся ў жывых, атрад з 800 чалавек. Ён быў разбіты нямецкім батальёнам 1-й пяхотнай дывізіі. Капітан Восціцкі загінуў&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Мarkert 2003, s. 26-27.}}&lt;/ref&gt;.

'''У абароне Гродна'''

Па загаду брыгаднага генерала Вацлава Пшэздзецкага 20 верасня а 3:00 раніцы 85-ы пяхотны полк і частка аб'екта разам з ротай дзяржаўнай паліцыі адправіліся чыгункай у Гродна. Рэшткі палка ў Новай Вілейцы знішчылі пакінутую дакументацыю і разам з узброенымі добраахвотнікамі рушылі ў Вільнюс, а затым у Гродна або Літву. Казармы і склады ў Новай Вілейцы былі разрабаваны і разбураны дэмабілізаванымі салдатамі і мірнымі жыхарамі. 85-ы пяхотны полк (II батальён OZ, 19-я пяхотная дывізія) прыняў удзел у абароне Гродна. Пасля высадкі на чыгуначным вакзале а 10:00 раніцы 20 верасня 85-ы пяхотны полк заняў абарону на ўсход ад Гродна на хрыбце ўзгоркаў на поўдзень ад чыгуначнай станцыі Капліца. Справа ўтрымліваў свае пазіцыі 86-ы пяхотны полк. 21 верасня па загаду падпалкоўніка І. Блумскага батальёны пачалі манеўр адступлення да горада. Падчас гэтага манеўру батальёны АЗ 19-й пяхотнай дывізіі былі атакаваныя двума танкавымі батальёнамі савецкага 119-га стралковага палка. Атрымаўшы падтрымку ад батальёна КОП «Ораны», батальёны цэнтра перайшлі ў контратаку, увайшоўшы ў пралом у фармаванні савецкага палка і выйшаўшы з яго тылу. Прыбыццё свежых падраздзяленняў выратавала іх ад поўнага разгрому савецкіх частак. Дзве атакі Чырвонай Арміі былі адбіты на папярэдніх пазіцыях. Па загаду генерала Пшэздзецкага, днём 21 верасня полк падпалкоўніка Блумскага адышоў на поўнач, да горада Станіслаў. Уначы полк перагрупаваўся ў Гожы. 22 верасня, абмінаючы Сапоцькіне, ён рушыў да горада Кодзе на літоўскай мяжы. 23 верасня, па загаду падпалкоўніка Блумскага, 85-ы пяхотны полк быў расфармаваны. Частка салдат засталася і пайшла дадому, а іншыя, усё яшчэ моцныя, не менш за 145 салдат, перасеклі мяжу з Літвой і былі інтэрнаваныя. Узвод узмацнення роты № 32-й масавай і батальённай артылерыйскай палкоў пад камандаваннем лейтэнанта запасу Алексія Ваховіча 17 верасня рушыў у Вільнюс, удзельнічаў у падрыхтоўцы да яго абароны, а затым 19 верасня разам з часткай Віленскага гарнізона адышоў у Літву&lt;ref&gt;{{Кніга|загаловак=Markert 2003, s. 30-33.}}&lt;/ref&gt;.

;: Камандзіры палка

* Палкоўнік Уладзімір Скшышэўскі (12 снежня 1918 — 19 красавіка 1919)
* Палкоўнік Стэфан Янкоўскі (19 красавіка — 24 мая 1919 г.)
* Палкоўнік Уладзіслаў Азевіч (24 мая – 3 чэрвеня 1919 г.)
* Маёр [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслаў Бабятынскі]] (3 чэрвеня — 7 ліпеня 1919)
* Палкоўнік Эдвард Адамскі (7 ліпеня – 4 лістапада 1919 г.)
* Маёр [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслаў Бабятынскі]] (4.11.1919 — 9.10.1920)
* Падпалкоўнік Ежы Ваўковіцкі (9 кастрычніка 1920 г. — 1 сакавіка 1921 г.)
* Падпалкоўнік Уладзімір Максімавіч-Рачынскі (10 – 27 чэрвеня 1921 г.)
* Падпалкоўнік пяхоты Эўгеніюш Гадзееўскі (23 снежня 1921 – 1922 гг.)
* Маёр [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслаў Бабятынскі]] (да 10 лістапада 1922 г. → камандаванне ўмацаванага лагера «Віленскі»  )
* Падпалкоўнік Мікалай Кастэцкі (з 10 лістапада 1922 г.)
* Падпалкоўнік пяхоты Станіслаў Лявіцкі (1932)
* Падпалкоўнік пяхоты Эдвард Корвін-Касакоўскі (12 красавіка 1934 — 3 жніўня 1935 → камендант плошчы Модлін)
* Падпалкоўнік пяхоты Станіслаў Літынскі (3 жніўня 1935 г. — 18 кастрычніка 1937 г.)
* Падпалкоўнік пяхоты Пётр Парфяновіч (пасля 23 кастрычніка 1937 г. — 28 студзеня 1938 г.)
* Падпалкоўнік пяхоты Ян Крук-Смігла (28 студзеня 1938 — 20 верасня 1939)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* Dzienniki Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych [online] [dostęp 2016-10-10] .
* Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
* Piotr Bieliński: Wielka księga piechoty polskiej 1918—1939. 19 Dywizja Piechoty. Tom 19. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2017. ISBN 978-83-7945-611-6.
* Janusz Cisek, Konrad Paduszek, Tadeusz Rawski: Wojna polsko-sowiecka 1919—1921. Warszawa: Wojskowe Centrum Edukacji Obywatelskiej, 2010.
* Tadeusz Kutrzeba: Bitwa nad Niemnem (wrzesień-październik 1920 roku). Warszawa: Wojskowy Instytut Wydawniczy. Napoleon V (reprint), 1926. ISBN 978-83-7889-669-2.
* KarolK. Firich KarolK., StanisławS. Krzysik StanisławS., TadeuszT. Kutrzeba TadeuszT., StanisławS. Müller StanisławS., JózefJ. Wiatr JózefJ., Almanach oficerski na rok 1923/24, t. 2, Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923 .
* ZdzisławZ. Jagiełło ZdzisławZ., Piechota Wojska Polskiego 1918—1939, Warszawa: Bellona, 2007, ISBN 978-83-11-10206-4 .
* Wiesław B. Łach: «Bunt Żeligowskiego». Kulisy połączenia Wileńszczyzny do Polski 1920—1922. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2014. ISBN 978-83-11-13198-9.
* Wojciech Markert: 77 Pułk Strzelców Kowieńskich w latach 1918—1939. Wojsko Polskie II Rzeczypospolitej tom 1. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, Oficyna Wydawnicza Adiutor, 2003. ISBN 83-88773-27-5.
* Wojciech Markert: 77 Pułk Strzelców Kowieńskich. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej. Zeszyt 91. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2002. ISBN 83-88773-29-1.
* Wojciech Markert: 85 pułk Strzelców Wileńskich. Pruszków: Oficyna Wydawnicza «Ajaks», 2003, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, zeszyt 88. ISBN 83-88773-53-4.
* Hubert Modrawski: Polskie lotnictwo wojskowe. Narodziny i walka. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2009. ISBN 978-83-245-8844-2.
* Janusz Odziemkowski: Piechota polska w wojnie z Rosją bolszewicką 1919—1920. Warszawa: Oficyna Wydawnicza «Adam», 2010. ISBN 978-83-7072-650-8.
* Bronisław Prugar-Ketling (red.): Księga chwały piechoty. Warszawa: Departament Piechoty MSWojsk., Warszawa 1937—1939. Reprint: Wydawnictwo Bellona, 1992.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Najlepsza broń. Plan mobilizacyjny «W» i jego ewolucja. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Adiutor, 2010. ISBN 978-83-86100-83-5.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Awanse oficerskie w Wojsku Polskim 1935—1939. Wyd. 2 poszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2021. ISBN 978-83-66687-09-7.
* KazimierzK. Satora KazimierzK., Opowieści wrześniowych sztandarów, Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990, ISBN 83-211-1104-1 .
* Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918—1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918—1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.
* Bolesław Waligóra: Dzieje 85-go pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1928.
* Bolesław Waligóra: Zarys historii wojennej 85-go pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Zakłady Graficzne «Polska Zjednoczona», 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.
* Historia Polski Ordery i odznaczenia Odznaka 85 Pułku Strzelców Wileńskich, t. 49, Warszawa: De Agostini, 2005 .
* Andrzej Wesołowski (red.): Obrona Lwowa 1939 tom 1: Dokumenty 1-16 września. Warszawa: Wydawnictwo Tetragon, 2018. ISBN 978-83-63374-64-8.
* Maciej Wyrwa: Nieodnalezione ofiary Katynia? : lista osób zaginionych na obszarze północno-wschodnich województw II RP od 17 września 1939 do czerwca 1940. Pruszków: Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia, 2015. ISBN 978-83-64486-31-9.

{{няма катэгорый|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>6i4ikylai9zj6knexa27zwtssa975bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Акцэнталогія</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805270</id>
    <revision>
      <id>5120479</id>
      <parentid>5120186</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:21:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ілля Касакоў</username>
        <id>21245</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5046" sha1="cbwb96xqxj1q1s95sctjsbcxifxj6ss" xml:space="preserve">'''Акцэнтало́гія''' (ад {{Lang-la|accentus}} націск + {{Lang-el|λόγος}} вучэнне) — раздзел [[мовазнаўства]], які вывучае тыпы, асаблівасці і функцыі [[націск]]у, сістэма моўных з’яў, звязаных з націскам&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot;&gt;{{Крыніцы/БелЭн|артыкул=Акцэнталогія|том=1|старонкі=222}}&lt;/ref&gt;.

== Віды ==
Адрозніваюць акцэнталогію&lt;ref name=&quot;Культура Беларусі&quot;&gt;{{Крыніцы/Культура Беларусі: энцыклапедыя|артыкул=Акцэнталогія|том=1|старонкі=99}}&lt;/ref&gt;:
* апісальную — даследуе [[фанетыка|фанетычныя]], [[Фаналогія|фаналагічныя]] і [[Граматыка|граматычныя]] ўласцівасці прасадычных сродкаў;
* тэарэтычную — вывучае сістэмныя ўзаемаадносіны і моўныя функцыі акцэнтных сродкаў;
* гістарычную — даследуе гісторыю націску ў асобнай мове;
* параўнальна-гістарычную — апісвае гістарычныя змены націску ў блізкароднасных мовах.

== Гісторыя ==
Акцэнталогія мае даўнюю традыцыю. У [[Індыя|індыйскіх]] брахманах (VIII—VI стст. да н.э.) і [[Упанішады|ўпанішадах]] (VII—III стст. да н.э.) сустракаецца паняцце «свара» — націск або тон. Пытанні акцэнталогіі вывучаліся ў [[Старажытная Грэцыя|Старажытнай Грэцыі]] (VI—IV стст. да н.э.) і [[Кітай|Кітаі]] (з V ст. н.э.). У XIX ст. націск як самастойны аб’ект вывучэння вылучыў [[Аляксандр Хрыстафоравіч Вастокаў|А. Х. Вастокаў]]; уклад у развіццё акцэнталогіі зрабілі [[Аляксандр Апанасавіч Патабня|А. А. Патабня]], [[Іван Аляксандравіч Бадуэн дэ Куртэнэ|І. Бадуэн дэ Куртэнэ]], [[Фердынанд дэ Сасюр|Ф. дэ Сасюр]], [[Піліп Фёдаравіч Фартунатаў|П. Ф. Фартунатаў]], [[Антуан Мее|А. Мее]]&lt;ref name=&quot;БелЭн&quot; /&gt;.

Беларуская акцэнталогія сфарміравалася ў XX ст. Агульную характарыстыку беларускага націску ўпершыню даў у пачатку XX стагоддзя акадэмік [[Яўхім Фёдаравіч Карскі|Я. Ф. Карскі]] (1908). Шэраг прыватных акцэнтных сістэм [[Дыялектная мова|дыялектнай мовы]] даследаваўся ў працах [[І. Воўк-Левановіч|Я. В. Воўк-Левановіча]], І. Б. Кузьміна, [[Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч|С. М. Некрашэвіча]], [[Павел Андрэевіч Растаргуеў|П. А. Растаргуева]], [[Аляксандр Казіміравіч Сержпутоўскі|А. К. Сержпутоўскага]]). У другой палове XX ст. пераважалі апісальныя даследаванні акцэнтуацыі слоў асобных [[Часціны мовы|часцін мовы]] ў [[Беларуская мова|беларускай]] [[Літаратурная мова|літаратурнай]] мове ([[Мікалай Васілевіч Бірыла|М. В. Бірыла]], [[Леанід Міхайлавіч Вардамацкі|Л. М. Вардамацкі]], Я. М. Івашуціч, [[Мікола Лобан|М. П. Лобан]], [[Мсціслаў Антонавіч Аляхновіч|М. А. Аляхновіч]]) і народных гаворках (У. М. Колесаў, [[Павел Аляксандравіч Міхайлаў|П. А. Міхайлаў]], [[Яніна Эльжбета Смулэк|Э. Смулкова]], [[Алёна Іванаўна Чабярук|А. І. Чабярук]]). Гістарычная акцэнталогія прадстаўлена асобнымі працамі Я. Ф. Карскага, С. Нікалаева. Эксперыментальна-фанетычныя даследаванні націску праводзілі [[Лілія Ціханаўна Выгонная|Л. Ц. Выгонная]] і іншыя&lt;ref name=&quot;Культура Беларусі&quot; /&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Фанетыка і фаналогія}}

[[Катэгорыя:Акцэнталогія]]</text>
      <sha1>cbwb96xqxj1q1s95sctjsbcxifxj6ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рэформа турэцкага алфавіту</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805272</id>
    <revision>
      <id>5120590</id>
      <parentid>5120198</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26859" sha1="8c0bzqa6w47jgj1ahlnt197ec459rxp" xml:space="preserve">{{Не блытаць|Турэцкая моўная рэформа}}

'''Турэцкая рэформа алфавіта''' ([[Турэцкая мова|тур.]] ''Harf Devrimi'' або ''{{Lang|tr|Harf İnkılâbı}}'' ) — агульны тэрмін, які выкарыстоўваецца для абазначэння працэсу прыняцця і пераходу на новы алфавіт ў [[Турцыя|Турцыі]] пасля прыняцця Закона № 1353 «Аб прыняцці і ўжыванні турэцкіх літар» 1 лістапада 1928 года. Закон быў апублікаваны ў «Афіцыйным весніку» 3 лістапада 1928 года і ўступіў у сілу ў гэты дзень. З прыняццем гэтага закона скончылася эпоха асманскага турэцкага алфавіта, які быў заснаваны на арабскім шрыфце, і быў уведзены сучасны турэцкі алфавіт, заснаваны на [[Лацінскі алфавіт|лацінскім алфавіце]].

Турэцкі алфавіт трошкі адрозніваецца ад алфавітаў іншых моў, якія выкарыстоўваюць лацінскую графіку. Ён уключае літары, змененыя для абазначэння гукаў [[Турэцкая мова|турэцкай мовы]] (напрыклад, Ç, [[Ö]], Ü), у тым ліку адсутныя ў іншых мовах (Ş, Ğ, з і без кропкі [[I з кропкай|İ]] / [[I (літара)|I]]). Вымаўленне некаторых літар у турэцкім алфавіце таксама адрозніваецца ад вымаўлення гэтых літар у большасці іншых моў, якія выкарыстоўваюць для запісу лацінскі алфавіт. Напрыклад, вымаўленне літары ''[[C (літара)|C]]'' у турэцкім алфавіце — {{IPAslink|d͡ʒ}}, што эквівалентна ''J'' у англійскай мове альбо ''Дж'' у беларускай, тады як у англійскім алфавіце яна абазначае гук /{{IPA link|k}}/ або /{{IPA link|s}}/. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/1030.pdf|title=1030|access-date=14 July 2019}}&lt;/ref&gt; &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''[[Вікіпедыя:Спасылкі на крыніцы|патрэбная крыніца]]''&amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

== Гісторыя ==
[[Файл:Ataturk-September_20,_1928.jpg|справа|міні|[[Мустафа Кемаль Атацюрк|Мустафа Кемаль]] прадстаўляе новы турэцкі алфавіт жыхарам [[Кайсеры]], 20 верасня 1928 года.]]
[[Файл:Dil_Devrimi_karikatürü,_Ramiz_Gökçe.jpg|міні|Карыкатура, апублікаваная Рамізам Гёкчэ ў ''Akbaba'' 13 жніўня 1928 года.]]
[[Файл:Türk_Dil_Devrimi,_1928_(Turkish_Language_Revolution).jpg|справа|міні|Двое туркаў разглядаюць новы алфавіт на плакаце каля будынка муніцыпалітэта, 1928 год.]]
Пачынаючы з X стагоддзя, разам з прыняццем [[Іслам|ісламу]], туркі таксама перанялі арабскую пісьменнасць. На працягу наступных 900 гадоў як заходнія (асманскія), так і ўсходнія дыялекты турэцкай мовы пісаліся з выкарыстаннем мадыфікаванай формы арабскай пісьменнасці.
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Узровень пісьменнасці
|-
| 1923 год
| 2,5% 
|-
| 1927 {{Sup|1}}
| 10,5% &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.so.gen.tr/tarih-inkilap-tarihi/79704-cumhuriyetten-sonra-kadinlarin-okur-yazarlik-orani-nedir.html|title=Arşivlenmiş kopya|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104012745/http://www.so.gen.tr/tarih-inkilap-tarihi/79704-cumhuriyetten-sonra-kadinlarin-okur-yazarlik-orani-nedir.html|archive-date=4 November 2012|access-date=8 November 2010}}&lt;/ref&gt; (афіцыйны перапіс насельніцтва 1927 г.)
|-
| 1935 {{Sup|2}}
| 20,4% &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.ogretmenlersitesi.com/haber/5382|title=Arşivlenmiş kopya|archive-url=https://web.archive.org/web/20181104170313/https://www.ogretmenlersitesi.com/haber/5382|archive-date=4 November 2018|access-date=29 January 2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt; (перапіс насельніцтва 1935 г.)
|-
|}
{{Sup|1}} &lt;sub&gt;Даныя за год перад прыняццем рэформы&lt;/sub&gt;

{{Sup|2}} &lt;small&gt;Сем гадоў пасля ўводу новага алфавіта&lt;/small&gt;

У [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]] прапановы па рэформе алфавіта пачалі з'яўляцца з сярэдзіны XIX стагоддзя.

== Прычыны і аргументы ==
[[Файл:Turken_maken_kennis_met_Latijnse_alfabet_-_Introduction_of_the_Latin_alphabet_in_Turkey_(6941437163).jpg|справа|міні|Група дзяцей разглядае плакат, павешаны на дрэве для дапамогі людзям вывучыць новы алфавіт, 1930 год.]]
Адной з найбольш вядомых прычын рэформы алфавіта з'яўляецца перакананне, што арабская графіка недапасаваная да турэцкай мовы. &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=tr|url=https://www.haberturk.com/haber/haber/1005284-harf-devrimi|title=Harf Devrimi|website=[[Habertürk]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20171016092019/https://www.haberturk.com/haber/haber/1005284-harf-devrimi|archive-date=16 October 2017|access-date=15 May 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=tr-TR|url=https://kemalistportal.com/2018/11/01/90-yilinda-harf-devrimi-neden-yapildi-sonuclari-ne-oldu/|title=90.Yılında Harf Devrimi… Neden Yapıldı, Sonuçları Ne Oldu? « Kemalist Portal|archive-url=https://web.archive.org/web/20190330144846/https://kemalistportal.com/2018/11/01/90-yilinda-harf-devrimi-neden-yapildi-sonuclari-ne-oldu/|archive-date=30 March 2019|access-date=15 May 2021}}&lt;/ref&gt; Асноўным аргументам было тое, што арабская графіка недастаткова добра перадае галосныя гукі. Адным з першых, хто выказаў гэтае перакананне, быў Кятып Чэлебі. &lt;ref&gt;{{Cite journal|archivedate=https://web.archive.org/web/20210515140721/https://dergipark.org.tr/tr/pub/ankuayd/article/22802}}&lt;/ref&gt; У перыяд [[Танзімат|Танзімата]] Ахмед Джэўдэт Паша выказаў меркаванне аб неабходнасці новай сістэмы пісьма для перадачы гукаў, якія нельга было перадаць арабскай графікай.

У 1851 годзе Муніф Паша заявіў, што чытанне і пісьмо арабскімі літарамі складаныя і што адукацыя не можа быць належным чынам праведзена, тым самым падкрэсліўшы неабходнасць рэформаў.  Яшчэ адна прычына — перакананне, што арабская графіка перашкаджае адукацыі. Міласлі Ісмаіл Хаккы Бэй заявіў, што без перагляду алфавіта прагрэс быў бы немагчымы, а з пераглядам быў бы магчымы такі самы прагрэс, як у японцаў. Джэлал Нуры сказаў: «Людзі не могуць лёгка вывучыць гэтыя літары і тое, што імі напісана».  Хюсейн Джахіт Ялчын таксама сказаў: «Мы не можам паменшыць непісьменнасць у нашай краіне. Таму што наш алфавіт перашкаджае гэтаму». &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=tr|url=https://isteataturk.com/g/icerik/Harf-Devrimi-ve-Sagladigi-Kolayliklar/187|title=İşte Atatürk {{!}} Atatürk Hakkında Bilmek İstediğiniz Herşey|website=İşte Atatürk|archive-url=https://web.archive.org/web/20190228004647/https://isteataturk.com/g/icerik/Harf-Devrimi-ve-Sagladigi-Kolayliklar/187|archive-date=28 February 2019|access-date=17 May 2021}}&lt;/ref&gt;

Складанасці з напісаннем маглі быць звязаны з адсутнасцю галосных у арабскім алфавіце: арабская літара wāw (و) абазначала [[Фанема|фанемы]] /v/ (цяпер пішацца [[V (літара)|v]] ), /o/ ([[O (літара)|o]]), /œ/ ([[ö]]), /[[Агублены галосны задняга раду верхняга пад’ёму|u]]/ ([[U (літара)|u]]) і /y/ (ü); літара yāʼ (ﻱ) абазначала фанемы /j/ ([[Y (літара)|y]]), /ɯ/ ([[I без кропкі|ı]]) і /[[Неагублены галосны пярэдняга раду верхняга пад’ёму|i]]/ ([[I з кропкай|i]]). Літара kāf (كـ) магла абазначаць гукі / [[Глухі велярны выбухны зычны|k]] /( [[K (літара)|k]] ), / [[Звонкі велярны выбухны зычны|ɡ]] /( [[G (літара)|g]] ), / n /( [[N (літара)|n]] ) і часам / j /( [[Y (літара)|y]] ). Існаванне некалькіх літар для / d /( [[D (літара)|d]] ), / h /( [[H (лацініца)|h]] ), / s /( [[S (літара)|s]] ), / [[Глухі велярны выбухны зычны|k]] /( [[K (літара)|k]] ), / t /( [[T (літара)|t]] ) і / z /( [[Z (літара)|z]] ) у арабскім алфавіце было непатрэбным для [[Турэцкая мова|стамбульскай турэцкай]] . Напрыклад, літары dāl (ﺩ‎) і ḍād (ض) абедзве адлюстроўвалі гук / d /( [[D (літара)|d]] ), а ḥāʾ (ح) і ḫāʾ (خ) — гук / h /( [[H (лацініца)|h]] ).

Падчас рэформы арабскай літары быў выкарыстаны метад падзелу літар, вядомы як хуруф-ы мунфасіла. Ён быў заснаваны на перакананні, што алфавіт, у якім літары падзеленыя, лягчэй вывучыць.

=== Іншыя раннія прапановы ===
З 1850-х па 1860-я гады большая частка турэцкай інтэлігенцыі валодала [[Французская мова|французскай мовай]]. З распаўсюджваннем тэлеграфіі траслітарацыя турэцкай мовы ў адпаведнасці з французскім правапісам стала часткай паўсякдзённага жыцця. Звычка выкарыстоўваць гэта пісьмо з'явілася дзякуючы выкарыстанню гэтага шрыфта на шыльдах крамаў і ў рэкламе. &lt;sup class=&quot;noprint Inline-Template Template-Fact&quot; style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;&amp;#x5B; ''&lt;nowiki&gt;&lt;span title=&quot;Some examples would be great (September 2025)&quot;&gt;патрэбна цытата&lt;/span&gt;&lt;/nowiki&gt;'' &amp;#x5D;&lt;/sup&gt;

На Першым Усесаюзным цюркалагічнам з'ездзе ў [[Баку]] было прынята рашэнне аб прыняцці лацінскай графікі замест арабскай для ўсіх цюркскіх моў. Вядома, што Атацюрк уважліва сачыў за гэтым з'ездам. &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.turkyurdu.com.tr/yazar-yazi.php?id=1557|title=Türk Dünyasında Latin Alfabesine Geçiş Süreci (Geçmişten Günümüze) - Ümit Özgür DEMİRCİ|website=www.turkyurdu.com.tr|archive-url=https://web.archive.org/web/20200723034553/https://www.turkyurdu.com.tr/yazar-yazi.php?id=1557|archive-date=23 July 2020|access-date=17 May 2021}}&lt;/ref&gt; У сталінскую эпоху [[Саюз Савецкіх Сацыялістычных Рэспублік|Савецкі Саюз]] прымусіў цюркскія дзяржавы перайсці на кірыліцу, каб разарваць  сувязь паміж Турцыяй і цюркскімі рэспублікамі. Пасля [[Распад СССР|распаду СССР]] у 1991 годзе [[Азербайджан]], [[Узбекістан]], [[Туркменістан]] і [[Казахстан]] вярнуліся да лацінскага алфавіту. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.fikirdebirlik.org/yazdir.asp?yazi=201302005|title=Arşivlenmiş kopya|archive-url=https://web.archive.org/web/20141222010655/http://www.fikirdebirlik.org/yazdir.asp?yazi=201302005|archive-date=22 December 2014|access-date=21 December 2014}}&lt;/ref&gt;

Падчас Другой канстытуцыйнай эры намаганні па вызначэнні турэцкай нацыянальнай ідэнтычнасці незалежна ад ісламу набылі абароты, асабліва сярод тых, хто быў блізкі да Камітэта аб'яднання і прагрэсу .

=== Раннія прапановы па рэформах ===
Ідэю адаптацыі лацінскага алфавіту да турэцкай ўпершыню прапанаваў у 1860-х гадах іранскі азербайджанец [[Мірза Фаталі Ахундаў]]. Ахундаў таксама падрыхтаваў алфавіт на аснове кірыліцы. 

Прыняцце новага албанскага алфавіту на аснове лацінскай графікі паміж 1908 і 1911 гадамі выклікала дыскусіі. У 1911 годзе Эльбасан заявіў, што лацінская графіка супярэчыць [[Шарыят|шарыяту]]. Пазней Хюсейн Джахіт Ялчын абараняў албанскі алфавіт на аснове лацінскай графікі і прапанаваў туркам зрабіць тое ж самае.  У 1911 годзе албанскае аддзяленне Камітэта аб'яднання і прагрэсу прыняло лацінскі алфавіт. У 1914 годзе ў пяці непадпісаных артыкулах, апублікаваных у часопісе «Hürriyet-i Fikriye» Кылычзадэ Хаккы, прапаноўвалася паступовае прыняцце лацінскіх літар, сцвярджаючы, што пераход непазбежны. Аднак часопіс быў забаронены ўрадам Камітэта аб'яднання і прагрэсу з-за гэтых артыкулаў.

Першая турэцкая газета, надрукаваная лацінскім алфавітам, была выдадзена ў Манастыры-Бітоле ў 1911 годзе. Гэтая газета пад назвай «Eças» (па-французску вымаўляецца «esas») выдавалася па суботах Зекерыяй Самі Эфендзі, але да нашых дзён захавалася толькі некалькі нумароў.

=== Атацюрк і рэформа алфавіта ===
[[Файл:20141231_142414_Turkish_second_national_assembly.jpg|міні|Кніга, якая выкарыстоўвалася для вывучэння сучаснага турэцкага алфавіту, разам з кнігай, якая выкарыстоўвалася для вывучэння асманскага турэцкага алфавіту ў 1930-х гадах, выстаўленая ў Музеі Рэспублікі.]]
[[Мустафа Кемаль Атацюрк]] зацікавіўся гэтым пытаннем падчас свайго побыту ў Сірыі паміж 1905 і 1907 гадамі. У 1922 годзе Атацюрк абмеркаваў гэтае пытанне з Халідэ Эдзібам Адывар і падкрэсліў, што такая змена запатрабуе жорсткіх мер.

У верасні 1922 года падчас сустрэчы з удзелам прадстаўнікоў стамбульскай прэсы Хюсейн Джахіт Ялчын спытаў у Атацюрка, чаму яны не прымаюць лацінскую графіку. Адказам Атацюрка стала «Яшчэ не час». Падобная прапанова была зроблена на Ізмірскім эканамічным кангрэсе ў 1923 годзе, але прэзідэнт кангрэса Казым Карабекір адхіліў яе на падставе таго, што гэта пашкодзіць адзінству ісламу. Дыскусія атрымала шырокае асвятленне ў прэсе.  28 мая 1928 года [[Вялікі Нацыянальны Сход Турцыі|Вялікі нацыянальны сход Турцыі]] прыняў закон, які дазваляе выкарыстоўваць міжнародныя лічбы ў афіцыйных установах і арганізацыях, пачынаючы з 1 чэрвеня 1928 года. Прыкладна ў той жа час была створана камісія па рэформе алфавіта.

Адным з пытанняў, якія абмяркоўваліся камісіяй, была прапанова замяніць старыя літары « qāf » (ق) і « kāf » (كـ) у арабскім пісьме літарамі « [[Q (літара)|Q]] » і « [[K (літара)|K]] » у новым турэцкім алфавіце адпаведна. Аднак гэтая прапанова была адхілена Атацюркам, і літару «q» прыбралі з алфавіта. Паводле слоў члена камісіі Фаліха Рыфкы Атая, Атацюрк заявіў: «Гэта будзе зроблена альбо праз тры месяцы, альбо ніколі».  Пасля таго, як новы турэцкі алфавіт быў завершаны, Атацюрк прадставіў літары ўдзельнікам гала-канцэрта [[Рэспубліканская народная партыя|Рэспубліканскай народнай партыі]] ў Гюльхане 9 жніўня 1928 года.

11 жніўня новы алфавіт быў прадстаўлены супрацоўнікам прэзідэнта і членам парламента, а 15 жніўня — прафесарам універсітэтаў і пісьменнікам. У жніўні і верасні Атацюрк прадставіў новы алфавіт грамадскасці ў розных гарадах. Пасля гэтага працэсу былі ўнесены змены на аснове рэкамендацый камісіі, такія як выключэнне кароткага працяжніка, які выкарыстоўваецца для дадання пэўных суфіксаў да кораня слова, і даданне [[Цыркумфлекс|цыркумфлексаў]] . З 8 па 25 кастрычніка 1928 года ўсе дзяржаўныя чыноўнікі прайшлі экзамен на выкарыстанне новых літар.

== Забароненыя літары ==
Меў месца пераслед людзей, асабліва [[Курды|курдаў]], за выкарыстанне літар, якія не ўваходзяць у прадпісаны турэцкі алфавіт. У 2005 годзе дваццаць чалавек былі аштрафаваны за тое, што трымалі ў руках плакаты на [[Курдская мова|курдскай мове]] з літарамі «q» і «w». &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.nbcnews.com/id/wbna9812175|title=Going by letters of the law, Turkey fines Kurds|website=NBC News|date=2005-10-25|access-date=2026-03-02}}&lt;/ref&gt; У 2007 годзе Асман Байдэмір, тагачасны мэр [[Дыярбакыр|Дыярбакыра]], быў прыцягнуты да суда за выкарыстанне літары «w» на навагодніх паштоўках, &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.tihv.org.tr/EN/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=294&amp;Itemid=75|title=Daily human rights report|date=2008-08-20|publisher=[[Human Rights Foundation of Turkey]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080814104006/http://www.tihv.org.tr/EN/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=294&amp;Itemid=75|archive-date=14 August 2008|access-date=2008-08-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; хоць пазней справа была спынена. &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.tihv.org.tr/EN/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=305&amp;Itemid=75|title=Daily human rights report|date=2007-04-20|publisher=[[Human Rights Foundation of Turkey]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20080814100956/http://www.tihv.org.tr/EN/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=305&amp;Itemid=75|archive-date=14 August 2008|access-date=2008-08-20|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; Рэформы 2013 года нібыта легалізавалі выкарыстанне гэтых літар,  але ў 2022 годзе Канстытуцыйны суд Турцыі падтрымаў забарону на іх выкарыстанне ў імёнах. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.duvarenglish.com/turkish-top-court-finds-no-violation-in-banning-letter-w-from-kurdish-names-news-60823|title=Turkish top court finds no violation in banning letter 'w' from Kurdish names|author=English|first=Duvar|website=[[Gazete Duvar|Duvar English]]|date=2022-04-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20260301081028/https://www.duvarenglish.com/turkish-top-court-finds-no-violation-in-banning-letter-w-from-kurdish-names-news-60823|archive-date=2026-03-01|access-date=2026-03-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== Крытыка ==
Падчас урачыстай цырымоніі ўшанавання памяці [[Мустафа Кемаль Атацюрк|Мустафы Кемаля Атацюрка]] ў 2019 годзе [[Рэджэп Таіп Эрдаган]] у сваёй прамове заявіў, што [[Граматнасць|ўзровень пісьменнасці]] ў [[Асманская імперыя|Асманскай імперыі]] перавышаў 50%, перавышаючы такія краіны, як [[Расія]] і [[Італія]] ў той час. Ён сцвярджаў, што рэформа алфавіта прывяла да зніжэння ўзроўню пісьменнасці і што з рэформай алфавіта «ўсё скінулася». Гэтыя заявы былі раскрытыкаваны рознымі навукоўцамі і СМІ як недакладныя. &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=TR|url=https://odatv4.com/osmanlida-okur-yazarlik-ne-kadardi-11111923.html|title=Osmanlı'da okur yazarlık ne kadardı|author=Çarık|first=Şenol|website=odatv|date=11 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200711134831/https://odatv4.com/osmanlida-okur-yazarlik-ne-kadardi-11111923.html|archive-date=11 July 2020|access-date=19 October 2020}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=tr|url=https://www.yenicaggazetesi.com.tr/harf-devrimiyle-her-sey-sifirlandi-diyen-erdogani-tuik-arsivi-yalanladi-255775h.htm|title='Harf Devrimi'yle her şey sıfırlandı' diyen Erdoğan'ı TÜİK arşivi yalanladı|website=Yeni Çağ Gazetesi|date=10 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191111064706/https://www.yenicaggazetesi.com.tr/harf-devrimiyle-her-sey-sifirlandi-diyen-erdogani-tuik-arsivi-yalanladi-255775h.htm|archive-date=11 November 2019|access-date=19 October 2020}}&lt;/ref&gt; Фраза «Нас зрабілі невукамі за адну ноч!» ([[Турэцкая мова|тур.]] ''Bir gecede cahil kaldık!'') стала распаўсюджаным выразам для крытыкі рэформы алфавіта. &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=TR|url=https://odatv4.com/ulan-zaten-cahildin-14111941.html|title=Ülkücü isimden &quot;bir gecede cahil kaldık&quot; diyenlere tepki: &quot;Ulan zaten cahildin&quot;|website=odatv|date=14 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20201128134714/https://odatv4.com/ulan-zaten-cahildin-14111941.html|archive-date=28 November 2020|access-date=19 October 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

У адказ крытыку педагогі адзначылі, што на момант рэформы алфавіта толькі каля 6-7% мусульманскага насельніцтва ўмелі чытаць і пісаць, што абвяргае меркаванне, што 94% насельніцтва за адну ноч сталі невукамі. Яны сцвярджалі, што асманскае грамадства было ў асноўным вусным, а не пісьмовым, і таму не было істотнай страты грамадскай памяці. Акрамя таго, яны падкрэслілі, што тыя, што ўмелі пісаць і чытаць да рэформы алфавіта, хутка адаптаваліся да новага алфавіта. &lt;ref&gt;[https://haber.sol.org.tr/yazarlar/rifat-okcabol/hafizamiz-mi-silindi-dilsiz-mi-kaldik-275234 29 Kasım 2019 tarihli Rıfat Okçabol yazısı] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20231109133026/https://haber.sol.org.tr/yazarlar/rifat-okcabol/hafizamiz-mi-silindi-dilsiz-mi-kaldik-275234}}&lt;/ref&gt;

== Глядзіце таксама ==

* [[Турэцкая моўная рэформа]]

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Турэцкая мова]]</text>
      <sha1>8c0bzqa6w47jgj1ahlnt197ec459rxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805276</id>
    <revision>
      <id>5120514</id>
      <parentid>5120262</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:44:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11006" sha1="ptdlgdjd9n3l1k3femcd0htjh4zfd9y" xml:space="preserve">{{Мастак
| імя                = Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр
| арыгінальнае імя   = {{lang-pl|Ignacy Ernest de Eggenfelder}}&lt;br&gt;{{lang-lt|Ignacas Ernestas Egenfelderis}}&lt;br&gt;{{lang-la|Ignatius Ernestus Eggenfelder}}
| імя пры нараджэнні = 
| фота               = 
| шырыня             = 
| подпіс             = 
| дата нараджэння    = 
| месца нараджэння   = 
| дата смерці        = пасля {{ДС|31|8|1777}}
| месца смерці       = 
| паходжанне         = 
| грамадзянства      = {{Сцягафікацыя|Курфюрства Саксонія}}&lt;br&gt;{{Сцягафікацыя|ВКЛ}}
| род дзейнасці      = [[мастак]], [[графік]], [[скульптар]]
| жанр               = [[манументальны жывапіс]], [[рэлігійны жывапіс]], [[партрэт]], [[гравюра]]
| вучоба             = 
| стыль              = 
| працы              = 
| заступнікі         = 
| уплыў              = 
| уплыў на           = 
| узнагароды         = 
| сайт               = 
| вікісховішча       = 
}}
{{цёзкі2|Эгенфельдэр}}
'''Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр''' ({{lang-pl|Ignacy Ernest de Eggenfelder}}, {{lang-la|Ignatius Ernestus Eggenfelder}}; ?&amp;nbsp;— пасля {{ДС|31|8|1777}})&amp;nbsp;— [[мастак]], [[Графік (прафесія)|графік]] і [[скульптар]], які дзейнічаў у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. Адзін з найлепшых майстроў насценнага жывапісу ў [[Вільня|Вільні]] ў другой палове XVIII стагоддзя{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}. 

== Біяграфія ==
Дакладнае паходжанне мастака невядомае: паводле адных звестак ён паходзіў з [[Сілезія|Сілезіі]]&lt;ref name=&quot;LIMIS&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.limis.lt/personalities/886453|title=Ignatius Ernestus Eggenfelder|publisher=Lietuvos integrali muziejų informacinė sistema (LIMIS)|date=|accessdate=2025-01-22|lang=lt}}&lt;/ref&gt;, паводле іншых&amp;nbsp;— быў французам&lt;ref name=&quot;VLE&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.vle.lt/straipsnis/ignacy-ernest-de-eggenfelder/|title=Ignacy Ernest de Eggenfelder|author=Vladas Gasiūnas|publisher=Visuotinė lietuvių enciklopedija|date=|accessdate=2025-01-22|lang=lt}}&lt;/ref&gt;. Магчыма, з'яўляўся сынам мастака Яна Эрнеста Эгенфельдэра з [[Глогаў|Глогава]]. Меў саксонскае [[Шляхта|шляхецтва]]. У 1752—1777 гадах дзейнічаў у Вільні (у некаторых крыніцах згадваецца да 1781 года). Належаў да [[Віленскае брацтва Святога Марціна|Віленскага брацтва Святога Марціна]], у 1752—1774 гадах займаў пасаду яго скарбніка (ці сакратара){{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}&lt;ref name=&quot;VLE&quot;/&gt;.

Бацька віленскага [[Злотнік|злотніка]] Ігнація Каятана Эргенфельда (згадваецца ў 1791—1796 гадах) і жывапісца Міхала Юзафата Эргенфельда (у 1795—1799 гадах працаваў у [[Жамойць|Жамойці]], пазней&amp;nbsp;— у Вільні)&lt;ref name=&quot;LIMIS&quot;/&gt;{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}.

