Вікіпедыя bewiki https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%93%D0%B0%D0%BB%D0%BE%D1%9E%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D1%81%D1%82%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%BD%D0%BA%D0%B0 MediaWiki 1.46.0-wmf.23 first-letter Мультымедыя Адмысловае Размовы Удзельнік Размовы з удзельнікам Вікіпедыя Размовы пра Вікіпедыю Файл Размовы пра файл MediaWiki Размовы пра MediaWiki Шаблон Размовы пра шаблон Даведка Размовы пра даведку Катэгорыя Размовы пра катэгорыю Партал Размовы пра партал TimedText TimedText talk Модуль Размовы пра модуль Event Event talk 0 1137 5125177 4891603 2026-04-12T20:00:02Z DobryBrat 5701 /* Нарадзіліся */ удакладненне 5125177 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ <noinclude>{{каляндар на чэрвень}}</noinclude> '''8 чэрвеня''' — сто пяцьдзясят дзевяты (сто шасцідзесяты ў [[высакосны год]]) дзень года па [[Грыгарыянскі каляндар|Грыгарыянскім календары]]. == Падзеі == * [[536]]: [[Сільверый (Папа Рымскі)|Сільверый]] стаў [[Папа рымскі|Папам Рымскім]]. * [[793]]: Першы дакументаваны напад [[Вікінгі|вікінгаў]] на англійскія землі. Пачатак [[Эпоха вікінгаў|эпохі вікінгаў]]. * [[1772]]: Утворана [[Магілёўская губерня]] ў [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. * [[1783]]: Пачалося вывяржэнне вулкану [[вулкан Лакі|Лакі]] на [[Ісландыя|Ісландыі]]. * [[1924]]: З’езд былых членаў [[БПС-Р|Беларускай партыі сацыялістаў-рэвалюцыянераў]] у [[Мінск]]у канстатаваў самароспуск партыі. * [[1949]]: Упершыню выйшаў асобным выданнем раман «[[1984 (раман)|1984]]» [[Джордж Оруэл|Джорджа Оруэла]]. * [[1958]]: У [[Беласток]]у заснавана беларускае літаратурнае аб’яднанне «Белавежа». * 1958: У [[Швецыя|Швецыі]] пачаўся [[Чэмпіянат свету па футболу 1958|VI чэмпіянат света па футболу]], на якім упершыню была прадстаўлена зборная каманда [[СССР]]. * [[1967]]: У [[Мікалаеўшчына (Стаўбцоўскі раён)|Мікалаеўшчыне]] адкрыты філіял [[Дзяржаўны літаратурна-мемарыяльны музей Якуба Коласа|музея Якуба Коласа]]. * [[1972]]: Афіцыйна зацверджаны [[сцяг Бутана]]. * [[1978]]: [[Аляксандр Салжаніцын]] выступіў перад Асамблеяй выпускнікоў Гарвардскага ўніверсітэта з прамовай «Расколаты свет». * [[1978]]: Выпушчаны першы 16-бітны мікрапрацэсар [[Intel 8086]]. * [[2004]]: Прынята [[Рэзалюцыя Савета Бяспекі ААН 1546]], якой ухвалена стварэнне [[Часовы ўрад Ірака|Часовага ўрада Ірака]]. == Нарадзіліся == * [[1625]]: [[Джавані Даменіка Касіні]], італьянскі і французскі астраном * [[1671]]: [[Тамаза Альбіноні]], італьянскі кампазітар, скрыпач-віртуоз (пам. [[17.12]].[[1750]]) * [[1810]]: [[Роберт Шуман]], нямецкі кампазітар, дырыжор, музычны крытык, педагог (пам. [[29.7]].[[1856]]) * [[1837]]: [[Іван Мікалаевіч Крамской|Іван Крамской]], рускі жывапісец<!--, адзін з заснавальнікаў Таварыства перасоўных мастацкіх выстаў ({{lang-ru|Товарищество передвижных художественных выставок}})--> (пам. 24.3(5.4).[[1887]]) * [[1867]]: [[Фрэнк Лойд Райт]], амерыканскі архітэктар (пам. 9.4.[[1959]]) * [[1881]]: [[Віктар Зелязей]], беларускі грамадска-палітычны дзеяч (пам. 1952) * [[1922]]: [[Уладзімір Аляксеевіч Белы|Уладзімір Белы]], вучоны ў галіне<!--механікі металапалімерных сістэм, трэння і кампазіцыйнага--> матэрыялазнаўства. Акадэмік Акадэміі навук БССР (пам. 17.8.1994) * [[1930]]: [[Роберт Аўман]], ізраільскі матэматык, лаўрэат [[Нобелеўская прэмія па эканоміцы|Нобелеўскай прэміі па эканоміцы]] (2005) * [[1951]]: [[Боні Тайлер]], валійская спявачка * [[1955]]: [[Цім Бернерс-Лі]], брытанскі інжынер, камп’ютарны спецыяліст * [[1977]]: [[Канье Уэст]], амерыканскі музычны прадзюсар і рэпер * [[1986]]: [[Сяргей Вячаслававіч Крывец|Сяргей Крывец]], беларускі футбаліст * [[2002]]: [[Атынг Му]], амерыканская бягуха == Памерлі == * [[632]]: [[Мухамад]], прарок, заснавальнік [[Іслам]]у (нар. [[571]]?) * [[1042]]: [[Хардэкнуд]], кароль Даніі * [[1376]]: [[Эдуард Чорны Прынц]], сын [[Эдуард III|Эдуарда III]], караля Англіі * [[1809]]: [[Томас Пейн]], амерыканскі публіцыст, «хросны бацька» ЗША * [[1865]]: [[Джозеф Пакстан]], англійскі інжынер, батанік * [[1876]]: [[Жорж Санд]], французская пісьменніца * [[1956]]: [[Мары Ларансен]], французская мастачка * [[1973]]: [[Вальтэр Дэксель]], нямецкі мастак * [[1991]]: [[Уладзімір Шахавец]], беларускі перакладчык і пісьменнік (нар. 26.11.[[1918]]) * [[2009]]: [[Амар Бонга]], прэзідэнт Габона * [[2016]]: [[П’ер Абер]], прэзідэнт Швейцарыі * [[2018]]: [[Міхась Мушынскі]], беларускі крытык, літаратуразнавец * [[2022]]: [[Серж Мінскевіч]], беларускі паэт і перакладчык == Святкуюць == * {{Сцяг Зямлі}} Сусветны дзень акіянаў * {{Сцяг Карэліі}} [[Карэлія]], [[Расія]]: Дзень Рэспублікі <noinclude> {{Храналагічны пералік}} [[Катэгорыя:Дні па Грыгарыянскім календары|608]] </noinclude> [[Катэгорыя:8 чэрвеня| ]] 7wwtav060i9wc4bw12nedh2r12xz5dd 0 10793 5125113 4941473 2026-04-12T18:09:19Z MocnyDuham 99818 [[Адмысловае:PermanentLink/5125111#Вынік]] 5125113 wikitext text/x-wiki {{Узброены канфлікт |канфлікт = Савецка-фінская вайна (1939—1940) |частка = [[Другая сусветная вайна]] |выява = Finn ski troops.jpg |загаловак = Фінскія лыжнікі на пазіцыі. |дата = [[30 лістапада]] [[1939]] — [[12 сакавіка]] [[1940]] |месца = {{s|Усходняя [[Фінляндыя]],}} [[Карэлія]], {{s|[[Мурманская вобласць]]}} |вынік = Перамога СССР<br />[[Маскоўскі мірны дагавор з Фінляндыяй, 1940|Маскоўскі мірны дагавор (1940)]] |змены = |праціўнік1 = {{Сцягафікацыя|Фінляндыя}} * <small>{{Сцяг|Швецыя}} [[:en:Swedish Volunteer Corps (Winter War)|Шведскі добраахвотніцкі корпус]]</small> * <small>Добраахвотнікі з [[Данія|Даніі]], [[Нарвегія|Нарвегіі]], [[Каралеўства Венгрыя (1920—1944)|Венгрыі]] і г.д.</small> |праціўнік2 = {{Сцягафікацыя|СССР|1923}} * <small>{{Сцяг|Фінляндыя}} [[Фінляндская Дэмакратычная Рэспубліка]]</small> |камандзір1 = {{Сцяг|Фінляндыя}} [[Карл Густаў Эміль Манэргейм|К. Г. Э. Манэргейм]] <br />{{Сцяг|Фінляндыя}} [[Ялмар Сііласвуа]] |камандзір2 = {{Сцяг|СССР|1923}} [[Клімент Яфрэмавіч Варашылаў|К. Я. Варашылаў]] <br />{{Сцяг|СССР|1923}} [[Сямён Канстанцінавіч Цімашэнка|С. К. Цімашэнка]] |сілы1='''Паводле фінскіх даных<br />на 30 лістапада 1939:'''<br />250 тысяч салдат<br />30 танкаў<br />130 самалётаў<ref name="Virrankoski">''Pentti Virrankoski'' Suomen Historia 2, 2001, ISBN 951-746-342-1, SKS</ref><ref name="Kakela">''Erkki Kakela'' Laguksen miehet, marskin nyrkki: Suomalainen panssariyhtyma 1941—1944, 1992, ISBN 952-90-3858-5, Panssarikilta</ref><br /><br />'''Паводле расійскіх крыніц<br />на 30 лістапада 1939:'''<br /> Рэгулярныя войскі:<br /> 265 тысяч чалавек<br /> 194 жалезабетонных бункераў і 805 дрэва-каменна-земляных агнявых пунктаў. 534 гарматы (без уліку берагавых батарэй)<br /> 64 танка<br /> 270 самалётаў<br /> 29 караблёў<br /> {{s|+500 тысяч рэзервістаў}}<br /> ~300 гармат у запасе<ref>Коллектив авторов. Россия и СССР в войнах ХХ века: Потери Вооружённых Сил / Г. Ф. Кривошеев. — М.: ОЛМА-ПРЕСС, 2001. — С. 191. — 608 с. — (Архив). — 5 000 экз. — ISBN 5-224-01515-4</ref> |сілы2 ='''на 30 лістапада 1939''':<br /> 425 640 салдат<br /> 2876 гармат і мінамётаў<br /> 2289 танкаў<br /> 2446 самалётаў<ref name="ReferenceA">РГВА. Ф.37977. Оп.1. Д.595. Л.57—59, 95; Д.722. Л.414—417; Зимняя война. Кн.1. С.150.</ref> <br /><br />'''На пачатак сакавіка 1940:''' <br />760 578 салдат<ref name="Krivosheev" /> |страты1='''Паводле фінскіх даных:'''<br />25 904 забітых<ref name="pikkujattilainen-kurenmaalentila">{{cite book |last1=Kurenmaa | first1=Pekka|last2=Lentilä|first2=Riitta|editor1-first=Jari|editor1-last=Leskinen|editor2-first=Antti|editor2-last=Juutilainen|title=Jatkosodan pikkujättiläinen|date= 2007|page=1152|chapter=Sodan tappiot|language=fi|isbn=951-0-28690-7}}</ref><br />43 557 раненых<ref name="talvisodanpikkujattilainen-lentilajuutilainen">{{cite book|last1=Lentilä|first1=Riitta|last2=Juutilainen|first2=Antti|editor1-first=Jari|editor1-last=Leskinen|editor2-first=Antti|editor2-last=Juutilainen|title=Talvisodan pikkujättiläinen|edition=|publisher=|date=2007|page=821|chapter=Talvisodan uhrit|language=fi|isbn=978-951-0-23536-2}}</ref><br />1000 пленных<ref name="talvisodanpikkujattilainen-malmi">{{cite book|last=Malmi|first=Timo|editor1-first=Jari|editor1-last=Leskinen|editor2-first=Antti|editor2-last=Juutilainen|title=Talvisodan pikkujättiläinen|edition=|publisher=|date=2007|page=792|chapter=Suomalaiset sotavangit|language=fi|isbn=978-951-0-23536-2}}</ref><br /><br /> '''Паводле расійскіх крыніц:'''<br /> да 95 тысяч<ref>Военно-исторический журнал, 1993, No 4, с. 7.</ref> салдат забітымі<br />45 тысяч параненымі<br />806 палоннымі |страты2=71 214 забіта і памерла на этапах {{s|санітарнай эвакуацыі}}<br />16 292 памерла ад ран і хвароб у шпіталях<br />39 369 згінула без весткі<br />264 908 [[Санітарныя страты|санітарных страт]]<ref name="Krivosheev">{{кніга|аўтар=Под общей редакцией [[Рыгор Фядотавіч Крывашэеў|Г.Ф. Кривошеева]]|загаловак=Расія і СССР у войнах XX стагоддзя. Страты ўзброеных сіл. Статыстычнае даследаванне|спасылка=http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter4_8.html|выданне=II|месца=М.|выдавецтва=Олма-Пресс|год=2001|старонкі=|старонак=608|isbn=5-224-01515-4|тыраж=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100329013351/http://www.soldat.ru/doc/casualties/book/chapter4_8.html|archivedate=29 сакавіка 2010}} Табліцы 109 і 111</ref> }} {{Савецка-фінская вайна (1939—1940)}} {{Войны незалежнай Фінляндыі}} '''Савецка-фінляндская вайна 1939—1940''' або '''Зімовая вайна'''<ref>''Мейнандэр Х.'' Гісторыя Фінляндыі: Лініі, структуры, пераломныя моманты; пер. са шведскай Вольгі Рызмаковай. — Мінск: Мастацкая літаратура, 2017. — ISBN 978-985-02-1748-6.</ref> ({{lang-fi|'''''talvisota'''''}}), ваенныя дзеянні з [[30 лістапада]] [[1939]] года па [[12 сакавіка]] [[1940]] года [[СССР|савецкіх]] войск супраць войск [[Фінляндыя|Фінляндыі]]. Вайна фармальна не аб’яўлялася, але СССР афіцыйна разарваў дыпламатычныя адносіны з Фінляндыяй. == Прычыны і перадгісторыя == Сутыкненне дзвюх краін выклікана імкненнем СССР — у стратэгічным кантэксце [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] — адсунуць дзяржаўную граніцу далей ад [[Санкт-Пецярбург|Ленінграда]]. Фінляндыі быў прапанаваны тэрытарыяльны абмен (СССР быў гатовы аддаць удвая большую плошчу ў [[Карэлія|Карэліі]]), ад якога яна адмовілася. На працягу дзесяцігоддзяў савецка-фінскія адносіны пасля серыі войн 1918—1922 гадоў заставаліся нестабільнымі, характарызаваліся ўзаемным недаверам. == Хада вайны == Прычынай для вайны быў названы [[Майнільскі інцыдэнт|інцыдэнт артылерыйскага абстрэлу тэрыторыі СССР]]. Праз шмат гадоў [[Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў|М. С. Хрушчоў]] (на той час ужо былы кіраўнік СССР) пісаў, што гэты абстрэл быў арганізаваны камандармам 1-га рангу [[Рыгор Іванавіч Кулік|Рыгорам Куліком]]. Савецкі бок адмовіўся ад прапановы Фінляндыі стварыць сумесную камісію дзеля расследавання інцыдэнту і праз 2 дні разарваў дамову аб ненападзе, а яшчэ праз 2 — пачаў вайну. Войскі [[Ленінградская ваенная акруга|Ленінградскай ваеннай акругі]] ўступілі на тэрыторыю Фінляндыі. Галоўныя падзеі вайны адбываліся на [[Карэльскі перашыек|Карэльскім перашыйку]] па «[[Лінія Манергейма|Лініі Манергейма]]». Дзеянні сухапутных войск СССР падтрымліваў [[Балтыйскі флот ВМФ СССР|Балтыйскі флот]], у складзе якога ваяваў падшэфны карабель [[БССР]] — лідар эсмінцаў «Мінск». Вайна праходзіла ў цяжкіх умовах, пацягнула вялікія страты з абодвух бакоў. У снежні 1939 года ў раёне баявых дзеянняў былі маразы ніжэй за 30 градусаў. Фінскае войска было значна лепш падрыхтавана да халадоў, ад якіх памерзла шмат савецкіх салдат. Амаль поўная адсутнасць дарог, багністая і лясістая мясцовасць значна ўскладнялі рух Чырвонай арміі. Пасля прарыву савецкімі войскамі ў пачатку сакавіка 1940 года «Лініі Манергейма» і захопу 12 сакавіка [[Выбарг]]а, у той жа дзень у [[Масква|Маскве]] быў падпісаны мірны дагавор. СССР набыў патрэбныя яму землі, адсунуў граніцу на поўнач ад Ленінграда, атрымаў у арэнду паўвостраў [[Ханка (паўвостраў)|Ханка]] з правам стварэння на ім ваенна-марской базы. == Вынікі вайны == Стратэгічнае становішча СССР па выніках вайны пагоршылася: быў падарваны яго міжнародны аўтарытэт, [[Ліга Нацый]] выключыла яго са сваіх членаў, Фінляндыя адышла ад палітыкі [[нейтралітэт]]у і зблізілася з [[Германія]]й. З пачаткам [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]] Фінляндыя выступіла на баку Германіі, назваўшы сваю рэваншысцкую акцыю «Вайной-працягам». Таксама шматлікія праяўленыя ў вайне слабыя бакі [[Чырвоная Армія|Чырвонай арміі]] і вялікія людскія страты СССР (22 830 забітых фінаў супраць 131 476 забітых і згінуўшых без весткі савецкіх ваенных <ref name="do.gendocs.ru">[http://do.gendocs.ru/docs/index-8153.html?page=6] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20160305081853/http://do.gendocs.ru/docs/index-8153.html?page=6 |date=5 сакавіка 2016 }}</ref>) умацавалі [[Гітлер]]а ў рашучасці [[Вялікая Айчынная вайна|напасці на Савецкі Саюз]]. Акрамя таго СССР страціў 406 самалётаў супраць 62 фінскіх, 653 танка супраць 50 фінскіх <ref name="do.gendocs.ru"/>. Асноўнымі прычынамі было горшае ўзбраенне савецкай арміі (амаль адсутнічала [[Аўтамат (зброя)|аўтаматычая зброя]]), халатнасць часткі службовых асоб і неадэкватнае ўяўленне савецкага ўрада аб сацыяльна-палітычным клімаце ў Фінляндыі. Так меркавалася, што фінскі [[пралетарыят]] павінны паўстаць супраць пануючага ў Фінляндыі ладу і далучыцца да Чырвонай арміі. Але на самой справе ўзровень жыцця насельніцтва ў Фінляндыі быў вышэйшы, чым у СССР, нацыя была кансалідаванай і таму аказала аб’яднанае супраціўленне савецкім войскам. За баявыя подзвігі ў савецка-фінляндскай вайне 20 беларусам і ўраджэнцам [[Беларусь|Беларусі]] было прысвоена званне [[Герой Савецкага Саюза|Героя Савецкага Саюза]]: [[Павел Раманавіч Алейнікаў|П. Р. Алейнікаву]], [[Дзмітрый Данілавіч Валенцік|Дз. Д. Валенціку]], [[Барыс Васілевіч Воўк|Б. В. Воўку]], [[Іван Іванавіч Валасевіч|І. І. Валасевічу]], [[Міхаіл Міхайлавіч Гармоза|М. М. Гармозе]], [[Аляксандр Іванавіч Дыдышка|А. І. Дыдышку]], [[Пётр Васільевіч Кандрацьеў|П. В. Кандрацьеву]], [[Іларыён Паўлавіч Кірпічоў|І. П. Кірпічову]], [[Іван Міхайлавіч Кабзун|І. М. Кобзуну]], [[Віктар Дзмітрыевіч Кучаравы|В. Дз. Кучараваму]], [[Іосіф Маркавіч Максіменя|І. М. Максімене]], [[Іосіф Васілевіч Матрунчык|І. В. Матрунчыку]], [[Рыгор Сяргеевіч Пінчук|Р. С. Пінчуку]], [[Максім Восіпавіч Рапейка|М. В. Рапейке]], [[Іван Міхайлавіч Саламоннікаў|І. М. Саламонікаву]], [[Мікалай Пятровіч Сінюцін|М. П. Сінюціну]], [[Мікалай Фёдаравіч Турцэвіч|М. Ф. Турцэвічу]], [[Андрэй Рыгоравіч Целешаў|А. Р. Целешаву]], [[Сцяпан Іванавіч Чарняк|С. І. Чарняку]], [[Стафан Яфімавіч Ялейнікаў|С. Я. Ялейнікаву]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * [http://photochronograph.ru/2013/01/07/sovetsko-finskaya-vojna-1939-40-goda/ Гісторыя савецка-фінскай вайны 1939-40 гг. у фотаздымках] {{Другая сусветная вайна}} {{Войны Расіі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Войны XX стагоддзя]] [[Катэгорыя:Другая сусветная вайна]] [[Катэгорыя:Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)| ]] mwzxtxrhju6acfx3hpa200u3xescqas 4 11057 5125013 5123525 2026-04-12T12:01:08Z M.L.Bot 261 /* Plaga med Bot */ Адказ 5125013 wikitext text/x-wiki __NEWSECTIONLINK__ {{Вікіпедыя:Запыты на статус бота/Шапка}} {{змест справа}} [[Вікіпедыя:Бот|Бот]] Вікіпедыі — гэта [[Камп’ютарная праграма|праграма]], якая з-пад свайго ўліковага запісу выконвае рэдагаванні, якія нерацыянальна рабіць уручную. Як правіла, працуюць з Вікіпедыяй на ўзроўні [[:mw:API:Main page|API MediaWiki]]. [[Вікіпедыя:Бюракраты|Бюракраты]] могуць надававаць і пазбаўляць статусу [[Вікіпедыя:Бот|бота]], выкарыстоўваючы старонку [[Адмысловае:UserRights|кіравання правамі ўдзельніка]]. == Запыты на статус бота == Патэнцыйныя ботаўладальнікі могуць падаваць запыты на гэтай старонцы, іншыя ўдзельнікі могуць іх падтрымаць або выступіць супраць. Таксама тут прымаюцца запыты на пазбаўленне правоў бота, калі ён не выкарыстоўваецца або выкарыстоўваецца не па прызначэнні. Просьбы да бота можна размяшчаць тут: [[Вікіпедыя:Заданні для ботаў]]. ;Для запаўнення заяўкі варта ўказаць: * імя бота, * '''адказнага''' ботаўладальніка * мэту стварэння бота * тэхнічныя падрабязнасці ;Загатоўка === <nowiki>[[user:UserBot|UserBot]]</nowiki> === * Botmaster: <nowiki>[[w:be:user:User]] ([[w:be:user talk:User|talk]])</nowiki> * Bot's name: <nowiki>[[user:UserBot]] ([[Special:Contributions/UserBot|contributions]])</nowiki> * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: interwiki * Technical details: ;Болей * [[Вікіпедыя:Бот|Правілы выкарыстання ботаў]] * '''en:''' Requests for the [[m:bot|bot]] flag should be made on this page. This wiki uses the [[m:bot policy|standard bot policy]], and allows [[m:bot policy#Global_bots|global bots]] and [[m:bot policy#Automatic_approval|automatic approval of certain types of bots]]. == Запыты/Requests for bot flag == <div style="font-size:20px;" align="center">{{Кнопка 2|Падаць заяўку на правы бота<br /><small>New request</small>|url={{fullurl:Вікіпедыя:Запыты на статус бота|action=edit&section=2}}||class=mw-ui-progressive}}</div> <!---ДАДАВАЙЦЕ НОВЫЯ ЗАПЫТЫ НІЖЭЙ ГЭТАГА РАДКА!---> === [[user:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Plaga med]] ([[w:be:user talk:Plaga med|talk]]) * Bot's name: [[user:Plaga med Bot]] ([[Special:Contributions/Plaga med Bot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: аўтаматычныя і напаўаўтаматычныя праўкі ў праекце. Калі будуць нейкія заўвагі, прэтэнзіі, прашу адразу паведамляь непасрэдна мне. * Technical details: Буду эксперэментаваць. Планую пачынаць рабіць скрыпты на базе Pywikibot. * '''UPD:''' З-за таго, што я зрабіў сервіс для схавання правак удзельнікаў да вяртання таго, што было раней, таксама патрабуюцца правы deleterevision і deletelogentry, таму, відаць, трэба таксама дадаць у групу sysop ([[Вікіпедыя:Адміністратары|адміністратары]]). Згодна з [[Адмысловае:ListGroupRights]], такія правы ёсць толькі ў адміністратараў і схавальнікаў. Ужо праверыў сервіс, усё, відаць, працуе. Вынес заяўку на статус адміністратара асобна [[Вікіпедыя:Запыты па статус адміністратара#Правы адміністратара для Plaga med Bot|'''вось сюды''']]. : Падаў заяўку на мета. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:44, 6 красавіка 2026 (+03) ::{{за}} , вядома, падтрымліваю. Але невядома як мой голас будзе ўлічаны, бо я фармальна -- бот. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:01, 12 красавіка 2026 (+03) * Якія б задачы вы хацелі вырашаць сваім ботам у першую чаргу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:25, 7 красавіка 2026 (+03) *:аўтаматычныя замены ў артыкулах, пераважна падстаноўка і выпраўлення шаблонаў, кода. Патэнцыйна іншыя масавыя праўкі па запытах як абнаўленне ўласных назваў, перайменаваных згодна з [[ВП:Да перайменавання]]. Таксама цяпер раблю сервіс, каб аўтаматычна хаваць праўкі, наколькі гэта магчыма, пакуль не вырашылі праблему з рэвізорамі. Для гэтага патэнцыйна можа спатрэбіцца дадаванне ў групу sysop. Калі так, то я паведамлю. *:Код сваіх скрыптоў і сервісаў планую публікаваць на github. Звяртаю ўвагу, што актыўна выкарыстоўваю LLM для распрацоўкі, каб не было ілюзій. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:21, 8 красавіка 2026 (+03) === [[user:BarnesBot‬|BarnesBot‬]] === * Botmaster: [[User:IshaBarnes]] ([[user talk:IshaBarnes|talk]]) * Bot's name: [[user:BarnesBot]] ([[Special:Contributions/BarnesBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: - * Purpose: паўаўтаматычныя і аўтаматычныя праўкі ў агульнай прасторы * Technical details: [[w:en:User:Joeytje50/JWB]] : Якія б задачы вы хацелі вырашаць сваім ботам у першую чаргу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 12:18, 28 верасня 2025 (+03) ::Для пачатку - прастаўленне і ўдакладненне спасылак у артыкулах. Напрыклад, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%A6%D1%83%D0%BD%D0%B3%D0%BE%D0%BB%D1%96&diff=prev&oldid=5039008 вось такія змены]. Пазней можа вазьмуся за нешта больш складанае. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 14:53, 28 верасня 2025 (+03) : За тыдзень галасоў супраць не паявілася. Удзельнік дасведчаны. Запрасіў адпаведны сцяг на Meta-Wiki. {{done}}. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 02:57, 6 кастрычніка 2025 (+03) ::Выдайце, калі ласка, таксама сцяг аўтадаглядчыка для бота. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:47, 9 кастрычніка 2025 (+03) ::: Здаецца праўкі бота аўтаматычна будуць даглядацца, бо сцяг бота гэта прадугледжвае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 02:58, 10 кастрычніка 2025 (+03) ::: Сцяг быў нададзены. Плённай працы! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 02:20, 13 кастрычніка 2025 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:02, 14 кастрычніка 2025 (+03) === [[user:Железный капут|Железный капут]] === * Botmaster: [[User:MBH|MBH]] ([[User talk:MBH|talk]]), [[User:Iluvatar]] ([[User talk:Iluvatar|talk]]) * Bot's name: [[user:Железный капут]] ([[Special:Contributions/Железный капут|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [https://xtools.wmcloud.org/ec/uk.wikipedia.org/Железный_капут Украінская] (bot, rollbacker), [https://xtools.wmcloud.org/ec/ru.wikipedia.org/Железный_капут Руская] (bot, rollbacker) * Purpose: Антывандальны бот, які дапамагае адсочваць новыя праўкі і адзначаць патэнцыйна вандальныя для наступнай ручной адмены праз зручны дыскорд-інтэрфейс. У цэлым яго працу можна паглядзець на старонках укладу: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Служебная:Вклад/Железный_капут ru], [https://uk.wikipedia.org/wiki/Спеціальна:Внесок/Железный_капут uk]. Артыкул пра бота ў [[:en:Wikipedia:Wikipedia_Signpost/2024-07-04/In_focus#Automation|Signpost]]. * Technical details: Код [https://github.com/Saisengen/wikibots/blob/main/other-bots/new-edits-check.cs 1] (C#), [https://github.com/Saisengen/wikibots/tree/main/discord-py-bots 2] (python), [https://discord.gg/Drzx7FsrzU Дыскорд з якога будзе весціся маніторынг]. Хостынг: WMCS (Toolforge — /rv/). Лакалізацыю таксама ўжо падрыхтавалі. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:28, 21 лютага 2025 (+03) *:@[[Удзельнік:Iluvatar|Iluvatar]] , праблема тут, што "Удзельнік:Железный капут" проста старонка асноўнай прасторы, а не ўліковы запіс удзельніка, прынамсі да глабальнага запісу [[metawiki:Special:CentralAuth/Железный_капут|ён не далучаны]]. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 21:22, 21 лютага 2025 (+03) *::Так, уладальнік уліковага запісу (MBH) павінен увайсці ў сістэму, каб далучыць да SUL. [[Удзельнік:Iluvatar|Iluvatar]] ([[Размовы з удзельнікам:Iluvatar|размовы]]) 21:26, 21 лютага 2025 (+03) :Карысная можа быць прылада, хоць трошку разгрузіць даглядчыкаў. Пакуль маніторынг будзе праз дыскорд Рускай Вікіпедыі, бо наш аказаўся не вельмі то і жывы, потым можна будзе перайсці на яго, калі ажыве, або стварыць новы. Калі патрэба будзе. Сцяг бота выдаю. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 20:55, 21 лютага 2025 (+03) ::Пакуль выдача сцяга "ў працэсе". -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:51, 22 лютага 2025 (+03) :::{{зроблена}}, сцяг выдаў. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 09:16, 6 сакавіка 2025 (+03) === [[User:Leaderbot]] === For [[meta:Global reminder bot]] - the bot will rarely run here, but this process appears to be required according to the rules of this wiki. Please ping me in a response. The bot flag is NOT required. [[Удзельнік:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Размовы з удзельнікам:Leaderboard|размовы]]) 14:13, 5 лістапада 2024 (+03) ::@[[Удзельнік:Maksim L.|Maksim L.]], гэта бот робіць апавяшчэнні ўдзельнікам, у якіх сканчаецца той ці іншы сцяг, кшталту [https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dyskusja_wikipedysty:Igor123121&diff=prev&oldid=75141198 такога]. Сцяг бота непатрэбны, просіць толькі згоду на працу ў раздзеле. Дамо ўхвалу? :[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 11:02, 6 лістапада 2024 (+03) :@[[Удзельнік:Leaderboard|Leaderboard]], okay, no problem. -- [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 15:04, 6 лістапада 2024 (+03) ::@[[Удзельнік:Maksim L.|Maksim L.]] Thanks, I take it as a sign that I can run the bot without the flag. Please ping me if there are any issues. [[Удзельнік:Leaderboard|Leaderboard]] ([[Размовы з удзельнікам:Leaderboard|размовы]]) 15:47, 6 лістапада 2024 (+03) === [[user:MBHbot|MBHbot]] === * Botmaster: [[user:MBH]] ([[user talk:BeMBH12|talk]]) * Bot's name: [[user:MBHbot]] ([[Special:Contributions/MBHbot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: 10 проектов, включая рувики (1,5 млн. правок с 2011) и Склад, см. [[special:centralauth/MBHbot]] * Purpose: У адказ на [[Размовы з удзельнікам:Хомелка#Флаг бота|гэты запыт]]. Калі коратка, просяць сцяга бота і выключэнне з чэкліста AWB для замены "накірункі на кірункі, накірунак на кірунак". Першапачаткова гэты запыт узнік ад удзельніка @MocnyDuham, за падрабязнасцямі мусім звяртацца да яго * Technical details: :* [[user:MBH]], сцяг бота выдаў. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 17:45, 30 жніўня 2023 (+03) === [[user:Beafk|Beafk]] === * Botmaster: [[user:Be112]] ([[user talk:Be112|talk]]) * Bot's name: [[user:Beafk]] ([[Special:Contributions/Beafk|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: Сцяг будзе часовым, на 7 дзён, каб праўкамі па выдаленні тэлефонных нумароў не засмечваць стужку і не ствараць вялікай колькасці недагледжаных старонак. Далейшых планаў удзельніка не ведаю, калі яны ёсць, можна будзе разглядзець выдачу сталага сцягу. Узоры работы бота можна паглядзець ва ўнёску акаўнта бот-майстра. * Technical details: : Выдаў сцяг на 7 дзён. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:15, 13 лютага 2023 (+03) === [[user:ZlyiLevBot|ZlyiLevBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:ZlyiLev]] ([[w:be:user talk:ZlyiLev|talk]]) * Bot's name: [[user:ZlyiLevBot]] ([[Special:Contributions/ZlyiLevBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: no * Purpose: аўтаматычныя праўкі без забруджвання апошніх змен (катэгорыі, арфаграфія) * Technical details: AutoWikiBrowser : {{У|ZlyiLev}}, сцяг выдаў. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:21, 9 лістапада 2021 (+03) === [[user:Belarus2578Bot|Belarus2578Bot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Belarus2578]] ([[w:be:user talk:Belarus2578|talk]]) * Bot's name: [[user:Belarus2578]] ([[Special:Contributions/Belarus2578|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: no * Purpose: interwiki * Technical details: AutoWikiBrowser : {{У|Belarus2578}}, сцяг бота выдаў. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:57, 17 лютага 2021 (+03) === [[user:VitBot|VitBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Vit Koz]] ([[w:be:user talk:Vit Koz|talk]]) * Bot's name: [[user:VitBot]] ([[Special:Contributions/VitBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: no * Purpose: interwiki * Technical details: AutoWikiBrowser : Вітаю, {{у|Vit Koz}}. Зрабіце некалькі правак з уліковага запісу будучага бота, без іх яго паказвае незарэгістраваным і даць сцяг немагчыма. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:21, 6 снежня 2018 (MSK) :: Напэўна, {{у|Vit Koz}}, Вы стварылі старонку "Удзельнік:VitBot" у асноўнай прасторы, а не зарэгістраваліся як яшчэ адзін удзельнік? Бо ў журнале рэгістрацыі ўдзельнікаў VitBot'а няма. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 13:32, 7 снежня 2018 (MSK) : O.K. [[Удзельнік:VitBot|VitBot]] ([[Размовы з удзельнікам:VitBot|размовы]]) 15:48, 8 снежня 2018 (MSK) :: {{у|Vit Koz}}, цяпер бачу, сёння зарэгістраваліся а 15:45, сцяг выдаў. {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:39, 8 снежня 2018 (MSK) === [[user:StachLysyBot|StachLysyBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:StachLysy]] ([[w:be:user talk:StachLysy|talk]]) * Bot's name: [[user:StachLysyBot]] ([[Special:Contributions/StachLysyBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: аўтаматычныя праўкі без забруджвання апошніх зменаў * Technical details: ужыванне AWB --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 13:54, 24 лістапада 2018 (MSK) : Галасоў супраць няма, {{зроблена}}, бот удзельніка [[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]]. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:18, 6 снежня 2018 (MSK) === [[user:ArtificialBot|ArtificialBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Artificial123]] ([[w:be:user talk:Artificial123|talk]]) * Bot's name: [[user:ArtificialBot]] ([[Special:Contributions/ArtificialBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: - * Purpose: заліўка аб'ектаў NGC * Technical details: python : {{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 00:17, 14 лютага 2017 (+03) === [[user:MrZabejBot|MrZabejBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Mr. Zabej]] ([[w:be:user talk:Mr. Zabej|talk]]) * Bot's name: [[user:MrZabejBot]] ([[Special:Contributions/MrZabejBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: - * Purpose: bewiki //замена лацінскіх "і" на беларускія "і". * Technical details: python [[User:Mr. Zabej]], замена "і" можа быць праблемнай, бо амаль у кожным артыкуле ёсць слушныя лацінскія "i", таму трэба бачыць узор працы бота. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:29, 12 снежня 2016 (+03) : Узор бачу пад Вашым асноўным уліковым запісам, гэта замена менавіта Мiнск/Мінск, замены пэўных словаў будуць і далей або плануеце іншыя спосабы? --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:43, 12 снежня 2016 (+03) :: [[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]], так, магчыма будуць іншыя замены не толькі і, і гэта першае што патрапілася. Там буду глядзець на запыты для ботаў. Наконт "і" Замяняцца будуць выпадкі калі "і" убудавана ў адпаведнае беларускае слова, асобная замена не будзе адбывацца, бо вядома, могуць быць лацінскія словы, якім яно патрэбна --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 01:05, 13 снежня 2016 (+03) ::: {{зроблена}} [[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]], выдаў Вашаму боту лакальны сцяг. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 11:08, 13 снежня 2016 (+03) === [[user:RotlinkBot|RotlinkBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Rotlink]] ([[w:be:user talk:Rotlink|talk]]) * Bot's name: [[user:RotlinkBot]] ([[Special:Contributions/RotlinkBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ruwiki, elwiki * Purpose: Поиск контента мертвых ссылок на web-архивах и добавление параметра archiveurl к тем внешним ссылкам, которые его не имели (например, в результате работы [[:ru:User:WebCite Archiver|WebCite Archiver]]). Отличие от [[:ru:User:WebCite Archiver|WebCite Archiver]] в том, что [[User:RotlinkBot|RotlinkBot]] работает только с мёртвыми ссылками, которые уже поздно сохранять на [[:ru:WebCite]]. * Technical details: Бот написан на Scala, используются [http://code.google.com/p/wiki-java/ Java Wiki Bot Framework] и [https://github.com/sweble/sweble-wikitext/ Sweble Parser]. {{За}} --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 09:25, 28 кастрычніка 2013 (FET) {{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 10:16, 28 кастрычніка 2013 (FET) === [[user:IluvatarBot|IluvatarBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Iluvatar]] ([[w:be:user talk:Iluvatar|talk]]) * Bot's name: [[user:IluvatarBot]] ([[Special:Contributions/IluvatarBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ruwiki (home), enwiki * Purpose: interwiki * Technical details: стандартный скрипт interwiki.py. Запускается на тулсервере каждую минуту по 5 новых статей в русскоязычном разделе. Параметры запуска -autonomous -new:5 -namespace:0 *{{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 16:05, 28 снежня 2011 (UTC) {{done}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 20:47, 10 студзеня 2012 (UTC) === [[user:Голем|Голем]] === * Botmaster: [[w:be:user:Mashiah Davidson]] ([[w:be:user talk:Mashiah Davidson|talk]]) * Bot's name: [[user:Голем]] ([[Special:Contributions/Голем|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ru, uk, be-x-old * Purpose: Проект «Связность»: это бот основателя проекта, он иногда может делать тестовые правки, и желательно, чтобы они не засоряли список наблюдения * Technical details: всё то же самое, что у бота РобоСтася [[Удзельнік:Lvova|Lvova]] 16:56, 2 ліпеня 2011 (UTC) <br/>{{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] 17:45, 2 ліпеня 2011 (UTC) :* {{done}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 19:59, 10 ліпеня 2011 (UTC) ===[[User:Kgsbot|Kgsbot]]=== * '''Bot :''' - [[User:Kgsbot|Kgsbot]] * '''Bot User: '''-[[User:Kiran Gopi|Kiran Gopi]] and Home Wiki User Page [[:ml:User:Kiran Gopi|User Kiran Gopi]] . I am an active wikipedian in ml wiki. If needed to contact immedietly you can leave message on my Home wiki [[:ml:User_Talk:Kiran Gopi|Talk]] page. * '''Purpose:'''-I would like to run the bot for only interwiki links. Other bot flags on de, en,li,lmo, ml, pl,simple [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=Kgsbot wikipedias] * '''Frequency:'''-Once in day or two * '''Details:''' - This is using pywiki and using the latest interwiki.py for creating interwiki links.<br/ > Many Thanks [[Удзельнік:Kiran Gopi|Kiran Gopi]] 09:19, 15 верасня 2010 (UTC) # {{за}} У іншых Віксах праблем няма, пагатоў ''толькі'' інтэрвікі, можна даць статус. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 09:24, 15 верасня 2010 (UTC) {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 12:05, 17 верасня 2010 (UTC) === [[user:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] === * Botmaster: [[User:Wikitanvir|Wikitanvir]] * Bot's name: [[user:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] ([[Special:Contributions/WikitanvirBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=WikitanvirBot See here] * Purpose: Interwiki * Technical details: Using pywikipedia. Will patrol recent changes and new pages, and add, modify, or remove interwiki whenever applicable Thanks in advance. &mdash;&nbsp;[[User:Wikitanvir|Tanvir]]&nbsp;&bull; 04:53, 30 верасня 2010 (UTC) : {{за}} Праўда, пакуль, статус бота ў яго ёсць толькі ў "роднай" Віксе, а мы падключым і паназіраем :) --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 14:00, 30 верасня 2010 (UTC) {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 06:20, 7 кастрычніка 2010 (UTC) === [[user:Ebrambot|Ebrambot]] === * Botmaster: [[:fa:user:Ebraminio]] ([[:fa:user talk:Ebrambot|talk]]) * Bot's name: [[user:Ebrambot]] ([[Special:Contributions/Ebrambot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ar, arz, az, be_x_old, bs, ca, ckb, cs, da, de, en, es, fa, fi, fr, he, id, it, ja, nl, nn, pt, ru, sv, sw, tr, zh * Purpose: interwiki * Technical details: Autonomous interwiki thanks. --[[Удзельнік:Ebraminio|Ebraminio]] 04:52, 20 кастрычніка 2010 (UTC) * {{за}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 06:05, 20 кастрычніка 2010 (UTC) {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 17:17, 25 кастрычніка 2010 (UTC) === [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] === Hi, i want get bot flag for my bot account with the following specifications : * Operator : [[User:Mjbmr|Mjbmr]] * Automatic or Manually Assisted : Automatic * Programming Language(s) : Python (pywikipedia) * Function Summary : Interwiki * Already has a bot flag (Y/N) : Yes, [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=Mjbmrbot see here] * Function Details : Just interwikis, thanks [[:fa:کاربر:Mjbmr|<span style="text-shadow:grey 0.1em 0.1em 0.1em; class=texhtml">Mjbmr</span>]] ^{[[:fa:بحث کاربر:mjbmr|<code style="color:red">Talk</code>]]} 10:17, 7 лістапада 2010 (UTC) : {{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 08:05, 8 лістапада 2010 (UTC) * {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 18:46, 24 лістапада 2010 (UTC) === [[user:LankLinkBot|LankLinkBot]] === * Botmaster: [[:be:user:Lankier]] ([[:be:user talk:Lankier|talk]]) ([[:ru:user:Lankier]]/[[:ru:user talk:Lankier|ru:talk]]) * Bot's name: [[user:LankLinkBot]] ([[Special:Contributions/LankLinkBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ru * Purpose: В данный момент обновление и добавление информации в infobox районов и городов областного подчинения (см. [[:ru:Обсуждение участника:Lankier#Уточнение площадей районов и городов Белоруссии в бевики]]). В будущем может будут и другие запросы. * Technical details: самописные скрипты на базе pywikipedia. --[[Удзельнік:Lankier|Lankier]] 08:40, 26 лістапада 2010 (UTC) * {{За}} - очень полезный бот---[[Удзельнік:Хомелка|Хамелка]] / [[Размовы з удзельнікам:Хомелка|разм.]] 10:51, 26 лістапада 2010 (UTC) * {{за}} - думаю, можна не чакаць доўга, а адразу даць сцяг. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 12:05, 26 лістапада 2010 (UTC) :* {{Зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 12:34, 26 лістапада 2010 (UTC) === [[user:JackieBot|JackieBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Jackie]] ([[w:be:user talk:Jackie|talk]]) * Bot's name: [[user:Jackie]] ([[Special:Contributions/Jackie|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: много ([http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=JackieBot SUL]) * Purpose: interwiki, реже ссылки commonscat на пространствах статей и категорий * Technical details: pywikipedia * Comment: сейчас в ру-вики влито и вливается 1,5-2 тысячи статей о Белоруссии, большинство из которых, естественно, должны быть с интервиками на be-вики. По мере сил разгребаю ботом. -- [[Удзельнік:Jackie|Jackie]] 12:31, 11 снежня 2010 (UTC) :* {{за}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 16:23, 17 снежня 2010 (UTC) :* {{за}} --[[Удзельнік:Амба|Амба]] 16:26, 17 снежня 2010 (UTC) ::* {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 11:45, 18 снежня 2010 (UTC) === [[user:DEagleBot|DEagleBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Dark Eagle]] ([[w:be:user talk:Dark Eagle|talk]]) * Bot's name: [[user:DEagleBot]] ([[Special:Contributions/DEagleBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: lv * Purpose: interwiki * Technical details: pywikipedia [[Удзельнік:Dark Eagle|Dark Eagle]] 20:27, 30 студзеня 2011 (UTC) :* {{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] 21:06, 30 студзеня 2011 (UTC) :* {{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 19:43, 31 студзеня 2011 (UTC) ::* {{done}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 19:39, 6 лютага 2011 (UTC) ===[[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]]=== * '''Contributions:''' [[Special:Contributions/Ripchip Bot|contributions here]] * '''Operator:''' [[User:Beria|<font size="3" face="Vivaldi" color="#4069e1">Béria Lima</font>]] (main wiki: [[:pt:User:Beria|pt.wiki]]) * '''Programming language:''' [[:m:Pywikipediabot|Pywikipedia]] ([[:en:Python|Python]]) * '''List of bot flags on other wikipedias:''' Wikipedias: [[:pt:Special:Contributions/Ripchip Bot|pt.wiki]], [[:en:Special:Contributions/Ripchip Bot|en.wiki]], [[:es:Special:Contributions/Ripchip Bot|es.wiki]], [[:fr:Special:Contributions/Ripchip Bot|fr.wiki]], [[:it:Special:Contributions/Ripchip Bot|it.wiki]], [[:ru:Special:Contributions/Ripchip Bot|ru.wiki]], [[:ca:Special:Contributions/Ripchip Bot|ca.wiki]], [[:war:Special:Contributions/Ripchip Bot|war.wiki]], [[:io:Special:Contributions/Ripchip Bot|io.wiki]], [[:af:Special:Contributions/Ripchip Bot|af.wiki]], [[:qu:Special:Contributions/Ripchip Bot|qu.wiki]], [[:ast:Special:Contributions/Ripchip Bot|ast.wiki]], [[:yo:Special:Contributions/Ripchip Bot|yo.wiki]], [[:mn:Special:Contributions/Ripchip Bot|mn.wiki]], [[:be-x-old:Special:Contributions/Ripchip Bot|be-x-old.wiki]]. - Wikiquotes: [[:pt:Special:Contributions/Ripchip Bot|pt.wikiquote]], [[:it:Special:Contributions/Ripchip Bot|it.wikiquote]]. ([{{fullurl:tools:~vvv/sulutil.php|user=Ripchip+Bot&uselang=en}} bot flags on other wikis]) * '''Purpose:''' maintain interwiki links. Thanks in advance. [[User:Beria|<font size="3" face="Vivaldi" color="#4069e1">Béria Lima</font>]] ^{[[User talk:Beria|<font size="3" face="Vivaldi" color="#4069e1">msg</font>]]} 20:51, 14 сакавіка 2011 (UTC) :* {{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 21:00, 14 сакавіка 2011 (UTC) :* {{за}} --[[Удзельнік:LexArt|LexArt]] 21:27, 14 сакавіка 2011 (UTC) :Already done. [[Удзельнік:Manuelt15|Manuelt15]] 22:33, 19 сакавіка 2011 (UTC) ::{{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 08:35, 20 сакавіка 2011 (UTC) === [[user:CzechoBot|CzechoBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Чаховіч Уладзіслаў]] ([[w:be:user talk:Чаховіч Уладзіслаў|talk]]) * Bot's name: [[user:CzechoBot]] ([[Special:Contributions/CzechoBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: Катэгорыі, шаблоны * Technical details: --[[Удзельнік:CzechoBot|CzechoBot]] 11:05, 17 красавіка 2011 (UTC) :* {{за}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 16:03, 17 красавіка 2011 (UTC) * {{зроблена}} Супраць нікога няма, ды і мала хто ёсць. Даю сцяг. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 19:21, 18 красавіка 2011 (UTC) === [[user:CocuBot|CocuBot]] === * Botmaster: [[w:no:user:Cocu]] ([[w:no:user talk:Cocu|talk]]) * Bot's name: [[user:CocuBot]] ([[Special:Contributions/CocuBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=CocuBot 18] * Purpose: interwiki in the main and category namespace * Technical details: Pywikipedia --[[Удзельнік:Cocu|Cocu]] 18:02, 3 мая 2011 (UTC) :#{{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] 18:19, 3 мая 2011 (UTC) :#{{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 14:50, 4 мая 2011 (UTC) {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 17:01, 14 мая 2011 (UTC) === [[user:Vagobot|Vagobot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Vago]] ([[w:be:user talk:Vago|talk]]) * Bot's name: [[user:Vagobot]] ([[Special:Contributions/Vagobot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: interwiki * Technical details: Python --[[Удзельнік:Vago|Vago]] 11:51, 22 ліпеня 2011 (UTC) :* {{за}}. --[[Удзельнік:Амба|Амба]] 16:46, 30 ліпеня 2011 (UTC) {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 18:14, 30 ліпеня 2011 (UTC) === [[user:GedawyBot|GedawyBot]] === * Botmaster: [[w:ar:user:محمد الجداوي]] ([[w:ar:user talk:محمد الجداوي|talk]]) * Bot's name: [[user:GedawyBot]] ([[Special:Contributions/GedawyBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?rights=1&user=GedawyBot] * Purpose: interwiki * Technical details: It doesn't make edits on templates. :* {{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 05:53, 12 жніўня 2011 (UTC) ::* {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 16:07, 27 жніўня 2011 (UTC) === [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] === * Operator : [[:de:Benutzer:Hedwig in Washington|Hedwig in Washington]] * Automatic or Manually Assisted : automatic * Programming Language(s) : Python (pywikipedia), daily update * Function Summary : Interwiki, Internationalization by removing chaos in Babel so it can be used properly and easy. Double redirects will be added shortly * Already has a bot flag (Y/N) : Yes, DE, EN, AR, NN and LB, others pending [http://toolserver.org/~vvv/sulutil.php?user=HiW-Bot see here] * Function Details : just using the standard interwiki.py; parameters: -auto -all - log -catr --[[Удзельнік:Hedwig in Washington|Hedwig in Washington]] 19:18, 1 верасня 2011 (UTC) *{{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] 21:14, 11 верасня 2011 (UTC) ** {{done}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 17:55, 18 верасня 2011 (UTC) === [[User:Acebot|Acebot]] === * Botmaster: [[:ru:user:Ace111]] ([[User talk:Ace111|talk]]) * Bot's name: [[User:Acebot|Acebot]] ([[Special:Contributions/Acebot|contributions]]) * List of botflags on other Wikipedias: ru, uk, en, tt, kk, az, meta * Purpose: Обновление статистики по разделам Википедии [[Шаблон:NUMBEROF]] * Technical details: Участник [[User:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] предложил на странице обсуждения моего бота [[:ru:Обсуждение участника:Acebot#Шаблон:NUMBEROF/data]] обновлять статистику [[Шаблон:NUMBEROF]] также и в белорусской Википедии, что позволяет иметь всегда актуальные данные в статьях о разделах Википедии (см. примеры в [[Шаблон:Раздзел Вікіпедыі]] и на моей странице [[Удзельнік:Ace111]]). В течение уже больше года Acebot делает аналогичные обновления в нескольких разделах, проблем пока не возникало. Обновления можно делать раз в сутки, первая правка уже сделана, см. [http://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Шаблон:NUMBEROF/data&action=history историю правок]. — [[Удзельнік:Ace111|Ace111]] 23:08, 9 кастрычніка 2011 (UTC) *{{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] 23:24, 9 кастрычніка 2011 (UTC) : {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] 17:42, 11 кастрычніка 2011 (UTC) === [[User:Amolbot|Amolbot]] === * Operator : [[User:Mehdi|Mehdi]] * Automatic or Manually Assisted : only automatic * Programming Language(s) : Python (pywikipedia) * Function Summary : Interwiki * Already has a bot flag (Y/N) : Yes, [http://toolserver.org/~quentinv57/sulinfo/Amolbot see here] * Function Details : standard interwiki.py -- <span style="font: 18px 'Pristina'">[[user:Mehdi|<span style="color: blue">Mehdi</span>]]</span><span style="font: 14px 'Pristina'">^{[[user_talk:Mehdi|<span style="color: red">Talk</span>]]}</span> 05:59, 5 красавіка 2012 (UTC) * {{За}}---<font face="Segoe Script">[[Удзельнік:Хомелка|Хамелка]]/ [[Размовы з удзельнікам:Хомелка|разм.]]</font> 10:42, 6 красавіка 2012 (UTC) : {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 14:34, 6 красавіка 2012 (UTC) :Thank You so much.-- <span style="font: 18px 'Pristina'">[[user:Mehdi|<span style="color: blue">Mehdi</span>]]</span><span style="font: 14px 'Pristina'">^{[[user_talk:Mehdi|<span style="color: red">Talk</span>]]}</span> 15:15, 6 красавіка 2012 (UTC) === [[Удзельнік:Knedlik-Pod|Knedlik-Pod]] === * Botmaster: [[w:be:Удзельнік:Renessaince]] ([[w:be:user talk:Renessaince|talk]]) * Bot’s name: [[Удзельнік:Knedlik-Pod|Knedlik-Pod]] ([[Special:Contributions/Knedlik-Pod|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: be-x-old * Purpose: interwiki. Ручны рэжым, працуе ў тым ліку з шаблёнамі * Technical details: pywikipedia; [[Вікіпедыя:Бот|Для таго каб боты не забруджвалі сваімі змяненнямі старонку свежых правак]]. --[[Удзельнік:Renessaince|Renessaince]] ([[Размовы з удзельнікам:Renessaince|размовы]]) 21:22, 5 красавіка 2012 (UTC) * {{За}}---<font face="Segoe Script">[[Удзельнік:Хомелка|Хамелка]]/ [[Размовы з удзельнікам:Хомелка|разм.]]</font> 10:41, 6 красавіка 2012 (UTC) : {{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 14:35, 6 красавіка 2012 (UTC) :: Дзякуй. --[[Удзельнік:Renessaince|Renessaince]] ([[Размовы з удзельнікам:Renessaince|размовы]]) 19:08, 6 красавіка 2012 (UTC) === [[User:DarafshBot|DarafshBot]] === * Operator : [[User:درفش کاویانی|درفش کاویانی]] * Automatic or Manually Assisted : only automatic * Programming Language(s) : Python (pywikipedia) * Function Summary : Interwiki * Already has a bot flag (Y/N) : Yes, [http://toolserver.org/~quentinv57/sulinfo/DarafshBot see here] * Function Details : standard interwiki.py Thanks [[Удзельнік:درفش کاویانی|درفش کاویانی]] ([[Размовы з удзельнікам:درفش کاویانی|размовы]]) 02:45, 12 красавіка 2012 (UTC) :* {{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 07:08, 17 красавіка 2012 (UTC) === [[user:JYBot|JYBot]] === * Botmaster: [[:fa:user:Javadyou]] ([[:fa:user talk:Javadyou|talk]]) * Bot's name: [[user:JYBot]] ([[Special:Contributions/JYBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [http://toolserver.org/~quentinv57/sulinfo/JYBot see here] * Purpose: interwiki * Technical details: interwiki with -autonomous option in ns:0 :*{{за}}--[[Удзельнік:Амба|Амба]] ([[Размовы з удзельнікам:Амба|размовы]]) 14:09, 4 мая 2012 (UTC) :*{{за}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 18:46, 5 мая 2012 (UTC) :*{{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 18:46, 5 мая 2012 (UTC) === [[user:MahdiBot|MahdiBot]] === * Botmaster: [[:fa:user:Mahdiz]] ([[:fa:user talk:Mahdiz|talk]]) * Bot's name: [[user:MahdiBot]] ([[Special:Contributions/MahdiBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: [http://toolserver.org/~quentinv57/sulinfo/MahdiBot see here] * Purpose: interwiki * Technical details: interwiki with -autonomous option in ns:0 im done 46 edit trail./thanks alot--[[Удзельнік:Mahdiz|Mahdiz]] ([[Размовы з удзельнікам:Mahdiz|размовы]]) 15:41, 17 чэрвеня 2012 (UTC) :* {{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:12, 22 жніўня 2012 (UTC) === [[user:ZiyadBot|ZiyadBot]] === * Botmaster: [[w:ar:مستخدم:زياد|زياد]] ([[w:ar:نقاش المستخدم:زياد|talk]]) * Bot's name: [[user:ZiyadBot]] ([[Special:Contributions/ZiyadBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: Ar * Purpose: Add categories according English article + interwiki + Cosmotic changes (Not alone) + Coord + remove of non exist picture + add commons cat * Technical details: this bot is using python language and use trust script which used in many version on wikipedia or at lease by myself in Arabic version. [[Удзельнік:زياد|زياد]] ([[Размовы з удзельнікам:زياد|размовы]]) 18:28, 12 верасня 2012 (UTC) # {{супраць}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 19:19, 13 верасня 2012 (UTC) : Правак няма, наогул нідзе. Пакуль, сцяг даваць не будзем. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 10:09, 24 верасня 2012 (UTC) === [[user:malarzBOT|malarzBOT]] === * Botmaster: [[:pl:user:malarz pl]] ([[:pl:user talk:malarz pl|talk]]) * Bot's name: [[user:malarzBOT]] ([[Special:Contributions/malarzBOT|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: pl, en, de, se * Purpose: interwiki * Technical details: pywikipediabot [[Удзельнік:Malarz pl|Malarz pl]] ([[Размовы з удзельнікам:Malarz pl|размовы]]) 10:04, 29 верасня 2012 (UTC) : {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 17:09, 3 кастрычніка 2012 (UTC) ::thanks [[Удзельнік:Malarz pl|Malarz pl]] ([[Размовы з удзельнікам:Malarz pl|размовы]]) 11:24, 4 кастрычніка 2012 (UTC) === [[User:YurikBot|YurikBot]] === * Botmaster: [[w:en:user:Yurik]] ([[w:en:user talk:Yurik|Yurik]]) * Bot's name: [[user:YurikBot]] ([[Special:Contributions/YurikBot|contributions]], [[:ru:Special:Contributions/YurikBot|ru contributions]]), [[:uk:Special:Contributions/YurikBot|uk contributions]] * List of botflags on other wikipedias: Before my wikibreak, had all of them (before the global), now I only have these: : af an ang ar ast ay ba be-x-old bg bm bn bs bug ca ceb chr csb cv cy da de el eo et eu fa fj fo fur ga gd got gu haw hi hu ia id ilo io jbo ka kl ko ku kw lad li ln lo lv mg mi mt na nah nap nds nl oc om os pdc pt qu rm roa-rup ru sa sc scn sco se sh si sk sl so sq sr su sw ta th tl tpi tr uk ur vec vi wa war yi zh zh-min-nan * Purpose: cyrilic/latin case mixes, maybe interwiki, double redirects, etc * Technical details: pywikibot-based, over 5 years old, but now revised and improved Hi, I would like to get back the bot status. At this point I will start with running [[:en:user:Yurik/CaseCheckerBot|Cyrillic/Latin case checker bot]] that will fix any link or page title that has characters identical in both (like A,B,C,E,H,K,M,O,...). I wrote this bot over five years ago. Why would you want to trust me? I wrote MediaWiki API, improved many bots (as part of pywikibot framework) including interwiki bot, have over 3 million bot edits across all languages. Also, please create a page [[ВП:КЛ]] or similar. All changes by the bot will have this link in the comments to explain the change to the user. Expand below to the example text. Thanks! --[[Ҡатнашыусы:Yurik|Yurik]] ([[Ҡатнашыусы менән һөйләшеү:Yurik|әңгәмә]]) 06:06, 14 декабрь 2012 (UTC) <div class="NavFrame collapsed"> <div class="NavHead">Example explanation page</div> <div class="NavContent"> <nowiki> '''Attention administrators''' This page needs to be translated, and can be moved to any place you like, as long as there is a redirect to it. English text does not need to be here. A casechecker bot verifies that all articles and links use one type of letters in each word - either Cyrillic or Latin characters. Whenever it finds an article with the mix, and the letters look identical (such as 'C', 'O', 'P', and many other), it renames the article, or changes the link, even if it does not exist (red link). The bot puts '''<nowiki>[[ВП:КЛ]]</nowiki>''' in the comments, followed by the changes made. Examples in [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D1%83%D0%B6%D0%B5%D0%B1%D0%BD%D0%B0%D1%8F:%D0%92%D0%BA%D0%BB%D0%B0%D0%B4/YurikBot RU Wiki], [http://uk.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%BF%D0%B5%D1%86%D1%96%D0%B0%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D0%B0:%D0%92%D0%BD%D0%B5%D1%81%D0%BE%D0%BA/YurikBot UK Wiki] Also, there are two additional subpages - one for all errors bot finds, and one for all names that have been checked to be ok. See examples on the [[:ru:ВП:КЛ|Russian ВП:КЛ]] Please contact me at [[:en:User:Yurik]] or [[:ru:User:Yurik]] if you have any questions or concerns. <nowiki> [[ru:ВП:КЛ]] [[be-x-old:ВП:КЛ]] [[bg:ВП:КЛ]] [[cv:ВП:КЛ]] [[os:ВП:КЛ]] [[sh:ВП:КЛ]] [[sr:ВП:КЛ]] [[uk:ВП:КЛ]] </nowiki> </div></div> :*{{зроблена}}--[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 21:17, 15 снежня 2012 (UTC) [[crh:Vikipediya:Botlar#Requests]] [[is:Wikipedia:Vélmenni#Bot policy]] [[uk:Вікіпедія:Боти#Заявки/Requests for bot flag]] === [[user:KrBot|KrBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Ivan A. Krestinin]] ([[w:be:user talk:Ivan A. Krestinin|talk]]) * Bot's name: [[user:KrBot]] ([[Special:Contributions/KrBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: ruwiki, wikidata, ukwiki * Purpose: выполнение [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%9E%D0%B1%D1%81%D1%83%D0%B6%D0%B4%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D0%B5_%D1%83%D1%87%D0%B0%D1%81%D1%82%D0%BD%D0%B8%D0%BA%D0%B0%3AIvan_A._Krestinin&diff=59211634&oldid=59106954 просьбы] участницы Хомелка: «Добрый день, пришла к вам по поводу [https://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%93%D0%B0%D0%BC%D0%B8%D0%BB%D1%8C%D1%82%D0%BE%D0%BD,_%D0%9B%D0%BE%D1%80%D0%B5%D0%BB&curid=285075&diff=59204073&oldid=53286065 этой правки]. Дело в том, что в be.wiki тоже много включений этого шаблона, могли бы вы запустить своего бота и там?--[[User:Хомелка|Хомелка]] :) / [[user talk:Хомелка|обс]] 07:03, 30 октября 2013 (UTC)» * Бот удаляет параметры шаблона {{tl|Бібліяінфармацыя}}, если значения параметров совпадают со значениями на Викиданных. Если на Викиданных значений нет, то бот пытается перенести их туда. — [[Удзельнік:Ivan A. Krestinin|Ivan A. Krestinin]] ([[Размовы з удзельнікам:Ivan A. Krestinin|размовы]]) 20:58, 30 кастрычніка 2013 (FET) : {{done}} Выдаў перад галасамі ўдзельнікаў, калі будуць галасы супраць -- статус скасуем. --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 22:45, 30 кастрычніка 2013 (FET) === [[user:KasparBot|KasparBot]] === * Botmaster: [[w:be:user:T.seppelt]] ([[w:be:user talk:T.seppelt|talk]]) * Bot's name: [[user:KasparBot]] ([[Special:Contributions/KasparBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: wikidata, enwiki, frwiki, cawiki, mkwiki, dawiki, kowiki, jawiki * Purpose: Authority control managing * Technical details: #1 move authority control information ([[:Шаблон:Вонкавыя спасылкі]]) to wikidata and replace the template with a blank <nowiki>{{Вонкавыя спасылкі}}</nowiki> <small>(see [[:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/KasparBot]])</small>, #2 add <nowiki>{{Вонкавыя спасылкі}}</nowiki> to pages with authority control information on wikidata but without a local template transclusion on bewiki <small>(see [[:en:Wikipedia:Bots/Requests for approval/KasparBot 2]])</small> please have also a look on [https://tools.wmflabs.org/kasparbot/ac.php?select-project-bewiki=1 the bot's tool page] to inspect the expected edits for #1. (I will fix the "template can only be replaced manually"-problem). -- [[Удзельнік:T.seppelt|T.seppelt]] ([[Размовы з удзельнікам:T.seppelt|размовы]]) 12:19, 12 ліпеня 2015 (MSK) :[[User:Maksim L.]] Do you want me to make some test edits? Kind regards, --[[Удзельнік:T.seppelt|T.seppelt]] ([[Размовы з удзельнікам:T.seppelt|размовы]]) 10:36, 22 ліпеня 2015 (MSK) :: [[Удзельнік:T.seppelt|T.seppelt]], {{done}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 10:50, 22 ліпеня 2015 (MSK) :::Thanks, -- [[Удзельнік:T.seppelt|T.seppelt]] ([[Размовы з удзельнікам:T.seppelt|размовы]]) 11:56, 24 ліпеня 2015 (MSK) === [[user:Artsiom91Bot|Artsiom91Bot]] === * Botmaster: [[w:be:user:Artsiom91]] ([[w:be:user talk:Artsiom91|talk]]) * Bot's name: [[user:Artsiom91Bot]] ([[Special:Contributions/Artsiom91Bot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: * Purpose: аўтаматычныя праўкі без забружвання апошніх зменаў * Technical details: ужыванне AWB --[[Удзельнік:Artsiom91|Artsiom91]] ([[Размовы з удзельнікам:Artsiom91|размовы]]) 00:20, 23 ліпеня 2015 (MSK) : {{зроблена}} --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 14:30, 24 ліпеня 2015 (MSK) === [[user:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] === * Botmaster: [[w:en:user:Cyberpower678]] ([[w:en:user talk:Cyberpower678|talk]]) * Bot's name: [[user:InternetArchiveBot]] ([[Special:Contributions/InternetArchiveBot|contributions]]) * List of botflags on other wikipedias: Too many to list * Purpose: Rescue dead links by supplying archive URLs of the originals and add links to book references that allow readers to preview the page being referenced on the book. * Technical details: Written in PHP, IABot goes around Wikipedia searching for dead links. If it finds a dead link, it will attempt to search for an archive URL and apply it to the reference. IABot will also seek out book references. It will then attempt to link the reference to a digital copy of the book at archive.org, pointing to the referenced page if applicable.