== Творчасць ==
[[Файл:VilniusUniversityAstronomicalObservatory1.JPG|міні|Паўночны фасад астранамічнай абсерваторыі Віленскага ўніверсітэта з роспісамі Эгенфельдэра]]
[[Файл:Tamaš Žabroŭski. Тамаш Жаброўскі (I. Eggenfelder, 1751-72).jpg|міні|злева|Партрэт астранома і архітэктара [[Тамаш Жаброўскі|Тамаша Жаброўскага]], 2-я пал. XVIII ст.]]
Ігнацій Эрнест дэ Эгенфельдэр быў адным з найбольш запатрабаваных віленскіх майстроў насценнага жывапісу свайго часу. Астраном [[Марцін Пачобут-Адляніцкі]] рэкамендаваў яго [[Іахім Літавор Храптовіч|Іахіму Храптовічу]] як «найлепшага ў Вільні мастака, які па-майстэрску распісвае сцены [[фрэска]]мі»{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}.

У 1764 годзе з выпадку каранацыі караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Станіслаў Аўгуст Панятоўскі|Станіслава Аўгуста Панятоўскага]] мастак разам з [[Мацвей Слушчанскі|Мацеем Случанскім]] упрыгожваў у Вільні трыумфальную браму. У 1765—1766 гадах ён выконваў работы па аздабленні [[Касцёл Святых Якава і Піліпа (Вільня)|дамініканскага касцёла Святых Якава і Піліпа]]: ствараў скульптуры, пазалоту і роспісы, а таксама напісаў дзве карціны для бакавых [[Алтар|алтароў]]. Каля 1772 года выканаў фрэскавыя роспісы фасада, Белай залы і іншых памяшканняў [[астранамічная абсерваторыя Віленскага ўніверсітэта|астранамічнай абсерваторыі]] [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскай акадэміі]]. Пасля 1774 года стварыў два пано для Віленскай акадэміі (сёння&amp;nbsp;— зала [[Іахім Лялевель|Іахіма Лялевеля]] ў бібліятэцы ўніверсітэта), якія пазней былі схаваны пад новымі пластамі фарбы. У 1776 годзе мастак аздабляў інтэр'еры ў [[Шчорсаўскі палацава-паркавы ансамбль|палацы Храптовічаў у Шчорсах]]&lt;ref name=&quot;LIMIS&quot;/&gt;{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}.

У галіне [[Станковае мастацтва|станковага жывапісу]] аўтар ствараў рэалістычныя псіхалагічныя партрэты з насычаным каларытам. Яму прыпісваецца выкананне алейных партрэтаў [[Эльжбета Магдалена Пузына|Эльжбеты Пузыны з Агінскіх]], які аздоблены выявамі астранамічных прылад, і астранома [[Тамаш Жаброўскі|Тамаша Жаброўскага]]&lt;ref name=&quot;VLE&quot;/&gt;.

Мастак таксама актыўна працаваў у тэхніцы [[медзярыт]]у. Ён з'яўляецца аўтарам выявы зямных паўшарый у кнізе [[Іларыён Карпінскі|Іларыёна Карпінскага]] «Геаграфічны лексікон для грунтоўнага разумення газет і гісторыі з розных аўтараў сабраны, перакладзены і напісаны» (Вільня, 1766), якія маюць асабісты подпіс аўтара. Таксама стварыў тры астранамічныя табліцы-ілюстрацыі для кнігі [[Якуб Накцыяновіч|Якуба Накцыяновіча]] «Матэматычныя лекцыі» (Вільня, 1759—1761) і гравіраваны партрэт [[Эльжбета Пузына|Эльжбеты Пузыны]]&lt;ref name=&quot;LIMIS&quot;/&gt;{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=418}}.

&lt;gallery mode=packed perrow =&quot;4&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Файл:Alžbieta Puzyna (Aginskaja). Альжбета Пузына (Агінская) (I. Eggenfelder, 1751).jpg|Партрэт [[Эльжбета Магдалена Пузына|Эльжбеты Пузыны з Агінскіх]] (1751)
Файл:Alžbieta Puzyna (Aginskaja). Альжбета Пузына (Агінская) (I. Eggenfelder, XVIII).jpg|Партрэт Эльжбеты Пузыны з Агінскіх (XVIII ст.)
Файл:VilniusUniversityAstronomicalObservatory4.JPG|Фрагмент роспісу астранамічнай абсерваторыі Віленскага ўніверсітэта
Файл:Lexykon Geograficzny Dla Gruntownego Poięcia Gazet I Historyi (page 16 crop).jpg|Выява армілярнай сферы ў кнізе Іларыёна Карпінскага «Геаграфічны лексікон…» (1766)
Файл:Lexykon Geograficzny Dla Gruntownego Poięcia Gazet I Historyi (page 18 crop).jpg|Выява зямных паўшарый у кнізе Іларыёна Карпінскага «Геаграфічны лексікон…» (1766)
&lt;/gallery&gt;

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭВКЛ |том=3 |артыкул= Эгенфельдэр Ігнацій Эрнест дэ |старонкі=418 |ref=ЭВКЛ}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://www.vle.lt/straipsnis/ignacy-ernest-de-eggenfelder/ Артыкул у Універсальнай літоўскай энцыклапедыі] {{ref-lt}}
* [https://www.limis.lt/personalities/886453 Старонка ў базе LIMIS] {{ref-lt}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{DEFAULTSORT:Эгенфельдэр Ігнацій Эрнест дэ}}
[[Катэгорыя:Мастакі Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Мастакі-манументалісты]]
[[Катэгорыя:Графікі Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Скульптары Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў 1770-я гады]]
[[Катэгорыя:Мастакі Беларусі XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Графікі Беларусі]]
[[Катэгорыя:Скульптары Беларусі XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Графікі Літвы]]
[[Катэгорыя:Мастакі Літвы XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Скульптары Літвы XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Мастакі барока]]
[[Катэгорыя:Скульптары барока]]</text>
      <sha1>ptdlgdjd9n3l1k3femcd0htjh4zfd9y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юзаф Дамброўскі (капітан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805280</id>
    <revision>
      <id>5120503</id>
      <parentid>5120297</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>M.L.Bot перанёс старонку [[Юзэф Дамброўскі (капітан)]] у [[Юзаф Дамброўскі (капітан)]]: арфаграфія</comment>
      <origin>5120297</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3764" sha1="gzwguawz1atndghqzgn9c04bp0bbd00" xml:space="preserve">{{ваенны дзеяч}}

'''Юзаф Дамброўскі''' ([[2 лістапада]] [[1891]], Вільня — [[25 мая]] [[1920|1920 г.]] каля [[Акцябр (Лагойскі раён)|Хотаевічаў]]) — афіцэр [[Руская імператарская армія|Расійскай арміі]] і беларуска-польскіх фармаванняў войска Сярэдняй Літвы ў, кавалер ордэна Virtuti Militari .

== Біяграфія ==
[[Файл:Mjr_Bobiatyński_z_oficerami_85_pp_w_Leplu.png|злева|міні|Капітан Юзаф Дамброўскі, маёр [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслаў Бабятынскі]], капітан Браніслаў Бальцэвіч і падпаручнік [[Мацкевіч]] у Лепелі]]
Ён нарадзіўся ў [[Вільня|Вільні]] ў сям’і Канстанціна і Ганны Барэйкі. Скончыў Віленскае гарадское рэальнае вучылішча і Віленскае ваеннае вучылішча. У 1911 годзе быў стаў [[падпаручнік]]ам і накіраваны ў 108-ы пяхотны полк. падчас 1 суветнай вайны. Ваяваў на руска-германскім фронце ва [[Усходняя Прусія|Усходняй Прусіі]]. патрапіў у нямецкі палон (1915—1918).

9 снежня 1918 года ён уступіў у адроджаную Польскую армію і быў прызначаны ў 2-і батальён [[85-ы Віленскі полк|Віленскага пяхотнага палка]]. У лютым 1919 года ён быў прызначаны камандзірам 7-й роты гэтага палка, а ў чэрвені — камендантам палкавой школы падафіцэраў. У лістападзе 1919 года ён часова прыняў камандаванне 2-м батальёнам і ''падчас захопу Лепеля, камандуючы адной з атакуючых калон, абышоў ворага з поўдня і атакаваў яго.'' ''Яго энергічнае, спраўнае і выключна адважнае кіраўніцтва падраздзяленнем унесла значны ўклад у перамогу і захоп горада''. За гэты чын ён быў узнагароджаны Сярэбраным крыжам ордэна [[Virtuti Militari]]. У студзені 1920 г. ён быў прызначаны камандзірам 2-й роты [[85-ы Віленскі полк|85-га пяхотнага палка]], а ў маі таго ж года прыняў камандаванне 3-м батальёнам [[86-ы пяхотны полк|Мінскага стралковага палка]]. Ён загінуў у баі пад Хатаевічамі. Пахаваны на могілках у [[Вільня|Вільні]].

Быў халасцяком.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 4916 — пасмяротна, 1922 г.
* [[Крыж Храбрых]], двойчы № 56776

== Бібліяграфія ==

* Bogusław Polak (red.): Kawalerowie Virtuti Militari 1792—1945. T. 2/1. Koszalin: Wydawnictwo Uczelniane Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Koszalinie, 1991. ISBN 83-900510-0-1.
* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/c/scans/VM/I.482.45-3515.pdf|title=Dąbrowski Józef|website=[[Wojskowe Biuro Historyczne]]}}

{{Бібліяінфармацыя}}</text>
      <sha1>gzwguawz1atndghqzgn9c04bp0bbd00</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фрыдэрык Юзаф Обст</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805292</id>
    <revision>
      <id>5120589</id>
      <parentid>5120261</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7466" sha1="qemgjk0nockvelxpi341dv7n9n7svcp" xml:space="preserve">{{Мастак
| імя                = Юзаф Фрыдэрык Обст
| арыгінальнае імя   = {{lang-pl|Józef Fryderyk Obst}}
| імя пры нараджэнні = 
| фота               = 
| шырыня             = 
| подпіс             = 
| дата нараджэння    = {{ДН|26|1|1716}}
| месца нараджэння   = [[Чэхія]]
| дата смерці        = {{ДС|2|10|1778}}
| месца смерці       = [[Вільня]], [[Вялікае Княства Літоўскае]]
| паходжанне         = 
| грамадзянства      = {{Сцягафікацыя|ВКЛ}}
| род дзейнасці      = [[мастак]], [[манументальны жывапіс|мастак-манументаліст]], [[станковы жывапіс|станкавіст]], [[езуіты|езуіт]]
| жанр               = [[манументальны жывапіс]], [[станковы жывапіс]]
| вучоба             = 
| стыль              = [[барока]]
| працы              = 
| заступнікі         = 
| уплыў              = 
| уплыў на           = 
| узнагароды         = 
| сайт               = 
| вікісховішча       = 
}}
{{цёзкі2|Обст}}
'''Фрыдэрык Юзаф Обст''' ({{lang-pl|Fryderyk Józef Obst}}; {{ДН|26|1|1716}}, [[Чэхія]]&amp;nbsp;— {{ДС|2|10|1778}}, [[Вільня]])&amp;nbsp;— манах-[[езуіты|езуіт]], [[мастак]]-[[манументальны жывапіс|манументаліст]] і [[станковы жывапіс|станкавіст]], які дзейнічаў у [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]]. Адзін з майстроў [[Ілюзорны жывапіс|ілюзорнага жывапісу]] і аказіянальных (часовых) дэкарацый у храмах Вялікага Княства Літоўскага ў сярэдзіне і другой палове XVIII стагоддзя{{sfn|Klajumienė|2006|с=45, 254}}{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=371}}.

== Біяграфія і творчасць ==
Паходзіў з Чэхіі. У 1739 годзе ўступіў у ордэн езуітаў у Вільні. Працаваў як мастак-манументаліст і станкавіст. Фрыдэрык Юзаф Обст узначальваў работу па размалёўцы і аднаўленні езуіцкіх касцёлаў і [[Кляштар|кляштараў]] на тэрыторыі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=371}}.

Ён шмат працаваў над аздабленнем віленскіх храмаў: выконваў працы ў [[Касцёл Святога Казіміра (Вільня)|касцёле Святога Казіміра]] (у 1741—1748 і 1753—1763 гадах; паводле іншых звестак у 1754—1757 гадах), а таксама ў [[Касцёл Святых Яна Хрысціцеля і Яна Багаслова (Вільня)|касцёле Святых Янаў]] (1763—1767 і 1770—1772 гады). Акрамя таго, майстар ствараў насценныя роспісы і алтарныя карціны ў езуіцкіх рэзідэнцыях у [[Касцёл і кляштар езуітаў (Ілукшта)|Ілукшце]] (1748—1749), у [[Кафедральны касцёл Святога Францішка Ксаверыя|Гародні]] (1749—1753) і ў [[Крожскі езуіцкі калегіум|Крожах]] (1768—1770, паводле іншых звестак 1770—1772){{sfn|Klajumienė|2006|с=254}}{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=371}}.

У Гародні Обст працаваў разам з іншым езуітам чэшскага паходжання, мастаком [[Ігнацій Дарэці|Ігнацыем Дарэці]]. Магчыма, менавіта аднаму з іх належыць выяўленая рэстаўратарамі манаграма «B. (P?) I. D. P. 1752» на адной са сцэн у езуіцкім [[Касцёл Святога Францыска Ксаверыя (Гродна)|касцёле Святога Францыска Ксаверыя]]{{sfn|Klajumienė|2006|с=90, 254}}.

Мастак спецыялізаваўся на стварэнні ілюзорных (аптычных) алтароў і быў вядомы як выдатны аўтар праганых дэкарацый для ўрачыстасцей. У 1763 годзе Фрыдэрык Юзаф Обст стварыў велічны [[Castrum doloris|жалобны катафалк (castrum doloris)]] у [[Кафедральны сабор Святога Станіслава (Вільня)|Віленскім кафедральным саборы]] з нагоды пахавання караля польскага і вялікага князя літоўскага [[Аўгуст III|Аўгуста III]]. У 1764 годзе ён жа рабіў мастацкае аздабленне Гроба Гасподняга да Вялікай пятніцы ў віленскіх касцёлах [[Касцёл Святога Рафала (Вільня)|Святога Рафала]] і [[Касцёл Святога Казіміра (Вільня)|Святога Казіміра]]{{sfn|Klajumienė|2006|с=45}}.

Пасля [[Скасаванне ордэна езуітаў|скасавання ордэна езуітаў]] у 1773 годзе мастак заставаўся жыць у Вільні, дзе і памёр у 1778 годзе{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=371}}.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{кніга |аўтар=Klajumienė D. |загаловак=Tapyti altoriai (XVIII a. – XIX a. I p.): nykstantys Lietuvos bažnyčių dailės paminklai |месца=Vilnius |выдавецтва=Vilniaus dailės akademijos leidykla |год=2006 |старонак=272 |isbn=9955-624-56-6 |ref=Klajumienė}}
* {{Крыніцы/ЭВКЛ |том=3 |артыкул=Обст Фрыдэрык Юзаф |старонкі=371 |аўтар=[[Вольга Бажэнава]] |ref=ЭВКЛ}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* {{bis.nlb.by|174168}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

{{DEFAULTSORT:Обст Юзаф Фрыдэрык}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 26 студзеня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1716 годзе]]
[[Катэгорыя:Памерлі 2 кастрычніка]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў 1778 годзе]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў Вільні]]
[[Катэгорыя:Мастакі Беларусі XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Мастакі Літвы XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Постаці Гродна]]
[[Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Літвы]]
[[Катэгорыя:Мастакі барока]]</text>
      <sha1>qemgjk0nockvelxpi341dv7n9n7svcp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ян Гундльфінгер</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805295</id>
    <revision>
      <id>5120588</id>
      <parentid>5120274</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6324" sha1="1xsnuhqepb3zpdvld1qce08xb8bre0l" xml:space="preserve">{{Мастак
| імя                = Ян Гундльфінгер
| арыгінальнае імя   = {{lang-de|Jan Gundlfinger}}&lt;br&gt;{{lang-pl|Jan Gullfinger}}
| імя пры нараджэнні = 
| фота               = 
| шырыня             = 
| подпіс             = 
| дата нараджэння    = {{ДН|25|1|1703}}
| месца нараджэння   = [[Баварыя]]
| дата смерці        = пасля 1750
| месца смерці       = 
| паходжанне         = 
| грамадзянства      = 
| род дзейнасці      = [[мастак]], [[езуіты|езуіт]]
| жанр               = [[манументальны жывапіс]], [[рэлігійны жывапіс]]
| вучоба             = 
| стыль              = [[барока]]
| працы              = 
| заступнікі         = 
| уплыў              = 
| уплыў на           = 
| узнагароды         = 
| сайт               = 
| вікісховішча       = 
}}
{{цёзкі2|Гундльфінгер}}
'''Ян Гундльфінгер''' ({{lang-pl|Jan Gundlfinger}}, {{lang-pl2|Gullfinger}}; {{ДН|25|1|1703}}, [[Баварыя]]&amp;nbsp;— пасля 1750)&amp;nbsp;— [[мастак]], манах-[[езуіты|езуіт]]. Адзін з майстроў [[насценны жывапіс|насценнага]] і [[Станковы жывапіс|станковага жывапісу]] перыяду [[барока]], які актыўна дзейнічаў у розных гарадах [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]] і [[Карона Каралеўства Польскага|Кароны Польскай]] у першай палове XVIII стагоддзя{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}{{sfn|Klajumienė|2006|с=252}}.

== Біяграфія і творчасць ==
Паходзіў з [[Баварыя|Баварыі]]. Чытаў і пісаў па-нямецку, але па-польску размаўляў слаба{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}. 1 чэрвеня 1731 года ўступіў у [[ордэн езуітаў]] у [[Вільня|Вільні]]{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}. Пасля заканчэння навіцыяту застаўся працаваць у горадзе пры касцёлах як мастак-дэкарататар{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}{{sfn|Klajumienė|2006|с=252}}.

У 1733—1738 гадах Ян Гундльфінгер працаваў над дэкарацыямі ў віленскім [[Касцёл Святога Рафала (Вільня)|касцёле Святога Рафала]] і пры мясцовым [[Віленскі езуіцкі калегіум|езуіцкім калегіуме]]{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}. Для бакавых алтароў касцёла ён напісаў карціны «Арханёлы Міхал і Гаўрыіл», «Анёл-ахоўнік», «Святы Ігнацій Лаёла» і «Святы Францыск Ксаверый»{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}. Таксама ён аздобіў насценнымі роспісамі [[рэфекторый]] (1733) і калідор калегіума (1735){{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}{{sfn|Klajumienė|2006|с=252}}. У 1738—1739 гадах мастак працаваў над аздабленнем галоўнага езуіцкага храма горада&amp;nbsp;— [[Касцёл Святога Казіміра (Вільня)|касцёла Святога Казіміра]]{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}.

У далейшым мастак шмат перасоўваўся па езуіцкіх калегіумах і рэзідэнцыях Рэчы Паспалітай{{sfn|Klajumienė|2006|с=252}}. У 1740—1742 гадах ён працаваў у [[Нясвіжскі езуіцкі калегіум|езуіцкім калегіуме ў Нясвіжы]], у 1742—1744 гадах&amp;nbsp;— у [[Пултускі езуіцкі калегіум|Пултуску]], у 1744—1747 гадах&amp;nbsp;— у [[Дынабургскі езуіцкі калегіум|Дынабургу]], а з 1747 па 1750 год&amp;nbsp;— у [[Крожскі езуіцкі калегіум|Крожах]] на Жамойці{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}.

Пасля 1750 года Ян Гундльфінгер выйшаў з ордэна езуітаў. Яго далейшы лёс невядомы{{sfn|ЭВКЛ|2010|с=191}}{{sfn|Znad Wilii|2005|с=75}}.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{Крыніцы/ЭВКЛ |том=3 |артыкул=Гундльфінгер Ян |старонкі=191 |аўтар= |ref=ЭВКЛ}}
* {{артыкул |аўтар=M. J. |загаловак=Poczet plastyków wileńskich (XVI w. – 1945) – 12 |выданне=Znad Wilii |тып=часопіс |год=2005 |нумар= |старонкі=75 |ref=Znad Wilii}}
* {{кніга |аўтар=Klajumienė D. |загаловак=Tapyti altoriai (XVIII a. – XIX a. I p.): nykstantys Lietuvos bažnyčių dailės paminklai |месца=Vilnius |выдавецтва=Vilniaus dailės akademijos leidykla |год=2006 |старонак=272 |isbn=9955-624-56-6 |ref=Klajumienė}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

{{DEFAULTSORT:Гундльфінгер Ян}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся 25 студзеня]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1703 годзе]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Баварыі]]
[[Катэгорыя:Памерлі ў XVIII стагоддзі]]
[[Катэгорыя:Мастакі барока]]
[[Катэгорыя:Мастакі Беларусі XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Мастакі Літвы XVIII стагоддзя]]
[[Катэгорыя:Езуіты Вялікага Княства Літоўскага]]
[[Катэгорыя:Езуіты Беларусі]]
[[Катэгорыя:Езуіты Літвы]]
[[Катэгорыя:Езуіты Латвіі]]</text>
      <sha1>1xsnuhqepb3zpdvld1qce08xb8bre0l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ярылаўка (Беластоцкі павет)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805296</id>
    <revision>
      <id>5120471</id>
      <parentid>5120349</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:13:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>зноскі (пачаў)</comment>
      <origin>5120471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3198" sha1="2tz7yymc9zuycecq4onnl91fdrbrg93" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]] [1] .

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]]) [2] — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў .

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]] .

Праваслаўныя жыхары належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава WOP&lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г. [5] .

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася беларуска-польская гісторык Алена Глагоўская (1959).

== Зноскі ==
1. ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)

2. Jaryłówka // [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]]. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 8.

3. 

4. 

5. Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).</text>
      <sha1>2tz7yymc9zuycecq4onnl91fdrbrg93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120475</id>
      <parentid>5120471</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:17:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Яшчэ зноскі</comment>
      <origin>5120475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3268" sha1="piaoa2jkn8e0m0dujizwhp06eejmifs" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]] [1] .

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''Kamieński Antoni (1860-1933)'' [online].&lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў .

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]] .

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава WOP&lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г. [5] .

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася беларуска-польская гісторык [[Алена Глагоўская]] (1959).

== Зноскі ==
1. ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)

2. Jaryłówka // [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]]. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 8. 

5. Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).</text>
      <sha1>piaoa2jkn8e0m0dujizwhp06eejmifs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120478</id>
      <parentid>5120475</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:19:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3292" sha1="a8clnpm9ebfywdadq62pnryytp28v4s" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''Kamieński Antoni (1860-1933)'' [online].&lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава WOP&lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959).

== Зноскі ==
# ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)
# Jaryłówka // [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]]. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 8. 
# Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).

[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>a8clnpm9ebfywdadq62pnryytp28v4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120480</id>
      <parentid>5120478</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:22:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Яшчэ зноскі</comment>
      <origin>5120480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3433" sha1="kqhpitpts4v126ad2z22isu1wq8tplv" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''Kamieński Antoni (1860-1933)'' [online].&lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава WOP&lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959) і (паводле адной з версій) мастак [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]].

== Зноскі ==
# ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)
# Jaryłówka // [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]]. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 8. 
# Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).

[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>kqhpitpts4v126ad2z22isu1wq8tplv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120482</id>
      <parentid>5120480</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:25:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>удакладненне</comment>
      <origin>5120482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3490" sha1="m47twqrt6ixasu485vpnj2bu6f7i6ag" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''Kamieński Antoni (1860-1933)'' [online].&lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У 1945—1956 гадах у Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава памежных войск (WOP) &lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959) і (паводле адной з версій) мастак [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]].

== Зноскі ==
# ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)
# Jaryłówka // [[Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага і іншых славянскіх краёў|Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich]]. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska (польск.). — Warszawa, 1902. — S. 8. 
# Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).

[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>m47twqrt6ixasu485vpnj2bu6f7i6ag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120493</id>
      <parentid>5120482</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Яшчэ зноскі</comment>
      <origin>5120493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3411" sha1="4nu4ks03aboyyk79y1w6c4o3fz44jxi" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
У міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх &lt;ref&gt;[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/141007/display/Default Jaryłówka] // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska.    Warszawa, 1902. — S. 8.&lt;/ref&gt;, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''Kamieński Antoni (1860-1933)'' [online].&lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў Польшчы, у [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]] [[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|Беластоцкага ваяводства,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У 1945—1956 гадах у Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава памежных войск (WOP) &lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959) і (паводле адной з версій) мастак [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]].

== Зноскі ==
# ''Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części'' (Dz. U. z 2013 r. Nr 200, poz. Не ўведзена пазіцыя!)
# Рэестр нерухомых помнікаў — Падляшскае ваяводства (польск.). [[Нацыянальны інстытут спадчыны]] (30 верасня 2025).

[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>4nu4ks03aboyyk79y1w6c4o3fz44jxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120501</id>
      <parentid>5120493</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>удакладненні дробныя</comment>
      <origin>5120501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3327" sha1="1ul9i3nk1riwlb05xnn30azcxjkbyfz" xml:space="preserve">{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
І ў расійскі і ў міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх &lt;ref&gt;[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/141007/display/Default Jaryłówka] // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska.    Warszawa, 1902. — S. 8.&lt;/ref&gt;, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''[https://www.encyklopedia.puszcza-bialowieska.eu/index.php?dzial=haslo&amp;id=495 Kamieński Antoni (1860-1933)]'' // Encyklopedia  Puszczy Białowieskiej &lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]][[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У 1945—1956 гадах у Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава памежных войск (WOP) &lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.&lt;ref&gt;''[https://nid.pl/wp-content/uploads/2026/02/PDL-rej_12.02.2026.pdf Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie]'' [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2025.&lt;/ref&gt;

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959) і (паводле адной з версій) мастак [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]] (1860).

== Зноскі ==
[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>1ul9i3nk1riwlb05xnn30azcxjkbyfz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120511</id>
      <parentid>5120501</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:38:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3405" sha1="pzsxqb2ts9qw9fgr4kzckz3vqua5n6f" xml:space="preserve">{{значэнні|Ярылаўка (значэнні){{!}}Ярылаўка}}
{{НП-Польшча}}

'''Ярылаўка''' ({{lang-pl|Jaryłówka}}) — [[Сяло|вёска]] ў [[Польшча|Польшчы]], размешчаная ў [[Падляскае ваяводства|Падляскім ваяводстве]], у [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]], у [[Грудак (гміна)|гміне Гродэк]].

== Апісанне ==
І ў расійскі і ў міжваенны перыяд Ярылаўка — вёска і маёнтак (роду Каменскіх &lt;ref&gt;[https://crispa.uw.edu.pl/object/files/141007/display/Default Jaryłówka] // Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Tom XV, cz. 2: Januszpol — Wola Justowska.    Warszawa, 1902. — S. 8.&lt;/ref&gt;, з якога паходзіў [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]])&lt;ref&gt;Piotr Bajko, ''[https://www.encyklopedia.puszcza-bialowieska.eu/index.php?dzial=haslo&amp;id=495 Kamieński Antoni (1860-1933)]'' // Encyklopedia  Puszczy Białowieskiej &lt;/ref&gt;  — знаходзілася ў [[Гродзенскі павет (1921—1940)|Гродзенскім павеце]][[Беластоцкае ваяводства (1919—1939)|,]] у гміне Вялікая Бераставіца, г.зн. і гмінны і павятовы цэнтр знаходзіліся на сучаснай тэрыторыі Беларусі.

Паводле перапісу насельніцтва 1921 года, тут пражывала 35 чалавек, усе яны былі праваслаўнымі і заяўлялі пра беларускую нацыянальнасць. Тут было 7 жылых будынкаў.

[[Адміністрацыйны падзел Польшчы (1975—1998)|У 1975—1998 гадах]] вёска адміністрацыйна належала да [[Беластоцкае ваяводства (1975—1998)|Беластоцкага ваяводства]].

Праваслаўныя жыхары вёскі належаць да прыходу царквы Святога апостала Іаана Багаслова ў Мастаўлянах &lt;ref&gt;''Kalendarz Prawosławny 2021'', Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, [[ISSN]] 1425—2171, s. 185&lt;/ref&gt;.

У 1945—1956 гадах у Ярылаўцы знаходзілася вартавая застава памежных войск (WOP) &lt;ref&gt;Jaryłówka. Szef MON podziękował żołnierzom służącym na granicy z Białorusią. ''podlaskie24.pl'' (15 жніўня 2023).&lt;/ref&gt; .

== Помнікі ==
Cядзібны парк, XVIII—XX стст., рэгістрацыйны нумар: 742 ад 19.12.1991 г.&lt;ref&gt;''[https://nid.pl/wp-content/uploads/2026/02/PDL-rej_12.02.2026.pdf Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podlaskie]'' [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 grudnia 2025.&lt;/ref&gt;

== Вядомыя асобы ==

У вёсцы нарадзілася гісторык і беларусістка [[Алена Глагоўская]] (1959) і (паводле адной з версій) мастак [[Антон Іосіфавіч Каменскі|Антоні Каменскі]] (1860).

== Зноскі ==
[[Катэгорыя:Грудак (гміна)]]</text>
      <sha1>pzsxqb2ts9qw9fgr4kzckz3vqua5n6f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Браніслаў Станкевіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805297</id>
    <revision>
      <id>5120485</id>
      <parentid>5120308</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9144" sha1="ll5ue5zltmx7znk0rntwfkgwdi84n27" xml:space="preserve">{{ваенны дзеяч}}
'''Браніслаў Станкевіч''' (нар. [[24 снежня]] [[1898|1898 г.]] у [[Вільня|Вільні]], памёр [[6 лістапада]] [[1937|1937 г.]] там жа) — [[старшы сяржант]] пяхоты беларускіх фармаванняў Войска Польскага, кавалер ордэна Virtuti Militari, удзельнік [[Польска-савецкая вайна|польска-бальшавіцкай вайны]] і так званага [[Бунт Жалігоўскага|паўстання Жалігоўскага]].

== Біяграфія ==
Браніслаў Станкевіч нарадзіўся ў [[Вільня|Вільні]], у сям’і гарбара Вінцэнта і Тэрэзы Качан .

У 1915 годзе ён запісаўся ў [[Руская імператарская армія|царскую армію]], дзе служыў у 3-м гвардзейскім грэнадзёрскім палку. Пасля некалькіх тыдняў на фронце яго адправілі дадому з-за хваробы. З 1 ліпеня 1916 года па 14 лістапада 1918 г. ён быў радавым у прафесійнай пажарнай брыгадзе Вільні. Паводле слоў яго дачкі, ён выратаваў ад смерці ў пажары маёра [[Станіслаў Бабяцінскі|Станіслава Бабяцінскага]], свайго будучага камандзіра. 15 лістапада 1918 года ён пакінуў пажарную брыгаду і далучыўся да [[Самаабарона Літвы і Беларусі|Віленскай самаабароны]], якая на мяжы 1918 і 1919 гадоў спрабавала абараніць [[Вільня|Вільню]] ад набліжэння бальшавіцкіх войскаў. Пасля адступлення з горада ён быў прызваны ў фарміруемы [[85-ы Віленскі полк|Віленскі стралковы полк]]. Сяржант. У 1919 годзе Браніслаў Станкевіч са сваім палком удзельнічаў у баях супраць бальшавікоў у [[Беларусь|Беларусі]] . Камандуючы ўзводам, ён вызначыўся ў атацы на [[Лепель]] 5 лістапада 1919 года. Пасля стабілізацыі фронту ён удзельнічаў у разведцы. 15 мая 1920 года ён вызначыўся ў цяжкім адступленні пад [[Пышна|Пышным]] . 9 чэрвеня 1920 года ў Гнездзілаве генерал [[Ян Рандкоўскі]] ўрачыста ўзвёў салдат палка ў званні. Ен атрымаў званне штабнога сяржанта. 14-15 жніўня 1920 г. ён удзельнічаў у [[Варшаўская бітва (1920)|бітве пад Варшавай]] і ў баях за [[Радзымін|Радзімін]]. За ўдзел у гэтых баях ён быў узнагароджаны Сярэбраным крыжам [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]]. 14 жніўня 1920 г. &lt;cite&gt;«Падчас атакі 2-га батальёна ён кінуўся ў атаку з узводам 7-й роты, крычачы: „Польшча яшчэ не страчана“. У наступныя гадзіны цяжкіх баёў у Радзыміне ён не дапусціў рассейвання людзей, але сабраў вакол сябе салдат. Змагаючыся ўблізку са штыком і прыкладам вінтоўкі, ён спрыяў адыходу астатняй часткі роты» {{Sfn|Waligóra|1928a}}.&lt;/cite&gt;

Пасля заканчэння баёў з бальшавікамі ён і яго полк, які ўваходзіў у склад [[Літоўска-беларускія дывізіі|1-й Літоўска-Беларускай дывізіі,]] удзельнічаў у адваёве Вільні ў літоўцаў, т.зв. «[[Бунт Жалігоўскага|Мяцеж Жалігоўскага]]» . Да канца існавання залежнай ад Польшчы дзяржавы, вядомай як [[Сярэдняя Літва]], Станкевіч служыў у [[85-ы Віленскі полк|Віленскім стралецкім палку]], які ўвайшоў у склад узброеных сілаў гэтай «дзяржавы». За ўдзел у гэтай ваеннай аперацыі ён атрымаў Крыж Заслугі Сярэднелітоўскай арміі, які пазней быў афіцыйна пацверджаны ўказам міністра ваенных спраў Польшчы пасля аб’яднання Сярэдняй Літвы з Польшчай. Падчас службы ў [[85-ы Віленскі полк|85-м Віленскім стралецкім палку]] ён скончыў восьмы клас пачатковай школы і курс падафіцэраў.

З 13 лютага 1922 года ён быў начальнікам канцылярыі палка. З 1927 па 1929 год служыў у Вільні ў 6-м пяхотным палку легіёнаў інструктарам школы унтэр-афіцэраў. 30 красавіка 1929 года быў звольнены ў запас па ўласным жаданні з-за стану здароўя. Пасля заканчэння вайсковай службы, падчас эканамічнага крызісу, працаваў разнастайнымі заробкамі, у тым ліку служачым з падсобным аплатай, будаўніком і капачом рвоў. З 15 ліпеня 1930 года і да смерці працаваў паштальёнам (правізарам вознага), спачатку ў [[Пружаны|Пружанах]] у Беларусі, а затым у Вільні (галоўнае паштовае аддзяленне, на вуліцы Замкавай).

== Прыватнае жыццё ==
Ён быў жанаты двойчы. Пасля пераходу ў кальвінізм і разводу з першай жонкай, 6 студзеня 1937 года Станкевіч ажаніўся з Ядвігай Малько, дачкой Адама і Антаніны, народжанай Саковіч. У гэтым шлюбе нарадзілася двое дзяцей: Збігнеў (1929—1966) і Аліцыя (нар. 1931). Дачка, Люцыя (Людміла) Янкаўскене, — польская актывістка ў Каўнасе і ўдзельніца фальклорнага гурта «Котвіца». Усе нашчадкі Браніслава з’яўляюцца грамадзянамі [[Літва|Літоўскай Рэспублікі]].

Ён раптоўна памёр ад сардэчнага прыступу 6 лістапада 1937 года. Пахаваны з вайсковымі ўшанаваннямі на [[Антокальскія могілкі|Антакальніцкіх могілках]] у Вільні, побач з магілай салдат, якія загінулі ў 1920 годзе.

== Ордэны і ўзнагароды ==

* Сярэбраны крыж [[Virtuti Militari|Ваеннага ордэна Virtuti Militari]] № 4090 — 1922
* [[Крыж Храбрых|Крыж Доблесці]] № 34219 {{Sfn|Kolekcja|loc=s. 3}}
* Крыж Заслугі Цэнтральна-Літоўскай арміі № 724
* Памятны медаль вайны 1918—1921 гг. {{Sfn|Kolekcja|loc=s. 3}}
* Медаль Дзесятай гадавіны адноўленай незалежнасці {{Sfn|Kolekcja|loc=s. 3}}

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=https://wbh.wp.mil.pl/pdfviewer/?f=/c/scans/VM/I.482.45-3499.pdf|title=Stankiewicz Bronisław|website=Wojskowe Biuro Historyczne}}
* {{Cite web|url=https://www.wbc.poznan.pl/dlibra/publication/edition/64519?id=64519|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1922 r. R. 3 Nr 2}}
* Bolesław Waligóra: Dzieje 85-go pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1928.
* Bolesław Waligóra: Zarys historii wojennej 85-go pułku Strzelców Wileńskich. Warszawa: Zakłady Graficzne «Polska Zjednoczona», 1928, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918—1920.
* Czesława Paczkowska. Podróż w czasie, nie zawsze sentymentalna. «Magazyn Wileński», s. 33-38, styczeń 2003. ISSN 0236-4719. (pol.). 

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Станкевіч Браніслаў}}</text>
      <sha1>ll5ue5zltmx7znk0rntwfkgwdi84n27</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>19-я пяхотная дывізія (Польская Рэспубліка)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805300</id>
    <revision>
      <id>5120598</id>
      <parentid>5120346</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{няма катэгорый}}, + {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21542" sha1="7xix09cyiahs7lynmbsagadenqyn0aq" xml:space="preserve">[[Файл:19_DP_w_1938.jpg|міні|240x240пкс|19-я пяхотная дывізія ў 1938 годзе]]
'''19-я пяхотная дывізія''' (19 ДП) — буйное пяхотнае [[Злучэнне (ваенная справа)|падраздзяленне]] Польскай арміі Другой Польскай Рэспублікі .

У [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|міжваенны]] перыяд камандаванне 19-й пяхотнай дывізіі знаходзілася ў Вільні. У 1923 годзе яна складалася з [[77-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)|77-га пяхотнага палка]], [[85-ы Віленскі полк|85-га пяхотнага палка]] і [[86-ы пяхотны полк|86-га пяхотнага палка]].Падчас [[Польская абарончая вайна (1939)|вераснёўскай кампаніі]] дывізія змагалася ў складзе арміі «Прусы» . Яе [[86-ы пяхотны полк]] змагаўся на ўскраіне Пётркува-Трыбунальскага супраць нямецкай 1-й бранятанкавай дывізіі . Пацярпеўшы паразу пры адступленні за Віслу, яна была адноўлена ў Люблінскай вобласці як 19-я пяхотная брыгада. Яна ўдзельнічала ў другой бітве пад Тамашовам.

== Фарміраванне і арганізацыйныя змены ==
[[Файл:Didzioji_Street_7.JPG|міні|240x240пкс|У былым палацы Пацаў размяшчаўся штаб 19-й пяхотнай дывізіі.]]
У выніку рэарганізацыі Войска Польскага ў 1921 годзе ліквідаваная [[Войска Сярэдняй Літвы|Армія Сярэдняй Літвы]] была падзелена на дзве дывізіі: 19-ю і [[29-я пяхотная дывізія (Польская Рэспубліка)|29-ю пяхотныя дывізіі]] . У склад 19-й пяхотнай дывізіі ўваходзілі 85-ы (Віленскі) пяхотны полк, 86-ы (Мінскі) пяхотны полк са [[Літоўска-беларускія дывізіі|складу 1-й Літоўска-Беларускай дывізіі]] і [[77 пяхотны полк (Другая Польская Рэспубліка)|77 (Ковенскі) пяхотны полк]] са [[2-я Літоўска-Беларуская дывізія|складу 2-й Літоўска-Беларускай дывізіі]] .

У міжваенны перыяд камандаванне 19-й пяхотнай дывізіі знаходзілася ў Вільні ў былым палацы Паца на вуліцы Вялікай .
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+Штаб камандавання 19-й пяхотнай дывізіі ў сакавіку 1939 г. {{Sfn|Rocznik oficerski|1939}}
! Пазіцыя
! Ступень, імя і прозвішча
|-
| камандзір дывізіі
| Брыгадны генерал Юзэф Квацішэўскі
|-
| камандзір пяхотнай дывізіі
| Пяхотны дыпл.палкоўнік Тадэвуш Пелчынскі
|-
| камандзір дывізійнай артылерыі
| Палкоўнік арт. [[Эдвард Рабакевіч]]
|-
| штабны афіцэр камандзіра дывізійнай артылерыі
| пар. арт. Веслаў Аляксандр Дэнкер
|-
| Начальнік штаба
| Падпалкоўнік пяхоты Тадэвуш ІІ Рудніцкі
|-
| супрацоўнік па ўвядзенні ў эксплуатацыю
| Маёр дыпл. пях. Казімір Шчэкоўскі
|-
| 1-ы штабны афіцэр
| Капітан пяхоты Ян Кжыжаноўскі
|-
| Другі штабны афіцэр
| Капітан пяхоты Міхал Пясляк
|-
| Камандзір коннай ваеннай паліцыі акругі
| Маёр кавалерыі Мечыслаў Гаўрылкевіч
|-
| начальнік сапёраў
| Маёр саксонскай ваеннай паліцыі Юзэф I Сташэўскі
|-
| камандзір сувязі
| вакансія
|-
| афіцэр вагона
| Капітан Станіслаў XI Навіцкі
|-
| камісар
| Капітан унутраных спраў Ян Возняк
|}

== Дывізія ў вераснёўскай кампаніі ==

=== Ваенныя аперацыі ў верасні 1939 года ===


19-я пяхотная дывізія пад камандаваннем генерала Юзэфа Квацішэўскага ўваходзіла ў склад паўночнай групоўкі арміі «Прусы» генерала Стэфана Дамб-Бернацкага.

Пасля разгрузкі на разгрузачных пунктах, па загаду камандуючага арміяй, 19-я пяхотная дывізія ў ноч з 1 на 2 верасня перагрупавалася ўздоўж дзвюх дарог на адлегласці 25 км і засяродзілася ў раёне Глухава, Ежува, Волі Локатавай . Яна размясціла свой камандны пункт у сядзібе ў Прусах. Для камплектавання складу не хапала III/85-й пяхотнай дывізіі, якая яшчэ не прыбыла па чыгунцы.2 верасня дывізія атрымала загад працягнуць перагрупоўку. Яна пачала марш позна ў другой палове дня і да світання 3 верасня дасягнула раёна Уязд — [[Тамашаў Мазавецкі]] — Любонская пушча. Асобныя палкі былі сканцэнтраваны наступным чынам: 86-ы пяхотны полк на поўдзень ад Тамашава, 77-ы пяхотны полк — у паўночнай частцы Любоцкай пушчы і 85-ы пяхотны полк — у яе заходняй частцы. Камандны пункт быў створаны ў Любочні.

У наступную ноч, з 3 на 4 верасня, генерал Стэфан Даб-Бернацкі вырашыў перакінуць паўночную групу ў раёны на поўдзень і паўночны ўсход ад [[Пётркаў Трыбунальскі|Пётркува]], каля лясоў Любень, [[Сулееў|Сулеёў]], Дамброва, Тамашаў і Уяздоў. Гэты раён павінен быў стаць адпраўной кропкай для баёў . На змярканні пачалася перагрупоўка падраздзяленняў дывізіі. Пасля 30-кіламетровага маршу, каля 8:00 раніцы, дывізія дасягнула лясной мясцовасці на паўночны ўсход ад Пётркува. Камандны пункт быў створаны ў Прошэне . Задачай дывізіі было сарваць нямецкі [[наступ]] у гэтым кірунку. Для дасягнення гэтай мэты генерал Квацішэўскі згрупаваў дывізію наступным чынам: 86-ы пяхотны полк на дарозе Пётркув-Тамашаў, з перадавой на паўднёва-заходнім краі лесу; 85-ы полк пашырыў сваю перадавую лінію абароны ў лесе на поўдзень ад дарогі Пётркув — [[Лодзь]], маючы задачу забяспечыць дывізію з захаду; 77-ы пяхотны полк быў другой лініяй .

5 верасня дывізія абараняла [[Пётркаў Трыбунальскі|Пётркув-Трыбунальскі]] ад нямецкай 10-й арміі. Яе 86-ы пяхотны полк адбіў першыя атакі нямецкай 1-й бранятанкавай дывізіі ў той дзень. Да вечара дывізія паддалася ціску немцаў і адступіла з Пётркува. 6 верасня камандзір дывізіі трапіў у засаду і быў захоплены ў палон. Да вечара 7 верасня часткі дывізіі — разам з 13-й пяхотнай дывізіяй і [[29-я пяхотная дывізія (Польская Рэспубліка)|29-й пяхотнай дывізіяй]] — разышліся. Большасць пяхотных батальёнаў адышла да пераправаў [[Вісла|праз Віслу]], а камандаванне палкоў спрабавала аб'яднаць разрозненыя часткі вакол сябе, сканцэнтраваўшы іх у Брудзевіцкай пушчы. Большасць батальёнаў пад камандаваннем палкоўніка Пелчынскага пераправіліся праз Віслу ў Люблінскую вобласць, дзе 8 верасня пачалася рэарганізацыя дывізіі. Яна складалася з адноўленага 77-га пяхотнага палка, 86-га пяхотнага палка, спешаных артылерыстаў і інжынераў. Паводле загаду генерала Даб-Бернацкага тактычнае фармаванне павінна было называцца брыгадай да захопу артылерыйскіх гармат. 18 верасня палкоўнік Ян Карказавіч прыняў камандаванне 19-й брыгадай. Брыгада ўвайшла ў склад дывізіі генерала Ваўковіцкага . 19-я брыгада прыняла ўдзел у бітве пад Тамашавам Любельскім і капітулявала 27 верасня.

Раскіданыя палкі змагаліся ў тыле нямецкіх ліній. 77-ы пяхотны полк (два батальёны цяжкага ўзбраення) пераправіўся праз Віслу і здаўся немцам 2 кастрычніка разам з групай палкоўніка Зелянеўскага . Зборны батальён 85-га пяхотнага палка таксама пераправіўся праз Віслу і накіраваўся на Варшаву. 20 верасня ён быў разбіты пад Фаленіцай . Найбуйнейшая групоўка была сфарміравана з 86-га пяхотнага палка і 19-га палка (пад кіраўніцтвам камандзіра 85-га пяхотнага палка падпалкоўніка Яна Крука-Сміглы ). Яна была раскідана ў другой палове верасня на захад ад Віслы.

Рэзервовы цэнтр дывізіі знаходзіўся ў [[Ліда|Лідзе]] . 17 верасня, пасля атрымання інфармацыі пра савецкую агрэсію, полк падпалкоўніка Зыгмунта Блумскага з 4500 чалавек з 19-й пяхотнай дывізіі быў дэмабілізаваны ў Лідзе. Частка салдат была сфарміравана ў «штурмавую роту» колькасцю 150 чалавек, якая рушыла ў напрамку [[Вільня|Вільні]] . Затым яе марш быў зменены на [[Гродна]] . Рота ўдзельнічала ў абароне гэтага горада, а затым у аперацыях на літоўскай мяжы.

; Штаб 19-й пяхотнай дывізіі

* Камандзір дывізіі — брыгадны генерал Юзэф Квацішэўскі
* афіцэр-параднік — лейтэнант Эдвард Альфрэд Вархалоўскі (нямецкі палон) &lt;ref name=&quot;Straty&quot;&gt;{{Cite web|url=https://straty.pl/|title=Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”|website=Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”}}&lt;/ref&gt;
* Камандзір дывізіі пяхоты – палкоўнік пяхоты Тадэвуш Пелчынскі
* камандзір дывізійнай артылерыі — палкоўнік Эдвард Рабакевіч
* Штаб-афіцэр камандзіра дывізіённай артылерыі – маёр артылерыі Вандалін Конрад Стачынскі †8 верасня 1939
* разведчык – капітан Павел Савіцкі †12 студзеня 1941
* Начальнік штаба – падпалкоўнік пяхоты Тадэвуш ІІ Рудніцкі
* Камандзір сувязі — лейтэнант-маёр Тадэвуш Фелікс Кулігоўскі (нямецкі палон)

; Часткі

* [[77-ы пяхотны полк (Польская Рэспубліка)|77-ы пяхотны полк]] – падпалкоўнік Аўгуст Навасельскі
* [[85-ы Віленскі полк|85-ы полк пяхоты]] – падпалкоўнік Ян Крук-Смігла
* [[86-ы пяхотны полк]] – падпалкоўнік Валенты Пешэк
* 19-ы лёгкі артылерыйскі полк — падпалкоўнік Леон Пільх
* 19-ы цяжкі артылерыйскі дывізіён «Б» з 19-м вайсковым узводам
* 19-ы інжынерны батальён
* матарызаваная зенітна-артылерыйская батарэя тыпу А № 19
* Тэлефонная рота 19-й пяхотнай дывізіі (рота сувязі 19-й пяхотнай дывізіі ў [[Маладзечна|Маладзечне]]) — капітан-лейтэнант Стэфан Пінеўскі
* Узвод сувязі штаба 19-й пяхотнай дывізіі (як паказана вышэй, станцыя Х'юза існавала і ў мірны час) — запасны падхаружы Казімеж Тымульт.
** камандзір узвода – 2-й лейтэнант Эрнэст Яськовяк &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.1944.pl/powstancze-biogramy/ernest-jaskowiak,18520.html|title=Ernest Jaśkowiak|website=Muzeum Powstania Warszawskiego}}&lt;/ref&gt;
** камандзір узвода – падпаручнік запасу Ежы Заржыцкі
* Радыёўзвод 19-й пяхотнай дывізіі (гл. вышэй) — лейтэнант Леанард Копіш †1940 Катынь {{Sfn|Убиты в Катыни|2015}}
* Каманда парку сувязі 19-й пяхотнай дывізіі (jw)
* 2-гі паштовая галубятня ([[Маладзечна]]) самастойнай каманды паштовых галубоў № 15 у Вільнюсе
* Дывізійны кавалерыйскі швадрон № 19
** камандзір эскадрыллі – маёр Мечыслаў Гаўрылкевіч
** камандзір узвода — другі лейтэнант [[Вітольд Пілецкі]]
* Веласіпедная рота № 32 (77 чалавек)
* Супрацьтанкавая рота тыпу I № 19 (86-ы пяхотны полк) - паручнік Чэслаў Гняздоўскі
* Асобная рота кулямётаў і дапаможнай зброі (86-ы пяхотны полк) № 32
* Жандарскі пяхотны ўзвод № 19 – лейтэнант жандармерыі запасу Мечыслаў Маслоўскі †1940 г. Харкаў
* паслугі

== Камандны склад дывізіі ў 1919-1939 гг. ==

; Камандзіры дывізій

* Палкоўнік пяхоты/брыгадны генерал Міхал Такажэўскі-Карашэвіч (12 мая 1921 г. — 17 сакавіка 1927 г. → начальнік аддзела кадраў Міністэрства ваенных спраў)
* Брыгадны генерал Тадэвуш Каспшыцкі (17 сакавіка 1927 г. — 19 чэрвеня 1931 г. → намеснік першага намесніка міністра ваенных спраў)
* Пяхотны палкоўнік/брыг. Генерал Эўгеніюш Гадзееўскі (19.06.1931 – красавік 1936 → намеснік камандзіра корпуснай акругі № III)
* Брыг. Генерал Юзэф Квацішэўскі (17 красавіка 1936 – верасень 1939)

; Камандзіры пяхотных падраздзяленняў

* Пяхотны палкоўнік [[Валерыян Чума]] (снежань 1922 — 2 мая 1927 → камандзір вайсковай часткі «Вільня»)
* Пяхотны палкоўнік Юльян Скокоўскі (з 2 мая 1927 {{Sfn|Dz. Pers. MSWojsk.|loc=z 5 V 1927, nr 14, s. 126}} )
* палкоўнік Баляслаў Кжыжаноўскі
* Палкоўнік пяхоты Тадэвуш Пелчынскі (студзень – верасень 1939 г.)

; Камандзір 2-й пяхотнай дывізіі

* Палкоўнік Леапольд Цэхак (23 сакавіка 1932 г. – 1934 гг. → начальнік артылерыйскага ўпраўлення Міністэрства ваенных спраў).
* Палкоўнік мастацтва Вінцэнт Кавальскі (1934 – май 1937 → камандзір 8-й пяхотнай дывізіі)

; Начальнікі штабоў

* Маёр памежнай аховы Аляксандр Зыгмунт Мышкоўскі (1922)
* Капітан памежнай аховы Уладзіслаў Хмура (студзень 1923  – 15 студзеня 1925 → начальнік штаба 25-й пяхотнай дывізіі)
* Падпалкоўнік памежнай аховы Мікалай Фройнд-Красіцкі (чэрвень 1925 г. – кастрычнік 1926 г.)
* Падпалкоўнік пяхоты Станіслаў I Дворжак (да верасня 1931 г. → намеснік камандзіра 6-га пяхотнага палка легіёнаў)
* Маёр пяхоты Францішак Гвіздак (1 верасня 1931 г. – красавік 1934 г. → выкладчык у Цэнтры падрыхтоўкі пяхоты)
* Магістр мастацтваў Леон Гарадэцкі (з красавіка 1934 г. )
* Падпалкоўнік пяхоты Тадэвуш II Рудніцкі (да верасня 1939 г.)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Бібліяграфія ==

* {{Cite web|url=http://www.wbc.poznan.pl/publication/47164|title=Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych}}
* Piotr Bieliński: 19 Dywizja Piechoty. Warszawa: Edipresse Polska S.A., 2017, seria: Wielka Księga Piechoty Polskiej 1918—1939. ISBN 978-83-7945-611-6.
* Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. III/2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
* Zdzisław Jagiełło: Piechota Wojska Polskiego 1918—1939. Warszawa: Bellona, 2007. ISBN 978-83-11-10206-4.
* Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных — узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» — Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
* Tadeusz Jurga: Wojsko Polskie: krótki informator historyczny o Wojsku Polskim w latach II wojny światowej. Regularne jednostki Wojska Polskiego w 1939: organizacja, działania bojowe, uzbrojenie, metryki związków operacyjnych, dywizji i brygad. T. 7. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1975.
* Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik Oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.
* Artur Wodzyński: Wielka księga piechoty polskiej 1918—1939. 1 Dywizja Piechoty Legionów. Warszawa: Edipresse Polska SA, 2016. ISBN 978-83-7945-593-5.
* Jan Wróblewski: Armia «Prusy» 1939. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1986. ISBN 83-11-07212-4.
* Apoloniusz Zawilski: Bitwy polskiego września. Kraków: Znak Horyzont, 2019. ISBN 978-83-240-5692-7.

{{Бібліяінфармацыя}}
{{няма катэгорый|date=2026-04-03}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}</text>
      <sha1>7xix09cyiahs7lynmbsagadenqyn0aq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алена Глагоўская</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805301</id>
    <revision>
      <id>5120474</id>
      <parentid>5120359</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:17:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4187" sha1="mtorb3v8ciswstzc5q9aw8wb235bhe8" xml:space="preserve">{{Вучоны}}

'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская гісторык, беларусістка. Старшыня Беларускага культурнага таварыства «Хатка» ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==

Нарадзілася 8 красавіка 1959 году ў вёсцы Ярылаўка на Падляшшы &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсытэту]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў Беластоцкім універсітэце, пазней у Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне і на гістарычным факультэце ўніверсітэта ў Быдгашчы &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў Гданьску.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюзу») &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам паўстаў помнік-крыж змагарам за Беларусь&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Беларусы на Гданьскім узбярэжжы (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Беларусісты]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>mtorb3v8ciswstzc5q9aw8wb235bhe8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120505</id>
      <parentid>5120474</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:07:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>афармленне</comment>
      <origin>5120505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4340" sha1="mfut4sca0b7kty8sazy8c6b3uojiuc6" xml:space="preserve">{{Вучоны}}

'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская гісторык, беларусістка. Старшыня Беларускага культурнага таварыства «Хатка» ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==

Нарадзілася 8 красавіка 1959 году ў вёсцы Ярылаўка на Падляшшы &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсытэту]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў Беластоцкім універсітэце, пазней у Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне і на гістарычным факультэце ўніверсітэта ў Быдгашчы &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў Гданьску.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюзу») &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў помнік-крыж змагарам за Беларусь у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]] &lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Знешнія спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Беларусісты]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>mfut4sca0b7kty8sazy8c6b3uojiuc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120510</id>
      <parentid>5120505</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:37:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Зноскі */</comment>
      <origin>5120510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4388" sha1="tqq0ee6dpl4fbcetk0k1i3sk3sk9z30" xml:space="preserve">{{Вучоны}}

'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская гісторык, беларусістка. Старшыня Беларускага культурнага таварыства «Хатка» ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==

Нарадзілася 8 красавіка 1959 году ў вёсцы Ярылаўка на Падляшшы &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсытэту]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў Беластоцкім універсітэце, пазней у Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне і на гістарычным факультэце ўніверсітэта ў Быдгашчы &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў Гданьску.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюзу») &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў помнік-крыж змагарам за Беларусь у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]] &lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Знешнія спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>tqq0ee6dpl4fbcetk0k1i3sk3sk9z30</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120512</id>
      <parentid>5120510</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Зноскі */</comment>
      <origin>5120512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4403" sha1="gurq2lq5xomnhn2x1hwyjb6x06k3yir" xml:space="preserve">{{Вучоны}}

'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская гісторык, беларусістка. Старшыня Беларускага культурнага таварыства «Хатка» ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==

Нарадзілася 8 красавіка 1959 году ў вёсцы Ярылаўка на Падляшшы &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсытэту]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў Беластоцкім універсітэце, пазней у Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне і на гістарычным факультэце ўніверсітэта ў Быдгашчы &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў Гданьску.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюзу») &lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў помнік-крыж змагарам за Беларусь у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]] &lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Знешнія спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>gurq2lq5xomnhn2x1hwyjb6x06k3yir</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120622</id>
      <parentid>5120512</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4751" sha1="bhdn8k0gw62vh8bsrtezj7navlya8xc" xml:space="preserve">{{Вучоны}}
{{цёзкі2|Глагоўская}}
'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская [[гісторык]], [[беларусістка]]. Старшыня [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускага культурнага таварыства «Хатка»]] ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==
Нарадзілася 8 красавіка 1959 года ў вёсцы Ярылаўка на [[Падляскае ваяводства|Падляшшы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсітэта]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэце]], пазней у [[Вышэйшая школа інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне|Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне]] і на гістарычным факультэце [[Быдгашчскі ўніверсітэт|ўніверсітэта ў Быдгашчы]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў [[Гданьск]]у.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюза»)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў помнік-крыж змагарам за Беларусь у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]]&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>bhdn8k0gw62vh8bsrtezj7navlya8xc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120655</id>
      <parentid>5120622</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:33:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4859" sha1="czc41ppvur0fcor613vqpcfaq7olerk" xml:space="preserve">{{Вучоны}}
{{цёзкі2|Глагоўская}}
'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская [[гісторык]], [[беларусістка]]. Старшыня [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускага культурнага таварыства «Хатка»]] ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==
Нарадзілася 8 красавіка 1959 года ў вёсцы Ярылаўка на [[Падляскае ваяводства|Падляшшы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсітэта]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай кафедры беларускай культуры ў [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэце]], пазней у [[Вышэйшая школа інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне|Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне]] і на гістарычным факультэце [[Быдгашчскі ўніверсітэт|ўніверсітэта ў Быдгашчы]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў [[Гданьск]]у.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюза»)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)|помнік-крыж змагарам за Беларусь]] у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]]&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>czc41ppvur0fcor613vqpcfaq7olerk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120665</id>
      <parentid>5120655</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Біяграфія */</comment>
      <origin>5120665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4966" sha1="m47yr7roea9y54qym2pudvpf5sbxq23" xml:space="preserve">{{Вучоны}}
{{цёзкі2|Глагоўская}}
'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская [[гісторык]], [[беларусістка]]. Старшыня [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускага культурнага таварыства «Хатка»]] ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==
Нарадзілася 8 красавіка 1959 года ў вёсцы Ярылаўка на [[Падляскае ваяводства|Падляшшы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсітэта]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай [[Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта|кафедры беларускай культуры]] ў [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэце]], пазней у [[Вышэйшая школа інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне|Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне]] і на гістарычным факультэце [[Быдгашчскі ўніверсітэт|ўніверсітэта ў Быдгашчы]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў [[Гданьск]]у.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюза»)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)|помнік-крыж змагарам за Беларусь]] у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]]&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>m47yr7roea9y54qym2pudvpf5sbxq23</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120688</id>
      <parentid>5120665</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:44:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Казлоўская</comment>
      <origin>5120688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5024" sha1="qtnq6q9imu4s4a4oivzzvqja04dv8q2" xml:space="preserve">{{Вучоны}}
{{цёзкі2|Глагоўская}}
'''Алена Глагоўская''' ({{lang-pl|Helena Glogowska}}; дзявочае прозвішча Казлоўская, нар. {{ДН|8|4|1959}}, [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]], Польшча) — польска-беларуская [[гісторык]], [[беларусістка]]. Старшыня [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускага культурнага таварыства «Хатка»]] ў [[Гданьск]]у.

== Біяграфія ==
Нарадзілася 8 красавіка 1959 года ў вёсцы Ярылаўка на [[Падляскае ваяводства|Падляшшы]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;[https://mostmedia.io/2026/01/20/alena-glagouskaja «Не расплысціся ў моры польскасці». Пагутарылі з даследчыцай, якая 33 гады працуе ў беларускай арганізацыі ў Гданьску] MOST, 20 студзеня 2026, &lt;/ref&gt;.

У 1983 годзе скончыла факультэт журналістыкі і палітычных навук [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага унівэрсітэта]] і стала працаваць у [[Гданьскі ўніверсітэт|Гданьскім універсітэце]]. З 1997 годзе працавала на новастворанай [[Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта|кафедры беларускай культуры]] ў [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэце]], пазней у [[Вышэйшая школа інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне|Вышэйшай школе інфарматыкі і эканомікі ў Ольштыне]] і на гістарычным факультэце [[Быдгашчскі ўніверсітэт|ўніверсітэта ў Быдгашчы]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;[https://www.ukw.edu.pl/pracownicy/strona/helena_glogowska/zyciorys-naukowy/ Dr hab. Głogowska Helena. Życiorys naukowy] // Uniwersytet Kazimierza Wielkiego, Bydgoszcz, &lt;/ref&gt; . Жыве ў [[Гданьск]]у.

Больш за 40 гадоў Алена Глагоўская займаецца пытаннямі беларускай нацыянальнай ідэнтычнасці, а таксама польска-беларускімі адносінамі. Яна выдала некалькі кніг і больш за 700 артыкулаў, апублікаваных у польскіх і замежных зборніках і часопісах&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; .

У 1995 годзе атрымала ступень доктаркі гуманітарных навук (на падставе дысертацыі «Культурныя змены ў Беларусі ў 1914—1929 гг.»), а ў 2013 годзе — ступень доктаркі габілітаванай па сацыяльных навуках (на падставе дысертацыі «Польска-беларускія адносіны ў ХХ стагоддзі. Ад Расійскай імперыі да Еўрапейскага Саюза»)&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; .

У снежні 2025 году з ініцыятывы Алены Глагоўскай і пад яе кіраўніцтвам у Гданьску паўстаў [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)|помнік-крыж змагарам за Беларусь]] у форме [[Крыж Ефрасінні Полацкай|Крыжа Еўфрасінні Полацкай]]&lt;ref&gt;[https://belsat.eu/90466529/kryzh-u-gdansku У Гданьску паставілі Крыж змагарам за Беларусь. Збіраюць грошы на завяршальныя працы перад адкрыццём] // belsat.eu 10.12.2025 &lt;/ref&gt;.

== Кнігі ==
* Беларусь 1914—1929 пад наступам палітыкі (1996)
* Białorusini na Wybrzeżu Gdańskim. Wydawnictwo Adam Marszałek (2003)
* Stosunki polsko-białoruskie w XX wieku. Od Imperium Rosyjskiego do Unii Europejskiej, Białystok (2012)
* Za Białorusią świata nie widział. Rzecz o Teodorze Iljaszewiczu — białoruskim poecie, historyku i działaczu, Wyd. Białoruskie Towarzystwo Historyczne, Białystok (2021)

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* Працы [https://independent.academia.edu/HelenaGlogowska Helena Glogowska] на academia.edu

{{Бібліяінфармацыя}}

{{DEFAULTSORT:Глагоўская Алена}}
[[Катэгорыя:Беларусісты Польшчы]]
[[Катэгорыя:Гісторыкі Польшчы]]
[[Катэгорыя:Выпускнікі Варшаўскага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>qtnq6q9imu4s4a4oivzzvqja04dv8q2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Удзельнік:JerzyKundrat/Паўночнападляская нізіна</title>
    <ns>2</ns>
    <id>805310</id>
    <revision>
      <id>5120392</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:07:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Файл:Nizina_Północnopodlaska.png|thumb|Паўночнападляская нізіна на карце Польшчы.]] '''Паўночнападляская нізіна''' ({{lang-pl|Nizina Północnopodlaska}}) — фізіка-геаграфічны макрарэгіён, які выдзяляецца на ўсходзе [[Польшча|Польшчы]] і выходзіць да дзяржаўнай мяжы з Беларусь|Белару...»</comment>
      <origin>5120392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5227" sha1="nlb1qi3nhhvkowmh1cvahscbfyfg8ln" xml:space="preserve">[[Файл:Nizina_Północnopodlaska.png|thumb|Паўночнападляская нізіна на карце Польшчы.]]
'''Паўночнападляская нізіна''' ({{lang-pl|Nizina Północnopodlaska}}) — фізіка-геаграфічны макрарэгіён, які выдзяляецца на ўсходзе [[Польшча|Польшчы]] і выходзіць да дзяржаўнай мяжы з [[Беларусь|Беларуссю]]. Адносіцца да падправінцыі [[Падляшска-Беларускія ўзвышшы|Падляшска-Беларускіх узвышшаў]].

Сярод іншых рэгіёнаў Польшчы вызначаецца размяшчэннем на старажытнай [[Усходне-Еўрапейская платформа|Усходне-Еўрапейскай платформе]], кантынентальнасцю клімату, становішчам на геабатанічным рубяжы суббарэальнай лясной зоны Усходняй Еўропы&lt;ref name = kondracki&gt;''Kondracki J.'' Geografia regionalna Polski — Warszawa: PWN, 2002. — С. 206—207. — ISBN 83-01-13897-1&lt;/ref&gt;. Належыць да шырокай паласы раўнін, якія ўтварыліся ў час [[сожскае зледзяненне|сожскага зледзянення]]. Паўночная мяжа адпавядае максімальнаму пашырэнню апошняга, [[паазерскае зледзяненне|паазерскага зледзянення]]. Паўднёвай мяжой служыць даліна [[Буг]]а. 

У пасляледавіковы час у выніку дэнудацыйных і эразійных працэсаў паверхня была паніжана і разбіта на асобныя масівы. Аснову тэрыторыі складаюць валунныя суглінкі, на ўзвышанаых участках захаваліся марэнныя і камавыя пагоркі. Пераважна хвалістая паверхня паніжаецца ў заходнім кірунку (да 100 м пры ўпадзенні [[бебжа|Бебжы]] ў [[Нараў]]). Катлавіна Бебжы наследуе прадаліну, па якой адбываўся сцёк расталых ледавіковых вод&lt;ref name = reggeo&gt;''Borzyszkowski J., Grzegorczyk I.'' Nizina Północnopodlaska (843.3) // Regionalna geografia fizyczna Polski / A. Richling i in. — Poznań: Bogucki Wydawnictwo Naukowe, 2021. — С. 564—566. — ISBN 978-83-7986-381-5&lt;/ref&gt;. Найбольшыя абсалютныя адзнакі паверхні на ўсходзе (на [[Саколкаўскае ўзвышша|Саколкаўскім узвышшы]] перасягаюць 200 м).

zaznacza się podział krajobrazów peryglacjalnych na część północną, gdzie przeważają krajobrazy pagórkowate z fragmentami wzgórzowych, oraz południową z dominacją krajobrazów falistych i równinnych z nielicznymi wzgórzowymi. Na północy znaczący jest udział akumulacyjnego krajobrazu den dolin oraz równin bagiennych.
W części wschodniej i środkowej występują krajobrazy fluwioglacjalne równinne i faliste, w obniżeniach dolinnych krajobrazy równin zalewowych&lt;ref name = reggeo/&gt;.

Kontynentalizm klimatu wyraża się w najniższych na nizinach polskich temperaturach miesięcy zimowych, przy podobnych jak dalej na zachodzie temperaturach lata, co sprawia, że roczna amplituda średnich temperatur miesięcznych dochodzi do 23° C, podobnie jak w okolicach [[Сувалкі|Suwałk]]. Średnie sumy opadów w roku oscylują około 550 mm i są niższe niż na kulminacjach pojezierzy, ale wyższe niż w środkowej Polsce. Pokrywa śnieżna trwa od 80 do 100 dni. Jednakże klimat wykazuje wyraźne zróżnicowanie, związane z ukształtowaniem powierzchni terenu i rodzajem jej pokrycia (bagna, lasy)&lt;ref name = kondracki/&gt;.

Bogata sieć rzeczna związana jest z trzema dużymi rzekami: Biebrzą na północy, Narwią w części centralnej oraz Bugiem na południu. Gęstą sieć rzeczną tworzą ich liczne dopływy, większe z nich stanowią Brzozówka, Supraśl, Nurzec, Sidra, Brok. Największe znaczenie ma Kotlina Biebrzańska, gdzie wiosną w rozlewiskach gromadzą się wody.

Wybitne walory środowiska przyrodniczego regionu znajdują odzwierciedlenie w rozmieszczeniu obszarów chronionych. Zachowane zbiorowiska leśne Puszczy Białowieskiej są chronione w ramach Białowieskiego Parku Narodowego. Dolina Narwi jest chroniona w ramach Narwiańskiego Parku Narodowego. Biebrzański Park Narodowy obejmujący ochroną rozległą dolinę Biebrzy wraz z największym w Polsce kompleksem bagien&lt;ref name = reggeo/&gt;.

Найбольшы горад [[Беласток]], таксама на гэтым абшары знаходзяцца гарады [[Бельск-Падляшскі]], [[Замбраў]], [[Гайнаўка]], [[Саколка]].

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

&lt;!--[[Катэгорыя:Раўніны Польшчы]]--&gt;</text>
      <sha1>nlb1qi3nhhvkowmh1cvahscbfyfg8ln</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Царква Узвіжання Крыжа Гасподняга (Жыровічы)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805311</id>
    <redirect title="Крыжаўзвіжанская царква (Жыровічы)" />
    <revision>
      <id>5120397</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:32:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Крыжаўзвіжанская царква (Жыровічы)]]</comment>
      <origin>5120397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="5mnepxijni9hxiqrk7vp5r7ggsswvh8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Крыжаўзвіжанская царква (Жыровічы)]]</text>
      <sha1>5mnepxijni9hxiqrk7vp5r7ggsswvh8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы з удзельнікам:Anbork</title>
    <ns>3</ns>
    <id>805312</id>
    <revision>
      <id>5120402</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Прывітанне</comment>
      <origin>5120402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="nvy40avp7zcgl7p7q42fnxl1qkjl7r0" xml:space="preserve">{{вітаем}}
--[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 3 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>nvy40avp7zcgl7p7q42fnxl1qkjl7r0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>KakaoTalk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805313</id>
    <revision>
      <id>5120403</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:50:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Створана перакладам старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/152361767|KakaoTalk]]»</comment>
      <origin>5120403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4609" sha1="ae39c85g6ic3xyzh8qxitri5ybwt5fr" xml:space="preserve">{{Картка:Праграма}}'''KakaoTalk''' ({{Lang-ko|카카오톡}}) — бясплатнае мабільнае прыкладанне для [[Месэнджар|імгненнага абмену паведамленнямі]] для смартфонаў. Дазваляе бясплатна абменьвацца тэкставымі паведамленнямі і бясплатна тэлефанаваць. Першая версія была выпушчана 18 сакавіка 2010 года. У цяперашні час прыкладанне даступна на мабільных тэлефонах з аперацыйнымі сістэмамі [[iOS]], [[Android]], а таксама на [[Персанальны камп’ютар|ПК]]. На красавік 2014 года прыкладанне даступнае на 15 мовах, і ў яго 140 мільёнаў карыстальнікаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|title=KakaoTalk reveals it has 150 million users, made $203 million in revenue last year|date=2014-04-19|publisher=TechinAsia|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091820/https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-04-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У [[Рэспубліка Карэя|Паўднёвай Карэі]] праграмай KakaoTalk карыстаюцца 93% уладальнікаў смартфонаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|title=With $200 Million in Revenue, South Korea's Top Messaging App Is All Smiley Faces|date=2013-12-22|publisher=Bloomberg|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111092431/https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|archive-date=2017-11-11|access-date=2014-04-22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Прыкладанне было распрацавана паўднёвакарэйскай фірмай Kakao Corp., якая ў кастрычніку 2014 года аб'ядналася з Daum Communications у адзіную кампанію Daum Kakao&lt;ref&gt;{{cite web|language=ko|url=http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|title=다음카카오 출범, '10조원' 부른 혁신 아이디어…&quot;네이버 긴장해&quot;|author=인터넷뉴스본부 이슈팀|date=2014-10-01|publisher=서울경제|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073329/http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-10-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|title=Shareholders of Daum and Kakao Say Yes to Merger|publisher=Tech for Korea|date=2014-08-30|access-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226182305/http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|archive-date=2017-12-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html|title=Daum Kakao faces more challenges than Naver|publisher=[[The Korea Times]]|date=2014-10-01|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129065521/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm|title=Kakao Talk maker will merge with South Korean Internet portal Daum|date=2014-05-26|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004032012/http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==

* {{Афіцыйны сайт|http://www.kakao.com/|усіх сэрвісаў Kakao}}
** [http://www.kakao.com/talk Старонка KakaoTalk]
{{Commonscat|KakaoTalk}}
[[Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android]]
[[Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі]]</text>
      <sha1>ae39c85g6ic3xyzh8qxitri5ybwt5fr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120411</id>
      <parentid>5120403</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T13:04:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дададзена [[Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Паўднёвай Карэі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4692" sha1="gm9sug4kguwy5x1vj65aq5e39xabfi7" xml:space="preserve">{{Картка:Праграма}}'''KakaoTalk''' ({{Lang-ko|카카오톡}}) — бясплатнае мабільнае прыкладанне для [[Месэнджар|імгненнага абмену паведамленнямі]] для смартфонаў. Дазваляе бясплатна абменьвацца тэкставымі паведамленнямі і бясплатна тэлефанаваць. Першая версія была выпушчана 18 сакавіка 2010 года. У цяперашні час прыкладанне даступна на мабільных тэлефонах з аперацыйнымі сістэмамі [[iOS]], [[Android]], а таксама на [[Персанальны камп’ютар|ПК]]. На красавік 2014 года прыкладанне даступнае на 15 мовах, і ў яго 140 мільёнаў карыстальнікаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|title=KakaoTalk reveals it has 150 million users, made $203 million in revenue last year|date=2014-04-19|publisher=TechinAsia|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091820/https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-04-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У [[Рэспубліка Карэя|Паўднёвай Карэі]] праграмай KakaoTalk карыстаюцца 93% уладальнікаў смартфонаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|title=With $200 Million in Revenue, South Korea's Top Messaging App Is All Smiley Faces|date=2013-12-22|publisher=Bloomberg|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111092431/https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|archive-date=2017-11-11|access-date=2014-04-22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Прыкладанне было распрацавана паўднёвакарэйскай фірмай Kakao Corp., якая ў кастрычніку 2014 года аб'ядналася з Daum Communications у адзіную кампанію Daum Kakao&lt;ref&gt;{{cite web|language=ko|url=http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|title=다음카카오 출범, '10조원' 부른 혁신 아이디어…&quot;네이버 긴장해&quot;|author=인터넷뉴스본부 이슈팀|date=2014-10-01|publisher=서울경제|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073329/http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-10-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|title=Shareholders of Daum and Kakao Say Yes to Merger|publisher=Tech for Korea|date=2014-08-30|access-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226182305/http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|archive-date=2017-12-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html|title=Daum Kakao faces more challenges than Naver|publisher=[[The Korea Times]]|date=2014-10-01|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129065521/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm|title=Kakao Talk maker will merge with South Korean Internet portal Daum|date=2014-05-26|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004032012/http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==

* {{Афіцыйны сайт|http://www.kakao.com/|усіх сэрвісаў Kakao}}
** [http://www.kakao.com/talk Старонка KakaoTalk]
{{Commonscat|KakaoTalk}}
[[Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android]]
[[Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі]]
[[Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Паўднёвай Карэі]]</text>
      <sha1>gm9sug4kguwy5x1vj65aq5e39xabfi7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120587</id>
      <parentid>5120411</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4747" sha1="club33aolcl2j685fzorog10yknat6i" xml:space="preserve">{{Картка:Праграма}}'''KakaoTalk''' ({{Lang-ko|카카오톡}}) — бясплатнае мабільнае прыкладанне для [[Месэнджар|імгненнага абмену паведамленнямі]] для смартфонаў. Дазваляе бясплатна абменьвацца тэкставымі паведамленнямі і бясплатна тэлефанаваць. Першая версія была выпушчана 18 сакавіка 2010 года. У цяперашні час прыкладанне даступна на мабільных тэлефонах з аперацыйнымі сістэмамі [[iOS]], [[Android]], а таксама на [[Персанальны камп’ютар|ПК]]. На красавік 2014 года прыкладанне даступнае на 15 мовах, і ў яго 140 мільёнаў карыстальнікаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|title=KakaoTalk reveals it has 150 million users, made $203 million in revenue last year|date=2014-04-19|publisher=TechinAsia|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006091820/https://sg.news.yahoo.com/kakaotalk-reveals-140-million-users-060150446.html|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-04-21|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. У [[Рэспубліка Карэя|Паўднёвай Карэі]] праграмай KakaoTalk карыстаюцца 93% уладальнікаў смартфонаў&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|title=With $200 Million in Revenue, South Korea's Top Messaging App Is All Smiley Faces|date=2013-12-22|publisher=Bloomberg|archive-url=https://web.archive.org/web/20171111092431/https://www.bloomberg.com/news/2013-12-22/with-200-million-in-revenue-south-korea-s-top-messaging-app-is-all-smiley-faces.html|archive-date=2017-11-11|access-date=2014-04-22|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Прыкладанне было распрацавана паўднёвакарэйскай фірмай Kakao Corp., якая ў кастрычніку 2014 года аб'ядналася з Daum Communications у адзіную кампанію Daum Kakao&lt;ref&gt;{{cite web|language=ko|url=http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|title=다음카카오 출범, '10조원' 부른 혁신 아이디어…&quot;네이버 긴장해&quot;|author=인터넷뉴스본부 이슈팀|date=2014-10-01|publisher=서울경제|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006073329/http://economy.hankooki.com/lpage/industry/201410/e2014100110514947430.htm|archive-date=2014-10-06|access-date=2014-10-01|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|title=Shareholders of Daum and Kakao Say Yes to Merger|publisher=Tech for Korea|date=2014-08-30|access-date=2014-12-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226182305/http://www.techforkorea.com/2014/08/30/shareholders-of-daum-and-kakao-say-yes-to-merger/|archive-date=2017-12-26}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html|title=Daum Kakao faces more challenges than Naver|publisher=[[The Korea Times]]|date=2014-10-01|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129065521/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/tech/2014/10/133_165567.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm|title=Kakao Talk maker will merge with South Korean Internet portal Daum|date=2014-05-26|access-date=2014-12-10|archive-date=2014-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20141004032012/http://www.techtimes.com/articles/7560/20140526/kakao-talk-maker-will-merge-with-south-korean-internet-portal-daum.htm}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==

* {{Афіцыйны сайт|http://www.kakao.com/|усіх сэрвісаў Kakao}}
** [http://www.kakao.com/talk Старонка KakaoTalk]
{{Commonscat|KakaoTalk}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кросплатформавае праграмнае забеспячэнне]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для iOS]]
[[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне для Android]]
[[Катэгорыя:Праграмы імгненнага абмену паведамленнямі]]
[[Катэгорыя:Гандлёвыя маркі Паўднёвай Карэі]]</text>
      <sha1>club33aolcl2j685fzorog10yknat6i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Гроднер опкланген</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805314</id>
    <revision>
      <id>5120409</id>
      <timestamp>2026-04-03T12:58:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ілля Касакоў</username>
        <id>21245</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «'''Гроднер опкланген''' (גראָדנער אָפּקלאנגען), што значыць: ''Гродзенскае рэха'' — [[альманах]] на [[ідыш]]ы, выходзіў у [[Буэнас-Айрэс]]е, аб’ядноўваў [[Гродна|гродзенскіх]] яўрэяў. Друкаваны ворган гродзенскага яўрэйскага зямляцтва, інакш «культурна-дабрачы...»</comment>
      <origin>5120409</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3218" sha1="319f4tetg068f3gjt2kceyvxvvxxqr5" xml:space="preserve">'''Гроднер опкланген''' (גראָדנער אָפּקלאנגען), што значыць: ''Гродзенскае рэха'' — [[альманах]] на [[ідыш]]ы, выходзіў у [[Буэнас-Айрэс]]е, аб’ядноўваў [[Гродна|гродзенскіх]] яўрэяў. Друкаваны ворган гродзенскага яўрэйскага зямляцтва, інакш «культурна-дабрачыннай асацыяцыі». Асобныя старонкі на [[Іспанская мова|іспанскай мове]], вельмі мала.