—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">размовы</span>]])</span> 00:39, 11 кастрычніка 2019 (+03) :{{ping|Maksim L.}} Pinging the last active bureaucrat on this page. Any chance of trial or approval? :-)—[[:en:User:Cyberpower678|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">CYBERPOWER</span>''']] <span style="font-family:Rockwell">([[:en:User talk:Cyberpower678|<span style="color:red">размовы</span>]])</span> 21:44, 21 кастрычніка 2019 (+03) :: {{done}}, {{у|Cyberpower678}}. There is a time limit for community consensus. The {{ш|ping}} does not ping :-) --[[Удзельнік:Maksim L.|Максім Л.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim L.|размовы]]) 10:33, 22 кастрычніка 2019 (+03) 9giem9tte8fktuizn0pponfr0dyvb6x 4 16411 5125115 5124106 2026-04-12T18:14:58Z MocnyDuham 99818 /* Валер Віктаравіч Руселік */ вынік 5125115 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} 9c9fop83lnfkaqpqbxlu52un5c1dum9 5125195 5125115 2026-04-12T21:13:27Z Emilia Noah 155537 5125195 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} m0ztikfpw1t9lc4vnguz7pav2x7v62q 5125197 5125195 2026-04-12T21:15:03Z Emilia Noah 155537 5125197 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} 1di671kln44qa7z1xsctf2pptiwjgm1 5125199 5125197 2026-04-12T21:16:20Z Emilia Noah 155537 5125199 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} rbuvsurg1g8i00wbaswk0a022v6cs91 5125290 5125199 2026-04-13T09:38:42Z Emilia Noah 155537 5125290 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} pl9xeh1b6g03szto4o9k333ltf03b4c 5125298 5125290 2026-04-13T09:44:01Z Emilia Noah 155537 /* Вакол ліхтарнага слупа (гурт) */ 5125298 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДВ}} {{/Шапка}} == [[Фарыс Німр]] == Не артыкул, старонка да хуткага выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:37, 9 красавіка 2026 (+03) : Спроба заліць туды аўтапераклад незачотная. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Крысціна Віталеўна Лядская]] == З дасягненняў покуль чырвоны дыплом і аспірантура. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 8 красавіка 2026 (+03) :Я не успела ещё дописать статью, не надо делать поспешных выводов. Мне из-за границы не открываются белорусские источники. Приеду в Минск — допишу. [[Удзельнік:Rabbi Mendl|Tatiana Matlina]] ([[Размовы з удзельнікам:Rabbi Mendl|размовы]]) 00:39, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Вакол ліхтарнага слупа (гурт)]] == {{Закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:33, 3 красавіка 2026 (+03) ::Гэты гурт даволі папулярны, каб пра яго быў артыкул. Па [https://music.yandex.by/artist/5578874 звесткам] Яндекс Музыкі зараз ён мае 75 565 слухачоў у месяц. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:14, 5 красавіка 2026 (+03) ::: Почему бы о нём не написать статью по-русски? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:17, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Можна. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:29, 5 красавіка 2026 (+03) ::::Але гэта праца удзельнікаў рускай Вікіпедыі. [[Удзельнік:MakEditor|MakEditor]] ([[Размовы з удзельнікам:MakEditor|размовы]]) 15:36, 5 красавіка 2026 (+03) ::::: Очень жаль. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:39, 5 красавіка 2026 (+03) {{Канец закрытай секцыі}} ===Вынік=== 20:07, 12 красавіка 2026 {{у|J-ka Zadzvinski}} выдаліў старонку Вакол ліхтарнага слупа (гурт). [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:44, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Тымаці Оліфант]] == : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:43, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць, крыніцы ёсць тут https://en.wikipedia.org/wiki/Timothy_Olyphant. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 20:27, 29 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]], тое што яны ёсць у АнглВікі добра, але Беларуская Вікіпедыя, гэта іншы праект. Артыкул нават на стаб не цягне. : {{Пакінуць}}. Значнасць ёсць. Крыніцы таксама. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 17:36, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[EIZVA]] == * {{выдаліць}}, значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:19, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]] == * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:13, 28 лютага 2026 (+03) *:а ў чым праблема? ВКЛ спыніла існаванне ў 1795 г., а Літва як краіна працягвала існаваць. дзеля гэтага патрэбная <nowiki>[[Катэгорыя:Літва XIX стагоддзя]]</nowiki> [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 22:24, 28 лютага 2026 (+03) == Казахі у == Артыкулы аўтаматычнага перакладу з памылкамі ўжо ў назве, іх немагчыма вычытаць нават з вялікім жаданнем. * [[Казахі у Манголіі]] * [[Казахі у Туркменіі]] * [[Казахі у Іране]]--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:48, 3 сакавіка 2026 (+03) == [[Depo DIY]] == : {{Выдаліць}}, камерцыйная рэклама, кросвікіспам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:02, 5 лютага 2026 (+03) ::Я б усё ж прапанаваў {{пакінуць}}. Стыль уласна артыкула не рэкламны. Найвялікшая сетка будаўляных крамаў у Латвіі, да таго ж і міжнароднай можна лічыць. Чаму тут выдаліць, а [[IKEA]] ці [[Lidl]] заставіць? [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:00, 5 лютага 2026 (+03) ::Бачу, што стваральнік у розных вікі прасоўвае артыкул - ну так, не вельмі добра выглядае. Але ўсё ж не спам, тэкст чытэльны, інфармацыя карысная. Можна было б па [[ВП:НЕДАВЕДНІК]] выдаляць, але ўсё ж фірма не шараговая, нейкая значнасць ёсць. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:05, 5 лютага 2026 (+03) ::: З аднога боку 2200 супрацоўнікаў, з іншага — ''Page on [eswiki] deleted'', ''Page on [enwiki] deleted''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:38, 5 лютага 2026 (+03) ::::Дивись мій акаунт в Українській та Латиській вікіпедії. Ти справді думаєш, що я тут рекламою займаюся? [[Удзельнік:Votre Provocateur|Votre Provocateur]] ([[Размовы з удзельнікам:Votre Provocateur|размовы]]) 22:33, 5 лютага 2026 (+03) ::::: Тут абмяркоўваем артыкул, а не тваю персону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 5 лютага 2026 (+03) ::::Выдаленне ў іншых раздзелах, шчыра кажучы, не аргумент. Іх там можа і не цікавяць мелкія па іх мерках фірмы з усходняй Еўропы. Гэтак жа бы выдалілі пра наш [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]]. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:22, 6 лютага 2026 (+03) ::::: Існуе кансэнсус аб тым, што ў БелВікі дапушчальны пэўны беларусацэнтрызм, але як гэта прыцягнуць да дадзенага кейса, невядома. Таксама мабыць [[Еўраопт]] ці [[А-100 (кампанія)|А-100]] паводле маштабаў дзейнасці пасалідней будуць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:34, 6 лютага 2026 (+03) ::::::Мяркую, што А-100 і Еўраопт можна аднесці да лідараў ў сваіх галінах эканомікі ўнутры Беларусі, і таму маем пра іх артыкулы, а не толькі праз беларусацэнтрызм. ::::::Аналагічна з гэтым Depo: у сваёй нішы лічыцца лідарам, недзе у топах латвійскіх кампаній. Я б і артыкулы пра Rimi і Maxima прывітаў, калі б хто стварыў, хоць яны да Беларусі ніякага дачынення не маюць. Дадаць толькі ў артыкул [[Эканоміка Латвіі]] параграф пра рытэйл і цалкам натуральна будзе мець артыкулы пра згаданыя там фірмы. ::::::Я ўвогуле лічу, што можна пісаць хоць пра найвялікшыя фірмы Науру. Толькі каб захоўвалася структура: спачатку пра эканоміку краіны і яе галіны, а потым дэталі. Але гэта так, рэмарка. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 02:29, 7 лютага 2026 (+03) ::::::: Калі казаць пра лідараў рынку паводле краін, то Науру не падтрымаю, карлікавымі прынята лічыць краіны меншыя за [[Люксембург]]. Depo DIY здэцца сапраўды лідар у нішы, але не лідар у галіне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:53, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:48, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны змест. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:32, 11 сакавіка 2026 (+03) == [[Індустрыялізацыя і калектывізацыя ў БССР]] == Няма крыніц, няма нейтральнасці. Мяркую, сам тэкст скапіяваны аднекуль, чым парушае аўтарскія правы. Увогуле, выглядае як нейкая савецкая агітка.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:23, 28 студзеня 2026 (+03) : Я папрацую з артыкулам. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:20, 28 студзеня 2026 (+03) :Іх трэба раздзяліць на два. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:59, 12 сакавіка 2026 (+03) :: [[Індустрыялізацыя ў БССР]] і [[Калектывізацыя ў БССР]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:05, 13 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} bc8xm7kbu3xsknduj97l2kd5cgzso9u 0 16591 5125281 4580302 2026-04-13T09:07:08Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:КПРФ]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125281 wikitext text/x-wiki {{Картка:Партыя | party_name = Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі | party_origname = Коммунистическая партия Российской Федерации | party_logo = КПРФ Logo.svg | leader = [[Генадзь Зюганаў]] | foundation = [[14 лютага]] [[1993]] | alliance = Саюз камуністычнай моладзі РФ | ideology = [[камунізм]], сацыял-дэмакратыя | membership = 162 173 | headquarters = [[Масква|горад Масква]], [[Расія]] | motto = «Расія! Праца! Народаўладдзе! Сацыялізм!» | anthem = [[Інтэрнацыянал (гімн)|Інтэрнацыянал]] | website = http://kprf.ru }} [[Файл:Верной дорогой идёте, товарищи!.JPG|thumb|200px|КПРФ (01.05.2009)]] '''Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі''' ('''КПРФ''') ({{lang-ru|Коммунистическая партия Российской Федерации}}) — палітычная партыя [[Расія|Расіі]] камуністычнага кірунку. Найбуйнейшая апазіцыйная партыя Расіі на працягу 1990-х—2000-х гг. КПРФ утвораная на II надзвычайным з’ездзе камуністаў Расіі (13 — 14 лютага [[1993]] года) як адноўленая Камуністычная партыя [[РСФСР]] (КП РСФСР), якая, у сваю чаргу, была створана ў чэрвені 1990 года як аб’яднанне членаў [[КПСС]] у РСФСР. Статут КПРФ абвяшчае, што «утвораная па ініцыятыве камуністаў, першасных арганізацый КП РСФСР і КПСС, Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі працягвае справу КПСС і КП РСФСР, з’яўляючыся іх ідэйным паслядоўнікам». Колькасць атрыманых галасоў на выбарах у [[Дзяржаўная Дума Расіі|Дзяржаўную Думу Расіі]]: * 1993 год: 10,7 %; * 1995 год: 34,9 %; * 1999 год: 24,29 %; * 2003 год: 12,61 %; * 2007 год: 11,57 %; * 2011 год: 19,19 %; * 2016 год: 13,34 %; * 2021 год: 18,93 %. На ўсіх прэзідэнцкіх выбарах у Расіі кандыдат ад КПРФ займаў 2-е месца. У параўнанні са снежнем 2003 года, калі адбыліся апошнія прэзідэнцкія выбары, вынік КПРФ на мясцовых выбарах у цэлым па Расіі ўзрос за выключэннем [[Дагестан]]а і [[Цюменская вобласць|Цюменскай вобласці]]. Лідар партыі з заснавання [[Генадзь Зюганаў]]. Колькасць членаў (на ліпень 2006 года) каля 184 тысяч чалавек. == Гл. таксама == * [[Расійская камуністычная рабочая партыя — Расійская партыя камуністаў]] == Спасылкі == {{commons|Category:}} * [http://www.cprf.ru/ Афіцыйны сайт КПРФ] * [http://kommynist.ru/forum/ Internet-первичка Камуністычнай партыі Расійскай Федэрацыі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080923210659/http://kommynist.ru/forum/ |date=23 верасня 2008 }} {{Палітычныя партыі Расіі}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі]] [[Катэгорыя:КПРФ]] 7yauvs7vzf42o2pfnagxcwsxlxj6hl8 0 23634 5125267 5124999 2026-04-13T08:08:40Z DzBar 156353 +[[Катэгорыя:Вынаходніцтвы ЗША]]; +[[Катэгорыя:Вынаходніцтвы XX стагоддзя]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125267 wikitext text/x-wiki [[Файл:Hard drive-en be.svg|thumb|Цвёрды дыск, схема.]] '''Назапа́швальнік на цвё́рдых магні́тных ды́сках, цвёрды дыск, жорсткі дыск, вінчэстар''' ({{lang-en|hard (magnetic) disk drive, HDD, HMDD}}) — энерганезалежная, перазапісвальная [[камп’ютар]]ная запамінальная прылада. З’яўляецца асноўным сродкам [[Камп’ютарнае захаванне даных|захоўвання даных]] практычна ва ўсіх сучасных камп’ютарах. [[Файл:Hard disk head crash.jpg|thumb|Цвёрды дыск, пашкоджаны ў выніку таго, што счытвальная галоўка ў рабочым рэжыме дакраналася да паверхні пласціны.]] У адрозненне ад «гнуткага» дыску [[дыскета|(дыскеты)]], інфармацыя ў НЦМД запісваецца на цвёрдыя ([[алюміній|алюмініевыя]] або [[шкло|шкляныя]]) пласціны, пакрытыя пластом ферамагнітнага матэрыялу, часцей за ўсё двухвокісу [[хром]]у. У некаторых цвёрдых дысках выкарыстоўваецца адна пласціна, у іншых — некалькі на адной восі. Счытвальныя галоўкі ў рабочым рэжыме не дакранаюцца да паверхні пласцін, дзякуючы праслойцы струменя паветра, утваранага пры хуткім вярчэнні. Адлегласць паміж галоўкай і дыскам складае некалькі [[Метр|нанаметраў]] (у сучасных мадэлях 5—10 нм), а адсутнасць механічнага кантакту забяспечвае доўгі тэрмін службы прылады. Пры адсутнасці кручэння дыскаў, галоўкі знаходзяцца ў бяспечнай зоне, дзе выключаны іх няштатны кантакт з паверхняй дыскаў. Цвёрды дыск складаецца з наступных асноўных вузлоў: корпус з трывалага сплава, уласна цвёрдыя дыскі (пласціны) з магнітным пакрыццём, блок галовак з прыладай пазіцыянавання, электрапрывад шпіндзеля і блок электронікі. == Спасылкі == {{commons|Hard disk}} * [http://www.smarthdd.com/rus/help.htm Энцыклапедыя цвёрдых дыскаў] * [http://www.ixbt.com/storage/hdd50years.shtml 50 гадоў цвёрдым дыскам] iXBT * [http://youtube.com/watch?v=vjdO8K38emk Праца цвёрдага дыска] (відэа) {{кампаненты камп'ютара}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Запамінальныя прылады]] [[Катэгорыя:Камп'ютарная перыферыя]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] [[Катэгорыя:Вынаходніцтвы ЗША]] [[Катэгорыя:Вынаходніцтвы XX стагоддзя]] nxg5aoc91q6jaae9onileewmat2hwp8 0 24154 5125343 4591525 2026-04-13T11:44:00Z Jaŭhien 59102 афармленне, апісанне фота, Беларусь 5125343 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Спасылка=Вясёлка, значэнні}}{{Іншыя значэнні паняцця|Радуга|Радуга}} [[Файл:Радуга над Гродно.jpg|right|thumb|320px|Вясёлка над [[Гродна]]м]] '''Вясёлка''', або '''ра́дуга''', — атмасферная [[Оптыка|аптычная]] і [[Метэаралогія|метэаралагічная]] з’ява, якая назіраецца звычайна пасля дажджу або перад ім. Яна выглядае як [[Дуга (геаметрыя)|дуга]] або [[акружнасць]], складзеная з [[колер]]аў [[спектр]]а. Вясёлка, выкліканая сонечнымі прамянямі, заўсёды з’яўляецца ў раздзеле неба прама насупраць сонца. Вясёлкі могуць быць поўнымі акружнасцямі; тым не менш, назіральнік бачыць толькі дугу, сфарміраваную з асветленых кропель над зямлёй, па цэнтры на лініі ад сонца да вока назіральніка. У адзіночнай вясёлцы колеры ў дузе размешчаны з чырвонага ў знешняй частцы да фіялетавага ва ўнутранай. Гэта выклікана тым, што святло праламляецца пры ўваходзе ў кроплю вады, а затым адбіваецца ўнутры на задняй частцы кроплі і зноў праламляецца пры выхадзе з яе. У падвойнай вясёлцы другая дуга бачная звонку першаснай дугі, і парадак яе колераў мяняецца месцамі — з чырвоным на ўнутраным баку дугі і фіялетавым звонку. Калі Сонца падымаецца вышэй 42 градусаў над гарызонтам, акружнасць магчымага з’яўлення вясёлкі аказваецца ніжэй узроўню зямлі, і назіральнік, які знаходзіцца на яе паверхні, убачыць вясёлку не можа. Вясёлкі назіраюцца таксама ў пырсках [[Вадаспад|вадаспадаў]], [[фантан|фантанаў]]. У Беларусі бываюць у любую пару года, акрамя зімы, найчасцей у маі і жніўні<ref>{{Крыніцы/БелЭн|артыкул=Вясёлка|том=4|старонкі=401}}</ref>. == Фізіка вясёлкі == [[Файл:Rainbow formation.png|thumb|250px|Схема ўтварэння вясёлкі:<br />1) сферычная [[кропля]]<br />2) унутранае [[Адбіццё святла|адбіццё]]<br />3) першасная вясёлка<br />4) [[Пераламленне святла|пераламленне]]<br />5) другасная вясёлка<br />6) уваходны прамень святла<br />7) ход праменяў пры фарміраванні першаснай вясёлкі<br />8) ход праменяў пры фарміраванні другаснай вясёлкі<br />9) наглядальнік<br />10) зона фарміравання першаснай вясёлкі<br />11) зона фарміравання другаснай вясёлкі<br />12) воблака кропелек ]] Вясёлка ўзнікае з-за таго, што сонечнае [[святло]] [[Пераламленне святла|праламляецца]] і [[Адбіццё святла|адбіваецца]] [[Кропля|кропелькамі]] вады ([[дождж|дажджу]] ці [[туман]]у), якія знаходзяцца ў атмасферы. Гэтыя кропелькі па-рознаму адхіляюць святло розных [[колер]]аў: [[паказчык пераламлення]] вады для даўгахвалевага (чырвонага) святла меншы, чым для караткахвалевага (фіялетавага), таму слабей за ўсё адхіляецца чырвонае святло — на 137° 30', а мацней за ўсё фіялетавае — на 139° 20'. У выніку белае святло раскладаецца ў [[спектр]] (адбываецца дысперсія святла). Назіральнік, які стаіць спінай да крыніцы святла, бачыць рознакаляровае свячэнне, якое выходзіць з прасторы па канцэнтрычных акружнасцях (дугах). Часцей за ўсё назіраецца ''першасная'' вясёлка, пры якой са святлом адбываецца адно ўнутранае адбіццё. Ход прамянёў паказаны на малюнку справа ўверсе. У першаснай вясёлцы чырвоны колер знаходзіцца звонку дугі, яе вуглавы радыус складае 40-42°. Часам можна ўбачыць яшчэ адну, менш яркую вясёлку вакол першай. Гэта ''другасная'' вясёлка, якая ўтворана святлом, адбітым у кроплях два разы. У другаснай вясёлцы «перавернуты» парадак колераў — звонку знаходзіцца фіялетавы, а ўнутры чырвоны. Вуглавы радыус другаснай вясёлкі 50-53°. Неба паміж дзвюма вясёлкамі звычайна прыкметна больш цёмнае, гэтую вобласць называюць [[паласа Аляксандра|паласой Аляксандра]]. З’яўленне вясёлкі ''трэцяга парадку'' ў натуральных умовах здараецца надзвычай рэдка, аднак у лабараторных умовах магчыма атрымліваць вясёлкі значна больш высокіх парадкаў. Святло першаснай вясёлкі палярызаванае на 96 % ўздоўж напрамку дугі, другаснай вясёлкі — на 90 %. == Цікавыя факты == * У [[Беларусь|Беларусі]] выдаецца часопіс «[[Вясёлка (часопіс)|Вясёлка]]», які дапамагае выхоўваць дзяцей<ref>[https://www.veselka.by Вясёлка. Часопіс для дзяцей]</ref>. == Гл. таксама == {{Навігацыя}} * [[Глорыя (аптычная з’ява)|Глорыя]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Колеры вясёлкі}} [[Катэгорыя:Атмасферныя аптычныя з’явы]] 8xtbuudy1gee2ngelq99w93c6n16gyq 0 24769 5125351 5124141 2026-04-13T11:56:53Z M.L.Bot 261 Адхілена апошняя змена (зробленая [[Адмысловае:Contributions/~2026-22113-87|~2026-22113-87]]) і адноўлена версія 4723534, зробленая VladimirZhV: у тым артыкуле ўсё мусіць быць, тут гэта не важна 5125351 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} {{цёзкі2|Жук (значэнні)}} '''Алесь (Аляксандр Аляксандравіч) Жук''' ({{ДН|1|4|1947}}<ref>Па пашпарце, фактычная дата нараджэння [[23 лютага]].</ref>, в. [[Клешава|Клешаў]], [[Слуцкі раён]] — {{ДС|15|10|2022}}, [[Мінск]]) — беларускі [[пісьменнік]], публіцыст, [[перакладчык]]. == Біяграфія == У 1965 годзе паступіў на [[Філалагічны факультэт БДУ|філалагічны факультэт]] [[БДУ]], які скончыў у 1970 годзе. У 1972—1974 гадах служыў у Савецкай Арміі<ref name=":0">{{Cite web|lang=be|url=https://bellit.info/persons/zh/zhuk-aljes.html|title=Жук Алесь – Белліт|date=2023-10-21|access-date=2023-12-31}}</ref>. У 1974—1977 гадах працаваў рэдактарам [[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|выдавецтва «Мастацкая літаратура»]], у 1977—1979 гадах намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «[[Маладосць]]», у 1979—1980 гадах інструктарам сектара літаратуры [[ЦК КПБ]], у 1980—1986 гадах галоўным рэдактарам газеты «[[Літаратура і мастацтва]]», у 1986—1989 гадах сакратаром праўлення [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]], у 1989—2007 гадах намеснікам галоўнага рэдактара часопіса «[[Полымя]]», у 1997—2003 гадах галоўным рэдактарам часопіса «[[Нёман (1945)|Нёман]]» і ў 2003—2005 гадах часопіса «[[Беларусь (1944)|Беларусь]]»<ref name=":0" />. Пахаваны на [[Лясныя могілкі (Мінск)|Лясных могілках]] пад Мінскам<ref name=":0" />. == Сям'я == Бацька журналіста [[Дзмітрый Жук|Дзмітрыя Жука]]. == Творчасць == Выдаецца з сярэдзіны 1960-х гадоў, але пісаць пачаў у школьныя гады. Апавяданні «Сок манга», «Завулак», «Водсветы зорак», «Белы месяц», «Мужчыны», напісаныя ў студэнцкія гады, увайшлі ў яго першую кнігу «Асеннія халады» (1972). Гэта кніга вывела А. Жука ў перадавыя шэрагі беларускіх празаікаў, пра яго пачала пісаць усесаюзная крытыка. У 1970-1980-х з’явіліся арыгінальныя празаічныя зборнікі «Паляванне на старых азёрах» (1975), «Зоркі над палігонам» (1977, [[прэмія Ленінскага камсамола Беларусі]] 1978, зняты мастацкі фільм «Палігон» 1983), «Не забывай мяне» (1978), «Па саннай дарозе» (1979), «Паўстанак вяртання» (1981, [[Літаратурная прэмія імя І. Мележа]] 1982). У 1982 пабачыла свет кніга прозы «Паляванне на Апошняга Жураўля», па аднаіменнай аповесці ў [[тэатр імя Я. Купалы|тэатры імя Я. Купалы]] быў пастаўлены спектакль, а ў 1986 знята мастацкая кінастужка. У аповесці «Чорны павой» (1986) упершыню ў сваёй творчасці Алесь Жук звярнуўся да прыгодніцка-дэтэктыўнага жанру. Да самых значных твораў пісьменніка належыць аповесць «Праклятая любоў», што ўвайшла ў аднайменны зборнік (1991, [[Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Я. Коласа]] 1992). З новых твораў А. Жука, напісаных у апошнія гады, вылучаюцца апавяданні «Душа над чыстым полем» і «Партызан», а таксама «Сны пра маму». А. Жук адзін з самых цікавых сучасных беларускіх празаікаў, творы якога вызначаюцца тэматычнай разнастайнасцю, грунтуюцца на філасофскай і эстэтычнай аснове і з’яўляюцца роздумамі над жыццём, пісьменніка цікавіць прырода чалавечага шчасця, жыццёвыя праблемы і іх пераадоленне, асэнсаванне чалавекам самога сябе, адносіны да працы, да прыроды. Пераклаў на беларускую мову творы рускіх ([[Віктар Пятровіч Астаф’еў|В. Астаф’ева]], [[Уладзімір Восіпавіч Багамолаў|У. Багамолава]], [[Міхаіл Афанасьевіч Булгакаў|М. Булгакава]], [[Юрый Паўлавіч Казакоў|Ю. Казакова]], [[Гаўрыіл Траяпольскі.|Г. Траяпольскага]], [[Юрый Трыфанаў|Ю. Трыфанава]], [[Георгій Віталевіч Сямёнаў|Г. Сямёнава]]), украінскага ([[Міхаіл Міхайлавіч Кацюбінскі|М. Кацюбінскага]]), асобныя творы эстонскага пісьменніка [[А. Тамсаарэ]]<ref name="БЭ15">{{крыніцы/БелЭн|15к}}</ref> і іншых замежных пісьменнікаў. == Узнагароды і прэміі == Лаўрэат [[прэмія Ленінскага камсамола Беларусі|прэміі Ленінскага камсамола Беларусі]] (1978), [[Літаратурная прэмія імя І. Мележа|Літаратурнай прэміі імя І. Мележа]] (1982) і [[Дзяржаўная прэмія Беларусі імя Я. Коласа|Дзяржаўнай прэміі Беларусі імя Я. Коласа]] (1992). Узнагароджаны ордэнам «[[Ордэн «Знак Пашаны»|Знак Пашаны]]»<ref name=":0" />. == Творы == * Выбраныя творы: у 2 т. / Алесь Жук; (прадм. З. Прыгодзіча). — Мн.: Мастацкая літаратура, 1993—1994. (Т. 1: Праклятая любоў: (кн. аповесцяў). Апавяданні. — 559 с.; Т. 2: Аповесці. Апавяданні. — 590 с.) * Вечаровае сонца: выбранае / Алесь Жук; (прадм. У. Гніламёдава). — Мн.: Мастацкая літаратура, 2006. — 431 с. * Над чыстым полем: аповесці, апавяданні / Алесь Жук. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1999. — 479 с. — (Беларуская проза XX стагоддзя). * Водсветы зорак: выбранае: аповесці, апавяданні: (для ст. шк. узросту) / Алесь Жук. — Мн.: Юнацтва, 1997. — 351 с. : іл. * Праклятая любоў: аповесць, апавяданні. — Мн.: Мастацкая літаратура, 1991. — 269 с. * Праклятая любоў: аповесць / Алесь Жук. Апошнія і першыя: аповесць-рэквіем / Барыс Сачанка; (да зб. у цэлым: для ст. шк. узросту / маст. Ю. А. Яўменаў). — Мн.: Юнацтва, 1996. −334 с. — (Школьная бібліятэка). {{зноскі}} == Літаратура == * Алесь Жук // Бел. энцыкл. : у 18 т. Мінск, 1998. Т. 6. С. 443. * Жук Алесь // Беларускія пісьменнікі : біябібліягр. слоўн. : у 6 т. / [пад рэд. А. В. Мальдзіса]. Мінск, 1993. Т. 2. С. 444—447. * Алесь Жук // Беларускія пісьменнікі (1917—1990) : даведнік / [склад. А. К. Гардзіцкі]. Мінск, 1994. С. 204—205. * Гніламёдаў У. В. Алесь Жук / Гніламёдаў У. В. // Гісторыя беларускай літаратуры XX стагоддзя : у 4 т. / [рэдкал.: У. В. Гніламёдаў і інш. ; навук. рэд.: У. В. Гніламёдаў, С. С. Лаўшук]. Мінск, 2003. Т. 4, кн. 2. С. 542—565. * [[Дзмітрый Бугаёў|Бугаёў Дз.]] Нічога лішняга: (Алесь Жук) / Дзмітрый Бугаёў // Служэнне Беларусі: праблем. арт., літ. партр., эсэ, успаміны / Дзмітрый Бугаёў. Мінск, 2003. С. 364—380. * Алесь Жук: (матэрыялы аб жыцці і творчасці / Г. Тычка і інш.) // Крыніца. 2001. № 1. С. 3-51. * Шаўлякова-Барзенка І. Л. Сучасная беларуская проза: маральна-філасофская праблематыка (XI кл.) / І. Л. Шаўлякова-Барзенка // Беларуская мова і літаратура. 2005. № 3. С. 57-64. Са зместу: Алесь Жук. С. 61-64. * Прыгодзіч З. Ад праўды побыту — да праўды быцця: слова да двухтомніка прозы А. Жука / Зіновій Прыгодзіч // Маладосць. 1992. № 7. С. 214—226. == Спасылкі == * [http://knihi.com/Ales_Zuk/ Творы на «Беларускай Палічцы»] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Жук Алесь}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі СССР]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна «Знак Пашаны»]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя Ганаровай граматай Прэзідыума Вярхоўнага Савета БССР]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі СССР]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі на беларускую мову]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з рускай мовы]] [[Катэгорыя:Беларускамоўныя пісьменнікі]] [[Катэгорыя:Лаўрэаты Дзяржаўнай прэміі БССР імя Якуба Коласа]] [[Катэгорыя:Перакладчыкі з украінскай мовы]] fa7yd9jjdkw4vjl2xp0vwkbjcq3btln 0 25063 5125314 4852121 2026-04-13T10:39:19Z Voūk12 159072 5125314 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Латгалія |Арыгінальная назва = Latgale }} '''Латгалія''' — усходні гісторыка-культурны рэгіён [[Латвія|Латвіі]]. Займае прыкладна ¼ частку тэрыторыі краіны. Уключае 6 раёнаў з цэнтрамі: [[Балві]], [[Лудза]], [[Рэзэкнэ]], [[Прэйлі]], [[Даўгаўпілс]], [[Краслава]]. Насельніцтва — [[латышы]] (уключна з [[латгальцы|латгальцамі)]], [[беларусы]], [[рускія]], [[палякі]], [[яўрэі]]. Жыхары Латгаліі аддаўна зведвалі працэсы моўна-культурнага аславяньвання (абрусення, збеларушвання), у выніку гэтага на тэрыторыі Латгаліі цяпер астраўкі аўтахтонных, але ўжо беларускамоўных латгальцаў. У Індрскай, Піедруйскай (Прыдруйскай) і Робэжніекскай воласцях [[Краслаўскі край|Краслаўскага раёна]] беларусы, паводле перапісу 2000 года, складаюць большасць насельніцтва. На працягу ХХ стагоддзя гэты пласт жыхароў Латгаліі найбольш актыўна пераймае рускую мову і русіфікуецца ў культурна-ідэнтычнасным сэнсе. Гістарычна беларуская гаворка рабіла ўплыў на латгальскую гаворку, у якой ёсць пласт руска-славянскіх запазычанняў. Многія з ранніх латгальскіх выданняў (у тым ліку Буквароў) друкаваліся друкарнямі на тэрыторыі цяперашняй Беларусі (полацкімі езуітамі, віленскімі базыльянамі). Гістарычна раён уздоўж [[Заходняя Дзвіна|Заходняй Дзвіны]] ў Латвіі ўвайшоў у сферу ўплыву [[Полацкае княства|Полацкага княства]]. Палачане збіралі даніну з мясцовых плямёнаў латгалаў, пра што ўзгадвае ў сваёй «Хроніцы Інфлянтаў» [[Генрых Латвійскі]]. == Назва == Назва Латгалія ад назвы краю ''Latgala'' (у пісаных крыніцах XI—XIII стагоддзяў ''летьгола, Lethigalli, Лотыгола''). Другі складнік ''gal-'' ад агульнабалцкага *''galas'' «канец, край» (> мясціна, край, зямля). Той жа другі складнік і ў назве Зямгалія ("Паўночны край"), ад якой назва племені [[Земгалы|зямгалаў]]. Першая аснова ''Lat-'' гідранімічнага паходжання, ад напэўна не ідэнтыфікаванай ракі з назвай тыпу ''*Lata'' / *''Leta'', якую параўноўваюць з літоўскімі гідронімамі ''Latava, Latuva, Lat-upis'' (рэкі), ''Lat-ežeris'' (возера), латышскімі (у задзвінскім [[Відзэмэ]]) ''Late, Lat-upe''. Далей да індаеўрапейскага ''*lat-'' «цекці»<ref>K. Karulis. Latviešu etimoloģijas vārdnīca. Rīga, 2001. C. 504—507.</ref>. Менавіта ад латгальскай назвы ("Краіна латаў") пайшла і назва народу [[Латышы|латышоў]] і краіны [[Латвія|Латвіі]]. Назвы многіх рэгіёнаў, утвораныя ад назваў балцкіх плямёнаў, звязаныя менавіта з гідронімамі, якія найчасцей таксама не захаваліся і не ідэнтыфікуюцца. Назвы [[Галінды]]я, Натангія (прускія землі), [[Яцвягі|Яцвязь]], Судовія (зямля роднасных яцвягам судоваў)<ref>V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 207—208, 296—289, 649, 890.</ref>, [[Селы|Селія]]<ref>Топоров В. Н. Еще раз о неврах и селах в общебалтийском этноязыковом контексте (народ, земля, язык, имя). Из истории и.-евр. *''neur-'': *''-nour-'' и *''sel-'' (неумирающая память об одном балтийском племени) // Балто-славянские исследования. XVII. Москва, 2006. С. 479—482.</ref>, [[Нальшчаны|Нальшаны]], імаверна і [[Літва (зямля)|Літва]], звязваюцца з гідронімамі з асновамі ''Gal-ind-, Nat-ang-, Jat-(а)v-, Sūd-(а)v-, Sel-, Nal-š-, Liet-(u)v-''<ref>Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius: Mokslas, 1981. — С. 105, 137, 182, 185, 223, 231—232, 295, 319.</ref>. Мяркуецца, што на адпаведных рэчках маглі знаходзіцца сакральна-рэлігійныя цэнтры пэўнага рэгіёна (племені). == Вядомыя асобы == * [[Вячка Кукенойскі]] * [[Мікалай Лоскі]] * [[Пятро Сакол]] * [[Сяргей Сахараў]] == Гл. таксама == * [[Гістарычныя вобласці Латвіі|Рэгіёны Латвіі]] * [[Разна]] * [[Сівэрс]] * [[Беларусы Латвіі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.d-pils.lv Інфармацыйна-забаўляльны партал Даўгаўпілса, Латгалія] * [http://www.gorod.lv Інфармацыйна-навінавы партал г. Даўгаўпілс, Латгалія] {{Краіны гістарычнай Латвіі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Латгалія| ]] [[Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Латвіі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Расіі]] kerz1eilkog2whpbcy79mkoo99nksze 5125315 5125314 2026-04-13T10:39:52Z Voūk12 159072 5125315 wikitext text/x-wiki {{Адміністрацыйная адзінка |Беларуская назва = Латгалія |Арыгінальная назва = Latgale }} '''Латгалія''' — усходні гісторыка-культурны рэгіён [[Латвія|Латвіі]]. Займае прыкладна ¼ частку тэрыторыі краіны. Уключае 6 раёнаў з цэнтрамі: [[Балві]], [[Лудза]], [[Рэзэкнэ]], [[Прэйлі]], [[Даўгаўпілс]], [[Краслава]]. Насельніцтва — [[латышы]] (уключна з [[латгальцы|латгальцамі)]], [[беларусы]], [[рускія]], [[палякі]], [[яўрэі]]. Жыхары Латгаліі аддаўна зведвалі працэсы моўна-культурнага аславяньвання (абрусення, збеларушвання, паланізацыі), у выніку гэтага на тэрыторыі Латгаліі цяпер астраўкі аўтахтонных, але ўжо беларускамоўных латгальцаў. У Індрскай, Піедруйскай (Прыдруйскай) і Робэжніекскай воласцях [[Краслаўскі край|Краслаўскага раёна]] беларусы, паводле перапісу 2000 года, складаюць большасць насельніцтва. На працягу ХХ стагоддзя гэты пласт жыхароў Латгаліі найбольш актыўна пераймае рускую мову і русіфікуецца ў культурна-ідэнтычнасным сэнсе. Гістарычна беларуская гаворка рабіла ўплыў на латгальскую гаворку, у якой ёсць пласт руска-славянскіх запазычанняў. Многія з ранніх латгальскіх выданняў (у тым ліку Буквароў) друкаваліся друкарнямі на тэрыторыі цяперашняй Беларусі (полацкімі езуітамі, віленскімі базыльянамі). Гістарычна раён уздоўж [[Заходняя Дзвіна|Заходняй Дзвіны]] ў Латвіі ўвайшоў у сферу ўплыву [[Полацкае княства|Полацкага княства]]. Палачане збіралі даніну з мясцовых плямёнаў латгалаў, пра што ўзгадвае ў сваёй «Хроніцы Інфлянтаў» [[Генрых Латвійскі]]. == Назва == Назва Латгалія ад назвы краю ''Latgala'' (у пісаных крыніцах XI—XIII стагоддзяў ''летьгола, Lethigalli, Лотыгола''). Другі складнік ''gal-'' ад агульнабалцкага *''galas'' «канец, край» (> мясціна, край, зямля). Той жа другі складнік і ў назве Зямгалія ("Паўночны край"), ад якой назва племені [[Земгалы|зямгалаў]]. Першая аснова ''Lat-'' гідранімічнага паходжання, ад напэўна не ідэнтыфікаванай ракі з назвай тыпу ''*Lata'' / *''Leta'', якую параўноўваюць з літоўскімі гідронімамі ''Latava, Latuva, Lat-upis'' (рэкі), ''Lat-ežeris'' (возера), латышскімі (у задзвінскім [[Відзэмэ]]) ''Late, Lat-upe''. Далей да індаеўрапейскага ''*lat-'' «цекці»<ref>K. Karulis. Latviešu etimoloģijas vārdnīca. Rīga, 2001. C. 504—507.</ref>. Менавіта ад латгальскай назвы ("Краіна латаў") пайшла і назва народу [[Латышы|латышоў]] і краіны [[Латвія|Латвіі]]. Назвы многіх рэгіёнаў, утвораныя ад назваў балцкіх плямёнаў, звязаныя менавіта з гідронімамі, якія найчасцей таксама не захаваліся і не ідэнтыфікуюцца. Назвы [[Галінды]]я, Натангія (прускія землі), [[Яцвягі|Яцвязь]], Судовія (зямля роднасных яцвягам судоваў)<ref>V. Mažiulis. Prūsų kalbos etimologijos žodynas. Vilnius, 2013. C. 207—208, 296—289, 649, 890.</ref>, [[Селы|Селія]]<ref>Топоров В. Н. Еще раз о неврах и селах в общебалтийском этноязыковом контексте (народ, земля, язык, имя). Из истории и.-евр. *''neur-'': *''-nour-'' и *''sel-'' (неумирающая память об одном балтийском племени) // Балто-славянские исследования. XVII. Москва, 2006. С. 479—482.</ref>, [[Нальшчаны|Нальшаны]], імаверна і [[Літва (зямля)|Літва]], звязваюцца з гідронімамі з асновамі ''Gal-ind-, Nat-ang-, Jat-(а)v-, Sūd-(а)v-, Sel-, Nal-š-, Liet-(u)v-''<ref>Vanagas A. Lietuvių hidronimų etimologinis žodynas. — Vilnius: Mokslas, 1981. — С. 105, 137, 182, 185, 223, 231—232, 295, 319.</ref>. Мяркуецца, што на адпаведных рэчках маглі знаходзіцца сакральна-рэлігійныя цэнтры пэўнага рэгіёна (племені). == Вядомыя асобы == * [[Вячка Кукенойскі]] * [[Мікалай Лоскі]] * [[Пятро Сакол]] * [[Сяргей Сахараў]] == Гл. таксама == * [[Гістарычныя вобласці Латвіі|Рэгіёны Латвіі]] * [[Разна]] * [[Сівэрс]] * [[Беларусы Латвіі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://www.d-pils.lv Інфармацыйна-забаўляльны партал Даўгаўпілса, Латгалія] * [http://www.gorod.lv Інфармацыйна-навінавы партал г. Даўгаўпілс, Латгалія] {{Краіны гістарычнай Латвіі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Латгалія| ]] [[Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Латвіі]] [[Катэгорыя:Гістарычныя вобласці Расіі]] 0r4350hp6ahnxte9oyctbq53lrs11w2 10 29487 5125085 2672194 2026-04-12T16:48:36Z Jaŭhien 59102 Belarus location map.svg 5125085 wikitext text/x-wiki {{#switch:{{{1}}} |name = Беларусь | top = 56.4 | bottom = 51.1 | left = 22.9 | right = 33.0 | image = Belarus location map.svg | image1 = Relief Map of Belarus.png }}<noinclude>{{На карце (шыльда)}} [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце|Беларусь]] </noinclude> hemaamekyq37vkwrj3h0jy9mzmm52mt 0 29513 5125053 4514319 2026-04-12T13:50:03Z Wizardist 2822 дата смерці 5125053 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' [{{ДН|8|6|1881|27|5}}, г. {{МН|Мінск|ў Мінску|Горад Мінск}} — {{Датасмерці|1|4|1952}}, в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]], [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]] — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. Працаваў бібліятіэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. З [[1903]] адзін з кіраўнікоў арганізацыі [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]] ў Мінску. У студзені [[1906]] на яго кватэры адбыўся 2-гі з'езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку [[1908]] арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку [[1909]] асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені [[1910]] сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў «[[Наша Ніва (1906)|Нашу Ніву]]». У 1920-я гады працаваў у [[Інбелкульт|Інбелкульце]]. У 1951 годзе жыў у Ратамцы. Пахаваны на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]] у Мінску.<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] 2xb2251rdpcsl5yot8fzxe6s2my2iry 5125081 5125053 2026-04-12T16:22:14Z DobryBrat 5701 дапаўненне, афармленне, стыль, арфаграфія 5125081 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1881 года ў [[Мінск]]у. Працаваў бібліятэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. З 1903 года — адзін з кіраўнікоў арганізацыі [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]] ў Мінску. У студзені 1906 года на яго кватэры адбыўся 2-гі з’езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку 1908 года арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 года асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені 1910 года сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў «[[Наша Ніва (1906)|Нашу Ніву]]». У 1920-я гады працаваў у [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуце беларускай культуры]]. У 1951 годзе жыў у в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. Памёр 1 красавіка 1952 года. Пахаваны ў Мінску на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] k549cbomtfl8fbgoqlj2pqcnt204b8o 5125158 5125081 2026-04-12T19:14:57Z DobryBrat 5701 дапаўненне, стыль 5125158 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1881 года ў [[Мінск]]у. Працаваў бібліятэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. З 1903 года — адзін з кіраўнікоў арганізацыі [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускай сацыялістычнай грамады]] ў Мінску. У студзені 1906 года на яго кватэры адбыўся 2-гі з’езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку 1908 года арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 года асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені 1910 года сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў газету «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]». З ссылкі вярнуўся пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. У міжваенны час быў членам [[Таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў]]. У 1920-я гады працаваў у [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуце беларускай культуры]]. У 1951 годзе жыў у в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. Памёр 1 красавіка 1952 года. Пахаваны ў Мінску на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] 5zyjwo63h531ek0yb95x8npftyqe5lb 5125168 5125158 2026-04-12T19:36:49Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5125168 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1881 года ў [[Мінск]]у. Працаваў бібліятэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. У 1902 годзе ўдзельнічаў у стварэнні ў Мінску Беларускай рэвалюцыйнай партыі (пазней перейменавана ў [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускую сацыялістычную грамаду]])<ref>[https://elib.grsu.by/katalog/144265-282153.pdf Кароткі нарыс беларускага пытання / [рэдактары, аўтары прадмовы: А. Пашкевіч, А. Вашкевіч, А. Чарнякевіч. — Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. — 395 с., [14] л. — С. 17]</ref>. З 1903 года — адзін з кіраўнікоў арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады ў Мінску. У студзені 1906 года на яго кватэры адбыўся 2-гі з’езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку 1908 года арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 года асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені 1910 года сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў газету «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]». З ссылкі вярнуўся пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. У міжваенны час быў членам [[Таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў]]. У 1920-я гады працаваў у [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуце беларускай культуры]]. У 1951 годзе жыў у в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. Памёр 1 красавіка 1952 года. Пахаваны ў Мінску на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] hyrigvmsltxeqkc4rupwbys1j284i8d 5125174 5125168 2026-04-12T19:57:46Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5125174 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1881 года ў [[Мінск]]у. Працаваў бібліятэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. У 1902 годзе ўдзельнічаў у стварэнні ў Мінску Беларускай рэвалюцыйнай партыі (пазней перейменавана ў [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускую сацыялістычную грамаду]])<ref>[https://elib.grsu.by/katalog/144265-282153.pdf Кароткі нарыс беларускага пытання / [рэдактары, аўтары прадмовы: А. Пашкевіч, А. Вашкевіч, А. Чарнякевіч. — Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. — 395 с., [14] л. — С. 17]</ref>. З 1903 года — адзін з кіраўнікоў арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады ў Мінску. У студзені 1906 года на яго кватэры адбыўся 2-гі з’езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку 1908 года арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 года асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені 1910 года сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў газету «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]». З ссылкі вярнуўся пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. У міжваенны час быў членам [[Таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў]]. У 1920-я гады працаваў у [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуце беларускай культуры]]. У 1951 годзе жыў у в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. Памёр 1 красавіка 1952 года. Пахаваны ў Мінску на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Сям’я == * Брат — Сігізмунд Адамавіч Зелязей<ref name="sb">[https://www.sb.by/articles/svoy-sredi-chuzhikh.html Свой среди чужих]</ref>. ** Пляменнік — Віктар Сігізмундавіч Зелязей (1910—1973)<ref name="sb"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] 0qyvbt5p7itzavojtgokx7uwik35qlc 5125181 5125174 2026-04-12T20:19:51Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5125181 wikitext text/x-wiki {{асоба}} '''Віктар Адамавіч Зелязе́й''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], [[публіцыст]]. == Біяграфія == Нарадзіўся 27 мая (8 чэрвеня) 1881 года ў [[Мінск]]у. Працаваў бібліятэкарам мінскай [[Мінская абласная бібліятэка імя А. С. Пушкіна|публічнай бібліятэкі імя А. Пушкіна]]. Сябраваў з [[Карусь Каганец|К. Каганцом]]. У 1902 годзе ўдзельнічаў у стварэнні ў Мінску Беларускай рэвалюцыйнай партыі (пазней перейменавана ў [[Беларуская сацыялістычная грамада|Беларускую сацыялістычную грамаду]])<ref>[https://elib.grsu.by/katalog/144265-282153.pdf Кароткі нарыс беларускага пытання / [рэдактары, аўтары прадмовы: А. Пашкевіч, А. Вашкевіч, А. Чарнякевіч. — Мінск : І. П. Логвінаў, 2009. — 395 с., [14] л. — С. 17]</ref>. З 1903 года — адзін з кіраўнікоў арганізацыі Беларускай сацыялістычнай грамады ў Мінску. У студзені 1906 года на яго кватэры адбыўся 2-гі з’езд БСГ. Удзельнічаў у распаўсюдзе нелегальнай літаратуры на беларускай і рускай мовах, захоўваў пячатку БСГ, меў падроблены пашпарт. У пачатку 1908 года арыштаваны [[Расійская імперыя|царскімі ўладамі]] разам з малодшым братам Сігізмундам. У кастрычніку 1909 года асуджаны [[Віленская судовая палата|Віленскай судовай палатай]], у студзені 1910 года сасланы ў [[Кірэнскі павет]] [[Іркуцкая губерня|Іркуцкай губерні]]. З [[Сібір]]ы дасылаў лісты ў газету «[[Наша Ніва (1906)|Наша Ніва]]». З ссылкі вярнуўся пасля [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай рэвалюцыі]]. У міжваенны час быў членам [[Таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў]]. У 1920-я гады працаваў у [[Інстытут беларускай культуры|Інстытуце беларускай культуры]]. У 1951 годзе жыў у в. [[Ратамка (вёска)|Ратамка]] [[Мінскі раён|Мінскага раёна]]. Памёр 1 красавіка 1952 года. Пахаваны ў Мінску на [[Кальварыйскія могілкі|Кальварыйскіх могілках]].<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/392674|title=На Кальварыі адшукалі магілу аднаго з кіраўнікоў першай беларускай партыі, які нават з ссылкі дасылаў матэрыялы ў «Нашу Ніву»|website=Наша Ніва|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref> == Сям’я == * Брат — Сігізмунд Адамавіч Зелязей<ref name="sb">[https://www.sb.by/articles/svoy-sredi-chuzhikh.html Свой среди чужих]</ref> (пам. 1916<ref>[https://partizany.by/partisans/211189/ Зелезей Виктор Сигизмундович]</ref>). ** Пляменнік — Віктар Сігізмундавіч Зелязей (1910—1973)<ref name="sb"/>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|7|||52}} * {{Крыніцы/ЭГБ|3|Віктар Адамавіч Зелязей|Скалабан В.|441}} * {{Крыніцы/Маракоў/Рэпрэсаваныя літаратары, навукоўцы…|1|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Зелязей Віктар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Грамадскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя ў Расійскай імперыі]] 0uqzt60tyrfueunxld4xnd7gg0hczrw 0 31788 5125277 4967365 2026-04-13T08:43:44Z DzBar 156353 афармленне 5125277 wikitext text/x-wiki [[Выява:1era torre de 9 amb folre carregada de la història.jpg|thumb|right|240px|Першая ў гісторыі ''torre de nou amb folre carregada'', '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:1er 3 de 10 amb folre i manilles de la història.jpg|thumb|right|240px|Першая ў гісторыі ''tres de deu amb folre i manilles carregat'', '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:1er 4 de 9 net Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|right|240px|Першая ў гісторыі ''quatre de nou sense folre carregat'', '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:1er pilar de 8 amb folre i manilles carregat del segle XX Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|right|240px|Першая ў [[XX стагоддзе|XX ст.]] ''pilar de vuit amb folre i manilles carregat'', '''Castellers de Vilafranca''']] '''Каштальеры з Вілафранкі''' ({{lang-es|Castellers de Vilafranca}} — '''Кастэлерс дэ Вілафранка''') — культурна-спартыўная асацыяцыя людзей, галоўнай мэтай якой з'яўляецца будаванне так званых ''castells'' — «вежаў з людзей». Асацыяцыя заснавана ў 1984 г. у адказ на павялічанаю зацікаўленасць да будавання вежаў з людзей у '''Vilafranca del Penedès ([[Барселона]])''', у сувязі з каталонскай традыцыяй, якая пачала развівацца ў 18 стагоддзі — гэта быў так званы танец з Валенсіі '''''Ball de Valencians'''''. У цяперашні час, Каштальеры з Вілафранкі аб'ядноўвае прыблізна 400 актыўных членаў усіх узростаў, без дыскрымінацыі на падставе расы, рэлігіі, гендарнага ці сацыяльнага статуса. Яны падзяляюць адну агульную мэту — будаванне вежаў з людзей, захоўваючы пры гэтым дэмакратычныя вартасці, прынцып супрацоўніцтва і працы ў камандзе, сталае жаданне перфекцыянізму, і жаданне захоўваць свае вядучыя пазіцыі сярод усіх канкуруючых з німі груп у будаванні чалавечых вежаў. Штаб-кватэра — '''''Cal Figarot''''', '''''Casa Via Raventós''''' — гэта будынак, які знаходзіцца ў цэнтры горада Vilafranca del Penedès, і спецыяльна прыстасаваны для будавання вежаў з людзей (на прыклад, высокая ўнутраная столь для магчымасці практыкавацца ўзімку і адкрыты ўнутраны дзядзінец для вясны і лета, а таксама розныя прыстасавання для падзення). Група з'яўляецца адной з самых важных арганізацый у '''Vilafranca del Penedès''' і шмат разоў прадстаўляла каталонскую культуру за мяжой. Асацыяцыя мае больш за 500 афіцыяльных спонсараў, і адначасова мае падтрымку некалькіх грамадскіх і прыватных устаноў. У дадатак да ўдзелу ў выставах чалавечых вежаў, асацыяцыя арганізуе таксама іншыя культурныя мерапрыемства, такія як невялікія канцэрты, конкурсы паэзіі, спаборніцтва на веласіпедах, турніры па даміно, конкурсы ў з'яданні ежы і школы для дзетак у будаванні чалавечых вежаў. Дзейнасць «Кастэллэ дэ Вілафранка» дазволіла захаваць і развіць каталонскую культуру, якая была прызнана і за межамі горада Vilafranca del Penedès. Такім чынам група была ўзнагароджана '''Гарадскім Медалем''' (''Medalla de la Vila''), і '''Крыжам Святога Джорджа''' ад каталонскага Ураду (''Creu de Sant Jordi''). == Гласарый == Будаванне чалавечых вежаў мае сваю ўласную спецыфіку. Дзеля таго каб лепш зразумець гэту інфармацыю, ніжэй пададзены некаторыя агульныя словы і выразы, якія немагчыма перакласць, але іх можна растлумачыць. === Назва чалавечай вежы === Назва кожнай вежы складаецца з двух лічб: першая акрэслівае колькасць людзей на кожным узроўне, а другая — колькасць узроўняў у самой вежы. * Напрыклад: '''''Tres de Vuit (3 de 8)''''': азначае, што вежа складаецца з васьмі ўзроўняй па тры чалавекі на кожным узроўне. === Тыпалогія чалавечай вежы === Кожны тып вежы розніцца ў асноўным колькасцю людзей на адным узроўне: * '''''Pilar de…''''': адзін чалавек на ўзровень. * '''''Torre de…''''': два чалавекі на ўзровень. * '''''Tres de…''''': тры чалавекі на ўзровень. * '''''Quatre de…''''': чатыры чалавекі на ўзровень. * '''''Cinc de…''''': пяць чалавек на ўзровень. * '''''Quatre de… amb l'agulla''''': чатыры чалавекі на ўзровень з калонай у некалькі ўзроўняў, якая знаходзіцца ў межах галоўнай вежы. Колькасць узроўняў у самых звыклых чалавечых вежах: * '''''Sis''''': шэсць узроўняў. * '''''Set''''': сем узроўняў. * '''''Vuit''''': восем узроўняў. * '''''Nou''''': дзевяць узроўняў. * '''''Deu''''': дзесяць узроўняў. Калі вежы вельмі высокія і/альбо маюць невялікую колькасць людзей на кожным узроўні, яны звычайна патрабуюць дадатковую падтрымку ніжніх узроўняў альбо ўзроўняў асновы. Часта, назва ўзроўня асновы закладзена ў назве самой вежы. Тры асновы, якія звычайна вакарыстоўваюцца пры стварэнні чалавечых веж: * '''''Pinya''''': нармальны асноўны наземны ўзровень, часта складаецца з некалькіх соцен людзей. Усе вежы маюць гэты ўзровень, і ён ніколі не ўзгадваецца ў іх назве. * '''''Folre''''': другая аснова, якая знаходзіцца вышэй за першы ўзровень (Pinya). Калі гэтая аснова выкарыстоўваецца, то яе назва заўсёды ўзгадваецца ў назве вежы. * '''''Manilles''''': трэцяя аснова, якая знаходзіцца над другім узроўнем (Folre). Пры яе ўжыванні яна таксама заўсёды ўзгадваецца ў назве вежы. === Этапы Будовы Чалавечай вежы === Вежы могуць быць пабудаваныя цалкам або часткова. Пры паспяховай пабудове і дэмантаванні вежы выкарыстоўваюцца наступныя словы: * '''''Descarregat''''': вежа дасягнула сваёй вяршыні і была паспяхова дэмантавана. * '''''Carregat''': вежа дасягнула сваёй вяршыні, але разбурылася падчас дэмантавання. * '''''Intent''''': няўдалая спроба. === Прыклады === * [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=21&m=2 '''''Pilar de sis'''''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100622043725/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=21&m=2 |date=22 чэрвеня 2010 }}: вежа з шасцю ўзроўнямі па адным чалавеку ў кожным узроўні. Калі нічога іншага не ўзгадана, то трэба разумець, што вежа мае заўсёды першую аснову (pinya), і яна была паспяхова дэмантавана (descarregat). * [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=2&m=2 '''''Torre de set'''''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100622043550/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=2&m=2 |date=22 чэрвеня 2010 }}: вежа з сямю ўзроўнямі па два чалавекі ў кожным. * [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=18&m=2 '''''Cinc de nou amb folre'''''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060916063108/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=18&m=2 |date=16 верасня 2006 }}: вежа ў дзевяць узроўняў з пяццю людзьмі на кожным узроўні, з другой асновай (folre), змешчанай над першай асновай (pinya). * [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=12&m=2 '''''Quatre de vuit amb l'agulla'''''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20100622045027/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=12&m=2 |date=22 чэрвеня 2010 }}: вежа з восьмю ўзроўнямі па чатыры чалавекі на ўзроўні з унутранай калонай у шэсць узроўняў (agulla). * [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=11&m=2 '''''Tres de deu amb folre i manilles'''''] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070213232752/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?web=destacats_veure&carpeta=historia&id=11&m=2 |date=13 лютага 2007 }}: тры чалавекі на ўзроўні ў вежы з дзесяццю ўзроўнямі з другой (folre) і трэцяй (manilles) асновамі. Ёсць іншыя назовы, якія выкарыстоўваюцца для кожнага вызначанага становішча ў межах веж, але яны не згадваюцца або не ўжываюцца ў гэтым артыкуле. Інфармацыя, змешчаная тут, дае ўсебаковы кароткі агляд самай агульнай тэрміналогіі і стварае структуру для лепшага разумення чалавечых веж. == Гісторыя == [[Выява:1er 5 de 9 amb folre Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|right|240px|Першая ''cinc de nou amb folre descarregat'', '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:4de9agulla 1.JPG|thumb|right|240px|''Quatre de nou amb folre i l'agulla'' (1/2), '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:4de9agulla 2.JPG|thumb|right|240px|''Quatre de nou amb folre i l'agulla'' (2/2), '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:1ª Torre de 9 amb folre i manilles descarregada de la colla.jpg|thumb|right|240px|Першая ''torre de nou amb folre i manilles descarregada'', '''Castellers de Vilafranca''']] '''Кастэллэ дэ Вілафранка''' — культурная асацыяцыя, якая была заснавана ў верасні 1948. Першым лідарам і Тэхнічным Менеджарам групы (''cap de colla'') стаў Oriol Rossell. Група паспяхова дэбютавала з вежамі ў сем узроўняў, і таксама падтрымлівала блізкія адносіны з ''casteller'' групамі ў іншых гарадах. Першымі лідарамі былі Oriol Rossell (1948—1952) і Ramon Sala (1953—1955). Група першапачаткова насіла яркія ружовыя кашулі, а пасля, чырвоныя. У 1956 група амаль бяздзейнічала з-за ўнутраных рознагалоссяў і спрэчак. У 1957 група рэарганізавалася і абрала зялёны колер для кашуль, які дагэтуль з'яўляецца адметным колерам групы. З 1957 да 1968 вежы з сямю ўзроўнямі былі нормай, і ''cinc de set'' была самай высокай вежай. З 1969 да 1974 група значна ўдасканалілася, будуючы першыя вежы ў катэгорыі з васьмю ўзроўнямі: ''torre de set'', ''quatre de vuit'', ''tres de vuit'', ''pilar de sis'', і ''torre de vuit amb folre''. У 1972, група выйграла '''''Concurs de castells de Tarragona''''' ў спаборніцтве па будаванню чалавечых веж, якія праводзяцца кожныя два года ў горадзе Таррагона на поўдні Каталоніі. На працягу тых гадоў лідарамі групы былі Josep Pedrol (1957—1959), Carles Domènech (1960—1961), Joan Bolet (1962—1963), Gabi Martínez (1964—1969), Lluís Giménez (1970—1973) і зноўку Gabi Martínez. У 1975 група прайшла важнае ўнутранае рэструктураванне, пераходзячы ад вельмі персаналізаванага і выключнага лідарства ''cap de colla'' да кіравання тэхнічным бокам будаўніцтва веж на аснове кансенсусу (згоды) ўсіх членаў каманды. 1981 год прынёс шмат унутраных змен. Так, было вырашана, што членам каманды больш не будуць індывідуальна плаціць. Гэта выклікала рознагалоссі ў групе. З 1975 да 1982 вежы з васьмю ўзроўнямі рабіліся вельмі часта, але ўсё ж з цяжкасцямі. У 1983 і 1984 група аднавіла свае сілы ў гэтай катэгорыі і ў 1985 група пабудавала першы ''cinc de vuit''. Гэтае значнае дасягненне апынулася ўсяго толькі пачаткам на шляху да яшчэ больш вялікіх вежаў з дзевяццю ўзроўнямі. У 1987 была створаная першая вежа ''tres'' і ''quatre de nou amb folre'' (''carregat''), і ў 1989 першая цалкам паспяховая ''tres de nou amb folre'' (''descarregat'') была дасягнутая. Падобны поспех адбыўся і ў 1990 з першай пабудаванай вежай ''quatre de nou amb folre'' (''descarregat''). лідарам групы з 1975 па 1994 быў Carles Domènech. З 1995 па 2004 гады група цешылася самымі паспяховымі творчымі гадамі. На працягу гэтага перыяду былі дасягнуты самыя высокія і самыя цяжкія вежы: descarregats (цалкам і паспяхова дэмантаваныя) ''torre de nou amb folre i manilles'', ''pilar de set amb folre'', ''pilar de vuit amb folre i manilles'' (упершыню ў XX стагоддзі), ''quatre de vuit amb l'agulla'' (упершыню ў XX стагоддзі), ''quatre de nou amb folre i l'agulla'' (упершыню ў гісторыі чалавечых веж), ''cinc de nou amb folre'', і ''tres and quatre de nou amb folre built simultaneously'' (упершыню і толькі адзін раз у гісторыі чалавечых веж). Былі таксама і іншыя поспехі. Што датычыцца веж, якія былі толькі «carregats» (г.