Першы нумар выйшаў у [[кастрычнік]]у [[1948]] года, на дзень [[Рош Ха-Шана|Рош-ха-шана]].

Багатая крыніца звестак пра даваеннае жыццё горада, лёс ахвяр нацызму. Змяшчаў артыкулы, [[успаміны]] былых гродзенцаў, якія абжыліся ў розных краінах. Паведамленні пра культурныя падзеі, сустрэчы. Некралогі. Чорна-белыя фатаграфіі. Рэдагаваннем у розны час займаліся [[Міхл Сінай]], [[Хона Гарбер]], [[Аўром Зак]], [[Бецалел Тэркель]]. Вокладкі стваралі мастакі [[Якуб Волберг]], [[Эліяху Язерскі]] (אליהו יעזערסקי). Ставіцца ў адзін рад з памінальнымі кнігамі (ізкор). Два нумары, якія прывёз журналіст Хаўер Сінай, захоўваюцца сёння ў гродзенскай сінагозе.

Выданне спынілася ў [[1980-я]] гады&lt;ref&gt;Mariusz Kałczewiak
. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501674.2020.1774275 Yiddish Buenos Aires and the Struggle to Leave the Margins]&lt;/ref&gt;, прыводзяцца 1980, 1985, 1987 год.

== Назва ==
* ‎Ecos de Grodno = Grodner Opklangen. Revista de la Asociacion Israelita de Ex Residentes de Grodno y Alrededores de Benefcecia y Cultural / periodishe oysgabe fun landsleyt-farband fun grodne un umgegnt in Argentine
{{зноскі}}

== Спасылкі ==
* [https://www.grodnoonline.org/Ecos_de_Grodno.pdf Змест часопіса], па 1980 год.
* [https://www.jewishgen.org/belarus/newsletters/grodno/GrodnoFamily/index.html A Belated Regret: The Sum Total of a Grodno Family] by Leib Reizer, jewishgen.org
* [https://www.danwymanbooks.com/archive/61.htm Catalog 155: Yizkor Books &amp; Related Titles] danwymanbooks.com
* [https://web.archive.org/web/20221224002729/https://mostmedia.io/2022/12/23/grodna-meksika-argencina/ Як гродзенцы-эмігранты выдавалі газеты…]
[[Катэгорыя:Часопісы паводле алфавіта]][[Катэгорыя:Альманахі]][[Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1948 годзе]][[Катэгорыя:Зніклі ў 1980-я гады]][[Катэгорыя:Ідыш]][[Катэгорыя:Часопісы Аргенціны]]</text>
      <sha1>319f4tetg068f3gjt2kceyvxvvxxqr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120457</id>
      <parentid>5120409</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T15:52:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3201" sha1="llzkklcl1b8qb8dze42cbmnxjyun73o" xml:space="preserve">'''Гроднер опкланген''' (גראָדנער אָפּקלאנגען), што значыць: ''Гродзенскае рэха'' — [[альманах]] на [[ідыш]]ы, выходзіў у [[Буэнас-Айрэс]]е, аб’ядноўваў [[Гродна|гродзенскіх]] яўрэяў. Друкаваны ворган гродзенскага яўрэйскага зямляцтва, інакш «культурна-дабрачыннай асацыяцыі». Асобныя старонкі на [[Іспанская мова|іспанскай мове]], вельмі мала.

Першы нумар выйшаў у [[кастрычнік]]у [[1948]] года, на дзень [[Рош Ха-Шана|Рош-ха-шана]].

Багатая крыніца звестак пра даваеннае жыццё горада, лёс ахвяр нацызму. Змяшчаў артыкулы, [[успаміны]] былых гродзенцаў, якія абжыліся ў розных краінах. Паведамленні пра культурныя падзеі, сустрэчы. Некралогі. Чорна-белыя фатаграфіі. Рэдагаваннем у розны час займаліся [[Міхл Сінай]], [[Хона Гарбер]], [[Аўром Зак]], [[Бецалел Тэркель]]. Вокладкі стваралі мастакі [[Якуб Волберг]], [[Эліяху Язерскі]] (אליהו יעזערסקי). Ставіцца ў адзін рад з памінальнымі кнігамі (ізкор). Два нумары, якія прывёз журналіст Хаўер Сінай, захоўваюцца сёння ў гродзенскай сінагозе.

Выданне спынілася ў [[1980-я]] гады&lt;ref&gt;Mariusz Kałczewiak. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501674.2020.1774275 Yiddish Buenos Aires and the Struggle to Leave the Margins]&lt;/ref&gt;, прыводзяцца 1980, 1985, 1987 год.

== Назва ==
* ‎Ecos de Grodno = Grodner Opklangen. Revista de la Asociacion Israelita de Ex Residentes de Grodno y Alrededores de Benefcecia y Cultural / periodishe oysgabe fun landsleyt-farband fun grodne un umgegnt in Argentine

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://www.grodnoonline.org/Ecos_de_Grodno.pdf Змест часопіса], па 1980 год.
* [https://www.jewishgen.org/belarus/newsletters/grodno/GrodnoFamily/index.html A Belated Regret: The Sum Total of a Grodno Family] by Leib Reizer, jewishgen.org
* [https://www.danwymanbooks.com/archive/61.htm Catalog 155: Yizkor Books &amp; Related Titles] danwymanbooks.com
* [https://web.archive.org/web/20221224002729/https://mostmedia.io/2022/12/23/grodna-meksika-argencina/ Як гродзенцы-эмігранты выдавалі газеты…]

[[Катэгорыя:Альманахі]]
[[Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1948 годзе]]
[[Катэгорыя:Зніклі ў 1980-я гады]]
[[Катэгорыя:Літаратура на ідыш]]
[[Катэгорыя:Часопісы Аргенціны]]</text>
      <sha1>llzkklcl1b8qb8dze42cbmnxjyun73o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120586</id>
      <parentid>5120457</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3256" sha1="7f0w4vtl7j8ogve0pelrtucaiifgqpq" xml:space="preserve">'''Гроднер опкланген''' (גראָדנער אָפּקלאנגען), што значыць: ''Гродзенскае рэха'' — [[альманах]] на [[ідыш]]ы, выходзіў у [[Буэнас-Айрэс]]е, аб’ядноўваў [[Гродна|гродзенскіх]] яўрэяў. Друкаваны ворган гродзенскага яўрэйскага зямляцтва, інакш «культурна-дабрачыннай асацыяцыі». Асобныя старонкі на [[Іспанская мова|іспанскай мове]], вельмі мала.

Першы нумар выйшаў у [[кастрычнік]]у [[1948]] года, на дзень [[Рош Ха-Шана|Рош-ха-шана]].

Багатая крыніца звестак пра даваеннае жыццё горада, лёс ахвяр нацызму. Змяшчаў артыкулы, [[успаміны]] былых гродзенцаў, якія абжыліся ў розных краінах. Паведамленні пра культурныя падзеі, сустрэчы. Некралогі. Чорна-белыя фатаграфіі. Рэдагаваннем у розны час займаліся [[Міхл Сінай]], [[Хона Гарбер]], [[Аўром Зак]], [[Бецалел Тэркель]]. Вокладкі стваралі мастакі [[Якуб Волберг]], [[Эліяху Язерскі]] (אליהו יעזערסקי). Ставіцца ў адзін рад з памінальнымі кнігамі (ізкор). Два нумары, якія прывёз журналіст Хаўер Сінай, захоўваюцца сёння ў гродзенскай сінагозе.

Выданне спынілася ў [[1980-я]] гады&lt;ref&gt;Mariusz Kałczewiak. [https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/13501674.2020.1774275 Yiddish Buenos Aires and the Struggle to Leave the Margins]&lt;/ref&gt;, прыводзяцца 1980, 1985, 1987 год.

== Назва ==
* ‎Ecos de Grodno = Grodner Opklangen. Revista de la Asociacion Israelita de Ex Residentes de Grodno y Alrededores de Benefcecia y Cultural / periodishe oysgabe fun landsleyt-farband fun grodne un umgegnt in Argentine

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://www.grodnoonline.org/Ecos_de_Grodno.pdf Змест часопіса], па 1980 год.
* [https://www.jewishgen.org/belarus/newsletters/grodno/GrodnoFamily/index.html A Belated Regret: The Sum Total of a Grodno Family] by Leib Reizer, jewishgen.org
* [https://www.danwymanbooks.com/archive/61.htm Catalog 155: Yizkor Books &amp; Related Titles] danwymanbooks.com
* [https://web.archive.org/web/20221224002729/https://mostmedia.io/2022/12/23/grodna-meksika-argencina/ Як гродзенцы-эмігранты выдавалі газеты…]

{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Альманахі]]
[[Катэгорыя:Друкаваныя выданні, якія ўзніклі ў 1948 годзе]]
[[Катэгорыя:Зніклі ў 1980-я гады]]
[[Катэгорыя:Літаратура на ідыш]]
[[Катэгорыя:Часопісы Аргенціны]]</text>
      <sha1>7f0w4vtl7j8ogve0pelrtucaiifgqpq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Уладзіслаў Вейтко</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805315</id>
    <redirect title="Уладзіслаў Вейтка" />
    <revision>
      <id>5120413</id>
      <timestamp>2026-04-03T13:12:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Уладзіслаў Вейтко]] у [[Уладзіслаў Вейтка]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="mgro77oswsr4um24s68ahctkvyiw37b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Уладзіслаў Вейтка]]</text>
      <sha1>mgro77oswsr4um24s68ahctkvyiw37b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Мелстрой</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805316</id>
    <redirect title="Mellstroy" />
    <revision>
      <id>5120452</id>
      <timestamp>2026-04-03T15:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Мелстрой]] у [[Mellstroy]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23" sha1="fpcc14pd4zr0eyilei3xcdcejm8680b" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Mellstroy]]</text>
      <sha1>fpcc14pd4zr0eyilei3xcdcejm8680b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Курсанта Гвішыані (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805317</id>
    <revision>
      <id>5120458</id>
      <timestamp>2026-04-03T15:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вуліца Мінска  |назва              = Вуліца Курсанта Гвішыані  |арыгінальная назва =   |ранейшыя назвы     =    |статус             =   |на карце           =    |lat_dir =N |lat_deg =   |lon_dir =E |lon_deg =  |фота               =   |памер фота         =   |подпіс             =   |раён               = Першамайскі раён (Мінск)|Пе...»</comment>
      <origin>5120458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4647" sha1="m2j4gkdet7zia0l7bpnmx4k49h5xvly" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Вуліца Курсанта Гвішыані
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскі]]
 |гістарычны раён    = Усходні
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 63д, 80, 80д 99, 153, 153д
 |метро              = {{minskmetro|1}} [[Уручча (станцыя метро)|Уручча]] 
 |індэкс             = 220056&lt;ref&gt;[https://myindex.by/myindex.php?obl=5&amp;reg=68&amp;city=7701&amp;typestreet=31&amp;street=6985 Минская область - Минский район - Минск - Улица Курсанта гвишиани - Почтовый индекс]&lt;/ref&gt;
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap = 
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/1909168831/?ll=27.717195%2C53.950210&amp;z=16
 |на карце гугл      =  
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Вуліца Курсанта Гвішыані''' — [[вуліца]] на паўночным усходзе [[Мінск]]а ў [[Першамайскі раён (Мінск)|Першамайскага раёна]]. Названа 30 чэрвеня 2017 года  ў гонар курсанта [[Ваенная акадэмія Рэспублікі Беларусь|Ваеннай акадэміі]] Дзмітрыя Гвіашыні, які 28 жніўня 1999 г. спрабаваў патушыць цеплавоз цягніка «Брэст—Мінск», атрымаў цяжкія апёкі і памёр 1 верасня 1999 г&lt;ref&gt;[https://minsknews.by/v-pervomayskom-rayone-torzhestvenno-otkryili-ulitsu-kursanta-gvishiani/ В Первомайском районе торжественно открыли улицу Курсанта Гвишиани] // «Минск-Новости», 30.06.2017&lt;/ref&gt;. Забудова вуліцы складаецца з сямі 19-павярховых жылых дамоў праекта «М111-90 (вежы)», узведзеных з 2017 па 2020 гг. і паліклінікі, уведзенай у эксплуатацыю ў 2026 г&lt;ref&gt;згодна [https://photobuildings.com/list.php?uid=26110 архітэктурнай базе Photobuildings]&lt;/ref&gt;.

== Перасячэнні ==
Вуліца перасякае: [[Вуліца Герояў 120 Дывізіі (Мінск)|вуліцу Герояў 120 Дывізіі]], [[Вуліца 50 год Перамогі (Мінск)|50 год Перамогі]], [[Вуліца Панамарова (Мінск)|Панамарова]] і [[Рагачоўская вуліца (Мінск)|Рагачоўскую вуліцу]]&lt;ref&gt;згодна [https://geodzen.com/by/minsk/hvisyani базе Геадзэн]&lt;/ref&gt;.

== Славутасці ==
* Мемарыяльная дошка ў гонар курсанта Д. Гвішыані.
* Гарадская паліклініка №42, уведзеная ў эксплуатацыю 3 красавіка 2026 г. з удзелам [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|А.Р. Лукашэнкі]]&lt;ref&gt;Вераніка Канюта. [https://zviazda.by/news/lukashenka-adkry-u-minsku-palikliniku-buduchyni/ Прэзідэнт прыняў удзел ва ўрачыстым адкрыцці паліклінікі ў сталічным мікрараёне «Усходні»] // [[Звязда (газета)|Звязда]], 03.04.2026&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}
* [https://geodzen.com/by/minsk/hvisyani Вуліца Курсанта Гвішыані ў базе Геадзэн]
* [https://photobuildings.com/list.php?uid=26110 Вуліца Курсанта Гвішыані ў архітэктэрнай базе Photobuildings]
* [https://ato.by/street/516 Вуліца Курсанта Гвішыані на АТО.ВУ]
{{Вуліцы Мінска:Першамайскі}}
[[Катэгорыя:Першамайскі раён (Мінск)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]</text>
      <sha1>m2j4gkdet7zia0l7bpnmx4k49h5xvly</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Баляслаў Завацкі</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805318</id>
    <redirect title="Баляслаў Завадскі" />
    <revision>
      <id>5120464</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Баляслаў Завацкі]] у [[Баляслаў Завадскі]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="fwkawpz7a3iu0mbdrztvcmm2u2ue9mj" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Баляслаў Завадскі]]</text>
      <sha1>fwkawpz7a3iu0mbdrztvcmm2u2ue9mj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фібі Дынэвар</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805319</id>
    <revision>
      <id>5120468</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1343323973|Phoebe Dynevor]]»</comment>
      <origin>5120468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5557" sha1="gvebxtlh3a7pj6j1m9p0pg76ax1nfdl" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвор у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвор|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвор|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвор ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвор пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| &quot; [[:en:Camera_(song)|Camera]]&quot;
| [[Эд Шыран]]
| ''[[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]''
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвор|name=Фібі Дынэвор}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>gvebxtlh3a7pj6j1m9p0pg76ax1nfdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120470</id>
      <parentid>5120468</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Музычныя відэакліпы */</comment>
      <origin>5120470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5558" sha1="apfxel7km7xkct244mw3lyz4ablju1y" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвор у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвор|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвор|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвор ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвор пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| ''[[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]''
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвор|name=Фібі Дынэвор}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>apfxel7km7xkct244mw3lyz4ablju1y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120472</id>
      <parentid>5120470</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Музычныя відэакліпы */</comment>
      <origin>5120472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5554" sha1="d0wg56ebe516dbk5ymseiwvml0hzo0l" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвор у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвор|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвор|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвор ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвор пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвор|name=Фібі Дынэвор}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>d0wg56ebe516dbk5ymseiwvml0hzo0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120473</id>
      <parentid>5120472</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T16:14:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cпасылкі */</comment>
      <origin>5120473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5591" sha1="fhr1cvststtyogyu2tro00ywcieobgn" xml:space="preserve">
{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвор у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвор|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвор|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвор ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвор пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвор|name=Фібі Дынэвор}}
{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>fhr1cvststtyogyu2tro00ywcieobgn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120585</id>
      <parentid>5120473</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:16:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>KrBot</username>
        <id>24355</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>+ {{ізаляваны артыкул}}</comment>
      <origin>5120585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5645" sha1="2wezjtaol5pbd1iprqu6a9zaus6pu1r" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвор у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвор|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвор|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвор ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвор пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвор|name=Фібі Дынэвор}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>2wezjtaol5pbd1iprqu6a9zaus6pu1r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120617</id>
      <parentid>5120585</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>Няправільна транслітараваў прозвішча, арфаграфія</comment>
      <origin>5120617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="okc8rgh6zrb74ajf8f5c8y1zmnn9cbi" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвар|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>okc8rgh6zrb74ajf8f5c8y1zmnn9cbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120618</id>
      <parentid>5120617</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T05:53:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Feeleman перанёс старонку [[Фібі Дынэвор]] у [[Фібі Дынэвар]]: Няправільна транслітараваў</comment>
      <origin>5120617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5674" sha1="okc8rgh6zrb74ajf8f5c8y1zmnn9cbi" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвар|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>okc8rgh6zrb74ajf8f5c8y1zmnn9cbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120623</id>
      <parentid>5120618</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:26:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне</comment>
      <origin>5120623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7100" sha1="nq8ojvyavhpbwlo8n69fvdbttbypk5x" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.|Імя=Фібі Дынэвар|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар|Гады актыўнасці=2009 — наш час|Шырыня=200px|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[Красавік|красавіка]] [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''» (2023) і «[[:en:Inheritance_(2025_film)|''Inheritance'']]» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020–2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр|Акцёрскую]] кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''» (2009–2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[Тэлесерыял|тэлесерыялах]], у тым ліку «''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012–2013) і «''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''» (2015–2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''» (2017–2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''» (2017–2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Фібі нарадзілася 17 красавіка 1995 года ў [[Трафард|Трафардзе]] у сям’і сцэнарыста [[Тым Дынэвар|Тыма Дынэвара]] і актрысы [[Салі Дынэвар|Салі]] [[Салі Дынэвар|Дынэвар]].&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.popsugar.com/celebrity/who-is-phoebe-dynevor-facts-48089266|title=9 Fun Things to Know About Bridgerton's Leading Lady, Phoebe Dynevor|first=Amanda|last=Prahl|website=Popsugar|date=2021-01-06|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Яе дзядуля і бабуля па бацькоўскай лініі, [[Шырлі Дынэвар|Шырлі]] і [[Джэрар Дынэвар|Джэрар]] [[Джэрар Дынэвар|Дынэвар]], таксама працавалі ў тэлевізійнай сферы.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/jan/17/bridgerton-phoebe-dynevor-interview|title=Phoebe Dynevor: 'Bridgerton's come at a moment when people need it'|first=Claire|last=Armitstead|website=The Guardian|date=2021-01-17|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/stage/2023/jan/25/shirley-dynevor-white-obituary|title=Shirley Dynevor-White obituary|first=Tim|last=Dynevor|website=The Guardian|date=2023-01-25|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The_Colour_Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank_of_Dave_(film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair_Play_(2023_film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance_(2025_film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary_(2025_film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|[[:en:Thrash_(film)|''Thrash'']]
|-
| 2027
|''[[:en:Remain_(film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous_(film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009–2010
| ''[[:en:Waterloo_Road_(TV_series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe_(TV_series)|Monroe]]''
|-
| 2012–2013
| ''[[:en:Prisoners'_Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The_Village_(2013_TV_series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The_Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015–2016
| ''[[:en:Dickensian_(TV_series)|Dickensian]]''
|-
| 2017–2018
| ''[[:en:Snatch_(TV_series)|Snatch]]''
|-
| 2017–2021
| ''[[:en:Younger_(TV_series)|Younger]]''
|-
| 2020–2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten_Percent_(TV_series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera_(song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play_(Ed_Sheeran_album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
&lt;references /&gt;
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>nq8ojvyavhpbwlo8n69fvdbttbypk5x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120625</id>
      <parentid>5120623</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:28:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>вікіфікацыя</comment>
      <origin>5120625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7036" sha1="sx9qyq4q936ywh4ptvwl2opsgg2qnlp" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}
|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.
|Імя=Фібі Дынэвар
|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар
|Гады актыўнасці=2009 — наш час
|Шырыня=200px
|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[красавік]]а [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''» (2023) і «''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020—2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр]]скую кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''» (2009—2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[тэлесерыял]]ах, у тым ліку «''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012—2013) і «''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''» (2015—2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''» (2017—2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''» (2017—2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Фібі нарадзілася 17 красавіка 1995 года ў [[Трафард]]зе у сям’і сцэнарыста [[Тым Дынэвар|Тыма Дынэвара]] і актрысы [[Салі Дынэвар|Салі]] [[Салі Дынэвар|Дынэвар]].&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.popsugar.com/celebrity/who-is-phoebe-dynevor-facts-48089266|title=9 Fun Things to Know About Bridgerton's Leading Lady, Phoebe Dynevor|first=Amanda|last=Prahl|website=Popsugar|date=2021-01-06|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Яе дзядуля і бабуля па бацькоўскай лініі, [[Шырлі Дынэвар|Шырлі]] і [[Джэрар Дынэвар|Джэрар]] [[Джэрар Дынэвар|Дынэвар]], таксама працавалі ў тэлевізійнай сферы.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/jan/17/bridgerton-phoebe-dynevor-interview|title=Phoebe Dynevor: 'Bridgerton's come at a moment when people need it'|first=Claire|last=Armitstead|website=The Guardian|date=2021-01-17|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/stage/2023/jan/25/shirley-dynevor-white-obituary|title=Shirley Dynevor-White obituary|first=Tim|last=Dynevor|website=The Guardian|date=2023-01-25|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільм ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank of Dave (film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary (2025 film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|''[[:en:Thrash (film)|Thrash]]''
|-
| 2027
|''[[:en:Remain (film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous (film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009-2010
| ''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe (TV series)|Monroe]]''
|-
| 2012-2013
| ''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The Village (2013 TV series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015-2016
| ''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''
|-
| 2017-2018
| ''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''
|-
| 2017-2021
| ''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''
|-
| 2020-2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten Percent (TV series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera (song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play (Ed Sheeran album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
{{заўвагі}}
{{Крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}

[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>sx9qyq4q936ywh4ptvwl2opsgg2qnlp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120634</id>
      <parentid>5120625</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <origin>5120634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7018" sha1="24c7igej12x9gz5fzq57eqmat2wfhb3" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}
|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.
|Імя=Фібі Дынэвар
|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар
|Гады актыўнасці=2009 — наш час
|Шырыня=200px
|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[красавік]]а [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр|Вялікі Манчэстар]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''» (2023) і «''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020—2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр]]скую кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''» (2009—2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[тэлесерыял]]ах, у тым ліку «''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012—2013) і «''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''» (2015—2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''» (2017—2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''» (2017—2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Фібі нарадзілася 17 красавіка 1995 года ў [[Трафард]]зе у сям’і сцэнарыста [[Тым Дынэвар|Тыма Дынэвара]] і актрысы [[Салі Дынэвар|Салі]] [[Салі Дынэвар|Дынэвар]].&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.popsugar.com/celebrity/who-is-phoebe-dynevor-facts-48089266|title=9 Fun Things to Know About Bridgerton's Leading Lady, Phoebe Dynevor|first=Amanda|last=Prahl|website=Popsugar|date=2021-01-06|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Яе дзядуля і бабуля па бацькоўскай лініі, [[Шырлі Дынэвар|Шырлі]] і [[Джэрар Дынэвар|Джэрар]] [[Джэрар Дынэвар|Дынэвар]], таксама працавалі ў тэлевізійнай сферы.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/jan/17/bridgerton-phoebe-dynevor-interview|title=Phoebe Dynevor: 'Bridgerton's come at a moment when people need it'|first=Claire|last=Armitstead|website=The Guardian|date=2021-01-17|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/stage/2023/jan/25/shirley-dynevor-white-obituary|title=Shirley Dynevor-White obituary|first=Tim|last=Dynevor|website=The Guardian|date=2023-01-25|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank of Dave (film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary (2025 film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|''[[:en:Thrash (film)|Thrash]]''
|-
| 2027
|''[[:en:Remain (film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous (film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009-2010
| ''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe (TV series)|Monroe]]''
|-
| 2012-2013
| ''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The Village (2013 TV series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015-2016
| ''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''
|-
| 2017-2018
| ''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''
|-
| 2017-2021
| ''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''
|-
| 2020-2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten Percent (TV series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera (song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play (Ed Sheeran album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>24c7igej12x9gz5fzq57eqmat2wfhb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120636</id>
      <parentid>5120634</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:53:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>арфаграфія</comment>
      <origin>5120636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6986" sha1="kit6zkhk1y9ll1jeoc2behaywvwetow" xml:space="preserve">{{Кінематаграфіст
|Арыгінал імя={{lang-en|Phoebe Dynevor}}
|Апісанне выявы=Фібі Дынэвар у 2023 годзе.
|Імя=Фібі Дынэвар
|Імя пры нараджэнні=Фібі Гарыет Дынэвар
|Гады актыўнасці=2009 — наш час
|Шырыня=200px
|Фота=Phoebe Dynevor Interview 2023.jpg}}

Фібі Гарыет Дынэвар ([[Англійская мова|англ.]]: ''Phoebe Harriet Dynevor''; нар. [[17 красавіка|17]] [[красавік]]а [[1995]], [[Трафард]], [[Вялікі Манчэстэр]])&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.rottentomatoes.com/celebrity/phoebe_dynevor|title=Phoebe Dynevor Movies &amp; TV Shows List {{!}} Rotten Tomatoes {{!}} Rotten Tomatoes|website=www.rottentomatoes.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt; — [[Вялікабрытанія|англійская]] [[Акцёр|актрыса]]. Вядомая ролямі ў фільмах «''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''» (2021), «''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''» (2023) і «''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''» (2025), а таксама ўдзелам у першых двух сезонах гістарычнай драмы «''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''» (2020—2022). У 2024 годзе была намінаваная на [[Прэмія BAFTA «Узыходзячая зорка»|прэмію BAFTA «Узыходзячая зорка»]].&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.imdb.com/name/nm3697443/|title=Phoebe Dynevor|website=www.imdb.com|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;

[[Акцёр]]скую кар’еру Дынэвар пачала яшчэ ў падлеткавым узросце, дэбютаваўшы ў школьным [[Драма (кіно і тэлебачанне)|драматычным]] серыяле [[BBC One]] «''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''» (2009—2010). Пасля гэтага яна рэгулярна з’яўлялася ў брытанскіх [[тэлесерыял]]ах, у тым ліку «''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''» (2012—2013) і «''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''» (2015—2016). Пазней далучылася да акцёрскага складу камедыйна-драматычнага серыяла «''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''» (2017—2021), а таксама сыграла адну з цэнтральных роляў у крымінальным серыяле «''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''» (2017—2018).&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== Біяграфія ==

=== Дзяцінства ===
Фібі нарадзілася 17 красавіка 1995 года ў [[Трафард]]зе у сям’і сцэнарыста [[Тым Дынэвар|Тыма Дынэвара]] і актрысы [[Салі Дынэвар|Салі]] [[Салі Дынэвар|Дынэвар]].&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://www.popsugar.com/celebrity/who-is-phoebe-dynevor-facts-48089266|title=9 Fun Things to Know About Bridgerton's Leading Lady, Phoebe Dynevor|first=Amanda|last=Prahl|website=Popsugar|date=2021-01-06|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt; Яе дзядуля і бабуля па бацькоўскай лініі, [[Шырлі Дынэвар|Шырлі]] і [[Джэрар Дынэвар|Джэрар]] [[Джэрар Дынэвар|Дынэвар]], таксама працавалі ў тэлевізійнай сферы.&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/tv-and-radio/2021/jan/17/bridgerton-phoebe-dynevor-interview|title=Phoebe Dynevor: 'Bridgerton's come at a moment when people need it'|first=Claire|last=Armitstead|website=The Guardian|date=2021-01-17|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.theguardian.com/stage/2023/jan/25/shirley-dynevor-white-obituary|title=Shirley Dynevor-White obituary|first=Tim|last=Dynevor|website=The Guardian|date=2023-01-25|access-date=2026-04-04}}&lt;/ref&gt;

== Фільмаграфія ==

=== Фільмы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2021
| ''[[:en:The Colour Room|The Colour Room]]''
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2023
| ''[[:en:Bank of Dave (film)|Bank of Dave]]''
|-
| ''[[:en:Fair Play (2023 film)|Fair Play]]''
|-
| 2024
| ''More Flames''&lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en-US|url=https://variety.com/2024/film/global/phoebe-dynevor-bella-ramsey-more-flames-adam-mckay-climate-crisis-1235983230/|title=Phoebe Dynevor and Bella Ramsey Star in Nature Crisis Short ‘More Flames’ From Adam McKay’s Yellow Dot Studios and Climate Spring (EXCLUSIVE)|first=Ellise|last=Shafer|website=Variety|date=2024-04-29|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2025
| ''[[:en:Inheritance (2025 film)|Inheritance]]''
|-
| ''[[:en:Anniversary (2025 film)|Anniversary]]''
|-
| 2026
|''[[:en:Thrash (film)|Thrash]]''
|-
| 2027
|''[[:en:Remain (film)|Remain]]''
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | TBA
|''[[:en:Famous (film)|Famous]]''
|-
|''[https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Pendulum_(upcoming_film)&amp;redirect=no&amp;action=edit&amp;redlink=1 Pendulum]''
|-
|-
|}

=== Тэлебачанне ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
|-
| 2009-2010
| ''[[:en:Waterloo Road (TV series)|Waterloo Road]]''
|-
| 2011
| ''[[:en:Monroe (TV series)|Monroe]]''
|-
| 2012-2013
| ''[[:en:Prisoners' Wives|Prisoners' Wives]]''
|-
| 2014
| ''[[:en:The Village (2013 TV series)|The Village]]''
|-
| 2015
| ''[[:en:The Musketeers|The Musketeers]]''
|-
| 2015-2016
| ''[[:en:Dickensian (TV series)|Dickensian]]''
|-
| 2017-2018
| ''[[:en:Snatch (TV series)|Snatch]]''
|-
| 2017-2021
| ''[[:en:Younger (TV series)|Younger]]''
|-
| 2020-2022
| ''[[:en:Bridgerton|Bridgerton]]''
|-
| 2022
| ''[[:en:Ten Percent (TV series)|Ten Percent]]''
|}

=== Музычныя відэакліпы ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Год
! Назва
! Выканаўца
! Альбом
! Спасылка
|-
| 2025
| «[[:en:Camera (song)|Camera]]»
| [[Эд Шыран]]
| [[:en:Play (Ed Sheeran album)|Play]]
| &lt;ref&gt;{{Cite web|lang=en|url=https://1027vgs.com/2025/08/25/ed-sheeran-shoots-secret-music-video-in-croatia-with-bridgerton-star-phoebe-dynevor/|title=Ed Sheeran Shoots Secret Music Video in Croatia with Bridgerton Star Phoebe Dynevor|author=Quadri|first=Queen|date=2025-08-52|publisher=[[KVGS|102.7 VGS]]|access-date=2026-04-03}}&lt;/ref&gt;
|}

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

== Cпасылкі ==

* {{Imdb імя|3697443|name=Фібі Дынэвар}}
* {{Rotten Tomatoes person|phoebe_dynevor|Фібі Дынэвар|name=Фібі Дынэвар}}
{{Бібліяінфармацыя}}
{{ізаляваны артыкул|date=2026-04-03}}
[[Катэгорыя:Кінаактрысы Англіі]]
[[Катэгорыя:Актрысы тэлебачання Англіі]]
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1995 годзе]]
[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Біяграфіі сучаснікаў]]</text>
      <sha1>kit6zkhk1y9ll1jeoc2behaywvwetow</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы з удзельнікам:Biruzavik</title>
    <ns>3</ns>
    <id>805320</id>
    <revision>
      <id>5120469</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Прывітанне</comment>
      <origin>5120469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="ocmwhjkcc4ckqfjbia34sn5dgbfrnej" xml:space="preserve">{{вітаем}}
--[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:12, 3 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>ocmwhjkcc4ckqfjbia34sn5dgbfrnej</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алексы Казбярук</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805321</id>
    <redirect title="Аляксей Казбярук" />
    <revision>
      <id>5120502</id>
      <timestamp>2026-04-03T16:57:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Аляксей Казбярук]]</comment>
      <origin>5120502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45" sha1="lcsy6tlssmi34p853n1p2ljdsk8d6re" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Аляксей Казбярук]]</text>
      <sha1>lcsy6tlssmi34p853n1p2ljdsk8d6re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Юзэф Дамброўскі (капітан)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805322</id>
    <redirect title="Юзаф Дамброўскі (капітан)" />
    <revision>
      <id>5120504</id>
      <timestamp>2026-04-03T17:00:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>M.L.Bot перанёс старонку [[Юзэф Дамброўскі (капітан)]] у [[Юзаф Дамброўскі (капітан)]]: арфаграфія</comment>
      <origin>5120504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="60" sha1="kj4m8txrgbqedwe8zyawpqep1kxu1vd" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Юзаф Дамброўскі (капітан)]]</text>
      <sha1>kj4m8txrgbqedwe8zyawpqep1kxu1vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ярылаўка (значэнні)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805323</id>
    <revision>
      <id>5120507</id>
      <timestamp>2026-04-03T17:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «'''Ярылаўка''' — шматзначнае паняцце.  * [[Ярылаўка]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]]. * [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]] — вёска ў [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]] Падляскае ваявод...»</comment>
      <origin>5120507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="550" sha1="d09vozjwrkccw7s5gm7yt5hqxt1hee5" xml:space="preserve">'''Ярылаўка''' — шматзначнае паняцце.

* [[Ярылаўка]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]].
* [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]] — вёска ў [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]] [[Падляскае ваяводства|Падляскага ваяводства]].

{{неадназначнасць}}</text>
      <sha1>d09vozjwrkccw7s5gm7yt5hqxt1hee5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120513</id>
      <parentid>5120507</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T17:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>M.L.Bot</username>
        <id>261</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>5120513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="800" sha1="097caamm3yx9zl09lvxaovwrcyubcpv" xml:space="preserve">'''Ярылаўка''' — шматзначнае паняцце.

* [[Ярылаўка]] — вёска ў [[Ваўкавыскі раён|Ваўкавыскім раёне]] [[Гродзенская вобласць|Гродзенскай вобласці]] Беларусі.
* [[Ярылаўка (Беластоцкі павет)|Ярылаўка]] — вёска ў [[Беластоцкі павет|Беластоцкім павеце]] [[Падляскае ваяводства|Падляскага ваяводства]] Польшчы.
* [[Ярылаўка (Ялецкі раён)|Ярылаўка]] — вёска ў [[Ялецкі раён|Ялецкім раёне]] [[Ліпецкая вобласць|Ліпецкай вобласці]] Расіі.

{{неадназначнасць}}</text>
      <sha1>097caamm3yx9zl09lvxaovwrcyubcpv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Францішка Сокалава</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805324</id>
    <revision>
      <id>5120519</id>
      <timestamp>2026-04-03T17:54:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Стварыў пачатковы (чарнавы) тэкст старонкі</comment>
      <origin>5120519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2343" sha1="5k56rzx7mnlo3br3nws08wc8khsecte" xml:space="preserve">{{Асоба}}

Францішка Сокалава ([[Чэшская мова|чэш.]] Františka Sokolová, пры нараджэнні Patočková, 13 жніўня 1937, [[Прага]] — 6 ліпеня 2024, Прага&lt;ref&gt;[[wikidata:Q95151188|Františka Sokolová (Q95151188)]] wikidata&lt;/ref&gt;) — чэшская перакладчыца, бібліятэкарка, папулярызатарка беларускай культуры ў Чэхаславакіі, пазней у Чэшскай Рэспубліцы.

Дачка вядомага чэшскага філосафа [[:ru:Паточка,_Ян|Яна Патачкі]], і жонка іншага вядомага філосафа [[:ru:Сокол,_Ян|Яна Сокала]] (1936—2021), заснавальнікаў праваабарончай арганізацыі &quot;Хартыя-77&quot;.

Большую частку жыцця Францішка Сокалава працавала ў Славянскай бібліятэцы, дзе праз яе рукі прайшлі многія ўнікальныя беларускія старадрукі — напрыклад, віленскае Евангелле [[Пётр Мсціславец|Пятра Мсціслаўца]].

Пасля таго, як у канцы сямідзясятых у Празе знайшлася невядомая скарыніяна — фрагмэнты «Кнігі Суддзяў» — лёс беларускага першадрукара [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]] стаў яе пажыццёвай даследчыцкай тэмай.

Яна пераклала на чэшскую мову творы [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзіміра Арлова]], [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]], [[Алесь Разанаў|Алеся Разанава]], апекавалася лёсам беларусаў у Чэхіі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/pamerla-frantsishka-sokalava.html Памерла чэшская беларусістка Францішка Сокалава, дачка славутага Яна Патачкі] // budzma.org 10.07.2024&lt;/ref&gt;.

Зноскі

{{БібліяграфіяНіз}}</text>
      <sha1>5k56rzx7mnlo3br3nws08wc8khsecte</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120533</id>
      <parentid>5120519</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>вікіфікацыя ==</comment>
      <origin>5120533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="lzovtrvswy9i4cbq9f0uuvj7icm1167" xml:space="preserve">{{Асоба}}

Францішка Сокалава ([[Чэшская мова|чэш.]] Františka Sokolová, пры нараджэнні Patočková, 13 жніўня 1937, [[Прага]] — 6 ліпеня 2024, Прага&lt;ref&gt;[[wikidata:Q95151188|Františka Sokolová (Q95151188)]] wikidata&lt;/ref&gt;) — чэшская перакладчыца, бібліятэкарка, папулярызатарка беларускай культуры ў Чэхаславакіі, пазней у Чэшскай Рэспубліцы.

Дачка вядомага чэшскага філосафа [[:ru:Паточка,_Ян|Яна Патачкі]], і жонка іншага вядомага філосафа [[:ru:Сокол,_Ян|Яна Сокала]] (1936—2021), заснавальнікаў праваабарончай арганізацыі &quot;Хартыя-77&quot;.

Большую частку жыцця Францішка Сокалава працавала ў Славянскай бібліятэцы, дзе праз яе рукі прайшлі многія ўнікальныя беларускія старадрукі — напрыклад, віленскае Евангелле [[Пётр Мсціславец|Пятра Мсціслаўца]].

Пасля таго, як у канцы сямідзясятых у Празе знайшлася невядомая скарыніяна — фрагмэнты «Кнігі Суддзяў» — лёс беларускага першадрукара [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]] стаў яе пажыццёвай даследчыцкай тэмай.

Яна пераклала на чэшскую мову творы [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзіміра Арлова]], [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]], [[Алесь Разанаў|Алеся Разанава]], апекавалася лёсам беларусаў у Чэхіі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/pamerla-frantsishka-sokalava.html Памерла чэшская беларусістка Францішка Сокалава, дачка славутага Яна Патачкі] // budzma.org 10.07.2024&lt;/ref&gt;.

== Зноскі ==

{{БібліяграфіяНіз}}</text>
      <sha1>lzovtrvswy9i4cbq9f0uuvj7icm1167</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120542</id>
      <parentid>5120533</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T18:41:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне</comment>
      <origin>5120542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3023" sha1="a5tjij4af27qa8eb4wpuiwdbdxheog5" xml:space="preserve">{{Асоба}}

Францішка Сокалава ([[Чэшская мова|чэш.]] Františka Sokolová, пры нараджэнні Patočková, 13 жніўня 1937, [[Прага]] — 6 ліпеня 2024, Прага&lt;ref&gt;[[wikidata:Q95151188|Františka Sokolová (Q95151188)]] wikidata&lt;/ref&gt;) — чэшская перакладчыца, бібліятэкарка, папулярызатарка беларускай культуры ў Чэхаславакіі, пазней у Чэшскай Рэспубліцы.

Дачка вядомага чэшскага філосафа [[:ru:Паточка,_Ян|Яна Патачкі]], і жонка іншага вядомага філосафа [[:ru:Сокол,_Ян|Яна Сокала]] (1936—2021), заснавальнікаў праваабарончай арганізацыі &quot;Хартыя-77&quot;.

Большую частку жыцця Францішка Сокалава працавала ў Славянскай бібліятэцы, дзе праз яе рукі прайшлі многія ўнікальныя беларускія старадрукі — напрыклад, віленскае Евангелле [[Пётр Мсціславец|Пятра Мсціслаўца]].

Пасля таго, як у канцы сямідзясятых у Празе знайшлася невядомая скарыніяна — фрагмэнты «Кнігі Суддзяў» — лёс беларускага першадрукара [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]] стаў яе пажыццёвай даследчыцкай тэмай.

Яна пераклала на чэшскую мову творы [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш,]] [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзіміра Арлова]], [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]], [[Алесь Разанаў|Алеся Разанава]], апекавалася лёсам беларусаў у Чэхіі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/pamerla-frantsishka-sokalava.html Памерла чэшская беларусістка Францішка Сокалава, дачка славутага Яна Патачкі] // budzma.org 10.07.2024&lt;/ref&gt;. Разам са сваім мужам, міністрам адукацыі Чэхіі Янам Сокалам яна не аднойчы брала ўдзел ва ўшанаванні памяці прэзыдэнтаў БНР на Ольшанскіх могілках у Празе ў дзень Волі 25 Сакавіка.

У 2017 годзе, ужо на інвалідным вазку, яна прысутнічала на адкрыцці ў Славянскай бібліятэцы выставы ў гонар 500-годдзя выдання ў Празе Бібліі Францішка Скарыны.

== Зноскі ==

{{БібліяграфіяНіз}}</text>
      <sha1>a5tjij4af27qa8eb4wpuiwdbdxheog5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120551</id>
      <parentid>5120542</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="3ify6rm131ygja73ryp6kxiltynckoi" xml:space="preserve">{{Пісьменнік}}

'''Францішка Сокалава''' ({{lang-cs|Františka Sokolová}}, пры нараджэнні ''Patočková''; {{ВД-Прэамбула}}) — чэшская перакладчыца, бібліятэкарка, папулярызатарка беларускай культуры ў [[Чэхаславакія|Чэхаславакіі]], пазней у Чэшскай Рэспубліцы.

Дачка вядомага чэшскага філосафа [[:ru:Паточка, Ян|Яна Патачкі]], і жонка іншага вядомага філосафа [[:ru:Сокол, Ян|Яна Сокала]] (1936—2021), заснавальнікаў праваабарончай арганізацыі «Хартыя-77».

Большую частку жыцця Францішка Сокалава працавала ў Славянскай бібліятэцы, дзе праз яе рукі прайшлі многія ўнікальныя беларускія старадрукі — напрыклад, віленскае Евангелле [[Пётр Мсціславец|Пятра Мсціслаўца]].

Пасля таго, як у канцы сямідзясятых у Празе знайшлася невядомая скарыніяна — фрагмэнты «Кнігі Суддзяў» — лёс беларускага першадрукара [[Францішак Скарына|Францішка Скарыны]] стаў яе пажыццёвай даследчыцкай тэмай.

Яна пераклала на чэшскую мову творы [[Ларыса Геніюш|Ларысы Геніюш]], [[Васіль Быкаў|Васіля Быкава]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзіміра Арлова]], [[Рыгор Барадулін|Рыгора Барадуліна]], [[Алесь Разанаў|Алеся Разанава]], апекавалася лёсам беларусаў у Чэхіі&lt;ref&gt;[https://budzma.org/news/pamerla-frantsishka-sokalava.html Памерла чэшская беларусістка Францішка Сокалава, дачка славутага Яна Патачкі] // budzma.org 10.07.2024&lt;/ref&gt;. Разам са сваім мужам, міністрам адукацыі Чэхіі Янам Сокалам яна не аднойчы брала ўдзел ва ўшанаванні памяці прэзідэнтаў БНР на Ольшанскіх могілках у [[Прага|Празе]] ў [[Дзень Волі]] 25 сакавіка.

У 2017 годзе, ужо на інвалідным вазку, яна прысутнічала на адкрыцці ў Славянскай бібліятэцы выставы ў гонар 500-годдзя выдання ў Празе Бібліі Францішка Скарыны.

== Зноскі ==
{{крыніцы}}

{{БібліяграфіяНіз}}

{{DEFAULTSORT:Сокалава Францішка}}
[[Катэгорыя:Перакладчыкі на чэшскую мову]]</text>
      <sha1>3ify6rm131ygja73ryp6kxiltynckoi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фабіян Кабардо</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805325</id>
    <redirect title="Фабіян Кабарда" />
    <revision>
      <id>5120528</id>
      <timestamp>2026-04-03T18:22:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>JerzyKundrat перанёс старонку [[Фабіян Кабардо]] у [[Фабіян Кабарда]]: Уніфікацыя назваў</comment>
      <origin>5120528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="41" sha1="msi1a7d0nzaaypv4nhb0wp55a8ekhfm" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Фабіян Кабарда]]</text>
      <sha1>msi1a7d0nzaaypv4nhb0wp55a8ekhfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Вуліца Фларыяна Ждановіча</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805326</id>
    <revision>
      <id>5120541</id>
      <timestamp>2026-04-03T18:40:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вуліца Мінска  |назва              = Вуліца Фларыяна Ждановіча  |арыгінальная назва =   |ранейшыя назвы     =    |статус             =   |на карце           =    |lat_dir =N |lat_deg =   |lon_dir =E |lon_deg =  |фота               =   |памер фота         =   |подпіс             =   |раён               = Ленінскі раён (Мінск)|Лені...»</comment>
      <origin>5120541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4280" sha1="twh2kc169l11bnh54faxbckfezoe9qf" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Вуліца Фларыяна Ждановіча
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
 |гістарычны раён    = [[Лошыца (жылы раён)|Лошыца]]
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 
 |метро              = {{minskmetro|3}} [[Слуцкі Гасцінец (станцыя метро)|Слуцкі Гасцінец]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 393 м&lt;ref&gt;згодна паведамленню[https://t.me/s/Leninski_Minsk/35251 Тэлеграм-канала Адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска]&lt;/ref&gt;
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap 
 |на карце яндэкс    =  
 |на карце гугл      =  
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Вуліца Фларыяна Ждановіча''' — вуліца на поўдні [[Мінск]]а ў [[Лошыца (жылы раён)|Лошыцы]]. Названа ў гонар [[Фларыян Паўлавіч Ждановіч|вядомага беларускага тэатральнага дзеяча]] 27 сакавіка 2026 г на 18-й сэсіі дэпутатаў [[Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў|Мінгарсавета]]&lt;ref&gt;згодна паведамленню[https://t.me/s/Leninski_Minsk/35251 Тэлеграм-канала Адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска]&lt;/ref&gt;. Аб гэтай падзеі на сайце [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Купалаўскага тэатра]] было напісана паведамленне: &quot;Вуліца ў Ленінскім раёне атрымае імя заснавальнiка Купалаўскага тэатра! 27 сакавіка складам камісіі па найменаванні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых састаўных частак г. Мінска было прынята рашэнне назваць адну з вуліц раёна ў гонар Фларыяна Ждановіча&lt;ref&gt;[https://kupalauski.by/news/105-sezon/u-minsku-adna-z-vulits-atrymae-imya-flaryyana-zhdanovicha/ У Мінску адна з вуліц атрымае імя Фларыяна Ждановіча] // Сайт Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы, 30.03.2026&lt;/ref&gt;&quot;.

Раней вуліца была безыменным праездам паміж вуліцамі [[Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)|Станіслава Манюшкі]] і [[Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)|Янкі Лучыны]]. На сайце Blizko.by была выказана думка, што пазначэнне вуліцы цэтлікам &quot;Ждановіча&quot; можа спарадзіць блытаніну са [[Ждановіцкая вуліца (Мінск)|Ждановіцкай вуліцай]] ў [[Масюкоўшчына (жылы раён, Мінск)|мінскай Масюкоўшчыне]]&lt;ref&gt;[https://blizko.by/notes/v-minske-poyavilas-novaya-ulitsa-kotoraya-dobavit-gorozhanam-putanitsy_vg В Минске появилась новая улица, которая добавит горожанам путаницы] // Blizko.by, 03.04.2026&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}
[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]</text>
      <sha1>twh2kc169l11bnh54faxbckfezoe9qf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120548</id>
      <parentid>5120541</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T19:20:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4284" sha1="c6bxaec4ug8fuqqmm6s4fq89bm6eh8a" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Вуліца Фларыяна Ждановіча
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
 |гістарычны раён    = [[Лошыца (жылы раён)|Лошыца]]
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 
 |метро              = {{minskmetro|3}} [[Слуцкі Гасцінец (станцыя метро)|Слуцкі Гасцінец]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 393 м&lt;ref&gt;згодна паведамленню[https://t.me/s/Leninski_Minsk/35251 Тэлеграм-канала Адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска]&lt;/ref&gt;
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap 
 |на карце яндэкс    =  
 |на карце гугл      =  
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Вуліца Фларыяна Ждановіча''' — [[вуліца]] на поўдні [[Мінск]]а ў [[Лошыца (жылы раён)|Лошыцы]]. Названа ў гонар [[Фларыян Паўлавіч Ждановіч|вядомага беларускага тэатральнага дзеяча]] 27 сакавіка 2026 г на 18-й сэсіі дэпутатаў [[Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў|Мінгарсавета]]&lt;ref&gt;згодна паведамленню[https://t.me/s/Leninski_Minsk/35251 Тэлеграм-канала Адміністрацыі Ленінскага раёна Мінска]&lt;/ref&gt;. Аб гэтай падзеі на сайце [[Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы|Купалаўскага тэатра]] было напісана паведамленне: &quot;Вуліца ў Ленінскім раёне атрымае імя заснавальнiка Купалаўскага тэатра! 27 сакавіка складам камісіі па найменаванні і перайменаванні праспектаў, вуліц, плошчаў і іншых састаўных частак г. Мінска было прынята рашэнне назваць адну з вуліц раёна ў гонар Фларыяна Ждановіча&lt;ref&gt;[https://kupalauski.by/news/105-sezon/u-minsku-adna-z-vulits-atrymae-imya-flaryyana-zhdanovicha/ У Мінску адна з вуліц атрымае імя Фларыяна Ждановіча] // Сайт Нацыянальнага акадэмічнага тэатра імя Янкі Купалы, 30.03.2026&lt;/ref&gt;&quot;.

Раней вуліца была безыменным праездам паміж вуліцамі [[Вуліца Станіслава Манюшкі (Мінск)|Станіслава Манюшкі]] і [[Вуліца Янкі Лучыны (Мінск)|Янкі Лучыны]]. На сайце Blizko.by была выказана думка, што пазначэнне вуліцы цэтлікам &quot;Ждановіча&quot; можа спарадзіць блытаніну са [[Ждановіцкая вуліца (Мінск)|Ждановіцкай вуліцай]] ў [[Масюкоўшчына (жылы раён, Мінск)|мінскай Масюкоўшчыне]]&lt;ref&gt;[https://blizko.by/notes/v-minske-poyavilas-novaya-ulitsa-kotoraya-dobavit-gorozhanam-putanitsy_vg В Минске появилась новая улица, которая добавит горожанам путаницы] // Blizko.by, 03.04.2026&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}
[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]</text>
      <sha1>c6bxaec4ug8fuqqmm6s4fq89bm6eh8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кацярына Масэ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805327</id>
    <revision>
      <id>5120547</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:19:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dzejka</username>
        <id>157132</id>
      </contributor>
      <comment>крыніца — [[be-tarask:Кацярына Масэ]]</comment>
      <origin>5120547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="g5j91iypth4i9ppq49otdr1b9p5b1qg" xml:space="preserve">{{Пісьменніца}}
Кацярына Масэ ({{ДН|19|2|1997}}, Минск) — беларуская паэтка, перакладчыца, мастачка. Сябра [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюзу пісьменнікаў Беларусі]].

== Жыццяпіс ==
Пачала пісаць вершы вельмі рана. Аднак ніхто не хацеў займацца выданнем зборніка маладой паэткі. Нечакана, у 14-гадо гадоў адно прыватнае выдавецтва ўсё ж зацікавілася, і вершы папярэдне аддалі на ацэнку пісьменніку [[Міхась Пазьнякоў|Міхасю Пазьнякову]]. Той заўважыў талент і кніжачку хутка выпусцілі ў серыі «Мінскія маладыя галасы», якую рыхтуе гарадское аддзяленне Саюзу пісьменнікаў. Так у 2012 годзе нікому не вядомая Кацярына Масэ апынулася ў літаратурным асяродку&lt;ref&gt;[https://www.sb.by/articles/chasam-prosta-bely-arkush-u-galave.html Кацярына Масэ — самая маладая з літаратараў Саюза пісьменнікаў Беларусі] [[Беларусь сегодня]], 4.03.2015&lt;/ref&gt;.

Навучалася у [[МДЛУ]]. Друкавала ў часопісе «[[Маладосць]]» пераклады з нямецкай мовы, вяла рубрыку «Код паэзіі»&lt;ref&gt;[https://pawet.net/files/ns1525.pdf Наша слова], 10.03.2021&lt;/ref&gt;.

Некаторыя свае кнігі, такія як «Беланоч», аздобіла сваімі малюнкамі.

Прыкладна з 2019 году займаецца [[выцінанка]]ю. У 2025 годзе ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Дзяржаўным музею гісторыі беларускай літаратуры]] адбылася выстава яе работ. Працы Кацярыны — гэта плод сінтэзу старажытных сэнсаў і стылістыкі з сучасным бачаннем і эстэтыкай. Яна стварае як класічныя карціны ў тэхніцы выцінанкі, так і вялікафарматныя выцінаныя палотны.

== Творчасць ==
2012 — «Льецца святло ў маё акно»
2015 — «Двайковы код»
2016 — «Аўтакамунікацы… Я»
2017 — «Беланоч»
2026 — «Плод дрэва тварэння»

== Узнагароды ==
* Лаўрэатка міжнароднага паэтычнага конкурсу «Залатая страфа — 2012»,
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу, прысвечанага юбілею Я. Коласа і Я. Купалы (2012).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://audio.penbelarus.org/authors/kaciaryna-mase/ Кацярына Масэ], Аўдыятэка ПЭН-цэнтру

{{DEFAULTSORT:Масэ Кацярына}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]]
[[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]]</text>
      <sha1>g5j91iypth4i9ppq49otdr1b9p5b1qg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120565</id>
      <parentid>5120547</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:15:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3625" sha1="ivggny55jozj4zmllqsho0tntp1ir4e" xml:space="preserve">{{Пісьменніца}}
'''Кацярына Масэ''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская паэтка, перакладчыца, мастачка. Сябра [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюзу пісьменнікаў Беларусі]].

== Жыццяпіс ==
Нарадзілася ў Мінску ў 1997 годзе.

Пачала пісаць вершы вельмі рана. Аднак ніхто не хацеў займацца выданнем зборніка маладой паэткі. Нечакана, у 14-гадо гадоў адно прыватнае выдавецтва ўсё ж зацікавілася, і вершы папярэдне аддалі на ацэнку пісьменніку [[Міхась Пазьнякоў|Міхасю Пазьнякову]]. Той заўважыў талент і кніжачку хутка выпусцілі ў серыі «Мінскія маладыя галасы», якую рыхтуе гарадское аддзяленне Саюзу пісьменнікаў. Так у 2012 годзе нікому не вядомая Кацярына Масэ апынулася ў літаратурным асяродку&lt;ref&gt;[https://www.sb.by/articles/chasam-prosta-bely-arkush-u-galave.html Кацярына Масэ — самая маладая з літаратараў Саюза пісьменнікаў Беларусі] [[Беларусь сегодня]], 4.03.2015&lt;/ref&gt;.

Навучалася у [[МДЛУ]]. Друкавала ў часопісе «[[Маладосць]]» пераклады з нямецкай мовы, вяла рубрыку «Код паэзіі»&lt;ref&gt;[https://pawet.net/files/ns1525.pdf Наша слова], 10.03.2021&lt;/ref&gt;.

Некаторыя свае кнігі, такія як «Беланоч», аздобіла сваімі малюнкамі.

Прыкладна з 2019 году займаецца [[выцінанка]]ю. У 2025 годзе ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Дзяржаўным музею гісторыі беларускай літаратуры]] адбылася выстава яе работ. Працы Кацярыны — гэта плод сінтэзу старажытных сэнсаў і стылістыкі з сучасным бачаннем і эстэтыкай. Яна стварае як класічныя карціны ў тэхніцы выцінанкі, так і вялікафарматныя выцінаныя палотны.

== Творчасць ==
2012 — «Льецца святло ў маё акно»
2015 — «Двайковы код»
2016 — «Аўтакамунікацы… Я»
2017 — «Беланоч»
2026 — «Плод дрэва тварэння»

== Узнагароды ==
* Лаўрэатка міжнароднага паэтычнага конкурсу «Залатая страфа — 2012»,
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу, прысвечанага юбілею Я. Коласа і Я. Купалы (2012).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://audio.penbelarus.org/authors/kaciaryna-mase/ Кацярына Масэ], Аўдыятэка ПЭН-цэнтру

{{DEFAULTSORT:Масэ Кацярына}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]]
[[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]]</text>
      <sha1>ivggny55jozj4zmllqsho0tntp1ir4e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120566</id>
      <parentid>5120565</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:18:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жыццяпіс */</comment>
      <origin>5120566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3497" sha1="j1bdhmbhxd3ejm0hz5zxin1wn01jfhs" xml:space="preserve">{{Пісьменніца}}
'''Кацярына Масэ''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская паэтка, перакладчыца, мастачка. Сябра [[Саюз пісьменнікаў Беларусі (2005)|Саюзу пісьменнікаў Беларусі]].

== Жыццяпіс ==
Нарадзілася ў Мінску ў 1997 годзе.

Пачала пісаць вершы ў дзяцінстве. Неўзабаве прыватнае выдавецтва зацікавілася творчасцю 14-гадовай гадовай паэткі, і вершы папярэдне аддалі на ацэнку пісьменніку [[Міхась Пазьнякоў|Міхасю Пазьнякову]]. Той заўважыў талент і кніжачку хутка выпусцілі ў серыі «Мінскія маладыя галасы», якую рыхтуе гарадское аддзяленне Саюзу пісьменнікаў. Так у 2012 годзе Кацярына Масэ апынулася ў літаратурным асяродку&lt;ref&gt;[https://www.sb.by/articles/chasam-prosta-bely-arkush-u-galave.html Кацярына Масэ — самая маладая з літаратараў Саюза пісьменнікаў Беларусі] [[Беларусь сегодня]], 4.03.2015&lt;/ref&gt;.

Навучалася у [[МДЛУ]]. Друкавала ў часопісе «[[Маладосць]]» пераклады з нямецкай мовы, вяла рубрыку «Код паэзіі»&lt;ref&gt;[https://pawet.net/files/ns1525.pdf Наша слова], 10.03.2021&lt;/ref&gt;.

Некаторыя свае кнігі, такія як «Беланоч», аздобіла сваімі малюнкамі.

Прыкладна з 2019 года займаецца [[выцінанка]]ю. У 2025 годзе ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Дзяржаўным музею гісторыі беларускай літаратуры]] адбылася выстава яе работ. Працы Кацярыны — гэта плод сінтэзу старажытных сэнсаў і стылістыкі з сучасным бачаннем і эстэтыкай. Яна стварае як класічныя карціны ў тэхніцы выцінанкі, так і вялікафарматныя выцінаныя палотны.

== Творчасць ==
2012 — «Льецца святло ў маё акно»
2015 — «Двайковы код»
2016 — «Аўтакамунікацы… Я»
2017 — «Беланоч»
2026 — «Плод дрэва тварэння»

== Узнагароды ==
* Лаўрэатка міжнароднага паэтычнага конкурсу «Залатая страфа — 2012»,
* Пераможца рэспубліканскага літаратурнага конкурсу, прысвечанага юбілею Я. Коласа і Я. Купалы (2012).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* [https://audio.penbelarus.org/authors/kaciaryna-mase/ Кацярына Масэ], Аўдыятэка ПЭН-цэнтру

{{DEFAULTSORT:Масэ Кацярына}}
[[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]]
[[Катэгорыя:Пісьменніцы Беларусі]]
[[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]]</text>
      <sha1>j1bdhmbhxd3ejm0hz5zxin1wn01jfhs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Locustella fluviatilis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805328</id>
    <redirect title="Рачны цвыркун" />
    <revision>
      <id>5120557</id>
      <timestamp>2026-04-03T19:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Рачны цвыркун]]</comment>
      <origin>5120557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39" sha1="qpbe77c7zc5tcczhrgszyd21dana8i8" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Рачны цвыркун]]</text>
      <sha1>qpbe77c7zc5tcczhrgszyd21dana8i8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Рачны цвыркун</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805329</id>
    <revision>
      <id>5120558</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:00:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Таксон | regnum = Жывёлы | parent = Locustella | rang  = Від | latin = Locustella fluviatilis | author = Wolf, 1810 | iucnstatus = LC  | wikispecies = Locustella fluviatilis  |range map         =  LocustellaFluviatilisIUCN.svg  |range legend      =  {{легенда|#00FF00|&lt;small&gt;Толькі гняздуе&lt;/small&gt;}} {{легенда|#00FFFF|&lt;small&gt;Маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}} {{легенда|#007FFF|&lt;small&gt;Раёны міг...»</comment>
      <origin>5120558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1168" sha1="bqiun9utc5suq2aembr5o40yctvkjax" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum = Жывёлы
| parent = Locustella
| rang  = Від
| latin = Locustella fluviatilis
| author = Wolf, 1810
| iucnstatus = LC 
| wikispecies = Locustella fluviatilis
 |range map         =  LocustellaFluviatilisIUCN.svg
 |range legend      = 
{{легенда|#00FF00|&lt;small&gt;Толькі гняздуе&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#00FFFF|&lt;small&gt;Маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#007FFF|&lt;small&gt;Раёны міграцыі&lt;/small&gt;}} 
{{легенда|#AA7FFF|&lt;small&gt;Меркаваныя маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
}}
'''Рачны цвыркун''' (''Locustella fluviatilis'') — [[біялагічны від|від]] пеўчых птушак сямейства валасянкавых.

== Апісанне ==
{{пішу}}

== Літаратура ==
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Валасянкавыя]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1810 годзе]]</text>
      <sha1>bqiun9utc5suq2aembr5o40yctvkjax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120564</id>
      <parentid>5120558</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120564</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3904" sha1="cqr6x11xjn3c1sw82drkkoq6tipgb5j" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum = Жывёлы
| parent = Locustella
| rang  = Від
| latin = Locustella fluviatilis
| author = Wolf, 1810
| iucnstatus = LC 
| wikispecies = Locustella fluviatilis
 |range map         =  LocustellaFluviatilisIUCN.svg
 |range legend      = 
{{легенда|#00FF00|&lt;small&gt;Толькі гняздуе&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#00FFFF|&lt;small&gt;Маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#007FFF|&lt;small&gt;Раёны міграцыі&lt;/small&gt;}} 
{{легенда|#AA7FFF|&lt;small&gt;Меркаваныя маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
}}
'''Рачны цвыркун''' (''Locustella fluviatilis'') — [[біялагічны від|від]] пеўчых птушак сямейства валасянкавых.

== Апісанне ==
Даўжыня цела 13 см, размах крылаў 19-22 см. Увесь верх цела карычнева-буры, на грудзях невялiкiя, падоўжныя рыскi. Голас: доўгае, манатоннае «дзе-дзе-дзе», вельмi падобнае на голас [[зялёны конік|зялёнага коніка]]. Асцерагае хрыплым «клiк».

== Пашырэнне ==
Арэал: Цэнтральная і Усходняя Еўропа, часткова Заходняя Сібір да р. [[Іртыш]]. Пералётны, залятае ў Паўночную, Заходнюю і Паўднёвцю Еўропу. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від. Месца зімовак — паўднёвы ўсход [[Афрыка|Афрыкі]].

Насяляе вільготныя тэрыторыі, парослыя высокай і густой зялёнай расліннасцю, групамі [[куст]]оў і не вельмі густымі лісцевымі дрэвастоямі (часцей — прырэчныя [[алешнікі]], берагi рэк, азёр, сажалак, балот, падтопленых лясоў, а таксама надрэчныя сады i паркi). У час пералётаў — палі [[люцэрна|люцэрны]], [[жыта]], сухiя тэрыторыi з кустамi ў [[стэп]]е.

== Асаблівасці біялогіі ==
Гняздуе на зямлi ўнiзе або ўнутры густой расліннасці, гняздо «ўціснутае» ў аснову курціны высокай травянiстай расліннасці цi кустоў. Ладзіць яго з шырокіх лістоў траў або [[асокі|асок]], адраўнелых кавалачкаў травянiстых раслін і сухіх кавалкаў лісця, якія ўкладзены даволі няшчыльна; канцы расліннага матэрыялу выступаюць. Высцілка з сухіх травінак (часам з прымессю валосся). Дыяметр 9-18,5 см.

Яйкі (звычайна 4-5, рэдка 3-7) авальныя, з вострым вузейшым канцом, белыя або з ружовым адценнем, плямкі дробныя і густыя: нiжнія — светла-шэрыя, паверхневыя — карычневыя або чырвона-карычневыя. Памеры: 20 х 15 мм.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{rq|refless}}

== Літаратура ==
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Валасянкавыя]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1810 годзе]]</text>
      <sha1>cqr6x11xjn3c1sw82drkkoq6tipgb5j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120568</id>
      <parentid>5120564</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <origin>5120568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3921" sha1="6hrcfo5i7dhsw4opw3fkjntxhyjc1fu" xml:space="preserve">{{Таксон
| regnum = Жывёлы
| parent = Locustella
| rang  = Від
| latin = Locustella fluviatilis
| author = Wolf, 1810
| iucnstatus = LC 
| wikispecies = Locustella fluviatilis
 |range map         =  LocustellaFluviatilisIUCN.svg
 |range legend      = 
{{легенда|#00FF00|&lt;small&gt;Толькі гняздуе&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#00FFFF|&lt;small&gt;Маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
{{легенда|#007FFF|&lt;small&gt;Раёны міграцыі&lt;/small&gt;}} 
{{легенда|#AA7FFF|&lt;small&gt;Меркаваныя маршруты міграцыі&lt;/small&gt;}}
}}
'''Рачны цвыркун''' (''Locustella fluviatilis'') — [[біялагічны від|від]] пеўчых птушак сямейства валасянкавых.

== Апісанне ==
Даўжыня цела 13 см, размах крылаў 19-22 см. Увесь верх цела карычнева-буры, на грудзях невялікія, падоўжныя рыскі. Голас: доўгае, манатоннае «дзе-дзе-дзе», вельмі падобнае на голас [[зялёны конік|зялёнага коніка]]. Асцерагае хрыплым «клік».

== Пашырэнне ==
Арэал: Цэнтральная і Усходняя Еўропа, часткова Заходняя Сібір да р. [[Іртыш]]. Пералётны, залятае ў Паўночную, Заходнюю і Паўднёвую Еўропу. На Беларусі звычайны на гнездаванні пералётны і транзітна мігрыруючы від. Месца зімовак — паўднёвы ўсход [[Афрыка|Афрыкі]].

Насяляе вільготныя тэрыторыі, парослыя высокай і густой зялёнай расліннасцю, групамі [[куст]]оў і не вельмі густымі лісцевымі дрэвастоямі (часцей — прырэчныя [[алешнікі]], берагі рэк, азёр, сажалак, балот, падтопленых лясоў, а таксама надрэчныя сады і паркі). У час пералётаў — палі [[люцэрна|люцэрны]], [[жыта]], сухія тэрыторыі з кустамі ў [[стэп]]е.

== Асаблівасці біялогіі ==
Гняздуе на зямлі ўнізе або ўнутры густой расліннасці, гняздо «ўціснутае» ў аснову курціны высокай травяністай расліннасці ці кустоў. Ладзіць яго з шырокіх лістоў траў або [[асокі|асок]], адраўнелых кавалачкаў травяністых раслін і сухіх кавалкаў лісця, якія ўкладзены даволі няшчыльна; канцы расліннага матэрыялу выступаюць. Высцілка з сухіх травінак (часам з прымессю валосся). Дыяметр 9-18,5 см.

Яйкі (звычайна 4-5, рэдка 3-7) авальныя, з вострым вузейшым канцом, белыя або з ружовым адценнем, плямкі дробныя і густыя: ніжнія — светла-шэрыя, паверхневыя — карычневыя або чырвона-карычневыя. Памеры: 20 х 15 мм.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}
{{rq|refless}}

== Літаратура ==
* Птушкі Еўропы: Палявы вызначальнік / пад рэд. М. Нікіфарава. — Варшава: Навуковае выдавецтва ПНВ, 2000.

{{Бібліяінфармацыя}}

[[Катэгорыя:Валасянкавыя]]
[[Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1810 годзе]]</text>
      <sha1>6hrcfo5i7dhsw4opw3fkjntxhyjc1fu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Жывёлы, апісаныя ў 1810 годзе</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805330</id>
    <revision>
      <id>5120559</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:01:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1810}}»</comment>
      <origin>5120559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64" sha1="0lgdvfpzv41cuqihmyefzd70e9emphm" xml:space="preserve">{{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1810}}</text>
      <sha1>0lgdvfpzv41cuqihmyefzd70e9emphm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Завулак Любанскіх (Мінск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805331</id>
    <revision>
      <id>5120560</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:05:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Вуліца Мінска  |назва              = Завулак Любанскіх  |арыгінальная назва =   |ранейшыя назвы     =    |статус             =   |на карце           =    |lat_dir =N |lat_deg =   |lon_dir =E |lon_deg =  |фота               =   |памер фота         =   |подпіс             =   |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]  |г...»</comment>
      <origin>5120560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="qhx9uvwwwzhiv4on53c13x6l6n2qbrk" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Завулак Любанскіх
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
 |гістарычны раён    = [[Лошыца (жылы раён)|Лошыца]]
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 3с&lt;ref&gt;згодна рэсусрсу [https://kogda.by/routes/minsk/autobus/3%D1%81/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D0%BB%20-%20%D0%94%D0%A1%20%D0%A7%D0%B8%D0%B6%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%BA%20%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85 Kogda.by]&lt;/ref&gt;
 |метро              = {{minskmetro|3}} [[Слуцкі Гасцінец (станцыя метро)|Слуцкі Гасцінец]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap 
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/6172835919/?ll=27.576443%2C53.849373&amp;z=18
 |на карце гугл      =  
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Завулак Любанскіх''' — [[завулак]] на поўдні [[Мінск]]а ў [[Лошыца (жылы раён)|Лошыцы]]. Названа ў гонар [[Любанскія|сям'і з каталіцкага шляхецкага роду]], заснавальнікаў [[Лошыцкая сядзіба|Лошыцкай сядзібы]] 22 лістапада 2024 г рашэннем № 88 [[Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў|Мінгарсавета]]&lt;ref&gt;[https://pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D924o0135866 РАШЭННЕ МІНСКАГА ГАРАДСКОГА САВЕТА ДЭПУТАТАЎ 22.11.2024 № 88 «Аб прысваенні найменняў састаўным часткам г. Мінска»]&lt;/ref&gt;.

Завулак ідзе ад [[Вуліца Чыжэўскіх (Мінск)|вуліцы Чыжэўскіх]] у раёне дома № 17 гэтай вуліцы ў бок берага [[Лошыца (рака)|р. Лошыца]]&lt;ref&gt;згодна [https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/6172835919/?ll=27.576443%2C53.849373&amp;z=18 Карце Яндэкс]&lt;/ref&gt;. 

На сайце Blizko.by была выказана назва завулка можа спарадзіць блытаніну са [[Любанская вуліца (Мінск)|Любанскай вуліцай]] у суседнім [[Кастрычніцкі раён (Мінск)|Кастрычніцкім раёне]]&lt;ref&gt;[https://blizko.by/notes/v-minske-poyavilis-novye-ulitsy-teper-vozmozhna-putanitsa_vg В Минске появились новые улицы. Теперь возможна путаница] // Blizko.by, 23.11.2024&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}
[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]</text>
      <sha1>qhx9uvwwwzhiv4on53c13x6l6n2qbrk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120563</id>
      <parentid>5120560</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T20:12:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Андрэй 2403 Б</username>
        <id>152769</id>
      </contributor>
      <origin>5120563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="7ex43resike7ytwwr8i4ikq09snkurf" xml:space="preserve">{{Вуліца Мінска
 |назва              = Завулак Любанскіх
 |арыгінальная назва = 
 |ранейшыя назвы     =  
 |статус             = 
 |на карце           = 
  |lat_dir =N |lat_deg =
  |lon_dir =E |lon_deg =
 |фота               = 
 |памер фота         = 
 |подпіс             = 
 |раён               = [[Ленінскі раён (Мінск)|Ленінскі]]
 |гістарычны раён    = [[Лошыца (жылы раён)|Лошыца]]
 |электрычка         = 
 |трамвай            = 
 |тралейбус          = 
 |аўтобус            = 3с&lt;ref&gt;згодна рэсусрсу [https://kogda.by/routes/minsk/autobus/3%D1%81/%D0%92%D0%BE%D0%BA%D0%B7%D0%B0%D0%BB%20-%20%D0%94%D0%A1%20%D0%A7%D0%B8%D0%B6%D0%BE%D0%B2%D0%BA%D0%B0/%D0%9F%D0%B5%D1%80%D0%B5%D1%83%D0%BB%D0%BE%D0%BA%20%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85 Kogda.by]&lt;/ref&gt;
 |метро              = {{minskmetro|3}} [[Слуцкі Гасцінец (станцыя метро)|Слуцкі Гасцінец]] 
 |індэкс             = 
 |тэлефоны           = 
 |шырыня             = 
 |працягласць        = 
 |пакрыццё           = 
 |рух                = 
 |класіфікатар       = 
 |на карце openstreetmap 
 |на карце яндэкс    =  https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/6172835919/?ll=27.576443%2C53.849373&amp;z=18
 |на карце гугл      =  
 | Commons  = 
 |sort               = 
}} 
'''Завулак Любанскіх''' — [[завулак]] на поўдні [[Мінск]]а ў [[Лошыца (жылы раён)|Лошыцы]]. Названа ў гонар [[Любанскія|сям'і з каталіцкага шляхецкага роду]], заснавальнікаў [[Лошыцкая сядзіба|Лошыцкай сядзібы]] 22 лістапада 2024 г рашэннем № 88 [[Мінскі гарадскі Савет дэпутатаў|Мінгарсавета]]&lt;ref&gt;[https://pravo.by/document/?guid=12551&amp;p0=D924o0135866 РАШЭННЕ МІНСКАГА ГАРАДСКОГА САВЕТА ДЭПУТАТАЎ 22.11.2024 № 88 «Аб прысваенні найменняў састаўным часткам г. Мінска»]&lt;/ref&gt;.

Завулак ідзе ад [[Вуліца Чыжэўскіх (Мінск)|вуліцы Чыжэўскіх]] у раёне дома № 17 гэтай вуліцы ў бок берага [[Лошыца (рака)|р. Лошыца]]&lt;ref&gt;згодна [https://yandex.by/maps/157/minsk/geo/6172835919/?ll=27.576443%2C53.849373&amp;z=18 Карце Яндэкс]&lt;/ref&gt;. 

== Цікавыя факты ==
* На сайце Blizko.by была выказана назва завулка можа спарадзіць блытаніну са [[Любанская вуліца (Мінск)|Любанскай вуліцай]] у суседнім [[Кастрычніцкі раён (Мінск)|Кастрычніцкім раёне]]&lt;ref&gt;[https://blizko.by/notes/v-minske-poyavilis-novye-ulitsy-teper-vozmozhna-putanitsa_vg В Минске появились новые улицы. Теперь возможна путаница] // Blizko.by, 23.11.2024&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

== Спасылкі ==
{{Commons|Category:}}

{{Вуліцы Мінска:Ленінскі}}
[[Катэгорыя:Ленінскі раён (Мінск)]] [[Катэгорыя:Вуліцы Мінска]]</text>
      <sha1>7ex43resike7ytwwr8i4ikq09snkurf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы з удзельнікам:Blk177</title>
    <ns>3</ns>
    <id>805332</id>
    <revision>
      <id>5120569</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:22:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Прывітанне</comment>
      <origin>5120569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="181" sha1="0wekfpmroylxclppnc3ybwacncwlo4k" xml:space="preserve">{{вітаем}}
--[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:22, 3 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>0wekfpmroylxclppnc3ybwacncwlo4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Шаблон:Існуючыя сірэны</title>
    <ns>10</ns>
    <id>805333</id>
    <redirect title="Шаблон:Сучасныя сірэны" />
    <revision>
      <id>5120572</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:26:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Observr1</username>
        <id>165706</id>
      </contributor>
      <comment>Observr1 перанёс старонку [[Шаблон:Існуючыя сірэны]] у [[Шаблон:Сучасныя сірэны]]: Назва з памылкай правапісу</comment>
      <origin>5120572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56" sha1="tiv0yj42f0vw2oibqcop8146q4r3avv" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Шаблон:Сучасныя сірэны]]</text>
      <sha1>tiv0yj42f0vw2oibqcop8146q4r3avv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Алена Андрэеўна Сцепановіч</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805334</id>
    <revision>
      <id>5120578</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:53:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{цёзкі2|Сцепановіч}} {{Асоба}} '''Алена Андрэеўна Сцепановіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская свінарка. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).  == Біяграфія == Нарадзілася 2 жніўня 1941 года ў в. [[Малаеды]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] Мінская вобласць|Мінска...»</comment>
      <origin>5120578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2876" sha1="ebq5mvf9vvxoau6qu78uz7am5jp30xm" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Сцепановіч}}
{{Асоба}}
'''Алена Андрэеўна Сцепановіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская свінарка. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Біяграфія ==
Нарадзілася 2 жніўня 1941 года ў в. [[Малаеды]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] ў сялянскай сям’і&lt;ref name=&quot;hero&quot;&gt;[https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27934 Степанович Елена Андреевна]&lt;/ref&gt;.

Скончыла [[Сноў]]скую сямігадовую школу. З 1956 года працавала паляводам у калгасе «Горны Сноў» і з 1958 па 1998 гады — свінаркай, аператарам па вырошчванні парасят калгаса імя Калініна Нясвіжскага раёна (пазней — СВК «Агракамбінат Сноў»).

У першы год працы на свінаферме абслугоўвала 25 свінаматак, ад якіх атрымала ў сярэднім па 16 парасят, потым працавала аператарам па вырошчванні адкормачнага пагалоўя. У 1971 годзе атрымала па 25 парасят ад кожнай свінаматкі, за што была ўзнагароджана [[ордэн Леніна|ордэнам Леніна]].

За гады дзевятай пяцігодкі (1971—1976) перавыканала план, вырасціўшы 5800 парасят замест запланаваных 4400. Сярэдняя вага парася склала 20,5 кілаграм. Указам Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад 27 снежня 1976 года ўдастоена звання [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы]] з уручэннем [[ордэн Леніна|ордэна Леніна]] і залатога [[медаль «Серп і Молат»|медаля «Серп і Молат»]]&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;.

Пасля выхаду на пенсію жыла ў аграгарадку [[Сноў]]. Памерла 18 чэрвеня 2012 года ў Снове&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;.

== Узнагароды ==
* [[Ордэн Леніна]] (1971),
* [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976),
* [[ордэн Леніна]] (1976),
* [[медаль «Серп і Молат»]] (1976).