з. дасягнулі сваёй вяршыні, але разбурыліся пасля): ''torre de vuit'' (упершыню ў XX стагоддзі); ''quatre de nou'', і ''tres de deu amb folre i manilles'' (першы раз у гісторыі чалавечых веж), то група таксама выйграла спаборніцтва '''Tarragona Human Towers Competition''' у 1996, 1998, 2002, 2004 і 2006. У 2005 годзе '''Кастэллэ дэ Вілафранка''' дасягнула вежы «torre de nou amb folre», якая лічыцца самай цяжкай да будавання вежай, зробленай калі-небудзь любой групай да цяперашняга часу. Francesc Moreno Melilla быў лідарам з 1995 па 2003, а Lluis Esclassans з 2004 да 2007. David Miret быў абраны новым лідарам у снежні 2007. == Узведзеныя чалавечыя вежы == На працягу ўсёй гісторыі, «Кастэллэ дэ Вілафранка» узвяла мноства разнастайных тыпаў чалавечых веж, якія калі-небудзь маглі быць пабудаваныя. Ніжэй можна будзе знайсці спіс веж, пабудаваных групай і дату, калі яны былі пабудаваныя ўпершыню (carregat альбо descarregat). {| border="0" style="text-align: center; width: 100%;" | |- align="left" style="height:0.1em;" | style="font-size: 1.25em; width: 35%; " | '''''Castell''''' | style="font-size: 1.25em; width: 15%; " | '''''Descarregat''''' | style="font-size: 1.25em; width: 30%; " | '''''Carregat''''' |- align="center" style="height:3.0em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | ''' вежа дасягнула сваёй вяршыні і была паспяхова дэмантавана)''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''(вежа дасягнула сваёй вяршыні, але разбурылася падчас дэмантавання)''' | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de nou amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.2005** |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de deu amb folre i manilles''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 15.11.1998** |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de nou amb folre i tres de nou amb folre simultanis''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.2001** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de vuit''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1999* |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de nou''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.2002 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de nou amb folre i agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1996** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1995** |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Cinc de nou amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1997 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1997 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Pilar de vuit amb folre i manilles''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 28.09.1997* | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.1995* |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de nou amb folre i manilles''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1995 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de nou amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1989 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.1987 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de nou amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1990 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.11.1987 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de vuit amb l'agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 08.10.1995* | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Cinc de vuit''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1985 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de vuit amb folre i pilar de set amb folre simultanis''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.2006** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Pilar de set amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.10.1995 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 14.05.1995 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de vuit amb agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 29.20.2006** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Dos pilars de sis simultanis (un de carregat)''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.2001** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de vuit amb folre''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 17.11.1974 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 12.10.1973 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de vuit''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1974 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 01.10.1972 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Pilar de sis''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1972 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 19.12.1971 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de vuit''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1971 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 12.10.1969 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Nou de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 11.12.1988 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 24.08.1969 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de set aixecat per sota''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 25.11.1973 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Sis de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 21.01.1997 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Cinc de set amb agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 19.04.2008** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Cinc de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 26.09.1965 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 30.08.1965 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de set amb l'agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 10.08.1996** | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de set amb l'agulla''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 05.08.1954 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.1953 |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Tres de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.1949 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Quatre de set''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 31.08.1949 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Torre de sis''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 16.06.1949 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="center" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | '''Pilar de cinc''' | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | 14.09.1948 | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="left" style="height:1.0em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="left" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | * Першая ў XX ст | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |- align="left" style="height:0.1em;" | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | ** Першая ў гісторыі | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | | style="text-align: left; font-size: 1.0em; " | |} == Арганізацыя == [[Выява:FOTO COLLA Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|left|240px|Фатаграфія групы]] Паводле агульнай арганізацыі групы, органы кіравання складаюцца з дзвюх галоўных органаў — тэхнічнага ('''Тэхнічны Камітэт''' або проста '''''la Tecnica'''''), і адміністрацыйнага ('''Камітэт Праўлення'''). '''Тэхнічны Камітэт''' адказвае за ўсе аспекты будаўніцтва чалавечых вежаў. лідар групы «cap de colla» мае найбольшую адказнасць, паколькі ён — галоўны ў асацыяцыі ў вобласці будаўніцтва веж. Яму дапамагае і падтрымлівае каманда, якая складаецца з '''''sotscap de colla''''' (віцэ-главы), і '''двух тэхнічных дараднікаў'''. Тры іншых каманды залежаць ад гэтага ядра: каманда '''''canallа''''' (адказная за дзяцей, якія карануюць вежы), каманда '''''pinyes, folres and manilles''''' (адказная за фарміраванне першых, другіх і трэціх асноў), і '''каманда лекараў'''. Кожная з іх адпаведна адказная за '''матэрыяльна-тэхнічнае забеспячэнне''', '''тэхнічную інфармацыю''' і '''фізічнае навучанне'''. '''Камітэт Праўлення''' адказвае за кіраванне групай. У то час як гэты камітэт назірае і кіруе актывамі групы, першаснае заданне членаў камітэта складаецца з таго, каб прадставіць групу грамадству, СМІ і іншым арганізацыям. У межах кіравання '''прэзідэнт''' нясе найбольшую адказнасць. '''Сакратар''' і '''пяць віцэ-прэзідэнтаў''' мусяць рыхтаваць для яго справаздачы, і кожны з іх адказны за вызначаны абшар: '''сацыяльная дзейнасць''', '''скарбнік''', '''супрацоўніцтва з грамадскімі ўладамі''', '''абслугоўванне Cal Figarot''', '''[[маркетынг]] і СМІ'''. Група таксама мае '''тры кансультатыўныя рады''' ў сферы '''міжнародных адносін''', '''юрыдычнага абслугоўвання''' і '''рада старэйшын'''. === Арганізацыйная структура === [[Выява:Únic 3 i 4 de 9 amb folre descarregats de la història simultaniament Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|right|240px|Only ''tres'' and ''quatre de nou amb folre descarregats'' simultaneously in human tower history, '''Castellers de Vilafranca''']] ==== [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=tecnica&tipus=htm&m=1 Тэхнічны Камітэт] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080124020014/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=tecnica&tipus=htm&m=1 |date=24 студзеня 2008 }} ==== * '''''Cap de colla'' — лідар\дырэктар групы''': Pere Almirall i Piqué * '''''Vice-Cap de colla'' — віцэ-дырэктар групы''': Manel Huguet i Mestres * '''Тэхнічныя Дапамагаючыя''': Aleix Masana i Escamilla, Raül Tudela i Giménez ==== [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=junta&tipus=htm&m=1 Камітэт Праўлення] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080124020004/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=junta&tipus=htm&m=1 |date=24 студзеня 2008 }} ==== * '''Прэзідэнт''': Josep Cabré i Tugas * '''Сакратар''': Miquel Ropero i Ventosa * '''Віцэ-прэзідэнт па Сацыяльнай Дзейнасці''': Josep M. Martínez Camús * '''Казначэйскі Віцэ-прэзідэнт''': Antoni Grau i Adell * '''Віцэ-прэзідэнт па сувязям з Грамадскасцю''': Antoni Rossell i Trens * '''Віцэ-прэзідэнт па Абслугоўванню Штаб-кватэры''': Manel Martín i Melgares * '''Віцэ-прэзідэнт па пытаннях Маркетынга і СМІ''': David Tudela i Giménez ==== [http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=consells&tipus=htm&m=1 Кансультатыўныя Рады] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080124015949/http://www.castellersdevilafranca.cat/index.asp?carpeta=presentacio&web=consells&tipus=htm&m=1 |date=24 студзеня 2008 }} ==== * '''Міжнародныя Адносіны''' * '''Група Юрыстаў Кансультантаў''' * '''Рада Старэйшын''' == Штаб-кватэра == [[Выява:Cal Figarot Casa Via Raventós Castellers de Vilafranca.jpg|thumb|right|150px|Дзядзінец ''Cal Figarot'', штаб-кватэры '''Castellers de Vilafranca''']] '''''Cal Figarot''''' з'яўляецца штабам групы. Будынак у неагатычным стыле, пабудаваны архітэктарам '''''August Font de Carreres''''' у канцы XIX-ага ст., быў набыты ў 1983. Сумежны склад быў набыты ў 1998, і абодва будынкі былі адрамантаваныя ў адпаведнасці з запатрабаваннямі групы. Склад мае ўнутраны адкрыты пляц у 600 кв.м. Будынак у неагатычным стылі мае зграбны выгляд, напоўнены дэкаратыўнымі дэталямі пачатку XX стагоддзя. Група мае ў сваім распараджэнні розныя памяшканні, напрыклад гімназічныя залы, офіс сакратара, шматфункцыянальныя адкрытыя пляцы і сталовую/рэстаран. Найважнейшае і самае добрае месца — гэта ўнутраны дзядзінец. Ён з'яўляецца галоўным месцам сустрэчы групы, дзе праводзяцца вясновыя і летнія навучальныя сесіі. == Castellers de Vilafranca у свеце == [[Выява:Xile 4de8.JPG|thumb|left|220px|''Quatre de vuit'' у Санц'яга, Чылі, '''Castellers de Vilafranca''']] [[Выява:El Vaticà.jpg|thumb|left|220px|''Quatre de vuit'' у Ватыкане, '''Castellers de Vilafranca''']] '''Кастэллэ дэ Вілафранка''' была адной з самых вядомых груп ва ўсім свеце па будаванню чалавечых веж. Яна выступала ў розных краях: * у Францыі, падчас фестываля газеты «L'Humanité’» у Парыжы (1973). * у Швейцарыі, падчас Quinzena Catalana у Жэневе (1978). * на італьянскым востраве Сардзінія (1978), з выступамі ў Alghero і Sassari. * у Партугаліі (1982) з выступамі ў Лісабоне, Сінтре, Эсторыле, Каімбра і Порто. * у Італіі (1984), дзе група выступала ў Пізе, Сіене, Рыме, Ватыкане і Фларэнцыі. * у французскім горадзе Beziers (1987). * у Італіі (1988), падчас святкавання тысячных угодкаў Каталоніі, рабілі выступы ў Пізе, Ватыкане і Рыме. * у Краіне Баскаў (1990) група выступала ў такіх гарадах як Bergara, Antzuola, Zumarraga і Urretxo. * у Італіі (1990), на поўначы ў гарадах Feltre (palio), Niccia і Melere (у муніцыпалітэце Trichiana) і Венецыі. * зноў у Францыі (1991), з выступамі ў Тулузе падчас Міжнароднага Фестываля Сарданы, і ў горадзе Каркасон. * у Люксембургу і Германіі (1991), выступаючы ў Люксембурге (сталіцы), Моерсе, Вольфенбютэле, Гановеры, Берліне і Франкфурце. * на «Універсальнай Выставе Севілля' 92» (1992), падчас святкавання дня Каталоніі. * у «Santiago de Compostella (1993)», у рамах «Xacobeo '93». * у тым жа самым годзе група арганізавала тур па пяці краінам: [[Францыя]] (Marseille), [[Італія]] (Lecco, Melzo і Bergamo), [[Славенія]] (Ljubljana, Postojna, Otocec, Novo Mesto і Crnomelj), [[Аўстрыя]] (Klagenfurt) і [[Манака]]. * зноў у Парыжы і ў Poix de Picardie, Францыя (1993). * пяты раз у Італіі з выступамі ў Венецыі (Карнавал) і Местре, і ў Францыі (Villeurbanne і Lyon) у 1994. * у Нідэрландах і Бельгіі (1994), выступаючы ў Амстэрдаме, Энсхэдзе, Аалтэне, Алмело, Эмене і Бруселі. * зноў у Краіне Баскаў (1995) з выступамі ў горадзе Тудела. * у Даніі (1996), у Капенгагене і Холце. * у тым жа самым годзе быў арганізаваны выступ у Францыі (Мец), Нідэрландах (Маастрыхце) і Бельгіі (Булоне). * у Собрадзіэл (1999), у Арагоне. * у Bühl — горадзе-пабраціме з Vilafranca del Penedès (2002). * у Саламанцы (2002). * зноў у Францыі (2004), з выступамі ў Дюнкерке. * у Краіне Баскаў (2005), з выступамі ў Donostia и Elorrio. * у Францыі (2006), з выступамі ў Steenvoorde. * зноў у Арагоне (2006), на фесце Binèfar. * у 2007 група выступала ў Германіі падчас Франкфурцкага Кніжнага Кірмаша. * у студзені 2008 група выступала ў Чылі. Гэты выступ стаў прэм'ерай для каталонскай групы па будаўніцтве чалавечых веж у паўднёвым паўшар'і. * Кастэллэ дэ Вілафранка таксама выступала на цырымоніі адкрыцця «XXV Алімпійскіх Гульняў» у Барселоне ў 1992, гэта, несумнеўна, было самай грандыёзнай падзеяй у гісторыі будаўніцтва чалавечых веж ва ўсім свеце. * Група таксама рабіла выступы падчас «сусветнай прэзентацыі» апошняга рамана Ноа Гордана «Вінны скляпок» які знаходзіцца ў Vilafranca del Penedès (2007). «Кастэллэ дэ Вілафранка» таксама распаўсюдзіла традыцыю будаўніцтва чалавечых веж у «Paisos Catalans» (тэрыторыі, на якой традыцыйна гавораць на каталанскай мове): * Прадстаўлення ў Паўночнай Каталоніі: шэсць раз у Perpignan (1970, 1977, 1982 на фестывалі «Union Sportive des des Arlequins Perpignanais», USAP); 1989, 1997 і 1998 на «Mules Festival»; у Toluges (1970) падчас Мірнага Фестываля; у Collioure (1984); у Banyuls de la Marenda (1986); тры разы ў Вілафранка дэ Канфланэ (1985, 1988 і 1989); у манастыры Святога Міхэля дэ Куксы (1985); у Прада дэ Канфлан (у каталонскім Летнім Універсітэце і горадзе ў 1988) і ў Bao у рамках «Першай сустрэчы каталонцаў» на Поўначы Каталоніі (2002). * Чатыры разу ў Андоры: у Encamp (1971), Andorra la Vella і Sant Julià de Lòria (1976) (падчас Каталонскага Культурнага Кангрэса), у Escaldes і зноў у Andorra la Vella (1983) і Escaldes (1985). * Два туры ў Валенсійскай Вобласці: першы ў Ribera del Xúquer (1979), з прадстаўленнямі ў Carcaixent, у манастыры Aigües Vives, Sueca, Cullera, Algemesí і з вежай de cinc перад хатай Raimon (на каталонскай мове адзін з самых вядомых старых мастакоў), у Xativa; падчас другога тура (1981) група выступала ў Alcoi, Benidorm і Alicante. Пасля група выступала ў Carcaixent (1985), Algemesi (1993 і 2000), Castellon (2000 на 13-ым фестывалі «Festa de la Llengua»), Olleria і Benicarlo (на Дзень Валенсійскай Вобласці). * Адзін тур у Пальме, «Майорка» (1980) і Manacor, Menorca (2001). * Адзін тур, ужо згаданы, у Alghero (1978). == Удзел у Таррагонскіх Спаборніцтвах па Будаўніцтве Чалавечых веж == Група выйграла наступныя «Таррагонскія Спаборніцтвы па Будаўніцтве Чалавечых веж» (Спаборніцтва па будаўніцтве чалавечых веж, якое праводзіцца кожныя два года ў горадзе Таррагона на поўдні Каталоніі — «Tarragona Human Tower Competition»): * VII Tarragona Human Tower Competition, 1972 * XVI Tarragona Human Tower Competition, 1996 * XVII Tarragona Human Tower Competition, 1998 * XIX Tarragona Human Tower Competition, 2002 * XX Tarragona Human Tower Competition, 2004 * XXI Tarragona Human Tower Competition, 2006 * XXII Tarragona Human Tower Competition, 2008 == Related links == * [http://www.castellersdevilafranca.cat Castellers de Vilafranca] * [http://www.youtube.com/user/CastellersVilafranca Canal Castellers de Vilafranca in YouTube] == Галерэя == <gallery> Image:1969 4 de 8 primer carregat.jpg| Першая ''quatre de vuit carregat'', Кастэллэ дэ Вілафранка якая была пабудавана, 12 кастрычніка 1969. Image:1989 3 de 9 primer descarregat.jpg| Першую вежу ''tres de nou descarregat'' '''Кастэллэ дэ Вілафранка''' ўзвяла 30 жніўня 1989. Image:1997 09 28 pilar de 8 primer descarregat historia.jpg| Першая ў гісторыі ''pilar de vuit descarregat'', '''Castellers de Vilafranca''', 28/09/1997 Image: 1ª Torre de 8 neta carregada de la història.jpg| Першая ў гісторыі ''torre de vuit carregada'', '''Castellers de Vilafranca''', 1/11/1999 Image:2005 09 25 Pilar de 8 primer descarregat a BCN.jpg| Першая ў Барселоне ''pilar de vuit amb folre i manilles descarregat'', ''' Castellers de Vilafranca''', 25/09/2005 Image:2006 08 31 Torre de 8 i Pilar de 7 primer descarregat historia.jpg| Першая ў гісторыі ''torre de vuit amb folre'' and ''pilar de set amb folre descarregats'', '''Castellers de Vilafranca''', 31/08/2006 Image:3d10 fm de vilafranca.jpg|''Tres de deu amb folre i manilles'', by '''Castellers de Vilafranca''' Image: PisaCDV.jpg| ''Torre de set'' у Пізе, '''Castellers de Vilafranca''', 1988 Image: Castell on Parvis des droits de l'homme, Paris 1993.jpg| ''Torre de set'' у Парыжы, '''Castellers de Vilafranca''', 1993 Image: Copenhaguen.jpg| ''Pilar de sis'' у Капенгагіне, '''Castellers de Vilafranca''', 1996 </gallery> {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мастацтва Іспаніі]] [[Катэгорыя:Барселона]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, заснаваныя ў 1948 годзе]] mpyqcv74t6xvgcs14gu5awy4wl5q4yy 0 32924 5125126 5058333 2026-04-12T18:31:45Z Jaŭhien 59102 Спісы самых вялікіх і самых глыбокіх азёр, карта 5125126 wikitext text/x-wiki [[Файл:Narač - 8.jpg|thumb|Возера Нарач]] На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] больш за 10 тысяч азёр. Іх агульная плошча каля 2 тысяч км², агульны аб’ём вады — каля 6 км³. Азёр плошчай большай за 10 км² ёсць 20. Самае вялікае па плошчы возера [[Нарач (возера)|Нарач]] (79,6 км²), самае глыбокае — [[Доўгае возера]] (глыбіня 53,7 м). Найвялікшыя азёры — [[Асвейскае]] (52,8 км²), [[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] (40,8 км²), [[Лукомскае]] (37,7 км²), [[Дрывяты]] (36,1 км²). Найбольш азёр на поўначы краіны — у [[Беларускае Паазер’е|Беларускім Паазер’і]] і на поўдні — у [[Беларускае Палессе|Беларускім Палессі]]. У асобных раёнах ([[Браслаўскі раён|Браслаўскі]], [[Ушацкі раён|Ушацкі]]) пад азёрамі да 10 % тэрыторыі. Многія азёры ўтвараюць групы або ланцугі, звязаныя невялікімі [[Рака|рэкамі]] і пратокамі, у іх ліку [[Ушацкая група азёр]], якая ўключае каля 40 азёр, сістэма [[Браслаўская група азёр|Браслаўскіх азёр]] (больш за 50), якую звязвае рака [[Друйка (рака)|Друйка]]. == Паходжанне == [[Файл:Miadzel Lake.jpg|thumb|Возера Мядзел, выгляд з космасу]] [[Катлавіна|Катлавіны]] беларускіх азёр найчасцей маюць ледавіковае (пераважна на поўначы), рачное і карставае паходжанне. Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах [[Марэна|марэнных]] узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над [[Узровень мора|узроўнем мора]]. У большасці яны маюць добра выражаныя [[бераг]]і, стромкія, высокія схілы. Вылучаюцца наступныя тыпы ледавіковых катлавін: * Падпрудныя. Утварыліся ад расталых ледавіковых вод у паніжэннях паміж марэннымі градамі, іх форма круглаватая або лопасцевая, схілы асіметрычныя ([[Нарач (возера)|Нарач]], [[Асвейскае]], [[Мядзел (возера)|Мядзел]], [[Дрывяты]], [[Лукомскае]] і інш.). * Лагчынныя. Утварыліся ад ледавіковага выворвання вузкіх глыбокіх лагчын (глыбіня да 80—100 м) і эварзійнай дзейнасці талых вод ([[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]], [[Саро]], [[Сянно (возера)|Сянно]], [[Балдук]] і інш.). * Эварзійныя. Узніклі ад разбуральнай дзейнасці вады, якая [[вадаспад]]ам сцякала з [[ледавік]]а і выбівала невялікія, але глыбокія (25—30 м) чашы са стромкімі схіламі і акруглым малюнкам берагавой лініі ([[Рудакова (возера)|Рудакова]], [[Вісяты (возера)|Вісяты]], Варанец, [[Жэнна]], Светлае і інш.). * [[Тэрмакарст]]авыя. Узніклі на месцы раставання лінзаў лёду ў марэнных адкладах у час адступання ледавіка, малыя і неглыбокія, часам акруглыя прасадачнага паходжання (Лісіцкае, [[Усомля (возера)|Усомля]], [[Канашы (возера)|Канашы]]). Найбольш разнастайныя абрысы берагавой лініі ў складаных катлавінах азёр, утвораных у выніку ўзаемадзеяння некалькіх фактараў; у іх плане спалучэнне буйных мысаў і ўпадзін, высокіх паўастравоў і розных па форме заліваў ([[Крывое (возера)|Крывое]], Атолава, [[Лепельскае возера]]). [[Файл:LakeVigonoshanskoe.JPG|thumb|[[Выганашчанскае возера]]]] Па ўсёй краіне, асабліва ў басейне рэк [[Дняпро]] і [[Прыпяць]], шмат рачных азёр-старыц. [[Карст]]авыя ([[Вулькаўскае возера|Вулькаўскае]], [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)|Свіцязь]], [[Сомінскае возера|Сомінскае]], [[Лукаўскае вадасховішча|Лукаўскае]] і інш.) і суфазійныя катлавіны звязаны з вышчалочваннем вапнякоў, мелу, вымываннем гліністых часціц і прасадкай грунту. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся мелкаводныя. Гэта азёры-разлівы, якія ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях і акружаныя тарфянымі балотамі ([[Чырвонае (возера)|Чырвонае]], [[Арэхаўскае (возера, Маларыцкі раён)|Арэхаўскае]], [[Олтушскае]], [[Выганашчанскае возера]] і інш.). Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах марэнных узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над узроўнем мора. У большасці яны маюць добра выражаныя берагі, стромкія, высокія схілы. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях. == Жыўленне == У водным жыўленні азёр Беларусі пераважаюць паверхневы сцёк і атмасферныя ападкі, роля падземных вод малазначная. Узровень вады ў азёрах на працягу года амаль пастаянны, звычайна вагаецца ад 1 да 1,5 м; вясной узровень вады павышаецца, зімой і летам паніжаецца. == Флора і фаўна == Да азёрнай расліннасці належыць фітапланктон (больш за 500 [[Біялагічны від|відаў]]), прадстаўлены дыятомавымі і сінезялёнымі водарасцямі. Макрафіты ўтвараюць палосы расліннасці, найчасцей уздоўж берага. Прадстаўнікі зоапланктону займаюць сярод жывёльных арганізмаў азёр самую нізкую ступень, найбольш пашыраны галінаставусыя, весланогія рачкі. Сярод насельнікаў дна (бентас) — [[малюскі]], алігахеты, хіранаміды, [[ракападобныя]]. У азёрах Беларусі больш за 20 відаў прамысловых [[Рыбы|рыб]], найбольш каштоўныя з іх: [[лешч]], [[сазан]], [[шчупак]], [[судак]]. Прамысловае значэнне маюць таксама віды, што ўзнаўляюцца або папаўняюцца штучна (напр., [[еўрапейскі вугор]]). == Донныя адклады == Донныя адклады азёр Беларусі тэрыгенныя, хемагенныя, арганагенныя, нярэдка мяшаныя. Тэрыгенныя адклады — пяскі, гліны, галечны матэрыял, што намнажаюцца ў прыбярэжнай зоне ад разбурэныя берагоў. Хемагенныя — прыбярэжяыя адклады [[вапняк]]оў (азёрнага мергелю); утвараюцца на глыбіні 2—5 м у глыбокіх азёрах. Аргана-мінеральныя і арганічныя адклады займаюць асноўную частку дна (крэменязёмістыя, тонкадэтрытавыя, грубадэтрытавыя, змешаныя ілы і [[сапрапелі]]); узніклі ў выніку назапашвання адмерлых арганізмаў (пераважна раслінных) і дробных глеістых мінеральных часцінак. Запасы сапрапеляў у азёрах каля 3 млрд м³<ref>{{Крыніцы/ЭПБ|1|Азёры|[[В. П. Якушка]]}}</ref>. == Выкарыстанне == Азёры выкарыстоўваюцца як крыніцы і збіральнікі вады, для [[рыбалоўства]] і рыбагадоўлі, арашэння зямель, рэгулявання сцёку, добраўпарадкавання населеных пунктаў і стварэння воднарэкрэацыйных сістэм, турызму. == Спіс азёр з плошчай больш за 10 км² == {| class="wikitable sortable" !Назва !Плошча, км² !Макс. глыбіня, м !Раён |- |[[Нарач (возера)|Нарач]] |79,62 |24,8 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Асвейскае]] |52,8 |7,5 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |44,5 |31 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] |40,82 |2,9 |[[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкі]] |- |[[Лукомскае]] |37,71 |11,5 |[[Чашніцкі раён|Чашніцкі]] |- |[[Дрывяты]] |36,14 |12 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Выганашчанскае]] |26 |2,3 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]] |24,62 |8,1 |[[Расонскі раён|Расонскі]] |- |[[Свір (возера)|Свір]] |22,28 |8,7 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Снуды]] |22 |16,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]] |17,3 |3 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Мядзел (возера)|Мядзел]] |16,2 |24,6 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Лісна (возера)|Лісна]] |15,71 |6,1 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Езярышча (возера)|Езярышча]] |15,39 |11,5 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Сялява (возера)|Сялява]] |15 |17,6 |[[Крупскі раён|Крупскі]] |- |[[Богінскае]] |13,23 |15 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Мястра]] |13,1 |11,3 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Струста (возера)|Струста]] |13 |23 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |12,84 |51,9 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Лосвіда]] |11,42 |20,2 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Спораўскае]] |11,1 |1,5 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Лепельскае]] |10,18 |33,7 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |} == Спіс азёр з максімальнымі глыбінямі больш за 30 м == {| class="wikitable sortable" !Назва !Макс. глыбіня, м !Плошча, км² !Раён |- |[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]] |53,7 |2,6 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |51,9 |12,84 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Гінькава]] |43,3 |0,51 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Воласа Паўднёвы]] |40,4 |1,21 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Балдук]] |39,7 |0,76 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Трошча (возера)|Трошча]] |38,2 |0,51 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Саро]] |36,3 |5,31 |[[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкі]] |- |[[Вечалле]] |35,9 |1,36 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Лепельскае]] |33,7 |10,18 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Какісіна]] |33,5 |0,78 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Сомінскае]] |33,5 |0,46 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Воўчын (возера)|Воўчын]] |32,9 |0,53 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]] |32,9 |1,1 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Полазна]] |32,5 |0,15 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Бабына]] |32,3 |0,49 |[[Полацкі раён|Полацкі]] |- |[[Круглік (возера)|Круглік]] |31,5 |0,4 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Крывое (возера)|Крывое]] |31,5 |4,5 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Сянно (возера)|Сянно]] |31,5 |3,13 |[[Сенненскі раён|Сенненскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |31 |44,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]] |31 |1,87 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Світа]] |31 |0,82 |[[Пастаўскі раён|Пастаўскі]] |- |[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]] |30,7 |0,72 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Замошша (возера)|Замошша]] |30,7 |0,33 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |} == Карта == {{На карце+ |Беларусь |float=center |width=1000 |caption=Азёры Беларусі:<br> {{каляровы прамавугольнік|#FBEC5D}} плошча больш за 10 км². {{каляровы прамавугольнік|#00CCCC}} глыбіня больш за 30 м. |places={{На карце~|Беларусь|lat=54.859098|long=26.769221|label=[[Нарач (возера)|Нарач]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.044050|long=28.146131|label=[[Асвейскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.622024|long=26.582155|label=[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.403402|long=27.970807|label=[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.666270|long=29.083999|label=[[Лукомскае]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.609797|long=27.034547|label=[[Дрывяты]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.682218|long=25.949463|label=[[Выганашчанскае]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.903999|long=29.074774|label=[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.799885|long=26.482379|label=[[Свір (возера)|Свір]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.749385|long=27.061721|label=[[Снуды]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.479225|long=25.244968|label=[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.936041|long=26.856887|label=[[Мядзел (возера)|Мядзел]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.063967|long=28.413039|label=[[Лісна (возера)|Лісна]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.848129|long=30.025982|label=[[Езярышча (возера)|Езярышча]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.551862|long=29.156790|label=[[Сялява (возера)|Сялява]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.394883|long=26.829983|label=[[Богінскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.863430|long=26.893754|label=[[Мястра]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.698330|long=27.037035|label=[[Струста (возера)|Струста]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.708465|long=26.719166|label=[[Рычы (возера)|Рычы]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.380641|long=30.025892|label=[[Лосвіда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.408605|long=25.338689|label=[[Спораўскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.915533|long=28.697903|label=[[Лепельскае]]|position=right|background=#FBEC5D}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.225091|long=28.175012|label=[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.298609|long=28.143167|label=[[Гінькава]]|position=left|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.729235|long=27.137828|label=[[Воласа Паўднёвы|Воласа Пд]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.976059|long=26.413119|label=[[Балдук]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.109173|long=28.848129|label=[[Трошча (возера)|Трошча]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.025152|long=29.772756|label=[[Саро]]|position=right|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.146131|long=28.626658|label=[[Вечалле]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.068453|long=28.988517|label=[[Какісіна]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.535671|long=25.931101|label=[[Сомінскае]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.001086|long=26.873434|label=[[Воўчын (возера)|Воўчын]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.198350|long=27.417211|label=[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.010813|long=28.443294|label=[[Полазна]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.287942|long=28.402205|label=[[Бабына]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.253030|long=29.606648|label=[[Круглік (возера)|Круглік]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.159630|long=29.022555|label=[[Крывое (возера)|Крывое ]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.838017|long=29.697055|label=[[Сянно (возера)|Сянно]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.463855|long=26.772616|label=[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.048023|long=26.805782|label=[[Світа]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.244696|long=29.631747|label=[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.028620|long=28.466165|label=[[Замошша (возера)|Замошша]]|position=left|background=#00CCCC}} }} == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * ''[[В. П. Якушка]]''. Азёры // {{Крыніцы/Блакітная}} * Озера Белоруссии / О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с. == Спасылкі == * [https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4634#h1 Азёры Беларусі] — belarusenc.by * [http://poseidon.by/ozera Азёры Беларусі на poseidon.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130806023552/http://poseidon.by/ozera |date=6 жніўня 2013 }} {{ref-ru}} {{ref-be}} {{Геаграфія Беларусі}} {{Еўропа паводле тэм|Азёры}} {{Беларусь у тэмах}} [[Катэгорыя:Азёры Беларусі| ]] [[Катэгорыя:Азёры паводле краін]] 5wry1lo0z9pu0s4v5y0yz8e76o7xdhc 5125154 5125126 2026-04-12T19:09:57Z Jaŭhien 59102 Карта 5125154 wikitext text/x-wiki [[Файл:Narač - 8.jpg|thumb|Возера Нарач]] На тэрыторыі [[Беларусь|Беларусі]] больш за 10 тысяч азёр. Іх агульная плошча каля 2 тысяч км², агульны аб’ём вады — каля 6 км³. Азёр плошчай большай за 10 км² ёсць 20. Самае вялікае па плошчы возера [[Нарач (возера)|Нарач]] (79,6 км²), самае глыбокае — [[Доўгае возера]] (глыбіня 53,7 м). Найвялікшыя азёры — [[Асвейскае]] (52,8 км²), [[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] (40,8 км²), [[Лукомскае]] (37,7 км²), [[Дрывяты]] (36,1 км²). Найбольш азёр на поўначы краіны — у [[Беларускае Паазер’е|Беларускім Паазер’і]] і на поўдні — у [[Беларускае Палессе|Беларускім Палессі]]. У асобных раёнах ([[Браслаўскі раён|Браслаўскі]], [[Ушацкі раён|Ушацкі]]) пад азёрамі да 10 % тэрыторыі. Многія азёры ўтвараюць групы або ланцугі, звязаныя невялікімі [[Рака|рэкамі]] і пратокамі, у іх ліку [[Ушацкая група азёр]], якая ўключае каля 40 азёр, сістэма [[Браслаўская група азёр|Браслаўскіх азёр]] (больш за 50), якую звязвае рака [[Друйка (рака)|Друйка]]. == Паходжанне == [[Файл:Miadzel Lake.jpg|thumb|Возера Мядзел, выгляд з космасу]] [[Катлавіна|Катлавіны]] беларускіх азёр найчасцей маюць ледавіковае (пераважна на поўначы), рачное і карставае паходжанне. Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах [[Марэна|марэнных]] узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над [[Узровень мора|узроўнем мора]]. У большасці яны маюць добра выражаныя [[бераг]]і, стромкія, высокія схілы. Вылучаюцца наступныя тыпы ледавіковых катлавін: * Падпрудныя. Утварыліся ад расталых ледавіковых вод у паніжэннях паміж марэннымі градамі, іх форма круглаватая або лопасцевая, схілы асіметрычныя ([[Нарач (возера)|Нарач]], [[Асвейскае]], [[Мядзел (возера)|Мядзел]], [[Дрывяты]], [[Лукомскае]] і інш.). * Лагчынныя. Утварыліся ад ледавіковага выворвання вузкіх глыбокіх лагчын (глыбіня да 80—100 м) і эварзійнай дзейнасці талых вод ([[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]], [[Саро]], [[Сянно (возера)|Сянно]], [[Балдук]] і інш.). * Эварзійныя. Узніклі ад разбуральнай дзейнасці вады, якая [[вадаспад]]ам сцякала з [[ледавік]]а і выбівала невялікія, але глыбокія (25—30 м) чашы са стромкімі схіламі і акруглым малюнкам берагавой лініі ([[Рудакова (возера)|Рудакова]], [[Вісяты (возера)|Вісяты]], Варанец, [[Жэнна]], Светлае і інш.). * [[Тэрмакарст]]авыя. Узніклі на месцы раставання лінзаў лёду ў марэнных адкладах у час адступання ледавіка, малыя і неглыбокія, часам акруглыя прасадачнага паходжання (Лісіцкае, [[Усомля (возера)|Усомля]], [[Канашы (возера)|Канашы]]). Найбольш разнастайныя абрысы берагавой лініі ў складаных катлавінах азёр, утвораных у выніку ўзаемадзеяння некалькіх фактараў; у іх плане спалучэнне буйных мысаў і ўпадзін, высокіх паўастравоў і розных па форме заліваў ([[Крывое (возера)|Крывое]], Атолава, [[Лепельскае возера]]). [[Файл:LakeVigonoshanskoe.JPG|thumb|[[Выганашчанскае возера]]]] Па ўсёй краіне, асабліва ў басейне рэк [[Дняпро]] і [[Прыпяць]], шмат рачных азёр-старыц. [[Карст]]авыя ([[Вулькаўскае возера|Вулькаўскае]], [[Свіцязь (возера, Навагрудскі раён)|Свіцязь]], [[Сомінскае возера|Сомінскае]], [[Лукаўскае вадасховішча|Лукаўскае]] і інш.) і суфазійныя катлавіны звязаны з вышчалочваннем вапнякоў, мелу, вымываннем гліністых часціц і прасадкай грунту. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся мелкаводныя. Гэта азёры-разлівы, якія ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях і акружаныя тарфянымі балотамі ([[Чырвонае (возера)|Чырвонае]], [[Арэхаўскае (возера, Маларыцкі раён)|Арэхаўскае]], [[Олтушскае]], [[Выганашчанскае возера]] і інш.). Азёры паўночнай часткі краіны звычайна размешчаны ў межах марэнных узвышшаў і раўнін на вышыні да 160—180 м над узроўнем мора. У большасці яны маюць добра выражаныя берагі, стромкія, высокія схілы. Самыя буйныя азёры Беларускага Палесся ляжаць у плоскіх забалочаных паніжэннях. == Жыўленне == У водным жыўленні азёр Беларусі пераважаюць паверхневы сцёк і атмасферныя ападкі, роля падземных вод малазначная. Узровень вады ў азёрах на працягу года амаль пастаянны, звычайна вагаецца ад 1 да 1,5 м; вясной узровень вады павышаецца, зімой і летам паніжаецца. == Флора і фаўна == Да азёрнай расліннасці належыць фітапланктон (больш за 500 [[Біялагічны від|відаў]]), прадстаўлены дыятомавымі і сінезялёнымі водарасцямі. Макрафіты ўтвараюць палосы расліннасці, найчасцей уздоўж берага. Прадстаўнікі зоапланктону займаюць сярод жывёльных арганізмаў азёр самую нізкую ступень, найбольш пашыраны галінаставусыя, весланогія рачкі. Сярод насельнікаў дна (бентас) — [[малюскі]], алігахеты, хіранаміды, [[ракападобныя]]. У азёрах Беларусі больш за 20 відаў прамысловых [[Рыбы|рыб]], найбольш каштоўныя з іх: [[лешч]], [[сазан]], [[шчупак]], [[судак]]. Прамысловае значэнне маюць таксама віды, што ўзнаўляюцца або папаўняюцца штучна (напр., [[еўрапейскі вугор]]). == Донныя адклады == Донныя адклады азёр Беларусі тэрыгенныя, хемагенныя, арганагенныя, нярэдка мяшаныя. Тэрыгенныя адклады — пяскі, гліны, галечны матэрыял, што намнажаюцца ў прыбярэжнай зоне ад разбурэныя берагоў. Хемагенныя — прыбярэжяыя адклады [[вапняк]]оў (азёрнага мергелю); утвараюцца на глыбіні 2—5 м у глыбокіх азёрах. Аргана-мінеральныя і арганічныя адклады займаюць асноўную частку дна (крэменязёмістыя, тонкадэтрытавыя, грубадэтрытавыя, змешаныя ілы і [[сапрапелі]]); узніклі ў выніку назапашвання адмерлых арганізмаў (пераважна раслінных) і дробных глеістых мінеральных часцінак. Запасы сапрапеляў у азёрах каля 3 млрд м³<ref>{{Крыніцы/ЭПБ|1|Азёры|[[В. П. Якушка]]}}</ref>. == Выкарыстанне == Азёры выкарыстоўваюцца як крыніцы і збіральнікі вады, для [[рыбалоўства]] і рыбагадоўлі, арашэння зямель, рэгулявання сцёку, добраўпарадкавання населеных пунктаў і стварэння воднарэкрэацыйных сістэм, турызму. == Спіс азёр з плошчай больш за 10 км² == {| class="wikitable sortable" !Назва !Плошча, км² !Макс. глыбіня, м !Раён |- |[[Нарач (возера)|Нарач]] |79,62 |24,8 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Асвейскае]] |52,8 |7,5 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |44,5 |31 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]] |40,82 |2,9 |[[Жыткавіцкі раён|Жыткавіцкі]] |- |[[Лукомскае]] |37,71 |11,5 |[[Чашніцкі раён|Чашніцкі]] |- |[[Дрывяты]] |36,14 |12 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Выганашчанскае]] |26 |2,3 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]] |24,62 |8,1 |[[Расонскі раён|Расонскі]] |- |[[Свір (возера)|Свір]] |22,28 |8,7 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Снуды]] |22 |16,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]] |17,3 |3 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Мядзел (возера)|Мядзел]] |16,2 |24,6 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Лісна (возера)|Лісна]] |15,71 |6,1 |[[Верхнядзвінскі раён|Верхнядзвінскі]] |- |[[Езярышча (возера)|Езярышча]] |15,39 |11,5 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Сялява (возера)|Сялява]] |15 |17,6 |[[Крупскі раён|Крупскі]] |- |[[Богінскае]] |13,23 |15 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Мястра]] |13,1 |11,3 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Струста (возера)|Струста]] |13 |23 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |12,84 |51,9 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Лосвіда]] |11,42 |20,2 |[[Гарадоцкі раён|Гарадоцкі]] |- |[[Спораўскае]] |11,1 |1,5 |[[Бярозаўскі раён|Бярозаўскі]] |- |[[Лепельскае]] |10,18 |33,7 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |} == Спіс азёр з максімальнымі глыбінямі больш за 30 м == {| class="wikitable sortable" !Назва !Макс. глыбіня, м !Плошча, км² !Раён |- |[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]] |53,7 |2,6 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Рычы (возера)|Рычы]] |51,9 |12,84 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Гінькава]] |43,3 |0,51 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Воласа Паўднёвы]] |40,4 |1,21 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Балдук]] |39,7 |0,76 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Трошча (возера)|Трошча]] |38,2 |0,51 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Саро]] |36,3 |5,31 |[[Бешанковіцкі раён|Бешанковіцкі]] |- |[[Вечалле]] |35,9 |1,36 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Лепельскае]] |33,7 |10,18 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Какісіна]] |33,5 |0,78 |[[Лепельскі раён|Лепельскі]] |- |[[Сомінскае]] |33,5 |0,46 |[[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкі]] |- |[[Воўчын (возера)|Воўчын]] |32,9 |0,53 |[[Мядзельскі раён|Мядзельскі]] |- |[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]] |32,9 |1,1 |[[Глыбоцкі раён|Глыбоцкі]] |- |[[Полазна]] |32,5 |0,15 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Бабына]] |32,3 |0,49 |[[Полацкі раён|Полацкі]] |- |[[Круглік (возера)|Круглік]] |31,5 |0,4 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Крывое (возера)|Крывое]] |31,5 |4,5 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |- |[[Сянно (возера)|Сянно]] |31,5 |3,13 |[[Сенненскі раён|Сенненскі]] |- |[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]] |31 |44,5 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]] |31 |1,87 |[[Браслаўскі раён|Браслаўскі]] |- |[[Світа]] |31 |0,82 |[[Пастаўскі раён|Пастаўскі]] |- |[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]] |30,7 |0,72 |[[Шумілінскі раён|Шумілінскі]] |- |[[Замошша (возера)|Замошша]] |30,7 |0,33 |[[Ушацкі раён|Ушацкі]] |} == Карта == {{На карце+ |Беларусь |float=center |width=1000 |caption=Азёры Беларусі:<br> {{каляровы прамавугольнік|#FBEC5D}} плошча больш за 10 км². {{каляровы прамавугольнік|#00CCCC}} глыбіня больш за 30 м. |places={{На карце~|Беларусь|lat=54.859098|long=26.769221|label=[[Нарач (возера)|Нарач]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.044050|long=28.146131|label=[[Асвейскае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.622024|long=26.582155|label=[[Дрысвяты (возера)|Дрысвяты]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.403402|long=27.970807|label=[[Чырвонае (возера)|Чырвонае]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.666270|long=29.083999|label=[[Лукомскае]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.609797|long=27.034547|label=[[Дрывяты]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.682218|long=25.949463|label=[[Выганашчанскае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.903999|long=29.074774|label=[[Нешчарда (возера)|Нешчарда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.799885|long=26.482379|label=[[Свір (возера)|Свір]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.749385|long=27.061721|label=[[Снуды]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.479225|long=25.244968|label=[[Чорнае (возера, Бярозаўскі раён)|Чорнае]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.936041|long=26.856887|label=[[Мядзел (возера)|Мядзел]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=56.063967|long=28.413039|label=[[Лісна (возера)|Лісна]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.848129|long=30.025982|label=[[Езярышча (возера)|Езярышча]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.551862|long=29.156790|label=[[Сялява (возера)|Сялява]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.394883|long=26.829983|label=[[Богінскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.863430|long=26.893754|label=[[Мястра]]|position=right|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.698330|long=27.037035|label=[[Струста (возера)|Струста]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.708465|long=26.719166|label=[[Рычы (возера)|Рычы]]|position=left|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.380641|long=30.025892|label=[[Лосвіда]]|position=top|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.408605|long=25.338689|label=[[Спораўскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.915533|long=28.697903|label=[[Лепельскае]]|position=bottom|background=#FBEC5D}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.225091|long=28.175012|label=[[Доўгае (возера, Глыбоцкі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.298609|long=28.143167|label=[[Гінькава]]|position=left|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.729235|long=27.137828|label=[[Воласа Паўднёвы|Воласа Пд]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.976059|long=26.413119|label=[[Балдук]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.109173|long=28.848129|label=[[Трошча (возера)|Трошча]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.025152|long=29.772756|label=[[Саро]]|position=right|background=#00CCCC}} {{На карце~|Беларусь|lat=55.146131|long=28.626658|label=[[Вечалле]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.068453|long=28.988517|label=[[Какісіна]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=52.535671|long=25.931101|label=[[Сомінскае]]|position=bottom|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.001086|long=26.873434|label=[[Воўчын (возера)|Воўчын]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.198350|long=27.417211|label=[[Пліса (возера, Глыбоцкі раён, каля вёскі Луцк-Мосарскі)|Пліса]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.010813|long=28.443294|label=[[Полазна]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.287942|long=28.402205|label=[[Бабына]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.253030|long=29.606648|label=[[Круглік (возера)|Круглік]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.159630|long=29.022555|label=[[Крывое (возера)|Крывое ]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=54.838017|long=29.697055|label=[[Сянно (возера)|Сянно]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.463855|long=26.772616|label=[[Доўгае (возера, Браслаўскі раён)|Доўгае]]|position=left|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.048023|long=26.805782|label=[[Світа]]|position=top|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.244696|long=29.631747|label=[[Лескавічы (возера)|Лескавічы]]|position=right|background=#00CCCC}}{{На карце~|Беларусь|lat=55.028620|long=28.466165|label=[[Замошша (возера)|Замошша]]|position=top|background=#00CCCC}} }} == Зноскі == {{reflist}} == Літаратура == * ''[[В. П. Якушка]]''. Азёры // {{Крыніцы/Блакітная}} * Озера Белоруссии / О. Ф. Якушко и др. — Мн.: Ураджай, 1988. — 216 с. == Спасылкі == * [https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4634#h1 Азёры Беларусі] — belarusenc.by * [http://poseidon.by/ozera Азёры Беларусі на poseidon.by] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130806023552/http://poseidon.by/ozera |date=6 жніўня 2013 }} {{ref-ru}} {{ref-be}} {{Геаграфія Беларусі}} {{Еўропа паводле тэм|Азёры}} {{Беларусь у тэмах}} [[Катэгорыя:Азёры Беларусі| ]] [[Катэгорыя:Азёры паводле краін]] 3vgl16plhuz6852wsawr4bpqhgwfl1d 0 42199 5125082 5069544 2026-04-12T16:32:02Z DobryBrat 5701 дапаўненне, абнаўленне звестак 5125082 wikitext text/x-wiki {{Інфармацыйнае агенцтва | назва = Беларускае тэлеграфнае агенцтва | выява = Belarusian Telegraph Agency logo.svg | подпіс = | заснаванне = [[23 снежня]] [[1918]] | спыненне публікацый = | уладальнікі = | краіна = {{Сцягафікацыя|Беларусь}} | выдавец = | рэдактар = | генеральны дырэктар = [[Андрэй Канстанцінавіч Мохар]] | штат = | палітычна = дзяржаўнае | мова = [[руская мова|руская]], [[беларуская мова|беларуская]], [[англійская мова|англійская]], [[нямецкая мова|нямецкая]], [[іспанская мова|іспанская]] | галоўны офіс = [[Мінск]], [[Вуліца Кірава (Мінск)|вул. Кірава]], 26 | сайт = http://www.belta.by }} '''Беларускае тэлеграфнае агенцтва''' ('''БелТА''') — дзяржаўнае інфармацыйнае агенцтва [[Беларусь|Рэспублікі Беларусь]]. [[Прапаганда ў Беларусі|Прапагандысцкі]] рэсурс<ref>{{Cite web|language=uk|url=https://nv.ua/ukr/world/countries/sprava-tut-by-zatrimano-15-spivrobitnikiv-redakciji-golovredu-zagrozhuye-do-7-rokiv-ostanni-novini-50163165.html|title=Справа TUT.BY: головній редакторці видання загрожує до 7 років в’язниці|quote=Державний пропагандистський ресурс БелТА повідомив...|date=2021-05-31|publisher={{нп3|НВ|НВ|uk|НВ}}|access-date=2021-10-02|last=Григорська|first=Ніна|archive-url=https://web.archive.org/web/20211003150015/https://nv.ua/ukr/world/countries/sprava-tut-by-zatrimano-15-spivrobitnikiv-redakciji-golovredu-zagrozhuye-do-7-rokiv-ostanni-novini-50163165.html|archive-date=2021-10-03}}</ref><ref>{{Cite web|title=Беларусь и Латвия обоюдно выслали всех дипломатов|url=https://news.liga.net/world/news/belarus-vysylaet-vse-posolstvo-latvii-iz-strany-ostavyat-tolko-odnogo-sotrudnika|quote=... передает пропагандистское агентство БелТА.|date=2021-05-24|access-date=2021-10-02|language=ru|last=Стороженко|first=Станислав|publisher={{нп3|ЛІГА.net|ЛІГА.net|uk|ЛІГА.net}}|archive-url=https://archive.today/20211003202545/https://news.liga.net/world/news/belarus-vysylaet-vse-posolstvo-latvii-iz-strany-ostavyat-tolko-odnogo-sotrudnika|archive-date=3 кастрычніка 2021|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|language=de|url=https://www.tagesspiegel.de/politik/delegation-aus-weissrussland-im-bundestag-wie-das-lukaschenko-regime-die-cdu-vorfuehrte/9743122.html|title=Wie das Lukaschenko-Regime die CDU vorführte|author={{нп3|Маціяс Майснер|Meisner, Matthias|de|Matthias Meisner}}|date=2014-04-10|publisher=[[Der Tagesspiegel]]|archive-url=https://archive.today/20211002233539/https://www.tagesspiegel.de/politik/delegation-aus-weissrussland-im-bundestag-wie-das-lukaschenko-regime-die-cdu-vorfuehrte/9743122.html|archive-date=2 кастрычніка 2021|access-date=2021-10-02|quote=Für die weißrussischen Propagandamedien erfüllte die Visite in Deutschland mit dem Besuchsprogramm im Bundestag einen ganz anderen Zweck. ... Die Belarussische Telegraphenagentur (Belta) verbreitete eine ganze Reihe von Meldungen zum Besuch der Politiker-Delegation in Deutschland. ...|issn=1865-2263|url-status=live}}</ref>. == Агульнае == Беларускае тэлеграфнае агенцтва працуе ў рэжыме рэальнага часу, размяшчаючы навіны на ўласным інтэрнэт-сайце на беларускай, рускай і англійскай мовах. Штодзённа БелТА рыхтуе і распаўсюджвае больш за сотню інфармацыйных паведамленняў аб важнейшых падзеях у палітычным, сацыяльна-эканамічным, культурным, спартыўным жыцці Беларусі, дзеяннях і рашэннях вышэйшага кіраўніцтва краіны і іншых структур улады, міжнародных сувязях і кантактах, аб акцыях розных грамадскіх арганізацый і палітычных рухах. На базе стужкі навін агенцтва рыхтуюцца больш як 15 штодзённых, штотыднёвых і штомесячных веснікаў рознай тэматыкі. [[Файл:Здание Белта.jpg|міні|Будынак агенцтва БЕЛТА на [[Вуліца Кірава (Мінск)|вуліцы Кірава]] ў Мінску]] Фотастужка БелТА штодзённа размяшчае шэраг фотатэм — гэта больш як сто фотаздымкаў з усіх рэгіёнаў Беларусі. БелТА мае свае карэспандэнцкія пункты і ўласных карэспандэнтаў ва ўсіх абласных цэнтрах Беларусі, у [[Масква|Маскве]], [[Кіеў|Кіеве]], [[Кішынёў|Кішынёве]], [[Нью-Ёрк]]у, [[Варшава|Варшаве]], [[Вільня|Вільні]] і [[Калінінград]]зе. У ліку інфармпартнёраў БелТА — інфармацыйныя агенцтвы Расіі, Казахстана, Малдовы, Арменіі, Украіны і іншых краін [[СНД]], а таксама Кітая, Кубы, Ірана, Малайзіі. БелТА выдае інфармацыйна-праблемны штотыднёвік «{{нп3|7 дней|7 дней|fi|7 dnei (Valko-Venäjä)}}» і часопіс «Экономика Беларуси. Economy of Belarus», які выходзіць у свет штоквартальна на рускай і англійскай мовах. Акрамя таго, БелТА выпускае кнігі, брашуры, плакаты, буклеты, выконвае паліграфічныя заказы. Інфармагенцтва займаецца распрацоўкай, тэхнічным і інфармацыйным суправаджэннем, укараненнем (аптымізацыяй) інтэрнэт-сайтаў для органаў дзяржкіравання, прадпрыемстваў і арганізацый. == Гісторыя == Заснавана 23 снежня 1918 года як '''Беларускае аддзяленне Расійскага тэлеграфнага агенцтва''' пры Усерасійскім ЦВК (руск.: «РОСТА») у скарочаным найменні «БЕЛАДРАСТА» (руск. «БЕЛОТРОСТА»). Аднак наладзіць работу савецкай дзяржаўнай інфармацыйнай службы ў Беларусі здолелі толькі пасля [[Грамадзянская вайна ў Расіі|грамадзянскай вайны]]. У студзені 1921 года Прэзідыум Цэнтральнага выканаўчага камітэта БССР прыняў рашэнне аб стварэнні Беларускага бюро Расійскага тэлеграфнага агенцтва (БелРОСТА). Пастановай Саўнаркама БССР 7 сакавіка 1931 года Беларускае аддзяленне Саюзнага камерцыйнага тэлеграфнага агенцтва было пераўтворана ў Беларускае тэлеграфнае агенцтва (БЕЛТА). У сярэдзіне 1939 года [[Савет Народных Камісараў БССР]] пастанавіў стварыць у складзе БЕЛТА рэдакцыю фотахронікі і фотагазеты. Для гэтага на баланс агенцтва былі перададзены памяшканні і вытворчыя цэхі былога Беларускага аддзялення трэста «Саюзфота». З гэтага моманту БЕЛТА пачало весці не толькі інфармацыйны, але і фатаграфічны летапіс жыцця ў БССР. 27 чэрвеня 1939 года. З пастановы СНК БССР «Аб перадачы выпуску фотагазеты з падпарадкавання Мінгарсавета ў падпарадкаванне БЕЛТА». {{Цытата| У мэтах канцэнтрацыі ўсёй работы па выпуску фотахронікі, клішэ і фотагазеты ў веданні адной арганізацыі, Савет Народных Камісараў пастанаўляе: : 1) Перадаць Беларускаму Тэлеграфнаму Агенцтву (БЕЛТА) пры СНК БССР выпуск фотахронікі і клішэ, выпуск масавага друку /фотагазеты, партрэты, паштоўкі, фотаальбомы/, памяшканні і вытворчыя цэхі былога Беларускага аддзялення трэста "Саюзфота"... : 2) Стварыць адзіную арганізацыю "рэдакцыю фотахронікі і фотагазеты БелТА"... }} Фотакарэспандэнты БЕЛТА адлюстравалі важнейшыя падзеі ў даваенным жыцці краіны, у тым ліку ўз’яднанне Беларусі 1939 года, жыццё вёскі, будні Беларускай асобай ваеннай акругі, фотарэпартажы з Акадэміі навук БССР і Гомельскага чыгуначнага вучылішча нумар 5, партрэты беларускіх лаўрэатаў [[Сталінская прэмія|Сталінскай прэміі]], у тым ліку [[Янка Купала|Янкі Купалы]], [[Кандрат Крапіва|Кандрата Крапівы]], народнага артыста БССР [[Глеб Паўлавіч Глебаў|Глеба Глебава]], кампазітара [[Анатоль Васільевіч Багатыроў|Анатоля Багатырова]]. Выпускала агенцтва і тэматычныя выпускі фотапаштовак, напрыклад, у 1941 годзе ўбачыў свет выпуск «Белавежская пушча» з 24 фатаграфій. [[Файл:100 лет со дня основания БЕЛТА.jpg|thumb|Паштовая марка да 100-годдзя БелТА]] Доўгі час, захоўваючы юрыдычную самастойнасць, працавала ў цеснай каардынацыі з [[ТАСС|Тэлеграфным агенцтвам Савецкага Саюза (ТАСС)]]. З 1991 года БелТА — інфармацыйнае агенцтва суверэннай Беларусі. Генеральны дырэктар БелТА [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук|Дзмітрый Жук]] у 2011 годзе разам з іншымі кіраўнікамі і супрацоўнікамі дзяржаўных СМІ Беларусі быў уключаны ў [[Чорны спіс Еўрасаюза|спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС]] у сувязі з [[Плошча 2010|хваляй рэпрэсій]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2010)|прэзідэнцкіх выбараў 2010 года]]<ref>{{cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20171022033809/https://nn.by/?c=ar&i=61552|archive-date=2017-10-22|url=https://nn.by/?c=ar&i=61552|title=Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС|language=be|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2011-10-11}}</ref>. Паводле [[Еўрапейскі савет|Еўрапейскага савета]], Дзмітрый Жук: ''«нясе адказнасць за перадачу медыямі дзяржаўнай [[Прапаганда ў Беларусі|прапаганды]], якая падтрымлівала і апраўдвала рэпрэсіі супраць дэмакратычнай апазіцыі і грамадзянскай супольнасці 19 снежня 2010 г., выкарыстоўваючы сфальсіфікаваную інфармацыю»''<ref>[https://eur-lex.europa.eu/legal-content/GA/ALL/?print=true&uri=CELEX%3A02012D0642-20150715 COUNCIL DECISION 2012/642/CFSP of 15 October 2012 concerning restrictive measures against Belarus]</ref><ref name=":02">{{Cite web|title=EUR-Lex - 32012D0642 - EN - EUR-Lex|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/dec/2012/642/oj|access-date=2020-12-25|publisher=[[EUR-Lex]]|language=en}}</ref>. У 2018 годзе была заведзена так званая «[[Справа БелТА]]», крымінальны працэс па абвінавачанні старонніх журналістаў у несанкцыянаваным доступе да камп’ютарнай інфармацыі агенцтва. 31 снежня 2023 года хакеры атакавалі сайт БелТА, было размешчана некалькі паведамленняў антыўрадавага характару. Таксама ў паведамленні хакераў сцвярджалася, што атацы падвергнуліся дамен-кантролеры сайта, выпампаваны ўнутраныя дакументы, бухгалтэрыя, асабістыя звесткі супрацоўнікаў<ref>[https://tass.ru/obschestvo/19660111 Сайт агентства БелТА подвергся хакерской атаке]</ref>. Генеральны дырэктар БелТА Ірына Акуловіч трапіла пад санкцыі ЕС і Швейцарыі летам 2024 года<ref>{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/eli/dec_impl/2024/2116/oj|title=Council Decision (CFSP) 2024/2116 of 26 July 2024|publisher=[[EUR-Lex]]|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.seco.admin.ch/seco/en/home/seco/nsb-news.msg-id-102080.html|title=Ordinance on measures against Belarus|publisher={{iw|Дзяржаўны сакратарыят па эканамічных пытаннях||de|Staatssekretariat für Wirtschaft}}|language=en}}</ref>. == Дырэктары == * [[Уладзімір Паўлавіч Хількевіч]] (1986—1988)<ref>[https://belta.by/society/view/ushel-iz-zhizni-byvshij-direktor-belta-vladimir-hilkevich-754336-2025/ Ушел из жизни бывший директор БЕЛТА Владимир Хилькевич]</ref>. * [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук]] (2003 — 6 лютага 2018<ref>[https://belta.by/president/view/lukashenko-obnovil-rukovodstvo-tsentralnyh-smi-288140-2018/ Лукашенко обновил руководство центральных СМИ]</ref>). * [[Ірына Барысаўна Акуловіч]] (5 красавіка 2018<ref>[http://mininform.gov.by/by/news/stuzhka-navin/irina-akulovich-naznachena-general-nym-direktorom-belta/ Ирина Акулович назначена генеральным директором БЕЛТА]</ref> — 25 лістапада 2025<ref>[https://belta.by/president/view/irina-akulovich-osvobozhdena-ot-dolzhnosti-gendirektora-belta-v-svjazi-s-perehodom-na-druguju-rabotu-750728-2025/ Ирина Акулович освобождена от должности гендиректора БЕЛТА в связи с переходом на другую работу]</ref>) * [[Андрэй Канстанцінавіч Мохар]] (з 9 красавіка 2026<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600120 Указ Президента Республики Беларусь от 9 апреля 2026 года № 120 «Об А. К. Мохоре»]</ref>) == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == * [http://news.belta.by/by Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Інфармацыйныя агенцтвы]] [[Катэгорыя:Кампаніі паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Прапаганда ў Беларусі]] [[Катэгорыя:БелТА| ]] l90it29io1qi8wqlhb0c933tl5q52ty 0 43942 5125140 4805274 2026-04-12T18:45:38Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125140 wikitext text/x-wiki * Іосіф Стэфанавіч Малевіч (каля 1800—1869) — праваслаўны святар, прадзед Максіма Багдановіча. Нарадзіўся ў в. Крынкі.'''Мале́віч''' — [[беларускае прозвішча]]. == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Іванавіч Малевіч]] (1920—1994) — поўны кавалер [[Ордэн Славы|ордэна Славы]]. * [[Ігар Аляксандравіч Малевіч]] (нар. 1941) — беларускі фізік. * [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] (каля 1800—1869) — праваслаўны святар, прадзед Максіма Багдановіча. * [[Казімір Малевіч|Казімір Севярынавіч Малевіч]] (1879—1935) — мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў [[супрэматызм]]у. * [[Канстанцін Іванавіч Малевіч]] (нар. 1930) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. * [[Мікалай Андрэевіч Малевіч]] (1898—1944) — беларускі графік. * [[Сяргей Аляксандравіч Малевіч]] (1878—1918) — беларускі фалькларыст і мовазнавец * [[Юрый Адамавіч Малевіч]] (нар. 1938) — беларускі вучоны ў галіне прамысловай цеплаэнергетыкі. * [[Юрый Канстанцінавіч Малевіч]] (нар. 1953) — беларускі акушэр-гінеколаг. * [[Юрый Мікалаевіч Малевіч]] (нар. 1937) — беларускі архітэктар. {{спіс цёзак2|Беларускія}} edpzrltcvmkvlh75fpo1ym19hztgum9 5125141 5125140 2026-04-12T18:45:50Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125141 wikitext text/x-wiki '''Мале́віч''' — [[беларускае прозвішча]]. == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Іванавіч Малевіч]] (1920—1994) — поўны кавалер [[Ордэн Славы|ордэна Славы]]. * [[Ігар Аляксандравіч Малевіч]] (нар. 1941) — беларускі фізік. * [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] (каля 1800—1869) — праваслаўны святар, прадзед Максіма Багдановіча. * [[Казімір Малевіч|Казімір Севярынавіч Малевіч]] (1879—1935) — мастак-авангардыст, адзін з заснавальнікаў [[супрэматызм]]у. * [[Канстанцін Іванавіч Малевіч]] (нар. 1930) — беларускі акушэр-гінеколаг, доктар медыцынскіх навук, прафесар. * [[Мікалай Андрэевіч Малевіч]] (1898—1944) — беларускі графік. * [[Сяргей Аляксандравіч Малевіч]] (1878—1918) — беларускі фалькларыст і мовазнавец * [[Юрый Адамавіч Малевіч]] (нар. 1938) — беларускі вучоны ў галіне прамысловай цеплаэнергетыкі. * [[Юрый Канстанцінавіч Малевіч]] (нар. 1953) — беларускі акушэр-гінеколаг. * [[Юрый Мікалаевіч Малевіч]] (нар. 1937) — беларускі архітэктар. {{спіс цёзак2|Беларускія}} mwjvw3i3f7owmn9yn60p2rsibhkoz43 4 49585 5125203 4481864 2026-04-12T23:46:37Z SpinnerLaserzthe2nd 100466 ([[c:GR|GR]]) [[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]] → [[File:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]] 5125203 wikitext text/x-wiki ==Мэты== Стварэнне і паляпшэнне артыкулаў, звязаных з баявымі мастацтвамі '''[[Сокэ Кубота Такаюкі]]''', '''[[Gosoku Ryu]]''' і '''[[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]]'''. ==Удзельнікі== У алфавітным парадку: # [[User:alexx.brb|alexx.brb]] # [[User:AndreKuni|AndreKuni]] # [[User:Dragon24|Dragon24]] # [[User:ImAvdey|ImAvdey]] # [[User:Magic1972|Magic]] # [[User:Sempai Tim|Sempai Tim]] # [[User:Sensei 0208|Sensei 0208]] # [[User:Sensei 2105|Sensei 2105]] # [[User:SoulMyth|SoulMyth]] # [[User:valfan911|valfan911]] # [[User:Vladway13|Vladway2]] # [[User:Yakudza19|Yakuza]] # [[User:Yury.rem|StoneToken]] # [[User:ZJulia|ZJulia]] # [[User:Zmet|Zmet]] ==Актуальныя пытанні== * '''[[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS]]''' * '''[[INTERNATIONAL MARTIAL ARTS SEMINAR WITH SOKE KUBOTA IN BELARUS'2012]]''' * '''[[EURO STARS'2012]]''' * '''[[BELARUS GOSOKU RYU CUP]]''' * Выявы '''[[Сокэ Кубота Такаюкі]]''' і '''[[Род Куратомі|Кёсі Куратомі]]''' * Выява '''[[Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў|Сіхана Вядзернікава]]''', Выява '''[[Вядзернікава Людміла Андрэеўна|Людмілы Андрэеўны Вядзернікавай]]''' * Лагатып '''[[International Karate Association|INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]]''' * INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF ITALY * INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF RUSSIA * INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF ARMENIA * {{Шаблон:Не перакладзена |ёсць = :en:Martial Arts History Museum|трэба = Martial Arts History Museum |мова = en}} * Паляпшэнне артыкулаў: прастаўка спасылак згодна з рэкамэндацыямі, далучэнне актыўных удзельнікаў ==Артыкулы== Па катэгорыях. ===Персаналіі=== # '''[[Сокэ Кубота Такаюкі]]''' - заснавальнік і прэзідэнт '''[[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]]''' # '''[[Джэймс Каан]]''' - Soke Dai '''[[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]]''' # '''[[Род Куратомі|Кёсі Куратомі]]''' - Дырэктар '''[[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]]''' # [[Val Mijailovic]] - Senior Technical Advisors [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў]] - заснавальнік і прэзідэнт [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS]] # {{Шаблон:Не перакладзена |ёсць = :en:Jim Mather(Hanshi)|трэба = Джым Мэтр |мова = en}} # [[Дэмура Фуміо]] - прэзідэнт Shito-ryū Genbu Kai International, партнёр [[Сокэ Кубота Такаюкі]] # [[Giorgio Bortolin]] - прэзідэнт INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF ITALY # [[Bhagwan Choudhary]] - прэзідэнт INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF INDIA ===Баявыя мастацтвы=== # '''[[Gosoku Ryu]]''' # [[Каратэ]], '''Каратэка'''(ад {{lang-ja|空手家|karateka}}, «практыкуючы каратэ») # [[KuboTactical]] - удакладніць назву перад стварэннем # [[Kubojutsu]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Kubokido]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Battodo]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Toshin Ryu]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Taiho-jutsu]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Shindo tsuye jutsu]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Hojutsu]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[International Police Training]] - удакладніць назву перад стварэннем # [[Дзюкэндо]] ===Зброя=== # [[Куботан]] - крыніцы... # [[Kubotai]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[PR24]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Тонфа]] # [[Кама]] # [[Дзё]] # [[Бокуто]] # [[Боккэн]] # [[Сінай]] # [[Катана]] # [[Tanto]] # [[Цуэ]] (кій) ===Турніры=== # [[SOKE KUBOTA ANNUAL ALL-STAR KARATE CHAMPIONSHIP]] штогадовы турнір [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]] # [[KARATE CHAMPION'S CUP]] / COPPA DEI CAMPIONI DI KARATE # [[EURO STARS]] турнір [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION OF BELARUS]] # [[LIGA KARATE IKA POLAND]] ===Іншае=== # [[IKA NEWSLETTER]] # [[Black Belt]] - амерыканскі [[часопіс]] пра [[Баявыя мастацтвы|баявыя мастацтвы]] # [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]] - афіцыйна зарэгістраванае найменне праваўладальніка # [[LAPD]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Soke Kubota Cup]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[MASTERS MAGAZINE]] - амерыканскі [[часопіс]] пра [[Баявыя мастацтвы|баявыя мастацтвы]] # [[Nikkei Games]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Nisei Week]] # [[The Killer Elite]] - ўдакладніць назву перад стварэннем # [[Хацімакі]] - частка рыштунку, выкарыстоўваемая пры вывучэнні [[Баявыя мастацтвы|баявых мастацтваў]] [[INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]] і іншыя. * '''Даты''': * [[9 верасня]] * [[20 верасня]] * [[12 лістапада]] == Гарады == * {{Сцяг Японіі}} [[Токіа]], [[Японія]] * {{Сцяг ЗША}} [[Лос-Анджэлес]], [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] * {{Сцяг Італіі}} [[Горад Турын|Турын]], [[Італія]] * {{Сцяг Германіі}} [[Дрэздэн]], [[Германія]] * {{Сцяг Швецыі}} [[Стакгольм]], [[Швецыя]] == Гімны == * [[Гімн Беларусі]] [[Выява:My Belarusy.ogg]] * {{Сцяг Еўропы}} [[Гімн Еўропы]] [[File:Anthem of Europe (US Navy instrumental short version).ogg|Гімн Еўропы]] * {{Сцяг ЗША}} [[Гімн ЗША]] [[Выява:Star-spangled banner 002.ogg]] * {{Сцяг Японіі}} [[Гімн Японіі]] [[Выява:Kimi ga Yo instrumental.ogg]] ---- * {{Сцяг Азербайджана}} [[Гімн Азербайджана]] [[Выява:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]] * {{Сцяг Арменіі}} [[Гімн Арменіі]] [[Выява:Mer Hayrenik instrumental.ogg]] * {{Сцяг Балгарыі}} [[Гімн Балгарыі]] [[Выява:Mila Rodino instrumental.ogg]] * {{Сцяг Германіі}} [[Гімн Германіі]] [[Выява:Deutschlandlied played by USAREUR Band.ogg]] * {{Сцяг Індыі}} [[Гімн Індыі]] [[Выява:Jana Gana Mana instrumental.ogg]] * {{Сцяг Ірландыі}} [[Гімн Ірландыі]] [[Выява:United States Navy Band - Amhrán na bhFiann.ogg]] * {{Сцяг Італіі}} [[Гімн Італіі]] [[Выява:Inno di Mameli instrumental.ogg]] * {{Сцяг Кыргызстана}} [[Гімн Кыргызстана]] [[Выява:National Anthem of Kyrgyzstan.ogg]] * {{Сцяг Літвы}} [[Гімн Літвы]] [[Выява:Tautiška giesme instumental.ogg]] * {{Сцяг Польшчы}} [[Гімн Польшчы]] [[Выява:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]] * {{Сцяг Сербіі}} [[Гімн Сербіі]] [[Выява:Serbian National Anthem, instrumental.oga]] * {{Сцяг Славакіі}} [[Гімн Славакіі]] * {{Сцяг Украіны}} [[Гімн Украіны]] ==Шаблоны== Шаблон удзельніка праекта IKA: {{tl|Удзельнік праекта INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION}} Медальны шаблон(чарнавік / узор): == Медалі == === Агульны залік === ==== <small>('''Тлустым''' вылучана самая вялікая колькасць медалёў у сваёй катэгорыі)</small> ==== {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" ! colspan=5 style="border-right:0px;";| '''Агульная колькасць медалёў''' | style="border-left:0px"; bgcolor="#ffffff" | |- !Месца !! Краіна!!bgcolor="gold"| Золата!!bgcolor="silver"| Срэбра!!bgcolor="cc9966"| Бронза!! Усяго |- align=center |1 | align=left|{{Сцяг Арменіі}} Арменія | style="background:#F7F6A8;" |'''3''' | style="background:#DCE5E5;" |1 | style="background:#FFDAB9;" |'''2''' |'''6''' |- align=center | rowspan="1" |2 | align=left|EURO STARS'2012 Беларусь | style="background:#F7F6A8;" |'''3''' | style="background:#DCE5E5;" |- | style="background:#FFDAB9;" |1 |4 |- align=center | rowspan="1" |3 | align=left|{{Сцяг Італіі}} Італія | style="background:#F7F6A8;" |2 | style="background:#DCE5E5;" |1 | style="background:#FFDAB9;" |1 |4 |- align=center | rowspan="1" |4 | align=left|{{Сцяг Індыі}} Індыя | style="background:#F7F6A8;" |1 | style="background:#DCE5E5;" |2 | style="background:#FFDAB9;" |1 |4 |- align=center |5 | align=left|{{Сцяг Сербіі}} Сербія | style="background:#F7F6A8;" |1 | style="background:#DCE5E5;" |- | style="background:#FFDAB9;" |1 |2 |- align=center |6 | align=left|{{Сцяг Польшчы}} Польшча | style="background:#F7F6A8;" |1 | style="background:#DCE5E5;" |- | style="background:#FFDAB9;" |- |1 |- align=center | rowspan="1" |7 | align=left|{{Сцяг Венгрыі}} Венгрыя | style="background:#F7F6A8;" |- | style="background:#DCE5E5;" |'''3''' | style="background:#FFDAB9;" |'''2''' |5 |- align=center |8 | align=left|{{Сцяг Германіі}} Германія | style="background:#F7F6A8;" |- | style="background:#DCE5E5;" |2 | style="background:#FFDAB9;" |- |2 |- align=center | rowspan="1" |9 | align=left|{{Сцяг Ірландыі}} Ірландыя | style="background:#F7F6A8;" |- | style="background:#DCE5E5;" |1 | style="background:#FFDAB9;" |1 |2 |- align=center |10 | align=left|{{Сцяг Балгарыі}} Балгарыя | style="background:#F7F6A8;" |- | style="background:#DCE5E5;" |1 | style="background:#FFDAB9;" |- |1 |- align=center | rowspan="3" |11 | align=left|{{Сцяг Літвы}} Літва | style="background:#F7F6A8;" |- | style="background:#DCE5E5;" |- | style="background:#FFDAB9;" |1 |1 |} == Медалісты == === Мужчыны === {| class="wikitable" |- align=center |width=150 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- |Ката Gosoku Ryu <br /> <small></small> |{{Сцяг Польшчы}} Яцэк Хавупка / Польшча | | |- |Ката All styles <br /><small></small> | {{Сцяг Польшчы}} Яцэк Хавупка / Польшча | | |- |} === Жанчыны === {| class="wikitable" |- align=center |width=150 bgcolor=efefef|'''Дысцыпліна''' |width=200 bgcolor=gold |'''Золата''' |width=200 bgcolor=silver|'''Срэбра''' |width=200 bgcolor=cc9966|'''Бронза''' |- |Ката Gosoku Ryu <br /> <small></small> | | | |- |Ката All styles <br /> <small></small> | | | |- |} Навігацыйны шаблон каманд/краін удзельніц {{tl|EURO STARS'2012 KARATE CHAMPIONSHIP IN BELARUS}}: {{Навігацыйная табліца |імя = EURO STARS'2012 |загаловак = {{Сцяг Еўропы}} '''EURO STARS'2012''' |выява = |загаловак1 = Удзельнікі: каманды краін |спіс1 = {{Сцяг Азербайджана}} [[Азербайджан]] • {{Сцяг Арменіі}} [[Арменія]] • {{Сцяг СНД}} [[Беларусь]] • {{Сцяг Балгарыі}} [[Балгарыя]] • {{Сцяг Венгрыі}} [[Венгрыя]] • {{Сцяг Германіі}} [[Германія]] • {{Сцяг Індыі}} Індыя • {{Сцяг Ірландыі}} [[Ірландыя]] • {{Сцяг Італіі}} [[Італія]] • {{Сцяг Кыргызстана}} [[Кыргызстан]] • {{Сцяг Літвы}} [[Літва]] • {{Сцяг Польшчы}} [[Польшча]] • {{Сцяг Сербіі}} [[Сербія]] • {{Сцяг Славакіі}} [[Славакія]] • {{Сцяг Украіны}} [[Украіна]] |загаловак2 = Асацыяваныя |спіс2 = {{Сцяг ЗША}} [[Злучаныя Штаты Амерыкі]] |загаловак3 = Фактычныя |спіс3 = {{Сцяг СНД}} [[Беларусь]] |загаловак4 = VIP |спіс4 = {{Сцяг Японіі}} [[Японія]] }} Навігацыйны шаблон: </noinclude> {{Навігацыйная табліца |імя = International Karate Association |navbar = |state = <includeonly>{{{state|autocollapse}}}</includeonly> |стыль_асноўнага_загалоўка = standart |загаловак = [[International Karate Association|INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION]] |выява = |стыль_цела = |стыль_загалоўкаў = |стыль_спісаў = |стыль_няцотных = |стыль_цотных = |стыль_уверсе = |уверсе = |загаловак1 = Баявыя мастацтва |спіс1 = [[Gosoku Ryu]] • [[Kubojutsu]] • [[Кubokido]] • [[Kubotactical]] • [[Shindo tsue jutsu ]] • [[Toshin Ryu]] |загаловак2 = Персаналіі |спіс2 = [[Сокэ Кубота Такаюкі]] • [[Джэймс Каан]] • [[Род Куратомі|Кёсі Куратомі]] • [[Giorgio Bortolin]] • [[Андрэй Сяргеевіч Вядзернікаў]] • |загаловак3 = Зброя |спіс3 = [[Куботан]] • [[Куботай]] • [[PR24]] • [[Тонфа]] • [[Кама]] • [[Дзё]] • [[Bokuto]] • [[Боккэн]] • [[Сінай (меч)]] • [[Катана]] • [[Цуэ]] |загаловак4 = |спіс4 = |стыль_унізе = |унізе = }}<noinclude> ==Катэгорыі== [[:Катэгорыя:Майстры баявых мастацтваў]] - зроблена [[:Катэгорыя:Майстры каратэ]] - зроблена [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Праект:INTERNATIONAL KARATE ASSOCIATION| ]] qsz1ylezdlzaki68q5tiy0olihfextr 10 51196 5125139 4933610 2026-04-12T18:41:10Z Jaŭhien 59102 5125139 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="ts-На_карце-метка" style="top: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|100 * ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|bottom}}) round 1 }}}}%; <!-- LEFT EDGE OF THE MARKER-->left: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }}}}%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div class="ts-На_карце-метка-пункт" style="text-align: center; {{#if: {{{marksize|}}} | left: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; width: {{{marksize}}}px; font-size: {{{marksize}}}px; | left: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; width: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; font-size: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; z-index:100; }}">[[Выява:{{#if: {{{mark|}}} | {{{mark}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|Red pog.svg}} }}|{{#if: {{{marksize|}}} | {{{marksize}}}x{{{marksize}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}x{{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} }}px|{{#if: {{{label|}}} | {{{label}}} | {{PAGENAME}} }}]]</div>{{#ifeq: {{{position|}}} | none | |<div style="font-size: {{{label_size|90}}}%; z-index:90; line-height: 110%; position: relative; width: 6em; {{#switch: {{{position}}} |left = left: -6.5em; top: -1.5em; text-align: right; |right = left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left; |top = top:-1.8em; left:-3em; text-align: center; |bottom = top:-0.15em; left: -3em; text-align: center; |{{#ifexpr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }} > 70|left: -6.9em; top: -1.5em; text-align: right;|left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left;}} }}"><span style="padding: 1px; {{#if: {{{background|}}} | background-color: {{{background}}}; }}">{{{label|}}}</span></div> }}</div></includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце| ]]{{softredirect|template:На карце+}} </noinclude> jav9wdonr2tzwyycw1oye9ns7en95pq 5125143 5125139 2026-04-12T18:46:34Z Jaŭhien 59102 5125143 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="ts-На_карце-метка" style="top: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|100 * ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|bottom}}) round 1 }}}}%; <!-- LEFT EDGE OF THE MARKER-->left: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }}}}%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div class="ts-На_карце-метка-пункт" style="text-align: center; {{#if: {{{marksize|}}} | left: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; width: {{{marksize}}}px; font-size: {{{marksize}}}px; | left: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; width: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; font-size: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; z-index:100; }}">[[Выява:{{#if: {{{mark|}}} | {{{mark}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|Red pog.svg}} }}|{{#if: {{{marksize|}}} | {{{marksize}}}x{{{marksize}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}x{{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} }}px|{{#if: {{{label|}}} | {{{label}}} | {{PAGENAME}} }}]]</div>{{#ifeq: {{{position|}}} | none | |<div style="font-size: {{{label_size|90}}}%; z-index:90; line-height: 110%; position: relative; width: 6em; {{#switch: {{{position}}} |left = left: -6.5em; top: -1.5em; text-align: right; |right = left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left; |top = top:-1.8em; left:-3em; text-align: center; |bottom = text-align: center; left: -78px; top: {{#expr: {{{marksize|9}}} * 0.5 + 3 }}px |{{#ifexpr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }} > 70|left: -6.9em; top: -1.5em; text-align: right;|left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left;}} }}"><span style="padding: 1px; {{#if: {{{background|}}} | background-color: {{{background}}}; }}">{{{label|}}}</span></div> }}</div></includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце| ]]{{softredirect|template:На карце+}} </noinclude> 81njlkodmzjeamvf74n1d5ematpi5h0 5125144 5125143 2026-04-12T18:47:57Z Jaŭhien 59102 5125144 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="ts-На_карце-метка" style="top: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|100 * ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|bottom}}) round 1 }}}}%; <!-- LEFT EDGE OF THE MARKER-->left: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }}}}%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div class="ts-На_карце-метка-пункт" style="text-align: center; {{#if: {{{marksize|}}} | left: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; width: {{{marksize}}}px; font-size: {{{marksize}}}px; | left: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; width: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; font-size: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; z-index:100; }}">[[Выява:{{#if: {{{mark|}}} | {{{mark}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|Red pog.svg}} }}|{{#if: {{{marksize|}}} | {{{marksize}}}x{{{marksize}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}x{{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} }}px|{{#if: {{{label|}}} | {{{label}}} | {{PAGENAME}} }}]]</div>{{#ifeq: {{{position|}}} | none | |<div style="font-size: {{{label_size|90}}}%; z-index:90; line-height: 110%; position: relative; width: 6em; {{#switch: {{{position}}} |left = left: -6.5em; top: -1.5em; text-align: right; |right = left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left; |top = top:-1.8em; left:-3em; text-align: center; |bottom = text-align: center; left: -3em; top: {{#expr: {{{marksize|9}}} * 0.5 + 3 }}px |{{#ifexpr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }} > 70|left: -6.9em; top: -1.5em; text-align: right;|left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left;}} }}"><span style="padding: 1px; {{#if: {{{background|}}} | background-color: {{{background}}}; }}">{{{label|}}}</span></div> }}</div></includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце| ]]{{softredirect|template:На карце+}} </noinclude> 3pwf2zp1inzkvbchogh6ckqlazfcpyw 5125146 5125144 2026-04-12T18:52:27Z Jaŭhien 59102 5125146 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="ts-На_карце-метка" style="top: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|100 * ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|bottom}}) round 1 }}}}%; <!-- LEFT EDGE OF THE MARKER-->left: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }}}}%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div class="ts-На_карце-метка-пункт" style="text-align: center; {{#if: {{{marksize|}}} | left: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; width: {{{marksize}}}px; font-size: {{{marksize}}}px; | left: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; width: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; font-size: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; z-index:100; }}">[[Выява:{{#if: {{{mark|}}} | {{{mark}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|Red pog.svg}} }}|{{#if: {{{marksize|}}} | {{{marksize}}}x{{{marksize}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}x{{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} }}px|{{#if: {{{label|}}} | {{{label}}} | {{PAGENAME}} }}]]</div>{{#ifeq: {{{position|}}} | none | |<div style="font-size: {{{label_size|90}}}%; z-index:90; line-height: 110%; position: relative; width: 6em; {{#switch: {{{position}}} |left = left: -6.5em; text-align: right; |right = left: 0.5em; text-align: left; |top = top:-1.8em; left:-3em; text-align: center; |bottom = left: -3em; top: {{#expr: {{{marksize|9}}} * 0.5 + 3 }}px; text-align: center; |{{#ifexpr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }} > 70|left: -6.9em; top: -1.5em; text-align: right;|left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left;}} }}"><span style="padding: 1px; {{#if: {{{background|}}} | background-color: {{{background}}}; }}">{{{label|}}}</span></div> }}</div></includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце| ]]{{softredirect|template:На карце+}} </noinclude> 2yhqrjka9bqcf8ssdtwmhiapcicrcsy 5125148 5125146 2026-04-12T18:55:19Z Jaŭhien 59102 5125148 wikitext text/x-wiki <includeonly><div class="ts-На_карце-метка" style="top: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|y|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|100 * ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|top}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|bottom}}) round 1 }}}}%; <!-- LEFT EDGE OF THE MARKER-->left: {{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }}}}%; height: 0; width: 0; margin: 0; padding: 0;"><div class="ts-На_карце-метка-пункт" style="text-align: center; {{#if: {{{marksize|}}} | left: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{{marksize}}} / 2 round 0 }}px; width: {{{marksize}}}px; font-size: {{{marksize}}}px; | left: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; top: -{{#expr: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} / 2 round 0 }}px; width: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; font-size: {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}px; z-index:100; }}">[[Выява:{{#if: {{{mark|}}} | {{{mark}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|mark}}|Red pog.svg}} }}|{{#if: {{{marksize|}}} | {{{marksize}}}x{{{marksize}}} | {{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}}x{{#if: {{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|{{На карце/{{{1|Расія}}}|marksize}}|8}} }}px|{{#if: {{{label|}}} | {{{label}}} | {{PAGENAME}} }}]]</div>{{#ifeq: {{{position|}}} | none | |<div style="font-size: {{{label_size|90}}}%; z-index:90; line-height: 110%; position: relative; width: 6em; {{#switch: {{{position}}} |left = top:-0.5em; left: -6.5em; text-align: right; |right = top:-0.5em; left: 0.5em; text-align: left; |top = top:-1.8em; left:-3em; text-align: center; |bottom = left: -3em; top: {{#expr: {{{marksize|9}}} * 0.5 + 3 }}px; text-align: center; |{{#ifexpr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x}}| {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|x|{{#if:{{{lat|}}}|{{{lat|}}}|{{#ifeq:{{{lat_dir|{{{4|}}}}}}|S|-}}{{#expr:0{{{lat_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lat_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lat_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}|{{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}}}}|{{#expr:{{#if:{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|crosses180}}|{{#ifeq: {{{lon_dir|}}}|W|-36000/({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}-{{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}})|}}|}}}} + 100 * ({{#if:{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{{long|{{{lon|}}}}}}|{{#ifeq:{{{lon_dir|{{{4|}}}}}}|W|-}}{{#expr:0{{{lon_deg|{{{1|}}}}}}+0{{{lon_min|{{{2|}}}}}}*(1/60)+0{{{lon_sec|{{{3|}}}}}}*(1/3600)round3}}}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) / ({{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|right}} - {{На карце/{{Ucfirst:{{{1}}}}}|left}}) round 1 }} > 70|left: -6.9em; top: -1.5em; text-align: right;|left: 0.5em; top: -1.5em; text-align: left;}} }}"><span style="padding: 1px; {{#if: {{{background|}}} | background-color: {{{background}}}; }}">{{{label|}}}</span></div> }}</div></includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны пазіцый на карце| ]]{{softredirect|template:На карце+}} </noinclude> oc49iqzkr90hsnhdb7nyiyca4etr3ra 0 51204 5125206 5116169 2026-04-13T03:35:56Z Için warum 153459 /* Біяграфія */ 5125206 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Аляксей Валер’евіч Дзéрмант'''<ref name="beldumka.belta.by">[https://beldumka.belta.by/isfiles/000167_908341.pdf Государственная идеология Беларуси: миф или реальность?] // [[Беларуская думка (часопіс)|Беларуская думка]] № 6, 2015. — С. 95—100</ref>, сапраўднае прозвішча '''Дзерман''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі публіцыст, [[філосаф]], палітолаг, прапагандыст [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ў Беларусі<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://mediaiq.info/razvernulsya-ot-evropy-k-azii-no-ne-izbavilsya-ot-neoyazychestva-razbiraem-rol-v-propagande-alekseya-dzermanta|title=Разбираем роль в пропаганде Алексея Дзерманта|website=MediaIQ {{!}} Путеводитель в мире новостей|date=2023-07-13|access-date=2024-04-30}}</ref>. Раней прыхільнік [[Неаязычніцтва|неаязычніцкага]] руху і еўрапейскіх новых правых<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/300184|title=Дзермант: метамарфозы. Як неанацыст і паганец палюбіў Лукашэнку, Расію і вайну|website=Наша Ніва|date=2022-09-30|access-date=2025-02-05}}</ref>, цяпер прапагандуе [[еўразійства]], [[камунізм]] і культ асобы [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і вайскоўцаў. Скончыў [[Акадэмія кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2001) па спецыяльнасці «юрыст», аспірантуру Інстытута філасофіі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]. Выкладаў у 2008—2009 гадах палітычную гісторыю і гісторыю палітычных ідэй Беларусі ў [[Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт|ЕГУ]], адкуль сышоў у 2010 годзе з групай іншых выкладчыкаў нібыта праз парушэнне акадэмічнай свабоды. З 2007 года — навуковы супрацоўнік [[Інстытут філасофіі НАН Беларусі|Інстытута філасофіі НАН Беларусі]]<ref name="beldumka.belta.by"/>. У 2002 годзе разам з [[Алесь Мікус|Алесем Мікусам]] быў заснавальнікам суполкі «Гега рух»<ref>[https://web.archive.org/web/20041021160507/http://gegaruch.org/rozh_rac.html Прэзэнтацыя gegaruch.org на Радыё Рацыя, 18 сакавіка 2002 г.]</ref>. Суполка пазіцыянавала сябе як прадстаўніцтва еўрапейскага [[Неанацызм|ультраправага]]<ref>[http://www.searchlightmagazine.com/index.php?link=template&story=85 Searchlight Magazine: Nazi black metal leader arrested in the US]</ref><ref>[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071118213318/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm|date=18 лістапада 2007}}</ref><ref name="Roth">[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm Antisemitism Worldwide 2000/1 — Sweden] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111105173829/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm |date=5 лістапада 2011 }}</ref> [[Язычніцтва|неаязычніцкага]] руху {{нп5|Heathen Front|Heathen Front|en|Heathen Front}}.<ref>[https://web.archive.org/web/20030529230914/http://gegaruch.org/front.html Сайт Гега рух (архіўная версія): Druve. Krauja. Zeme.]: «ĢEGA Ruch — Kryuskaja Draugija Druvingau — першае прававітае афіцыйнае прадстаўніцтваЕўрапейскага рушання Heathen Front на балцкіх землях: Крыўя, Латґалія, Латвія, Літва. Разам з азначэннем Kryuskaja Draugija Druvingau ĢEGA Ruch мае адгэтуль таксама выкарыстоўваць дадатак Kryuski Druvijski Front (Krivian Heathen/ Druvian Front, KHF).»</ref> У ліку сваіх папярэднікаў «Гега рух» бачыў, сярод іншых, дзеячаў [[Беларуская нацыянал-сацыялістычная партыя|Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі]] [[Уладзіслаў Казлоўскі|Уладзіслава Казлоўшчыка]] і [[Фабіян Акінчыц|Фабіяна Акінчыца]]<ref>[https://web.archive.org/web/20030718225237/http://www.gegaruch.org/skaitykla.html Сайт Гега рух (архіўная версія)]: «Našyja Papiaredniki: Вацлаў Ластоўскі / Фабіян Акінчыц / Уладзіслаў Казлоўшчык / Вітаўт Тумаш»]</ref>. Пасля [[Плошча 2010|беларускіх падзей 2010 года]] і [[Еўрамайдан|ўкраінскіх падзей 2013—2014 гадоў]], паводле ўласных слоў, трымаецца «антыфашысцкіх»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/mi_pobedili_no_vojna_ne_zakonchena Мы победили, но война не закончена]: «Есть и ещё один аспект — из памяти выхолащивается смысл той войны и той Победы. Ведь это было не просто противостояние двух геополитических гигантов, мировоззрений и систем. Тогда объединились все, кто противостоял абсолютному злу. Никогда до того в истории идеология, провозглашавшая своим принципом культ неравенства людей, не получала таких механизмов уничтожения всех тех, кто попадал на низшие ступени этнической и расовой иерархии. Никогда до того не создавалась настолько рационально и технологически оснащённо организационная машина массового уничтожения людей.»</ref> і «антынацыяналістычных»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/belorusskij_proekt_buduschego Белорусский проект будущего]: «Националистическая идеология в Беларуси повторяет существующий восточноевропейский канон национализма и обязательно предполагает глубокое вовлечение в проблемы древней истории, вопросы символики и эстетики, апологию лингвоцентризма и сильный антироссийский аффект. К сожалению или к счастью, никакого другого национализма и его наполнения в Восточной Европе сейчас нет и не предвидится. Очевиден и результат его сколь-либо длительного влияния на общество: Украина, Грузия, Молдова, страны Балтии никак не могут быть примерами реализации позитивной программы и выбора, показывающего достойный пример для белорусов».</ref> поглядаў. У 2005—2012 гадах быў укладальнікам і выпускаючым рэдактарам часопіса «Друвіс» («DRUVIS», выйшла тры нумары — 2005, 2008, 2011). У студзені 2012 года пакінуў склад [[Крыўя (цэнтр этнакасмалогіі)|Цэнтра «Крыўя»]] і рэдакцыі часопіса «Друвіс». Цяпер уваходзіць у склад суполкі «Цытадэль». Галоўны рэдактар альманаха «Сівер». Дырэктар Цэнтра вывучэння і развіцця кантынентальнай інтэграцыі «Паўночная Еўразія», які быў зарэгістраваны ў Мінску ў сакавіку 2020 года<ref>[http://eurasia-sever.by/eksperty/ Центр «Северная Евразия»]</ref>. Падтрымлівае рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбараў 2020 года]] і вайну [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|Расіі супраць Украіны]]<ref name=":0" />. 26 красавіка 2024 года ўступіў у [[Камуністычная партыя Беларусі|Камуністычную партыю Беларусі]]<ref>{{Cite web|url=https://t.me/dzermant/7516|title=Дзермант|website=Telegram|access-date=2024-04-30}}</ref>. Сябра Бюро ЦК Камуністычнай партыі Беларусі, загадчык Аддзела тэорыі і практыкі сацыялізму ЦК КПБ. == Навуковая дзейнасць == Кірункі навуковай дзейнасці: [[беларуская міфалогія|беларуская]] і [[балцкая міфалогія]], палітычная і сацыяльная філасофія, філасофія [[традыцыяналізм]]у, праблемы [[этнагенез беларусаў|этнагенезу беларусаў]], міфалогія ўлады, палітычная і этнічная гісторыя Беларусі, філасофія традыцыяналізму, гісторыя ідэй, [[геапалітыка]]<ref name="beldumka.belta.by" />. Аўтар больш за 50 публікацый у навуковых і навукова-папулярных выданнях Беларусі, Літвы, Польшчы, Украіны, Расіі. Выдаў артыкулы пра этнагенез беларусаў («Крывічы» і «Этнагенез беларусаў», апошні разам з С. Санько), гісторыю паганства ў Беларусі («Паганскае адраджэньне на Беларусі»), гісторыі ідэй («Arcana imperii. Casus Lithuaniae», «Русь і Крывія», апошні разам з Я. Чурылавым). Аўтар кнігі «Беларусь — Еўразія. Памежжа Расіі і Еўропы». == Узнагароды == Узнагароджаны [[Ганаровая грамата Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Ганаровай граматай Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]]. У 2021 годзе атрымаў [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://president.gov.by/be/events/sherag-kiraunikou-i-supracounikau-roznyh-ustanou-uznagarodzhany-medalyami-i-udastoeny-padzyaki-prezidenta Шэраг кіраўнікоў і супрацоўнікаў розных устаноў узнагароджаны медалямі і ўдастоены Падзякі Прэзідэнта]</ref>. == Паходжанне прозвішча == Прозвішча Дзерман сустракаюцца сярод беларусаў, латышоў<ref>[http://libpers.narod.ru/derman-t1.htm Генриетта Карловна Дерман]</ref>, палякаў<ref> [http://lists.memo.ru/index5.htm Дерман Юзефа Адамовна]</ref>, яўрэяў<ref>[http://www.jewishgen.org/Belarus/misc/JewishEncycRussia/d/index.html Jewish Encyclopedia of Russia — Surnames starting with the letter D]: DERMAN Abram Borisovich, 1880, Lisichansk, Ekaterinoslav; DERMAN Grigory Lvovich, 1889, Bakhmut, Ekaterinoslav</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * http://tverzha.ru/archives/1145 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150722103441/http://tverzha.ru/archives/1145 |date=22 ліпеня 2015 }} — Кривичи. Историко-этногенетический очерк * http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151017183103/http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm |date=17 кастрычніка 2015 }} — Этнагенез беларусаў: навука і ідэалогія * http://naviny.by/rubrics/opinion/2012/01/15/ic_articles_410_176505 — Русь и Кривия — два начала Большого Севера * http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130619065431/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument |date=19 чэрвеня 2013 }} — Паганскае адраджэнне на Беларусі * http://www.manarchija.org/Arcana {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111126144202/http://www.manarchija.org/Arcana |date=26 лістапада 2011 }} — Arcana imperii. Casus Lithuaniae * http://pawet.net/library/history/bel_history/smalianchuk/31/Homo_Historicus_2008.html#155 — Генезіс правасвядомасці як фактар сацыяльна-гістарычных пераўтварэнняў * http://siver.by/ — Сівер. Альманах Вялікай Поўначы * http://cytadel.org/authors/dziermant {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140305221347/http://cytadel.org/authors/dziermant |date=5 сакавіка 2014 }} — статьи на сайте проекта «Цитадель» {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дзермант Аляксей}} [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Філосафы Беларусі]] cnbw2a6ljagoweerdox4x7nny9a7hn6 5125307 5125206 2026-04-13T09:59:05Z M.L.Bot 261 Адкат праўкі [[Special:Diff/5125206|5125206]] аўтарства [[Special:Contributions/Için warum|Için warum]] ([[User talk:Için warum|размовы]]) хочаце распальвання вайны правак? у крыніцы Мікус не названы наогул 5125307 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Аляксей Валер’евіч Дзéрмант'''<ref name="beldumka.belta.by">[https://beldumka.belta.by/isfiles/000167_908341.pdf Государственная идеология Беларуси: миф или реальность?] // [[Беларуская думка (часопіс)|Беларуская думка]] № 6, 2015. — С. 95—100</ref>, сапраўднае прозвішча '''Дзерман''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі публіцыст, [[філосаф]], палітолаг, прапагандыст [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ў Беларусі<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://mediaiq.info/razvernulsya-ot-evropy-k-azii-no-ne-izbavilsya-ot-neoyazychestva-razbiraem-rol-v-propagande-alekseya-dzermanta|title=Разбираем роль в пропаганде Алексея Дзерманта|website=MediaIQ {{!}} Путеводитель в мире новостей|date=2023-07-13|access-date=2024-04-30}}</ref>. Раней прыхільнік [[Неаязычніцтва|неаязычніцкага]] руху і еўрапейскіх новых правых<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/300184|title=Дзермант: метамарфозы. Як неанацыст і паганец палюбіў Лукашэнку, Расію і вайну|website=Наша Ніва|date=2022-09-30|access-date=2025-02-05}}</ref>, цяпер прапагандуе [[еўразійства]], [[камунізм]] і культ асобы [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і вайскоўцаў. Скончыў [[Акадэмія кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2001) па спецыяльнасці «юрыст», аспірантуру Інстытута філасофіі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]. Выкладаў у 2008—2009 гадах палітычную гісторыю і гісторыю палітычных ідэй Беларусі ў [[Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт|ЕГУ]], адкуль сышоў у 2010 годзе з групай іншых выкладчыкаў нібыта праз парушэнне акадэмічнай свабоды. З 2007 года — навуковы супрацоўнік [[Інстытут філасофіі НАН Беларусі|Інстытута філасофіі НАН Беларусі]]<ref name="beldumka.belta.by"/>. У 2002 годзе быў адным з заснавальнікаў суполкі «Гега рух»<ref>[https://web.archive.org/web/20041021160507/http://gegaruch.org/rozh_rac.html Прэзэнтацыя gegaruch.org на Радыё Рацыя, 18 сакавіка 2002 г.]</ref>. Суполка пазіцыянавала сябе як прадстаўніцтва еўрапейскага [[Неанацызм|ультраправага]]<ref>[http://www.searchlightmagazine.com/index.php?link=template&story=85 Searchlight Magazine: Nazi black metal leader arrested in the US]</ref><ref>[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071118213318/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm|date=18 лістапада 2007}}</ref><ref name="Roth">[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm Antisemitism Worldwide 2000/1 — Sweden] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111105173829/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm |date=5 лістапада 2011 }}</ref> [[Язычніцтва|неаязычніцкага]] руху {{нп5|Heathen Front|Heathen Front|en|Heathen Front}}.<ref>[https://web.archive.org/web/20030529230914/http://gegaruch.org/front.html Сайт Гега рух (архіўная версія): Druve. Krauja. Zeme.]: «ĢEGA Ruch — Kryuskaja Draugija Druvingau — першае прававітае афіцыйнае прадстаўніцтваЕўрапейскага рушання Heathen Front на балцкіх землях: Крыўя, Латґалія, Латвія, Літва. Разам з азначэннем Kryuskaja Draugija Druvingau ĢEGA Ruch мае адгэтуль таксама выкарыстоўваць дадатак Kryuski Druvijski Front (Krivian Heathen/ Druvian Front, KHF).»</ref> У ліку сваіх папярэднікаў «Гега рух» бачыў, сярод іншых, дзеячаў [[Беларуская нацыянал-сацыялістычная партыя|Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі]] [[Уладзіслаў Казлоўскі|Уладзіслава Казлоўшчыка]] і [[Фабіян Акінчыц|Фабіяна Акінчыца]]<ref>[https://web.archive.org/web/20030718225237/http://www.gegaruch.org/skaitykla.html Сайт Гега рух (архіўная версія)]: «Našyja Papiaredniki: Вацлаў Ластоўскі / Фабіян Акінчыц / Уладзіслаў Казлоўшчык / Вітаўт Тумаш»]</ref>. Пасля [[Плошча 2010|беларускіх падзей 2010 года]] і [[Еўрамайдан|ўкраінскіх падзей 2013—2014 гадоў]], паводле ўласных слоў, трымаецца «антыфашысцкіх»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/mi_pobedili_no_vojna_ne_zakonchena Мы победили, но война не закончена]: «Есть и ещё один аспект — из памяти выхолащивается смысл той войны и той Победы. Ведь это было не просто противостояние двух геополитических гигантов, мировоззрений и систем. Тогда объединились все, кто противостоял абсолютному злу. Никогда до того в истории идеология, провозглашавшая своим принципом культ неравенства людей, не получала таких механизмов уничтожения всех тех, кто попадал на низшие ступени этнической и расовой иерархии. Никогда до того не создавалась настолько рационально и технологически оснащённо организационная машина массового уничтожения людей.»</ref> і «антынацыяналістычных»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/belorusskij_proekt_buduschego Белорусский проект будущего]: «Националистическая идеология в Беларуси повторяет существующий восточноевропейский канон национализма и обязательно предполагает глубокое вовлечение в проблемы древней истории, вопросы символики и эстетики, апологию лингвоцентризма и сильный антироссийский аффект. К сожалению или к счастью, никакого другого национализма и его наполнения в Восточной Европе сейчас нет и не предвидится. Очевиден и результат его сколь-либо длительного влияния на общество: Украина, Грузия, Молдова, страны Балтии никак не могут быть примерами реализации позитивной программы и выбора, показывающего достойный пример для белорусов».</ref> поглядаў. У 2005—2012 гадах быў укладальнікам і выпускаючым рэдактарам часопіса «Друвіс» («DRUVIS», выйшла тры нумары — 2005, 2008, 2011). У студзені 2012 года пакінуў склад [[Крыўя (цэнтр этнакасмалогіі)|Цэнтра «Крыўя»]] і рэдакцыі часопіса «Друвіс». Цяпер уваходзіць у склад суполкі «Цытадэль». Галоўны рэдактар альманаха «Сівер». Дырэктар Цэнтра вывучэння і развіцця кантынентальнай інтэграцыі «Паўночная Еўразія», які быў зарэгістраваны ў Мінску ў сакавіку 2020 года<ref>[http://eurasia-sever.by/eksperty/ Центр «Северная Евразия»]</ref>. Падтрымлівае рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбараў 2020 года]] і вайну [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|Расіі супраць Украіны]]<ref name=":0" />. 26 красавіка 2024 года ўступіў у [[Камуністычная партыя Беларусі|Камуністычную партыю Беларусі]]<ref>{{Cite web|url=https://t.me/dzermant/7516|title=Дзермант|website=Telegram|access-date=2024-04-30}}</ref>. Сябра Бюро ЦК Камуністычнай партыі Беларусі, загадчык Аддзела тэорыі і практыкі сацыялізму ЦК КПБ. == Навуковая дзейнасць == Кірункі навуковай дзейнасці: [[беларуская міфалогія|беларуская]] і [[балцкая міфалогія]], палітычная і сацыяльная філасофія, філасофія [[традыцыяналізм]]у, праблемы [[этнагенез беларусаў|этнагенезу беларусаў]], міфалогія ўлады, палітычная і этнічная гісторыя Беларусі, філасофія традыцыяналізму, гісторыя ідэй, [[геапалітыка]]<ref name="beldumka.belta.by" />. Аўтар больш за 50 публікацый у навуковых і навукова-папулярных выданнях Беларусі, Літвы, Польшчы, Украіны, Расіі. Выдаў артыкулы пра этнагенез беларусаў («Крывічы» і «Этнагенез беларусаў», апошні разам з С. Санько), гісторыю паганства ў Беларусі («Паганскае адраджэньне на Беларусі»), гісторыі ідэй («Arcana imperii. Casus Lithuaniae», «Русь і Крывія», апошні разам з Я. Чурылавым). Аўтар кнігі «Беларусь — Еўразія. Памежжа Расіі і Еўропы». == Узнагароды == Узнагароджаны [[Ганаровая грамата Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Ганаровай граматай Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]]. У 2021 годзе атрымаў [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://president.gov.by/be/events/sherag-kiraunikou-i-supracounikau-roznyh-ustanou-uznagarodzhany-medalyami-i-udastoeny-padzyaki-prezidenta Шэраг кіраўнікоў і супрацоўнікаў розных устаноў узнагароджаны медалямі і ўдастоены Падзякі Прэзідэнта]</ref>. == Паходжанне прозвішча == Прозвішча Дзерман сустракаюцца сярод беларусаў, латышоў<ref>[http://libpers.narod.ru/derman-t1.htm Генриетта Карловна Дерман]</ref>, палякаў<ref> [http://lists.memo.ru/index5.htm Дерман Юзефа Адамовна]</ref>, яўрэяў<ref>[http://www.jewishgen.org/Belarus/misc/JewishEncycRussia/d/index.html Jewish Encyclopedia of Russia — Surnames starting with the letter D]: DERMAN Abram Borisovich, 1880, Lisichansk, Ekaterinoslav; DERMAN Grigory Lvovich, 1889, Bakhmut, Ekaterinoslav</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * http://tverzha.ru/archives/1145 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150722103441/http://tverzha.ru/archives/1145 |date=22 ліпеня 2015 }} — Кривичи. Историко-этногенетический очерк * http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151017183103/http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm |date=17 кастрычніка 2015 }} — Этнагенез беларусаў: навука і ідэалогія * http://naviny.by/rubrics/opinion/2012/01/15/ic_articles_410_176505 — Русь и Кривия — два начала Большого Севера * http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130619065431/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument |date=19 чэрвеня 2013 }} — Паганскае адраджэнне на Беларусі * http://www.manarchija.org/Arcana {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111126144202/http://www.manarchija.org/Arcana |date=26 лістапада 2011 }} — Arcana imperii. Casus Lithuaniae * http://pawet.net/library/history/bel_history/smalianchuk/31/Homo_Historicus_2008.html#155 — Генезіс правасвядомасці як фактар сацыяльна-гістарычных пераўтварэнняў * http://siver.by/ — Сівер. Альманах Вялікай Поўначы * http://cytadel.org/authors/dziermant {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140305221347/http://cytadel.org/authors/dziermant |date=5 сакавіка 2014 }} — статьи на сайте проекта «Цитадель» {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дзермант Аляксей}} [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Філосафы Беларусі]] qm9wjtn057v4kfo6l2r4kf7n9xn5yv4 5125308 5125307 2026-04-13T10:00:29Z M.L.Bot 261 /* Біяграфія */ тыпаграфіка 5125308 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Аляксей Валер’евіч Дзéрмант'''<ref name="beldumka.belta.by">[https://beldumka.belta.by/isfiles/000167_908341.pdf Государственная идеология Беларуси: миф или реальность?] // [[Беларуская думка (часопіс)|Беларуская думка]] № 6, 2015. — С. 95—100</ref>, сапраўднае прозвішча '''Дзерман''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі публіцыст, [[філосаф]], палітолаг, прапагандыст [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] ў Беларусі<ref name=":0">{{Cite web|lang=ru|url=https://mediaiq.info/razvernulsya-ot-evropy-k-azii-no-ne-izbavilsya-ot-neoyazychestva-razbiraem-rol-v-propagande-alekseya-dzermanta|title=Разбираем роль в пропаганде Алексея Дзерманта|website=MediaIQ {{!}} Путеводитель в мире новостей|date=2023-07-13|access-date=2024-04-30}}</ref>. Раней прыхільнік [[Неаязычніцтва|неаязычніцкага]] руху і еўрапейскіх новых правых<ref>{{Cite web|lang=be|url=https://nashaniva.com/300184|title=Дзермант: метамарфозы. Як неанацыст і паганец палюбіў Лукашэнку, Расію і вайну|website=Наша Ніва|date=2022-09-30|access-date=2025-02-05}}</ref>, цяпер прапагандуе [[еўразійства]], [[камунізм]] і культ асобы [[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і вайскоўцаў. Скончыў [[Акадэмія кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь|Акадэмію кіравання пры прэзідэнце Рэспублікі Беларусь]] (2001) па спецыяльнасці «юрыст», аспірантуру Інстытута філасофіі [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|НАН Беларусі]]. Выкладаў у 2008—2009 гадах палітычную гісторыю і гісторыю палітычных ідэй Беларусі ў [[Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт|ЕГУ]], адкуль сышоў у 2010 годзе з групай іншых выкладчыкаў нібыта праз парушэнне акадэмічнай свабоды. З 2007 года — навуковы супрацоўнік [[Інстытут філасофіі НАН Беларусі|Інстытута філасофіі НАН Беларусі]]<ref name="beldumka.belta.by"/>. У 2002 годзе быў адным з заснавальнікаў суполкі «Гега рух»<ref>[https://web.archive.org/web/20041021160507/http://gegaruch.org/rozh_rac.html Прэзэнтацыя gegaruch.org на Радыё Рацыя, 18 сакавіка 2002 г.]</ref>. Суполка пазіцыянавала сябе як прадстаўніцтва еўрапейскага [[Неанацызм|ультраправага]]<ref>[http://www.searchlightmagazine.com/index.php?link=template&story=85 Searchlight Magazine: Nazi black metal leader arrested in the US]</ref><ref>[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071118213318/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw98-9/norway.htm|date=18 лістапада 2007}}</ref><ref name="Roth">[http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm Antisemitism Worldwide 2000/1 — Sweden] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111105173829/http://www.tau.ac.il/Anti-Semitism/asw2000-1/sweden.htm |date=5 лістапада 2011 }}</ref> [[Язычніцтва|неаязычніцкага]] руху {{нп5|Heathen Front|Heathen Front|en|Heathen Front}}.<ref>[https://web.archive.org/web/20030529230914/http://gegaruch.org/front.html Сайт Гега рух (архіўная версія): Druve. Krauja. Zeme.]: «ĢEGA Ruch — Kryuskaja Draugija Druvingau — першае прававітае афіцыйнае прадстаўніцтва Еўрапейскага рушання Heathen Front на балцкіх землях: Крыўя, Латґалія, Латвія, Літва. Разам з азначэннем Kryuskaja Draugija Druvingau ĢEGA Ruch мае адгэтуль таксама выкарыстоўваць дадатак Kryuski Druvijski Front (Krivian Heathen/ Druvian Front, KHF).»</ref> У ліку сваіх папярэднікаў «Гега рух» бачыў, сярод іншых, дзеячаў [[Беларуская нацыянал-сацыялістычная партыя|Беларускай нацыянал-сацыялістычнай партыі]] [[Уладзіслаў Казлоўскі|Уладзіслава Казлоўшчыка]] і [[Фабіян Акінчыц|Фабіяна Акінчыца]]<ref>[https://web.archive.org/web/20030718225237/http://www.gegaruch.org/skaitykla.html Сайт Гега рух (архіўная версія)]: «Našyja Papiaredniki: Вацлаў Ластоўскі / Фабіян Акінчыц / Уладзіслаў Казлоўшчык / Вітаўт Тумаш»]</ref>. Пасля [[Плошча 2010|беларускіх падзей 2010 года]] і [[Еўрамайдан|ўкраінскіх падзей 2013—2014 гадоў]], паводле ўласных слоў, трымаецца «антыфашысцкіх»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/mi_pobedili_no_vojna_ne_zakonchena Мы победили, но война не закончена]: «Есть и ещё один аспект — из памяти выхолащивается смысл той войны и той Победы. Ведь это было не просто противостояние двух геополитических гигантов, мировоззрений и систем. Тогда объединились все, кто противостоял абсолютному злу. Никогда до того в истории идеология, провозглашавшая своим принципом культ неравенства людей, не получала таких механизмов уничтожения всех тех, кто попадал на низшие ступени этнической и расовой иерархии. Никогда до того не создавалась настолько рационально и технологически оснащённо организационная машина массового уничтожения людей.»</ref> і «антынацыяналістычных»<ref>[http://imhoclub.by/ru/material/belorusskij_proekt_buduschego Белорусский проект будущего]: «Националистическая идеология в Беларуси повторяет существующий восточноевропейский канон национализма и обязательно предполагает глубокое вовлечение в проблемы древней истории, вопросы символики и эстетики, апологию лингвоцентризма и сильный антироссийский аффект. К сожалению или к счастью, никакого другого национализма и его наполнения в Восточной Европе сейчас нет и не предвидится. Очевиден и результат его сколь-либо длительного влияния на общество: Украина, Грузия, Молдова, страны Балтии никак не могут быть примерами реализации позитивной программы и выбора, показывающего достойный пример для белорусов».</ref> поглядаў. У 2005—2012 гадах быў укладальнікам і выпускаючым рэдактарам часопіса «Друвіс» («DRUVIS», выйшла тры нумары — 2005, 2008, 2011). У студзені 2012 года пакінуў склад [[Крыўя (цэнтр этнакасмалогіі)|Цэнтра «Крыўя»]] і рэдакцыі часопіса «Друвіс». Цяпер уваходзіць у склад суполкі «Цытадэль». Галоўны рэдактар альманаха «Сівер». Дырэктар Цэнтра вывучэння і развіцця кантынентальнай інтэграцыі «Паўночная Еўразія», які быў зарэгістраваны ў Мінску ў сакавіку 2020 года<ref>[http://eurasia-sever.by/eksperty/ Центр «Северная Евразия»]</ref>. Падтрымлівае рэпрэсіі рэжыму Лукашэнкі пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|выбараў 2020 года]] і вайну [[Уварванне Расіі ва Украіну (з 2022)|Расіі супраць Украіны]]<ref name=":0" />. 