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{DEFAULTSORT:Сцепановіч Алена Андрэеўна}}</text>
      <sha1>ebq5mvf9vvxoau6qu78uz7am5jp30xm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120582</id>
      <parentid>5120578</parentid>
      <timestamp>2026-04-03T21:07:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>дапаўненне, катэгорыя</comment>
      <origin>5120582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3619" sha1="mok6caec2jqxsce0baujsc4s6l79ue3" xml:space="preserve">{{цёзкі2|Сцепановіч}}
{{Асоба}}
'''Алена Андрэеўна Сцепановіч''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская свінарка. Дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]]&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;. [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Біяграфія ==
Нарадзілася 2 жніўня 1941 года ў в. [[Малаеды]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] ў сялянскай сям’і&lt;ref name=&quot;hero&quot;&gt;[https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=27934 Степанович Елена Андреевна]&lt;/ref&gt;.

Скончыла [[Сноў]]скую сямігадовую школу. З 1956 года працавала паляводам у калгасе «Горны Сноў» і з 1958 па 1998 гады — свінаркай, аператарам па вырошчванні парасят калгаса імя Калініна Нясвіжскага раёна (пазней — СВК «Агракамбінат Сноў»).

У першы год працы на свінаферме абслугоўвала 25 свінаматак, ад якіх атрымала ў сярэднім па 16 парасят, потым працавала аператарам па вырошчванні адкормачнага пагалоўя. У 1971 годзе атрымала па 25 парасят ад кожнай свінаматкі, за што была ўзнагароджана [[ордэн Леніна|ордэнам Леніна]].

За гады дзевятай пяцігодкі (1971—1976) перавыканала план, вырасціўшы 5800 парасят замест запланаваных 4400. Сярэдняя вага парася склала 20,5 кілаграм. Указам Прэзідыума [[Вярхоўны Савет СССР|Вярхоўнага Савета СССР]] ад 27 снежня 1976 года ўдастоена звання [[Герой Сацыялістычнай Працы|Героя Сацыялістычнай Працы]] з уручэннем [[ордэн Леніна|ордэна Леніна]] і залатога [[медаль «Серп і Молат»|медаля «Серп і Молат»]]&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;.

Пасля выхаду на пенсію жыла ў аграгарадку [[Сноў]]. Памерла 18 чэрвеня 2012 года ў Снове&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;.

== Узнагароды ==
* [[Ордэн Леніна]] (1971)&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;,
* [[ордэн Кастрычніцкай Рэвалюцыі]] (1973)&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;,
* [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976),
* [[ордэн Леніна]] (1976),
* [[медаль «Серп і Молат»]] (1976),
* два залатых медаля ВДНГ СССР&lt;ref name=&quot;hero&quot;/&gt;,
* ганаровы грамадзянін г. Нясвіжа (2002)&lt;ref&gt;[https://nesvizh1223.ucoz.ru/publ/2-1-0-117 Несвижане — Герои Социалистического Труда]&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
{{DEFAULTSORT:Сцепановіч Алена Андрэеўна}}
[[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання]]</text>
      <sha1>mok6caec2jqxsce0baujsc4s6l79ue3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы:Алена Андрэеўна Сцепановіч</title>
    <ns>1</ns>
    <id>805335</id>
    <revision>
      <id>5120579</id>
      <timestamp>2026-04-03T20:54:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}»</comment>
      <origin>5120579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54" sha1="ppgfofmjyq82gwqcbskdmenvgbxnzkr" xml:space="preserve">{{Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}}</text>
      <sha1>ppgfofmjyq82gwqcbskdmenvgbxnzkr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Свята-Раства-Багародзіцкая царква (Явар)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805336</id>
    <revision>
      <id>5120602</id>
      <timestamp>2026-04-03T21:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Файл:Явар. Царква (2).jpg|thumb|Свята-Раства-Багародзіцкая царква, Явар.]] '''Царква Нараджэння Прасвятой Багародзіцы''' — праваслаўны храм у в. [[Явар (Дзятлаўскі раён)]].  Была пабудавана ў [[1926]] годзе з бетонных блокаў у неарускім стылі. Прадстаўляе сабой буды...»</comment>
      <origin>5120602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1407" sha1="na1q9jc7v8ywfy78hi42lk85pbqt00p" xml:space="preserve">[[Файл:Явар. Царква (2).jpg|thumb|Свята-Раства-Багародзіцкая царква, Явар.]]
'''Царква Нараджэння Прасвятой Багародзіцы''' — праваслаўны храм у в. [[Явар (Дзятлаўскі раён)]].

Была пабудавана ў [[1926]] годзе з бетонных блокаў у неарускім стылі. Прадстаўляе сабой будынак трох’яруснай кампазіцыі. Складаецца з прамавугольных у плане, накрытых двухсхільнымі дахамі аб’ёмаў прытвора, бабінца, асноўнага аб’ёму і [[апсіда|апсіды]] з прыбудоўкай. У завяршэнні храма — макаўка на двух’ярусным чацверыковым барабане. Бакавыя фасады рытмічна расчлянёны прамавугольнымі вокнамі.

== Спасылкі ==
{{ГККРБ|413Г000706}}
* [https://heritage.gov.by/catalog/tcarkva-naradzhennia-prasviatoi-bagarodzitcy-706 heritage.gov.by]

[[Катэгорыя:Праваслаўныя храмы Дзятлаўскага раёна]]
[[Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе]]
[[Катэгорыя:1926 год у Заходняй Беларусі]]</text>
      <sha1>na1q9jc7v8ywfy78hi42lk85pbqt00p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Фібі Дынэвор</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805337</id>
    <redirect title="Фібі Дынэвар" />
    <revision>
      <id>5120619</id>
      <timestamp>2026-04-04T05:53:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Feeleman</username>
        <id>163471</id>
      </contributor>
      <comment>Feeleman перанёс старонку [[Фібі Дынэвор]] у [[Фібі Дынэвар]]: Няправільна транслітараваў</comment>
      <origin>5120619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37" sha1="2qc2zgxy0q5lyha0fso1v7hdvhlbf3v" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Фібі Дынэвар]]</text>
      <sha1>2qc2zgxy0q5lyha0fso1v7hdvhlbf3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Мікалай I</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805338</id>
    <revision>
      <id>5120620</id>
      <timestamp>2026-04-04T06:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «  /»</comment>
      <origin>5120620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3" sha1="q69ahtvtuhn8ffk50j15eoabrj6jh7l" xml:space="preserve">  /</text>
      <sha1>q69ahtvtuhn8ffk50j15eoabrj6jh7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120621</id>
      <parentid>5120620</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T06:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>Выдаленне ўсяго зместу старонкі</comment>
      <origin>5120621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Хатка (таварыства)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805339</id>
    <revision>
      <id>5120638</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Грамадская арганізацыя  |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»  |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»  |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}  |лагатып                 =   |выява                   =   |арыгінал                =   |дата заснаван...»</comment>
      <origin>5120638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10348" sha1="7j15x6gfhjqmr3jij1e3n3v3gwk8wes" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            = 
 |цэнтр                   = 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = [[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{DEFAULTSORT:Беларускае культурнае таварыства Хатка}}
[[Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі, заснаваныя ў 1993 годзе]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]</text>
      <sha1>7j15x6gfhjqmr3jij1e3n3v3gwk8wes</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120639</id>
      <parentid>5120638</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:09:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10362" sha1="ptb5zo9j7bhonf2ia5eypu6syqq2mke" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            =Сядзіба 
 |цэнтр                   =[[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = 
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{DEFAULTSORT:Беларускае культурнае таварыства Хатка}}
[[Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі, заснаваныя ў 1993 годзе]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]</text>
      <sha1>ptb5zo9j7bhonf2ia5eypu6syqq2mke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120640</id>
      <parentid>5120639</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:10:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выдалена [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі, заснаваныя ў 1993 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10254" sha1="72oyb9n2w7y1zzlwi9wczjq9lbeqawi" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            =Сядзіба 
 |цэнтр                   =[[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = 
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{DEFAULTSORT:Беларускае культурнае таварыства Хатка}}
[[Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]</text>
      <sha1>72oyb9n2w7y1zzlwi9wczjq9lbeqawi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120642</id>
      <parentid>5120640</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:10:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дададзена [[Катэгорыя:1993 год у Польшчы]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10307" sha1="7q2bn2wzbvhzoexhrm49393tmq1u8wh" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            =Сядзіба 
 |цэнтр                   =[[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = 
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{DEFAULTSORT:Беларускае культурнае таварыства Хатка}}
[[Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]
[[Катэгорыя:1993 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>7q2bn2wzbvhzoexhrm49393tmq1u8wh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120643</id>
      <parentid>5120642</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выдалена [[Катэгорыя:Беларускія арганізацыі ў Польшчы]]; дададзена [[Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10302" sha1="15t9vk9io70yw750kyc7b0hz3nf8i0q" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            =Сядзіба 
 |цэнтр                   =[[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = 
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{DEFAULTSORT:Беларускае культурнае таварыства Хатка}}
[[Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]
[[Катэгорыя:1993 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>15t9vk9io70yw750kyc7b0hz3nf8i0q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120644</id>
      <parentid>5120643</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Спасылкі */</comment>
      <origin>5120644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10249" sha1="ay6a6bxe7xermcnvilu8w7t1ek7qwdi" xml:space="preserve">{{Грамадская арганізацыя
 |назва                   = Беларускае культурнае таварыства «Хатка»
 |абрэвіятура             = БКТ «Хатка»
 |назва на мове арыгінала = {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}
 |лагатып                 = 
 |выява                   = 
 |арыгінал                = 
 |дата заснавання         = [[1993]]
 |дата роспуску           = 
 |колькасць удзельнікаў   = 
 |тып                     = 
 |назва пасады кіраўніка  = 
 |кіраўнік                = Алена Глагоўская (старшыня)&lt;br&gt;Раман Шчэрбаў (намеснік старшыні)
 |назва цэнтра            =Сядзіба 
 |цэнтр                   =[[Польшча]], [[Гданьск]], вул. Мішэўскага, 17, пак. 307 
 |узнагароды              = 
 |афіцыйны сайт           = https://www.btkchatka.org/
 |місія                   =
 |сфера дзейнасці         = захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці беларусаў, развіццё беларускай мовы і культуры
 |месца знаходжання       = 
}}
'''Белару́скае культу́рнае тавары́ства «Ха́тка»''' ('''БКТ «Хатка»'''; {{lang-pl|Białoruskie Towarzystwo Kulturalne „Chatka”}}) — першая і найстарэйшая беларуская грамадская арганізацыя на польскім [[Памор’е (Польшча)|Памор’і]] са штаб-кватэрай у [[Гданьск]]у, якая афіцыйна прадстаўляе [[Беларусы ў Польшчы|беларускую нацыянальную меншасць]] у гданьскай агламерацыі&lt;ref name=&quot;pranas&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.btkchatka.org/%D0%BA%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BA%D1%82%D1%8B|title=Пра нас|publisher=Беларускае культурнае таварыства “Хатка”|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. Сядзіба таварыства размяшчаецца па вуліца Мішэўскага, дом 17, пакой 307.

== Гісторыя ==
Фарміраванне арганізацыі пачалося ў 1992 годзе, калі была пададзена заяўка на яе рэгістрацыю. У 1993 годзе БКТ «Хатка» было афіцыйна зарэгістравана ў Гданьску як самастойная арганізацыя. Да гэтага часу суполка дзейнічала як частка [[Беларускае грамадска-культурнае таварыства|Беларускага грамадска-культурнага таварыства]] (БГКТ)&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.racyja.com/archivy/sumezhzha/belaruskamu-kulturnamu-tavarystvu/|title=Беларускаму культурнаму таварыству „Хатка” 30-ць гадоў|publisher=Радыё Рацыя|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Доўгі час арганізацыя базіравалася ў горадзе [[Сопат (Польшча)|Сопат]]&lt;ref name=&quot;mfa&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20250524193518/https://poland.mfa.gov.by/be/bilateral_relations/belarusiny/zgurtowania/|title=Грамадскія аб’яднанні беларусаў у Польшчы|publisher=Міністэрства замежных спраў Рэспублікі Беларусь|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. З кастрычніка 2022 года дзякуючы падтрымцы гарадской мэрыі Гданьска таварыства атрымала ўласную новую сядзібу на вуліцы Мішэўскага (дом 17, пакой 307). Памяшканне было выдзелена гарадскімі ўладамі бясплатна, аднак аплата камунальных паслуг, бягучых расходаў і рамонту засталася абавязкам арганізацыі. БКТ «Хатка» не мае сталага фінансавання і абапіраецца выключна на працу валанцёраў і грамадскія ахвяраванні&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;&gt;{{cite web|url=https://zrzutka.pl/93836s|title=Na działalność statutową Białoruskiego Towarzystwa Kulturalnego &quot;Chatka&quot; w Gdańsku|publisher=Zrzutka.pl|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Старшынёй арганізацыі з’яўляецца [[Алена Глагоўская]], намеснікам старшыні&amp;nbsp;— [[Раман Шчэрбаў]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;.

== Дзейнасць ==
Галоўнымі кірункамі дзейнасці БКТ «Хатка» з’яўляюцца захаванне нацыянальнай ідэнтычнасці і свядомасці [[Беларусы ў Польшчы|беларусаў]], развіццё [[Беларуская мова|беларускай мовы]] і [[Беларуская культура|культуры]], а таксама мастацкае і навуковае супрацоўніцтва з дзеячамі і арганізацыямі Беларусі і Польшчы. Таварыства выступае арганізатарам шматлікіх літаратурных вечарын, традыцыйных нацыянальных святкаванняў, выстаў, канферэнцый і фестываляў&lt;ref name=&quot;pranas&quot;/&gt;.

Пачынаючы з 2020 года, дзейнасць таварыства выйшла на новы ўзровень у сувязі з неабходнасцю падтрымкі беларусаў з новай хвалі вымушанай эміграцыі. У супрацоўніцтве з партнёрамі БКТ «Хатка» пачало арганізоўваць бясплатныя курсы [[Польская мова|польскай мовы]], ладзіць акцыі і маршы салідарнасці, а таксама праводзіць маштабныя святкаванні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. На базе новай сядзібы ў Гданьску праходзяць мастацкія заняткі для дзяцей і дарослых, рэпетыцыі хору, групавыя сустрэчы псіхалагічнай дапамогі, прэзентацыі кніг і дыскусіі з гісторыкамі&lt;ref name=&quot;zrzutka&quot;/&gt;.

Сярод адметных мерапрыемстваў, праведзеных арганізацыяй,&amp;nbsp;— канцэрт-прэзентацыя беларускамоўнага фартэпіяннага дапаможніка «Музычная вандроўка з Алесем і Паўлінкай», праект «Радыё нястрачаных надзей», мерапрыемствы да «Ночы расстраляных паэтаў», цырымонія ўзнагароджання лаўрэатаў [[Прэмія імя Ежы Гедройца|прэміі імя Ежы Гедройца]], а таксама сустрэчы з вядомымі беларускімі творцамі, у тым ліку з літаратарам [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэем Хадановічам]] і мастачкай [[Эльга Папова|Эльгай Паповай]]&lt;ref name=&quot;racyja30&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;racyja2024&quot;&gt;{{cite web|url=https://web.archive.org/web/20260120192557/https://racyja.com/by/kultura/u-hdansku-pracjahvae-svaju-dzejnasc-belaruskae-kulturnae-tavarystva-chatka/|title=У Гданьску працягвае сваю дзейнасць беларускае культурнае таварыства “Хатка”|publisher=Радыё Рацыя|date=23 лістапада 2024|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

Найбуйнейшым мемарыяльным праектам таварыства стала ініцыяванне і ўдзел ва ўсталяванні на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у Гданьску [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|памятнага крыжа ў гонар змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь]]. Ідэя стварэння помніка ўзнікла яшчэ ў 2018 годзе, а ўрачыстае адкрыццё мемарыяла адбылося 21 сакавіка 2026 года&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://www.btkchatka.org/|title=Афіцыйны сайт Беларускага культурнага таварыства «Хатка»|publisher=|date=|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Арганізацыі беларусаў Польшчы]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларуская дыяспара]]
[[Катэгорыя:1993 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>ay6a6bxe7xermcnvilu8w7t1ek7qwdi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы:Францішка Сокалава</title>
    <ns>1</ns>
    <id>805340</id>
    <revision>
      <id>5120641</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гэты артыкул створаны ў рамках марафона «WikiGap 2026 Belarus». */ новы падраздзел</comment>
      <origin>5120641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="071w7j90ix9edm33dydsbyan282wteh" xml:space="preserve">== {{Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}} ==

&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 10:10, 4 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>071w7j90ix9edm33dydsbyan282wteh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Беларускае культурнае таварыства «Хатка»</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805341</id>
    <redirect title="Хатка (таварыства)" />
    <revision>
      <id>5120645</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Хатка (таварыства)]]</comment>
      <origin>5120645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="47" sha1="1l4rgfsgx0a06os9ai9ks3wjdxjvv6s" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Хатка (таварыства)]]</text>
      <sha1>1l4rgfsgx0a06os9ai9ks3wjdxjvv6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Размовы:Алена Глагоўская</title>
    <ns>1</ns>
    <id>805342</id>
    <revision>
      <id>5120646</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:13:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Аляксандр Белы</username>
        <id>46814</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гэты артыкул створаны ў рамках марафона «WikiGap 2026 Belarus». */ новы падраздзел</comment>
      <origin>5120646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="426" sha1="swtt9r9aw7nk0rauua6hqp0m6nvz2sm" xml:space="preserve">== {{Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus}} ==

&lt;nowiki&gt;{{&lt;/nowiki&gt;[[Шаблон:Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus|Артыкул праекта WikiGap 2026 Belarus]]&lt;nowiki&gt;}}&lt;/nowiki&gt; [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 10:13, 4 красавіка 2026 (+03)</text>
      <sha1>swtt9r9aw7nk0rauua6hqp0m6nvz2sm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805343</id>
    <revision>
      <id>5120647</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:16:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Славутасць |Тып                      = Мемарыяльны крыж |Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь |Арыгінальная назва       =   |Выява                   =  |Подпіс выявы            =  |Шырыня выявы            = |Статус                   =  |Краіна                   = [[Польшча]] |...»</comment>
      <origin>5120647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9090" sha1="9hordi8oo7nugvhjvt01kqsqiqrgto2" xml:space="preserve">{{Славутасць
|Тып                      = Мемарыяльны крыж
|Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь
|Арыгінальная назва       = 
 |Выява                   =
 |Подпіс выявы            =
 |Шырыня выявы            =
|Статус                   = 
|Краіна                   = [[Польшча]]
|Краіна2                  = 
|Назва месцазнаходжання   = Размяшчэнне
|Месцазнаходжанне         = [[Гданьск]], Гарнізонныя могілкі
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region     =   
 |CoordScale = 
|Канфесія                = 
|Епархія                 = 
|Добрапрыстойнасць       =  
|Ордэнская прыналежнасць = 
|Тып кляштара            = 
|Тып будынка             = 
|Архітэктурны стыль      = 
|Аўтар праекта           = [[Станіслаў Шыманьскі]]
|Будаўнік                = [[Раман Лебрэхт]], [[Ян Асоўскі]]
|Заснавальнік            = 
|Першае згадванне        = 
|Заснаванне              = 21 сакавіка 2026
|Асноўныя даты           = 
|Скасаваны               = 
|Пачатак будаўніцтва     = 
|Заканчэнне будаўніцтва  = 
|Будынкі                 = 
|Вядомыя жыхары          = 
|Рэліквіі                = 
|Настаяцель              = 
|Стан                    = 
|Сайт                    = 
|Commons                 = 
}}
'''Кры́ж змагара́м за во́льную і незале́жную Белару́сь''' — [[мемарыяльны помнік]] на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у [[Гданьск]]у ([[Польшча]]), прысвечаны памяці беларускіх дзеячаў і патрыётаў, якія аддалі сваё жыццё за свабоду і незалежнасць Беларусі.

== Гісторыя стварэння ==
Ідэя ўзвядзення сімвалічнага крыжа нарадзілася 25 сакавіка 2018 года падчас святкавання [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускім культурным таварыствам «Хатка»]] 100-годдзя абвяшчэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Галоўнай мэтай праекта было ўшанаванне памяці змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь, якія не маюць уласных магіл, загінулі ў савецкіх высылках, былі расстраляны ў [[Курапаты|Курапатах]] ці ў засценках [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. 

У 2020 годзе арганізатары атрымалі неабходныя дазволы ад улад [[Гданьск|Гданьска]] і Паморскага ваяводскага рэстаўратара помнікаў. Пасля масавых пратэстаў у Беларусі 2020 года і на фоне вайны ва [[Украіна|Украіне]] канцэпцыя помніка набыла дадатковы сэнс, уключыўшы ў сябе памяць пра новых ахвяр рэжыму і беларусаў, якія загінулі за ідэалы свабоды ў суседняй дзяржаве&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;.

Агульны кошт рэалізацыі праекта, уключаючы матэрыялы, працу майстроў і кіраўніцтва будовай, склаў амаль 52&amp;nbsp;тысячы [[Злоты|злотых]]. Збор сродкаў адбываўся метадам грамадскай талакі: каля 27 тысяч злотых было сабрана праз ахвяраванні беларусаў на рахунак таварыства і [[краўдфандынг]], а 20 тысяч злотых выдзеліла Гданьскае ўпраўленне дарог і азелянення. Сваю падтрымку ініцыятыве таксама аказала мясцовае камунальнае прадпрыемства «Гданьскія аўтобусы і трамваі»&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3662024|title=У Гданьску паставілі Крыж змагарам за свабодную і незалежную Беларусь|publisher=Polskie Radio|date=23 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Характарыстыка і аўтары ==
Архітэктарам помніка выступіў [[Станіслаў Шыманьскі]], а непасрэднымі выканаўцамі праекта сталі каменшчык [[Раман Лебрэхт]] і сталяр [[Ян Асоўскі]]. Створаны імі манумент уяўляе сабой традыцыйны беларускі крыж, які, паводле заўвагі самога архітэктара, адрозніваецца наяўнасцю толькі дзвюх папярочных перакладзін і адсутнасцю ніжняй пахілай перакладзіны, характэрнай для праваслаўнай традыцыі. Кампазіцыя мемарыяла таксама дапоўнена каменнымі таблічкамі&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

== Адкрыццё ==
Урачыстае адкрыццё і асвячэнне крыжа адбылося 21 сакавіка 2026 года напярэдадні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. Мемарыял размешчаны на тэрыторыі [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілак Гданьска]] (вуліца Ген.&amp;nbsp;Дамброўскага, 2). У цырымоніі ўзялі ўдзел прадстаўнікі гарадскіх улад і мясцовай беларускай супольнасці. Ганаровым госцем мерапрыемства стаў фізік, прафесар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] [[Пётр Зяліньскі]] — унук вядомага беларускага дзеяча і лекара [[Станіслаў Грынкевіч|Станіслава Грынкевіча]], які бясследна знік пасля арышту савецкімі карнікамі ўвосень 1944 года&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

У працяг святкавання і ўшанавання памяці герояў у Абляцкім цэнтры культуры і адукацыі ў Гданьску прайшоў літаратурна-музычны вечар «Беларускім нацыянальным героям». У мерапрыемстве ўзялі ўдзел беларускія літаратары [[Валянціна Іванаўна Аксак|Валянціны Аксак]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Наста Кудасава]], [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]], а таксама польская кампазітарка і флейтыстка [[Мая Міро-Вісьнеўска]]&lt;ref name=&quot;reform&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{DEFAULTSORT:Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь}}
[[Катэгорыя:Помнікі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларускія помнікі і мемарыялы]]
[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2026 годзе]]</text>
      <sha1>9hordi8oo7nugvhjvt01kqsqiqrgto2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120648</id>
      <parentid>5120647</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:17:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>+[[Катэгорыя:2026 год у Польшчы]]; ± 2 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9056" sha1="2xh9y9xysmseouyes73fx9u478bvvnc" xml:space="preserve">{{Славутасць
|Тып                      = Мемарыяльны крыж
|Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь
|Арыгінальная назва       = 
 |Выява                   =
 |Подпіс выявы            =
 |Шырыня выявы            =
|Статус                   = 
|Краіна                   = [[Польшча]]
|Краіна2                  = 
|Назва месцазнаходжання   = Размяшчэнне
|Месцазнаходжанне         = [[Гданьск]], Гарнізонныя могілкі
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region     =   
 |CoordScale = 
|Канфесія                = 
|Епархія                 = 
|Добрапрыстойнасць       =  
|Ордэнская прыналежнасць = 
|Тып кляштара            = 
|Тып будынка             = 
|Архітэктурны стыль      = 
|Аўтар праекта           = [[Станіслаў Шыманьскі]]
|Будаўнік                = [[Раман Лебрэхт]], [[Ян Асоўскі]]
|Заснавальнік            = 
|Першае згадванне        = 
|Заснаванне              = 21 сакавіка 2026
|Асноўныя даты           = 
|Скасаваны               = 
|Пачатак будаўніцтва     = 
|Заканчэнне будаўніцтва  = 
|Будынкі                 = 
|Вядомыя жыхары          = 
|Рэліквіі                = 
|Настаяцель              = 
|Стан                    = 
|Сайт                    = 
|Commons                 = 
}}
'''Кры́ж змагара́м за во́льную і незале́жную Белару́сь''' — [[мемарыяльны помнік]] на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у [[Гданьск]]у ([[Польшча]]), прысвечаны памяці беларускіх дзеячаў і патрыётаў, якія аддалі сваё жыццё за свабоду і незалежнасць Беларусі.

== Гісторыя стварэння ==
Ідэя ўзвядзення сімвалічнага крыжа нарадзілася 25 сакавіка 2018 года падчас святкавання [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускім культурным таварыствам «Хатка»]] 100-годдзя абвяшчэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Галоўнай мэтай праекта было ўшанаванне памяці змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь, якія не маюць уласных магіл, загінулі ў савецкіх высылках, былі расстраляны ў [[Курапаты|Курапатах]] ці ў засценках [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. 

У 2020 годзе арганізатары атрымалі неабходныя дазволы ад улад [[Гданьск|Гданьска]] і Паморскага ваяводскага рэстаўратара помнікаў. Пасля масавых пратэстаў у Беларусі 2020 года і на фоне вайны ва [[Украіна|Украіне]] канцэпцыя помніка набыла дадатковы сэнс, уключыўшы ў сябе памяць пра новых ахвяр рэжыму і беларусаў, якія загінулі за ідэалы свабоды ў суседняй дзяржаве&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;.

Агульны кошт рэалізацыі праекта, уключаючы матэрыялы, працу майстроў і кіраўніцтва будовай, склаў амаль 52&amp;nbsp;тысячы [[Злоты|злотых]]. Збор сродкаў адбываўся метадам грамадскай талакі: каля 27 тысяч злотых было сабрана праз ахвяраванні беларусаў на рахунак таварыства і [[краўдфандынг]], а 20 тысяч злотых выдзеліла Гданьскае ўпраўленне дарог і азелянення. Сваю падтрымку ініцыятыве таксама аказала мясцовае камунальнае прадпрыемства «Гданьскія аўтобусы і трамваі»&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3662024|title=У Гданьску паставілі Крыж змагарам за свабодную і незалежную Беларусь|publisher=Polskie Radio|date=23 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Характарыстыка і аўтары ==
Архітэктарам помніка выступіў [[Станіслаў Шыманьскі]], а непасрэднымі выканаўцамі праекта сталі каменшчык [[Раман Лебрэхт]] і сталяр [[Ян Асоўскі]]. Створаны імі манумент уяўляе сабой традыцыйны беларускі крыж, які, паводле заўвагі самога архітэктара, адрозніваецца наяўнасцю толькі дзвюх папярочных перакладзін і адсутнасцю ніжняй пахілай перакладзіны, характэрнай для праваслаўнай традыцыі. Кампазіцыя мемарыяла таксама дапоўнена каменнымі таблічкамі&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

== Адкрыццё ==
Урачыстае адкрыццё і асвячэнне крыжа адбылося 21 сакавіка 2026 года напярэдадні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. Мемарыял размешчаны на тэрыторыі [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілак Гданьска]] (вуліца Ген.&amp;nbsp;Дамброўскага, 2). У цырымоніі ўзялі ўдзел прадстаўнікі гарадскіх улад і мясцовай беларускай супольнасці. Ганаровым госцем мерапрыемства стаў фізік, прафесар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] [[Пётр Зяліньскі]] — унук вядомага беларускага дзеяча і лекара [[Станіслаў Грынкевіч|Станіслава Грынкевіча]], які бясследна знік пасля арышту савецкімі карнікамі ўвосень 1944 года&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

У працяг святкавання і ўшанавання памяці герояў у Абляцкім цэнтры культуры і адукацыі ў Гданьску прайшоў літаратурна-музычны вечар «Беларускім нацыянальным героям». У мерапрыемстве ўзялі ўдзел беларускія літаратары [[Валянціна Іванаўна Аксак|Валянціны Аксак]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Наста Кудасава]], [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]], а таксама польская кампазітарка і флейтыстка [[Мая Міро-Вісьнеўска]]&lt;ref name=&quot;reform&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Помнікі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2026 годзе]]
[[Катэгорыя:2026 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>2xh9y9xysmseouyes73fx9u478bvvnc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120649</id>
      <parentid>5120648</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:17:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9054" sha1="h6b5w76rblbo7q17ncm0zhi2kuu3p7r" xml:space="preserve">{{Славутасць
|Тып                      = Мемарыяльны крыж
|Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь
|Арыгінальная назва       = 
 |Выява                   =
 |Подпіс выявы            =
 |Шырыня выявы            =
|Статус                   = 
|Краіна                   = [[Польшча]]
|Краіна2                  = 
|Назва месцазнаходжання   = Размяшчэнне
|Месцазнаходжанне         = [[Гданьск]], Гарнізонныя могілкі
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region     =   
 |CoordScale = 
|Канфесія                = 
|Епархія                 = 
|Добрапрыстойнасць       =  
|Ордэнская прыналежнасць = 
|Тып кляштара            = 
|Тып будынка             = 
|Архітэктурны стыль      = 
|Аўтар праекта           = [[Станіслаў Шыманьскі]]
|Будаўнік                = [[Раман Лебрэхт]], [[Ян Асоўскі]]
|Заснавальнік            = 
|Першае згадванне        = 
|Заснаванне              = 21 сакавіка 2026
|Асноўныя даты           = 
|Скасаваны               = 
|Пачатак будаўніцтва     = 
|Заканчэнне будаўніцтва  = 
|Будынкі                 = 
|Вядомыя жыхары          = 
|Рэліквіі                = 
|Настаяцель              = 
|Стан                    = 
|Сайт                    = 
|Commons                 = 
}}
'''Крыж змагара́м за во́льную і незале́жную Белару́сь''' — [[мемарыяльны помнік]] на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у [[Гданьск]]у ([[Польшча]]), прысвечаны памяці беларускіх дзеячаў і патрыётаў, якія аддалі сваё жыццё за свабоду і незалежнасць Беларусі.

== Гісторыя стварэння ==
Ідэя ўзвядзення сімвалічнага крыжа нарадзілася 25 сакавіка 2018 года падчас святкавання [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускім культурным таварыствам «Хатка»]] 100-годдзя абвяшчэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Галоўнай мэтай праекта было ўшанаванне памяці змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь, якія не маюць уласных магіл, загінулі ў савецкіх высылках, былі расстраляны ў [[Курапаты|Курапатах]] ці ў засценках [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. 

У 2020 годзе арганізатары атрымалі неабходныя дазволы ад улад [[Гданьск|Гданьска]] і Паморскага ваяводскага рэстаўратара помнікаў. Пасля масавых пратэстаў у Беларусі 2020 года і на фоне вайны ва [[Украіна|Украіне]] канцэпцыя помніка набыла дадатковы сэнс, уключыўшы ў сябе памяць пра новых ахвяр рэжыму і беларусаў, якія загінулі за ідэалы свабоды ў суседняй дзяржаве&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;.

Агульны кошт рэалізацыі праекта, уключаючы матэрыялы, працу майстроў і кіраўніцтва будовай, склаў амаль 52&amp;nbsp;тысячы [[Злоты|злотых]]. Збор сродкаў адбываўся метадам грамадскай талакі: каля 27 тысяч злотых было сабрана праз ахвяраванні беларусаў на рахунак таварыства і [[краўдфандынг]], а 20 тысяч злотых выдзеліла Гданьскае ўпраўленне дарог і азелянення. Сваю падтрымку ініцыятыве таксама аказала мясцовае камунальнае прадпрыемства «Гданьскія аўтобусы і трамваі»&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3662024|title=У Гданьску паставілі Крыж змагарам за свабодную і незалежную Беларусь|publisher=Polskie Radio|date=23 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Характарыстыка і аўтары ==
Архітэктарам помніка выступіў [[Станіслаў Шыманьскі]], а непасрэднымі выканаўцамі праекта сталі каменшчык [[Раман Лебрэхт]] і сталяр [[Ян Асоўскі]]. Створаны імі манумент уяўляе сабой традыцыйны беларускі крыж, які, паводле заўвагі самога архітэктара, адрозніваецца наяўнасцю толькі дзвюх папярочных перакладзін і адсутнасцю ніжняй пахілай перакладзіны, характэрнай для праваслаўнай традыцыі. Кампазіцыя мемарыяла таксама дапоўнена каменнымі таблічкамі&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

== Адкрыццё ==
Урачыстае адкрыццё і асвячэнне крыжа адбылося 21 сакавіка 2026 года напярэдадні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. Мемарыял размешчаны на тэрыторыі [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілак Гданьска]] (вуліца Ген.&amp;nbsp;Дамброўскага, 2). У цырымоніі ўзялі ўдзел прадстаўнікі гарадскіх улад і мясцовай беларускай супольнасці. Ганаровым госцем мерапрыемства стаў фізік, прафесар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] [[Пётр Зяліньскі]] — унук вядомага беларускага дзеяча і лекара [[Станіслаў Грынкевіч|Станіслава Грынкевіча]], які бясследна знік пасля арышту савецкімі карнікамі ўвосень 1944 года&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

У працяг святкавання і ўшанавання памяці герояў у Абляцкім цэнтры культуры і адукацыі ў Гданьску прайшоў літаратурна-музычны вечар «Беларускім нацыянальным героям». У мерапрыемстве ўзялі ўдзел беларускія літаратары [[Валянціна Іванаўна Аксак|Валянціны Аксак]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Наста Кудасава]], [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]], а таксама польская кампазітарка і флейтыстка [[Мая Міро-Вісьнеўска]]&lt;ref name=&quot;reform&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Помнікі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2026 годзе]]
[[Катэгорыя:2026 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>h6b5w76rblbo7q17ncm0zhi2kuu3p7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120650</id>
      <parentid>5120649</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь]] у [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)]]</comment>
      <origin>5120649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9054" sha1="h6b5w76rblbo7q17ncm0zhi2kuu3p7r" xml:space="preserve">{{Славутасць
|Тып                      = Мемарыяльны крыж
|Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь
|Арыгінальная назва       = 
 |Выява                   =
 |Подпіс выявы            =
 |Шырыня выявы            =
|Статус                   = 
|Краіна                   = [[Польшча]]
|Краіна2                  = 
|Назва месцазнаходжання   = Размяшчэнне
|Месцазнаходжанне         = [[Гданьск]], Гарнізонныя могілкі
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region     =   
 |CoordScale = 
|Канфесія                = 
|Епархія                 = 
|Добрапрыстойнасць       =  
|Ордэнская прыналежнасць = 
|Тып кляштара            = 
|Тып будынка             = 
|Архітэктурны стыль      = 
|Аўтар праекта           = [[Станіслаў Шыманьскі]]
|Будаўнік                = [[Раман Лебрэхт]], [[Ян Асоўскі]]
|Заснавальнік            = 
|Першае згадванне        = 
|Заснаванне              = 21 сакавіка 2026
|Асноўныя даты           = 
|Скасаваны               = 
|Пачатак будаўніцтва     = 
|Заканчэнне будаўніцтва  = 
|Будынкі                 = 
|Вядомыя жыхары          = 
|Рэліквіі                = 
|Настаяцель              = 
|Стан                    = 
|Сайт                    = 
|Commons                 = 
}}
'''Крыж змагара́м за во́льную і незале́жную Белару́сь''' — [[мемарыяльны помнік]] на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у [[Гданьск]]у ([[Польшча]]), прысвечаны памяці беларускіх дзеячаў і патрыётаў, якія аддалі сваё жыццё за свабоду і незалежнасць Беларусі.

== Гісторыя стварэння ==
Ідэя ўзвядзення сімвалічнага крыжа нарадзілася 25 сакавіка 2018 года падчас святкавання [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускім культурным таварыствам «Хатка»]] 100-годдзя абвяшчэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Галоўнай мэтай праекта было ўшанаванне памяці змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь, якія не маюць уласных магіл, загінулі ў савецкіх высылках, былі расстраляны ў [[Курапаты|Курапатах]] ці ў засценках [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. 

У 2020 годзе арганізатары атрымалі неабходныя дазволы ад улад [[Гданьск|Гданьска]] і Паморскага ваяводскага рэстаўратара помнікаў. Пасля масавых пратэстаў у Беларусі 2020 года і на фоне вайны ва [[Украіна|Украіне]] канцэпцыя помніка набыла дадатковы сэнс, уключыўшы ў сябе памяць пра новых ахвяр рэжыму і беларусаў, якія загінулі за ідэалы свабоды ў суседняй дзяржаве&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;.

Агульны кошт рэалізацыі праекта, уключаючы матэрыялы, працу майстроў і кіраўніцтва будовай, склаў амаль 52&amp;nbsp;тысячы [[Злоты|злотых]]. Збор сродкаў адбываўся метадам грамадскай талакі: каля 27 тысяч злотых было сабрана праз ахвяраванні беларусаў на рахунак таварыства і [[краўдфандынг]], а 20 тысяч злотых выдзеліла Гданьскае ўпраўленне дарог і азелянення. Сваю падтрымку ініцыятыве таксама аказала мясцовае камунальнае прадпрыемства «Гданьскія аўтобусы і трамваі»&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3662024|title=У Гданьску паставілі Крыж змагарам за свабодную і незалежную Беларусь|publisher=Polskie Radio|date=23 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Характарыстыка і аўтары ==
Архітэктарам помніка выступіў [[Станіслаў Шыманьскі]], а непасрэднымі выканаўцамі праекта сталі каменшчык [[Раман Лебрэхт]] і сталяр [[Ян Асоўскі]]. Створаны імі манумент уяўляе сабой традыцыйны беларускі крыж, які, паводле заўвагі самога архітэктара, адрозніваецца наяўнасцю толькі дзвюх папярочных перакладзін і адсутнасцю ніжняй пахілай перакладзіны, характэрнай для праваслаўнай традыцыі. Кампазіцыя мемарыяла таксама дапоўнена каменнымі таблічкамі&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

== Адкрыццё ==
Урачыстае адкрыццё і асвячэнне крыжа адбылося 21 сакавіка 2026 года напярэдадні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. Мемарыял размешчаны на тэрыторыі [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілак Гданьска]] (вуліца Ген.&amp;nbsp;Дамброўскага, 2). У цырымоніі ўзялі ўдзел прадстаўнікі гарадскіх улад і мясцовай беларускай супольнасці. Ганаровым госцем мерапрыемства стаў фізік, прафесар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] [[Пётр Зяліньскі]] — унук вядомага беларускага дзеяча і лекара [[Станіслаў Грынкевіч|Станіслава Грынкевіча]], які бясследна знік пасля арышту савецкімі карнікамі ўвосень 1944 года&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

У працяг святкавання і ўшанавання памяці герояў у Абляцкім цэнтры культуры і адукацыі ў Гданьску прайшоў літаратурна-музычны вечар «Беларускім нацыянальным героям». У мерапрыемстве ўзялі ўдзел беларускія літаратары [[Валянціна Іванаўна Аксак|Валянціны Аксак]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Наста Кудасава]], [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]], а таксама польская кампазітарка і флейтыстка [[Мая Міро-Вісьнеўска]]&lt;ref name=&quot;reform&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Помнікі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2026 годзе]]
[[Катэгорыя:2026 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>h6b5w76rblbo7q17ncm0zhi2kuu3p7r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120653</id>
      <parentid>5120650</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Характарыстыка і аўтары */</comment>
      <origin>5120653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9058" sha1="0cceij0ptjg9ulsc6zpo3q0w2d4vvmb" xml:space="preserve">{{Славутасць
|Тып                      = Мемарыяльны крыж
|Беларуская назва         = Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь
|Арыгінальная назва       = 
 |Выява                   =
 |Подпіс выявы            =
 |Шырыня выявы            =
|Статус                   = 
|Краіна                   = [[Польшча]]
|Краіна2                  = 
|Назва месцазнаходжання   = Размяшчэнне
|Месцазнаходжанне         = [[Гданьск]], Гарнізонныя могілкі
 |lat_dir = |lat_deg = |lat_min = |lat_sec =
 |lon_dir = |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = 
 |region     =   
 |CoordScale = 
|Канфесія                = 
|Епархія                 = 
|Добрапрыстойнасць       =  
|Ордэнская прыналежнасць = 
|Тып кляштара            = 
|Тып будынка             = 
|Архітэктурны стыль      = 
|Аўтар праекта           = [[Станіслаў Шыманьскі]]
|Будаўнік                = [[Раман Лебрэхт]], [[Ян Асоўскі]]
|Заснавальнік            = 
|Першае згадванне        = 
|Заснаванне              = 21 сакавіка 2026
|Асноўныя даты           = 
|Скасаваны               = 
|Пачатак будаўніцтва     = 
|Заканчэнне будаўніцтва  = 
|Будынкі                 = 
|Вядомыя жыхары          = 
|Рэліквіі                = 
|Настаяцель              = 
|Стан                    = 
|Сайт                    = 
|Commons                 = 
}}
'''Крыж змагара́м за во́льную і незале́жную Белару́сь''' — [[мемарыяльны помнік]] на [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілках]] у [[Гданьск]]у ([[Польшча]]), прысвечаны памяці беларускіх дзеячаў і патрыётаў, якія аддалі сваё жыццё за свабоду і незалежнасць Беларусі.