26 красавіка 2024 года ўступіў у [[Камуністычная партыя Беларусі|Камуністычную партыю Беларусі]]<ref>{{Cite web|url=https://t.me/dzermant/7516|title=Дзермант|website=Telegram|access-date=2024-04-30}}</ref>. Сябра Бюро ЦК Камуністычнай партыі Беларусі, загадчык Аддзела тэорыі і практыкі сацыялізму ЦК КПБ. == Навуковая дзейнасць == Кірункі навуковай дзейнасці: [[беларуская міфалогія|беларуская]] і [[балцкая міфалогія]], палітычная і сацыяльная філасофія, філасофія [[традыцыяналізм]]у, праблемы [[этнагенез беларусаў|этнагенезу беларусаў]], міфалогія ўлады, палітычная і этнічная гісторыя Беларусі, філасофія традыцыяналізму, гісторыя ідэй, [[геапалітыка]]<ref name="beldumka.belta.by" />. Аўтар больш за 50 публікацый у навуковых і навукова-папулярных выданнях Беларусі, Літвы, Польшчы, Украіны, Расіі. Выдаў артыкулы пра этнагенез беларусаў («Крывічы» і «Этнагенез беларусаў», апошні разам з С. Санько), гісторыю паганства ў Беларусі («Паганскае адраджэньне на Беларусі»), гісторыі ідэй («Arcana imperii. Casus Lithuaniae», «Русь і Крывія», апошні разам з Я. Чурылавым). Аўтар кнігі «Беларусь — Еўразія. Памежжа Расіі і Еўропы». == Узнагароды == Узнагароджаны [[Ганаровая грамата Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Ганаровай граматай Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь]]. У 2021 годзе атрымаў [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|падзяку Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref>[https://president.gov.by/be/events/sherag-kiraunikou-i-supracounikau-roznyh-ustanou-uznagarodzhany-medalyami-i-udastoeny-padzyaki-prezidenta Шэраг кіраўнікоў і супрацоўнікаў розных устаноў узнагароджаны медалямі і ўдастоены Падзякі Прэзідэнта]</ref>. == Паходжанне прозвішча == Прозвішча Дзерман сустракаюцца сярод беларусаў, латышоў<ref>[http://libpers.narod.ru/derman-t1.htm Генриетта Карловна Дерман]</ref>, палякаў<ref> [http://lists.memo.ru/index5.htm Дерман Юзефа Адамовна]</ref>, яўрэяў<ref>[http://www.jewishgen.org/Belarus/misc/JewishEncycRussia/d/index.html Jewish Encyclopedia of Russia — Surnames starting with the letter D]: DERMAN Abram Borisovich, 1880, Lisichansk, Ekaterinoslav; DERMAN Grigory Lvovich, 1889, Bakhmut, Ekaterinoslav</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == * http://tverzha.ru/archives/1145 {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150722103441/http://tverzha.ru/archives/1145 |date=22 ліпеня 2015 }} — Кривичи. Историко-этногенетический очерк * http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20151017183103/http://arche.bymedia.net/2005-5/dziermant505.htm |date=17 кастрычніка 2015 }} — Этнагенез беларусаў: навука і ідэалогія * http://naviny.by/rubrics/opinion/2012/01/15/ic_articles_410_176505 — Русь и Кривия — два начала Большого Севера * http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20130619065431/http://www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/dzer26?OpenDocument |date=19 чэрвеня 2013 }} — Паганскае адраджэнне на Беларусі * http://www.manarchija.org/Arcana {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20111126144202/http://www.manarchija.org/Arcana |date=26 лістапада 2011 }} — Arcana imperii. Casus Lithuaniae * http://pawet.net/library/history/bel_history/smalianchuk/31/Homo_Historicus_2008.html#155 — Генезіс правасвядомасці як фактар сацыяльна-гістарычных пераўтварэнняў * http://siver.by/ — Сівер. Альманах Вялікай Поўначы * http://cytadel.org/authors/dziermant {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140305221347/http://cytadel.org/authors/dziermant |date=5 сакавіка 2014 }} — статьи на сайте проекта «Цитадель» {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Дзермант Аляксей}} [[Катэгорыя:Публіцысты Беларусі]] [[Катэгорыя:Філосафы Беларусі]] jzma0ghmg5heqmeuydwfw14ti7ya5da 0 54550 5125180 4418861 2026-04-12T20:07:04Z ~2026-22568-44 166611 Віктар Орбан прайграў выбары. 5125180 wikitext text/x-wiki {{ДД}} '''Віктар О́рбан''' ({{hungarianname|Orbán Viktor}}; нар. [[31 мая]] [[1963]], [[Секешфехервар]]) — венгерскі палітык, прэм’ер-міністр краіны ў 1998—2002 і з 2010 года. Орбан з’яўляецца старшынёй партыі ФІДЭС (Альянс маладых дэмакратаў). У канцы 80-х быў адным з заснавальнікаў апазіцыйнай уладам ВНР партыі ФІДЭС, у 1990 быў упершыню абраны ў парламент. Упершыню стаў прэм’ер-міністрам у 1998 г. На выбарах 2010 года яго партыя ФІДЭС з партнёрамі атрымала большасць месцаў у парламенце з-за няўдалай эканамічнай палітыкі кіраваўшых краінай раней сацыял-дэмакратаў, новая кіруючая кааліцыя атрымала 263 месцы ў парламенце. Орбан быў афіцыйна прызначаны на новую пасаду [[29 мая]]. Віктар Орбан узначальваў кабінет міністраў Венгрыі ў 2010—2018 гадах. Перамога кіруючай кааліцыі на выбарах у [[2018]] годзе дала магчымасць яму стаць на чале ўрада чацвёрты раз. 10 мая 2018 парламент Венгрыі зацвердзіў Віктара Орбана на пасаду прэм’ер-міністра краіны на новы чатырохгадовы тэрмін<ref>[http://blr.belta.by/world/view/parlament-vengryi-peravybrau-orbana-na-pasadu-premera-68753-2018/ blr.belta.by]</ref>. Па веравызнанню [[кальвініст]]. Жанаты, мае пяць дзяцей. Пасля парламенцкіх выбараў у Венгрыі 12 красавіка 2026 года Віктар Орбан прайграў выбары [[Петэру Маджару]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.cnn.com/2026/04/12/world/live-news/hungary-election-orban-magyar|title=Live updates: Trump ally Viktor Orbán concedes defeat after 16 years as prime minister|first=Christian Edwards, Ivana|last=Kottasová|website=CNN|date=2026-04-12|access-date=2026-04-12}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Навігацыя}} {{Прэм'ер-міністры Венгрыі}} {{Прэм'ер-міністры сучаснай Венгрыі}} {{Еўрапейскі савет}} {{Лідары НАТА}} {{Wikidata/Ancestors}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Орбан Віктар}} [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі]] [[Катэгорыя:Члены партыі «Фідэс»]] [[Катэгорыя:Дзеючыя кіраўнікі дзяржаў]] rpsjhpykxv0xq49l6ntkoz9dlb6vwre 0 61372 5125204 5077237 2026-04-12T23:46:38Z SpinnerLaserzthe2nd 100466 ([[c:GR|GR]]) [[File:Mazurek Dabrowskiego.ogg]] → [[File:Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga]] 5125204 wikitext text/x-wiki {{Гімн | назва = Mazurek Dąbrowskiego | беларуская назва = Марш Дамброўскага | выява = Piesn Legionow - Jeszcze Polska nie zginela (76123473) (cropped).jpg | памер = 180 | подпіс = Адна з паштовак [[Юліўш Косак|Юліўша Косака]], якая ілюструе {{langi|pl|„Mazurek Dąbrowskiego“}} | краіна = {{POL}} | кампазітар = | аўтар слоў = [[Юзаф Выбіцкі]] | дата напісання слоў= 1797 | зацверджаны = 1926 | аўдыёфайл = Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga | апісанне = Інструментальная версія | фармат = Ogg }} '''Гімн [[Польшча|Польшчы]]''' — кампазіцыя «Mazurek Dąbrowskiego» (''«Мазурка Дамброўскага»'' або ''«Марш Дамброўскага»''), напісаная [[Юзаф Выбіцкі|Юзафам Выбіцкім]] ({{lang-pl|Józef Wybicki}}) у [[1797]] годзе. Першапачатковая назва — «Pieśń Legionów Polskich we Włoszech» («Песня польскіх легіёнаў у Італіі»), таксама вядомая па першым радку — «Jeszcze Polska nie zginęła» («Яшчэ Польшча не загінула»), якую часта хібна прымаюць за нацыянальны [[дэвіз]] Польшчы. == Гісторыя гімна == Польшча знікла з палітычнай карты Еўропы ў выніку [[Падзелы Рэчы Паспалітай#Трэці падзел|трэцяга падзелу Рэчы Паспалітай]] у [[1795]], ажыццёўленага [[Расія]]й, [[Каралеўства Прусія|Прусіяй]] і [[Аўстрыя]]й. У 1797 годзе польскі генерал [[Ян Генрык Дамброўскі]] з дазволу [[Напалеон Банапарт|Напалеона Банапарта]] стварыў у Італіі [[Польскія легіёны]], якія, па задуме Дамброўскага, павінны былі вызваліць Польшчу ад акупацыі, аднак улетку таго жа года Напалеон распачаў перамовы з Аўстрыяй, што дрэнна адбілася на баявым духу польскіх легіянераў. Юзаф Выбіцкі прыбыў у Італію ўлетку таго жа года і злажыў словы песні, якая павінна была падбадзёрыць легіянераў. Упершыню яна была выкананая [[20 ліпеня]] вайсковым аркестрам у рытме [[Мазурка (танец)|мазуркі]] на польскую народную мелодыю. Песня хутка стала вельмі папулярнай у Польшчы. Яна стала нацыянальным гімнам [[Паўстанне 1830-1831 гадоў|Лістападаўскага паўстання]] і [[Паўстанне 1863-1864 гадоў|паўстання Кастуся Каліноўскага]]. У [[1926]] «Марш Дамброўскага» стаў дзяржаўным гімнам Польшчы. == Версіі «Марша Дамброўскага» на іншых мовах == Падчас [[Рэвалюцыі 1848|рэвалюцыйных падзей]] [[1848]] г. «Марш Дамброўскага» выконваўся ў [[Прага|Празе]], [[Парыж]]ы, [[Вена|Вене]] і [[Берлін]]е. На матыў «Марша Дамброўскага» [[Славакія|славацкі]] [[паэты Славакіі|паэт]] [[Само Томашэк]] злажыў песню «[[Гэй, славяне]]». Іншая знакамітая версія гэтай песні была складзеная [[Балгарыя|балгарскім]] [[паэты Балгарыі|паэтам]] [[Шумі Марыцэй]] і пасля стала гімнам [[Балгарыя|Балгарыі]] ў [[1886]]—[[1944]] гадах. Яго ўплыў адбіўся і на тэксце [[Гімн Украіны|гімна Украіны]] — «Ще не вмерла Україна». == Аўдыё == * {{Праслухаць|Mazurek Dąbrowskiego (official instrumental).oga}} == Тэкст і пераклад гімна == {{clear}} <div style="float:left;margin:0 0.5em 1em;" class="toccolours"> <center> '''Mazurek Dąbrowskiego''' '''(Мазурка Дамброўскага)'''</center> {| cellpadding=2 style="background:transparent; color:inherit" |- | Jeszcze Polska nie zginęła, | Яшчэ Польшча не загінула, |- | Kiedy my żyjemy. | Пакуль мы жывем. |- | Co nam obca przemoc wzięła, | Усё, што ўзята варожай сілай, |- | Szablą odbierzemy. | Шаблямі вернем. |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski,'' | ''Марш, марш, [[Ян Генрык Дамброўскі|Дамброўскі]],'' |- | ''Z ziemi włoskiej do Polski,'' | ''Ад Італіі да земляў Польскіх,'' |- | ''Za twoim przewodem,'' | ''За тваёй рукой,'' |- | ''Złączym się z narodem.'' | ''Злучымся з народам.'' |- | | |- | | |- | Przejdziem Wisłę, przejdziem Wartę, | Пяройдзем [[Вісла|Віслу]], пяройдзем [[Варта|Варту]], |- | Będziem Polakami, | Будзем палякамі, |- | Dał nam przykład Bonaparte, | Даў нам прыклад [[Напалеон I Банапарт|Банапарт]], |- | Jak zwyciężać mamy. | Як перамагаць. |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski…'' | ''Марш, марш, Дамброўскі… '' |- | | |- | | |- | Jak Czarniecki do Poznania, | Як Чарнецкі ў [[Познань]] прыбыў, |- | Po szwedzkim zaborze, | Шведскі палон ізбыў, |- | Dla ojczyzny ratowania, | Для айчыны ратавання, |- | Wrócim się przez morze. | Моры пяройдзем |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski…'' | ''Марш, марш, Дамброўскі… '' |- | | |- | | |- | Już tam ojciec do swej Basi | Скажа: «Слухай, дачка», — татка, |- | Mówi zapłakany: | Слёз не хаваючы тут, - |- | «Słuchaj jeno, pono nasi | „Чуеш, надыходзяць нашы: |- | Biją w tarabany.“ | Б'юць у барабаны». |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski…'' | ''Марш, марш, Дамброўскі… '' |} Арыгінальны тэкст «Мазуркі Дамброўскага» ўключаў у сябе дзве дадатковыя страфы (у афіцыйным тэксце дзяржаўнага гімна Польшчы яны адсутнічаюць): {| cellpadding=2 style="background:transparent; color:inherit" |- | Niemiec, Moskal nie osiędzie, | Не сяліцца [у краі нашым] ні немцу, ні маскалю, |- | Gdy jąwszy pałasza | Калі, пад шатамі [[палаш]]оў, |- | Hasłem wszystkich zgoda będzie | Нашым заклікам стануць згода |- | I Ojczyzna nasza | І Айчына наша |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski…'' | ''Марш, марш, Дамброўскі. '' |- | | |- | | |- | Na to wszystkich jedne głosy | І зліюцца нашы галасы ў адзін: |- | Dosyć tej niewoli! | Досыць той няволі! |- | Mamy Racławickie kosy, | Ёсць у нас [[Бітва пад Рацлавіцамі|рацлавіцкія косы]], |- | Kościuszkę, Bóg pozwoli. | З намі [[Тадэвуш Касцюшка|Касцюшка]], і Бог нам дапаможа". |- | | |- | | |- | ''Marsz, marsz, Dąbrowski…'' | ''Марш, марш, Дамброўскі…'' |} </div> {{clear}} == Заўвагі і гістарычны кантэкст == * '''Дамброўскі''': [[Ян Генрык Дамброўскі]], польскі генерал, стваральнік [[польскія легіёны|польскіх легіёнаў]]. Ён не з'яўляецца аўтарам гімна. * '''Чарнецкі''': [[Стэфан Чарнецкі]]: адзін з лідараў пераможнай вайны Рэчы Паспалітай супраць [[Швецыя|Швецыі]] ў [[17 стагоддзе|XVII стагоддзі]]. * '''«моры пяройдзем»''': пасля вызвалення Польшчы Чарнецкі ваяваў у [[Данія|Даніі]]. * '''Італія''', '''Банапарт''': Польскія легіёны былі створаныя ў Італіі [[Напалеон Банапарт|Напалеонам]]. Польскія легіянеры былі ўпэўненыя ў тым, што ваююць за незалежнасць Польшчы. * '''Basia''': «Бася», скарачэнне ад жаночага імя «Barbara». * '''[[Рацлавіцы]]''': мястэчка ў Польшчы, побач з якім у [[1794]] г. адбылася [[бітва пад Рацлавіцамі|бітва]] паміж расійскімі войскамі і мяцежным апалчэннем [[Тадэвуш Касцюшка|Касцюшкі]]. Расійскі корпус пацярпеў паразу, шмат у чым дзякуючы адвазе ''касінераў'' — сялян, узброеных [[Каса|косамі]]. == Музычная натацыя == <score raw="1" sound="1"> \header {tagline = ""} \relative c' {{ \key f \major \time 3/4 \tempo 4 = 116 \autoBeamOff a'8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. bes8 bes4 a4 r4 a8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. e,8 g4 f4 r4 \repeat volta 2 { g4 g4. bes8 \autoBeamOn bes8 a8 \autoBeamOff a2 bes8. bes16 bes4 bes8 d8 d4 c2 a8 c8 f4. e8 \autoBeamOn e8 d8 \autoBeamOff d2 c8 c8 bes4. e,8 g4 f4 r4}}} \score {\unfoldRepeats \relative c' {{\key f \major \time 3/4 \tempo 4 = 116 \autoBeamOff a'8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. bes8 bes4 a4 r4 a8. bes16 c4 c4 c8. a16 \autoBeamOn d8 c8 bes8 a8 \autoBeamOff g8. g16 c4. e,8 g4 f4 r4 \repeat volta 2 { g4 g4. bes8 \autoBeamOn bes8 a8 \autoBeamOff a2 bes8. bes16 bes4 bes8 d8 d4 c2 a8 c8 f4. e8 \autoBeamOn e8 d8 \autoBeamOff d2 c8 c8 bes4. e,8 g4 f4 r4}}} \midi {}}</score> == Гл. таксама == * [[Уладыслаў Бэлза|«Катэхізіс польскага дзіцяці» Уладыслава Бэлзы]] == Спасылкі == * [[Выява:Loudspeaker.svg]] [https://web.archive.org/web/20050417043047/http://www.ceo.org.pl/_files_/mojapolska/plyta/mazurek_c.mp3 «Марш Дамброўскага» ў фармаце mp3] (Поўная версія) * [[Выява:Loudspeaker.svg]] [http://www.polinst-bg.org/img/hymn.mp3 «Марш Дамброўскага» ў фармаце mp3] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20060219103201/http://www.polinst-bg.org/img/hymn.mp3 |date=19 лютага 2006 }} (Інструментальная версія) * Пераклад з [[Выява:Loudspeaker.svg]] [http://zarus1.narod.ru/ZaRus4_11.htm Нацыянальныя гімны > 50 краін], тэксты, пераклады, міді] (Скарыстаны і падпраўлены) * Пераклад з [[Выява:Loudspeaker.svg]] [http://proza.ru/2010/08/18/1481.html Гімн Польшчы Hymn Polski пераклад, Уладзімір Кулакоў] * [http://www.navyband.navy.mil/anthems/ANTHEMS/Poland.mp3 Музыка гімна (без слоў) у выкананні Аркестра Ваенна-марскога флота ЗША] mp3 * [[Выява:Loudspeaker.svg]][http://www.russian-records.com/details.php?image_id=2707&l=russian Russian-Records.com] Марш Дамброўскага ў выкананні Станіслава Балеўскага на [[фанограф|фанаграфічным валіку]] [[Томас Алва Эдысан|Эдысана]]. Магчыма, гэта самы ранні запіс гімна. {{ВС}} {{Еўропа паводле тэм|Гімн|Гімны}} {{Польшча ў тэмах}} [[Катэгорыя:Дзяржаўныя гімны|Польшча]] [[Катэгорыя:Дзяржаўныя сімвалы Польшчы]] [[Катэгорыя:Песні на польскай мове]] [[Катэгорыя:Песні 1797 года]] [[Катэгорыя:Маршы]] 7x5dwus4k8of8ldpwf4x2k51ardd6s0 0 71557 5125321 4674322 2026-04-13T10:59:24Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША]]; дададзена [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125321 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Фрэнсіс Скот Кей Фіцджэральд'''<ref>Напісанне '''Фіцджэральд''' (з «ь») як адзінае дае БЭ ў артыкуле пра Фрэнсіса Скота Фіцджэральда (Т. 16, С. 419), напісанні '''Фіцджэралд''' і '''Фіцджэральд''' як раўназначныя дае БЭ ў артыкуле пра [[Эла Фіцджэральд|Элу Фіцджэралд]] (Т. 16, С. 419), пры гэтым, таксама БЭ дае напісанне '''Фіцджэралд''' (без «ь») як адзінае ў артыкуле пра [[Джон Кенэдзі|Джона Кенэдзі]] (Т. 8., С. 232). Такім чынам, абодва варыянты можна ўжываць, пакуль напісанне не будзе пэўна вызначана аўтарытэтнай крыніцай.</ref> ({{lang-en|Francis Scott Key Fitzgerald}}; [[1896]]—[[1940]]) — [[ЗША|амерыканскі]] [[пісьменнік]], вядомы раманамі і апавяданнямі, якія апісваюць так званую амерыканскую «эпоху джаза» 1920-х гадоў. Вядомасці аўтара таксама спрыяла выстаўленае на «ўсеагульны агляд» асабістае жыццё Фіцджэральда з жонкай Зэльдэн. Творчасць Ф. С. Фіцджэральда — адна з самых выдатных старонак амерыканскай літаратуры 20 стагоддзя, часу яе вышэйшага росквіту. Яго сучаснікамі былі Драйзер і Фолкнер, Форэст і Хэмінгуэй, Сэндберг і Т. Вульф. У гэтай выдатнай плеядзе, намаганнямі якой амерыканская літаратура ў 1920-я — 1930-я гады ператварыліся ў адну з найбуйнейшых літаратур свету, Фіцджэральду належыць яркая роля. Пісьменнік незвычайнага тонкага складу, ён храналагічна адкрыў новую эпоху ў развіцці амерыканскай літаратуры, першым загаварыў ад асобы пакалення, якое ўступае ў жыццё пасля глабальнай катастрофы Першай сусветнай вайны, захаваўшы ў глыбока паэтычных, напісаных тым часам з вялікай выразнасцю вобразы, не толькі яго мары і расчараванні, але і непазбежнасць краху ідэалаў, далёкіх ад сапраўдных гуманістычных каштоўнасцяў. == Творчасць == === Раманы === * Па той бок раю (This Side of Paradise, 1920) * Прыгожыя і асуджаныя (The Beautiful and Damned, 1922) * [[Вялікі Гэтсбі (раман)|Вялікі Гэтсбі]] (The Great Gatsby, 1925) * Пяшчотная ноч (Tender Is the Night, 1934) * Апошні магнат (The Last Tycoon, 1941) === П’есы === * Агародніна (The Vegetable, 1923) == Беларускія пераклады == * Вялікі Гэтсбі. Кнігаўка, 2023. {{Зноскі}} == Спасылкі == {{commonscat|F. Scott Fitzgerald}} {{продкі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фіцджэральд Фрэнсіс Скот}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША XX стагоддзя]] ni9ai1jhcvaqard33dm6eg8ro5p5o28 0 71899 5125300 4579968 2026-04-13T09:46:37Z Emilia Noah 155537 Калі ласка, афармляц’йце згодна з рэкамендацыямі 5125300 wikitext text/x-wiki {{Перанесці|Уільям С’юард Бараўз}}{{Цёзкі2|Бероуз}} {{Пісьменнік}} '''Уільям С’юард Бероуз''' ({{lang-en|William Seward Burroughs}}; {{ДН|5|2|1914}}, [[Сент-Луіс|горад Сент-Луіс]], [[Місуры (штат)|штат Місуры]], [[ЗША]] — {{ДС|2|8|1997}}, Лоўрэнс, [[Канзас|штат Канзас]], [[ЗША]]) — вядомы амерыканскі {{празаік|XX стагоддзя|ЗША|}}, адзін з ключавых прадстаўнікоў біт-пакалення. == Пачатак кар’еры == [[File:Tonnis - William S. Burroughs 3.jpg|thumb|250px|left]] Пасля смерці жонкі Бероуз адпраўляецца ў падарожжа па Паўднёвай Амерыцы на пошукі галюцынагена Яге, які выкарыстоўваецца мясцовымі шаманамі. Свае дарожныя ўражанні ён апісвае ў лістах Гінзбергу; пазней гэтыя лісты будуць выдадзены асобнай кнігай. Прыкладна ў гэты ж час Бероуз піша свае першыя раманы «Джанк» і «Підар». «Джанк», у якім апісваецца жыццё наркамана, залежнага ад [[гераін]]у, удаецца выдаць у невялікім нью-ёркскім выдавецтве бульварнай літаратуры ў 1953 годзе. Тэмай другой кнігі (як няцяжка здагадацца з назвы) становіцца [[гомасексуальнасць]]; першапачаткова яна была другой часткай «Джанк». Выпусціць яе ў макартысцкай Амерыцы аказваецца немагчыма, да таго ж Берруз раптам расчараваўся ў яе літаратурных вартасцях, і яна засталася неапублікаванае аж да 1985 года. Першыя творы Бероуза сталі адзінымі кнігамі, напісанымі ў традыцыйнай манеры. == Смерць == Памёр Бероуз 2 жніўня 1997 ва ўзросце 83 гадоў ад наступстваў перанесенага днём раней [[інфаркт міякарда|інфаркту міякарда]]. Нягледзячы на злоўжыванне гераінам і мноства выпадковых сексуальных сувязяў, пісьменнік перажыў сваю жонку, сына і большасць сваіх сяброў (уключаючы Гінзберга). {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бероўз}} [[Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі]] dx5tcpt1szv00i2g5ffrjp86axkeb9f 0 74490 5125176 5120897 2026-04-12T19:58:38Z DobryBrat 5701 /* З */ удакладненне, вікіфікацыя, афармленне 5125176 wikitext text/x-wiki {{пералік}} Вядомыя ўраджэнцы [[Мінск]]а: {{АБВ}} __NOTOC__ == А == * [[Надзея Яўгеньеўна Аблова]] (нар. 1956) — беларускі гісторык. * [[Алена Яўгенаўна Агафонава-Шох]] (нар. 1964) — беларуская мастачка. * [[Мікалай Іванавіч Агафонаў]] (нар. 1955) — беларускі мастацтвазнавец, мастак. * [[Анжаліка Анатольеўна Агурбаш]] (нар. 1970) — беларуская [[Спявак|спявачка]], [[Акцёр|актрыса]] і [[Вядучы|тэлевядучая]]. * [[Антон Яўстаф’евіч Адамовіч]] (1909—1998) — беларускі літаратуразнавец, гісторык, публіцыст, празаік, доктар філалогіі. Сябра [[Рада БНР|Рады БНР]] і [[Беларуская незалежніцкая партыя|БНП]]. * [[Галіна Яўгенаўна Акуловіч]] (нар. 1957) — беларускі гісторык, архівіст. * Юлія Андрусышына (1932—2017) — дзяячка беларускай эміграцыі<ref>[https://nashaniva.com/197542 У Нью-Ёрку памерла Юлія Андрусішына, маці спевака Данчыка]</ref> * [[Міхал Анемпадыстаў|Міхаіл Анемпадыстаў]] (1964—2018) — беларускі [[мастак]], [[дызайнер]], [[паэт]], [[культуролаг]], [[мастацтвазнавец]]. * [[Ігар Васілевіч Арлоў]] (нар. 1956) — беларускі мастак. * [[Алесь Асташонак]] (1954—2004) — беларускі [[празаік]], [[кінасцэнарыст]], [[перакладчык]]. * [[Вера Дзмітрыеўна Астрэйка]] (нар. 1968) — беларуская мовазнаўца. * [[Яўген Станіслававіч Атрошчанка]] (нар. 1948) — [[кардыёлаг]]. == Б == * [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка]] (нар. 1963) — беларускі [[Банк|банкір]], [[філантроп]], [[палітык]], [[Палітычныя зняволеныя|палітычны зняволены]]. * [[Эдуард Віктаравіч Бабарыка]] (нар. 1990) — беларускі менеджар, [[Палітычныя зняволеныя|палітычны зняволены]]. * [[Наталля Аляксандраўна Бабіч]] (нар. 1981) — беларускі гісторык, архівіст. * [[Максім Багдановіч]] (1891—1917) — [[Беларуская мова|беларускі]] [[паэт]], [[Публіцыстыка|публіцыст]], [[літаратурны крытык]], [[перакладчык]], [[літаратуразнавец]]; класік [[Беларуская літаратура|беларускай літаратуры]], адзін са стваральнікаў беларускай літаратуры і сучаснай [[Літаратурная мова|літаратурнай]] [[Беларуская мова|беларускай мовы]]. * [[Раман Ігаравіч Бандарэнка]] (1989—2020) — беларускі мастак, загінулы ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі 2020—2021 гадоў]]. * [[Алена Анатолеўна Бараноўская]] (нар. 1967) — беларуская мастачка. * [[Фёдар Міхайлавіч Бараноўскі]] (1924—2000) — беларускі мастак-жывапісец. * [[Аляксандр Аркадзевіч Барковіч]] (нар. 1968) — беларускі мовазнавец. * [[Аляксандр Расціслававіч Барташэвіч]] (нар. 1966) — беларускі мастак. * [[Мацвей Ізраілевіч Басаў]] (нар. 1950) — беларускі мастак. * [[Марына Генадзеўна Бацюкова]] (нар. 1961) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, фатографка. * [[Таццяна Паўлаўна Белавусава-Пятроўская]] (нар. 1950) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. * [[Іосіф Іосіфавіч Белановіч]] (1929—1998) — беларускі мастак. * [[Міхаіл Аркадзевіч Бергер]] (1909—1981) — беларускі піяніст і педагог. * [[Усевалад Віктаравіч Більдзюкевіч]] (1879 — пасля 1940) — беларускі праваслаўны свецкі і грамадскі дзеяч, публіцыст, журналіст, рэдактар. * [[Святлана Яўгенаўна Богуш]] (нар. 1987) — беларуская мовазнаўца, паэтка, перакладчыца. * [[Уладзімір Андрэевіч Бойка]] (1932—1996) — беларускі журналіст, мастацтвазнавец, літаратурны крытык, паэт, мастак. * [[Ларыса Барысаўна Бортнік]] (нар. 1953) — беларуская мастацтвазнавец. * [[Ісак Сямёнавіч Брук]] (1902—1974) — савецкі вучоны ў галіне энергетыкі і вылічальнай тэхнікі. * [[Андрэй Васілевіч Бурсаў]] (нар. 1976) — беларускі паэт, мастак, фатограф і перакладчык. * [[Андрэй Яўгенавіч Бур’як]] (нар. 1965) — беларускі мастак. * [[Юрый Сямёнавіч Бушлякоў|Юрась Бушлякоў]] (1973—2013) — беларускі мовазнавец, журналіст і перакладчык. == В == * [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]] (1847—1928) — палітычны дзеяч і меценат, фундатар [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|Чырвонага касцёла]]. * [[Абрам Ільіч Вайнштэйн]] (1916—1990) — беларускі жывапісец. * [[Віктар Мацвеевіч Варламаў]] (1936—1996) — беларускі жывапісец. * [[Наталля Васкабовіч]] (нар. 1993) — беларуская футбалістка. * [[Сяргей Міхайлавіч Вержбаловіч]] (1902—1987) — беларускі псіхолаг і псіхатэхнік. * {{нп5|Ніна Волмарк||fr|Nina Wolmark}}. * [[Лявон Вольскі]] (нар. 1965) — беларускі [[Музыкант|музыка]]. * [[Ганна Альбертаўна Выганная]] (нар. 1966) — беларуская мастачка. * [[Вячаслаў Віктаравіч Вярсоцкі]] (нар. 1955) — беларускі жывапісец. * [[Ірына Паладзеўна Ползік|Арына Вячорка]] (1961—2012) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], навуковец, [[Педагогіка|педагог]]. == Г == * [[Леанард Эдуардавіч Гадлеўскі]] (1935—1982) — беларускі мастак. * [[Алесь Гарун]] (1887—1920) — беларускі паэт, празаік, публіцыст. * [[Міхаіл Якаўлевіч Гафт]] (1913—1987) — беларускі мастак тэатра. * [[Зіна Гімпелевіч]] (нар. 1949) — беларускі і канадскі філолаг, культуролаг, беларусістка. * [[Алег Аркадзевіч Глекаў]] (нар. 1967) — мастак, кніжны графік, рэдактар. * {{нп5|Саламон Грайзель||fr|Salomon Grayzel}}. * [[Генадзь Уладзіміравіч Грушавы]] (1950—2014) — заснавальнік дабрачыннага фонду «Дзецям Чарнобыля», адзін з арганізатараў [[Беларускі народны фронт «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»]], уладальнік [[Нарвегія|нарвежскай]] праваабарончай узнагароды памяці прафесара Торалфа Рафто. * [[Ірына Леанідаўна Грыбко]] (нар. 1964) — беларускі гісторык, педагог. * [[Анатоль Пятровіч Грыцкевіч]] (1929—2015) — беларускі [[гісторык]]. * [[Пётр Адамавіч Гуд]] (нар. 1945) — беларускі этнограф, фалькларыст, рэжысёр, сцэнарыст. * [[Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі]] (нар. 1960) — беларускі гісторык, музеолаг. * [[Аркадзь Яфімавіч Гураў]] (1956—2002) — беларускі кампазітар. * [[Кліменцій Ісаакавіч Гурвіч]] (1903 — ?) — беларускі бібліятэкар, ваенны ўрач. * [[Ніна Мікалаеўна Гурло]] (нар. 1946) — беларускі мастак. * [[Соф'я Якаўлеўна Гурыч]] (1919—1999) — беларуская актрыса, рэжысёр. == Д == * [[Наталля Мікалаеўна Даўгулевіч]] (нар. 1975) — беларуская мовазнаўца. * {{нп5|Вячаслаў Дзінерштэйн||fr|Viacheslav Dinerchtein}}. * [[Іосіф Львовіч Дорскі]] (1911—1964) — беларускі тэатральны дзеяч, драматург. * [[Людміла Уладзіміраўна Дучыц]] (нар. 1950) — беларускі археолаг, гісторык. == Е == * [[Андрэй Рыгоравіч Ермаловіч]] (нар. 1971) — беларускі дыпламат. == Ж == * [[Эдуард Эдуардавіч Жакевіч]] (нар. 1940) — беларускі мастак-графік. * [[Валерый Фёдаравіч Жыгалка]] (нар. 1940) — беларускі рэжысёр. == З == * [[Мар’ян Міхайлавіч Зайцаў]] (1949—1999) — беларускі празаік, публіцыст, гісторык. * [[Таццяна Алегаўна Зарэцкая]] (нар. 1994) — беларуская прадпрымальніца, былая прадстаўніца па фінансах і эканоміцы Аб’яднаннага пераходнага кабінета Беларусі. * [[Віктар Адамавіч Зелязей]] (1881—1952) — удзельнік беларускага нацыянальнага руху пачатку ХХ ст. * [[Ігар Яўгенавіч Зуйкоў]] (нар. 1952) — беларускі фізік. == І == * [[Людміла Сяргееўна Іванова]] (нар. 1947) — беларускі гісторык, архівіст, палеограф. * [[Віктар Антонавіч Івашкевіч]] (1959—2013) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч. * [[Барыс Уладзіміравіч Івонцьеў]] (1926—1985) — беларускі скульптар. * [[Алена Георгіеўна Ільіна]] (нар. 1948) — беларускі вучоны ў галіне медыцынскай генетыкі. * {{нп5|Ізя Ісгур||fr|Isia Isgour}}. == Й == * [[Віталь Альгімантавіч Йоцюс]] (нар. 1983) — беларускі гісторык. == К == * [[Жанна Анатолеўна Капуснікава]] (нар. 1965) — беларуская мастачка, спецыяліст па мастацкім мадэляванні адзення. * [[Юрый Аляксандравіч Карачун]] (1931—1997) — беларускі мастак-[[Графіка (мастацтва)|графік]], [[мастацтвазнавец]]. * [[Генадзь Дзмітрыевіч Карпенка]] (1949—1999) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч. * [[Ілона Георгіеўна Касабука]] (нар. 1966) — беларуская мастачка. * [[Ларыса Піліпаўна Касцюкавец]] (1939—2014) — беларускі музыказнавец, фалькларыст, медыявіст. * [[Вольга Іванаўна Касцюкова]] (нар. 1954) — беларускі матэматык. * [[Уладзімір Леанідавіч Каткоўскі]] (1976—2007) — заснавальнік [[Беларуская Вікіпедыя|беларускай Вікіпедыі]]. * [[Яніна Каханоўская]] (1905—2005) — беларуская грамадская дзяячка. * [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч]] (1929—2013) — беларускі мастак-графік. * [[Вітаўт Кіпель]] (1927—2022) — беларускі грамадскі дзеяч, гісторык. * [[Зора Кіпель]] (1927—2003) — беларуская грамадская дзяячка, [[літаратуразнавец]], публіцыстка. * [[Яўген Сяргеевіч Кулік]] (1937—2002) — беларускі мастак, аўтар эталона герба «[[Пагоня]]» як [[Герб Беларусі|дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь]] у 1991—1995 гадах. * [[Ігар Мікалаевіч Кулікоў]] (нар. 1988) — беларускі паэт і перакладчык. * [[Віктар Давыдавіч Купрэйчык]] (1949—2017) — [[Беларусь|беларускі]] [[шахматы]]ст, [[Гросмайстар, шахматы|гросмайстар]]. * [[Максім Кутузаў]] (нар. 1995) — беларускі пісьменнік, драматург і навуковец. * [[Аляксандр Ігаравіч Кухта]] (нар. 1993) — беларускі праваслаўны святар, відэаблогер. == Л == * {{нп5|Барыс Левін (мантажор)|Барыс Левін|fr|Borys Lewin}}. * [[Павел Латушка]] (нар. 1973) — беларускі палітык. * [[Юрый Мікалаевіч Лаўрык]] (нар.1966) — беларускі гісторык культуры, кнігазнаўца, бібліятэкар, пісьменнік. * [[Сяргей Сяргеевіч Лосеў]] (нар. 1971) — беларускі юрыст. * [[Янка Лучына]] (1851—1897) — беларускі [[паэт]]-[[Дэмакратыя|дэмакрат]], мысляр. * [[Андрэй Уладзіміравіч Любы]] (нар. 1980) — беларускі гісторык. * [[Уладзімір Лянкевіч]] (нар. 1987) — беларускі паэт і перакладчык, спявак, музыкант. == М == * [[Аляксей Міхайлавіч Мажэйка]] (1902—1986, [[Харкаў]]) — глебазнавец. Доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар<ref>https://esu.com.ua/article-68303</ref> * [[Валерый Дзмітрыевіч Маракоў]] (1909, мяст. [[Козырава]], цяпер у межах Мінска — 1937) — беларускі [[паэт]], [[перакладчык]], ахвяра савецкіх рэпрэсій. * [[Леанід Уладзіміравіч Маракоў]] (1958—2016) — беларускі [[журналіст]], [[пісьменнік]], [[гісторык]], [[энцыклапедыст]], член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]], правадзейны член міжнароднага ПЭН-клуба. Даследчык рэпрэсій савецкіх уладаў на Беларусі. * [[Вітаўт Міхайлавіч Мартыненка]] (1959—2016) — беларускі журналіст, музычны крытык, пісьменнік, паэт і аўтар тэкстаў * [[Пётр Паўлавіч Марцаў]] (1962—2014) — беларускі журналіст, выдавец. * [[Каміла Марцінкевіч]] (каля 1837—1900) — музыка, кампазітарка, пэдагог, удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў 1860-я гады. Дачка [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дунін-Марцінкевіча]]. * [[Настасся Ігараўна Масквіна]] (нар. 1972) — беларуская оперная спявачка. * [[Надзея Паўлаўна Маслоўская]] (нар. 1955) — беларускі філолаг, мовазнавец. * [[Антон Уладзіміравіч Матусевіч]] (нар. 1954) — беларускі юрыст. * [[Ян Матусевіч]] (1948—1998) — беларускі рэлігійны і [[грамадскі дзеяч]], святар. * [[Ігар Аляксандравіч Міклашэвіч]] (1963—2013) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. * [[Юрый Мікалаевіч Мікульскі]] (нар. 1988) — беларускі гісторык. * [[Фларыян Станіслаў Міладоўскі]] (1819—1889) — беларускі кампазітар, піяніст, педагог. * [[Валерый Міхайлавіч Мірановіч]] (1945—2012) — спецыяліст у галіне аэрадзінамікі. Доктар тэхнічных навук, прафесар<ref>https://esu.com.ua/article-64606</ref> * [[Аляксандр Іванавіч Мірончык]] (нар. 1954) — беларускі скульптар. * [[Ігар Мікалаевіч Молчан]] (нар. 1962) — беларускі балетнік. * [[Ларыса Фёдараўна Мурашка]] (нар. 1951) — беларускі кампазітар. * [[Аляксандр Міхайлавіч Мядзведзеў]] (нар. 1960) — беларускі археолаг. == Н == * [[Ізідар Герасімавіч Нісневіч]] (1914—1977) — беларускі музыказнавец, музычны крытык. == П == * [[Таццяна Ігараўна Палікоўская]] (нар. 1978) — беларускі гісторык. * [[Уладзімір Іванавіч Пашкевіч]] (нар. 1963) — беларускі гісторык. * [[Міхаіл Іванавіч Пржыбытка]] (1906—1973) — беларускі дзеяч тэатра. * [[Ягор Уладзіміравіч Прыстаўка]] (нар. 1981) — беларускі філолаг. * [[Сяргей Яўгенавіч Пукст]] (нар. 1972) — беларускі кампазітар, аранжыроўшчык, піяніст, гітарыст, музычны журналіст. * [[Іван Пуліхаў]] (1879—1906) — эсэр-рэвалюцыянер. * [[Канстанцін Васілевіч Пуроўскі]] (1894—1965) — беларускі фалькларыст, спявак і лібрэтыст. * [[Яўгенія Эргардаўна Пфляўмбаўм]] (1908—1996) — беларуская [[паэтэса]]. * [[Таццяна Антонаўна Пятроўская]] (1946—2000) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. == Р == * [[Валерый Мікалаевіч Раеўскі]] (1939—2011) — беларускі тэатральны рэжысёр, народны артыст Беларусі. * [[Алена Якаўлеўна Ракава]] (нар. 1926) — беларускі музыказнавец. * [[Таццяна Анатолеўна Ратабыльская]] (нар. 1959) — беларускі тэатразнавец. * [[Алесь Розна]] (1913—1942) — беларускі паэт, перакладчык. * [[Ларыса Ільінічна Рулёва]] (нар. 1952) — беларускі тэатральны мастак. * [[Сяргей Аляксандравіч Рыбчонак]] (нар. 1966) — беларускі архівіст, гісторык. == С == * [[Яфім Ільіч Садоўскі]] (1908—1993) — беларускі пісьменнік і журналіст. * [[Мікалай Сцяпанавіч Саламенка]] (1921—1995) — вучоны ў галіне будаўнічай механікі карабля. * {{нп5|Мішэль Салкінд||fr|Michael Salkind}}. * [[Зміцер Саўка]] (1965—2016) — беларускі мовазнавец. * [[Барыс Аляксандравіч Семілетаў]] (нар. 1956) — беларускі мастак. * [[Валянціна Мікалаеўна Сідарэнка]] (нар. 1954) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2008), прафесар (2010). * [[Зміцер Сідаровіч]] (1965—2014) — беларускі музыкант, бард. * [[Віталь Вячаслававіч Сіліцкі]] (1972—2011) — беларускі палітолаг і аналітык. * [[Ганна Скаржанка]] (1917—–1992) — польская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, спявачка, родам з [[Мінск]]а. * [[Аляксей Скобля]] («Тур»; 1990—2022) — баец-добраахвотнік [[Батальён імя Кастуся Каліноўскага|батальёна імя Кастуся Каліноўскага]], які загінуў пры абароне Кіева. Герой Украіны. * {{нп5|Жак Стані||fr|Jacques Stany}}. * [[Уладзімір Дзмітрыевіч Станкевіч]] (1923—2008) — беларускі рэжысёр. * [[Стэфанія Міхайлаўна Станюта]] (1905—2000) — беларуская актрыса. * [[Дзіяна Уладзіміраўна Стэльмах]] (нар. 1939) — беларускі тэатразнавец. * [[Валянцін Стэфановіч]] (нар. 1972) — беларускі праваабаронец. * [[Святлана Георгіеўна Суджаева]] (нар. 1951) — выбітны беларускі вучоны ў галіне кардыялогіі, рэабіліталогіі, патафізіялогіі кровазвароту, псіхафізіялогіі. * [[Наталля Уладзіміраўна Сухаверхава]] (нар. 1949) — мастак дэкартатыўна-прыкладнога мастацтва. * [[Аляксандр Мікалаевіч Сямашка]] (1952—2013) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання. * [[Георгій Мінавіч Сямёнаў]] (1908—1942) — адзін з арганізатараў Мінскага патрыятычнага падполля ў Вялікую Айчынную вайну. * [[Дзмітрый Аляксандравіч Сямёнаў]] (1926—1982) — беларускі грамадскі дзеяч. * [[Таццяна Уладзіміраўна Сянько]] (нар. 1953) — псіхолаг. == Т == * [[Віктар Мікалаевіч Тамашэвіч]] (1954—2008) — вучоны ў галіне эканомікі і статыстыкі. * [[Аляксандр Валер’евіч Тарайкоўскі]] (1986—2020) — беларускі прадпрымальнік, загінулы ўдзельнік [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]]. * [[Валянцін Яфімавіч Тарас]] (1930—2009) — беларускі [[паэт]], [[крытык]] і [[перакладчык]]. * [[Віталь Валянцінавіч Тарас]] (1956—2011) — беларускі [[журналіст]], [[публіцыст]]. * [[Кастусь Тарасаў]] (1940—2010) — беларускі пісьменнік, гісторык, дзеяч нацыянальна-дэмакратычнага руху Беларусі. * [[Уладзімір Іванавіч Тарашкевіч]] (нар. 1948) — музыкант-[[валтарніст]], музычны педагог * [[Уладзімір Міхайлавіч Ткач]] (нар. 1956) — баяніст, кампазітар, аранжыроўшчык. * [[Марына Дзмітрыеўна Троіцкая]] (1911—1990) — рэжысёр радыё. == У == * [[Ганна Аляксандраўна Урбан]] (нар. 1962) — беларускі архітэктар. * [[Сяргей Міронавіч Ушарэнка]] (нар. 1949) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства. == Ф == * [[Андрэй Андрэевіч Фёдараў]] (нар. 1949) — беларускі палітолаг. * [[Іна Мікалаеўна Фралова]] (нар. 1972) — беларуская пісьменніца, перакладчык, аўтар лірычных вершаў і кніг для дзяцей. * [[Аляксандр Фрыдман]] (нар. 1979) — беларускі і нямецкі гісторык. == Х == * [[Юрый Хадыка]] (1938—2016) — беларускі [[навуковец]], грамадскі і культурны дзеяч. * [[Аляксей Пятровіч Харак]] (1978—2019) — беларускі мастацтвазнавец, экспазіцыянер. * [[Дзяніс Хвастоўскі]] (1976—2001) — паэт, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1990-х — пач. ХХІ ст<ref>Імены Свабоды стар 478 96247f72-a7e0-4382-ad1c-ec68459cf6b7.pdf (rferl.org)</ref>. * [[Ілья Хрэнаў]] («Літвін»; 1994—2022) — баец-добраахвотнік, які загінуў [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|пры абароне Украіны]]<ref>«Працаваў праграмістам, нармальна зарабляў». Хто такі беларус Ільля «Літвін», які загінуў за Ўкраіну (svaboda.org)</ref>. == Ц == * [[Аляксандр Валянцінавіч Ціхаміраў]] (нар. 1965) — беларускі гісторык, спецыяліст у галіне гісторыі міжнародных адносін і дыпламатыі. == Ч == * [[Наталля Уладзіміраўна Чайка]] (нар. 1967) — беларускі філолаг. * [[Вераніка Анатолеўна Чаркасава]] (1959—2004) — беларуская журналістка. * [[Руслан Іосіфавіч Чарнецкі]] (нар. 1981) — беларускі акцёр тэатра і кіно, дэпутат. * [[Генадзь Рыгоравіч Чысты]] (нар. 1947) — беларускі мастак-афарміцель. == Ш == * [[Валянцін Браніслававіч Шалькевіч]] (1945—2001) — беларускі вучоны ў галіне неўралогіі і нейрахірургіі. * [[Леанід Валянцінавіч Шалькевіч]] (нар. 1972) — беларускі навуковец, даследчык, урач. * [[Міхаіл Шарамет]] (1982—2013) — заснавальнік вайскова-патрыятычнай арганізацыі «Ваяр»<ref>Памёр Міхал Шарамет — адзін зь легендарных Міронаў https://www.svaboda.org/a/24966275.html</ref>. * [[Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч]] (1934—2022) — беларускі фізік, дзяржаўны дзеяч, першы кіраўнік незалежнай Рэспублікі Беларусь == Ю == * [[Язэп Аляксандравіч Юхо|Язэп Юхо]] (1921—2004) — заснавальнік першай навуковай школы дзяржавы і права Беларусі, сябар Вялікай Рады міжнароднага грамадскага аб’яднання [[Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына»|ЗБС «Бацькаўшчына»]]. == Я == * [[Анры Барысавіч Янпольскі]] (нар. 1935) — беларускі скрыпач, музычны педагог. {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Постаці Мінска| ]] [[Катэгорыя:Спісы:Мінск]] 3rv3eqgfh70tsrc6l5kauil66b537ct 5125224 5125176 2026-04-13T06:12:41Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125224 wikitext text/x-wiki {{пералік}} Вядомыя ўраджэнцы [[Мінск]]а: {{АБВ}} __NOTOC__ == А == * [[Надзея Яўгеньеўна Аблова]] (нар. 1956) — беларускі гісторык. * [[Алена Яўгенаўна Агафонава-Шох]] (нар. 1964) — беларуская мастачка. * [[Мікалай Іванавіч Агафонаў]] (нар. 1955) — беларускі мастацтвазнавец, мастак. * [[Анжаліка Анатольеўна Агурбаш]] (нар. 1970) — беларуская [[Спявак|спявачка]], [[Акцёр|актрыса]] і [[Вядучы|тэлевядучая]]. * [[Антон Яўстаф’евіч Адамовіч]] (1909—1998) — беларускі літаратуразнавец, гісторык, публіцыст, празаік, доктар філалогіі. Сябра [[Рада БНР|Рады БНР]] і [[Беларуская незалежніцкая партыя|БНП]]. * [[Галіна Яўгенаўна Акуловіч]] (нар. 1957) — беларускі гісторык, архівіст. * Юлія Андрусышына (1932—2017) — дзяячка беларускай эміграцыі<ref>[https://nashaniva.com/197542 У Нью-Ёрку памерла Юлія Андрусішына, маці спевака Данчыка]</ref> * [[Міхал Анемпадыстаў|Міхаіл Анемпадыстаў]] (1964—2018) — беларускі [[мастак]], [[дызайнер]], [[паэт]], [[культуролаг]], [[мастацтвазнавец]]. * [[Ігар Васілевіч Арлоў]] (нар. 1956) — беларускі мастак. * [[Алесь Асташонак]] (1954—2004) — беларускі [[празаік]], [[кінасцэнарыст]], [[перакладчык]]. * [[Вера Дзмітрыеўна Астрэйка]] (нар. 1968) — беларуская мовазнаўца. * [[Яўген Станіслававіч Атрошчанка]] (нар. 1948) — [[кардыёлаг]]. == Б == * [[Віктар Дзмітрыевіч Бабарыка]] (нар. 1963) — беларускі [[Банк|банкір]], [[філантроп]], [[палітык]], [[Палітычныя зняволеныя|палітычны зняволены]]. * [[Эдуард Віктаравіч Бабарыка]] (нар. 1990) — беларускі менеджар, [[Палітычныя зняволеныя|палітычны зняволены]]. * [[Наталля Аляксандраўна Бабіч]] (нар. 1981) — беларускі гісторык, архівіст. * [[Максім Багдановіч]] (1891—1917) — [[Беларуская мова|беларускі]] [[паэт]], [[Публіцыстыка|публіцыст]], [[літаратурны крытык]], [[перакладчык]], [[літаратуразнавец]]; класік [[Беларуская літаратура|беларускай літаратуры]], адзін са стваральнікаў беларускай літаратуры і сучаснай [[Літаратурная мова|літаратурнай]] [[Беларуская мова|беларускай мовы]]. * [[Раман Ігаравіч Бандарэнка]] (1989—2020) — беларускі мастак, загінулы ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў у Беларусі 2020—2021 гадоў]]. * [[Алена Анатолеўна Бараноўская]] (нар. 1967) — беларуская мастачка. * [[Фёдар Міхайлавіч Бараноўскі]] (1924—2000) — беларускі мастак-жывапісец. * [[Аляксандр Аркадзевіч Барковіч]] (нар. 1968) — беларускі мовазнавец. * [[Аляксандр Расціслававіч Барташэвіч]] (нар. 1966) — беларускі мастак. * [[Мацвей Ізраілевіч Басаў]] (нар. 1950) — беларускі мастак. * [[Марына Генадзеўна Бацюкова]] (нар. 1961) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва, фатографка. * [[Таццяна Паўлаўна Белавусава-Пятроўская]] (нар. 1950) — беларуская мастачка дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. * [[Іосіф Іосіфавіч Белановіч]] (1929—1998) — беларускі мастак. * [[Міхаіл Аркадзевіч Бергер]] (1909—1981) — беларускі піяніст і педагог. * [[Усевалад Віктаравіч Більдзюкевіч]] (1879 — пасля 1940) — беларускі праваслаўны свецкі і грамадскі дзеяч, публіцыст, журналіст, рэдактар. * [[Святлана Яўгенаўна Богуш]] (нар. 1987) — беларуская мовазнаўца, паэтка, перакладчыца. * [[Уладзімір Андрэевіч Бойка]] (1932—1996) — беларускі журналіст, мастацтвазнавец, літаратурны крытык, паэт, мастак. * [[Ларыса Барысаўна Бортнік]] (нар. 1953) — беларуская мастацтвазнавец. * [[Ісак Сямёнавіч Брук]] (1902—1974) — савецкі вучоны ў галіне энергетыкі і вылічальнай тэхнікі. * [[Андрэй Васілевіч Бурсаў]] (нар. 1976) — беларускі паэт, мастак, фатограф і перакладчык. * [[Андрэй Яўгенавіч Бур’як]] (нар. 1965) — беларускі мастак. * [[Юрый Сямёнавіч Бушлякоў|Юрась Бушлякоў]] (1973—2013) — беларускі мовазнавец, журналіст і перакладчык. == В == * [[Эдвард Адамавіч Вайніловіч]] (1847—1928) — палітычны дзеяч і меценат, фундатар [[Касцёл Святога Сымона і Святой Алены|Чырвонага касцёла]]. * [[Абрам Ільіч Вайнштэйн]] (1916—1990) — беларускі жывапісец. * [[Віктар Мацвеевіч Варламаў]] (1936—1996) — беларускі жывапісец. * [[Наталля Васкабовіч]] (нар. 1993) — беларуская футбалістка. * [[Сяргей Міхайлавіч Вержбаловіч]] (1902—1987) — беларускі псіхолаг і псіхатэхнік. * {{нп5|Ніна Волмарк||fr|Nina Wolmark}}. * [[Лявон Вольскі]] (нар. 1965) — беларускі [[Музыкант|музыка]]. * [[Ганна Альбертаўна Выганная]] (нар. 1966) — беларуская мастачка. * [[Вячаслаў Віктаравіч Вярсоцкі]] (нар. 1955) — беларускі жывапісец. * [[Ірына Паладзеўна Ползік|Арына Вячорка]] (1961—2012) — беларускі [[грамадскі дзеяч]], навуковец, [[Педагогіка|педагог]]. == Г == * [[Леанард Эдуардавіч Гадлеўскі]] (1935—1982) — беларускі мастак. * [[Алесь Гарун]] (1887—1920) — беларускі паэт, празаік, публіцыст. * [[Міхаіл Якаўлевіч Гафт]] (1913—1987) — беларускі мастак тэатра. * [[Зіна Гімпелевіч]] (нар. 1949) — беларускі і канадскі філолаг, культуролаг, беларусістка. * [[Алег Аркадзевіч Глекаў]] (нар. 1967) — мастак, кніжны графік, рэдактар. * {{нп5|Саламон Грайзель||fr|Salomon Grayzel}}. * [[Генадзь Уладзіміравіч Грушавы]] (1950—2014) — заснавальнік дабрачыннага фонду «Дзецям Чарнобыля», адзін з арганізатараў [[Беларускі народны фронт «Адраджэньне»|Беларускага народнага фронту «Адраджэньне»]], уладальнік [[Нарвегія|нарвежскай]] праваабарончай узнагароды памяці прафесара Торалфа Рафто. * [[Ірына Леанідаўна Грыбко]] (нар. 1964) — беларускі гісторык, педагог. * [[Анатоль Пятровіч Грыцкевіч]] (1929—2015) — беларускі [[гісторык]]. * [[Пётр Адамавіч Гуд]] (нар. 1945) — беларускі этнограф, фалькларыст, рэжысёр, сцэнарыст. * [[Аляксандр Аляксандравіч Гужалоўскі]] (нар. 1960) — беларускі гісторык, музеолаг. * [[Аркадзь Яфімавіч Гураў]] (1956—2002) — беларускі кампазітар. * [[Кліменцій Ісаакавіч Гурвіч]] (1903 — ?) — беларускі бібліятэкар, ваенны ўрач. * [[Ніна Мікалаеўна Гурло]] (нар. 1946) — беларускі мастак. * [[Соф'я Якаўлеўна Гурыч]] (1919—1999) — беларуская актрыса, рэжысёр. == Д == * [[Наталля Мікалаеўна Даўгулевіч]] (нар. 1975) — беларуская мовазнаўца. * {{нп5|Вячаслаў Дзінерштэйн||fr|Viacheslav Dinerchtein}}. * [[Іосіф Львовіч Дорскі]] (1911—1964) — беларускі тэатральны дзеяч, драматург. * [[Людміла Уладзіміраўна Дучыц]] (нар. 1950) — беларускі археолаг, гісторык. == Е == * [[Андрэй Рыгоравіч Ермаловіч]] (нар. 1971) — беларускі дыпламат. == Ж == * [[Эдуард Эдуардавіч Жакевіч]] (нар. 1940) — беларускі мастак-графік. * [[Валерый Фёдаравіч Жыгалка]] (нар. 1940) — беларускі рэжысёр. == З == * [[Мар’ян Міхайлавіч Зайцаў]] (1949—1999) — беларускі празаік, публіцыст, гісторык. * [[Таццяна Алегаўна Зарэцкая]] (нар. 1994) — беларуская прадпрымальніца, былая прадстаўніца па фінансах і эканоміцы Аб’яднаннага пераходнага кабінета Беларусі. * [[Віктар Адамавіч Зелязей]] (1881—1952) — удзельнік беларускага нацыянальнага руху пачатку ХХ ст. * [[Ігар Яўгенавіч Зуйкоў]] (нар. 1952) — беларускі фізік. == І == * [[Людміла Сяргееўна Іванова]] (нар. 1947) — беларускі гісторык, архівіст, палеограф. * [[Віктар Антонавіч Івашкевіч]] (1959—2013) — беларускі грамадска-палітычны дзеяч. * [[Барыс Уладзіміравіч Івонцьеў]] (1926—1985) — беларускі скульптар. * [[Алена Георгіеўна Ільіна]] (нар. 1948) — беларускі вучоны ў галіне медыцынскай генетыкі. * {{нп5|Ізя Ісгур||fr|Isia Isgour}}. == Й == * [[Віталь Альгімантавіч Йоцюс]] (нар. 1983) — беларускі гісторык. == К == * [[Жанна Анатолеўна Капуснікава]] (нар. 1965) — беларуская мастачка, спецыяліст па мастацкім мадэляванні адзення. * [[Юрый Аляксандравіч Карачун]] (1931—1997) — беларускі мастак-[[Графіка (мастацтва)|графік]], [[мастацтвазнавец]]. * [[Генадзь Дзмітрыевіч Карпенка]] (1949—1999) — беларускі палітычны і грамадскі дзеяч. * [[Ілона Георгіеўна Касабука]] (нар. 1966) — беларуская мастачка. * [[Ларыса Піліпаўна Касцюкавец]] (1939—2014) — беларускі музыказнавец, фалькларыст, медыявіст. * [[Вольга Іванаўна Касцюкова]] (нар. 1954) — беларускі матэматык. * [[Уладзімір Леанідавіч Каткоўскі]] (1976—2007) — заснавальнік [[Беларуская Вікіпедыя|беларускай Вікіпедыі]]. * [[Яніна Каханоўская]] (1905—2005) — беларуская грамадская дзяячка. * [[Арлен Міхайлавіч Кашкурэвіч]] (1929—2013) — беларускі мастак-графік. * [[Вітаўт Кіпель]] (1927—2022) — беларускі грамадскі дзеяч, гісторык. * [[Зора Кіпель]] (1927—2003) — беларуская грамадская дзяячка, [[літаратуразнавец]], публіцыстка. * [[Яўген Сяргеевіч Кулік]] (1937—2002) — беларускі мастак, аўтар эталона герба «[[Пагоня]]» як [[Герб Беларусі|дзяржаўнага герба Рэспублікі Беларусь]] у 1991—1995 гадах. * [[Ігар Мікалаевіч Кулікоў]] (нар. 1988) — беларускі паэт і перакладчык. * [[Віктар Давыдавіч Купрэйчык]] (1949—2017) — [[Беларусь|беларускі]] [[шахматы]]ст, [[Гросмайстар, шахматы|гросмайстар]]. * [[Максім Кутузаў]] (нар. 1995) — беларускі пісьменнік, драматург і навуковец. * [[Аляксандр Ігаравіч Кухта]] (нар. 1993) — беларускі праваслаўны святар, відэаблогер. == Л == * {{нп5|Барыс Левін (мантажор)|Барыс Левін|fr|Borys Lewin}}. * [[Павел Латушка]] (нар. 1973) — беларускі палітык. * [[Юрый Мікалаевіч Лаўрык]] (нар.1966) — беларускі гісторык культуры, кнігазнаўца, бібліятэкар, пісьменнік. * [[Сяргей Сяргеевіч Лосеў]] (нар. 1971) — беларускі юрыст. * [[Янка Лучына]] (1851—1897) — беларускі [[паэт]]-[[Дэмакратыя|дэмакрат]], мысляр. * [[Андрэй Уладзіміравіч Любы]] (нар. 1980) — беларускі гісторык. * [[Уладзімір Лянкевіч]] (нар. 1987) — беларускі паэт і перакладчык, спявак, музыкант. == М == * [[Аляксей Міхайлавіч Мажэйка]] (1902—1986, [[Харкаў]]) — глебазнавец. Доктар сельскагаспадарчых навук, прафесар<ref>https://esu.com.ua/article-68303</ref> * [[Валерый Дзмітрыевіч Маракоў]] (1909, мяст. [[Козырава]], цяпер у межах Мінска — 1937) — беларускі [[паэт]], [[перакладчык]], ахвяра савецкіх рэпрэсій. * [[Леанід Уладзіміравіч Маракоў]] (1958—2016) — беларускі [[журналіст]], [[пісьменнік]], [[гісторык]], [[энцыклапедыст]], член [[Саюз беларускіх пісьменнікаў|Саюза беларускіх пісьменнікаў]], правадзейны член міжнароднага ПЭН-клуба. Даследчык рэпрэсій савецкіх уладаў на Беларусі. * [[Вітаўт Міхайлавіч Мартыненка]] (1959—2016) — беларускі журналіст, музычны крытык, пісьменнік, паэт і аўтар тэкстаў * [[Пётр Паўлавіч Марцаў]] (1962—2014) — беларускі журналіст, выдавец. * [[Каміла Марцінкевіч]] (каля 1837—1900) — музыка, кампазітарка, пэдагог, удзельніца рэвалюцыйнага ру­ху на Беларусі ў 1860-я гады. Дачка [[Вінцэнт Дунін-Марцінкевіч|В. Дунін-Марцінкевіча]]. * [[Настасся Ігараўна Масквіна]] (нар. 1972) — беларуская оперная спявачка. * [[Надзея Паўлаўна Маслоўская]] (нар. 1955) — беларускі філолаг, мовазнавец. * [[Антон Уладзіміравіч Матусевіч]] (нар. 1954) — беларускі юрыст. * [[Ян Матусевіч]] (1948—1998) — беларускі рэлігійны і [[грамадскі дзеяч]], святар. * [[Ігар Аляксандравіч Міклашэвіч]] (1963—2013) — беларускі спецыяліст у галіне механікі дэфармуемага цвёрдага цела. * [[Юрый Мікалаевіч Мікульскі]] (нар. 1988) — беларускі гісторык. * [[Фларыян Станіслаў Міладоўскі]] (1819—1889) — беларускі кампазітар, піяніст, педагог. * [[Валерый Міхайлавіч Мірановіч]] (1945—2012) — спецыяліст у галіне аэрадзінамікі. Доктар тэхнічных навук, прафесар<ref>https://esu.com.ua/article-64606</ref> * [[Аляксандр Іванавіч Мірончык]] (нар. 1954) — беларускі скульптар. * [[Ігар Мікалаевіч Молчан]] (нар. 1962) — беларускі балетнік. * [[Ларыса Фёдараўна Мурашка]] (нар. 1951) — беларускі кампазітар. * [[Аляксандр Міхайлавіч Мядзведзеў]] (нар. 1960) — беларускі археолаг. == Н == * [[Ізідар Герасімавіч Нісневіч]] (1914—1977) — беларускі музыказнавец, музычны крытык. == П == * [[Таццяна Ігараўна Палікоўская]] (нар. 1978) — беларускі гісторык. * [[Уладзімір Іванавіч Пашкевіч]] (нар. 1963) — беларускі гісторык. * [[Міхаіл Іванавіч Пржыбытка]] (1906—1973) — беларускі дзеяч тэатра. * [[Ягор Уладзіміравіч Прыстаўка]] (нар. 1981) — беларускі філолаг. * [[Сяргей Яўгенавіч Пукст]] (нар. 1972) — беларускі кампазітар, аранжыроўшчык, піяніст, гітарыст, музычны журналіст. * [[Іван Пуліхаў]] (1879—1906) — эсэр-рэвалюцыянер. * [[Канстанцін Васілевіч Пуроўскі]] (1894—1965) — беларускі фалькларыст, спявак і лібрэтыст. * [[Яўгенія Эргардаўна Пфляўмбаўм]] (1908—1996) — беларуская [[паэтэса]]. * [[Таццяна Антонаўна Пятроўская]] (1946—2000) — беларускі мастак дэкаратыўна-прыкладнога мастацтва. == Р == * [[Валерый Мікалаевіч Раеўскі]] (1939—2011) — беларускі тэатральны рэжысёр, народны артыст Беларусі. * [[Алена Якаўлеўна Ракава]] (нар. 1926) — беларускі музыказнавец. * [[Таццяна Анатолеўна Ратабыльская]] (нар. 1959) — беларускі тэатразнавец. * [[Алесь Розна]] (1913—1942) — беларускі паэт, перакладчык. * [[Ларыса Ільінічна Рулёва]] (нар. 1952) — беларускі тэатральны мастак. * [[Сяргей Аляксандравіч Рыбчонак]] (нар. 1966) — беларускі архівіст, гісторык. == С == * [[Яфім Ільіч Садоўскі]] (1908—1993) — беларускі пісьменнік і журналіст. * [[Мікалай Сцяпанавіч Саламенка]] (1921—1995) — вучоны ў галіне будаўнічай механікі карабля. * {{нп5|Мішэль Салкінд||fr|Michael Salkind}}. * [[Зміцер Саўка]] (1965—2016) — беларускі мовазнавец. * [[Барыс Аляксандравіч Семілетаў]] (нар. 1956) — беларускі мастак. * [[Валянціна Мікалаеўна Сідарэнка]] (нар. 1954) — беларускі ўрач-акушэр-гінеколаг. Доктар медыцынскіх навук (2008), прафесар (2010). * [[Зміцер Сідаровіч]] (1965—2014) — беларускі музыкант, бард. * [[Віталь Вячаслававіч Сіліцкі]] (1972—2011) — беларускі палітолаг і аналітык. * [[Ганна Скаржанка]] (1917—–1992) — польская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, спявачка, родам з [[Мінск]]а. * [[Аляксей Скобля]] («Тур»; 1990—2022) — баец-добраахвотнік [[Батальён імя Кастуся Каліноўскага|батальёна імя Кастуся Каліноўскага]], які загінуў пры абароне Кіева. Герой Украіны. * {{нп5|Жак Стані||fr|Jacques Stany}}. * [[Уладзімір Дзмітрыевіч Станкевіч]] (1923—2008) — беларускі рэжысёр. * [[Стэфанія Міхайлаўна Станюта]] (1905—2000) — беларуская актрыса. * [[Дзіяна Уладзіміраўна Стэльмах]] (нар. 1939) — беларускі тэатразнавец. * [[Валянцін Стэфановіч]] (нар. 1972) — беларускі праваабаронец. * [[Святлана Георгіеўна Суджаева]] (нар. 1951) — выбітны беларускі вучоны ў галіне кардыялогіі, рэабіліталогіі, патафізіялогіі кровазвароту, псіхафізіялогіі. * [[Наталля Уладзіміраўна Сухаверхава]] (нар. 1949) — мастак дэкартатыўна-прыкладнога мастацтва. * [[Аляксандр Мікалаевіч Сямашка]] (1952—2013) — вучоны ў галіне вылічальнай тэхнікі і сістэм кіравання. * [[Георгій Мінавіч Сямёнаў]] (1908—1942) — адзін з арганізатараў Мінскага патрыятычнага падполля ў Вялікую Айчынную вайну. * [[Дзмітрый Аляксандравіч Сямёнаў]] (1926—1982) — беларускі грамадскі дзеяч. * [[Таццяна Уладзіміраўна Сянько]] (нар. 1953) — псіхолаг. == Т == * [[Віктар Мікалаевіч Тамашэвіч]] (1954—2008) — вучоны ў галіне эканомікі і статыстыкі. * [[Аляксандр Валер’евіч Тарайкоўскі]] (1986—2020) — беларускі прадпрымальнік, загінулы ўдзельнік [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў]] пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2020)|прэзідэнцкіх выбараў 2020 года]]. * [[Валянцін Яфімавіч Тарас]] (1930—2009) — беларускі [[паэт]], [[крытык]] і [[перакладчык]]. * [[Віталь Валянцінавіч Тарас]] (1956—2011) — беларускі [[журналіст]], [[публіцыст]]. * [[Кастусь Тарасаў]] (1940—2010) — беларускі пісьменнік, гісторык, дзеяч нацыянальна-дэмакратычнага руху Беларусі. * [[Уладзімір Іванавіч Тарашкевіч]] (нар. 1948) — музыкант-[[валтарніст]], музычны педагог * [[Уладзімір Міхайлавіч Ткач]] (нар. 1956) — баяніст, кампазітар, аранжыроўшчык. * [[Марына Дзмітрыеўна Троіцкая]] (1911—1990) — рэжысёр радыё. == У == * [[Ганна Аляксандраўна Урбан]] (нар. 1962) — беларускі архітэктар. * [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] (1903 — пасля 1956) — савецкі ваенны ўрач, палкоўнік медыцынскай службы. * [[Сяргей Міронавіч Ушарэнка]] (нар. 1949) — беларускі вучоны ў галіне матэрыялазнаўства. == Ф == * [[Андрэй Андрэевіч Фёдараў]] (нар. 1949) — беларускі палітолаг. * [[Іна Мікалаеўна Фралова]] (нар. 1972) — беларуская пісьменніца, перакладчык, аўтар лірычных вершаў і кніг для дзяцей. * [[Аляксандр Фрыдман]] (нар. 1979) — беларускі і нямецкі гісторык. == Х == * [[Юрый Хадыка]] (1938—2016) — беларускі [[навуковец]], грамадскі і культурны дзеяч. * [[Аляксей Пятровіч Харак]] (1978—2019) — беларускі мастацтвазнавец, экспазіцыянер. * [[Дзяніс Хвастоўскі]] (1976—2001) — паэт, удзельнік нацыянальна-дэмакратычнага руху 1990-х — пач. ХХІ ст<ref>Імены Свабоды стар 478 96247f72-a7e0-4382-ad1c-ec68459cf6b7.pdf (rferl.org)</ref>. * [[Ілья Хрэнаў]] («Літвін»; 1994—2022) — баец-добраахвотнік, які загінуў [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|пры абароне Украіны]]<ref>«Працаваў праграмістам, нармальна зарабляў». Хто такі беларус Ільля «Літвін», які загінуў за Ўкраіну (svaboda.org)</ref>. == Ц == * [[Аляксандр Валянцінавіч Ціхаміраў]] (нар. 1965) — беларускі гісторык, спецыяліст у галіне гісторыі міжнародных адносін і дыпламатыі. == Ч == * [[Наталля Уладзіміраўна Чайка]] (нар. 1967) — беларускі філолаг. * [[Вераніка Анатолеўна Чаркасава]] (1959—2004) — беларуская журналістка. * [[Руслан Іосіфавіч Чарнецкі]] (нар. 1981) — беларускі акцёр тэатра і кіно, дэпутат. * [[Генадзь Рыгоравіч Чысты]] (нар. 1947) — беларускі мастак-афарміцель. == Ш == * [[Валянцін Браніслававіч Шалькевіч]] (1945—2001) — беларускі вучоны ў галіне неўралогіі і нейрахірургіі. * [[Леанід Валянцінавіч Шалькевіч]] (нар. 1972) — беларускі навуковец, даследчык, урач. * [[Міхаіл Шарамет]] (1982—2013) — заснавальнік вайскова-патрыятычнай арганізацыі «Ваяр»<ref>Памёр Міхал Шарамет — адзін зь легендарных Міронаў https://www.svaboda.org/a/24966275.html</ref>. * [[Станіслаў Станіслававіч Шушкевіч]] (1934—2022) — беларускі фізік, дзяржаўны дзеяч, першы кіраўнік незалежнай Рэспублікі Беларусь == Ю == * [[Язэп Аляксандравіч Юхо|Язэп Юхо]] (1921—2004) — заснавальнік першай навуковай школы дзяржавы і права Беларусі, сябар Вялікай Рады міжнароднага грамадскага аб’яднання [[Згуртаванне беларусаў свету «Бацькаўшчына»|ЗБС «Бацькаўшчына»]]. == Я == * [[Анры Барысавіч Янпольскі]] (нар. 1935) — беларускі скрыпач, музычны педагог. {{Зноскі}} [[Катэгорыя:Постаці Мінска| ]] [[Катэгорыя:Спісы:Мінск]] 717ncgu3sfh2wqgq67hdxvxbo7x8qnn 0 94474 5125283 5015812 2026-04-13T09:11:24Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Уладзімір Жырыноўскі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125283 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | імя = Уладзімір Вольфавіч Жырыноўскі | выява = LDPR Vladimir Zhirinovsky MoscowTass 08-2016.jpg | апісанне выявы = Уладзімір Вольфавіч Жырыноўскі | шырыня = | тытул_5 = Старшыня [[ЛДПСС]] | сцяг_5 = | парадак_5 = | перыядпачатак_5 = [[13 снежня]] [[1989]] | перыядканец_5 = [[10 жніўня]] [[1992]] | папярэднік_5 = пасада заснавана | пераемнік_5 = пасада скасавана | тытул_4 = Старшыня [[Ліберальна-дэмакратычная партыя Расіі|ЛДПР]] | парадак_4 = | сцяг_4 = Ldpr.svg | перыядпачатак_4 = [[14 снежня]] [[1992]] | перыядканец_4 = [[6 красавіка]] [[2022]] | папярэднік_4 = пасада заснавана | пераемнік_4 = | тытул_3 = Старшыня фракцыі [[Ліберальна-дэмакратычная партыя Расіі|ЛДПР]] у [[Дзяржаўная дума|Дзяржаўнай думе Федэральнага збору Расійскай федэрацыі]] | парадак_3 = 1 | сцяг_3 =Emblem_gosduma.png | перыядпачатак_3 = [[12 снежня]] [[1993]] | перыядканец_3 = [[18 студзеня]] [[2000]] | папярэднік_3 = пасада заснавана | пераемнік_3 = [[Ігар Уладзіміравіч Лебядзеў]] | тытул_2 = Старшыня фракцыі [[Ліберальна-дэмакратычная партыя Расіі|ЛДПР]] у [[Дзяржаўная дума|Дзяржаўнай думе Федэральнага збору Расійскай федэрацыі]] | парадак_2 = 3 | сцяг_2 =Emblem_gosduma.png | перыядпачатак_2 = [[21 снежня]] [[2011]] | перыядканец_2 = [[6 красавіка]] [[2022]] | папярэднік_2 = [[Ігар Уладзіміравіч Лебядзеў]] | пераемнік_2 = | тытул = [[Намеснікі Старшыні Дзяржаўнай думы|Намеснік старшыні]] [[Дзяржаўная дума|Дзяржаўнай думы Федэральнага збору Расійскай федэрацыі]] | парадак = | сцяг = Emblem_gosduma.png | перыядпачатак = [[18 студзеня]] [[2000]] | перыядканец = [[21 снежня]] [[2011]] | папярэднік = | пераемнік = | веравызнанне = [[праваслаўе]]<ref>[http://www.pravoslavie.ru/jurnal/zhirinovsky.htm ВЛАДИМИР ЖИРИНОВСКИЙ: Я - ЕДИНСТВЕННЫЙ ПРАВОСЛАВНЫЙ]</ref> | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = 6 красавіка 2022 | месца смерці = | пахаваны = | грамадзянства = {{USSR}} → {{RUS}} | імя пры нараджэнні = Уладзімір Вольфавіч Эйдэльштэйн | бацька = Вольф Ісакавіч Эйдэльштэйн (1907-1983) | маці = Аляксандра Паўлаўна, народжаная Макарава (пам. 1985) | мужа = Галіна Аляксандраўна, народжаная Лебядзева | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = {{УС РФ, Палкоўнік}} | партыя = [[ЛДПСС]] → [[ЛДПР]] | дзейнасць = | прафесія = [[філолаг]], [[юрыст]] | адукацыя = [[Інстытут усходніх моў]], [[Універсітэт марксізму-ленінізму]] | навуковая ступень= {{навуковая ступень|доктар|філасофскіх навук}} | узнагароды = | аўтограф = Vladimir Zhirinovsky’s signature.svg | сайт = | вікісховішча = Vladimir Zhirinovsky }} '''Уладзі́мір Во́льфавіч Жырыно́ўскі''' ({{lang-ru|Влади́мир Во́льфович Жирино́вский}}; прозвішча пры нараджэнні і да паўналецця — '''Эйдэльштэ́йн'''; {{ДН|25|4|1946}}, [[Алматы|Алма-Ата]], [[Казахская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка|Казахская ССР]] — {{ДС|6|4|2022}}, [[Масква]], [[Расія]]) — [[Расія|расійскі]] [[Палітык|палітычны дзеяч]]. Старшыня Ліберальна-дэмакратычнай партыі Савецкага саюза (ЛДПСС), старшыня [[ЛДПР|Ліберальна-дэмакратычнай партыі Расіі (ЛДПР)]] (1992—2022). Дэпутат [[Дзяржаўная Дума Расійскай Федэрацыі|Дзяржаўнай думы Федэральнага сходу Расійскай федэрацыі]] І-VIII скліканняў. Намеснік Старшыні Дзяржаўнай думы (з 2000 года). Член [[Парламенцкая асамблея Савета Еўропы|Парламенцкай асамблеі Савета Еўропы]] (1996—2008). Удзельнік чатырох прэзідэнцкіх выбараў у Расіі ў 1991—2008 гадах. == Біяграфія == Вучыўся ў: * Сярэдняя школа № 25 імя Дзяржынскага горада [[Алма-Аты]]. * У 1964—1970 гадах вучыўся ў Інстытуце ўсходніх моў пры МДУ імя [[Міхаіл Ламаносаў|М. В. Ламаносава]] (з 1972 года — Інстытут краін [[Азія|Азіі]] і [[Афрыка|Афрыкі]]) па спецыяльнасці «[[Турэцкая мова]] і літаратура» і на ваеннай катэдры пры інстытуце. * У 1965—1967 гадах вучыўся ва Універсітэце марксізму-ленінізму на факультэце міжнародных адносін. * У 1972—1977 гадах вучыўся на вячэрнім аддзяленні юрыдычнага факультэта МДУ імя М. В. Ламаносава, якое скончыў на выдатна. * 24 красавіка 1998 года на вучоным савеце ў МДУ абараніў дысертацыю па навуковай ступені доктара філасофскіх навук. Праца: * У 1969 годзе праходзіў гадавую практыку ў горадзе Іскендэрун, [[Турцыя]]. * У 1970—1972 гадах служыў па прызыву афіцэрам у палітупраўленні штаба Закаўказскай ваеннай акругі ў Тбілісі, звольнены ў запас старэйшым лейтэнантам. * У 1973—1975 гадах працаваў у Савецкім камітэце абароны міру ў аддзеле праблем Заходняй Еўропы. Рэферэнт з веданнем [[Французская мова|французскай мовы]]. * Са студзеня па май 1975 года — супрацоўнік у дэканаце Вышэйшай школы прафсаюзнага руху, цяпер Акадэмія працы і сацыяльных адносін. Выхавальнік-перакладчык. * У 1975—1983 гадах працаваў у Інюркалегіі, спецыялізаваўся на нямецкім спадчынным праве. У 1983—1990 гадах — юрысконсульт, затым кіраўнік юрыдычнага аддзела ў выдавецтве «Свет». * У маі 1988 года прыняў удзел у рабоце ўстаноўчага з’езду «Дэмакратычнага Саюза» (лідар — [[Валерыя Навадворская]]). Гэта быў пачатак Жырыноўскага ў палітыцы, ён выступіў з прамовай на з’ездзе, быў абраны ў склад Галоўнага каардынацыйнага савета, але неўзабаве заявіў пра свой выхад з партыі. * З 1990 года — на партыйнай працы ў [[ЛДПР]]. * 12 чэрвеня 1991 года балатаваўся на пасаду Прэзідэнта [[Расія|Расіі]]. * 19 жніўня 1991 года падтрымаў [[Жнівеньскі путч]]. * 4 кастрычніка 1993 года падтрымаў разгон З’езду народных дэпутатаў і Вярхоўнага Савета Расіі. * У 1993—1995 гадах — дэпутат 1-й [[Дзярждума|Дзяржаўнай Думы]] [[Расія|Расійскай Федэрацыі]] ад Тушынскай выбарчай акругі, кіраўнік суполкі ЛДПР. Загадам міністра абароны ад 27 сакавіка 1995 годзе яму прысвоена воінскае званне падпалкоўнік запасу. * У снежні 1995 года абраны дэпутатам 2-й Дзяржаўнай Думы Расійскай Федэрацыі. * У студзені 1996 года вылучаны кандыдатам у Прэзідэнты Расійскай Федэрацыі ад Ліберальна-дэмакратычнай партыі Расіі. Набраў 5,78 % галасоў выбаршчыкаў. * У траўні 1999 году абіраўся на пасаду губернатара [[Белгародская вобласць|Белгародскай вобласці]]. Заняў трэцяе месца, набраўшы 17 %. Саступіў першае месца дзеючаму губернатару Яўгену Саўчанку і другое — кандыдату ад [[КПРФ]] Міхаілу Бесхмельніцыну. * У студзені 2000 года абраны на пасаду намесніка Старшыні Дзяржаўнай Думы трэцяга склікання, у сувязі з чым адмовіўся ад кіраўніцтва суполкай у Думе ЛДПР. Кіраўніком суполкі быў абраны яго сын — Ігар Лебедзеў. На прэзідэнцкіх выбарах 2000 года за Жырыноўскага прагаласавала больш за 2 млн выбаршчыкаў. * У прэзідэнцкіх выбарах 2004 года Жырыноўскі удзелу не прымаў, замест яго партыя выставіла яго былога целаахоўніка Алега Малышкіна, які заняў перадапошняе месца. * У 2008 годзе балатаваўся на пасаду Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі. * У снежні 2011 года яго сын Ігар Лебедзеў быў абраны на пасаду намесніка Старшыні Дзяржаўнай Думы шостага склікання і адмовіўся ад кіраўніцтва суполкі ЛДПР. У сувязі з гэтым Жырыноўскі зноў стаў кіраўніком суполкі ЛДПР у Дзяржаўнай думе. * 28 снежня 2011 года зарэгістраваны удзельнікам прэзідэнцкіх выбараў 2012 года. Галоўны лозунг, які ім выкарыстоўваўся: «Жырыноўскі, альбо будзе горш» або «Жырыноўскі. І будзе лепш». * З 11 ліпеня 2012 года — член Дзяржаўнага савета Расійскай Федэрацыі. У адпаведнасці з Указам Прэзідэнта Расійскай Федэрацыі ад 11 ліпеня 2012 года № 946 «Пытанні Дзяржаўнага савета Расійскай Федэрацыі» кіраўнікі суполак у Дзяржаўнай Думе, па пасадзе, з’яўляюцца членамі Дзяржаўнага савета<ref>[http://www.consultant.ru/document/cons_doc_LAW_132448/ Указ Президента Российской Федерации от 11 июля 2012 года № 946 «Вопросы Государственного совета Российской Федерации»]</ref>. Памёр 6 красавіка 2022 года ў Маскве<ref>{{Cite web |url=https://zviazda.by/be/news/20220406/1649239915-pamyor-uladzimir-zhyrynouski |title=Памёр Уладзімір Жырыноўскі |access-date=6 красавіка 2022 |archive-date=6 красавіка 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220406125748/http://zviazda.by/be/news/20220406/1649239915-pamyor-uladzimir-zhyrynouski |url-status=dead }}</ref>. Пахаваны на [[Новадзявочыя могілкі|Новадзявочых могілках]]<ref>[https://tass.ru/obschestvo/14326121 tass.ru]</ref>. == Асабістае жыццё == З 1971 года быў жанаты з Галінай Аляксандраўнай Лебедзевай, меў [[сын]]а. Галіна Лебедзева — урач, кандыдат біялагічных навук. Па словах Жырыноўскага, у 1978 годзе яны развяліся і з тых часоў іх звязвае царкоўны [[шлюб]]. У 1993 годзе Жырыноўскія на сваім сярэбным вяселлі бралі шлюб у [[Праваслаўе|праваслаўнай]] царкве. Старэйшы сын Ігар Уладзіміравіч Лебедзеў нарадзіўся ў 1972 годзе. Мае юрыдычную адукацыю (Юрыдычная акадэмія). У студзені 2000 года абраны старшынёй суполкі [[ЛДПР]] у [[Дзярждума|Дзяржаўнай Думе]] трэцяга склікання. У Дзярждуму абраны па спісе «Блока Жырыноўскага». Да абрання ў Думу працаваў у Міністэрстве працы і сацыяльнага развіцця [[Расія|РФ]] на пасадзе дарадцы міністра (Сяргея Калашнікава, былога сябра суполкі ЛДПР у Дзярждуме другога склікання). [[Унук]]і-блізняты Аляксандр і Сяргей (нар. 1998), вучацца ў пансіёне пры МДУ. З лета 2013 года Жырыноўскі з’яўляўся траваедам. У лістападзе 2013 г. ён заявіў аб тым, што члены ЛДПР паступова пяройдуць на травяную ежу, бо мяса вельмі шкодзіць здароўю. == Помнік == 11 красавіка 2016 года ў [[Масква|Маскве]] ўсталявалі помнік Уладзіміру Жырыноўскаму. Скульптуру вырабіў [[Зураб Цэрэтэлі]]. Постаць вышынёй больш за тры метры ўсталявалі ў двары Інстытута сусветных цывілізацый, заснаванага Жырыноўскім. == Санкцыі ЕС, іншых краін == [[Файл:Map of sanctions — UA, EU, NO, AL, IS, ME, LI, CA.svg|міні|праворуч|300пкс|Краіны, дзе Жырыноўскі пад санкцыямі]] Знаходзіўся ў санкцыйным спісе Еўрасаюза з 12 верасня 2014 года<ref>{{Cite web|coauthors=Kafsack, Hendrik|last=Schmidt|first=Friedrich|last2=Kafsack|first2=Hendrik|date=2014-09-12|title=Gegen Putin: Wen die EU mit den neuen Sanktionen trifft|url=https://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftspolitik/gegen-putin-wen-die-eu-mit-den-neuen-sanktionen-trifft-13149414.html|archive-url=https://archive.today/20140912133039/http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/wirtschaftspolitik/gegen-putin-wen-die-eu-mit-den-neuen-sanktionen-trifft-13149414.html|archive-date=12 верасня 2014|publisher=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]]|language=de|issn=0174-4909|access-date=15 кастрычніка 2021|url-status=live}}</ref><ref>[https://rg.ru/2022/09/15/evrosoiuz-iskliuchil-vladimira-zhirinovskogo-iz-sankcionnyh-spiskov.html Евросоюз исключил Владимира Жириновского из санкционных списков]{{ref-ru}}</ref>. [[Савет Еўрапейскага саюза]] адзначыў, што як член Савета Дзярждумы, старшыня партыі ЛДПР Жырыноўскі актыўна падтрымаў размяшчэнне расійскіх узброеных сіл ва Украіне і [[Анексія Крыма Расіяй|анэксію Крыма]]; актыўна выступаючы за падзел Украіны, ад імя партыі падпісаў пагадненне з «[[Данецкая Народная Рэспубліка|Данецкай Народнай Рэспублікай]]»<ref name=":0">{{Cite web|title=Consolidated text: Beschluss 2014/145/GASP des Rates vom 17. März 2014 über restriktive Maßnahmen angesichts von Handlungen, die die territoriale Unversehrtheit, Souveränität und Unabhängigkeit der Ukraine untergraben oder bedrohen|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DE/TXT/?uri=CELEX%3A02014D0145-20150315|access-date=2021-10-14|publisher=[[EUR-Lex]]|language=de}}</ref>. Быў унесены і ў санкцыйны спіс [[Канада|Канады]] 28 красавіка 2014 года<ref>{{Cite web|date=2014-04-28|title=UPDATE 2-Canada puts sanctions on two small Russian banks|url=https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-sanctions-canada-idUSL2N0NK11X20140428|archive-url=https://archive.today/20211015125225/https://www.reuters.com/article/ukraine-crisis-sanctions-canada-idUSL2N0NK11X20140428|archive-date=15 кастрычніка 2021|publisher=[[Reuters]]|language=en|access-date=15 кастрычніка 2021|url-status=live}}</ref>. == Творы == === Кнігі === * Жириновский В. В. Последний бросок на Юг. — М., 1993 * Жириновский В. В. Нам нужны губернии одного Российского государства. — М., 1995 * Жириновский В. В. Последний удар по России. — М., 1995 * Жириновский В. В. ЛДПР: идеология и политика. — М., 1995 * Жириновский В. В., Вишняков В. Г. Наша цель — единое Российское государство". — М., 1995. * Жириновский В. В. Плевок на Запад. — М., 1995 * Жириновский В. В. Последний вагон на Север. — М., 1995 * Жириновский В. В. Каким быть государству Российскому. — М., 1995 * Жириновский В. В. С танками и пушками или без танков и пушек. — М., 1995 * Жириновский В. В. Идеологические основы Либерально-демократической партии России, 1995 * Жириновский В. В. ЛДПР и военная политика России. — М., 1995 * Жириновский В. В. ЛДПР и национальная экономика России, 1995 * Жириновский В. В. Политический ландшафт России. — М., 1995 * Жириновский В. В., Лисичкин В. А. Возрождение русского либерализма. — М., 1995 * Жириновский В. В. Экономические мысли политика. — М., 1995 * Жириновский В. В. Отомстим за Россию. — М., 1996 * Жириновский В. В. Политическая классика. Собрание сочинений в 10 т. — М., 1996—1997. * Жириновский В. В. Русский вопрос: пути решения. — М., 1997 * Жириновский В. В. Идеология для России. — М., 1997 * Жириновский В. В. Доктрина национальной безопасности Российской Федерации: Основные принципы и механизм реализации. — М., 1997. * Жириновский В. В. Социальный кризис в России: основные проблемы, их причины и последствия. — * М., 1997 * Жириновский В. В. Очерки по геополитике. — М., 1997 * Жириновский В. В. Псевдохристианские религиозные организации России. — М., 1997 * Жириновский В. В. Огненный бог кришнаитов" — М.: Издание Либерально-демократической партии России. — М., 1997 * Жириновский В. В. Прошлое, настоящее и будущее русской нации : Русский вопрос: социально-философский анализ : диссертация в виде научного доклада на соискание ученой степени доктора философских наук : 22.00.01 / МГУ им. М. В. Ломоносова. — Москва, 1998. — 72 с. * Жириновский В. В., Юровский В. Азбука секса. — М., 1998, ISBN 5-89756-013-7 * Жириновский В. В. Иван, запахни душу!. — М., 2001 * Жириновский В. В. ЛДПР: 20 лет борьбы. — М., 2009 * Жириновский В. В. Мысли и афоризмы!. — М., 2010 * Жириновский В. В. Главный враг России — чиновник. — М., 2010 * Жириновский В. В. Уроды. — М. 2010 * Жириновский В. В. Россия — и для русских тоже. — М., 2011 * Жириновский В. В., Васецкий Н. А. Социология мировой политики: Учебное пособие для вузов, 2012. ISBN 978-5-8291-1367-4, ISBN 978-5-904993-24-5 * Жириновский В. В. Этногеополитика: Учебное пособие / Под ред. Н. А. Васецкого. — М.: ЛДПР, 2012. ISBN 978-5-4272-0001-1 * Жириновский В. В. Этногеополитика: Учебное пособие для студ. вузов. — 2-е изд. — М.: ЛДПР, 2013. — 464 с. — 3000 экз. —ISBN 978-5-4272-0005-9 * Жириновский В. В. Альманах ЛДПР: История в датах и лицах. — М.: Либерально-демократическая партия России, 2013 ISBN 978-5-4272-0004-2 * Жириновский В. В., Васецкий Н. А. Социология мировой политики: Учеб. пособие для студ. вузов. — М.: ЛДПР, 2013—432 с. — 3000 экз., ISBN 978-5-4272-0003-5 * Добреньков В. И., Жириновский В. В., Васецкий Н. А. Социология мировых цивилизаций: Учебное пособие для студентов вузов. — М.: Академический проект, 2014. — 608 с. — (Gaudeamus) ISBN 978-5-8291-1539-5 === Артыкулы === * Жириновский В. В. Русский вопрос: внутриполитические аспекты // Вестник МГУ. Серия 18. Социология и политология. — 1998. — № 1. * Жириновский В. В. Русский вопрос: внешнеполитические аспекты // Вестник МГУ. Серия 18. Социология и политология. — 1998. — № 2. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} * {{Афіцыйны сайт|ldpr.ru|Ліберальна-дэмакратычнай партыі Расіі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Кандыдаты ў прэзідэнты Расіі, 1996}} {{Кандыдаты ў прэзідэнты Расіі, 2000}} {{Кандыдаты ў прэзідэнты Расіі, 2008}} {{Кандыдаты ў прэзідэнты Расіі, 2012}} {{DEFAULTSORT:Жырыноўскі Уладзімір Вольфавіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі юрыдычнага факультэта МДУ]] [[Катэгорыя:Постаці спецслужбаў СССР]] [[Катэгорыя:Юрысты Расіі]] [[Катэгорыя:Члены ЛДПР]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі ад аднамандатных акруг]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі I склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі II склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі III склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VI склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VII склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі VIII склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі III склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі IV склікання]] [[Катэгорыя:Намеснікі Старшыні Дзяржаўнай думы Расійскай Федэрацыі V склікання]] [[Катэгорыя:Дактары філасофскіх навук]] [[Катэгорыя:Кандыдаты ў прэзідэнты Расіі (2012)]] [[Катэгорыя:Антыкамуністы Расіі]] [[Катэгорыя:Персоны нон грата]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Інстытута краін Азіі і Афрыкі пры МДУ]] [[Катэгорыя:Узнагароджаныя імянной зброяй (Расія)]] [[Катэгорыя:Чорны спіс ЕС]] [[Катэгорыя:Пахаваныя на Новадзявочых могілках]] [[Катэгорыя:Уладзімір Жырыноўскі]] 6v4isdnzxirorj2w5tyygifnbfm71ky 0 95902 5125215 3458576 2026-04-13T05:16:36Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, стыль 5125215 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Ферэнц Мадл | арыгінальнае імя = Ferenc Mádl | партрэт = Ferenc Mádl.jpg | подпіс = | шырыня партрэта = | тытул = [[Прэзідэнты Венгрыі|прэзідэнт Венгрыі]] | парадак = 2 | сцяг = Flag of the President of Hungary.svg | перыядпачатак = [[4 жніўня]] [[2000]] | перыядканец = [[5 жніўня]] [[2005]] | папярэднік = [[Арпад Гёнц]] | пераемнік = [[Ласла Шоям]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | дзеці = | партыя = [[Фідэс|ФІДЭС]] | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | узнагароды = {{{!}} {{!}}{{Кавалер Вялікага крыжа ордэна Святога Олафа}}{{!}}{{!}}{{Ордэн Зоркі Румыніі}}{{!}}{{!}}{{Ордэн Трох зорак}} {{!}}- {{!}}{{Ордэн Караля Таміслава}}{{!}}{{!}}{{Ордэн Крыжа зямлі Марыі}}{{!}}{{!}}{{Ордэн Белага арла (Польшча)}} {{!}}} | аўтограф = | манаграма = | сайт = | Commons = }} '''Ферэнц Мадл''' ({{lang-hu|Ferenc Mádl}}; {{ВД-Прэамбула}}) — [[Венгрыя|венгерскі]] дзяржаўны і палітычны дзеяч. Прэзідэнт Венгрыі (2000—2005). == Біяграфія == Нарадзіўся 29 студзеня 1931 года ў в. Банд (Венгрыя). Працаваў як вучоны-прававед, акадэмік Венгерскай акадэміі навук з 1993 года. Выкладаў у вышэйшых навучальных установах. Беспартыйны. Міністр без партфеля ў 1990—1993 гадах. Таксама займаў пасады кіраўніка шэрагу ўрадавых фондаў і камісій. Адказваў як за прававыя, так і за эканамічныя аспекты шэрагу напрамкаў знешняй і ўнутранай палітыкі. У 1995 годзе няўдала балатаваўся на пасаду Прэзідэнта Венгрыі ад ФІДЭС. У 2000 годзе балатаваўся другі раз, ізноў ад ФІДЭС, і атрымаў перамогу. Прэзідэнт Венгрыі ў 2000—2005 гадах. Памёр 29 мая 2011 года ў Будапешце. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Прэзідэнты Венгрыі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мадл Ферэнц}} [[Катэгорыя:Міністры Венгрыі]] [[Катэгорыя:Прэзідэнты Венгрыі]] [[Катэгорыя:Члены партыі «Фідэс»]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Будапешцкага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Члены Венгерскай акадэміі навук]] afb6w85glmidvxwda413pouzlyphqtc 0 96425 5125095 5124752 2026-04-12T17:22:06Z DJ Belaz 154751 5125095 wikitext text/x-wiki [[Выява:Camera obscura box.jpg|right|thumb|Камера-абскура]] '''Камера-абскура''' ({{lang-la|camera obscura}} — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб’екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць [[лінза|лінзы]]. Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні [[святло|святла]] ад розных пунктаў аб’екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго перавернуты відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Звычайна [[дыяметр]] адтуліны складае 0,3…1 [[мм]] (у залежнасці ад памераў камеры-абскуры). За эквівалент [[Фокусная адлегласць|фокуснай адлегласці]] для камеры-абскуры бяруць адлегласць ад адтуліны да плоскасці відарыса. Камера-абскура перадае на выяве ўсю глыбіню прасторы з аднолькавай якасцю. == Гісторыя == Са старажытных часоў чалавек заўважыў, што святло, трапляючы ў цёмны пакой або [[Палатка|палатку]] праз маленькую адтуліну, стварала перавернутую выяву на супрацьлеглай сцяне. Паслядоўнікі Мо-цзы ў [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] апісалі з’яву ўзнікнення выявы на сцяне цемнага пакоя<ref>https://flibusta.su/book/79189-lektsii-po-istorii-fotografii/read/</ref>. Гэта з’ява была вядома [[Арыстоцель|Арыстоцелю]] ў IV стагоддзі да н.э.<ref>http://www.sovietcamera.su/src/Sovfoto_01_1974.pdf</ref>. Ён задаваў пытанне, як узнікае круглая выява [[Сонца]], калі яно свеціць праз квадратную адтуліну<ref>{{Cite web |url=http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2008 |archive-date=20 красавіка 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420165232/http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |url-status=dead }}</ref>. [[Эўклід]] ў сваім трактаце «Оптыка» (III стагоддзе да н.э.) выкарыстоўваў камеру-абскуру як доказ таго, што святло распаўсюджваецца прамалінейна. У X—XI стагоддзях арабскі вучоны [[Ібн аль-Хайсам]] праводзіў эксперыменты з камерай-абскурай. Ён быў першы, хто растлумачыў дзеянне камеры-абскуры, абапіраючыся на прынцып прамалінейнага распаўсюджання святла. Выкарыстоўваў камеру-абскуру (палатка з адтулінай у полагу) для назірання за [[сонечнае зацьменне|сонечным зацьменнем]]. Пасля ў сярэднія вякі неаднаразова выкарыстоўвалася для назірання за Сонцам: у XIII стагоддзі [[Роджэр Бэкан|Роджэрам Бэканам]] і [[Гільом де Сен-Клу|Гільомам де Сен-Клу]]<ref>https://link.springer.com/article/10.1007/BF00374761</ref>, у XIV стагоддзі [[Леві бен Гершом]]ам і [[Ібн аш-Шацір]]ам. У прыватнасці Роджэр Бэкан прапанаваў выкарыстоўваць [[люстэрка]] разам з камерай-абскурай, каб бачыць людзей, якія ідуць па вуліцы. [[Выява:1545_gemma_frisius_-_camera-obscura-sonnenfinsternis_1545-650x337.jpg|right|thumb|Камера-абскура Фрызіўса, XVI ст.]] Прынцып яе работы апісаны ў працах [[Леанарда да Вінчы]]. Вядома выява і апісанне класічнай камеры-абскуры, апублікаваныя галандскім матэматыкам [[Гема Фрызіус|Гема Фрызіўсам]], якую ён выкарыстоўваў для назірання за сонечным зацьменнем у 1544 годзе. У XVI стагоддзі з’яўляюцца публікацыі з апісаннем камеры-абскуры з [[лінза]]й замест маленькай адтуліны. Такія прапановы выказаў: фізік і матэматык [[Джыролама Кардана]] у кнізе, выдадзенай у 1551 годзе; Даніэле Барбаро ў працы аб перспектыве ў 1568; Джавані Баціста Бенедэцці ў 1585 годзе. Кардана ўсталяваў у камеру-абскуру лінзу, а выяву з дапамогай люстэрка праецыраваў на матавую шкляную пласціну. Прапанаваў выкарыстоўваць камеру ў якасці дапаможнага тэхнічнага сродка пры пастаноўцы забаўляльных відовішч<ref>http://printservice.pro/kamera-obskura</ref>. Барбаро апісаў камеру-абскуру з плоска-выпуклай лінзай у сваім трактаце «La Pratica della Perspettiva»<ref>https://archive.org/details/gri_33125008285765/mode/2up</ref>. Ён паказаў, што лінза павялічвае яркасць выявы, а выкарыстанне дыяфрагмы дазваляе палепшыць рэзкасць відарыса. Доўгі час вынаходнікам камеры-абскуры лічыўся фізік Джавані Баціста дэла Порта (у некаторых крыніцах памылкова лічыцца вынаходнікам і цяпер). Ён быў аўтарам кніг, якія былі свайго роду энцыклапедыямі розных ведаў. Найбольш вядомай была чатырохтомная «Magiae Natvralis» (1558), у якой прыводзіцца і апісанне камеры-абскуры. У дваццатым томе другога выдання гэтай кнігі (1591) Джавані Баціста дэла Порта адзначае «як сакрэт, каторы меў намер захоўваць», павелічэнне яркасці выявы пры замене адтуліны лінзай. Для атрымання прамога відарыса ў 1573 годзе Ігнацый Данці прапанаваў выкарыстоўваць люстэрка, якое другі раз пераварочвае выяву. [[Выява:Камера-абскура Аб'ектыў Кеплера.jpg|right|thumb|Схема, прымененая Кеплерам, XVII ст.]] У 1600 годзе [[Іаган Кеплер]] пабудаваў для назірання за сонечным зацьменнем і за рухам Сонца ўдасканаленую камеру-абскуру. Ён размясціў адмоўную лінзу на некаторай адлегласці ад дадатнай лінзы і такім чынам павялічыў памер праецыраванай выявы. Гэта вынаходніцтва лягло ў аснову сучасных тэлеаб’ектываў. З дапамогай сваёй камеры-абскуры Кеплер назіраў у 1607 годзе праходжанне [[Меркурый|Меркурыем]] сонечнага дыску. У 1620 годзе Кеплер прапанаваў і пабудаваў камеру-абскуру ў выглядзе тэнта. У такім выглядзе яе было зручна выкарыстоўваць на мясцовасці, напрыклад, мастакам для правільнай пабудовы перспектыў, [[Ведута|ведут]]. [[Выява:1646_Athanasius_Kircher_-_Camera_obscura.jpg|right|thumb|Камера-абскура, апісаная Афанасіем Кірхерам, XVII ст.]] У 1646 годзе [[святар]]-[[Езуіты|езуіт]] [[Афанасій Кірхер]] у сваёй працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» апісаў пераносную камеру-абскуру аднаго майстра ў Германіі ў выглядзе маленькага памяшкання<ref>http://www.cineressources.net/consultationPdf/web/o000/159.pdf</ref>: «''Машына была ў форме куба ABCD, вонкавыя бакі якога былі непразрыстымі, а ў малых баках у іх былі адтуліны з лінзападобнага шкла; але ўнутры ўвагнутага куба быў пабудаваны яшчэ адзін куб EF, па форме падобны на паперу і пакрыты скурай, бакі якога адрозніваліся ад бакоў першага куба толькі на велічыню, неабходную для найлепшага адлюстравання відаў рэчаў: гэтая машына мела адтуліну ў цэнтры дна F настолькі вялікую, што ў яе мог змясціцца чалавек''». У 1665 годзе першую кампактную камеру-абскуру сканструяваў [[Роберт Бойль]]. У 1680 годзе партатыўную камеру-абскуру апісаў [[Роберт Гук]]. Іаган Цан апісаў у сваім трактаце «Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium» (1685) камеру-абскуру з люстэркам, якое накіроўвала прамяні ўверх на экран. У камеры была прадугледжана магчымасць факусіроўкі аб’ектыва. Фактычна камеру-абскуру Іагана Цана можна назваць прататыпам фотаапарата. З XVII стагоддзя выкарыстоўвалася для дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і іншага. Камеру-абскуру выкарыстоўвалі пры напісанні [[Ведута|ведут]] такія вядомыя мастакі, як Ян Вермеер, Гаспар ван Вітэль, [[Каналета|Джавані Антоніа Каналь]] і іншыя. Звычайна з дапамогай камеры-абскуры спачатку стваралі [[эскіз]]ы, а пасля праца ўжо працягвалася ў майстэрні. <gallery mode=packed> Выява:Canaletto4fogli.jpg|[[Сабор Санці-Джавані э Паола]], эскізы, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. Выява:Canaletto_(1697-1768),_Venezia,_campo_Santi_Giovanni_e_Paolo,_1736-1740.jpg|Сабор Санці-Джавані э Паола, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Камера-абскура // {{Крыніцы/БелЭн|7}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фотатэхніка]] [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] cj4c1en9baxunstlgtki0xufcn2vhyf 5125117 5125095 2026-04-12T18:19:14Z DJ Belaz 154751 5125117 wikitext text/x-wiki [[Выява:Camera obscura box.jpg|right|thumb|Камера-абскура]] '''Камера-абскура''' ({{lang-la|camera obscura}} — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб’екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць [[лінза|лінзы]]. Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні [[святло|святла]] ад розных пунктаў аб’екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго перавернуты відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Звычайна [[дыяметр]] адтуліны складае 0,3…1 [[мм]] (у залежнасці ад памераў камеры-абскуры). За эквівалент [[Фокусная адлегласць|фокуснай адлегласці]] для камеры-абскуры бяруць адлегласць ад адтуліны да плоскасці відарыса. Камера-абскура перадае на выяве ўсю глыбіню прасторы з аднолькавай якасцю. == Гісторыя == Са старажытных часоў чалавек заўважыў, што святло, трапляючы ў цёмны пакой або [[Палатка|палатку]] праз маленькую адтуліну, стварала перавернутую выяву на супрацьлеглай сцяне. Паслядоўнікі Мо-цзы ў [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] апісалі з’яву ўзнікнення выявы на сцяне цемнага пакоя<ref>https://flibusta.su/book/79189-lektsii-po-istorii-fotografii/read/</ref>. Гэта з’ява была вядома [[Арыстоцель|Арыстоцелю]] ў IV стагоддзі да н.э.<ref>http://www.sovietcamera.su/src/Sovfoto_01_1974.pdf</ref>. Ён задаваў пытанне, як узнікае круглая выява [[Сонца]], калі яно свеціць праз квадратную адтуліну<ref>{{Cite web |url=http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2008 |archive-date=20 красавіка 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420165232/http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |url-status=dead }}</ref>. [[Эўклід]] ў сваім трактаце «Оптыка» (III стагоддзе да н.э.) выкарыстоўваў камеру-абскуру як доказ таго, што святло распаўсюджваецца прамалінейна. У X—XI стагоддзях арабскі вучоны [[Ібн аль-Хайсам]] праводзіў эксперыменты з камерай-абскурай. Ён быў першы, хто растлумачыў дзеянне камеры-абскуры, абапіраючыся на прынцып прамалінейнага распаўсюджання святла. Выкарыстоўваў камеру-абскуру (палатка з адтулінай у полагу) для назірання за [[сонечнае зацьменне|сонечным зацьменнем]]. Пасля ў сярэднія вякі неаднаразова выкарыстоўвалася для назірання за Сонцам: у XIII стагоддзі [[Роджэр Бэкан|Роджэрам Бэканам]] і [[Гільом де Сен-Клу|Гільомам де Сен-Клу]]<ref>https://link.springer.com/article/10.1007/BF00374761</ref>, у XIV стагоддзі [[Леві бен Гершом]]ам і [[Ібн аш-Шацір]]ам. У прыватнасці Роджэр Бэкан прапанаваў выкарыстоўваць [[люстэрка]] разам з камерай-абскурай, каб бачыць людзей, якія ідуць па вуліцы. [[Выява:1545_gemma_frisius_-_camera-obscura-sonnenfinsternis_1545-650x337.jpg|right|thumb|Камера-абскура Фрызіўса, XVI ст.]] Прынцып яе работы апісаны ў працах [[Леанарда да Вінчы]]. Вядома выява і апісанне класічнай камеры-абскуры, апублікаваныя галандскім матэматыкам [[Гема Фрызіус|Гема Фрызіўсам]], якую ён выкарыстоўваў для назірання за сонечным зацьменнем у 1544 годзе. У XVI стагоддзі з’яўляюцца публікацыі з апісаннем камеры-абскуры з [[лінза]]й замест маленькай адтуліны. Такія прапановы выказаў: фізік і матэматык [[Джыролама Кардана]] у кнізе, выдадзенай у 1551 годзе; Даніэле Барбаро ў працы аб перспектыве ў 1568; Джавані Баціста Бенедэцці ў 1585 годзе. Кардана ўсталяваў у камеру-абскуру лінзу, а выяву з дапамогай люстэрка праецыраваў на матавую шкляную пласціну. Прапанаваў выкарыстоўваць камеру ў якасці дапаможнага тэхнічнага сродка пры пастаноўцы забаўляльных відовішч<ref>http://printservice.pro/kamera-obskura</ref>. Барбаро апісаў камеру-абскуру з плоска-выпуклай лінзай у сваім трактаце «La Pratica della Perspettiva»<ref>https://archive.org/details/gri_33125008285765/mode/2up</ref>. Ён паказаў, што лінза павялічвае яркасць выявы, а выкарыстанне дыяфрагмы дазваляе палепшыць рэзкасць відарыса. Доўгі час вынаходнікам камеры-абскуры лічыўся фізік Джавані Баціста дэла Порта (у некаторых крыніцах памылкова лічыцца вынаходнікам і цяпер). Ён быў аўтарам кніг, якія былі свайго роду энцыклапедыямі розных ведаў. Найбольш вядомай была чатырохтомная «Magiae Natvralis» (1558), у якой прыводзіцца і апісанне камеры-абскуры. У дваццатым томе другога выдання гэтай кнігі (1591) Джавані Баціста дэла Порта адзначае «як сакрэт, каторы меў намер захоўваць», павелічэнне яркасці выявы пры замене адтуліны лінзай. Для атрымання прамога відарыса ў 1573 годзе Ігнацый Данці прапанаваў выкарыстоўваць люстэрка, якое другі раз пераварочвае выяву. [[Выява:Камера-абскура Аб'ектыў Кеплера.jpg|right|thumb|Схема, прымененая Кеплерам, XVII ст.]] У 1600 годзе [[Іаган Кеплер]] пабудаваў для назірання за сонечным зацьменнем і за рухам Сонца ўдасканаленую камеру-абскуру. Ён размясціў адмоўную лінзу на некаторай адлегласці ад дадатнай лінзы і такім чынам павялічыў памер праецыраванай выявы. Гэта вынаходніцтва лягло ў аснову сучасных тэлеаб’ектываў. З дапамогай сваёй камеры-абскуры Кеплер назіраў у 1607 годзе праходжанне [[Меркурый|Меркурыем]] сонечнага дыску. У 1620 годзе Кеплер прапанаваў і пабудаваў камеру-абскуру ў выглядзе тэнта. У такім выглядзе яе было зручна выкарыстоўваць на мясцовасці, напрыклад, мастакам для правільнай пабудовы перспектыў, [[Ведута|ведут]]. [[Выява:1646_Athanasius_Kircher_-_Camera_obscura.jpg|right|thumb|Камера-абскура, апісаная Афанасіем Кірхерам, XVII ст.]] У 1646 годзе [[святар]]-[[Езуіты|езуіт]] [[Афанасій Кірхер]] у сваёй працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» апісаў пераносную камеру-абскуру аднаго майстра ў Германіі ў выглядзе маленькага памяшкання<ref>http://www.cineressources.net/consultationPdf/web/o000/159.pdf</ref>: «''Машына была ў форме куба ABCD, вонкавыя бакі якога былі непразрыстымі, а ў малых баках у іх былі адтуліны з лінзападобнага шкла; але ўнутры ўвагнутага куба быў пабудаваны яшчэ адзін куб EF, па форме падобны на паперу і пакрыты скурай, бакі якога адрозніваліся ад бакоў першага куба толькі на велічыню, неабходную для найлепшага адлюстравання відаў рэчаў: гэтая машына мела адтуліну ў цэнтры дна F настолькі вялікую, што ў яе мог змясціцца чалавек''». У 1665 годзе першую кампактную камеру-абскуру сканструяваў [[Роберт Бойль]]. У 1680 годзе партатыўную камеру-абскуру апісаў [[Роберт Гук]]. Іаган Цан апісаў у сваім трактаце «Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium» (1685) камеру-абскуру з люстэркам, якое накіроўвала прамяні ўверх на экран. У камеры была прадугледжана магчымасць факусіроўкі аб’ектыва. Фактычна камеру-абскуру Іагана Цана можна назваць прататыпам фотаапарата. <gallery mode=packed> Выява:1558 Giambattista della Porta - Camera Obscura.jpg|Камера абскура, апісаная Іаганам Цанам, XVII ст. </gallery> З XVII стагоддзя выкарыстоўвалася для дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і іншага. Камеру-абскуру выкарыстоўвалі пры напісанні [[Ведута|ведут]] такія вядомыя мастакі, як Ян Вермеер, Гаспар ван Вітэль, [[Каналета|Джавані Антоніа Каналь]] і іншыя. Звычайна з дапамогай камеры-абскуры спачатку стваралі [[эскіз]]ы, а пасля праца ўжо працягвалася ў майстэрні. <gallery mode=packed> Выява:Canaletto4fogli.jpg|[[Сабор Санці-Джавані э Паола]], эскізы, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. Выява:Canaletto_(1697-1768),_Venezia,_campo_Santi_Giovanni_e_Paolo,_1736-1740.jpg|Сабор Санці-Джавані э Паола, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Камера-абскура // {{Крыніцы/БелЭн|7}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фотатэхніка]] [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] pfmtdo3g127khpoivpf6qb1slilk3wt 5125119 5125117 2026-04-12T18:20:48Z DJ Belaz 154751 5125119 wikitext text/x-wiki [[Выява:Camera obscura box.jpg|right|thumb|Камера-абскура]] '''Камера-абскура''' ({{lang-la|camera obscura}} — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб’екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць [[лінза|лінзы]]. Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні [[святло|святла]] ад розных пунктаў аб’екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго перавернуты відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Звычайна [[дыяметр]] адтуліны складае 0,3…1 [[мм]] (у залежнасці ад памераў камеры-абскуры). За эквівалент [[Фокусная адлегласць|фокуснай адлегласці]] для камеры-абскуры бяруць адлегласць ад адтуліны да плоскасці відарыса. Камера-абскура перадае на выяве ўсю глыбіню прасторы з аднолькавай якасцю. == Гісторыя == Са старажытных часоў чалавек заўважыў, што святло, трапляючы ў цёмны пакой або [[Палатка|палатку]] праз маленькую адтуліну, стварала перавернутую выяву на супрацьлеглай сцяне. Паслядоўнікі Мо-цзы ў [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] апісалі з’яву ўзнікнення выявы на сцяне цемнага пакоя<ref>https://flibusta.su/book/79189-lektsii-po-istorii-fotografii/read/</ref>. Гэта з’ява была вядома [[Арыстоцель|Арыстоцелю]] ў IV стагоддзі да н.э.<ref>http://www.sovietcamera.su/src/Sovfoto_01_1974.pdf</ref>. Ён задаваў пытанне, як узнікае круглая выява [[Сонца]], калі яно свеціць праз квадратную адтуліну<ref>{{Cite web |url=http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2008 |archive-date=20 красавіка 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420165232/http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |url-status=dead }}</ref>. [[Эўклід]] ў сваім трактаце «Оптыка» (III стагоддзе да н.э.) выкарыстоўваў камеру-абскуру як доказ таго, што святло распаўсюджваецца прамалінейна. У X—XI стагоддзях арабскі вучоны [[Ібн аль-Хайсам]] праводзіў эксперыменты з камерай-абскурай. Ён быў першы, хто растлумачыў дзеянне камеры-абскуры, абапіраючыся на прынцып прамалінейнага распаўсюджання святла. Выкарыстоўваў камеру-абскуру (палатка з адтулінай у полагу) для назірання за [[сонечнае зацьменне|сонечным зацьменнем]]. Пасля ў сярэднія вякі неаднаразова выкарыстоўвалася для назірання за Сонцам: у XIII стагоддзі [[Роджэр Бэкан|Роджэрам Бэканам]] і [[Гільом де Сен-Клу|Гільомам де Сен-Клу]]<ref>https://link.springer.com/article/10.1007/BF00374761</ref>, у XIV стагоддзі [[Леві бен Гершом]]ам і [[Ібн аш-Шацір]]ам. У прыватнасці Роджэр Бэкан прапанаваў выкарыстоўваць [[люстэрка]] разам з камерай-абскурай, каб бачыць людзей, якія ідуць па вуліцы. [[Выява:1545_gemma_frisius_-_camera-obscura-sonnenfinsternis_1545-650x337.jpg|right|thumb|Камера-абскура Фрызіўса, XVI ст.]] Прынцып яе работы апісаны ў працах [[Леанарда да Вінчы]]. Вядома выява і апісанне класічнай камеры-абскуры, апублікаваныя галандскім матэматыкам [[Гема Фрызіус|Гема Фрызіўсам]], якую ён выкарыстоўваў для назірання за сонечным зацьменнем у 1544 годзе. У XVI стагоддзі з’яўляюцца публікацыі з апісаннем камеры-абскуры з [[лінза]]й замест маленькай адтуліны. Такія прапановы выказаў: фізік і матэматык [[Джыролама Кардана]] у кнізе, выдадзенай у 1551 годзе; Даніэле Барбаро ў працы аб перспектыве ў 1568; Джавані Баціста Бенедэцці ў 1585 годзе. Кардана ўсталяваў у камеру-абскуру лінзу, а выяву з дапамогай люстэрка праецыраваў на матавую шкляную пласціну. Прапанаваў выкарыстоўваць камеру ў якасці дапаможнага тэхнічнага сродка пры пастаноўцы забаўляльных відовішч<ref>http://printservice.pro/kamera-obskura</ref>. Барбаро апісаў камеру-абскуру з плоска-выпуклай лінзай у сваім трактаце «La Pratica della Perspettiva»<ref>https://archive.org/details/gri_33125008285765/mode/2up</ref>. Ён паказаў, што лінза павялічвае яркасць выявы, а выкарыстанне дыяфрагмы дазваляе палепшыць рэзкасць відарыса. Доўгі час вынаходнікам камеры-абскуры лічыўся фізік Джавані Баціста дэла Порта (у некаторых крыніцах памылкова лічыцца вынаходнікам і цяпер). Ён быў аўтарам кніг, якія былі свайго роду энцыклапедыямі розных ведаў. Найбольш вядомай была чатырохтомная «Magiae Natvralis» (1558), у якой прыводзіцца і апісанне камеры-абскуры. У дваццатым томе другога выдання гэтай кнігі (1591) Джавані Баціста дэла Порта адзначае «як сакрэт, каторы меў намер захоўваць», павелічэнне яркасці выявы пры замене адтуліны лінзай. Для атрымання прамога відарыса ў 1573 годзе Ігнацый Данці прапанаваў выкарыстоўваць люстэрка, якое другі раз пераварочвае выяву. [[Выява:Камера-абскура Аб'ектыў Кеплера.jpg|right|thumb|Схема, прымененая Кеплерам, XVII ст.]] У 1600 годзе [[Іаган Кеплер]] пабудаваў для назірання за сонечным зацьменнем і за рухам Сонца ўдасканаленую камеру-абскуру. Ён размясціў адмоўную лінзу на некаторай адлегласці ад дадатнай лінзы і такім чынам павялічыў памер праецыраванай выявы. Гэта вынаходніцтва лягло ў аснову сучасных тэлеаб’ектываў. З дапамогай сваёй камеры-абскуры Кеплер назіраў у 1607 годзе праходжанне [[Меркурый|Меркурыем]] сонечнага дыску. У 1620 годзе Кеплер прапанаваў і пабудаваў камеру-абскуру ў выглядзе тэнта. У такім выглядзе яе было зручна выкарыстоўваць на мясцовасці, напрыклад, мастакам для правільнай пабудовы перспектыў, [[Ведута|ведут]]. [[Выява:1646_Athanasius_Kircher_-_Camera_obscura.jpg|right|thumb|Камера-абскура, апісаная Афанасіем Кірхерам, XVII ст.]] У 1646 годзе [[святар]]-[[Езуіты|езуіт]] [[Афанасій Кірхер]] у сваёй працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» апісаў пераносную камеру-абскуру аднаго майстра ў Германіі ў выглядзе маленькага памяшкання<ref>http://www.cineressources.net/consultationPdf/web/o000/159.pdf</ref>: «''Машына была ў форме куба ABCD, вонкавыя бакі якога былі непразрыстымі, а ў малых баках у іх былі адтуліны з лінзападобнага шкла; але ўнутры ўвагнутага куба быў пабудаваны яшчэ адзін куб EF, па форме падобны на паперу і пакрыты скурай, бакі якога адрозніваліся ад бакоў першага куба толькі на велічыню, неабходную для найлепшага адлюстравання відаў рэчаў: гэтая машына мела адтуліну ў цэнтры дна F настолькі вялікую, што ў яе мог змясціцца чалавек''». У 1665 годзе першую кампактную камеру-абскуру сканструяваў [[Роберт Бойль]]. У 1680 годзе партатыўную камеру-абскуру апісаў [[Роберт Гук]]. Іаган Цан апісаў у сваім трактаце «Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium» (1685) камеру-абскуру з люстэркам, якое накіроўвала прамяні ўверх на экран. У камеры была прадугледжана магчымасць факусіроўкі аб’ектыва. Фактычна камеру-абскуру Іагана Цана можна назваць прататыпам фотаапарата. <gallery mode=packed> Выява:1558 Giambattista della Porta - Camera Obscura.jpg|Камера-абскура, апісаная Іаганам Цанам, XVII ст. </gallery> З XVII стагоддзя выкарыстоўвалася для дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і іншага. Камеру-абскуру выкарыстоўвалі пры напісанні [[Ведута|ведут]] такія вядомыя мастакі, як Ян Вермеер, Гаспар ван Вітэль, [[Каналета|Джавані Антоніа Каналь]] і іншыя. Звычайна з дапамогай камеры-абскуры спачатку стваралі [[эскіз]]ы, а пасля праца ўжо працягвалася ў майстэрні. <gallery mode=packed> Выява:Canaletto4fogli.jpg|[[Сабор Санці-Джавані э Паола]], эскізы, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. Выява:Canaletto_(1697-1768),_Venezia,_campo_Santi_Giovanni_e_Paolo,_1736-1740.jpg|Сабор Санці-Джавані э Паола, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Камера-абскура // {{Крыніцы/БелЭн|7}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фотатэхніка]] [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] 05yuqvsqf8lv2o0zvwxedcgl5kmof4x 5125128 5125119 2026-04-12T18:33:16Z DJ Belaz 154751 5125128 wikitext text/x-wiki [[Выява:Camera obscura box.jpg|right|thumb|Камера-абскура]] '''Камера-абскура''' ({{lang-la|camera obscura}} — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб’екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць [[лінза|лінзы]]. Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні [[святло|святла]] ад розных пунктаў аб’екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго перавернуты відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Звычайна [[дыяметр]] адтуліны складае 0,3…1 [[мм]] (у залежнасці ад памераў камеры-абскуры). За эквівалент [[Фокусная адлегласць|фокуснай адлегласці]] для камеры-абскуры бяруць адлегласць ад адтуліны да плоскасці відарыса. Камера-абскура перадае на выяве ўсю глыбіню прасторы з аднолькавай якасцю. == Гісторыя == Са старажытных часоў чалавек заўважыў, што святло, трапляючы ў цёмны пакой або [[Палатка|палатку]] праз маленькую адтуліну, стварала перавернутую выяву на супрацьлеглай сцяне. Паслядоўнікі Мо-цзы ў [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] апісалі з’яву ўзнікнення выявы на сцяне цемнага пакоя<ref>https://flibusta.su/book/79189-lektsii-po-istorii-fotografii/read/</ref>. Гэта з’ява была вядома [[Арыстоцель|Арыстоцелю]] ў IV стагоддзі да н.э.<ref>http://www.sovietcamera.su/src/Sovfoto_01_1974.pdf</ref>. Ён задаваў пытанне, як узнікае круглая выява [[Сонца]], калі яно свеціць праз квадратную адтуліну<ref>{{Cite web |url=http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2008 |archive-date=20 красавіка 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420165232/http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |url-status=dead }}</ref>. [[Эўклід]] ў сваім трактаце «Оптыка» (III стагоддзе да н.э.) выкарыстоўваў камеру-абскуру як доказ таго, што святло распаўсюджваецца прамалінейна. У X—XI стагоддзях арабскі вучоны [[Ібн аль-Хайсам]] праводзіў эксперыменты з камерай-абскурай. Ён быў першы, хто растлумачыў дзеянне камеры-абскуры, абапіраючыся на прынцып прамалінейнага распаўсюджання святла. Выкарыстоўваў камеру-абскуру (палатка з адтулінай у полагу) для назірання за [[сонечнае зацьменне|сонечным зацьменнем]]. Пасля ў сярэднія вякі неаднаразова выкарыстоўвалася для назірання за Сонцам: у XIII стагоддзі [[Роджэр Бэкан|Роджэрам Бэканам]] і [[Гільом де Сен-Клу|Гільомам де Сен-Клу]]<ref>https://link.springer.com/article/10.1007/BF00374761</ref>, у XIV стагоддзі [[Леві бен Гершом]]ам і [[Ібн аш-Шацір]]ам. У прыватнасці Роджэр Бэкан прапанаваў выкарыстоўваць [[люстэрка]] разам з камерай-абскурай, каб бачыць людзей, якія ідуць па вуліцы. [[Выява:1545_gemma_frisius_-_camera-obscura-sonnenfinsternis_1545-650x337.jpg|right|thumb|Камера-абскура Фрызіўса, XVI ст.]] Прынцып яе работы апісаны ў працах [[Леанарда да Вінчы]]. Вядома выява і апісанне класічнай камеры-абскуры, апублікаваныя галандскім матэматыкам [[Гема Фрызіус|Гема Фрызіўсам]], якую ён выкарыстоўваў для назірання за сонечным зацьменнем у 1544 годзе. У XVI стагоддзі з’яўляюцца публікацыі з апісаннем камеры-абскуры з [[лінза]]й замест маленькай адтуліны. Такія прапановы выказаў: фізік і матэматык [[Джыролама Кардана]] у кнізе, выдадзенай у 1551 годзе; Даніэле Барбаро ў працы аб перспектыве ў 1568; Джавані Баціста Бенедэцці ў 1585 годзе. Кардана ўсталяваў у камеру-абскуру лінзу, а выяву з дапамогай люстэрка праецыраваў на матавую шкляную пласціну. Прапанаваў выкарыстоўваць камеру ў якасці дапаможнага тэхнічнага сродка пры пастаноўцы забаўляльных відовішч<ref>http://printservice.pro/kamera-obskura</ref>. Барбаро апісаў камеру-абскуру з плоска-выпуклай лінзай у сваім трактаце «La Pratica della Perspettiva»<ref>https://archive.org/details/gri_33125008285765/mode/2up</ref>. Ён паказаў, што лінза павялічвае яркасць выявы, а выкарыстанне дыяфрагмы дазваляе палепшыць рэзкасць відарыса. Доўгі час вынаходнікам камеры-абскуры лічыўся фізік Джавані Баціста дэла Порта (у некаторых крыніцах памылкова лічыцца вынаходнікам і цяпер). Ён быў аўтарам кніг, якія былі свайго роду энцыклапедыямі розных ведаў. Найбольш вядомай была чатырохтомная «Magiae Natvralis» (1558), у якой прыводзіцца і апісанне камеры-абскуры. У дваццатым томе другога выдання гэтай кнігі (1591) Джавані Баціста дэла Порта адзначае «як сакрэт, каторы меў намер захоўваць», павелічэнне яркасці выявы пры замене адтуліны лінзай. Для атрымання прамога відарыса ў 1573 годзе Ігнацый Данці прапанаваў выкарыстоўваць люстэрка, якое другі раз пераварочвае выяву. [[Выява:Камера-абскура Аб'ектыў Кеплера.jpg|right|thumb|Схема, прымененая Кеплерам, XVII ст.]] У 1600 годзе [[Іаган Кеплер]] пабудаваў для назірання за сонечным зацьменнем і за рухам Сонца ўдасканаленую камеру-абскуру. Ён размясціў адмоўную лінзу на некаторай адлегласці ад дадатнай лінзы і такім чынам павялічыў памер праецыраванай выявы. Гэта вынаходніцтва лягло ў аснову сучасных тэлеаб’ектываў. З дапамогай сваёй камеры-абскуры Кеплер назіраў у 1607 годзе праходжанне [[Меркурый|Меркурыем]] сонечнага дыску. У 1620 годзе Кеплер прапанаваў і пабудаваў камеру-абскуру ў выглядзе тэнта. У такім выглядзе яе было зручна выкарыстоўваць на мясцовасці, напрыклад, мастакам для правільнай пабудовы перспектыў, [[Ведута|ведут]]. [[Выява:1646_Athanasius_Kircher_-_Camera_obscura.jpg|right|thumb|Камера-абскура, апісаная Афанасіем Кірхерам, XVII ст.]] У 1646 годзе [[святар]]-[[Езуіты|езуіт]] [[Афанасій Кірхер]] у сваёй працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» апісаў пераносную камеру-абскуру аднаго майстра ў Германіі ў выглядзе маленькага памяшкання<ref>http://www.cineressources.net/consultationPdf/web/o000/159.pdf</ref>: «''Машына была ў форме куба ABCD, вонкавыя бакі якога былі непразрыстымі, а ў малых баках у іх былі адтуліны з лінзападобнага шкла; але ўнутры ўвагнутага куба быў пабудаваны яшчэ адзін куб EF, па форме падобны на паперу і пакрыты скурай, бакі якога адрозніваліся ад бакоў першага куба толькі на велічыню, неабходную для найлепшага адлюстравання відаў рэчаў: гэтая машына мела адтуліну ў цэнтры дна F настолькі вялікую, што ў яе мог змясціцца чалавек''». У 1665 годзе першую кампактную камеру-абскуру сканструяваў [[Роберт Бойль]]. У 1680 годзе партатыўную камеру-абскуру апісаў [[Роберт Гук]]. Іаган Цан апісаў у сваім трактаце «Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium» (1685) камеру-абскуру з люстэркам, якое накіроўвала прамяні ўверх на экран. У камеры была прадугледжана магчымасць факусіроўкі аб’ектыва. Фактычна камеру-абскуру Іагана Цана можна назваць прататыпам фотаапарата. <gallery mode=packed> Выява:1558 Giambattista della Porta - Camera Obscura 2.jpg|Камера-абскура, апісаная Іаганам Цанам, XVII ст. </gallery> З XVII стагоддзя выкарыстоўвалася для дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і іншага. Камеру-абскуру выкарыстоўвалі пры напісанні [[Ведута|ведут]] такія вядомыя мастакі, як Ян Вермеер, Гаспар ван Вітэль, [[Каналета|Джавані Антоніа Каналь]] і іншыя. Звычайна з дапамогай камеры-абскуры спачатку стваралі [[эскіз]]ы, а пасля праца ўжо працягвалася ў майстэрні. <gallery mode=packed> Выява:Canaletto4fogli.jpg|[[Сабор Санці-Джавані э Паола]], эскізы, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. Выява:Canaletto_(1697-1768),_Venezia,_campo_Santi_Giovanni_e_Paolo,_1736-1740.jpg|Сабор Санці-Джавані э Паола, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Камера-абскура // {{Крыніцы/БелЭн|7}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фотатэхніка]] [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] gog2j1i1gn5p039e19p8ijtmhxidasb 5125134 5125128 2026-04-12T18:36:23Z DJ Belaz 154751 5125134 wikitext text/x-wiki [[Выява:Camera obscura box.jpg|right|thumb|Камера-абскура]] '''Камера-абскура''' ({{lang-la|camera obscura}} — цёмны пакой) — найпрасцейшае аптычнае прыстасаванне для атрымання на экране відарыса прадмета. Дае відарыс, свабодны ад дысторсіі, дазваляе фатаграфаваць аб’екты ў такіх прамянях (напрыклад, рэнтгенаўскіх), для якіх немагчыма падабраць [[лінза|лінзы]]. Камера-абскура ўяўляе сабой цёмную скрыню, у адной са сценак якой зроблена маленькая адтуліна. Прамяні [[святло|святла]] ад розных пунктаў аб’екта праходзяць праз адтуліну і ствараюць яго перавернуты відарыс на процілеглай сценцы скрыні. Звычайна [[дыяметр]] адтуліны складае 0,3…1 [[мм]] (у залежнасці ад памераў камеры-абскуры). За эквівалент [[Фокусная адлегласць|фокуснай адлегласці]] для камеры-абскуры бяруць адлегласць ад адтуліны да плоскасці відарыса. Камера-абскура перадае на выяве ўсю глыбіню прасторы з аднолькавай якасцю. == Гісторыя == Са старажытных часоў чалавек заўважыў, што святло, трапляючы ў цёмны пакой або [[Палатка|палатку]] праз маленькую адтуліну, стварала перавернутую выяву на супрацьлеглай сцяне. Паслядоўнікі Мо-цзы ў [[V стагоддзе да н.э.|V стагоддзі да н.э.]] апісалі з’яву ўзнікнення выявы на сцяне цемнага пакоя<ref>https://flibusta.su/book/79189-lektsii-po-istorii-fotografii/read/</ref>. Гэта з’ява была вядома [[Арыстоцель|Арыстоцелю]] ў IV стагоддзі да н.э.<ref>http://www.sovietcamera.su/src/Sovfoto_01_1974.pdf</ref>. Ён задаваў пытанне, як узнікае круглая выява [[Сонца]], калі яно свеціць праз квадратную адтуліну<ref>{{Cite web |url=http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2008 |archive-date=20 красавіка 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080420165232/http://www.acmi.net.au/AIC/CAMERA_OBSCURA.html |url-status=dead }}</ref>. [[Эўклід]] ў сваім трактаце «Оптыка» (III стагоддзе да н.э.) выкарыстоўваў камеру-абскуру як доказ таго, што святло распаўсюджваецца прамалінейна. У X—XI стагоддзях арабскі вучоны [[Ібн аль-Хайсам]] праводзіў эксперыменты з камерай-абскурай. Ён быў першы, хто растлумачыў дзеянне камеры-абскуры, абапіраючыся на прынцып прамалінейнага распаўсюджання святла. Выкарыстоўваў камеру-абскуру (палатка з адтулінай у полагу) для назірання за [[сонечнае зацьменне|сонечным зацьменнем]]. Пасля ў сярэднія вякі неаднаразова выкарыстоўвалася для назірання за Сонцам: у XIII стагоддзі [[Роджэр Бэкан|Роджэрам Бэканам]] і [[Гільом де Сен-Клу|Гільомам де Сен-Клу]]<ref>https://link.springer.com/article/10.1007/BF00374761</ref>, у XIV стагоддзі [[Леві бен Гершом]]ам і [[Ібн аш-Шацір]]ам. У прыватнасці Роджэр Бэкан прапанаваў выкарыстоўваць [[люстэрка]] разам з камерай-абскурай, каб бачыць людзей, якія ідуць па вуліцы. Прынцып яе работы апісаны ў працах [[Леанарда да Вінчы]]. Вядома выява і апісанне класічнай камеры-абскуры, апублікаваныя галандскім матэматыкам [[Гема Фрызіус|Гема Фрызіўсам]], якую ён выкарыстоўваў для назірання за сонечным зацьменнем у 1544 годзе. <gallery mode=packed> Выява:1545_gemma_frisius_-_camera-obscura-sonnenfinsternis_1545-650x337.jpg|Камера-абскура Фрызіўса, XVI ст. </gallery> У XVI стагоддзі з’яўляюцца публікацыі з апісаннем камеры-абскуры з [[лінза]]й замест маленькай адтуліны. Такія прапановы выказаў: фізік і матэматык [[Джыролама Кардана]] у кнізе, выдадзенай у 1551 годзе; Даніэле Барбаро ў працы аб перспектыве ў 1568; Джавані Баціста Бенедэцці ў 1585 годзе. Кардана ўсталяваў у камеру-абскуру лінзу, а выяву з дапамогай люстэрка праецыраваў на матавую шкляную пласціну. Прапанаваў выкарыстоўваць камеру ў якасці дапаможнага тэхнічнага сродка пры пастаноўцы забаўляльных відовішч<ref>http://printservice.pro/kamera-obskura</ref>. Барбаро апісаў камеру-абскуру з плоска-выпуклай лінзай у сваім трактаце «La Pratica della Perspettiva»<ref>https://archive.org/details/gri_33125008285765/mode/2up</ref>. Ён паказаў, што лінза павялічвае яркасць выявы, а выкарыстанне дыяфрагмы дазваляе палепшыць рэзкасць відарыса. Доўгі час вынаходнікам камеры-абскуры лічыўся фізік Джавані Баціста дэла Порта (у некаторых крыніцах памылкова лічыцца вынаходнікам і цяпер). Ён быў аўтарам кніг, якія былі свайго роду энцыклапедыямі розных ведаў. Найбольш вядомай была чатырохтомная «Magiae Natvralis» (1558), у якой прыводзіцца і апісанне камеры-абскуры. У дваццатым томе другога выдання гэтай кнігі (1591) Джавані Баціста дэла Порта адзначае «як сакрэт, каторы меў намер захоўваць», павелічэнне яркасці выявы пры замене адтуліны лінзай. Для атрымання прамога відарыса ў 1573 годзе Ігнацый Данці прапанаваў выкарыстоўваць люстэрка, якое другі раз пераварочвае выяву. [[Выява:Камера-абскура Аб'ектыў Кеплера.jpg|right|thumb|Схема, прымененая Кеплерам, XVII ст.]] У 1600 годзе [[Іаган Кеплер]] пабудаваў для назірання за сонечным зацьменнем і за рухам Сонца ўдасканаленую камеру-абскуру. Ён размясціў адмоўную лінзу на некаторай адлегласці ад дадатнай лінзы і такім чынам павялічыў памер праецыраванай выявы. Гэта вынаходніцтва лягло ў аснову сучасных тэлеаб’ектываў. З дапамогай сваёй камеры-абскуры Кеплер назіраў у 1607 годзе праходжанне [[Меркурый|Меркурыем]] сонечнага дыску. У 1620 годзе Кеплер прапанаваў і пабудаваў камеру-абскуру ў выглядзе тэнта. У такім выглядзе яе было зручна выкарыстоўваць на мясцовасці, напрыклад, мастакам для правільнай пабудовы перспектыў, [[Ведута|ведут]]. [[Выява:1646_Athanasius_Kircher_-_Camera_obscura.jpg|right|thumb|Камера-абскура, апісаная Афанасіем Кірхерам, XVII ст.]] У 1646 годзе [[святар]]-[[Езуіты|езуіт]] [[Афанасій Кірхер]] у сваёй працы «Ars Magna Lucis et Umbrae» апісаў пераносную камеру-абскуру аднаго майстра ў Германіі ў выглядзе маленькага памяшкання<ref>http://www.cineressources.net/consultationPdf/web/o000/159.pdf</ref>: «''Машына была ў форме куба ABCD, вонкавыя бакі якога былі непразрыстымі, а ў малых баках у іх былі адтуліны з лінзападобнага шкла; але ўнутры ўвагнутага куба быў пабудаваны яшчэ адзін куб EF, па форме падобны на паперу і пакрыты скурай, бакі якога адрозніваліся ад бакоў першага куба толькі на велічыню, неабходную для найлепшага адлюстравання відаў рэчаў: гэтая машына мела адтуліну ў цэнтры дна F настолькі вялікую, што ў яе мог змясціцца чалавек''». У 1665 годзе першую кампактную камеру-абскуру сканструяваў [[Роберт Бойль]]. У 1680 годзе партатыўную камеру-абскуру апісаў [[Роберт Гук]]. Іаган Цан апісаў у сваім трактаце «Oculus Artificialis Teledioptricus Sive Telescopium» (1685) камеру-абскуру з люстэркам, якое накіроўвала прамяні ўверх на экран. У камеры была прадугледжана магчымасць факусіроўкі аб’ектыва. Фактычна камеру-абскуру Іагана Цана можна назваць прататыпам фотаапарата. <gallery mode=packed> Выява:1558 Giambattista della Porta - Camera Obscura 2.jpg|Камера-абскура, апісаная Іаганам Цанам, XVII ст. </gallery> З XVII стагоддзя выкарыстоўвалася для дакументальных рысункаў («фатаграфія для фатаграфіі») і іншага. Камеру-абскуру выкарыстоўвалі пры напісанні [[Ведута|ведут]] такія вядомыя мастакі, як Ян Вермеер, Гаспар ван Вітэль, [[Каналета|Джавані Антоніа Каналь]] і іншыя. Звычайна з дапамогай камеры-абскуры спачатку стваралі [[эскіз]]ы, а пасля праца ўжо працягвалася ў майстэрні. <gallery mode=packed> Выява:Canaletto4fogli.jpg|[[Сабор Санці-Джавані э Паола]], эскізы, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. Выява:Canaletto_(1697-1768),_Venezia,_campo_Santi_Giovanni_e_Paolo,_1736-1740.jpg|Сабор Санці-Джавані э Паола, Джавані Антоніа Каналь, XVIII ст. </gallery> == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Камера-абскура // {{Крыніцы/БелЭн|7}} == Спасылкі == {{Commons}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Фотатэхніка]] [[Катэгорыя:Аптычныя прыборы]] ica5tkfisa92d1i5agsvd6gi0kc1grf 10 96436 5125274 4960829 2026-04-13T08:27:04Z DzBar 156353 5125274 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Мабільныя аперацыйныя сістэмы | navbar = Tnavbar | state = <includeonly>{{{state|autocollapse}}}</includeonly> | клас_спісаў = hlist | загаловак = [[Спіс аперацыйных сістэм#Прыкладныя сістэмы|Мабільныя аперацыйныя сістэмы]] | загаловак1 = Заснаваныя на [[Linux]] | спіс1 = * [[Access Linux Platform|Access Linux]] * [[Android]] * [[bada]] * [[Baidu Yi]] * [[Boot to Gecko]] * [[DSLinux]] * [[Familiar]] * [[HP webOS]] * [[iPodLinux]] * [[LiMo Platform|LiMo]] * [[MeeGo]] ** [[Moblin]] ** [[Maemo]] ** [[Qt Extended]] * [[Mobilinux]] * [[MotoMagx]] * [[Openmoko Linux]] * [[OPhone]] * [[SHR (operating system)|SHR]] * [[SteamOS]] * [[Qt Extended Improved]] * [[Ubuntu Mobile]] * [[webOS]] | загаловак2 = Іншыя | спіс2 = * [[BlackBerry OS]] ** [[BlackBerry Tablet OS]] * [[Binary Runtime Environment for Wireless|BREW]] * [[DoJa]] * [[GEOS]] * [[Apple iOS|iOS]] * [[JavaFX Mobile|JavaFX]] * [[Nintendo DSi system software|Nintendo DSi OS]] * [[Nokia OS]] ** [[Series 30|S30]] ** [[Series 40|S40]] * [[P2K]] * [[Palm OS]] * [[PSP OS]] * [[Symbian OS]] ([[MOAP|MOAP(S)]], [[UIQ]], [[Symbian S60|S60]], [[Symbian Series 80|S80]], [[Nokia Series 90|S90]]) * [[SavaJe]] * Windows ([[Windows CE|CE]], [[Windows Embedded|Embedded]], [[Windows Mobile|Mobile]], [[Windows Phone 7]]) }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Праграмнае забеспячэнне]] </noinclude> 5pmbziwp0ac6hbot7o1ku6855rbkk3l 0 96591 5125327 4744541 2026-04-13T11:15:01Z ~2026-22453-51 166640 5125327 wikitext text/x-wiki {{Рэчыва | загаловак = Серная кіслата | карцінка = Sulfuric-acid-2D-dimensions.svg | карцінка3D = [[Выява:Sulfuric-acid-3D-vdW.png|200px]] | карцінка малая = Sulfuric_acid_chemical_structure.png | найменне = серная кіслата | хім. формула = H₂SO₄ | малярная маса = 98,082 | шчыльнасць = 1,8356 | стан = вадкасць | тэмп. плаўлення = 10,38 | тэмп. кіпення = 338,8 | тэмп. узгарання = не ўзгараецца | удзельная цеплыня плаўлення = 10,73 | канст. дысац. кіслаты = –3 | растваральнасць = змешваецца | паказчык пераламлення = 1,397 | дыпольны момант = 2,72 | CAS = 7664-93-9 | ЕС = 231-639-5 | RTECS = WS5600000 | ЛД50 = 510 | таксічнасць = {{NFPA 704 | небяспека для здароўя = 3 | вогненебяспечнасць = 0 | рэакцыяздольнасць = 2 | іншае = <s>W</s> }}[[Выява:Hazard C.svg|80px]] }} '''Серная кіслата''' H₂SO₄ — моцная двухасноўная [[кіслата]], якая адпавядае вышэйшай ступені акіслення серы (+6). Пры звычайных умовах канцэнтраваная серная кіслата — цяжкая алеістая вадкасць без колеру і паху. У тэхніцы сернай кіслатой называюць яе сумесі з [[вада|вадой]], так і з серным ангідрыдам SO3. Калі малярныя адносіны SO₃:H₂O < 1, то гэта водны раствор сернай кіслаты, калі > 1, — раствор SO₃ ў сернай кіслаце (олеум). == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Серная кіслата|Міляшкевіч Я. Г.