== Гісторыя стварэння ==
Ідэя ўзвядзення сімвалічнага крыжа нарадзілася 25 сакавіка 2018 года падчас святкавання [[Беларускае культурнае таварыства «Хатка»|Беларускім культурным таварыствам «Хатка»]] 100-годдзя абвяшчэння [[Беларуская Народная Рэспубліка|Беларускай Народнай Рэспублікі]]. Галоўнай мэтай праекта было ўшанаванне памяці змагароў за вольную і дэмакратычную Беларусь, якія не маюць уласных магіл, загінулі ў савецкіх высылках, былі расстраляны ў [[Курапаты|Курапатах]] ці ў засценках [[Народны камісарыят унутраных спраў СССР|НКУС]]&lt;ref name=&quot;d13&quot;&gt;{{cite web|url=https://d13n1aispgd70j.cloudfront.net/news/kryzh-u-gonar-zmagarou.html|title=Крыж у гонар змагароў за вольную Беларусь хочуць усталяваць у Польшчы|publisher=|date=31 сакавіка 2025|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;. 

У 2020 годзе арганізатары атрымалі неабходныя дазволы ад улад [[Гданьск|Гданьска]] і Паморскага ваяводскага рэстаўратара помнікаў. Пасля масавых пратэстаў у Беларусі 2020 года і на фоне вайны ва [[Украіна|Украіне]] канцэпцыя помніка набыла дадатковы сэнс, уключыўшы ў сябе памяць пра новых ахвяр рэжыму і беларусаў, якія загінулі за ідэалы свабоды ў суседняй дзяржаве&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;.

Агульны кошт рэалізацыі праекта, уключаючы матэрыялы, працу майстроў і кіраўніцтва будовай, склаў амаль 52&amp;nbsp;тысячы [[Злоты|злотых]]. Збор сродкаў адбываўся метадам грамадскай талакі: каля 27 тысяч злотых было сабрана праз ахвяраванні беларусаў на рахунак таварыства і [[краўдфандынг]], а 20 тысяч злотых выдзеліла Гданьскае ўпраўленне дарог і азелянення. Сваю падтрымку ініцыятыве таксама аказала мясцовае камунальнае прадпрыемства «Гданьскія аўтобусы і трамваі»&lt;ref name=&quot;reform&quot;&gt;{{cite web|url=https://reform.news/u-gdansku-adkryjuc-kryzh-zmagaram-za-volnuju-i-nezalezhnuju-belarus|title=У Гданьску адкрыюць Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь|publisher=Reform.news|date=19 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.polskieradio.pl/396/7819/Artykul/3662024|title=У Гданьску паставілі Крыж змагарам за свабодную і незалежную Беларусь|publisher=Polskie Radio|date=23 сакавіка 2026|lang=be|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Характарыстыка і аўтары ==
Архітэктарам помніка выступіў [[Станіслаў Шыманьскі]], а непасрэднымі выканаўцамі праекта сталі каменшчык [[Раман Лебрэхт]] і сталяр [[Ян Асоўскі]]. Створаны імі манумент уяўляе сабой традыцыйны [[беларускі крыж]], які, паводле заўвагі самога архітэктара, адрозніваецца наяўнасцю толькі дзвюх папярочных перакладзін і адсутнасцю ніжняй пахілай перакладзіны, характэрнай для праваслаўнай традыцыі. Кампазіцыя мемарыяла таксама дапоўнена каменнымі таблічкамі&lt;ref name=&quot;d13&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

== Адкрыццё ==
Урачыстае адкрыццё і асвячэнне крыжа адбылося 21 сакавіка 2026 года напярэдадні [[Дзень Волі|Дня Волі]]. Мемарыял размешчаны на тэрыторыі [[Гарнізонныя могілкі (Гданьск)|Гарнізонных могілак Гданьска]] (вуліца Ген.&amp;nbsp;Дамброўскага, 2). У цырымоніі ўзялі ўдзел прадстаўнікі гарадскіх улад і мясцовай беларускай супольнасці. Ганаровым госцем мерапрыемства стаў фізік, прафесар [[Варшаўскі ўніверсітэт|Варшаўскага ўніверсітэта]] [[Пётр Зяліньскі]] — унук вядомага беларускага дзеяча і лекара [[Станіслаў Грынкевіч|Станіслава Грынкевіча]], які бясследна знік пасля арышту савецкімі карнікамі ўвосень 1944 года&lt;ref name=&quot;polskieradio&quot;/&gt;.

У працяг святкавання і ўшанавання памяці герояў у Абляцкім цэнтры культуры і адукацыі ў Гданьску прайшоў літаратурна-музычны вечар «Беларускім нацыянальным героям». У мерапрыемстве ўзялі ўдзел беларускія літаратары [[Валянціна Іванаўна Аксак|Валянціны Аксак]], [[Уладзімір Аляксеевіч Арлоў|Уладзімір Арлоў]], [[Наста Кудасава]], [[Андрэй Валер’евіч Хадановіч|Андрэй Хадановіч]], а таксама польская кампазітарка і флейтыстка [[Мая Міро-Вісьнеўска]]&lt;ref name=&quot;reform&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Помнікі Гданьска]]
[[Катэгорыя:Беларусы ў Польшчы]]
[[Катэгорыя:З’явіліся ў 2026 годзе]]
[[Катэгорыя:2026 год у Польшчы]]</text>
      <sha1>0cceij0ptjg9ulsc6zpo3q0w2d4vvmb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805344</id>
    <redirect title="Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)" />
    <revision>
      <id>5120651</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь]] у [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)]]</comment>
      <origin>5120651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="6700tk2ogoq2u8vfizhk01n6chiv0bb" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Крыж змагарам за вольную і незалежную Беларусь (Гданьск)]]</text>
      <sha1>6700tk2ogoq2u8vfizhk01n6chiv0bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:2026 год у Польшчы</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805345</id>
    <revision>
      <id>5120654</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:26:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JerzyKundrat</username>
        <id>174</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Гады ў краіне|2026|у|Польшчы}} [[Катэгорыя:2026 год у Еўропе|Польшча]]»</comment>
      <origin>5120654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="5xm6oan08a9je8ixww3lx1ci4jmuxs4" xml:space="preserve">{{Гады ў краіне|2026|у|Польшчы}}
[[Катэгорыя:2026 год у Еўропе|Польшча]]</text>
      <sha1>5xm6oan08a9je8ixww3lx1ci4jmuxs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805346</id>
    <revision>
      <id>5120656</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:54:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Арганізацыя  |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта  |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}  |background_color         =   |колер_назвы              =   |лагатып                  =   |шырыня_лагатыпа          =   |подпіс                   =   |...»</comment>
      <origin>5120656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12898" sha1="jn4d3mtazjzim5fo9mntvphju72qocv" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
 |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта
 |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}
 |background_color         = 
 |колер_назвы              = 
 |лагатып                  = 
 |шырыня_лагатыпа          = 
 |подпіс                   = 
 |карта1                   = 
 |шырыня_карты1            = 
 |легенда1                 = 
 |карта2                   = 
 |шырыня_карты2            = 
 |легенда2                 = 
 |абрэвіятура              = 
 |назва_папярэдніка        = Кафедра беларускай культуры
 |назва_пераемніка         = 
 |членства                 = 
 |тып_цэнтра               = 
 |цэнтр                    = [[Беласток]], [[Польшча]]
 |тып                      = навукова-навучальнае падраздзяленне
 |юрыдычны_статус          = 
 |мовы                     =  
 |мова                     =  
 |колькасць_супрацоўнікаў  = 
 |пасада_кіраўніка1        = 
 |імя_кіраўніка1           =
 |пераемнік                = 
 |імя_пераемніка           =
 |наступнік                =
 |імя_наступніка           =
 |заснавальнік1            = 
 |падзея_заснавання1       = 
 |дата_заснавання1         = 1 мая 2016 (як аддзел); 1997 (як кафедра)
 |падзея_ліквідацыі        = 
 |дата_ліквідацыі          = 2019/2020
 |заўвага1                 = Падраздзяленне [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]
 |заўвага2                 = 
 |адрас                    = 
 |сайт                     = 
 |вікісховішча             =
}}
'''Аддзе́л белару́скай культу́ры Беласто́цкага ўніверсітэ́та''' ({{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}) — былое структурнае навукова-навучальнае падраздзяленне [[Філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта|філалагічнага факультэта]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]], якое займалася даследаваннем [[Беларуская гісторыя|беларускай гісторыі]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская літаратура|літаратуры]] і [[Беларуская культура|культуры]]. Да 2016 года ўстанова дзейнічала ў статусе Кафедры беларускай культуры. Спыніла сваё існаванне ў 2019—2020 гадах у выніку рэарганізацыі ўніверсітэта.

== Гісторыя ==
Кафедра беларускай культуры была створана ў 1997 годзе, адначасова з утварэннем самастойнага [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Размяшчэнне кафедры менавіта ў Беластоку было абумоўлена прызнаннем з боку ўлад універсітэта і [[Міністэрства адукацыі Польшчы]] важнасці даследаванняў [[Беларуская культура|беларускай культуры]] і польска-беларускага супрацоўніцтва ў рэгіёне{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}. Структура існавала паралельна з Кафедрай беларускай філалогіі, якая была ўтворана ў 1999 годзе{{sfn|Siegień|2013|с=503}}. 

З самага пачатку кафедра пачала ператварацца ў міждысцыплінарны цэнтр гуманітарных даследаванняў, які аб'яднаў вакол сябе спецыялістаў з розных галін навукі{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

З часам цікавасць да вывучэння беларусістыкі сярод студэнтаў пачала зніжацца. У выніку гэтага 27 красавіка 2016 года рэктар Беластоцкага ўніверсітэта прафесар [[Леанард Этэль]] падпісаў загад №&amp;nbsp;11, згодна з якім Кафедра беларускай культуры была паніжана ў статусе і пераўтворана ў Аддзел (Заклад) беларускай культуры. Змены афіцыйна набылі моц 1 мая 2016 года{{sfn|Zarządzenie|2016|с=1}}. Аднак крызіс філалагічных даследаванняў і дэмаграфічны спад прывялі да таго, што ў навучальным годзе 2019/2020 у сувязі з рэарганізацыяй структур Беластоцкага ўніверсітэта ў рамках новай рэформы Аддзел беларускай культуры канчаткова спыніў сваё існаванне{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Кіраўніцтва ==
'''Кафедра беларускай культуры (1997—2016):{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}'''
* [[Эльжбета Смулкова]] (1997—2002)
* [[Яўген Мірановіч]] (2003—2007)
* [[Лілія Цытко]] (2008—2011, в. а.)
* [[Багуслаў Нававейскі]] (в. а.)

'''Аддзел беларускай культуры (2016—2020):'''{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}
* [[Ірэна Матуш]] (2016—2020)

== Навуковая дзейнасць ==
З самага пачатку свайго існавання Кафедра беларускай культуры аб'яднала міждысцыплінарны калектыў даследчыкаў. У першыя гады працы (каля 1998 года) у склад каманды, акрамя прафесара [[Эльжбета Смулкова|Эльжбеты Смулковай]], уваходзілі: этнолаг [[Катажына Далэнгоўска]], мовазнаўца і этнограф [[Ганна Энгелькінг]], палітолаг [[Алена Глагоўская]], гісторыкі [[Алег Латышонак]] і [[Яўген Мірановіч]], а таксама літуаністка і этнолаг [[Юстына Страчук]]. Даследчыкі займаліся вывучэннем беларускай нацыянальнай свядомасці ў XIX і XX стагоддзях, праводзілі палявыя сацыялінгвістычныя і этналагічныя даследаванні на [[Беласточчына|Беласточчыне]], Гродзеншчыне і [[Віленшчына|Віленшчыне]], працавалі ў архівах Польшчы, Літвы і Беларусі{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

За гады існавання падраздзялення яго супрацоўнікі выдалі шэраг фундаментальных навуковых прац. Сярод іх вылучаюцца манаграфіі [[Яўген Мірановіч|Яўгена Мірановіча]] («Беларусы ў Польшчы 1944—1949», «Гісторыя дзяржаў свету ў XX стагоддзі. Беларусь»), працы [[Алег Латышонак|Алега Латышонка]] («Беларускія вайсковыя фарміраванні 1917—1923», «Ад белых русаў да беларусаў», «Нацыянальнасць — Беларус»), даследаванні [[Алена Глагоўская|Алены Глагоўскай]] («Беларусь 1914—1929: культура пад прэсам палітыкі», «Беларусы на Гданьскім узбярэжжы») і [[Ірэна Матуш|Ірэны Матуш]] («Царкоўна-прыходская адукацыя ў Бельскім павеце ў 1884—1914 гадах...»). Значны ўклад у вывучэнне польска-беларускага памежжа ўнесла [[Гражына Харытанюк-Міхей]]{{sfn|Siwek|2021|с=146}}. 

Пасля адыходу з кафедры гісторыкаў (Я. Мірановіча і А. Латышонка) і пераходу кіраўніцтва да Ліліі Цытко ўвага даследчыкаў засяродзілася на [[Анамастыка|анамастыцы]] і [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Важнай ініцыятывай кафедры была арганізацыя міждысцыплінарных семінараў пад назвай «Беларускія чацвяргі» (польск.: Czwartki białoruskie), на якіх абмяркоўваліся актуальныя праблемы беларусістыкі{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Часопіс «Białorutenistyka Białostocka» ==
Важным элементам развіцця [[Беларусістка|беларусістыкі]] ў Беластоцкім універсітэце з'яўляецца выданне навуковага часопіса «[[Białorutenistyka Białostocka]]» (Беластоцкая беларусістыка), які выходзіць з 2009 года. Галоўным рэдактарам выдання з'яўляецца прафесар [[Галіна Тварановіч]]. Часопіс прысвечаны пытанням літаратуры, мовы, гісторыі і культуры Беларусі, а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Мэтай выдання з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі і вядзення міжнароднай дыскусіі. Публікацыі выходзяць на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах, што спрыяе папулярызацыі ведаў у міжнародным навуковым асяроддзі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул |аўтар=Siwek B. |загаловак=Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju |выданне=Roczniki Humanistyczne |год=2021 |том=LXIX |нумар=7 |старонкі=131—155 |ref=Siwek}}
* {{артыкул |аўтар=Sawicka-Mierzyńska K. |загаловак=Białoruskość jako idée fixe twórczości Sokrata Janowicza |выданне=Podlasie – od „terra incognita” do „white Power”. Szkice z nowego regionalizmu literackiego |месца=Białystok |год=2018 |старонкі=335—340 |ref=Sawicka-Mierzyńska}}
* {{кніга |аўтар= |загаловак=Białostockie środowisko filologiczne 1968-2018. Historia w 45 wywiadach |месца=Białystok |выдавецтва= |год=2018 |старонак=524 |ref=Srodowisko}}
* {{артыкул |аўтар=Siegień B. |загаловак=Katedra Filologii Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku – historia i stan obecny |выданне=Białorutenistyka Białostocka |год=2013 |том=5 |старонкі=503—508 |ref=Siegień}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Беластока]]</text>
      <sha1>jn4d3mtazjzim5fo9mntvphju72qocv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120658</id>
      <parentid>5120656</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T07:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Навуковая дзейнасць */</comment>
      <origin>5120658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13015" sha1="t1wff8ij5l42pe2v1h6asqkdg5g8s0o" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
 |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта
 |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}
 |background_color         = 
 |колер_назвы              = 
 |лагатып                  = 
 |шырыня_лагатыпа          = 
 |подпіс                   = 
 |карта1                   = 
 |шырыня_карты1            = 
 |легенда1                 = 
 |карта2                   = 
 |шырыня_карты2            = 
 |легенда2                 = 
 |абрэвіятура              = 
 |назва_папярэдніка        = Кафедра беларускай культуры
 |назва_пераемніка         = 
 |членства                 = 
 |тып_цэнтра               = 
 |цэнтр                    = [[Беласток]], [[Польшча]]
 |тып                      = навукова-навучальнае падраздзяленне
 |юрыдычны_статус          = 
 |мовы                     =  
 |мова                     =  
 |колькасць_супрацоўнікаў  = 
 |пасада_кіраўніка1        = 
 |імя_кіраўніка1           =
 |пераемнік                = 
 |імя_пераемніка           =
 |наступнік                =
 |імя_наступніка           =
 |заснавальнік1            = 
 |падзея_заснавання1       = 
 |дата_заснавання1         = 1 мая 2016 (як аддзел); 1997 (як кафедра)
 |падзея_ліквідацыі        = 
 |дата_ліквідацыі          = 2019/2020
 |заўвага1                 = Падраздзяленне [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]
 |заўвага2                 = 
 |адрас                    = 
 |сайт                     = 
 |вікісховішча             =
}}
'''Аддзе́л белару́скай культу́ры Беласто́цкага ўніверсітэ́та''' ({{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}) — былое структурнае навукова-навучальнае падраздзяленне [[Філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта|філалагічнага факультэта]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]], якое займалася даследаваннем [[Беларуская гісторыя|беларускай гісторыі]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская літаратура|літаратуры]] і [[Беларуская культура|культуры]]. Да 2016 года ўстанова дзейнічала ў статусе Кафедры беларускай культуры. Спыніла сваё існаванне ў 2019—2020 гадах у выніку рэарганізацыі ўніверсітэта.

== Гісторыя ==
Кафедра беларускай культуры была створана ў 1997 годзе, адначасова з утварэннем самастойнага [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Размяшчэнне кафедры менавіта ў Беластоку было абумоўлена прызнаннем з боку ўлад універсітэта і [[Міністэрства адукацыі Польшчы]] важнасці даследаванняў [[Беларуская культура|беларускай культуры]] і польска-беларускага супрацоўніцтва ў рэгіёне{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}. Структура існавала паралельна з Кафедрай беларускай філалогіі, якая была ўтворана ў 1999 годзе{{sfn|Siegień|2013|с=503}}. 

З самага пачатку кафедра пачала ператварацца ў міждысцыплінарны цэнтр гуманітарных даследаванняў, які аб'яднаў вакол сябе спецыялістаў з розных галін навукі{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

З часам цікавасць да вывучэння беларусістыкі сярод студэнтаў пачала зніжацца. У выніку гэтага 27 красавіка 2016 года рэктар Беластоцкага ўніверсітэта прафесар [[Леанард Этэль]] падпісаў загад №&amp;nbsp;11, згодна з якім Кафедра беларускай культуры была паніжана ў статусе і пераўтворана ў Аддзел (Заклад) беларускай культуры. Змены афіцыйна набылі моц 1 мая 2016 года{{sfn|Zarządzenie|2016|с=1}}. Аднак крызіс філалагічных даследаванняў і дэмаграфічны спад прывялі да таго, што ў навучальным годзе 2019/2020 у сувязі з рэарганізацыяй структур Беластоцкага ўніверсітэта ў рамках новай рэформы Аддзел беларускай культуры канчаткова спыніў сваё існаванне{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Кіраўніцтва ==
'''Кафедра беларускай культуры (1997—2016):{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}'''
* [[Эльжбета Смулкова]] (1997—2002)
* [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]] (2003—2007)
* [[Лілія Цытко]] (2008—2011, в. а.)
* [[Багуслаў Нававейскі]] (в. а.)

'''Аддзел беларускай культуры (2016—2020):'''{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}
* [[Ірэна Матуш]] (2016—2020)

== Навуковая дзейнасць ==
З самага пачатку свайго існавання Кафедра беларускай культуры аб'яднала міждысцыплінарны калектыў даследчыкаў. У першыя гады працы (каля 1998 года) у склад каманды, акрамя прафесара [[Эльжбета Смулкова|Эльжбеты Смулковай]], уваходзілі: этнолаг [[Катажына Далэнгоўска]], мовазнаўца і этнограф [[Ганна Энгелькінг]], палітолаг [[Алена Глагоўская]], гісторыкі [[Алег Латышонак]] і [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]], а таксама літуаністка і этнолаг [[Юстына Страчук]]. Даследчыкі займаліся вывучэннем беларускай нацыянальнай свядомасці ў XIX і XX стагоддзях, праводзілі палявыя сацыялінгвістычныя і этналагічныя даследаванні на [[Беласточчына|Беласточчыне]], Гродзеншчыне і [[Віленшчына|Віленшчыне]], працавалі ў архівах Польшчы, Літвы і Беларусі{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

За гады існавання падраздзялення яго супрацоўнікі выдалі шэраг фундаментальных навуковых прац. Сярод іх вылучаюцца манаграфіі [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўгена Мірановіча]] («Беларусы ў Польшчы 1944—1949», «Гісторыя дзяржаў свету ў XX стагоддзі. Беларусь»), працы [[Алег Латышонак|Алега Латышонка]] («Беларускія вайсковыя фарміраванні 1917—1923», «Ад белых русаў да беларусаў», «Нацыянальнасць — Беларус»), даследаванні [[Алена Глагоўская|Алены Глагоўскай]] («Беларусь 1914—1929: культура пад прэсам палітыкі», «Беларусы на Гданьскім узбярэжжы») і [[Ірэна Матуш|Ірэны Матуш]] («Царкоўна-прыходская адукацыя ў Бельскім павеце ў 1884—1914 гадах...»). Значны ўклад у вывучэнне польска-беларускага памежжа ўнесла [[Гражына Харытанюк-Міхей]]{{sfn|Siwek|2021|с=146}}. 

Пасля адыходу з кафедры гісторыкаў (Я. Мірановіча і А. Латышонка) і пераходу кіраўніцтва да Ліліі Цытко ўвага даследчыкаў засяродзілася на [[Анамастыка|анамастыцы]] і [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Важнай ініцыятывай кафедры была арганізацыя міждысцыплінарных семінараў пад назвай «Беларускія чацвяргі» (польск.: Czwartki białoruskie), на якіх абмяркоўваліся актуальныя праблемы беларусістыкі{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Часопіс «Białorutenistyka Białostocka» ==
Важным элементам развіцця [[Беларусістка|беларусістыкі]] ў Беластоцкім універсітэце з'яўляецца выданне навуковага часопіса «[[Białorutenistyka Białostocka]]» (Беластоцкая беларусістыка), які выходзіць з 2009 года. Галоўным рэдактарам выдання з'яўляецца прафесар [[Галіна Тварановіч]]. Часопіс прысвечаны пытанням літаратуры, мовы, гісторыі і культуры Беларусі, а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Мэтай выдання з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі і вядзення міжнароднай дыскусіі. Публікацыі выходзяць на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах, што спрыяе папулярызацыі ведаў у міжнародным навуковым асяроддзі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул |аўтар=Siwek B. |загаловак=Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju |выданне=Roczniki Humanistyczne |год=2021 |том=LXIX |нумар=7 |старонкі=131—155 |ref=Siwek}}
* {{артыкул |аўтар=Sawicka-Mierzyńska K. |загаловак=Białoruskość jako idée fixe twórczości Sokrata Janowicza |выданне=Podlasie – od „terra incognita” do „white Power”. Szkice z nowego regionalizmu literackiego |месца=Białystok |год=2018 |старонкі=335—340 |ref=Sawicka-Mierzyńska}}
* {{кніга |аўтар= |загаловак=Białostockie środowisko filologiczne 1968-2018. Historia w 45 wywiadach |месца=Białystok |выдавецтва= |год=2018 |старонак=524 |ref=Srodowisko}}
* {{артыкул |аўтар=Siegień B. |загаловак=Katedra Filologii Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku – historia i stan obecny |выданне=Białorutenistyka Białostocka |год=2013 |том=5 |старонкі=503—508 |ref=Siegień}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Беластока]]</text>
      <sha1>t1wff8ij5l42pe2v1h6asqkdg5g8s0o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120659</id>
      <parentid>5120658</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Гісторыя */</comment>
      <origin>5120659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13663" sha1="ctu35rzku0qbzpmmybc8zwk8po203bc" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
 |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта
 |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}
 |background_color         = 
 |колер_назвы              = 
 |лагатып                  = 
 |шырыня_лагатыпа          = 
 |подпіс                   = 
 |карта1                   = 
 |шырыня_карты1            = 
 |легенда1                 = 
 |карта2                   = 
 |шырыня_карты2            = 
 |легенда2                 = 
 |абрэвіятура              = 
 |назва_папярэдніка        = Кафедра беларускай культуры
 |назва_пераемніка         = 
 |членства                 = 
 |тып_цэнтра               = 
 |цэнтр                    = [[Беласток]], [[Польшча]]
 |тып                      = навукова-навучальнае падраздзяленне
 |юрыдычны_статус          = 
 |мовы                     =  
 |мова                     =  
 |колькасць_супрацоўнікаў  = 
 |пасада_кіраўніка1        = 
 |імя_кіраўніка1           =
 |пераемнік                = 
 |імя_пераемніка           =
 |наступнік                =
 |імя_наступніка           =
 |заснавальнік1            = 
 |падзея_заснавання1       = 
 |дата_заснавання1         = 1 мая 2016 (як аддзел); 1997 (як кафедра)
 |падзея_ліквідацыі        = 
 |дата_ліквідацыі          = 2019/2020
 |заўвага1                 = Падраздзяленне [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]
 |заўвага2                 = 
 |адрас                    = 
 |сайт                     = 
 |вікісховішча             =
}}
'''Аддзе́л белару́скай культу́ры Беласто́цкага ўніверсітэ́та''' ({{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}) — былое структурнае навукова-навучальнае падраздзяленне [[Філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта|філалагічнага факультэта]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]], якое займалася даследаваннем [[Беларуская гісторыя|беларускай гісторыі]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская літаратура|літаратуры]] і [[Беларуская культура|культуры]]. Да 2016 года ўстанова дзейнічала ў статусе Кафедры беларускай культуры. Спыніла сваё існаванне ў 2019—2020 гадах у выніку рэарганізацыі ўніверсітэта.

== Гісторыя ==
Кафедра беларускай культуры была створана ў 1997 годзе, адначасова з утварэннем самастойнага [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Размяшчэнне кафедры менавіта ў Беластоку было абумоўлена прызнаннем з боку ўлад універсітэта і [[Міністэрства адукацыі Польшчы]] важнасці даследаванняў [[Беларуская культура|беларускай культуры]] і польска-беларускага супрацоўніцтва ў рэгіёне{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}. Структура існавала паралельна з Кафедрай беларускай філалогіі, якая была ўтворана ў 1999 годзе{{sfn|Siegień|2013|с=503}}. 

З самага пачатку кафедра пачала ператварацца ў міждысцыплінарны цэнтр гуманітарных даследаванняў, які аб'яднаў вакол сябе спецыялістаў з розных галін навукі{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

З часам цікавасць да вывучэння беларусістыкі сярод студэнтаў пачала зніжацца. У выніку гэтага 27 красавіка 2016 года рэктар Беластоцкага ўніверсітэта прафесар [[Леанард Этэль]] падпісаў загад №&amp;nbsp;11, згодна з якім Кафедра беларускай культуры была паніжана ў статусе і пераўтворана ў Аддзел (Заклад) беларускай культуры. Змены афіцыйна набылі моц 1 мая 2016 года&lt;ref name=&quot;zagad&quot;&gt;{{cite web|lang=pl|url=|title=Zarządzenie nr 11 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej Wydziału Filologicznego – przekształcenie Katedry Kultury Białoruskiej|date=27 красавіка 2016|publisher=Uniwersytet w Białymstoku}}&lt;/ref&gt;. Аднак крызіс філалагічных даследаванняў і дэмаграфічны спад прывялі да таго, што ў навучальным годзе 2019/2020 у сувязі з рэарганізацыяй структур Беластоцкага ўніверсітэта ў рамках новай рэформы Аддзел беларускай культуры канчаткова спыніў сваё існаванне{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Кіраўніцтва ==
'''Кафедра беларускай культуры (1997—2016):{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}'''
* [[Эльжбета Смулкова]] (1997—2002)
* [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]] (2003—2007)
* [[Лілія Цытко]] (2008—2011, в. а.)
* [[Багуслаў Нававейскі]] (в. а.)

'''Аддзел беларускай культуры (2016—2020):'''{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}
* [[Ірэна Матуш]] (2016—2020)

== Навуковая дзейнасць ==
З самага пачатку свайго існавання Кафедра беларускай культуры аб'яднала міждысцыплінарны калектыў даследчыкаў. У першыя гады працы (каля 1998 года) у склад каманды, акрамя прафесара [[Эльжбета Смулкова|Эльжбеты Смулковай]], уваходзілі: этнолаг [[Катажына Далэнгоўска]], мовазнаўца і этнограф [[Ганна Энгелькінг]], палітолаг [[Алена Глагоўская]], гісторыкі [[Алег Латышонак]] і [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]], а таксама літуаністка і этнолаг [[Юстына Страчук]]. Даследчыкі займаліся вывучэннем беларускай нацыянальнай свядомасці ў XIX і XX стагоддзях, праводзілі палявыя сацыялінгвістычныя і этналагічныя даследаванні на [[Беласточчына|Беласточчыне]], Гродзеншчыне і [[Віленшчына|Віленшчыне]], працавалі ў архівах Польшчы, Літвы і Беларусі{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

За гады існавання падраздзялення яго супрацоўнікі выдалі шэраг фундаментальных навуковых прац. Сярод іх вылучаюцца манаграфіі [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўгена Мірановіча]] («Беларусы ў Польшчы 1944—1949», «Гісторыя дзяржаў свету ў XX стагоддзі. Беларусь»), працы [[Алег Латышонак|Алега Латышонка]] («Беларускія вайсковыя фарміраванні 1917—1923», «Ад белых русаў да беларусаў», «Нацыянальнасць — Беларус»), даследаванні [[Алена Глагоўская|Алены Глагоўскай]] («Беларусь 1914—1929: культура пад прэсам палітыкі», «Беларусы на Гданьскім узбярэжжы») і [[Ірэна Матуш|Ірэны Матуш]] («Царкоўна-прыходская адукацыя ў Бельскім павеце ў 1884—1914 гадах...»). Значны ўклад у вывучэнне польска-беларускага памежжа ўнесла [[Гражына Харытанюк-Міхей]]{{sfn|Siwek|2021|с=146}}. 

Пасля адыходу з кафедры гісторыкаў (Я. Мірановіча і А. Латышонка) і пераходу кіраўніцтва да Ліліі Цытко ўвага даследчыкаў засяродзілася на [[Анамастыка|анамастыцы]] і [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Важнай ініцыятывай кафедры была арганізацыя міждысцыплінарных семінараў пад назвай «Беларускія чацвяргі» (польск.: Czwartki białoruskie), на якіх абмяркоўваліся актуальныя праблемы беларусістыкі{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Часопіс «Białorutenistyka Białostocka» ==
Важным элементам развіцця [[Беларусістка|беларусістыкі]] ў Беластоцкім універсітэце з'яўляецца выданне навуковага часопіса «[[Białorutenistyka Białostocka]]» (Беластоцкая беларусістыка), які выходзіць з 2009 года. Галоўным рэдактарам выдання з'яўляецца прафесар [[Галіна Тварановіч]]. Часопіс прысвечаны пытанням літаратуры, мовы, гісторыі і культуры Беларусі, а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Мэтай выдання з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі і вядзення міжнароднай дыскусіі. Публікацыі выходзяць на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах, што спрыяе папулярызацыі ведаў у міжнародным навуковым асяроддзі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул |аўтар=Siwek B. |загаловак=Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju |выданне=Roczniki Humanistyczne |год=2021 |том=LXIX |нумар=7 |старонкі=131—155 |ref=Siwek}}
* {{артыкул|аўтар=Sawicka-Mierzyńska K.|загаловак=Białoruskość jako idée fixe twórczości Sokrata Janowicza|выданне=Podlasie – od „terra incognita” do „white Power”. Szkice z nowego regionalizmu literackiego|месца=Białystok|год=2018|старонкі=335—340|спасылка=https://www.academia.edu/145086976/Podlasie_od_terra_incognita_do_white_power_Szkice_z_nowego_regionalizmu_literackiego|ref=Sawicka-Mierzyńska}}
* {{кніга|спасылка=https://filologia.uwb.edu.pl/fcp/LFBsTMCQZEyUgCg4WSHd4a01VYTZUNlAGDzRMdA0bPTZDGw8jJRRUfHYlC1BGbzMrMBgzNlk4VjgSOQEgQVQlKBpcHg/_global/public/filologia/2024/bialostockie_srodowisko_filologiczne_wklad_1968-2018.pdf|аўтар=|загаловак=Białostockie środowisko filologiczne 1968-2018. Historia w 45 wywiadach|месца=Białystok|выдавецтва=|год=2018|старонак=524|ref=Srodowisko}}
* {{артыкул |аўтар=Siegień B. |загаловак=Katedra Filologii Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku – historia i stan obecny |выданне=Białorutenistyka Białostocka |год=2013 |том=5 |старонкі=503—508 |ref=Siegień}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Беластока]]</text>
      <sha1>ctu35rzku0qbzpmmybc8zwk8po203bc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120661</id>
      <parentid>5120659</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:06:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>/* Крыніцы */</comment>
      <origin>5120661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13804" sha1="dcmstjfjpyglq3y9ruq2i6jecppyefh" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
 |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта
 |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}
 |background_color         = 
 |колер_назвы              = 
 |лагатып                  = 
 |шырыня_лагатыпа          = 
 |подпіс                   = 
 |карта1                   = 
 |шырыня_карты1            = 
 |легенда1                 = 
 |карта2                   = 
 |шырыня_карты2            = 
 |легенда2                 = 
 |абрэвіятура              = 
 |назва_папярэдніка        = Кафедра беларускай культуры
 |назва_пераемніка         = 
 |членства                 = 
 |тып_цэнтра               = 
 |цэнтр                    = [[Беласток]], [[Польшча]]
 |тып                      = навукова-навучальнае падраздзяленне
 |юрыдычны_статус          = 
 |мовы                     =  
 |мова                     =  
 |колькасць_супрацоўнікаў  = 
 |пасада_кіраўніка1        = 
 |імя_кіраўніка1           =
 |пераемнік                = 
 |імя_пераемніка           =
 |наступнік                =
 |імя_наступніка           =
 |заснавальнік1            = 
 |падзея_заснавання1       = 
 |дата_заснавання1         = 1 мая 2016 (як аддзел); 1997 (як кафедра)
 |падзея_ліквідацыі        = 
 |дата_ліквідацыі          = 2019/2020
 |заўвага1                 = Падраздзяленне [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]
 |заўвага2                 = 
 |адрас                    = 
 |сайт                     = 
 |вікісховішча             =
}}
'''Аддзе́л белару́скай культу́ры Беласто́цкага ўніверсітэ́та''' ({{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}) — былое структурнае навукова-навучальнае падраздзяленне [[Філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта|філалагічнага факультэта]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]], якое займалася даследаваннем [[Беларуская гісторыя|беларускай гісторыі]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская літаратура|літаратуры]] і [[Беларуская культура|культуры]]. Да 2016 года ўстанова дзейнічала ў статусе Кафедры беларускай культуры. Спыніла сваё існаванне ў 2019—2020 гадах у выніку рэарганізацыі ўніверсітэта.

== Гісторыя ==
Кафедра беларускай культуры была створана ў 1997 годзе, адначасова з утварэннем самастойнага [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Размяшчэнне кафедры менавіта ў Беластоку было абумоўлена прызнаннем з боку ўлад універсітэта і [[Міністэрства адукацыі Польшчы]] важнасці даследаванняў [[Беларуская культура|беларускай культуры]] і польска-беларускага супрацоўніцтва ў рэгіёне{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}. Структура існавала паралельна з Кафедрай беларускай філалогіі, якая была ўтворана ў 1999 годзе{{sfn|Siegień|2013|с=503}}. 

З самага пачатку кафедра пачала ператварацца ў міждысцыплінарны цэнтр гуманітарных даследаванняў, які аб'яднаў вакол сябе спецыялістаў з розных галін навукі{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

З часам цікавасць да вывучэння беларусістыкі сярод студэнтаў пачала зніжацца. У выніку гэтага 27 красавіка 2016 года рэктар Беластоцкага ўніверсітэта прафесар [[Леанард Этэль]] падпісаў загад №&amp;nbsp;11, згодна з якім Кафедра беларускай культуры была паніжана ў статусе і пераўтворана ў Аддзел (Заклад) беларускай культуры. Змены афіцыйна набылі моц 1 мая 2016 года&lt;ref name=&quot;zagad&quot;&gt;{{cite web|lang=pl|url=https://docs.uwb.edu.pl/pliki/2016-11-2.pdf|title=Zarządzenie nr 11 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej Wydziału Filologicznego – przekształcenie Katedry Kultury Białoruskiej|date=27 красавіка 2016|publisher=Uniwersytet w Białymstoku}}&lt;/ref&gt;. Аднак крызіс філалагічных даследаванняў і дэмаграфічны спад прывялі да таго, што ў навучальным годзе 2019/2020 у сувязі з рэарганізацыяй структур Беластоцкага ўніверсітэта ў рамках новай рэформы Аддзел беларускай культуры канчаткова спыніў сваё існаванне{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Кіраўніцтва ==
'''Кафедра беларускай культуры (1997—2016):{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}'''
* [[Эльжбета Смулкова]] (1997—2002)
* [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]] (2003—2007)
* [[Лілія Цытко]] (2008—2011, в. а.)
* [[Багуслаў Нававейскі]] (в. а.)

'''Аддзел беларускай культуры (2016—2020):'''{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}
* [[Ірэна Матуш]] (2016—2020)

== Навуковая дзейнасць ==
З самага пачатку свайго існавання Кафедра беларускай культуры аб'яднала міждысцыплінарны калектыў даследчыкаў. У першыя гады працы (каля 1998 года) у склад каманды, акрамя прафесара [[Эльжбета Смулкова|Эльжбеты Смулковай]], уваходзілі: этнолаг [[Катажына Далэнгоўска]], мовазнаўца і этнограф [[Ганна Энгелькінг]], палітолаг [[Алена Глагоўская]], гісторыкі [[Алег Латышонак]] і [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]], а таксама літуаністка і этнолаг [[Юстына Страчук]]. Даследчыкі займаліся вывучэннем беларускай нацыянальнай свядомасці ў XIX і XX стагоддзях, праводзілі палявыя сацыялінгвістычныя і этналагічныя даследаванні на [[Беласточчына|Беласточчыне]], Гродзеншчыне і [[Віленшчына|Віленшчыне]], працавалі ў архівах Польшчы, Літвы і Беларусі{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

За гады існавання падраздзялення яго супрацоўнікі выдалі шэраг фундаментальных навуковых прац. Сярод іх вылучаюцца манаграфіі [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўгена Мірановіча]] («Беларусы ў Польшчы 1944—1949», «Гісторыя дзяржаў свету ў XX стагоддзі. Беларусь»), працы [[Алег Латышонак|Алега Латышонка]] («Беларускія вайсковыя фарміраванні 1917—1923», «Ад белых русаў да беларусаў», «Нацыянальнасць — Беларус»), даследаванні [[Алена Глагоўская|Алены Глагоўскай]] («Беларусь 1914—1929: культура пад прэсам палітыкі», «Беларусы на Гданьскім узбярэжжы») і [[Ірэна Матуш|Ірэны Матуш]] («Царкоўна-прыходская адукацыя ў Бельскім павеце ў 1884—1914 гадах...»). Значны ўклад у вывучэнне польска-беларускага памежжа ўнесла [[Гражына Харытанюк-Міхей]]{{sfn|Siwek|2021|с=146}}. 

Пасля адыходу з кафедры гісторыкаў (Я. Мірановіча і А. Латышонка) і пераходу кіраўніцтва да Ліліі Цытко ўвага даследчыкаў засяродзілася на [[Анамастыка|анамастыцы]] і [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Важнай ініцыятывай кафедры была арганізацыя міждысцыплінарных семінараў пад назвай «Беларускія чацвяргі» (польск.: Czwartki białoruskie), на якіх абмяркоўваліся актуальныя праблемы беларусістыкі{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Часопіс «Białorutenistyka Białostocka» ==
Важным элементам развіцця [[Беларусістка|беларусістыкі]] ў Беластоцкім універсітэце з'яўляецца выданне навуковага часопіса «[[Białorutenistyka Białostocka]]» (Беластоцкая беларусістыка), які выходзіць з 2009 года. Галоўным рэдактарам выдання з'яўляецца прафесар [[Галіна Тварановіч]]. Часопіс прысвечаны пытанням літаратуры, мовы, гісторыі і культуры Беларусі, а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Мэтай выдання з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі і вядзення міжнароднай дыскусіі. Публікацыі выходзяць на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах, што спрыяе папулярызацыі ведаў у міжнародным навуковым асяроддзі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул |аўтар=Siwek B. |загаловак=Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju |выданне=Roczniki Humanistyczne |год=2021 |том=LXIX |нумар=7 |старонкі=131—155 |ref=Siwek}}
* {{артыкул|аўтар=Sawicka-Mierzyńska K.|загаловак=Białoruskość jako idée fixe twórczości Sokrata Janowicza|выданне=Podlasie – od „terra incognita” do „white Power”. Szkice z nowego regionalizmu literackiego|месца=Białystok|год=2018|старонкі=335—340|спасылка=https://www.academia.edu/145086976/Podlasie_od_terra_incognita_do_white_power_Szkice_z_nowego_regionalizmu_literackiego|ref=Sawicka-Mierzyńska}}
* {{кніга|спасылка=https://filologia.uwb.edu.pl/fcp/LFBsTMCQZEyUgCg4WSHd4a01VYTZUNlAGDzRMdA0bPTZDGw8jJRRUfHYlC1BGbzMrMBgzNlk4VjgSOQEgQVQlKBpcHg/_global/public/filologia/2024/bialostockie_srodowisko_filologiczne_wklad_1968-2018.pdf|аўтар=|загаловак=Białostockie środowisko filologiczne 1968-2018. Historia w 45 wywiadach|месца=Białystok|выдавецтва=|год=2018|старонак=524|ref=Srodowisko}}
* {{артыкул|аўтар=Siegień B.|загаловак=Katedra Filologii Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku – historia i stan obecny|выданне=Białorutenistyka Białostocka|год=2013|том=5|старонкі=503—508|спасылка=https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/2435/1/Bialrut_5_2013_Siegien.pdf|ref=Siegień}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Беластока]]</text>
      <sha1>dcmstjfjpyglq3y9ruq2i6jecppyefh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120673</id>
      <parentid>5120661</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:19:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выдалена [[Катэгорыя:Беларусістыка]]; дададзена [[Катэгорыя:Беларусазнаўства]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13810" sha1="4ffjaunu3lax1fm1rhtrsfhg656ryrd" xml:space="preserve">{{Арганізацыя
 |назва                    = Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта
 |альтэрнатыўная           = {{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}
 |background_color         = 
 |колер_назвы              = 
 |лагатып                  = 
 |шырыня_лагатыпа          = 
 |подпіс                   = 
 |карта1                   = 
 |шырыня_карты1            = 
 |легенда1                 = 
 |карта2                   = 
 |шырыня_карты2            = 
 |легенда2                 = 
 |абрэвіятура              = 
 |назва_папярэдніка        = Кафедра беларускай культуры
 |назва_пераемніка         = 
 |членства                 = 
 |тып_цэнтра               = 
 |цэнтр                    = [[Беласток]], [[Польшча]]
 |тып                      = навукова-навучальнае падраздзяленне
 |юрыдычны_статус          = 
 |мовы                     =  
 |мова                     =  
 |колькасць_супрацоўнікаў  = 
 |пасада_кіраўніка1        = 
 |імя_кіраўніка1           =
 |пераемнік                = 
 |імя_пераемніка           =
 |наступнік                =
 |імя_наступніка           =
 |заснавальнік1            = 
 |падзея_заснавання1       = 
 |дата_заснавання1         = 1 мая 2016 (як аддзел); 1997 (як кафедра)
 |падзея_ліквідацыі        = 
 |дата_ліквідацыі          = 2019/2020
 |заўвага1                 = Падраздзяленне [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]
 |заўвага2                 = 
 |адрас                    = 
 |сайт                     = 
 |вікісховішча             =
}}
'''Аддзе́л белару́скай культу́ры Беласто́цкага ўніверсітэ́та''' ({{lang-pl|Zakład Kultury Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku}}) — былое структурнае навукова-навучальнае падраздзяленне [[Філалагічны факультэт Беластоцкага ўніверсітэта|філалагічнага факультэта]] [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]], якое займалася даследаваннем [[Беларуская гісторыя|беларускай гісторыі]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская літаратура|літаратуры]] і [[Беларуская культура|культуры]]. Да 2016 года ўстанова дзейнічала ў статусе Кафедры беларускай культуры. Спыніла сваё існаванне ў 2019—2020 гадах у выніку рэарганізацыі ўніверсітэта.

== Гісторыя ==
Кафедра беларускай культуры была створана ў 1997 годзе, адначасова з утварэннем самастойнага [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкага ўніверсітэта]]. Размяшчэнне кафедры менавіта ў Беластоку было абумоўлена прызнаннем з боку ўлад універсітэта і [[Міністэрства адукацыі Польшчы]] важнасці даследаванняў [[Беларуская культура|беларускай культуры]] і польска-беларускага супрацоўніцтва ў рэгіёне{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}. Структура існавала паралельна з Кафедрай беларускай філалогіі, якая была ўтворана ў 1999 годзе{{sfn|Siegień|2013|с=503}}. 

З самага пачатку кафедра пачала ператварацца ў міждысцыплінарны цэнтр гуманітарных даследаванняў, які аб'яднаў вакол сябе спецыялістаў з розных галін навукі{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

З часам цікавасць да вывучэння беларусістыкі сярод студэнтаў пачала зніжацца. У выніку гэтага 27 красавіка 2016 года рэктар Беластоцкага ўніверсітэта прафесар [[Леанард Этэль]] падпісаў загад №&amp;nbsp;11, згодна з якім Кафедра беларускай культуры была паніжана ў статусе і пераўтворана ў Аддзел (Заклад) беларускай культуры. Змены афіцыйна набылі моц 1 мая 2016 года&lt;ref name=&quot;zagad&quot;&gt;{{cite web|lang=pl|url=https://docs.uwb.edu.pl/pliki/2016-11-2.pdf|title=Zarządzenie nr 11 Rektora Uniwersytetu w Białymstoku z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie zmian w strukturze organizacyjnej Wydziału Filologicznego – przekształcenie Katedry Kultury Białoruskiej|date=27 красавіка 2016|publisher=Uniwersytet w Białymstoku}}&lt;/ref&gt;. Аднак крызіс філалагічных даследаванняў і дэмаграфічны спад прывялі да таго, што ў навучальным годзе 2019/2020 у сувязі з рэарганізацыяй структур Беластоцкага ўніверсітэта ў рамках новай рэформы Аддзел беларускай культуры канчаткова спыніў сваё існаванне{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Кіраўніцтва ==
'''Кафедра беларускай культуры (1997—2016):{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}'''
* [[Эльжбета Смулкова]] (1997—2002)
* [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]] (2003—2007)
* [[Лілія Цытко]] (2008—2011, в. а.)
* [[Багуслаў Нававейскі]] (в. а.)

'''Аддзел беларускай культуры (2016—2020):'''{{sfn|Srodowisko|2018|с=503}}
* [[Ірэна Матуш]] (2016—2020)

== Навуковая дзейнасць ==
З самага пачатку свайго існавання Кафедра беларускай культуры аб'яднала міждысцыплінарны калектыў даследчыкаў. У першыя гады працы (каля 1998 года) у склад каманды, акрамя прафесара [[Эльжбета Смулкова|Эльжбеты Смулковай]], уваходзілі: этнолаг [[Катажына Далэнгоўска]], мовазнаўца і этнограф [[Ганна Энгелькінг]], палітолаг [[Алена Глагоўская]], гісторыкі [[Алег Латышонак]] і [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]], а таксама літуаністка і этнолаг [[Юстына Страчук]]. Даследчыкі займаліся вывучэннем беларускай нацыянальнай свядомасці ў XIX і XX стагоддзях, праводзілі палявыя сацыялінгвістычныя і этналагічныя даследаванні на [[Беласточчына|Беласточчыне]], Гродзеншчыне і [[Віленшчына|Віленшчыне]], працавалі ў архівах Польшчы, Літвы і Беларусі{{sfn|Sawicka-Mierzyńska|2018|с=340}}.

За гады існавання падраздзялення яго супрацоўнікі выдалі шэраг фундаментальных навуковых прац. Сярод іх вылучаюцца манаграфіі [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўгена Мірановіча]] («Беларусы ў Польшчы 1944—1949», «Гісторыя дзяржаў свету ў XX стагоддзі. Беларусь»), працы [[Алег Латышонак|Алега Латышонка]] («Беларускія вайсковыя фарміраванні 1917—1923», «Ад белых русаў да беларусаў», «Нацыянальнасць — Беларус»), даследаванні [[Алена Глагоўская|Алены Глагоўскай]] («Беларусь 1914—1929: культура пад прэсам палітыкі», «Беларусы на Гданьскім узбярэжжы») і [[Ірэна Матуш|Ірэны Матуш]] («Царкоўна-прыходская адукацыя ў Бельскім павеце ў 1884—1914 гадах...»). Значны ўклад у вывучэнне польска-беларускага памежжа ўнесла [[Гражына Харытанюк-Міхей]]{{sfn|Siwek|2021|с=146}}. 

Пасля адыходу з кафедры гісторыкаў (Я. Мірановіча і А. Латышонка) і пераходу кіраўніцтва да Ліліі Цытко ўвага даследчыкаў засяродзілася на [[Анамастыка|анамастыцы]] і [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Важнай ініцыятывай кафедры была арганізацыя міждысцыплінарных семінараў пад назвай «Беларускія чацвяргі» (польск.: Czwartki białoruskie), на якіх абмяркоўваліся актуальныя праблемы беларусістыкі{{sfn|Siwek|2021|с=147}}.

== Часопіс «Białorutenistyka Białostocka» ==
Важным элементам развіцця [[Беларусістка|беларусістыкі]] ў Беластоцкім універсітэце з'яўляецца выданне навуковага часопіса «[[Białorutenistyka Białostocka]]» (Беластоцкая беларусістыка), які выходзіць з 2009 года. Галоўным рэдактарам выдання з'яўляецца прафесар [[Галіна Тварановіч]]. Часопіс прысвечаны пытанням літаратуры, мовы, гісторыі і культуры Беларусі, а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Мэтай выдання з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі і вядзення міжнароднай дыскусіі. Публікацыі выходзяць на [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|украінскай]], [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]] мовах, што спрыяе папулярызацыі ведаў у міжнародным навуковым асяроддзі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Літаратура ==
* {{артыкул |аўтар=Siwek B. |загаловак=Białorutenistyka polska. Historia – stan obecny – perspektywy rozwoju |выданне=Roczniki Humanistyczne |год=2021 |том=LXIX |нумар=7 |старонкі=131—155 |ref=Siwek}}
* {{артыкул|аўтар=Sawicka-Mierzyńska K.|загаловак=Białoruskość jako idée fixe twórczości Sokrata Janowicza|выданне=Podlasie – od „terra incognita” do „white Power”. Szkice z nowego regionalizmu literackiego|месца=Białystok|год=2018|старонкі=335—340|спасылка=https://www.academia.edu/145086976/Podlasie_od_terra_incognita_do_white_power_Szkice_z_nowego_regionalizmu_literackiego|ref=Sawicka-Mierzyńska}}
* {{кніга|спасылка=https://filologia.uwb.edu.pl/fcp/LFBsTMCQZEyUgCg4WSHd4a01VYTZUNlAGDzRMdA0bPTZDGw8jJRRUfHYlC1BGbzMrMBgzNlk4VjgSOQEgQVQlKBpcHg/_global/public/filologia/2024/bialostockie_srodowisko_filologiczne_wklad_1968-2018.pdf|аўтар=|загаловак=Białostockie środowisko filologiczne 1968-2018. Historia w 45 wywiadach|месца=Białystok|выдавецтва=|год=2018|старонак=524|ref=Srodowisko}}
* {{артыкул|аўтар=Siegień B.|загаловак=Katedra Filologii Białoruskiej Uniwersytetu w Białymstoku – historia i stan obecny|выданне=Białorutenistyka Białostocka|год=2013|том=5|старонкі=503—508|спасылка=https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/2435/1/Bialrut_5_2013_Siegien.pdf|ref=Siegień}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусазнаўства]]
[[Катэгорыя:Арганізацыі Беластока]]</text>
      <sha1>4ffjaunu3lax1fm1rhtrsfhg656ryrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Кафедра беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805347</id>
    <redirect title="Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта" />
    <revision>
      <id>5120657</id>
      <timestamp>2026-04-04T07:54:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Перасылае да [[Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта]]</comment>
      <origin>5120657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="rjz8236ks3fxooe8wn9g6yxc55og3uy" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта]]</text>
      <sha1>rjz8236ks3fxooe8wn9g6yxc55og3uy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Białorutenistyka Białostocka</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805348</id>
    <revision>
      <id>5120667</id>
      <timestamp>2026-04-04T08:16:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Часопіс |назва             = Białorutenistyka Białostocka |арыгінал назвы    = {{lang-pl|Białorutenistyka Białostocka}} |лагатып           =  |выява             =  |шырыня            =  |подпіс            =  |спецыялізацыя     = літаратура, мова, гісторыя і культура Беларусі, усходнеславянская філалогія |перыядычнас...»</comment>
      <origin>5120667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6918" sha1="kj59knz5kgk46frtt78fddp23p6onw4" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = {{lang-pl|Białorutenistyka Białostocka}}
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = літаратура, мова, гісторыя і культура Беларусі, усходнеславянская філалогія
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = польская, беларуская, украінская, англійская, французская, нямецкая, руская
|адрас рэдакцыі    = Інстытут усходнеславянскай філалогіі, Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = Галіна Тварановіч
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' (бел.: Беластоцкая беларусістыка) — польскі навуковы часопіс, прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з'яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;. 

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;. 

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з'яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;. 

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Часопісы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]
[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2009 годзе]]</text>
      <sha1>kj59knz5kgk46frtt78fddp23p6onw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120668</id>
      <parentid>5120667</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6894" sha1="ixoapfh2hyf7sym9e803wve5dav7d9w" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = 
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = літаратура, мова, гісторыя і культура Беларусі, усходнеславянская філалогія
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = польская, беларуская, украінская, англійская, французская, нямецкая, руская
|адрас рэдакцыі    = [[Інстытут усходнеславянскай філалогіі]], Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = [[Галіна Тварановіч]]
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' ({{lang-be|Беластоцкая беларусістыка}}) — польскі [[навуковы часопіс]], прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з’яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Часопісы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]
[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2009 годзе]]</text>
      <sha1>ixoapfh2hyf7sym9e803wve5dav7d9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120669</id>
      <parentid>5120668</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:17:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7118" sha1="ql137lcntixixx1cartjqqmrf2z82kq" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = 
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = літаратура, мова, гісторыя і культура Беларусі, усходнеславянская філалогія
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = [[Польская мова|польская]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Украінская мова|украінская]], [[Англійская мова|англійская]], [[Французская мова|французская]], [[Нямецкая мова|нямецкая]], [[Руская мова|руская]]
|адрас рэдакцыі    = [[Інстытут усходнеславянскай філалогіі]], Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = [[Галіна Тварановіч]]
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' ({{lang-be|Беластоцкая беларусістыка}}) — польскі [[навуковы часопіс]], прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з’яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Часопісы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]
[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2009 годзе]]</text>
      <sha1>ql137lcntixixx1cartjqqmrf2z82kq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120670</id>
      <parentid>5120669</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <origin>5120670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7286" sha1="rrmfhwiez8vq2rvkau5o4u6non03wok" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = 
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[Беларуская мова|мова]], [[Беларуская гісторыя|гісторыя]] і [[Беларуская культура|культура]] Беларусі, [[усходнеславянская філалогія]]
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = [[Польская мова|польская]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Украінская мова|украінская]], [[Англійская мова|англійская]], [[Французская мова|французская]], [[Нямецкая мова|нямецкая]], [[Руская мова|руская]]
|адрас рэдакцыі    = [[Інстытут усходнеславянскай філалогіі]], Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = [[Галіна Тварановіч]]
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' ({{lang-be|Беластоцкая беларусістыка}}) — польскі [[навуковы часопіс]], прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з’яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Часопісы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]
[[Катэгорыя:З'явіліся ў 2009 годзе]]</text>
      <sha1>rrmfhwiez8vq2rvkau5o4u6non03wok</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120671</id>
      <parentid>5120670</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:19:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>выдалена [[Катэгорыя:З'явіліся ў 2009 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7226" sha1="112ttz98dbk0v0g6u9bbjhqxtdb4jtg" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = 
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[Беларуская мова|мова]], [[Беларуская гісторыя|гісторыя]] і [[Беларуская культура|культура]] Беларусі, [[усходнеславянская філалогія]]
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = [[Польская мова|польская]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Украінская мова|украінская]], [[Англійская мова|англійская]], [[Французская мова|французская]], [[Нямецкая мова|нямецкая]], [[Руская мова|руская]]
|адрас рэдакцыі    = [[Інстытут усходнеславянскай філалогіі]], Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = [[Галіна Тварановіч]]
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' ({{lang-be|Беластоцкая беларусістыка}}) — польскі [[навуковы часопіс]], прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з’яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусістыка]]
[[Катэгорыя:Часопісы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]</text>
      <sha1>112ttz98dbk0v0g6u9bbjhqxtdb4jtg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120672</id>
      <parentid>5120671</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T08:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Чаховіч Уладзіслаў</username>
        <id>4656</id>
      </contributor>
      <comment>± 3 катэгорыі з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7262" sha1="pri8nz4ltgmmjmmgohudel7e4letsz7" xml:space="preserve">{{Часопіс
|назва             = Białorutenistyka Białostocka
|арыгінал назвы    = 
|лагатып           = 
|выява             = 
|шырыня            = 
|подпіс            = 
|спецыялізацыя     = [[Беларуская літаратура|літаратура]], [[Беларуская мова|мова]], [[Беларуская гісторыя|гісторыя]] і [[Беларуская культура|культура]] Беларусі, [[усходнеславянская філалогія]]
|перыядычнасць     = [[Штогоднік]]
|скарачэнне        = 
|мова              = [[Польская мова|польская]], [[Беларуская мова|беларуская]], [[Украінская мова|украінская]], [[Англійская мова|англійская]], [[Французская мова|французская]], [[Нямецкая мова|нямецкая]], [[Руская мова|руская]]
|адрас рэдакцыі    = [[Інстытут усходнеславянскай філалогіі]], Плошча Незалежнага саюза студэнтаў 1, 15–420 Беласток
|галоўны рэдактар  = [[Галіна Тварановіч]]
|заснавальнікі     = 
|выдавец           = [[Беластоцкі ўніверсітэт]]
|краіна            = [[Польшча]]
|заснаванне        = [[2009]]
|апошні выпуск     = 
|аб’ём             = 
|камплектацыя      = 
|тыраж             = 110 экз.
|ISSN              = 2081-2515
|eISSN             = 
|доступ            = 
|узнагароды        = 
|вэб-сайт          = https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka
|вікікрыніцы       = 
|вікісховішча      = 
}}
'''«Białorutenistyka Białostocka»''' ({{lang-be|Беластоцкая беларусістыка}}) — польскі [[навуковы часопіс]], прысвечаны пытанням [[Беларуская літаратура|літаратуры]], [[Беларуская мова|мовы]], [[Беларуская гісторыя|гісторыі]] і [[Беларуская культура|культуры]] [[Беларусь|Беларусі]], а таксама ўсходнеславянскай філалогіі. Выдаецца [[Беластоцкі ўніверсітэт|Беластоцкім універсітэтам]] з 2009 года. Выходзіць адзін раз на год&lt;ref name=&quot;uwb&quot;&gt;{{cite web|url=https://uwb.edu.pl/uniwersytet/dzialalnosc-wydawnicza/czasopisma-uniwersytetu-w-bialymstoku/bialorutenistyka-bialostocka|title=Białorutenistyka Białostocka|publisher=Uniwersytet w Białymstoku|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Тэматыка і змест ==
Галоўнай мэтай часопіса з’яўляецца стварэнне платформы для абмену вопытам паміж спецыялістамі з розных навуковых галін і форуму для міжнароднай дыскусіі адносна актуальных тэндэнцый у межах усходнеславянскай філалогіі. Асаблівая ўвага ў выданні надаецца [[Беларусістыка|беларусістыцы]], літаратурнай і літаратурна-культурнай кампаратывістыцы, параўнальным моўным даследаванням, а таксама актуалізацыі гістарычных і сучасных поглядаў на праблемы ўсходнеславянскай філалогіі&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

На старонках штогодніка публікуюцца артыкулы вядомых славістаў з айчынных і замежных акадэмічных цэнтраў па тэорыі літаратуры і літаратурнай крытыцы, тэарэтычным і прыкладным мовазнаўстве, культуралогіі, гісторыі, а таксама працы міждысцыплінарнага характару. Акрамя навуковых артыкулаў, часопіс змяшчае змястоўныя, палемічныя і ацэначныя [[Рэцэнзія|рэцэнзіі]], інфармацыю пра кнігі і справаздачы з навуковых сесій і канферэнцый&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Для садзейнічання папулярызацыі ведаў у міжнароднай супольнасці публікацыі выходзяць на сямі мовах: [[Польская мова|польскай]], [[Беларуская мова|беларускай]], [[Украінская мова|ўкраінскай]], а таксама на кангрэсавых мовах — [[Англійская мова|англійскай]], [[Французская мова|французскай]], [[Нямецкая мова|нямецкай]] і [[Руская мова|рускай]]&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

Часопіс уключаны ў спіс рэцэнзуемых навуковых выданняў [[Міністэрства адукацыі і навукі Польшчы]] (20 пунктаў). Выдаецца ў папяровым выглядзе тыражом 110 асобнікаў&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Рэдакцыя і навуковая рада ==
Галоўным рэдактарам часопіса з’яўляецца прафесар Галіна Тварановіч&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

У склад навуковай рады ўваходзяць прадстаўнікі шэрагу еўрапейскіх акадэмічных цэнтраў: [[Герман Бідэр]] ([[Зальцбург]]), [[Лілія Цытко]] ([[Беласток]]), [[Вольга Ляшчынская]] ([[Гомель]]), [[Юрый Лабынцаў]] ([[Масква]]), [[Валянцін Пілат]] ([[Ольштын]]), [[Людміла Сінькова]] ([[Мінск]]), [[Беата Сівек]] ([[Люблін]]), [[Ванда Супа]] (Беласток) і [[Валянціна Швайко]] ([[Брэст]])&lt;ref name=&quot;uwb&quot;/&gt;.

== Крыніцы ==
{{Крыніцы}}

== Спасылкі ==
* {{cite web|url=https://filologia.uwb.edu.pl/bialorutenistyka-bialostocka|title=Афіцыйны сайт часопіса «Białorutenistyka Białostocka»|publisher=|date=|lang=pl|accessdate=24 мая 2025}}

{{Бібліяінфармацыя}}
[[Катэгорыя:Навуковыя часопісы Польшчы]]
[[Катэгорыя:Часопісы Беластока]]
[[Катэгорыя:Беластоцкі ўніверсітэт]]
[[Катэгорыя:Беларусазнаўства]]
[[Катэгорыя:Часопісы Польшчы на польскай мове]]
[[Катэгорыя:Часопісы Польшчы на беларускай мове]]
[[Катэгорыя:Штогоднікі]]</text>
      <sha1>pri8nz4ltgmmjmmgohudel7e4letsz7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Гульні для ZX Spectrum</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805349</id>
    <revision>
      <id>5120675</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:05:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Катэгорыя:ZX Spectrum]] [[Катэгорыя:Гульні для персанальных камп’ютараў|ZX]]»</comment>
      <origin>5120675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="siupcd0fze23wnl6k4yen4ptzdsgo4q" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:ZX Spectrum]]
[[Катэгорыя:Гульні для персанальных камп’ютараў|ZX]]</text>
      <sha1>siupcd0fze23wnl6k4yen4ptzdsgo4q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Графічныя дызайнеры</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805350</id>
    <revision>
      <id>5120676</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Commonscat|Graphic designers}} [[Катэгорыя:Графічны дызайн]] [[Катэгорыя:Дызайнеры]]»</comment>
      <origin>5120676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="127" sha1="9hmrsgndwvhl5vjclqlk7j44ha50o3q" xml:space="preserve">{{Commonscat|Graphic designers}}
[[Катэгорыя:Графічны дызайн]]
[[Катэгорыя:Дызайнеры]]</text>
      <sha1>9hmrsgndwvhl5vjclqlk7j44ha50o3q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Гравёры Расіі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805351</id>
    <revision>
      <id>5120677</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:18:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Commonscat|Engravers from Russia}} [[Катэгорыя:Графікі Расіі]] [[Катэгорыя:Гравёры паводле краін|Расія]]»</comment>
      <origin>5120677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="160" sha1="cgv64c5jdz3h6s50msi2g3pd8du8hhf" xml:space="preserve">{{Commonscat|Engravers from Russia}}
[[Катэгорыя:Графікі Расіі]]
[[Катэгорыя:Гравёры паводле краін|Расія]]</text>
      <sha1>cgv64c5jdz3h6s50msi2g3pd8du8hhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Вікі-рухавікі</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805352</id>
    <revision>
      <id>5120678</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:26:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Commonscat|Wiki software}} [[Катэгорыя:Вікі]] [[Катэгорыя:Сістэмы кіравання зместам]]»</comment>
      <origin>5120678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="132" sha1="7x5hmv5tqqg3fysh9te73es077ritma" xml:space="preserve">{{Commonscat|Wiki software}}
[[Катэгорыя:Вікі]]
[[Катэгорыя:Сістэмы кіравання зместам]]</text>
      <sha1>7x5hmv5tqqg3fysh9te73es077ritma</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Арганізацыі Салігорска</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805353</id>
    <revision>
      <id>5120680</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Катэгорыя:Арганізацыі паводле гарадоў Беларусі]] [[Катэгорыя:Салігорск]]»</comment>
      <origin>5120680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="bootrsz4tylzi9j41dfmf5c6jw6rgkt" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Арганізацыі паводле гарадоў Беларусі]]
[[Катэгорыя:Салігорск]]</text>
      <sha1>bootrsz4tylzi9j41dfmf5c6jw6rgkt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Спіс памерлых у 2012 годзе</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805354</id>
    <revision>
      <id>5120682</id>
      <timestamp>2026-04-04T09:36:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}} {{Інфармацыйны спіс}}  У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.  == Студзень ==  == Люты ==  == Сакавік ==  == Красавік ==  == Май ==  == Чэрвень ==  == Ліпень ==  == Жнівень ==  == Вер...»</comment>
      <origin>5120682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="919" sha1="sei3hdw00yz38gl5e2bq6kpddx94g9m" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==

== Люты ==

== Сакавік ==

== Красавік ==

== Май ==

== Чэрвень ==

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>sei3hdw00yz38gl5e2bq6kpddx94g9m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120684</id>
      <parentid>5120682</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:38:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чэрвень */ [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]]</comment>
      <origin>5120684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1341" sha1="nqcwrq5f9q31jl4aeyvgt9lloowv17s" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==

== Люты ==

== Сакавік ==

== Красавік ==

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>nqcwrq5f9q31jl4aeyvgt9lloowv17s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120685</id>
      <parentid>5120684</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Студзень */ [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]], [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]], [[Оскар Луіджы Скальфара]]</comment>
      <origin>5120685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1760" sha1="adkaez9ky2sjsuqo7lu5jtxrjs2pvem" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==

== Сакавік ==

== Красавік ==

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>adkaez9ky2sjsuqo7lu5jtxrjs2pvem</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120691</id>
      <parentid>5120685</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:49:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Люты */ [[Уітні Х’юстан]]</comment>
      <origin>5120691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2071" sha1="552edstghrlrz1gmsz9902kloow3szc" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>552edstghrlrz1gmsz9902kloow3szc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120692</id>
      <parentid>5120691</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Красавік */ [[Арыстарх (Станкевіч)]], [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]]</comment>
      <origin>5120692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2384" sha1="jbsu0u4degaj8iods3vpbwje93ed13w" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>jbsu0u4degaj8iods3vpbwje93ed13w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120693</id>
      <parentid>5120692</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:54:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Чэрвень */ [[Іцхак Шамір]]</comment>
      <origin>5120693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2561" sha1="sevk3lfaa61f1wox1j43cyk6lbx0vnj" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>sevk3lfaa61f1wox1j43cyk6lbx0vnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120694</id>
      <parentid>5120693</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T09:56:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Жнівень */ [[Вольга Піліпаўна Якушка]]</comment>
      <origin>5120694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3006" sha1="hbm9c2zqehk6gq9u5hbu5o3mn133cne" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>hbm9c2zqehk6gq9u5hbu5o3mn133cne</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120695</id>
      <parentid>5120694</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:17:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Верасень */ [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]]</comment>
      <origin>5120695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3376" sha1="kzg32d2k7m7q3ut1notjdmjxkocp3k8" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>kzg32d2k7m7q3ut1notjdmjxkocp3k8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120697</id>
      <parentid>5120695</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:20:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Кастрычнік */ [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]]</comment>
      <origin>5120697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3511" sha1="k9u8x6j63hy7zctheyljl20i2sf14dl" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>k9u8x6j63hy7zctheyljl20i2sf14dl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120699</id>
      <parentid>5120697</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:24:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Лістапад */ [[Барыс Натанавіч Стругацкі]]</comment>
      <origin>5120699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3702" sha1="6jx2uey4wzwug2r44n4qs7rere9x9y7" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==
* [[19 лістапада]]: [[Барыс Натанавіч Стругацкі]] (79) — расійскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, перакладчык.

== Снежань ==

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>6jx2uey4wzwug2r44n4qs7rere9x9y7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120701</id>
      <parentid>5120699</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Снежань */ [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін]]</comment>
      <origin>5120701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3844" sha1="kc9yrouj8x0t49sxksfxzsqvmxkfwv7" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==
* [[19 лістапада]]: [[Барыс Натанавіч Стругацкі]] (79) — расійскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, перакладчык.

== Снежань ==
* [[15 снежня]]: [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін]] (86) — савецкі і расійскі паэт.

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>kc9yrouj8x0t49sxksfxzsqvmxkfwv7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120702</id>
      <parentid>5120701</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Сакавік */ [[Аляксандр Пятровіч Дзянісаў]], [[Міхаіл Яўгенавіч Цікоцкі]]</comment>
      <origin>5120702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4161" sha1="ma51tvfgyyd6z770kr982k9mws6aaoj" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==
* [[3 сакавіка]]: [[Аляксандр Пятровіч Дзянісаў]] (67) — беларускі савецкі акцёр тэатра і кіно.
* [[24 сакавіка]]: [[Міхаіл Яўгенавіч Цікоцкі]] (90) — беларускі мовазнавец і журналіст.

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==
* [[19 лістапада]]: [[Барыс Натанавіч Стругацкі]] (79) — расійскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, перакладчык.

== Снежань ==
* [[15 снежня]]: [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін]] (86) — савецкі і расійскі паэт.

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>ma51tvfgyyd6z770kr982k9mws6aaoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120703</id>
      <parentid>5120702</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:35:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Май */ [[Міхаіл Гапеевіч Булахаў]]</comment>
      <origin>5120703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4346" sha1="91nuqgptpsojj7o1rgizbtjrw1ti0oj" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==
* [[3 сакавіка]]: [[Аляксандр Пятровіч Дзянісаў]] (67) — беларускі савецкі акцёр тэатра і кіно.
* [[24 сакавіка]]: [[Міхаіл Яўгенавіч Цікоцкі]] (90) — беларускі мовазнавец і журналіст.

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==
* [[4 мая]]: [[Міхаіл Гапеевіч Булахаў]] (92) — беларускі мовазнавец, Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1971).

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==
* [[19 лістапада]]: [[Барыс Натанавіч Стругацкі]] (79) — расійскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, перакладчык.

== Снежань ==
* [[15 снежня]]: [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін]] (86) — савецкі і расійскі паэт.

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>91nuqgptpsojj7o1rgizbtjrw1ti0oj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120706</id>
      <parentid>5120703</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:39:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DobryBrat</username>
        <id>5701</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ліпень */ [[Джон Эванс Ата Мілс]]</comment>
      <origin>5120706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4492" sha1="dxa1ndyfyeet90xkd5a8womo5z25sy0" xml:space="preserve">{{Кароткае апісанне|інфармацыйная старонка-спіс у праекце Вікімедыя}}
{{Інфармацыйны спіс}}

У гэтым спісе прадстаўлены пералік персон, памерлых у [[2012]] годзе.

== Студзень ==
* [[16 студзеня]]: [[Уладзімір Іванавіч Жбанаў]] (70) — беларускі скульптар.
* [[22 студзеня]]: [[Яўген Сяргеевіч Шатохін]] (64) — беларускі мастак.
* [[29 студзеня]]: [[Оскар Луіджы Скальфара]] (93) — італьянскі палітык, Прэзідэнт Італіі (1992—1999).

== Люты ==
[[Файл:Whitney Houston (cropped3).JPEG|150px|thumb|[[Уітні Х’юстан]]]]
* [[11 лютага]]: [[Уітні Х’юстан]] (48) — амерыканская [[Поп-музыка|поп]]-, соўл- і [[рытм-н-блюз]]авая актрыса, спявачка, прадзюсар.

== Сакавік ==
* [[3 сакавіка]]: [[Аляксандр Пятровіч Дзянісаў]] (67) — беларускі савецкі акцёр тэатра і кіно.
* [[24 сакавіка]]: [[Міхаіл Яўгенавіч Цікоцкі]] (90) — беларускі мовазнавец і журналіст.

== Красавік ==
* [[23 красавіка]]: [[Арыстарх (Станкевіч)]] (70) — архіепіскап Гомельскі і Жлобінскі.
* [[26 красавіка]]: [[Ігар Усеваладавіч Чаквін]] (57) — беларускі гісторык, этнолаг, антраполаг.

== Май ==
* [[4 мая]]: [[Міхаіл Гапеевіч Булахаў]] (92) — беларускі мовазнавец, Заслужаны дзеяч навукі Беларусі (1971).

== Чэрвень ==
* [[18 чэрвеня]]: [[Алена Андрэеўна Сцепановіч]] (70) — беларуская свінарка, дэпутат [[Вярхоўны Савет БССР|Вярхоўнага Савета БССР]] [[Спіс дэпутатаў Вярхоўнага Савета БССР 10-га склікання|10-га склікання]], [[Герой Сацыялістычнай Працы]] (1976).
* [[30 чэрвеня]]: [[Іцхак Шамір]] (96) — [[ізраіль]]скі палітык, Прэм’ер-міністр Ізраіля (1983—1984, 1986—1992).

== Ліпень ==
* [[24 ліпеня]]: [[Джон Эванс Ата Мілс]] (68) — ганскі палітык, Прэзідэнт Ганы (2009—2012).

== Жнівень ==
* [[21 жніўня]]: [[Вольга Піліпаўна Якушка]] (91) — беларускі [[Геаграфія|географ]] і [[Лімналогія|лімнолаг]], [[Доктар навук|доктар]] геаграфічных навук (1970), [[прафесар]] (1972), [[Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь|Заслужаны дзеяч навукі БССР]] (1980).

== Верасень ==
* [[18 верасня]]: [[Уладзімір Якаўлевіч Пузыня]] (72) — беларускі музыкант, майстар-рэстаўратар нацыянальных [[Музычны інструмент|музычных інструментаў]], педагог, [[Заслужаны дзеяч мастацтваў Беларусі]] (1994).

== Кастрычнік ==
* [[9 кастрычніка]]: [[Сяргей Аляксандравіч Цімохаў]] (52) — беларускі мастак.

== Лістапад ==
* [[19 лістапада]]: [[Барыс Натанавіч Стругацкі]] (79) — расійскі пісьменнік-фантаст, сцэнарыст, перакладчык.

== Снежань ==
* [[15 снежня]]: [[Канстанцін Якаўлевіч Ваншэнкін]] (86) — савецкі і расійскі паэт.

== Гл. таксама ==
* [[Спіс народжаных у 2012 годзе]]

== Крыніцы ==
{{крыніцы}}

{{Навігацыя}}
{{Вонкавыя спасылкі}}
{{Храналагічны пералік}}
[[Катэгорыя:Памерлі ў 2012 годзе| ]]
[[Катэгорыя:Спісы памерлых паводле гадоў|2012]]</text>
      <sha1>dxa1ndyfyeet90xkd5a8womo5z25sy0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Актрысы Таджыкістана</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805355</id>
    <revision>
      <id>5120700</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:27:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Катэгорыя:Актрысы паводле краін|Таджыкістан]] [[Катэгорыя:Кінематограф Таджыкістана]] [[Катэгорыя:Тэатр Таджыкістана]] [[Катэгорыя:Жанчыны Таджыкістана]]»</comment>
      <origin>5120700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="281" sha1="9ysosb71ndpttjofo5yesk3jyecpx9w" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Актрысы паводле краін|Таджыкістан]]
[[Катэгорыя:Кінематограф Таджыкістана]]
[[Катэгорыя:Тэатр Таджыкістана]]
[[Катэгорыя:Жанчыны Таджыкістана]]</text>
      <sha1>9ysosb71ndpttjofo5yesk3jyecpx9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Катэгорыя:Deutsche Welle</title>
    <ns>14</ns>
    <id>805356</id>
    <revision>
      <id>5120704</id>
      <timestamp>2026-04-04T10:35:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <comment>Новая старонка: «[[Катэгорыя:Катэгорыі сродкаў масавай інфармацыі]] [[Катэгорыя:Катэгорыі арганізацый]]»</comment>
      <origin>5120704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="157" sha1="e5v0d64il4ngbzknnjaamm3khn2j3an" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Катэгорыі сродкаў масавай інфармацыі]]
[[Катэгорыя:Катэгорыі арганізацый]]</text>
      <sha1>e5v0d64il4ngbzknnjaamm3khn2j3an</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>5120705</id>
      <parentid>5120704</parentid>
      <timestamp>2026-04-04T10:38:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>DzBar</username>
        <id>156353</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>дададзена [[Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Германіі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>5120705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="246" sha1="ifolmfkreqoncqbykz1i2vi10t9bae4" xml:space="preserve">[[Катэгорыя:Катэгорыі сродкаў масавай інфармацыі]]
[[Катэгорыя:Катэгорыі арганізацый]]
[[Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Германіі]]</text>
      <sha1>ifolmfkreqoncqbykz1i2vi10t9bae4</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>