|351—352}} 5 {{Сульфаты}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сульфаты]] [[Катэгорыя:Неарганічныя кіслоты]] [[Катэгорыя:Злучэнні серы]] [[Катэгорыя:Атрутныя рэчывы]] [[Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі]] 2vjyf4yfhiwj6mf7h6cqju3yr4045i3 5125328 5125327 2026-04-13T11:15:15Z ~2026-22453-51 166640 5125328 wikitext text/x-wiki {{Рэчыва | загаловак = Серная кіслата | карцінка = Sulfuric-acid-2D-dimensions.svg | карцінка3D = [[Выява:Sulfuric-acid-3D-vdW.png|200px]] | карцінка малая = Sulfuric_acid_chemical_structure.png | найменне = серная кіслата | хім. формула = H₂SO₄ | малярная маса = 98,082 | шчыльнасць = 1,8356 | стан = вадкасць | тэмп. плаўлення = 10,38 | тэмп. кіпення = 338,8 | тэмп. узгарання = не ўзгараецца | удзельная цеплыня плаўлення = 10,73 | канст. дысац. кіслаты = –3 | растваральнасць = змешваецца | паказчык пераламлення = 1,397 | дыпольны момант = 2,72 | CAS = 7664-93-9 | ЕС = 231-639-5 | RTECS = WS5600000 | ЛД50 = 510 | таксічнасць = {{NFPA 704 | небяспека для здароўя = 3 | вогненебяспечнасць = 0 | рэакцыяздольнасць = 2 | іншае = <s>W</s> }}[[Выява:Hazard C.svg|80px]] }} '''Серная кіслата''' H₂SO₄ — моцная двухасноўная [[кіслата]], якая адпавядае вышэйшай ступені акіслення серы (+6). Пры звычайных умовах канцэнтраваная серная кіслата — цяжкая алеістая вадкасць без колеру і паху. У тэхніцы сернай кіслатой называюць яе сумесі з [[вада|вадой]], так і з серным ангідрыдам SO3. Калі малярныя адносіны SO₃:H₂O < 1, то гэта водны раствор сернай кіслаты, калі > 1, — раствор SO₃ ў сернай кіслаце (олеум). == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|14|Серная кіслата|Міляшкевіч Я. Г.|351—352}} {{Сульфаты}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Сульфаты]] [[Катэгорыя:Неарганічныя кіслоты]] [[Катэгорыя:Злучэнні серы]] [[Катэгорыя:Атрутныя рэчывы]] [[Катэгорыя:Харчовыя дабаўкі]] n6766rzaoque7ca6dcedg08yeppxcox 0 108921 5125164 5021293 2026-04-12T19:25:29Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя асобы */ 5125164 wikitext text/x-wiki '''Александровіч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя асобы == * [[Айша Браніславаўна Александровіч]] (нар. 1947) — беларускі мастак па касцюмах, педагог. * [[Алег Радаслававіч Александровіч]] (нар. 1952) — беларускі вучоны ў галіне энтамалогіі. * [[Аляксандр Александровіч]] (нар. 1997) — беларускі футбаліст. * [[Алеся Александровіч]] — беларуская літаратуразнаўца і педагог. * [[Анатоль Вячаслававіч Александровіч]] (1953—2017) — беларускі графік. * [[Андрэй Іванавіч Александровіч]] — беларускі паэт. * [[Валянціна Аляксееўна Александровіч]] — беларуская ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач Беларускай ССР. * [[Віктар Францавіч Александровіч]] — беларускі мастак. * [[Ісмаіл Мустафавіч Александровіч]] — беларускі інжынер-будаўнік. Тройчы галоўны муфтый Беларусі. * [[Канстанцін Казімір Александровіч]] — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. * [[Маргарыта Віктараўна Александровіч]] — салістка Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра. Народная артыстка Беларусі (2022). * [[Наталля Пятроўна Александровіч]] — беларускі археазаолаг. * [[Самуіл Хусэйнавіч Александровіч]] (?—1944) — аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка» пра жыццё перадваеннага Мінска, брат Сцяпана Александровіча. * [[Станіслаў Александровіч]] — польскі гісторык. * [[Стэфан Яўстахій Александровіч]] (? — 1700) — гарадзенскі падкаморы і маршалак, кашталян новагародскі. * [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч]] — беларускі літаратуразнавец, крытык. * [[Тамаш Валяр’ян Александровіч]] (1732—1794) — кашталян візнаўскі і падляшскі, ваявода падляшскі (1790—1794). * [[Уладзімір Аляксандравіч Александровіч]] (нар. 1957) — беларускі дзяржаўны дзеяч. * [[Хасень Мустафавіч Александровіч]] — беларускі хімік. * [[Язэп Найдзюк|Юзаф або Язэп Александровіч]], або Язэп Найдзюк (1909—1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар * [[Якуб Мустафавіч Александровіч]] — беларускі вучоны-эканаміст. * [[Ян Уладзіслаў Александровіч]] (?—1644) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. == Гл. таксама == * [[Алексютовіч]] {{спіс цёзак2|беларускія}} os5aez4xjh3kizb7p9rztw8vypai9zw 5125165 5125164 2026-04-12T19:26:21Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Вядомыя асобы */ 5125165 wikitext text/x-wiki '''Александровіч''' — беларускае прозвішча. == Вядомыя асобы == * [[Айша Браніславаўна Александровіч]] (нар. 1947) — беларускі мастак па касцюмах, педагог. * [[Алег Радаслававіч Александровіч]] (нар. 1952) — беларускі вучоны ў галіне энтамалогіі. * [[Аляксандр Александровіч]] (нар. 1997) — беларускі футбаліст. * [[Алеся Александровіч]] — беларуская літаратуразнаўца і педагог. * [[Анатоль Вячаслававіч Александровіч]] (1953—2017) — беларускі графік. * [[Андрэй Іванавіч Александровіч]] — беларускі паэт. * [[Валянціна Аляксееўна Александровіч]] — беларуская ўрач і арганізатар аховы здароўя. Заслужаны ўрач Беларускай ССР. * [[Віктар Францавіч Александровіч]] — беларускі мастак. * [[Ісмаіл Мустафавіч Александровіч]] — беларускі інжынер-будаўнік. Тройчы галоўны муфтый Беларусі. * [[Канстанцін Казімір Александровіч]] — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. * [[Маргарыта Віктараўна Александровіч]] — салістка Беларускага дзяржаўнага акадэмічнага музычнага тэатра. Народная артыстка Беларусі (2022). * [[Наталля Пятроўна Александровіч]] — беларускі археазаолаг. * [[Самуіл Хусэйнавіч Александровіч]] (?—1944) — аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка» пра жыццё перадваеннага Мінска, брат Сцяпана Александровіча. * [[Станіслаў Александровіч]] — польскі гісторык. * [[Стэфан Яўстахій Александровіч]] (? — 1700) — гарадзенскі падкаморы і маршалак, кашталян новагародскі. * [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч]] (1921—1986) — беларускі пісьменнік, літаратуразнаўца, крытык, краязнаўца. * [[Тамаш Валяр’ян Александровіч]] (1732—1794) — кашталян візнаўскі і падляшскі, ваявода падляшскі (1790—1794). * [[Уладзімір Аляксандравіч Александровіч]] (нар. 1957) — беларускі дзяржаўны дзеяч. * [[Хасень Мустафавіч Александровіч]] — беларускі хімік. * [[Язэп Найдзюк|Юзаф або Язэп Александровіч]], або Язэп Найдзюк (1909—1984) — беларускі нацыянальны дзеяч, выдавец і друкар * [[Якуб Мустафавіч Александровіч]] — беларускі вучоны-эканаміст. * [[Ян Уладзіслаў Александровіч]] (?—1644) — вялікалітоўскі дзяржаўны дзеяч. == Гл. таксама == * [[Алексютовіч]] {{спіс цёзак2|беларускія}} 9adnwt95jq1r60fmumdaxt5ww0jsizu 0 109267 5125083 5033340 2026-04-12T16:44:31Z DobryBrat 5701 дапаўненне, абнаўленне звестак 5125083 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя | назва = Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь | альтэрнатыўная = | лагатып = | шырыня_лагатыпа = | альтэрнатыўны тэкст выявы = | подпіс = | абрэвіятура = МІ РБ | дэвіз = | папярэднік = Дзяржаўны камітэт па друку | пераемнік = | дата_заснавання1= {{Дата|10|1|1992|1}} | дата_ліквідацыі = | тып = | юрыдычны статус = | цэнтр = | адрас = [[Мінск]], [[Праспект Пераможцаў (Мінск)|пр. Пераможцаў]], д. 11 | каардынаты = | членства = | мовы = | пасада_кіраўніка1 = Міністр | імя_кіраўніка1 = [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук|Дзмітрый Жук]] | пасада_кіраўніка2 = Першы намеснік | імя_кіраўніка2 = [[Андрэй Міхайлавіч Кунцэвіч|Андрэй Кунцэвіч]] | пасада_кіраўніка3 = Намеснік | імя_кіраўніка3 = | пасада_кіраўніка4 = | імя_кіраўніка4 = | асноўныя асобы = | кіруемы орган = | = «[[Белкніга]]», «[[Белсаюздрук]]» | бюджэт = 30 735 мільёнаў [[Беларускі рубель|рублёў]] <ref>{{Спасылка| дата публікацыі = 27 снежня 2010| url = http://www.pravo.by/WEBNPA/text.asp?RN=h10900073| загаловак = Закон Рэспублікі Беларусь аб рэспубліканскім каштарысе на 2010 год| выдавецтва = Нацыянальны прававы інтэрнэт-партал Рэспублікі Беларусь| дата = 16 сакавіка 2011| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 3 сакавіка 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20110216024707/http://www.pravo.by/WEBNPA/text.asp?RN=h10900073| archive-date = 16 лютага 2011| url-status = dead}}</ref> ([[2010]] год; 10 267 тысяч [[Амерыканскі долар|$]]<ref>{{Спасылка | url = http://www.nbrb.by/bel/statistics/ForexMarket/AvrExRate/?yr=2010| загаловак = Звесткі аб сярэднеўзважаным курсе беларускага рубля да замежных валютаў на валютным рынку Рэспублікі Беларусь за 2010 год| выдавецтва = [[Нацыянальны банк Рэспублікі Беларусь]]| дата = 7 красавіка 2011 | каментар = Паводле сярэднегадавое цаны (2993,74) набыцця долара}}</ref>) | колькасць супрацоўнікаў = | сайт = [http://mininform.gov.by mininform.gov.by] | заўвагі = }} '''Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь''' (''Мінінфарм Беларусі'') — [[ведамства]] [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|ўраду Беларусі]], упаўнаважанае кіраваць [[Сродкі масавай інфармацыі|СМІ]]. Міністра інфармацыі прызначае і здымае з пасады [[Прэзідэнт Беларусі|прэзідэнт]]. == Гісторыя == Паводле пастановы [[Вярхоўны Савет Рэспублікі Беларусь|Вярхоўнага Савета]] ад [[10 студзеня]] [[1992]] года № 1389 з Дзяржаўных камітэтаў па друку, па тэлебачанні і па радыёвяшчанні было ўтворана Міністэрства інфармацыі. Пастановай ад [[14 сакавіка]] [[1994]] года № 145 [[урад]] далучыў Мінінфарм да [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністэрства культуры і друку]]. Міністэрства было адноўлена ўказам прэзідэнта ад [[24 верасня]] [[2001]] года № 516<ref>{{Спасылка| url = http://president.gov.by/press15734.html| загаловак = Указ прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 верасня 2001 г. № 516| выдавецтва = Прэс-служба прэзідэнта Рэспублікі Беларусь| дата = 15 мая 2011| мова = ru| title = Архіўная копія| access-date = 3 сакавіка 2012| archive-url = https://web.archive.org/web/20130828154948/http://www.president.gov.by/press15734.html| archive-date = 28 жніўня 2013| url-status = dead}}</ref>. == Структура == * Апарат — 7 упраўленняў, 3 аддзелы; * Нацыянальная кніжная палата Беларусі; * Выдавецтвы — «[[Беларуская энцыклапедыя імя Петруся Броўкі]]», «[[Беларусь (выдавецтва)|Беларусь]]», «[[Вышэйшая школа (выдавецтва)|Вышэйшая школа]]» (да 2023), «[[Мастацкая літаратура (выдавецтва)|Мастацкая літаратура]]»; * Тыпаграфіі — [[Бабруйская тыпаграфія імя Аляксандра Непагодзіна]], [[Мінская фабрыка каляровага друку]], [[паліграфкамбінат імя Якуба Коласа]], «[[Перамога (друкарня)|Перамога]]» [[Маладзечна]], [[Мінская вобласць]]), «[[Спадчына Скарыны]]» ([[Полацк]], [[Віцебская вобласць]]), «[[Чырвоная зорка (друкарня)|Чырвоная зорка]]»; * Прадпрыемствы — «[[Беларускае тэлеграфнае агенцтва]]», «[[Белкніга]]»; * Газеты — [[Звязда (1917)|«Звязда]]», «[[Народная газета]]», «[[Рэспубліка (газета)|Рэспубліка]]», «[[Беларуская ніва]]». == Задачы == * кантроль над вяшчання, кнігавыдання, паліграфіі і кнігараспаўсюджванню; * нагляд за выкананнем выдавецкімі, паліграфічнымі і кнігазбытавымі ўстановамі заканадаўства аб вяшчанні; * павышэнне выніковасці вяшчання, кнігавыдання, паліграфіі і кнігараспаўсюджванню * урадавы ўплыў на ўзровень [[Свабода слова ў Беларусі|свабоды выказвання]] сярод грамадзян; * узгадненне парадкавання з адпаведнымі ведамствамі [[Расія|Расіі]], [[СНД]] і [[Еўразійская эканамічная супольнасць|Еўразійскай эканамічнай супольнасці]]; * наладжванне міжнароднага вяшчальнага супрацоўніцтва; * стварэнне прававых абмежаванняў вяшчальнай і выдавецкай дзейнасці; * распрацоўка захадаў па кіраванні вяшчаннем, кнігавыданнем, паліграфіяй і кнігараспаўсюджваннем; * распрацоўка і ажыццяўленне ўрадавых [[Інвестыцыя|укладанняў]] у вяшчанне, кнігавыданне, паліграфію і кнігараспаўсюджванне. == Паўнамоцтвы == * ухваленне заяў пра вяшчанне, кнігавыданне, паліграфію і кнігараспаўсюд; * запыт звестак ва ўстановах; * атрыманне абавязковых бясплатных асобнікаў [[дакумент]]аў; * прыпыненне выпуску СМІ; * стварэнне ведамасных фондаў<ref>[http://mininform.gov.by/about/polozhenie-o-ministerstve/ Постановление Совета Министров Республики Беларусь от 26 октября 2001 года № 1545 «Об утверждении Положения о Министерстве информации Республики Беларусь»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201220001858/http://www.mininform.gov.by/about/polozhenie-o-ministerstve/ |date=20 снежня 2020 }}</ref>. == Кіраўнікі == * [[Анатоль Бутэвіч]] (1992—1994 — як міністр інфармацыі, 1994—1996 — як міністр культуры і друку) * [[Міхаіл Васілевіч Падгайны|Міхаіл Падгайны]] (1997—2001 — як старшыня Дзяржаўнага камітэта па друку; 2001—2003 — як міністр інфармацыі) * [[Уладзімір Васілевіч Русакевіч|Уладзімір Русакевіч]] (2003—2009) * [[Алег Праляскоўскі]] (2009—2014) * [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]] (2014—2017) * [[Алесь Мікалаевіч Карлюкевіч|Алесь Карлюкевіч]] (2017—2020) * [[Ігар Луцкі]] (2020—2021<ref>[https://blr.belta.by/president/view/lutski-naznachany-namesnikam-kiraunika-administratsyi-prezidenta-98532-2021/ Луцкі назначаны намеснікам кіраўніка Адміністрацыі Прэзідэнта] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210417165027/https://blr.belta.by/president/view/lutski-naznachany-namesnikam-kiraunika-administratsyi-prezidenta-98532-2021/ |date=17 красавіка 2021 }}</ref>) * [[Уладзімір Барысавіч Пярцоў|Уладзімір Пярцоў]] (2021—2024) * [[Марат Сяргеевіч Маркаў]] (з 13 чэрвеня 2024 — 9 красавіка 2026) * [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук]] (з 9 красавіка 2026) == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [http://mininform.gov.by Міністэрства інфармацыі Беларусі] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20120226202339/http://www.mininform.gov.by/ |date=26 лютага 2012 }}{{ref-ru}} {{Міністры інфармацыі Беларусі}} {{Выканаўчая ўлада Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Міністэрствы Беларусі|Інфармацыі]] [[Катэгорыя:Сродкі масавай інфармацыі Беларусі]] [[Катэгорыя:Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь| ]] 4ptarpvs9522tzltooxs3qsheairr4z 4 112840 5125122 5119698 2026-04-12T18:23:20Z Emilia Noah 155537 /* Святлана Іванаўна Загнетава */ 5125122 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:АВС}} Тут прыведзены спіс заявак на '''аднаўленне''' ўжо сцёртых старонак. Калі старонка толькі прапануецца да выдалення, вядзіце дыскусію ў адпаведным [[Вікіпедыя:Да выдалення|раздзеле адмысловай старонкі]]. Падаць заяўку і прыняць удзел у абмеркаванні мэтазгоднасці аднаўлення можа любы ўдзельнік Вікіпедыі. Абмеркаванне заяўкі звычайна доўжыцца тыдзень, пасля чаго адзін з адміністратараў, грунтуючыся на прадстаўленых аргументах, падводзіць вынік па заяўцы і, у выпадку станоўчага рашэння, аднаўляе артыкул. У складаных дыскусіях або ў выпадку малой актыўнасці абмеркавання тэрмін разгляду заяўкі падаўжаецца. = Запыты на аднаўленне = ==[[Ai Pin]]== Прашу супольнасць разглядзець пытанне аднаўлення старонкі пра гаджэт. Ен стаў адным з піянераў прылад [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекта]] для паўсядзённага выкарыствння. Так, ён не стаў «забойцам смартфонаў», але відавочны рэзананс у свеце. Пасля яго пайшлі ў вытворчасць іншыя прылады-ШІ, такія як [[Rabbit r1]] і іншыя. У выдаленным артыкуле было ўсё добра з афармленнем і крыніцамі. Сама прылада ўзгадваецца, напрыклад, у базавым артыкуле [[:en:Virtual assistant]], што ўскосна паказвае яе эпахальнасць. За той час, пакуль прылада існуе, яна з’явілася ў шэрагу кніг: *[https://www.google.pl/books/edition/Artificially_Intelligent/YOCSEQAAQBAJ?hl=be&gbpv=0 Artificially Intelligent. The Very Human Story of AI. Аўтары: David Eliot · 2025] *[https://books.google.pl/books?id=573JEQAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA239&dq=Ai+Pin&hl=be&source=newbks_fb&redir_esc=y#v=onepage&q=Ai%20Pin&f=false Brand Power Built In: How Tech Products Really Win Hearts. Аўтары: Lifang He · 2026] *[https://www.google.pl/books/edition/Humane_s_AI_Pin/J0NY0AEACAAJ?hl=be Humane's AI Pin REDEFINING WEARABLE AI FOR EVERYDAY LIFE: A Comprehensive Exploration of Humane's $700 Smartphone Alternative - The Ai Pin Overview, Features, Functionality, and the Future of Tech. Аўтары: Toby T Arnold · 2023]. Я дапоўню артыкул пра прыладу новымі дадзенымі. Даведка: {{Не перакладзена 5|Ai Pin|Ai Pin|d|Q123488283}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:29, 1 красавіка 2026 (+03) = Архіў = Радкі закрытых тэм перамяшчаюцца ў [[Вікіпедыя:Аднаўленне выдаленых старонак/Архіў|'''архіў''']]. qbj5frs4dd0tlz7ngx9vixhf93e326l 0 114744 5125255 4635803 2026-04-13T07:47:12Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, пунктуацыя 5125255 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Колдуэл}} {{Пісьменнік | Імя = Эрскін Прэстан Колдуэл | Арыгінал імя = Erskine Preston Caldwell | Фота = Erskine Caldwell 1938 (photo by Carl van Vechten).jpg | Шырыня = 220 px | Подпіс = [[Карл ван Вехтэн]]. Партрэт Эрскіна Колдуэла, [[1948]] | Імя пры нараджэнні = Эрскін Прэстан Колдуэл | Псеўданімы = | Грамадзянства = {{Сцяг|ЗША}} [[ЗША]] | Род дзейнасці = [[празаік]] | Гады актыўнасці = | Кірунак = | Жанр = | Мова твораў= [[Англійская мова|англійская]] | Дэбют = | Прэміі = | Узнагароды = | Роспіс = | Lib = | Сайт = | Вікітэка = }} '''Эрскін Прэстан Колдуэл''' ({{lang-en|Erskine Preston Caldwell}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі [[пісьменнік]]-празаік, прадстаўнік рэалістычнага кірунку ў літаратуры. == Біяграфія == Нарадзіўся 17 снежня 1903 года ў мястэчку Уайт-Оўк (Штат Джорджыя) у сям’і святара. У маладосці змяніў шэраг прафесій. Пісьменніцкую кар’еру пачаў у 1931 годзе, апублікаваўшы зборнік навел «Амерыканская зямля» (англ.: American Earth). Затым рушылі ўслед новыя зборнікі апавяданняў, а таксама раманы «Тытунёвая дарога» (анг. Tobacco Road, 1932), «Боская дзялянка» (англ.: God’s Little Acre, 1933). У 1937 годзе сумесна з мастачкай-фатографам Маргарэт Бурк-Уайт выдаў фотаальбом «Ты павінен убачыць іх твары» (анг. You Have Seen Their Faces). У 1939 годзе яны жэняцца — гэты шлюб працягнуўся да 1942 года. Памёр 11 красавіка 1987 года. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|8}} — С. 388. {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Пісьменнікі ЗША]] [[Катэгорыя:Англамоўныя пісьменнікі]] {{DEFAULTSORT:Колдуэл Эрскін}} r4say4betda4g1pnmyix2h4jfh1ykih 0 118145 5125067 4408573 2026-04-12T14:56:00Z DzBar 156353 афармленне 5125067 wikitext text/x-wiki {{Возера |Назва = Аматытлан |Нацыянальная назва = {{lang-es|Lago de Amatitlan}} |Выява = Pacaya-09.JPG |Подпіс = Возера Аматытлан |Шырыня выявы = |lat_dir=N|lat_deg=14|lat_min=28|lat_sec=16 |lon_dir=W|lon_deg=90|lon_min=34|lon_sec=54 |region = GT |CoordScale = |Размяшчэнне = |Вышыня над узроўнем мора= |Даўжыня = 11 |Шырыня = 3 |Плошча = 15,2 |Аб'ём = 0,286 |Даўжыня берагавой лініі = |Найбольшая глыбіня = 33 |Сярэдняя глыбіня = |Тып мінералізацыі = |Салёнасць = |Празрыстасць = |Плошча вадазбору = |Упадаюць = |Выцякаюць = |Пазіцыйная карта 1 = Гватэмала |Пазіцыйная карта 2 = |Катэгорыя на Вікісховішчы = }} '''Аматытлан''' ({{lang-es|Lago de Amatitlán}}) — прэснаводнае [[возера]] ў [[Гватэмала|Гватэмале]], чацвёртае па велічыні ў гэтай краіне. Возера ляжыць у 26 кіламетрах ад сталіцы краіны — [[Гватэмала (горад)|горада Гватэмала]] на вышыні 1188 метраў над узроўнем мора. Плошча — 15 км ². Найбольшая глыбіня дасягае 33 метраў, сярэдняя ж глыбіня па возеры — 18 метраў. На беразе возера знаходзіцца адзін з самых актыўных вулканаў Цэнтральнай Амерыкі — [[Пакая]]. {{Няма крыніц|дата=2022-06-23}} {{Азёры Паўночнай Амерыкі}} [[Катэгорыя:Азёры Гватэмалы]] l06w1k2qr1tyql3jvrbwmeuyrwriyft 100 121975 5125073 5124664 2026-04-12T15:50:59Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5125073 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Юрась Нераток|2026-04-12T12:16:57Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Іван Рыгоравіч Турцэвіч|2026-04-12T06:49:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Саад ібн Абу Вакас|2026-04-11T17:50:36Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Канстанцін Маеўскі|2026-04-11T17:42:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Дождж зверху ўніз|2026-04-10T19:10:01Z|StachLysy}} {{Новы артыкул|Бабруйск-Арэна|2026-04-10T16:49:35Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Сымон Фелікс Жукоўскі|2026-04-10T14:40:17Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Прылівы туды-сюды|2026-04-10T14:17:15Z|StachLysy}} {{Новы артыкул|Чэслаў Лапіч|2026-04-10T10:57:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Галіна Мішкінене|2026-04-10T10:48:56Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Аляксандра Бяльцова|2026-04-10T09:11:49Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Марыя Фармер|2026-04-10T06:53:16Z|DBatura}} {{Новы артыкул|Сцяпан Пятровіч Шавыроў|2026-04-10T06:11:56Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Канстанцін Канстанцінавіч Маркаў|2026-04-09T18:38:17Z|Economico-geographer}} {{Новы артыкул|Яўген Сямёнаў|2026-04-09T17:46:10Z|Паўлюк Шапецька}} {{Новы артыкул|Адам Казіміравіч Паўстанскі|2026-04-09T17:37:08Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ян Янаў|2026-04-09T15:45:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Юрый Лук’янчук|2026-04-09T14:54:04Z|Паўлюк Шапецька}} {{Новы артыкул|Глеб Алегавіч Гарбуз|2026-04-09T14:01:27Z|Паўлюк Шапецька}} {{Новы артыкул|Станіслаў Пташыцкі|2026-04-09T13:53:29Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> r5g0jc1a4enhnh6u7vgva6ajkicjzv0 0 125393 5125094 5124950 2026-04-12T17:14:22Z Plaga med 116903 /* Барацьба за вызваленне Магілы Гасподняй */ 5125094 wikitext text/x-wiki [[Файл:Fra Angelico 019.jpg|thumb|«Жонкі-міраносіцы каля Магілы Гасподняй», фрэска [[фра Беата Анжэліка]].]] '''Магіла Гасподняя,''' часам '''Гроб Гасподні''' ці '''Склеп Гасподні''' ({{lang-el|'''Αγιος Τάφος'''}}) — галоўная святыня [[Хрысціянства|хрысціянскага]] свету — пячора ў скале, куды, паводле [[Евангелле|Евангелля]], паклалі [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]] і на трэці дзень ён [[Уваскрэсенне Ісуса Хрыста|ўваскрэс]]. Цяпер Магіла— галоўны [[алтар]] [[Храм Магілы Гасподняй|Храма Магілы Гасподняй]] ў [[Іерусалім]]е. Паводле традыцыі, магілы знаходзілася за гарадской сцяной, на паўночным захадзе ад Іерусаліма, паблізу [[Галгофа|Галгофы]]. На пачатку IV ст. над ёю пабудавана Кувуклія Храма Магілы Гасподняй. У пераносным сэнсе, асабліва ў крыніцах [[Сярэднявечча]], Магіла Гасподняя — уся [[Святая зямля]] ([[Палесціна]]), дзе знаходзіцца гэта святое для хрысціян месца. == Барацьба за вызваленне Магілы Гасподняй == {{main|Крыжовыя паходы}} З 637 года Палесціна была пад уладай мусульман. З часам ідэя заняцця Святой зямлі і Магілы Гасподняй распаўсюдзілася сярод заходніх хрысціян. На афіцыйным узроўні яна агучана 24 лістапада 1095 года ў [[Клермон-Феран|Клермоне]] Папам [[Урбан II|Урбанам II]], ён заклікаў да збройнага паходу на ўсход. Яго заклік спарадзіў [[першы крыжовы паход]], у часе якога ў [[1099]] г. быў узяты Іерусалім, а крыжаносцы ўтварылі дзяржаву [[Іерусалімскае каралеўства]]. Аднак вынік паходаў быў часовым і абмежаваным, праз 88 гадоў, у 1187 годзе, Іерусалім страчаны хрысціянамі. І хоць крыжакі яшчэ вярталі сабе Святы горад на кароткі час, у верасні 1244 года яны страцілі яго канчаткова. З таго часу Палесціна была пад уладай мусульман да 1918 года, калі яе занялі англійскія войскі падчас [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]]. З 1922 года англічане кіравалі тут на падставе [[Брытанскі мандат у Палесціне|мандата ад Лігі Нацый]]. {{Мёртвы Хрыстос}} [[Катэгорыя:Мукі Хрыстовы]] [[Катэгорыя:Хрысціянскія рэліквіі]] [[Катэгорыя:Геаграфія Евангелляў]] [[Катэгорыя:Месцы паломніцтва]] [[Катэгорыя:Славутасці Іерусаліма]] [[Катэгорыя:Пахавальні]] nzt6qr0wxun29fojvlo85ezk6kjvzjp 4 131069 5125096 5124913 2026-04-12T17:29:31Z MocnyDuham 99818 /* Ева Грын → Эва Грэн */ вынік 5125096 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] k2vweaeyh9jntahrxko0w6ya2jnymde 5125111 5125096 2026-04-12T18:05:38Z MocnyDuham 99818 /* Савецка-фінляндская вайна (1939—1940) → Зімовая вайна */ вынік 5125111 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] lj7s37wts6m1cdhn0zass54hpofwu9e 5125303 5125111 2026-04-13T09:55:15Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */У архіў 5125303 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] hnwf9ulk6m6hm0i6tuav4we8hrjr4f1 5125305 5125303 2026-04-13T09:56:00Z Emilia Noah 155537 /* Архіў */ 5125305 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] 1a78s22t7g22sn9lb1pxykfgv08h00c 5125311 5125305 2026-04-13T10:20:09Z Economico-geographer 399 /* Збігнеў Бжазінскі */ Адказ 5125311 wikitext text/x-wiki {{Index box}} {{shortcut|ВП:ДП}} {{/Шапка}} = Бягучыя абмеркаванні = {{Кнопка 2|Дадаць тэму|url=https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=Вікіпедыя:Да_перайменавання&action=edit&section=1|class=mw-ui-progressive}} ''Новыя тэмы, калі ласка, дадавайце зверху спіса абмеркаванняў'' == [[Уільям С’юард Бероуз]] → [[Уільям С’юард Бараўз]] == У такім напісанні прозвішча супярэчыць правілам беларускага правапісу. Крыніц, якія пацвярджалі б нейкую традыцыю ў напісанні прозвішча пісьменніка я не знайшоў. Таму прапаную перайменаваць адпаведна [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]].--[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:32, 12 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}}, Згодна з інструкцыяй БелЭн па перадачы англамоўных імёнаў і прозвішч, а таксама з апошнімі змяненнямі ў акадэмічным правапісе (2008). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:20, 12 красавіка 2026 (+03) == [[ВАЛЛ-І]] → [[УАЛЛ-І]] == Прапаную перайменаваць артыкул згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=279102 існуючым перакладам] дадзенага мульціка. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) == Сысуны і млекакормячыя == У суседнім беларускім раздзеле яўна замацаваліся «Сысуны». У нас жа, гледзячы па рэзультатам пошуку, пераважаюць «Млекакормячыя», хаця і сысуноў хапае. У сувязі з гэтым прапаную прывесці ўсё да адной назвы, прынамсі ў назвах артыкулаў, катэгорыях і шаблонах. Да якой з назваў варта прыводзіць усё — мусіць рашыць супольнасць, бо абодва слова раўназначныя. На выпадак калі супольнасць вырашыць прывесці ўсё да «Млекакормячыя» падрыхтаваў спіс (спадзяюся што поўны) артыкулаў якія трэба будзе перайменаваць: ==== Катэгорыі ==== [[:Катэгорыя:Сысуны Паўднёвай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Азіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны паводле рэгіёнаў]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўразіі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Паўночнай Амерыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі і Акіяніі]], [[:Катэгорыя:Сысуны пліяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны палеагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны неагену]], [[:Катэгорыя:Сысуны міяцэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны алігацэну]], [[:Катэгорыя:Сысуны Беларусі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Афрыкі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Аўстраліі]], [[:Катэгорыя:Сысуны Еўропы]], [[:Катэгорыя:Сысуны плейстацэну]], [[:Катэгорыя:Вымерлыя сысуны]], [[:Катэгорыя:Спісы сысуноў]], [[:Катэгорыя:Атрады сысуноў]], [[:Катэгорыя:Сямействы сысуноў]], ==== Шаблоны ==== [[:Шаблон:Сысуны]] Далей не ўпэўнены, ці варта чапаць: [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён]], [[:Шаблон:Картка Экалагічны рэгіён/Дакументацыя]],[[:Шаблон:Экарэгіён]], [[:Шаблон:Экарэгіён/Дакументацыя]]. ==== Артыкулы ==== [[Спіс сысуноў Беларусі]], [[Спіс сысуноў Азербайджана]] --[[Удзельнік:Observr1|Observr1]] ([[Размовы з удзельнікам:Observr1|размовы]]) 11:22, 7 красавіка 2026 (+03) : падпішыцеся калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:31, 6 красавіка 2026 (+03) :Раз назва галоўнага [[млекакормячыя]], то і іншыя назвы мусяць адпавядаць. У БелЭн таксама пераважае форма «млекакормячыя». Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} усё [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:35, 6 красавіка 2026 (+03) {{перайменаваць}} згодна з БелЭн. Там першым пішуць млекакормячыя. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) :{{Перайменаваць}} згодна з БелЭн ([https://belarus.belarusenc.by/belarus/detail-article.php?ID=4684#h1 на сайце - таксама млекакормячыя]), пакінуўшы перасылку са старой назвы на актуальную.--[[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:28, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Неверагодны лёс Амэлі Пулен]] → [[Неверагодны лёс Амелі Пулен]] == Збіраюся бліжэйшым часам папрацаваць над гэтым артыкулам, значна палепшыць яго пад юбілей фільма. І першае ж пытанне наконт назвы. Я разумею, што фільм выходзіў у беларускім перакладзе пад загалоўкам «Неверагодны лёс Ам'''э'''лі Пулен», аднак, відаць, той пераклад арыентаваўся на тарашкевіцу. А імя Amélie ў іншых артыкулах БеВікі перадаецца праз '''е'''. Прапаную назву пакінуць як ёсць, але імя змяніць дзеля ўніфікацыі. Якія будуць меркаванні? --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 15:54, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} для ўніфікацыі згодна з БелВікі. Дакладнай інструкцыі не маю для французскамоўных імёнаў, таму пакуль так. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:43, 6 красавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} У нас ёсць канкрэтная крыніца - беларускі пераклад (не буду ўдавацца ў пытанні ягонай афіцыйнасці і легальнасці) і мы робім згодна з ёю. Калі фільм выйдзе пад іншай назвай - будзе сэнс задумацца над перайменаваннем. Само напісанне праз "е" досыць спрэчнае, у французскай там змякчэння няма, а пра доўгую традыцыю адаптацыі імя Amélie у беларускай мове гаварыць не выпадае (папраўце, калі не маю рацыі). [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:21, 7 красавіка 2026 (+03) :: Удакладню думку. Мне здаецца, што, змяніўшы літару, мы ўсё адно робім згодна з крыніцай, проста адаптуем да правапісу. Умоўна, было б у назве слова "сьнег" праз "ь" — думаю, назву б узялі, а "ь" прыбралі. А наконт традыцыі: я не меў на ўвазе, што існуе нейкая сталая традыцыя адаптацыі гэтага імя на беларускую. Я больш пісаў пра ўніфікацыю. Мы маем шэраг артыкулаў на БеВікі з гэтым і падобнымі імёнамі праз "е": [[Амелі Натомб]], [[Амелі Марэсмо]], [[Амелія Арлеанская]] і г.д. — і ніводнага праз "э". Думка была менавіта аб захаванні паслядоўнасці. Раз тут так павялося, то, мабыць, варта так і працягваць, ну ці пераймяноўваць адразу ўсе. --[[Удзельнік:StachLysy|StachLysy]] ([[Размовы з удзельнікам:StachLysy|размовы]]) 01:49, 7 красавіка 2026 (+03) :::Ва ўсіх пададзеныя артыкулах няма аніводнай беларускамоўнай крыніцы, таму асмелюся сцвярджаць, што гэта пераклады, магчыма машынныя. Таму іхная аўтарытэтнасць - пад пытаннем. [[Амелія Арлеанская]] - адаптавана, бадай, з партугальскай, бо ''Amélia'', а не ''Amélie'', таму разглядаць яе трэба асобна. :::Падсумоўваючы, я б галасаваў за тое, каб каб {{Перайменаваць}} да формы ''Амэлі'' артыкулы [[Амелі Натомб]] і [[Амелі Марэсмо]], бо :::1) Маем хоць якую беларускамоўную крыніцу :::2) Гэта не супярэчыць сучаснаму правапісу :::3) Гэта бліжэй да арыгінальнага вымаўлення [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:01, 7 красавіка 2026 (+03) У такой сітуацыі лепей тады {{Не пераймяноўваць}} Амэлі на Амелі [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 15:27, 7 красавіка 2026 (+03) == [[Кейт Бекінсейл]] → [[Кейт Бэкінсэйл]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «э» і «е»'''<br> Паводле правіл беларускай арфаграфіі пры перадачы іншамоўных імёнаў: літара «э» ўжываецца ў пачатку слова і пасля цвёрдых зычных; літара «е» пішацца толькі пасля '''к, г, л.''' У прозвішчы Beckinsale галосны '''[e]''' пасля зычных '''B''' і '''S''' павінен перадавацца праз «э», бо яны не ўваходзяць у групу выключэнняў (к, г, л). [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, але ўвага тая ж, што і ніжэй: Хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:50, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Цімаці Снайдэр]] → [[Тымаці Снайдэр]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача галосных «і» і «ы» пасля зычных'''<br> У беларускай мове выбар паміж «і» і «ы» пасля зычных рэгулюецца іх цвёрдасцю/мяккасцю: «і» ўжываецца пасля парных па мяккасці зычных, «ы» — пасля няпарных цвёрдых зычных, а таксама пасля «т» і «д», калі яны не знаходзяцца ў канцы слова.<br> У імені Timothy гук [ɪ] пасля «т» у сярэдзіне слова павінен перадавацца праз «ы», бо «т» тут цвёрды і не ў канцы слова. <br> «-ці» пакідаем як у прыкладзе «Гаіці» або «[https://verbum.by/s/encyclopedias?q=%D0%A2%D1%8B%D0%BC%D0%B0%D1%86%D1%96 Хант Тымаці]»<br> Адпаведна прапаную далей пісаць «Тымаці» замест «Цімаці» для імя «Timothy». [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 18:56, 26 сакавіка 2026 (+03) :Адназначнае {{Перайменаваць}}, праца гэтага аўтара перакладзена на беларускую, дзе ён падпісаны як Тымаці ці Тыматы (залежна ад правапісу). [https://rusneb.ru/catalog/000202_000005_33411099/ Тут], [https://dziejaslou.by/old/www.dziejaslou.by/inter/dzeja/dzeja.nsf/htmlpage/snaj1102ec.html тут] [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:52, 6 красавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:37, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Хезер Мойс]] → [[Хэдэр Мойс]] == Прапаную перайменаваць артыкул у адпаведнасці з нормамі перадачы іншамоўных уласных імёнаў у беларускай мове.<br> '''Перадача гука [h]''' <br> Паводле сучаснай практыкі, у іншамоўных онімах, якія ўвайшлі ва ўжытак у другой палове XX стагоддзя і пазней, гук [h] перадаецца праз «х», у адрозненне ад традыцыйных імёнаў, дзе замацавалася «г».<br> Імя Heather не належыць да традыцыйна засвоеных, таму выкарыстанне «х» (Хэдэр) з’яўляецца нарматыўным.<br> '''Перадача галоснага [ɛ]<br>''' У пачатку слова і пасля цвёрдых зычных гук [ɛ] перадаецца літарай «э». Форма «Хезер» з «е» не адпавядае гэтаму правілу, бо «е» ў беларускай мове абазначае мяккасць папярэдняга зычнага і гук [je].<br> '''Перадача гуку [ð]<br>''' Часам сустракаецца перадача праз «з», але гэта выключэнні, абумоўленыя традыцыяй (Rutherford → Рэзерфорд). Паколькі імя Heather не з’яўляецца традыцыйным, нарматыўнай будзе перадача «д»: Хэдэр, а не «Хезер».<br> '''Перадача спалучэння -er<br>''' У іншамоўных імёнах канчатак -er перадаецца як «-эр»: * у пачатку слова, * пасля галосных, * пасля цвёрдых зычных (акрамя к, г, л, дзе магчыма «-ер»). У дадзеным выпадку «-ther» → «-дэр», таму «Хэдэр» адпавядае норме.<br> Тое ж самае прапаную зрабіць для артыкула «[[Хэзер Нова]]» [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) :у [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя]] асобна разглядаў гэта імя, тут не ўлічылі перадачу гуку [ð], які звычайна перадаецца як "д", з чаго атрымліваем форму «Хэдэр». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:02, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Я кіраваўся збольшага інструкцыяй па перадачы англамоўных імёнаў (БелЭн). (+ [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнія змяненні ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме) [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 14:13, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} усіх на Хэдэр. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}, бо сапраўды, нейкай традыцыі ў напісанні гэтага імя няма, ва ўсякім выпадку з аналізу крыніц я не заўважыў. Аднак зазначу, што хацелася б ведаць крыніцу і канкрэтнага аўтара гэтай нормы. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:49, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Паляўнічыя за прывідамі (фільм, 1984)]] → [[Лаўцы прывідаў (фільм, 1984)]] == На дадзены момант існуе пераклад гэтай кінастужкі, таму прапаную перайменаваць згодна з [https://kinakipa.site/movie?id=2467 існуючым перакладам]. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:20, 25 сакавіка 2026 (+03) : падпішыцеся, дадаўшы ў канцы паведамлення <nowiki>~~~~</nowiki>. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:18, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Зроблена! [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 12:42, 25 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з беларускім перакладам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 13:57, 25 сакавіка 2026 (+03) :Згоды з аргуменіацыяй, {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:53, 6 красавіка 2026 (+03) == [[Гміна Радзівілаўка]] → [[Радзівілаўка]] == Артыкул пра вёску, не пра гміну. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 20:04, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Сапраўды, не гміна, а вёска. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 20:36, 20 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}}. Згодны з аргументамі намінатара [[Удзельнік:Duntsov|Duntsov]] ([[Размовы з удзельнікам:Duntsov|размовы]]) 08:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Збігнеў Бжазінскі]] == Чаму прозвішча Бжазінскі напісана з літарай «а»? Арыгінальнае напісанне прозвішча ({{lang-pl|Brzeziński}}) з літарай «e», па-беларуску з літарай «э» – Бжэзінскі? [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 18:31, 14 сакавіка 2026 (+03) :відаць, аканне паспрабавалі перадаць. Для польскіх імёнаў нібы так, мусім захаваць ненаціскную э. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:11, 24 сакавіка 2026 (+03) :: Гэта не так, большасць галосных гукаў польскай мовы ([i], [y], [u], [e], [o], [a]) не змяняюцца пад націскам. Глядзіце тут: [https://tutpl.ru/2-2-glasnye-zvuki.html] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:13, 24 сакавіка 2026 (+03) :{{Не пераймяноўваць}}, пра яго ёсць артыкул у [https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.03.djvu_138 БелЭн], там пададзена такая формы. Шкада, што ў самім артыкуле пра гэта аніякай згадкі. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 10:09, 7 красавіка 2026 (+03) ::{{зроблена}} [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 13:20, 13 красавіка 2026 (+03) == [[Хвалебная рэвалюцыя]] → [[Слаўная рэвалюцыя]] == Згодна з БелЭн ([https://archive.org/details/bel-enc-be/Bielaruskaja_encyklapedyja.14/page/510 т. 14, с. 510]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 17:50, 6 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з аўтарытэтнай крыніцай. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 12:19, 7 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, АК [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:14, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Кавалак жыцця]] → [[Шматочак жыцця]] == Недарэчны пераклад з украінскай мовы. Кавалак — гэта кусок. Шматок — гэта невялікі кавалак. Шматочак — гэта зусім маленькі кавалак. Калі перакладаць англійскае слова «''slice''», то варта падумаць над адпаведнікамі (напрыклад: скібачка, лустачка). [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:48, 23 лютага 2026 (+03) :Выглядае як "скрылёк", прынамсі, так найболей імаверна можна перакласці slice. Вядома, хацелася б хоць якую крыніцу, але ўчора шукаў і поўны нуль. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:52, 23 лютага 2026 (+03) ::артыкул перакладаўся з украінскага аналага, але ў рускай мове такая самая канструкцыя. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:43, 25 лютага 2026 (+03) :А навошта перакладаць "slice of life" даслоўна? Гэта устойлівы выраз англійскай мовы, не? Прапаную выкарыстоўваць фактычнае значэнне: штодзённасць ці паўсядзённасць як назву артыкула. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 15:26, 23 лютага 2026 (+03) ::таму што калька ўжо пранікла ў рус., укр. і іншыя мовы, а слова Шмадзённасць мае нашмат большы спектр значэнняў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 00:42, 25 лютага 2026 (+03) :::Магчыма нешта недзе і пранікла, але калі выбраць на буйных англійских базах даных (сайтах) мангу ці анімэ і глядзець яе жанры на адпаведных буйных рускамоўных сайтах, там заўсёды "slice of life" - гэта "повседневность". Магу памыляцца, але іншых аўтарытэтных крыніц па гэтым пытанні няма. [[Удзельнік:DzBar|DzBar]] ([[Размовы з удзельнікам:DzBar|размовы]]) 17:22, 25 лютага 2026 (+03) :А гэта ж гучыць як "слайс"? Калі так, то можна яшчэ пашукаць, не падумаў адразу пра гэты варыянт. І наогул "слайс" ужо запазычана, можа, пераклад не трэба, калі яшчэ няма сваёй устойлівай формы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:37, 25 лютага 2026 (+03) ::падтрымліваю варыянт з тым, каб пакінуць англійскую назву, пакуль не замацуецца ў АК нейкі пераклад. Пераклад можна даць у дужках. Калі ў беларускамоўных АК ёсць нейкія іншыя назвы, іх можна дадаць у лід. Інакш — прыбраць усё без АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:15, 24 сакавіка 2026 (+03) == Сьюзен, С’юзан, Сьюзан → Сюзан == Маем шэраг артыкулаў з розным напісаннем імені Susan, патрэбная нейкая уніфікацыя: * [[Сьюзен Хэйвард]] * [[С’юзан Сарандан]] * [[Сьюзен Пэвэнсі]] * [[Сьюзан Вулдрыдж]] * [[Сьюзан Полгар]] * [[Сьюзан Дэнфард]] * [[С’юзан Франсія]] Варыянт ''Сюзан'' прапанаваны ў Добрапісе Саўкі. Іншых варыянтаў, акрамя Сюзанны, не знайшоў, але Сюзан і Сюзанна ўсё ж розныя формы імені. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 23:43, 18 лютага 2026 (+03) :Звяртаю ўвагу, што сярод прыведзеных імён не ўсе з англійскай мовы. Далей пішу толькі пра англійскі адпаведнік. У арыгінале — Susan ([ˈsuː.zən]), тут маем дзве праблемныя галосныя. Сістэма Саўкі не ідзе ў згодзе з моўнай практыкай і навязвае ўсё ж больш пазіцыю аўтара (згодна з ім мусіць быць таксама Барак Оўбама, Джордж Ўошынгтан). [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|Тут]] дрэнна прапісана пра [uː], нельга нічога сказаць, вырашылі бы крыніцы. З [ə] таксама неадназначна, у такой пазіцыі часцей перадаецца як «а», але можа быць і як «е» (але малаімаверна «э»). Трэба глядзець на словаўжыванне. Праз гугл кнігі знаходжу 2 разы С’юзэн (варыянт з «э» адкідваем), 4 разы С’юзан (2 з якіх пра [[Сьюзен Зонтаг]]), 4 Сьюзан, 6 Сьюзен (прычым знайшоў у БелЭН Хелмс Сьюзен і «Лэдзі Сьюзен» ад Джэйн Осцін), 5-6 Сюзан (ізноў Зонтаг спрабуюць перадаць, не лічыў ужыванне Сюзан у БелЭН, але для плошчы Сюзан Дэлаль у Тэль-Авіве), 1 Сюзэн, 2 Сюзен. :Мне агульны агляд хутчэй падказвае, што Сьюзен будзе найбольш паслядоўным варыянтам паводле крыніц. Найбольш вагу тут дадае БелЭН. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 03:40, 19 лютага 2026 (+03) :Якраз паводле інструкцыі БелЭн правільна будзе '''Сьюзен''')Таму прапаную {{Перайменаваць |ўніфікаваць}} да '''першага варыянта''' [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 19:07, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Вяжанка]] → [[Вежанка]] == Чарговае гвалтаванне беларускай тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:10, 28 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але мне здаецца, што лепш даць нейкую больш канкрэтную крыніцу, а не проста пошук у выданні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:17, 24 сакавіка 2026 (+03) ::падправіў зноску, здаецца вось так выглядае лепей. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:14, 25 сакавіка 2026 (+03) :::У выданні працуе Рэдакцыйная рада, якая ўзгадняе назвы. У Беларусі такім жа чынам складаліся той жа тапанімічны даведнік Рапановіча, ён проста глядзеў напісанні ў беларускіх газетах. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:19, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Цёрнер]] → Тэрнер == Удзельнік [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] у шмат якіх артыкулах паправіў, калі слушна, гэта вымагае шэрагу перейменаванняў. Ён аргументуе такім чынам: "Паводле правілаў беларускага правапісу 2008. §12 Зычныя д, т і дз, ц 6 Зычныя дз, ц пішуцца ў некаторых словах, правапіс якіх вызначаецца па слоўніку: мундзір, гетэрадзін, дзюна, дзюшэс, бардзюр, арцель, цір, цітр, эцюд, цюль, нацюрморт, уверцюра, накцюрн, цюркскі, цюльпан, каранцін. Гук [ɜ] у спалучэннях з R перадаецца ер/эр/ёр". --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:38, 23 студзеня 2026 (+03) :перапрашаю, вось да ўсіх Тэрнераў важны аргумент з Правілаў арфаграфіі :§12 Зычныя д, т і дз, :4. У запазычаных словах (а таксама ў вытворных ад іх) цвёрдыя д, т, як правіла, пішуцца нязменна: рэйсфедар, дэлегат, дэманстрацыя, медыцына, апладысменты, індык, літаратура, майстар, матэрыял, універсітэт, кватэра, тэхніка, тыраж, скептык, ерэтык, пластык, тэарэтык, авантура, дыктатура. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:42, 23 студзеня 2026 (+03) ::Таксама БелЭН фіксуе Тэрнер (Turner) Джозеф Мэлрард Уільям [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 21:45, 23 студзеня 2026 (+03) :::як разумею, там будзе [ɜː] у RP пасля T, праблемнае месца. Розныя маем прыклады, як Кёрціс, Бёрніт, але гэта іншы род зычных, што істотна тут. Мне здаецца, што прыведзеныя правілы можна трактаваць па рознаму. Тое, што для нас гучыць мякка фактычна не заўсёды з’яўляецца мяккім зычным у арыгінальнай мове. Ну вось чым адрозніваецца t у французскіх nature mort і tirage? То бок, усё, што тычыцца запазычанняў тут можна трактаваць шырока. У той жа час, добра, што знайшлі ўжыванне ў БелЭН, гэта дадае ўпэўненасці ў такой форме. Калі ў крыніцах няма Цёрнер, то {{перайменаваць}}. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:46, 3 лютага 2026 (+03) ::::Я таксама звяртаўся да прафэсійнага перакладчыка з пытаннем пра Тэрнэра, Іыны Тыма. Віталь Станішэўскі: ::::„Уласныя імёны могуць замацоўвацца ў узусе і ў аўтарытэтных крыніцах і згодна з іх стыхійным асваеннем. Калі канкрэтна ў аўтарытэтных крыніцах няма спадарыні Тыны, то сам Бог наказаў асвойваць па правілах. ::::Калі сістэмна, то Тэрнэр - цалкам нармальна. "Т" захоўваецца, а тое, што не так блізка да [з:], невялікая страта, бо ўсё адно забяспечваецца "адваротная сумяшчальнасць", вымаўляецца ўсё тое ж у арыгінале“. [[Удзельнік:Vańcioś|Vańcioś]] ([[Размовы з удзельнікам:Vańcioś|размовы]]) 14:30, 3 лютага 2026 (+03) :::::Агулам, я тут са спадаром Віталём пагаджуся, але хочацца дадаткова падкрэсліць, што гэтыя правілы, як і многія іншыя, досыць размытыя і іх можна па-рознаму трактаваць, калі ўжо прыдраліся да літары закона. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:45, 3 лютага 2026 (+03) :'''Перадача спалучэнняў -er і -ur''' :У беларускай перадачы іншамоўных імёнаў спалучэнні ''-er'' і ''-ur'' перадаюцца як «-эр»: :* у пачатку слова, :* пасля галосных, :* пасля беларускіх цвёрдых зычных. :Форма «-ер» ужываецца толькі пасля зычных '''к, г, л'''. :У прозвішчы ''Turner'' галосны [ɜː] у абедзвюх пазіцыях (''Tur-'' і ''-ner'') адпавядае беларускай перадачы '''«эр»''', таму правільна: '''Тэрнэр'''. Тым болей што тут мы карыстаемся [https://pravo.by/document/?guid=2012&oldDoc=2008-186/2008-186(003-066).pdf&oldDocPage=1 апошнімі змяненнямі ў правапісе], § 4. Перадача акання на пісьме для -er. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:05, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Бакалажэва]] → [[Бакаларава]] == Чарговы прыклад шкоднай працы ў галіне тапаніміі ў гэтым раздзеле Вікіпедыі. Перанесці пад сапраўдную беларускую назву.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :не ўпэўнены, наколькі можна падаваць Гістарычны атлас як адзіную крыніцу для сучаснага напісання. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Калі сустрэнеце іншае напісанне па-беларуску — можна паспрачацца. Пакуль што ёсць толькі такое, а іншых няма. Ну, дадаў яшчэ адно з гугл-кніг. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:16, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сінавіяльны сустаў]] → [[Сустаў]] == Варта вызваліць старонку [[Сустаў]] ад цяперашняй некарэктнай перасылкі на [[Злучэнне (анатомія)]] і зрабіць яе асноўнай назвай артыкула [[Сінавіяльны сустаў]]. Паняцце Сінавіяльны сустаў не існуе. Слоўнік БДМУ (Ярашэвіч С.П., Піўчанка П.Р., Грынкевіч А.І., Любецкая К.П. Анатомия: словарь. — Мінск: БДМУ, 2016. — ISBN 978-985-567-629-5.) прыводзіць беларускія пераклады лацінскіх тэрмінаў: junctura — злучэнне, junctura synovialis — сінавіяльнае злучэнне, сустаў, дыяртроз, перапыннае злучэнне. Мяркую, «сустаў» будзе найбольш распаўсюджаным з сінонімаў, а астатнія можна зрабіць перасылкамі. Першапачатковая блытаніна выклікана тым, што паняцце [https://www.wikidata.org/wiki/Q9644 joint] (i.e., junctura, злучэнне) на Вікіданых была і застаецца некарэктна злучанай з артыкуламі пра суставы на іншых славянскіх Вікіпедыях. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:11, 17 студзеня 2026 (+03) :калі ўсё так, як вы кажаце, можна будзе яшчэ і ў вікіданых папрацаваць, каб усё прывесці да ладу. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:04, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Сэйны]] → [[Сейны]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:30, 17 студзеня 2026 (+03) :Дарэчы, чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:31, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}}, але глядзі вышэй маю заўвагу па крыніцах [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:06, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Семятычы]] → [[Сямятычы]] == Традыцыйная і найбольш распаўсюджаная беларуская назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:11, 17 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:07, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Гонёндз]] → [[Ганёндз]] == Традыцыйная беларускай назва. Замацаваная ў тым ліку ў нашай Вікі, гл. [[Пётр з Ганёндза]].--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:05, 16 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} + заўвага па крыніцах вышэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:08, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Бельск Падляскі]] → [[Бельск-Падляшскі]] == Замацаваная ў беларускай мове традыцыйная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Хрэптоўцы]] → [[Храптоўцы]] == Чарговы прыклад шкоднай дзейнасці [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] у справе тапаніміі. Перанесці пад распаўсюджаную назву, а не пад выдуманую.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:32, 15 студзеня 2026 (+03) :слабаватая крыніца, не знаходзіце? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:10, 25 сакавіка 2026 (+03) ::Каб знаходзіць — трэба шукаць. У вас лепшых для любога іншага напісання няма. Першае ж напісанне парушае нормы беларускай мовы, таму другое ёсць цалкам лагічным. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:14, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Ласосьна Велька]] → [[Ласосна Вялікая]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:12, 14 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Длугасельцы]] → [[Даўгасельцы]] == Правільная назва па-беларуску.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:14, 13 студзеня 2026 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:12, 25 сакавіка 2026 (+03) == [[Іван Дыамідавіч Антошкін]] → [[Іван Дыямідавіч Антошкін]] == Гл. [[Размовы:Іван Дыамідавіч Антошкін#Дыямідавіч?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 13:23, 1 снежня 2025 (+03) :варта разгледзець варыянт «Дыямедавіч», як у паданай крыніцы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:53, 2 снежня 2025 (+03) == [[Рэспубліка Арменіі]] → [[Першая Рэспубліка Арменія]] == ''Рэспубліка Арменіі'' напісана з памылкай. А [[Рэспубліка Арменія]] — назва цяперашняй армянскай дзяржавы. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:39, 29 кастрычніка 2025 (+03) :заўважу, што варта звярнуць, што ў першым выпадку ідзе кіраванне з родным склонам, а ў другім дапасаванне — гэта розныя назвы [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:35, 2 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}}. Дзве розныя дзяржавы. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) == [[Валаваны]] → [[Канапэ]] == Валаваны не фіксуюцца ў слоўніках, канапэ ёсць у БРС 2012 на вербуме. Дый увогуле варта праверыць, ці ўжываецца гэтае «валаваны» недзе яшчэ і ці варта яго пакідаць у артыкуле. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:27, 13 кастрычніка 2025 (+03) == [[Сеціўнае таварыства па надаванні імёнаў і нумароў]] == Відавочна, што пераклад наймення арганізацыі вельмі вольны і трэба пераймяноўваць, але як -- не рызыкну прапаноўваць варыянт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 08:42, 22 верасня 2025 (+03) : Перайменаваць наступным чынам: Інтэрнэт-карпарацыя па прысваенні імёнаў і нумароў. Саманазву на рускай мове можна паглядзець [https://www.icann.org/ru/system/files/files/getting-to-know-icann-quicklook-30apr20-ru.pdf тут]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:51, 22 верасня 2025 (+03) ::Рускі пераклад выглядае не вельмі ўдала. Не зразумела, чему менавіта "інтэрнэт-карпарацыя" - выглядае або як кампанія, дзейнасць якой звязана з Інтернетам, або як нейкае сеціўнае аб'яднанне, а не міжнародная арганізацыя. ::ChatGPT прапанаваў варыянт "Карпарацыя па прызначэнні імёнаў і нумароў у Інтэрнэце" і мне такая форма падаецца нашмат больш удалай. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:06, 23 верасня 2025 (+03) :::мне здаецца, трэба ў першую чаргу арыентавацца на арыгінальную назву, дзе ідзе Internet Corporation, што з’яўляецца даволі вузкай і канкрэтнай назвай профілю фірмы, але яна, нібы, больш нідзе не ўжываецца для іншых арганізацый. Некаторыя раздзелы як назву старонкі пакідаюць ICANN і падаюць вольны пераклад у дужках. Можа і нам варта так зрабіць [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:43, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Так, ICANN як галоўная назва - добры варыянт. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 22:10, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Таксама падтрымаю варыянт "ICANN" [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:40, 14 студзеня 2026 (+03) == [[Аўдыя]] → [[Аўдыа]] == Паводле правіл сучаснай арфаграфіі, спалучэнне галосных "іо" перадаецца як "іа" на канцы запазычаных слоў, напрыклад: Токіа, адажыа, трыа, партфоліа, капрычыа, сальфеджыа, імпрэсарыа і г. д. --[[Удзельнік:Buchienvaldycz|Buchienvaldycz]] ([[Размовы з удзельнікам:Buchienvaldycz|размовы]]) 20:45, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} такой лексемы і словаўтваральнай адзінкі няма. Ёсць варыянты «аўдыё-» і «аўдыя-», як і з радыё-/радыя- (тут нават розніца ў значэннях ёсць) і інш. Ёсць ужо ўжыванне «аўдыя», па аналогіі з «медыя», паходзіць з англамоўнай практыкі, як я разумею, даволі свежае словаўжыванне. Таксама ўлічвайце, што мы маем справу з абстрактным тэрмінам, гэта вельмі істотна. Даволі складаны выпадак, у якім дакладна нельга арыентавацца выключна на правілы, нам прыходзіцца арыентавацца на практыку словаўжывання і словаўтварэння. Апошнім часам нібыта складваецца кансэнсус вакол «аўдыя» ў тэрмінолагаў. Падрабязна аргументацыю раскрыць не магу, але тут хутчэй за ўсё сумесь практыкі з тым фактам, што гэта вельмі шырокае, абстрактнае паняцце. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:41, 18 верасня 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} якраз паводле апошніх змяненняў пішацца аўдыя-. [[Удзельнік:Feeleman|Feeleman]] ([[Размовы з удзельнікам:Feeleman|размовы]]) 11:45, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках]] → [[:Катэгорыя:Пахаваныя на Арлінгтанскіх нацыянальных могілках]] == Гл. [[Размовы пра катэгорыю:Пахаваныя на Арлінгтонскіх нацыянальных могілках|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 21:17, 4 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}. Гэта не выключэнне а-ля Вашынгтон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:08, 11 верасня 2025 (+03) == [[Лявон Бароўскі]] → [[Леан Бароўскі]] == Палепшаючы старонку, спадарства, я знайшоў асобны артыкул у [[ЭГБ]] за подпісам Уладзіміра Конана. Там гісторык літаратуры названы Леанам (яго польскае імя — Leon). У мяне пытанне да супольнасці, як правільна будзе. Ці мы называем усіх, а не толькі беларусаў Лявонамі альбо ўсё-ж такі пішам у артыкулах пра палякаў менавіта Леан. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 01:54, 26 жніўня 2025 (+03) :Не адаптоўваем польскія імёны пад беларускія варыянты, калі такога няма ў крыніцах. Калі нідзе няма Лявона, то няма чаго абмяркоўваць і трэба перайменаваць як у АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:54, 26 жніўня 2025 (+03) ::[https://philosophy.by/wp-content/store/history-of-philosophic-thought-vol-4.pdf Тут] і [https://studfile.net/preview/5440056/ тут] выкарыстоўваецца форма Лявон. У БелЭн аднак Леан. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 01:17, 27 жніўня 2025 (+03) : {{супраць}}. Шасцітомнае выданне «Гісторыя філасофскай і грамадска-палітычнай думкі Беларусі», падрыхтаванае Інстытутам філасофіі НАН Беларусі, — аўтарытэтная крыніца. Там напісана: Лявон Бароўскі. Шэсць старонак у чацвёртым томе прысвечаны Л. Бароўскаму і яго дзейнасці. Выданне 2017 года, у аўтарскі калектыў У. М. Конан таксама ўваходзіць. "Леан Бароўскі" выкарыстоўваецца ў першым томе Энцыклапедыі гісторыі Беларусі, выдадзеным у 1993 годзе, і ў другім томе Беларускай энцыклапедыі, выдадзеным у 1996 годзе. Выкарыстанне "Леан" у дадзеным выпадку можна лічыць састарэлым. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 27 жніўня 2025 (+03) :Лявона мусім пакінуць, бо ёсць шмат дзе, але ці асноўным найменнем -- пытанне. Гэта тычыцца амаль усіх Леанаў, што з абшараў сучаснай Беларусі або неяк, на думку аўтараў, датычаць беларускасці. Тым часам як у іх саміх ідэнтычнасць было польскай і імя адпаведна Леан. Як мне здаецца, гэта ўжо беларускі перакос, які наследуе расійскую традыцыю ўсё перайначваць. Яны як пачалі з 1772 года, так і да 1917 года такую практыку мелі -- Юзаф, сын Тадэвуша, аказваўся Іосіфам Фамічом -- у жыцці ніколі так не назваўся, але ў афіцыйных паперах па-руску мусіў пісацца так, часам не паслядоўна. То трэба нейкую палітыку на гэты конт выпрацаваць, што асноўным "Лявон" рабіць, калі ёсць сведчанні, што сам ён карыстаўся такім імем хоць эпізадычна. У астатніх выпадках, для асоб з польскай ідэнтычнасцю -- "Леан". І з іншымі імёнамі таксама. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:30, 5 кастрычніка 2025 (+03) ::Да гэта ж пытання. Даем паўстанку 1863 года ў расійскай традыцыі -- [[Марыя Мацвееўна Ямант|Марыяй Мацвееўнай Ямант]]. А яе брат Юзаф у гэтай самай традыцыі быў Іосіфам Мацвеевічам Ямантам, добра, хоць артыкул пра яго так не названы, толькі даведкава даецца такі варыянт. Чорны жарт і не меней. У нас шмат такога, бо нешта бралася з даведніка "Асветнікі..." і падобных, а туды трапіла часам папросту з Бракгаўза і Эфрона, а то і са спраў і папер карнікаў таго паўстання. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 14:47, 8 кастрычніка 2025 (+03) == [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на ідыш]] → ? == Таксама [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на іўрыце]] і [[:Катэгорыя:Пісьменнікі на эсперанта]]. Словазлучэнні тыпу "пісьменнік на нейкай мове" немагчымыя. А ў «Тлумачальным слоўніку беларускай літаратурнай мовы» пад рэдакцыяй Капылова "ідыш" скланяецца. Але ў іншай назве можа і не трэба будзе гэтае слова --[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:27, 3 жніўня 2025 (+03) :[[:Катэгорыя:Ідышамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Іўрытамоўныя пісьменнікі]], [[:Катэгорыя:Эсперантамоўныя пісьменнікі]] -- па-мойму, будзе паслядоўна. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 13:21, 20 лістапада 2025 (+03) == [[Юліуш]], [[Юліўш]], [[Юліюш]], [[Юльюш]] → [[Юліюш]] == У беларускай Вікіпедыі сустракаюцца розныя варыянты гэтага польскага імя, варта б было, каб быў адзіны. Пытанне паўстала пры падрыхтоўцы артыкула пра {{lang-pl|Juliusz Machulski}}. На вырыянце "Юліюш" не настойваю, але пры пошуку ў беларускіх медыя сустракаецца. Таксама ўжо маем пэўны "ўзор" - Геніюш (Geniusz???). Таксама вынікі гэтага абмеркавання, на мой погляд, могуць паўплываць на перадачу такіх імён як Dariusz, Mariusz, Eugeniusz і пад. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 09:16, 3 чэрвеня 2025 (+03) :У Беларускай Энцыклапедыі - Юл'''ью'''ш Славацкі. У Энцыклапедыя гісторыі Беларусі - Юл'''іу'''ш Фартунат Косак. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 11:24, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш на маё вока выглядае вельмі экзатычна, хаця маем жа афіцыйна слова "менеджар". [[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 22:20, 3 чэрвеня 2025 (+03) ::Юліуш, вядома ж, не адпавядае правапісу. А чытаецца з устаўным [ў] - іўу Прынамсі, я так помню--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 12:00, 11 чэрвеня 2025 (+03) :::Калі не адпавядае нават правапісу, і будзе супольнасцю прынятае адпаведнае рашэнне, то трэба ў Вікіпедыі паправіць Юліушаў - у нас яны сустракаюцца ў тэкстах артыкулаў, а ёсць і асобныя артыкулы [[Юліуш Косак|'''Юліуш''' Косак]], [[Ігнацы Юліуш Пілсудскі|Ігнацы '''Юліуш''' Пілсудскі]] --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 17:16, 11 чэрвеня 2025 (+03) ::тут пытанне транскрыпцый, якое можа ісці ўразрэз з беларускім традыцыйным напісаннем і вымаўленнем. Можа атрымацца як англійскім імем Isaac, якое ў залежнасці ад асобы пішацца па рознаму, як склалася ў крыніцах. Таму і з некаторымі польскімі імёнамі для некаторых асоб можа дамінаваць нейкая свая форма ў крыніцах і мы мусім яе пакідаць (таму дакладна Юльюш Славацкі, бо АК), але калі ў беларускіх тэкстах няма сталай перадачы імя для нейкай асобы (асабліва тычыцца сучаснікаў), то мусім выкарыстоўваць нейкія паслядоўныя правілы. ТКП можна выкарыстоўваць звычайна, але вось тут той прыклад, калі ТКП паказвае сябе як непрыгодная сістэма для перадачы імёнаў асоб, там будзе «Юлюш», што, так сказаць, «ні ў якія вароты». Тут мусіць быць паслядоўным для ўсіх спалучэнняў, дзе i стварае гук замест палаталізацыі зычнага, як Julian, Fabiusz, Heliodor etc., і не стаіць на канцы слова (там іншыя працэсы, як Natalia, Julia, Emilia і г.д.). У польскай мове ў такіх пазіцыях адбываецца пераход i у j, што таксама фіксуе польскі Вікіслоўнік, які абапіраецца на PWN (хаця ў маёй моўнай практыцы, я не чую, каб палякі казалі тут моцнае j, яно досыць рэдукаванае). Беларускія аналагі гэтых імён таксама звычайна ідуць з палаталізацыяй, як імёны Гальяш (тое ж Eliasz), Валяр’ян (Walerian), Фабіян (Fabian), Емяльян (Emilian), але на usz на канцы — маем скарачэнне да й: Юлій, Арсеній. У любым выпадку я бачу нейкі паралелізм у перадачы ёты ў беларускім і польскім літаратурным вымаўленні (калі няма j у вымаўленні, то не палаталізуем), застаецца толькі пытанне, пісаць ь ці і перад палаталізаванай галоснай. У дадзеным выпадку, раз маем у крыніцах ужо форму Юльюш, то можна пайсці па больш бяспечнай сцежцы ў дадзены момант і абраць гэтую форму як эталон. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:02, 21 ліпеня 2025 (+03) :::Падтрымаю пададзеныя вышэй аргументы — форма "Юльюш" выглядае найболей распаўсюджанай ў аўтарытэтных крыніцах. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:54, 27 снежня 2025 (+03) : {{Супраць}}. У беларускіх крыніцах часцей Юліуш.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:14, 13 сакавіка 2026 (+03) ::А можаце падаць больш канкрэтыкі? Пакуль што цяжка да канца сфармуляваць кансэнсус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:09, 24 сакавіка 2026 (+03) {{/Падвал}} [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Супольнасць]] hy0wda5zjsmy7v2lqr8f21d3ghlsvgi 0 134918 5125070 4649085 2026-04-12T15:42:15Z Mireyus 165948 5125070 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Фашчаўка}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Фашчаўка |краіна = Беларусь |плошча = |вышыня = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = +375 2239 |паштовы індэкс = 213031 |аўтамабільны код = |выява = Faščaŭka, Jezuicki. Фашчаўка, Езуіцкі (N. Orda, 1877) (2).jpg |подпіс = Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты, знішчаны ў [[1960-я]] |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |lat_dir = N |lat_deg = 54 |lat_min = 8 |lat_sec = 53.24 |lon_dir = E |lon_deg = 30 |lon_min = 29 |lon_sec = 54.05 |Commons = Faščaǔka }} '''Фа́шчаўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Хва́шчаўка'''</ref> ({{lang-be-trans|Faščaŭka}}, {{lang-ru|Фащевка}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d912m0047202&q_id=5602876|title=Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 года № 15-12 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Шкловского района в агрогородки"}}</ref> у [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. Першапачаткова вёска называлася Чарніца, а назва Фашчаўка ці Хвашчаўка пачала пераважаць у другой палове [[XVII стагоддзе|XVII ст.]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=247-250}} == Гісторыя == Упершыню згадана пад 1604 годам як вёска Чарніца над ручаём Чарніцай ў [[Плешчыцы (Шклоўскі раён)|Плешчыцкім]] войтаўстве [[Магілёўская воласць|Магілёўскай эканоміі]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1612 годзе вёскі Чарніца (пазней Фашчаўка), Княжычка (пазней [[Княжыцы (Шклоўскі раён)|Княжыцы]]), [[Крывель]], Чамаданы (пазней [[Старыя Чамаданы]]) і Чална (пазней [[Саськаўка]]) вылучаны з каралеўскіх уладанняў і перададзены ва ўласнасць [[Аршанскі езуіцкі калегіум|Аршанскага калегіума езуітаў]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=248}}. У 1737—1754 гадах езуіты збудавалі ў [[Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Фашчаўцы вялізны мураваны касцёл]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=251}}. Пасля [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1772 годзе Фашчаўка апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1783 годзе ў Фашчаўцы вядомы вадзяны млын на рацэ Чарнічцы{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1960-я гады камуністычныя ўлады ўзарвалі Фашчаўскі касцёл — выдатны помнік архітэктуры [[барока]]. == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Антонавіч Гадуноў]] (1921—1994) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук, [[прафесар]]<ref name="БЭ4">{{Крыніцы/БелЭн|4}} — С. 422.</ref>. == Славутасці == [[Файл:Фашчаўка. Мемарыяльная калона (01).jpg|злева|thumb|Мемарыяльная калона]] * [[Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)|Мемарыяльная калона (помнік Святому Сімпліцыяну)]]. == Страчаная спадчына == * [[Касцёл Адведзінаў Найсвяцейшай Паннай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты]] (1754). {{зноскі}} == Літаратура == * {{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/33632671/|ref=Красоўскі|аўтар=Красоўскі А.В.|загаловак=Да пытання ўзнікнення рыма-каталіцкага асяродка і парафіі ў вёсцы Фашчаўка Шклоўскага раёна|год=2017|мова=be|выданне=Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць : зборнік навуковых прац удзельнікаў X Міжнароднай навуковай канферэнцыі, 25―26 мая 2017 г.|старонкі=247-252|isbn=978-985- 6985-85-3}} * Faszczówka (2) // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/374 374] == Спасылкі == {{Commons|Category:Faščaǔka}} * {{ГБ|http://globustut.by/faschevka/index.htm}} * [http://www.radzima.org/be/miesca/fashchauka.html в. Фашчаўка] на [[Radzima.org]] {{Фашчаўскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] [[Катэгорыя:Фашчаўка (Шклоўскі раён)| ]] biqz4vl2im760szdouzd0ynr6eofq1e 5125071 5125070 2026-04-12T15:47:12Z Mireyus 165948 5125071 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Фашчаўка}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Фашчаўка |краіна = Беларусь |плошча = |вышыня = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = +375 2239 |паштовы індэкс = 213031 |аўтамабільны код = |выява = Faščaŭka, Jezuicki. Фашчаўка, Езуіцкі (N. Orda, 1877) (2).jpg |подпіс = Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты, знішчаны ў [[1960-я]] |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |lat_dir = N |lat_deg = 54 |lat_min = 8 |lat_sec = 53.24 |lon_dir = E |lon_deg = 30 |lon_min = 29 |lon_sec = 54.05 |Commons = Faščaǔka }} '''Фа́шчаўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Хва́шчаўка'''</ref> ({{lang-be-trans|Faščaŭka}}, {{lang-ru|Фащевка}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d912m0047202&q_id=5602876|title=Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 года № 15-12 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Шкловского района в агрогородки"}}</ref> у [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. Першапачаткова вёска называлася Чарніца, а назва Фашчаўка ці Хвашчаўка пачала пераважаць у другой палове [[XVII стагоддзе|XVII ст.]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=247-250}} == Гісторыя == Упершыню згадана пад 1604 годам як вёска Чарніца над ручаём Чарніцай ў [[Плешчыцы (Шклоўскі раён)|Плешчыцкім]] войтаўстве [[Магілёўская воласць|Магілёўскай эканоміі]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1612 годзе вёскі Чарніца (пазней Фашчаўка), Княжычка (пазней [[Княжыцы (Шклоўскі раён)|Княжыцы]]), [[Крывель]], Чамаданы (пазней [[Старыя Чамаданы]]) і Чална (пазней [[Саськаўка]]) вылучаны з каралеўскіх уладанняў і перададзены ва ўласнасць [[Аршанскі езуіцкі калегіум|Аршанскага калегіума езуітаў]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=248}}. У 1737—1754 гадах езуіты збудавалі ў [[Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Фашчаўцы вялізны мураваны касцёл]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=251}}. Пасля [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1772 годзе Фашчаўка апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1783 годзе ў Фашчаўцы вядомы вадзяны млын на рацэ Чарнічцы{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1960-я гады камуністычныя ўлады ўзарвалі Фашчаўскі касцёл — выдатны помнік архітэктуры [[барока]]. == Славутасці == [[Файл:Фашчаўка. Мемарыяльная калона (01).jpg|злева|thumb|Мемарыяльная калона]] * [[Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)|Мемарыяльная калона (помнік Святому Сімпліцыяну)]]. == Страчаная спадчына == * [[Касцёл Адведзінаў Найсвяцейшай Паннай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты]] (1754). == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Антонавіч Гадуноў]] (1921—1994) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук, [[прафесар]]<ref name="БЭ4">{{Крыніцы/БелЭн|4}} — С. 422.</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/33632671/|ref=Красоўскі|аўтар=Красоўскі А.В.|загаловак=Да пытання ўзнікнення рыма-каталіцкага асяродка і парафіі ў вёсцы Фашчаўка Шклоўскага раёна|год=2017|мова=be|выданне=Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць : зборнік навуковых прац удзельнікаў X Міжнароднай навуковай канферэнцыі, 25―26 мая 2017 г.|старонкі=247-252|isbn=978-985- 6985-85-3}} * Faszczówka (2) // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/374 374] == Спасылкі == {{Commons|Category:Faščaǔka}} * {{ГБ|http://globustut.by/faschevka/index.htm}} * [http://www.radzima.org/be/miesca/fashchauka.html в. Фашчаўка] на [[Radzima.org]] {{Фашчаўскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] [[Катэгорыя:Фашчаўка (Шклоўскі раён)| ]] it25nkb1zzrckghti5zdo08rq0qa6yn 5125077 5125071 2026-04-12T15:52:52Z Mireyus 165948 5125077 wikitext text/x-wiki {{значэнні|Фашчаўка}} {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Фашчаўка |краіна = Беларусь |плошча = |вышыня = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |двароў = |тэлефонны код = +375 2239 |паштовы індэкс = 213040 |аўтамабільны код = |выява = Faščaŭka, Jezuicki. Фашчаўка, Езуіцкі (N. Orda, 1877) (2).jpg |подпіс = Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты, знішчаны ў [[1960-я]] |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |lat_dir = N |lat_deg = 54 |lat_min = 8 |lat_sec = 53.24 |lon_dir = E |lon_deg = 30 |lon_min = 29 |lon_sec = 54.05 |Commons = Faščaǔka }} '''Фа́шчаўка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Хва́шчаўка'''</ref> ({{lang-be-trans|Faščaŭka}}, {{lang-ru|Фащевка}}) — [[аграгарадок]]<ref>{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d912m0047202&q_id=5602876|title=Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 года № 15-12 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Шкловского района в агрогородки"}}</ref> у [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Адміністрацыйны цэнтр [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. Першапачаткова вёска называлася Чарніца, а назва Фашчаўка ці Хвашчаўка пачала пераважаць у другой палове [[XVII стагоддзе|XVII ст.]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=247-250}} == Гісторыя == Упершыню згадана пад 1604 годам як вёска Чарніца над ручаём Чарніцай ў [[Плешчыцы (Шклоўскі раён)|Плешчыцкім]] войтаўстве [[Магілёўская воласць|Магілёўскай эканоміі]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1612 годзе вёскі Чарніца (пазней Фашчаўка), Княжычка (пазней [[Княжыцы (Шклоўскі раён)|Княжыцы]]), [[Крывель]], Чамаданы (пазней [[Старыя Чамаданы]]) і Чална (пазней [[Саськаўка]]) вылучаны з каралеўскіх уладанняў і перададзены ва ўласнасць [[Аршанскі езуіцкі калегіум|Аршанскага калегіума езуітаў]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=248}}. У 1737—1754 гадах езуіты збудавалі ў [[Касцёл Адведзін Найсвяцейшай Дзевай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Фашчаўцы вялізны мураваны касцёл]]{{Sfn|Красоўскі|2017|с=251}}. Пасля [[першы падзел Рэчы Паспалітай|першага падзелу Рэчы Паспалітай]] у 1772 годзе Фашчаўка апынулася ў складзе [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. У 1783 годзе ў Фашчаўцы вядомы вадзяны млын на рацэ Чарнічцы{{Sfn|Красоўскі|2017|с=249}}. У 1960-я гады камуністычныя ўлады ўзарвалі Фашчаўскі касцёл — выдатны помнік архітэктуры [[барока]]. == Славутасці == [[Файл:Фашчаўка. Мемарыяльная калона (01).jpg|злева|thumb|Мемарыяльная калона]] * [[Калона Святога Сімпліцыяна (Фашчаўка)|Мемарыяльная калона (помнік Святому Сімпліцыяну)]]. == Страчаная спадчына == * [[Касцёл Адведзінаў Найсвяцейшай Паннай Марыяй Святой Альжбеты (Фашчаўка)|Касцёл Адведзінаў Найсв. Паннай Марыяй Св. Альжбеты]] (1754). == Вядомыя асобы == * [[Аляксандр Антонавіч Гадуноў]] (1921—1994) — вучоны-эканаміст, доктар эканамічных навук, [[прафесар]]<ref name="БЭ4">{{Крыніцы/БелЭн|4}} — С. 422.</ref>. {{зноскі}} == Літаратура == * {{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/33632671/|ref=Красоўскі|аўтар=Красоўскі А.В.|загаловак=Да пытання ўзнікнення рыма-каталіцкага асяродка і парафіі ў вёсцы Фашчаўка Шклоўскага раёна|год=2017|мова=be|выданне=Гісторыя Магілёва: мінулае і сучаснасць : зборнік навуковых прац удзельнікаў X Міжнароднай навуковай канферэнцыі, 25―26 мая 2017 г.|старонкі=247-252|isbn=978-985- 6985-85-3}} * Faszczówka (2) // {{Крыніцы/Геаграфічны слоўнік Каралеўства Польскага|2}} S. [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/374 374] == Спасылкі == {{Commons|Category:Faščaǔka}} * {{ГБ|http://globustut.by/faschevka/index.htm}} * [http://www.radzima.org/be/miesca/fashchauka.html в. Фашчаўка] на [[Radzima.org]] {{Фашчаўскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] [[Катэгорыя:Фашчаўка (Шклоўскі раён)| ]] mg891gju58f1xqjtj5ofkmpcegtz3cb 10 143762 5125297 4881507 2026-04-13T09:43:40Z Economico-geographer 399 абнаўленне звестак 5125297 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная паласа |выява = [[Файл:Coat of arms of Belarus (official).svg|50px]] |выява2 = [[Файл:Эмблема Міністэрства культуры РБ.jpg|70px]] |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |загаловак = [[Міністэрства культуры Рэспублікі Беларусь|Міністры культуры Рэспублікі Беларусь]] |утрыманне = * [[Анатоль Іванавіч Бутэвіч|Анатоль Бутэвіч]] <small>(1994—1996)</small> * [[Аляксандр Уладзіміравіч Сасноўскі|Аляксандр Сасноўскі]] <small>(1996—2000)</small> * [[Леанід Паўлавіч Гуляка|Леанід Гуляка]] <small>(2000—2005)</small> * [[Уладзімір Фёдаравіч Матвяйчук|Уладзімір Матвяйчук]] <small>(2005—2009)</small> * [[Павел Латушка]] <small>(2009—2012)</small> * [[Барыс Уладзіміравіч Святлоў|Барыс Святлоў]] <small>(2012—2017)</small> * [[Юрый Паўлавіч Бондар|Юрый Бондар]] <small>(2017—2020)</small> * [[Анатоль Мечыслававіч Маркевіч|Анатоль Маркевіч]] <small>(2020—2024)</small> * [[Руслан Іосіфавіч Чарнецкі|Руслан Чарнецкі]] <small>(2024—2026)</small> * [[Марат Сяргеевіч Маркаў|Марат Маркаў]] <small>(з 2026)</small> }}<includeonly>{{#if:{{{nocat|}}}{{NAMESPACE}}||[[Катэгорыя:Міністры культуры Рэспублікі Беларусь]]}}</includeonly><noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Спісы міністраў Беларусі|Культуры]] </noinclude> bubd22nd6awrteh4ranmq9pn6yru4aa 0 149103 5125167 4614706 2026-04-12T19:29:40Z Mireyus 165948 5125167 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = Вёска |беларуская назва = Заходы |арыгінальная назва = |краіна = Беларусь |падначаленне = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat= |long = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 1|lat_sec = 59 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 26|lon_sec = 59 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты вобласці = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |пасялковы савет = |карта краіны = |карта вобласці = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |дата заснавання = |першае згадванне = |ранейшыя назвы = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = 183 |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |двароў = 44 |насельніцтва = 98 |год перапісу = 1997 |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = +2 |DST = ёсць |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Zachody, Škloŭ District |сайт = |OpenStreetMap = }} {{Значэнні|Заходы}} '''Захо́ды'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Zachody}}, {{lang-ru|Заходы}}) — [[вёска]] ў [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. == Геаграфія == Размешчана на рацэ Арціслаўка, за 30 кіламетраў на паўднёвы ўсход ад [[Шклоў|Шклова]], 15 кіламетраў ад [[Магілёў|Магілёва]], на аўтадарозе Віцебск-Гомель. == Гісторыя == Да 2013 года Заходы ўваходзілі ў склад [[Заходскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Заходскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913m0061089&p1=1 Решение Могилёвского областного совета депутатов №23-1 от 20 ноября 2013 г. Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области]</ref>, у 1924—2012 гадах — яго цэнтр<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D912m0053231&p1=1&p5=0 Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 сентября 2012 г. № 19-10 О переносе административного центра]</ref>. == Насельніцтва == * 98 жыхароў, 44 двары (1997) == Інфраструктура == * Лясніцтва * Сярэдняя школа * Дом культуры * Бібліятэка * Аддзяленне сувязі {{зноскі}} == Літаратура == * Беларуская энцыклапедыя: У 18 т, Т.7: Застаўка — Кантата / Рэдкал.: Г, П. Пашкоў і інш. — Мн.: Белэн, 1999. — 608 с.: іл, ISBN 985-11-0279-2 == Спасылкі == {{Commons|Category:Zachody, Škloŭ District}} {{Фашчаўскі сельсавет}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] q6dnqqbyjpyur8p4kiatep9btqlv2vp 0 152704 5125235 4824356 2026-04-13T06:52:45Z DzBar 156353 дапаўненне 5125235 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі |назва = Crytek GmbH |тып = [[Таварыства з абмежаванай адказнасцю]] ([[GmbH]]) |дзейнасць = Распрацоўка камп'ютарных гульняў і праграм па працы з камп'ютарнай графікай |заснавана = [[1999]] |заснавальнікі = {{comment|Джэват Ерлі|Cevat Yerli}}, {{comment|Аўні Ерлі|Avni Yerli}}, {{comment|Фарук Ерлі|Faruk Yerli}} |размяшчэнне = {{сцяг Германіі}} [[Франкфурт-на-Майне]]<br />'''Даччыныя кампаніі''':<br />{{Сцяг Венгрыі}} [[Будапешт]]<br />{{Сцяг Украіны}} [[Кіеў]]<br />{{Сцяг Балгарыі}} [[Сафія]]<br />{{Сцяг Паўднёвай Карэі}} [[Сеул]]<br />{{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Нотынгем]]<br />{{сцяг ЗША}} [[Остын|Осцін]] |ключавыя фігуры = Джэват Ерлі, Аўні Ерлі, Фарук Ерлі |галіна = [[Індустрыя камп’ютарных гульняў]], [[Камп’ютарная графіка]] |прадукцыя = '''[[Камп’ютарныя гульні]]:''' <br /> [[Far Cry]], [[Crysis]], [[Crysis Warhead]], [[Crysis Wars]], [[Crysis 2]], [[Crysis 3]], [[Warface]]<br /> '''Дадатковыя праграмы для гульняў:''' <br /> [[Sandbox, гульнявы рэдактар]], [[Crysis Mod SDK]]<br />'''Камп'ютарная графіка:''' <br /> [[CryEngine]], [[CryEngine 2]], [[CryEngine 3]], [[PolyBump]] |колькасць супрацоўнікаў = 474<ref name="edge_studio_profile">{{cite web|url=http://edgecrytek.futurenet.com/|title=Studio Profile — Crytek|publisher=Анлайн-версія часопіса «[[Edge, часопіс|Edge]]»|access-date=21 ліпеня 2009|description=Flash-версія артыкула з часопіса «[[Edge, часопіс|Edge]]», даступная праз Інтэрнэт|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65g2ARDNx?url=http://www.futureplc.com/|archive-date=23 лютага 2012|url-status=live}}</ref> |матчына кампанія = Crytek Germany |даччыныя кампаніі = Crytek Budapest, Crytek Kiev, Crytek Black Sea, Crytek UK, Crytek Korea |сайт = [http://www.crytek.com Crytek] }} '''Crytek GmbH''' (часта — ''Crytek Studios''; далей — ''Crytek'') — [[таварыства з абмежаванай адказнасцю]] ({{lang-de|[[GmbH]]}}), [[Германія|нямецкая]] [[прыватная кампанія]], якая спецыялізуецца на [[Распрацоўка камп'ютарных гульняў|распрацоўцы камп'ютарных гульняў]], [[Гульнявы рухавік|гульнявых рухавікоў]] і [[Камп'ютарная графіка|камп'ютарных графічных тэхналогій]]. «Crytek» створана трыма турэцкімі братамі, Джэватам ({{lang-en|Cevat Yerli}}), Аўні ({{lang-en|Avni Yerli}}) і Фарукам Ерлі ({{lang-en|Faruk Yerli}}) у [[1999]] годзе. Асноўны штаб ''Crytek'' знаходзіцца ў горадзе [[Франкфурт-на-Майне]], [[Германія]]. Пяць іншых даччыных студый знаходзяцца ў [[Кіеў|Кіеве]], [[Украіна]] (Crytek Kiev), [[Будапешт|Будапешце]], [[Венгрыя]] (Crytek Budapest), [[Сафія|Сафіі]], [[Балгарыя]] (Crytek Black Sea), [[Сеул]]е, [[Паўднёвая Карэя]] (Crytek Korea) і [[Нотынгем]]е, [[Вялікабрытанія]] (Crytek UK).<ref>{{cite web|title=Crytek to Feature Cross Platform CryEngine(R)2 at GDC|publisher=''Reuters''|url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS215263+29-Jan-2008+PRN20080129|access-date=2008-03-02|archive-url=https://www.webcitation.org/65g0ibEjC?url=http://www.reuters.com/article/2008/01/29/idUS215263+29-Jan-2008+PRN20080129|archive-date=23 лютага 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.crytek.com/inside/crytek/|title=Crytek GmbH: Crytek|access-date=28 верасня 2008|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129232350/http://www.crytek.com/inside/crytek/|archive-date=29 лістапада 2007|url-status=dead}}</ref><ref name="inside_crytek_culture">{{cite web|url=http://www.crytek.com/culture/crytek/|title=Where have all the heroes gone?|publisher=Crytek GmbH|access-date=5 ліпеня 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327013742/http://www.crytek.com/culture/crytek/|archive-date=27 сакавіка 2009|url-status=dead}}</ref> Каманда распрацоўшчыкаў ''Crytek'' складаецца з 474 супрацоўнікаў, сабраных з усяго свету: [[Еўропа]] (422), [[Канада]] (6), [[Злучаныя Штаты]] (15), [[Бразілія]] (1), [[Чылі]] (1), [[Турцыя]] (16), [[Ізраіль]] (3), [[Расія]] (8), [[Індыя]] (2), [[Кітай]] (1), [[Японія]] (1), [[Паўднёвая Карэя]] (13), [[Аўстралія]] (7), [[Новая Зеландыя]] (1).<ref name="Crytek Team">{{cite web|url=http://www.crytek.com/culture/team/|title=Crytek GmbH: Team|publisher=афіцыйны сайт Crytek GmbH|access-date=21 ліпеня 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331215414/http://www.crytek.com/culture/team/|archive-date=31 сакавіка 2009|url-status=dead}}</ref> ''Crytek'' стала вядомая першым чынам за распрацоўку гульні [[Far Cry]] і [[гульнявы рухавік|гульнявога рухавіка]] [[CryEngine]], першага рухавіка, які выкарыстоўвае інструмент [[PolyBump]], які засноўваецца на тэхналогіі [[Рэльефнае тэкстураванне#Normal mapping|нормалмапінгу]]. Наступныя распрацоўкі фірмы — рухавік [[CryEngine 2]] і гульня [[Crysis]], якая грунтуецца на ім. == Распрацаваныя гульні == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Год !Назва !Выдавец !Платформа !Студыя |- |2004 |''[[Far Cry (гульня)|Far Cry]]'' |[[Ubisoft]] |[[Microsoft Windows]] | rowspan="2" |Crytek |- |2007 |''[[Crysis]]'' | rowspan="3" |[[Electronic Arts]] |Microsoft Windows, [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]] |- |2008 |''[[Crysis Warhead]]'' |Microsoft Windows |Crytek Budapest |- |2011 |''[[Crysis 2]]'' |Microsoft Windows, PlayStation 3, Xbox 360 |Crytek, [[Crytek UK]] |- |2012 |''[[Fibble|Fibble: Flick 'n' Roll]]'' |Crytek |[[:en:Android_(operating_system)|Android]], [[:en:IOS|iOS]] |Crytek Budapest |- | rowspan="3" |2013 |''[[Crysis 3]]'' |Electronic Arts |Microsoft Windows, PlayStation 3, Xbox 360 |Crytek, Crytek UK |- |''[[Warface]]'' | rowspan="2" |[[Microsoft Studios]], Crytek |Microsoft Windows, [[PlayStation 4]], Xbox 360, [[Xbox One]], [[Nintendo Switch]] |Crytek Kiev |- |''[[Ryse: Son of Rome]]'' |Microsoft Windows, Xbox One |Crytek |- |2014 |''The Collectables'' |[[DeNA]] |iOS |Crytek Budapest |- | rowspan="2" |2016 |''The Climb'' | rowspan="8" |Crytek |Microsoft Windows, [[Oculus Quest]] (2019) | rowspan="8" |Crytek |- |''Robinson: The Journey'' |Microsoft Windows, PlayStation 4 |- |2019 |''[[Hunt: Showdown]]'' |Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One |- | rowspan="2" |2020 |''Crysis Remastered'' |Microsoft Windows, [[Nintendo Switch]], PlayStation 4, Xbox One |- |''The Climb 2'' |Oculus Quest, [[Oculus Quest 2]] |- | rowspan="2" |2021 |''Crysis 2 Remastered'' | rowspan="2" |Microsoft Windows, [[:en:Nintendo_Switch|Nintendo Switch]], PlayStation 4, Xbox One |- |''Crysis 3 Remastered'' |- |Не выйшла |''Crysis 4'' |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.crytek.com/ Афіцыйны сайт Crytek] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Crytek}} [[Катэгорыя:Crytek| ]] [[Катэгорыя:Кампаніі Германіі]] [[Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1999 годзе]] mdsnijy55qbk7bip9re8dvoy4rjsh7l 5125237 5125235 2026-04-13T06:53:31Z DzBar 156353 /* Распрацаваныя гульні */ афармленне 5125237 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі |назва = Crytek GmbH |тып = [[Таварыства з абмежаванай адказнасцю]] ([[GmbH]]) |дзейнасць = Распрацоўка камп'ютарных гульняў і праграм па працы з камп'ютарнай графікай |заснавана = [[1999]] |заснавальнікі = {{comment|Джэват Ерлі|Cevat Yerli}}, {{comment|Аўні Ерлі|Avni Yerli}}, {{comment|Фарук Ерлі|Faruk Yerli}} |размяшчэнне = {{сцяг Германіі}} [[Франкфурт-на-Майне]]<br />'''Даччыныя кампаніі''':<br />{{Сцяг Венгрыі}} [[Будапешт]]<br />{{Сцяг Украіны}} [[Кіеў]]<br />{{Сцяг Балгарыі}} [[Сафія]]<br />{{Сцяг Паўднёвай Карэі}} [[Сеул]]<br />{{Сцяг Вялікабрытаніі}} [[Нотынгем]]<br />{{сцяг ЗША}} [[Остын|Осцін]] |ключавыя фігуры = Джэват Ерлі, Аўні Ерлі, Фарук Ерлі |галіна = [[Індустрыя камп’ютарных гульняў]], [[Камп’ютарная графіка]] |прадукцыя = '''[[Камп’ютарныя гульні]]:''' <br /> [[Far Cry]], [[Crysis]], [[Crysis Warhead]], [[Crysis Wars]], [[Crysis 2]], [[Crysis 3]], [[Warface]]<br /> '''Дадатковыя праграмы для гульняў:''' <br /> [[Sandbox, гульнявы рэдактар]], [[Crysis Mod SDK]]<br />'''Камп'ютарная графіка:''' <br /> [[CryEngine]], [[CryEngine 2]], [[CryEngine 3]], [[PolyBump]] |колькасць супрацоўнікаў = 474<ref name="edge_studio_profile">{{cite web|url=http://edgecrytek.futurenet.com/|title=Studio Profile — Crytek|publisher=Анлайн-версія часопіса «[[Edge, часопіс|Edge]]»|access-date=21 ліпеня 2009|description=Flash-версія артыкула з часопіса «[[Edge, часопіс|Edge]]», даступная праз Інтэрнэт|lang=en|archive-url=https://www.webcitation.org/65g2ARDNx?url=http://www.futureplc.com/|archive-date=23 лютага 2012|url-status=live}}</ref> |матчына кампанія = Crytek Germany |даччыныя кампаніі = Crytek Budapest, Crytek Kiev, Crytek Black Sea, Crytek UK, Crytek Korea |сайт = [http://www.crytek.com Crytek] }} '''Crytek GmbH''' (часта — ''Crytek Studios''; далей — ''Crytek'') — [[таварыства з абмежаванай адказнасцю]] ({{lang-de|[[GmbH]]}}), [[Германія|нямецкая]] [[прыватная кампанія]], якая спецыялізуецца на [[Распрацоўка камп'ютарных гульняў|распрацоўцы камп'ютарных гульняў]], [[Гульнявы рухавік|гульнявых рухавікоў]] і [[Камп'ютарная графіка|камп'ютарных графічных тэхналогій]]. «Crytek» створана трыма турэцкімі братамі, Джэватам ({{lang-en|Cevat Yerli}}), Аўні ({{lang-en|Avni Yerli}}) і Фарукам Ерлі ({{lang-en|Faruk Yerli}}) у [[1999]] годзе. Асноўны штаб ''Crytek'' знаходзіцца ў горадзе [[Франкфурт-на-Майне]], [[Германія]]. Пяць іншых даччыных студый знаходзяцца ў [[Кіеў|Кіеве]], [[Украіна]] (Crytek Kiev), [[Будапешт|Будапешце]], [[Венгрыя]] (Crytek Budapest), [[Сафія|Сафіі]], [[Балгарыя]] (Crytek Black Sea), [[Сеул]]е, [[Паўднёвая Карэя]] (Crytek Korea) і [[Нотынгем]]е, [[Вялікабрытанія]] (Crytek UK).<ref>{{cite web|title=Crytek to Feature Cross Platform CryEngine(R)2 at GDC|publisher=''Reuters''|url=http://www.reuters.com/article/pressRelease/idUS215263+29-Jan-2008+PRN20080129|access-date=2008-03-02|archive-url=https://www.webcitation.org/65g0ibEjC?url=http://www.reuters.com/article/2008/01/29/idUS215263+29-Jan-2008+PRN20080129|archive-date=23 лютага 2012|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.crytek.com/inside/crytek/|title=Crytek GmbH: Crytek|access-date=28 верасня 2008|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20071129232350/http://www.crytek.com/inside/crytek/|archive-date=29 лістапада 2007|url-status=dead}}</ref><ref name="inside_crytek_culture">{{cite web|url=http://www.crytek.com/culture/crytek/|title=Where have all the heroes gone?|publisher=Crytek GmbH|access-date=5 ліпеня 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090327013742/http://www.crytek.com/culture/crytek/|archive-date=27 сакавіка 2009|url-status=dead}}</ref> Каманда распрацоўшчыкаў ''Crytek'' складаецца з 474 супрацоўнікаў, сабраных з усяго свету: [[Еўропа]] (422), [[Канада]] (6), [[Злучаныя Штаты]] (15), [[Бразілія]] (1), [[Чылі]] (1), [[Турцыя]] (16), [[Ізраіль]] (3), [[Расія]] (8), [[Індыя]] (2), [[Кітай]] (1), [[Японія]] (1), [[Паўднёвая Карэя]] (13), [[Аўстралія]] (7), [[Новая Зеландыя]] (1).<ref name="Crytek Team">{{cite web|url=http://www.crytek.com/culture/team/|title=Crytek GmbH: Team|publisher=афіцыйны сайт Crytek GmbH|access-date=21 ліпеня 2009|lang=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20090331215414/http://www.crytek.com/culture/team/|archive-date=31 сакавіка 2009|url-status=dead}}</ref> ''Crytek'' стала вядомая першым чынам за распрацоўку гульні [[Far Cry]] і [[гульнявы рухавік|гульнявога рухавіка]] [[CryEngine]], першага рухавіка, які выкарыстоўвае інструмент [[PolyBump]], які засноўваецца на тэхналогіі [[Рэльефнае тэкстураванне#Normal mapping|нормалмапінгу]]. Наступныя распрацоўкі фірмы — рухавік [[CryEngine 2]] і гульня [[Crysis]], якая грунтуецца на ім. == Распрацаваныя гульні == {| class="wikitable sortable mw-collapsible" !Год !Назва !Выдавец !Платформа !Студыя |- |2004 |''[[Far Cry (гульня)|Far Cry]]'' |[[Ubisoft]] |[[Microsoft Windows]] | rowspan="2" |Crytek |- |2007 |''[[Crysis]]'' | rowspan="3" |[[Electronic Arts]] |Microsoft Windows, [[PlayStation 3]], [[Xbox 360]] |- |2008 |''[[Crysis Warhead]]'' |Microsoft Windows |Crytek Budapest |- |2011 |''[[Crysis 2]]'' |Microsoft Windows, PlayStation 3, Xbox 360 |Crytek, [[Crytek UK]] |- |2012 |''[[Fibble|Fibble: Flick 'n' Roll]]'' |Crytek |Android, iOS |Crytek Budapest |- | rowspan="3" |2013 |''[[Crysis 3]]'' |Electronic Arts |Microsoft Windows, PlayStation 3, Xbox 360 |Crytek, Crytek UK |- |''[[Warface]]'' | rowspan="2" |[[Microsoft Studios]], Crytek |Microsoft Windows, [[PlayStation 4]], Xbox 360, [[Xbox One]], [[Nintendo Switch]] |Crytek Kiev |- |''[[Ryse: Son of Rome]]'' |Microsoft Windows, Xbox One |Crytek |- |2014 |''The Collectables'' |[[DeNA]] |iOS |Crytek Budapest |- | rowspan="2" |2016 |''The Climb'' | rowspan="8" |Crytek |Microsoft Windows, [[Oculus Quest]] (2019) | rowspan="8" |Crytek |- |''Robinson: The Journey'' |Microsoft Windows, PlayStation 4 |- |2019 |''[[Hunt: Showdown]]'' |Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One |- | rowspan="2" |2020 |''Crysis Remastered'' |Microsoft Windows, [[Nintendo Switch]], PlayStation 4, Xbox One |- |''The Climb 2'' |Oculus Quest, [[Oculus Quest 2]] |- | rowspan="2" |2021 |''Crysis 2 Remastered'' | rowspan="2" |Microsoft Windows, [[:en:Nintendo_Switch|Nintendo Switch]], PlayStation 4, Xbox One |- |''Crysis 3 Remastered'' |- |Не выйшла |''Crysis 4'' |} {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.crytek.com/ Афіцыйны сайт Crytek] {{Вонкавыя спасылкі}} {{Crytek}} [[Катэгорыя:Crytek| ]] [[Катэгорыя:Кампаніі Германіі]] [[Катэгорыя:Сайты, якія з’явіліся ў 1999 годзе]] 9v8hj8n6sh9ofuqumf8lhfypjq0bczy 0 157974 5125103 5047383 2026-04-12T17:32:02Z Roderick Allen 132529 5125103 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі |скарачэнне = БДУІР |эмблема =BSUIR logo.png |выява = |арыгінал = |міжназва = Belarusian State University of Informatics and Radioelectronics (BSUIR) |ранейшае = Мінскі радыётэхнічны інстытут (МРТІ) |дэвіз = БДУІР — веды і стыль жыцця |заснаваны = [[1964]] |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = Дзяржаўны |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = 15300 |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = {{Сцягафікацыя|Беларусь}}, [[Мінск]] |кампус = |адрас = 220013, [[Рэспубліка Беларусь]], [[Мінск]], [[Вуліца Петруся Броўкі (Мінск)|вул. Петруся Броўкі]], 6 |сайт = http://www.bsuir.by |узнагароды = |lat_dir = N |lat_deg = 53 |lat_min = 55 |lat_sec = 4 |lon_dir = E |lon_deg = 27 |lon_min = 35 |lon_sec = 41 |CoordScale = |edu_region = BY }} '''Белару́скі дзяржа́ўны ўніверсітэ́т інфарма́тыкі і радыёэлектро́нікі''' (да [[1993]] г. — [[Мінск]]і радыётэхнічны інстытут, МРТІ) — вядучая навучальная ўстанова Рэспублікі Беларусь па падрыхтоўцы інжынерных і навуковых кадраў у галіне інфарматыкі і радыёэлектронікі. [[Комплекс будынкаў Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі|Комплекс будынкаў універсітэта]] складаецца з трох карпусоў па [[Вуліца Петруся Броўкі (Мінск)|вул. Петруся Броўкі]], двух на перасячэнні [[вуліца Гікалы (Мінск)|вуліц Гікалы]] і [[вуліца Платонава (Мінск)|Платонава]] і двух на [[вуліца Казлова (Мінск)|Казлова]]. == Гісторыя == Заснаваны [[15 сакавіка]] [[1964]] года пад назвай Мінскі радыётэхнічны інстытут (МРТІ). МРТІ пачынаўся з двух факультэтаў дзённага навучання — радыётэхнічнага і факультэта аўтаматыкі і вылічальнай тэхнікі, а таксама агульнатэхнічнага факультэта ў складзе двух аддзяленняў — вячэрняга і завочнага. Першым рэктарам МРТІ стаў член-карэспандэнт [[Акадэмія навук БССР|Акадэміі навук БССР]], доктар тэхнічных навук [[Іван Сідаравіч Кавалёў]]. Ён знаходзіўся на пасадзе рэктара з 1964 па 1973 год. З 8 лютага 1973 года па 30 чэрвеня 2000 года рэктарам Мінскага радыётэхнічнага інстытута быў [[Віктар Макаравіч Ільін]] — кандыдат тэхнічных навук, прафесар, заслужаны работнік вышэйшай школы БССР, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы. У 1975 годзе МРТІ быў прызнаны найлепшым ВНУ ва Усесаюзным аглядзе ўкаранення дасягненняў навукі і тэхнікі ў народнай гаспадарцы, у 1976 годзе стаў пераможцам Усесаюзнага грамадскага агляду выкарыстання вынаходак з уручэннем дыплома [[Усесаюзны цэнтральны савет прафесійных саюзаў|УЦСПС]], у 1978 годзе прысуджана 1-е месца і пераходзячы Чырвоны Сцяг Міністэрства вышэйшай і сярэдняй спецыяльнай адукацыі СССР і ЦК прафсаюза работнікаў асветы, вышэйшай школы і навуковых устаноў за поспехі ў працы. У пачатку 1990-х гадоў Мінскі радыётэхнічны інстытут стаў найбуйнейшай ВНУ краіны, на долю якога прыпадала да 95 % студэнтаў радыётэхнічнага профілю. У [[1993]] годзе пастановай [[Савет Міністраў Рэспублікі Беларусь|Савету Міністраў Рэспублікі Беларусь]] пераўтвораны ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі.<ref>{{Cite web |url=https://letopis.by/documents/postanovlenie-%e2%84%96-786-soveta-ministrov-respubliki-belarus-o-preobrazovanii-minskogo-radiotehnicheskogo-instituta-v-belorusskij-gosudarstvennyj-universitet-informatiki-i-radioelektroniki/ |title=Пастанова № 786 Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь ад 16 лістапада 1993 г. «Аб пераўтварэнні Мінскага радыётэхнічнага інстытута ў Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі» |access-date=5 чэрвеня 2025 |archive-date=27 верасня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250927175023/https://letopis.by/documents/postanovlenie-%e2%84%96-786-soveta-ministrov-respubliki-belarus-o-preobrazovanii-minskogo-radiotehnicheskogo-instituta-v-belorusskij-gosudarstvennyj-universitet-informatiki-i-radioelektroniki/ |url-status=dead }}</ref> Загадам [[Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь]] № 365 ад 16 жніўня [[1998]] г. універсітэт вызначаны базавай [[Вышэйшая навучальная ўстанова|ВНУ]] рэспублікі ў галіне [[Інфарматыка|інфарматыкі]], [[Радыётэхніка|радыётэхнікі]] і [[Электроніка|электронікі]]. З 2 кастрычніка [[2000]] года рэктарам універсітэта прызначаны [[Міхаіл Паўлавіч Батура]] — доктар тэхнічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы, заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь. У 2001 годзе была адкрыта магістратура — другая ступень вышэйшай адукацыі, распачата падрыхтоўка магістрантаў па 8 спецыяльнасцях. Упершыню ў [[Рэспубліка Беларусь|Рэспубліцы Беларусь]] БДУІР пачаў скарочанае навучанне выпускнікоў [[каледж]]аў для атрымання вышэйшай адукацыі. У 2002 годзе створаны Цэнтр дыстанцыйнага навучання і ўпершыню ў Рэспубліцы Беларусь пачата дыстанцыйнае навучанне. У 2003 годзе ўпершыню ў Рэспубліцы Беларусь на базе універсітэта праводзіцца рэпетыцыйнае кампутарнае тэставанне. Па замове Міністэрства адукацыі выкладчыкамі ўніверсітэта распрацаваны тэсты па фізіцы, матэматыцы, рускай і беларускай мове. З 24 мая [[2018]] года рэктарам БДУІР стаў [[Вадзім Анатольевіч Богуш]]<ref>[https://www.bsuir.by/ru/istoriya/mrti-bguir Кароткая гісторыя]</ref>. === Падзеі 2020 года === Пасля масавых фальсіфікацый на [[Прэзідэнцкія выбары 2020 года ў Беларусі|прэзідэнцкіх выбарах 2020 года]], жорсткага разгону [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|акцый пратэстаў]], збіцця і катаванняў затрыманых пратэстоўцаў, шматлікія студэнты ўніверсітэта падтрымалі пратэсты. [[26 кастрычніка]] па закліку [[Святлана Ціханоўская|Святланы Ціханоўскай]] яны далучыліся да агульнанацыянальнай забастоўкі. [[27 кастрычніка]] [[Аляксандр Лукашэнка]] запатрабаваў адлічваць усіх студэнтаў і звальняць выкладчыкаў, якія прымаюць удзел у несанкцыянаваных акцыях<ref name="nashaniva-адлічваць">[https://nashaniva.by/?c=ar&i=261389 Лукашэнка запатрабаваў адлічваць і звальняць пратэстуючых студэнтаў, медыкаў, рабочых]</ref>. 27 кастрычніка выкладчыкі і супрацоўнікі ўніверсітэта апублікавалі відэазварот, дзе запатрабавалі правядзення новых, сумленных і свабодных, выбараў, вызвалення ўсіх палітвязняў, а таксама асудзілі гвалт, пераслед студэнтаў і супрацоўнікаў ВНУ<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=261417 «З кожным днём у нашай працы ўсё менш сэнсу». Супрацоўнікі БДУІР запісалі ВІДЭАзварот]</ref>. У той жа дзень 37 супрацоўнікаў універсітэта, з якіх 25 з [[Факультэт камп’ютарных сістэм і сетак БДУІР|факультэта камп’ютарных сістэм]] і [[Факультэт камп’ютарнага праектавання БДУІР|факультэта камп’ютарнага праектавання]], далучыліся да бестэрміновага страйку<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=261380 У БДУІР страйкуюць 37 супрацоўнікаў. ІТ-топы абяцаюць дапамогу.]</ref>. Станам на [[29 кастрычніка]] больш за 140 супрацоўнікаў БДУІР далучыліся да патрабаванняў, агучаных у відэазвароце<ref>[https://docs.google.com/spreadsheets/d/1CFJO8lt6OXRwo3S0bw1K09Wy9iXh8BwI1sFWMPguEOM/htmlview?pru=AAABdZSbQ5w*F3kFoZN5eJTEOMkn-L30vw#gid=0 Видеообращение преподавателей БГУИР : Солидарные преподаватели] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201030155705/https://docs.google.com/spreadsheets/d/1CFJO8lt6OXRwo3S0bw1K09Wy9iXh8BwI1sFWMPguEOM/htmlview?pru=AAABdZSbQ5w*F3kFoZN5eJTEOMkn-L30vw#gid=0 |date=30 кастрычніка 2020 }}</ref>. Дэкан [[Факультэт камп’ютарных сістэм і сетак БДУІР|Факультэта камп’ютарных сістэм і сетак]] [[Марына Лукашэвіч]] адмовілася падпісваць загад аб адлічэнні студэнтаў свайго факультэта і напісала заяву на звальненне па ўласным жаданні<ref>[https://nashaniva.by/?c=ar&i=261490 Дэкан ФКСіC БДУІР звальняецца. Яна адмовілася адлічваць студэнтаў.]</ref>. Таксама, па ўласным жаданні сышоў прарэктар па вучэбнай працы ўніверсітэта Валерый Прыткоў. == Дзейнасць == Універсітэт рыхтуе інжынерныя кадры па двух напрамках адукацыі, 30 спецыяльнасцях і 25 спецыялізацыях у галіне вылічальнай тэхнікі, праграмнага забеспячэння інфармацыйных тэхналогій, інфарматыкі, інфармацыйнага забеспячэння аўтаматызаваных сістэм, штучнага інтэлекту, аўтаматычнага кіравання, радыётэхнікі, радыёэлектронных сістэм, мікраэлектронікі, тэлекамунікацый, праектавання радыёэлектронных і электронна-вылічальных сродкаў, электроннага апаратабудавання, медыцынскай электронікі, тэхнічных сродкаў бяспекі, метралогіі, стандартызацыі і сертыфікацыі, эканомікі. На 10 факультэтах і 35 кафедрах па дзённай, вячэрняй, завочнай і дыстанцыйнай формах навучання займаецца больш за 15 тысяч студэнтаў, у тым ліку каля 350 — з краін далёкага і блізкага замежжа. У [[2001]] г. адчынена магістратура, вядзецца падрыхтоўка магістраў па 27 спецыяльнасцях. Падрыхтоўка навуковых кадраў вышэйшай кваліфікацыі для рэспублікі і іншых краін праводзіцца ў аспірантуры і дактарантуры. Працуюць шэсць доктарскіх саветаў па абароне дысертацый, якія ахопліваюць 13 тэхнічных і 2 фізіка-матэматычныя спецыяльнасці. == Факультэты і іншыя падраздзяленні == * [[Факультэт камп’ютарнага праектавання БДУІР|Факультэт камп’ютарнага праектавання]] (ФКП) * [[Факультэт інфармацыйных тэхналогій і кіравання БДУІР|Факультэт інфармацыйных тэхналогій і кіравання]] (ФІТК) * [[Факультэт радыётэхнікі і электронікі БДУІР|Факультэт радыётэхнікі і электронікі]] (ФРЭ) * [[Факультэт камп’ютарных сістэм і сетак БДУІР|Факультэт камп’ютарных сістэм і сетак]] (ФКСіС) * [[Факультэт інфакамунікацый БДУІР|Факультэт інфакамунікацый]] (ФІК) * [[Інжынерна-эканамічны факультэт БДУІР|Інжынерна-эканамічны факультэт]] (ІЭФ) * [[Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі БДУІР|Факультэт даўніверсітэцкай падрыхтоўкі і прафесійнай арыентацыі]] (ФДПіПА) * [[Ваенны факультэт БДУІР|Ваенны факультэт]] (ВФ) * Інстытут павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў «Інстытут інфармацыйных тэхналогій» (ІІТ БДУІР) * ДУА «Ліцэй № 1 г. Мінска» пры БДУІР * [[Мінскі радыётэхнічны каледж|Філіял «Мінскі радыётэхнічны каледж»]] == Рэктары БДУІР == * [[Іван Сідаравіч Кавалёў]] — рэктар Мінскага радыётэхнічнага інстытута з 15 сакавіка 1964 года па 2 лютага 1973 года. Член-карэспандэнт Акадэміі навук БССР, доктар тэхнічных навук, прафесар * [[Віктар Макаравіч Ільін]] — рэктар Мінскага радыётэхнічнага інстытута — Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі з 8 лютага 1973 года па 30 чэрвеня 2000 года. Заслужаны работнік вышэйшай школы БССР, кандыдат тэхнічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы. Ганаровы рэктар БДУІР з 4 ліпеня 2000 года * [[Міхаіл Паўлавіч Батура]] — рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі з 2 кастрычніка 2000 года па 23 мая 2018. Доктар тэхнічных навук, прафесар, акадэмік Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы, заслужаны работнік адукацыі Рэспублікі Беларусь * [[Вадзім Анатольевіч Богуш]] — рэктар Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта інфарматыкі і радыёэлектронікі з 24 мая 2018 года. Доктар фізіка-матэматычных навук, прафесар.<ref>[https://www.bsuir.by/ru/istoriya/rektory-bguir Рэктары]</ref> == Выбітныя выкладчыкі і выпускнікі == * [[Ігар Аліневіч]] * [[Андрэй Міхайлавіч Грынкевіч]] * [[Васіль Барысавіч Далгалёў]] * [[Уладзімір Іосіфавіч Лемяшонак]] — беларускі гісторык, доктар гістарычных навук, прафесар. * [[Леанід Уладзіміравіч Маракоў]] * [[Леанід Іванавіч Мінчанка]] * [[Мікалай Пятровіч Панцялей]] * [[Аляксандр Міхайлавіч Радзевіч]] {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.bsuir.by Афіцыйная старонка БДУІР] {{ref-ru}} {{БДУІР}} {{Рэктары БДУІР}} {{ВНУ Беларусі}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:1964 год у Мінску]] [[Катэгорыя:Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт інфарматыкі і радыёэлектронікі| ]] bun4pjupqbgo3396yt4nnkqaqi9c9do 0 158652 5125312 4844735 2026-04-13T10:21:22Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5125312 wikitext text/x-wiki {{Картка ўніверсітэта |назва = Універсітэт імя Дж. Мак-Гіла |скарачэнне = |эмблема = Mcgill university coa.png |выява = Arts Building, McGill University, Aug 31 2022.jpg |арыгінал = {{lang-en|McGill University}} |міжназва = |ранейшае = |дэвіз = {{lang-la|Grandescunt Aucta Labore}} |заснаваны = 1821 |зачынены = |рэарганізаваны = |год рэарганізацыі = |тып = |найменне пасады = |піб пасады = |прэзідэнт = |навуковы кіраўнік = |студэнты = |замежныя студэнты = |спецыялітэт = |бакалаўрыят = |магістратура = |аспірантура = |дактарантура = |дактары = |прафесары = |выкладчыкі = |размяшчэнне = [[Манрэаль]], [[Квебек (правінцыя)|Квебек]], [[Канада]] |кампус = |адрас = |сайт = https://www.mcgill.ca/ |lat_dir = N |lat_deg = |lat_min = |lat_sec = |lon_dir = E |lon_deg = |lon_min = |lon_sec = |CoordScale = |edu_region = }} '''Універсітэт імя Дж. Мак-Гіла''' ({{lang-en|McGill University}}) — [[Канада|канадская]] дзяржаўная [[вышэйшая навучальная ўстанова]] са статусам даследчага [[універсітэт|ўніверсітэта]], якая месціцца ў горадзе [[Манрэаль]] у правінцыі [[Квебек (правінцыя)|Квебек]], [[Канада]]. == Агульная характарыстыка == Заснаваны каралеўскай граматай у 1821 годзе, універсітэт носіць імя Джэймса Мак-Гіла, [[Шатландцы|шатландскага]] гандляра і рабаўладальніка, па завяшчанні якога ў 1813 годзе заснавана вучэльня. Універсітэт ажыццяўляе навучанне на [[Англійская мова|англійскай мове]]. Галоўны [[кампус]] знаходзіцца на схіле гары Маўнт-Роял у цэнтры [[Манрэаль|Манрэаля]], а другі кампус знаходзіцца ў 30 кіламетрах на захад ад галоўнага кампуса на аднайменным востраве. Універсітэт з’яўляецца адным з двух сябраў Асацыяцыі амерыканскіх універсітэтаў, размешчаных па-за межамі [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]]. Універсітэт прапануе ступені і дыпломы па больш чым 300 напрамках навучання. Выпускнікі і выкладчыкі ўніверсітэта ўключаюць 12 лаўрэатаў [[Нобелеўская прэмія|Нобелеўскай прэміі]] і 148 стыпендыятаў Родса, а таксама 159 стыпендыятаў Лорана, 18 мільярдэраў, тры прэм’ер-міністры Канады, два генерал-губернатары Канады і 15 суддзяў Вярхоўнага суда Канады. Сярод выпускнікоў вучэльні таксама 9 лаўрэатаў [[Оскар|прэміі «Оскар»]], 13 лаўрэатаў [[Грэмі|прэміі «Грэмі»]], 13 лаўрэатаў [[Эмі|прэміі «Эмі»]], чатыры лаўрэаты [[Пулітцэраўская прэмія|Пулітцэраўскай прэміі]] і 121 [[Алімпійскія гульні|алімпіец]] з больш чым 30 медалямі. == Структура == * Факультэт аграрных і экалагічных навук * Факультэт мастацтваў * Факультэт стаматалагічнай медыцыны і навук пра здароўе ротавай паражніны * Факультэт адукацыі * Факультэт інжынерыі * Факультэт права * Факультэт менеджменту * Факультэт медыцыны і навук пра здароўе * Факультэт прыродазнаўчых навук * Школа музыкі * Школа бесперапыннага навучання == Вядомыя выпускнікі == * [[Збігнеў Бжазінскі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|}} * [https://www.mcgill.ca/ Афіцыйная інтэрнэт-старонка ўстановы] {{Бібліяінфармацыя}} {{Універсітэты Канады}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы з англійскай мовай навучання]] [[Катэгорыя:Універсітэты паводле алфавіта]] [[Катэгорыя:Універсітэты Канады]] 7qsuj25qd3qcqck13a1rrr798m2lbe8 14 159463 5125322 1608262 2026-04-13T11:00:22Z DzBar 156353 шаблон 5125322 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Мадэрнізм]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі паводле кірункаў|Мадэрнізм]] {{Commonscat}} inifpuly22tisjuqblz79ngo83jgwr4 0 167935 5125033 4018595 2026-04-12T12:38:17Z DzBar 156353 дапаўненне 5125033 wikitext text/x-wiki {{Кінематаграфіст |імя = Маржоры Эстыяна |арыгінал імя = Marjorie Estiano |выява = Marjorie Estiano 2.jpg |шырыня = |апісанне выявы = |імя пры нараджэнні = Маржоры Дыяс дэ Алівейра |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |прафесія = |грамадзянства = {{BRA}} |гады актыўнасці = 2005 — наш час |кірунак = |кінастудыя = |узнагароды = |imdb_id = 1597010 |сайт = [http://www.marjorieestiano.com.br/ Marjorie Estiano] }} '''Маржоры Эстыяна''' ({{lang-pt|Marjorie Estiano}}; нар. {{ДН|8|3|1982}}, [[Бразілія]]) — [[Бразілія|бразільская]] {{актрыса|Бразіліі}}, {{тэлевядучая|Бразіліі}}, {{спявачка|Бразіліі}}. == Фільмаграфія == * 2003: ''Malhação'' … ''Fabiana'' * 2004: ''Malhação'' … ''Natasha Ferreira'' * 2006: ''Páginas da Vida'' … ''Marina Andrade Rangel'' * 2006: ''Sob Nova Direção'' … ''Nely Li'' * 2007: ''Duas Caras'' … ''Maria Paula Fonseca do Nascimento'' * 2009: ''Caminho das Índias'' … ''Tônia (Antônia Cavinato)'' * 2010: ''S.O.S. Emergência'' … ''Flávia Menezes'' * 2011: ''Amor em Quatro Atos'' … ''Letícia'' * 2011: ''Malu de Bicicleta'' … ''Sueli'' * 2011: ''Cine Conhecimento'' … - * 2011: ''A Vida da Gente'' … ''Manuela Fonseca'' * 2012: ''Lado a Lado'' … ''Laura Assunção'' * 2013: ''O Tempo e o Vento'' … ''Bibiana'' == Дыскаграфія == '''Студыйныя альбомы''' * ''Marjorie Estiano'' (2005) * ''Flores, Amores e Blábláblá'' (2007) * ''Oito'' (2014) {{зноскі}} == Спасылкі == * {{IMDb name|1597010|Маржоры Эстыяна}} * [http://www.marjorieestiano.com.br/ Marjorie Estiano official website] * [http://www.marjorie.umw.com.br/ Marjorie Estiano on Universal Music website] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071011161418/http://www.marjorie.umw.com.br/ |date=11 кастрычніка 2007 }} * [https://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0] {{Ізаляваны артыкул}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Актрысы Бразіліі]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Бразіліі]] {{DEFAULTSORT:Эстыяна Маржоры}} evdazkf3r8l1os1h29y5cf2gp5tlr76 0 168247 5125278 4344671 2026-04-13T08:51:04Z DzBar 156353 дапаўненне 5125278 wikitext text/x-wiki {{Мыс |Назва = Трафальгар |Нацыянальная назва = es/Cabo Trafalgar/ar/رأس الطرف الأغر |Карта = |Краіна = Іспанія |Суб'ект краіны = Андалусія |Акваторыя = Атлантычны акіян |lat_dir = N|lat_deg = 36|lat_min = 11|lat_sec = 0 |lon_dir = W|lon_deg = 6|lon_min = 2|lon_sec = 0 |CoordScale = |Плошча = |Вышыня = |Выява = Spain Cabo Trafalgar.jpg |Памер выявы = 300px |Подпіс = |Заўвагі = }} {{значэнні}} '''Трафальгар''' ({{lang-ar|رأس الطرف الأغر}}) — [[мыс]] на [[Іспанія|іспанскім]] беразе [[Атлантычны акіян|Атлантычнага акіяна]] ([[Коста-дэ-ла-Лус]]), недалёка ад г. [[Кадыс]]а і [[Гібралтарскі праліў|Гібралтарскага праліва]]. Назва мае арабскае паходжанне. Сучаснае вымаўленне трохі адрозніваецца ад спрадвечнага — 'Tarf al-Gharb' ({{lang-ar|طرف الغرب}}), што азначае «заходні мыс». [[21 кастрычніка]] [[1805]] года ля мыса Трафальгар адбылася [[Трафальгарская бітва]], у якім флот Вялікабрытаніі знішчыў аб’яднаныя Напалеонам флоты Іспаніі і Францыі. На мысе ў 1860 годзе быў пабудаваны маяк ({{lang-es|faro de Cabo Trafalgar}}), які мае вышыню 34 метра і ўзвышаецца над морам на 51 м. == Археалогія == У маі 2021 года ў пясчаных дзюнах мыса былі знойдзены [[Тэрмы|рымскія лазні]], уключаючы сцены, вокны і дзверы.<ref>{{cite web|url=https://www.laprensalatina.com/roman-baths-emerge-from-sand-dunes-of-southern-spain/|title=Roman baths emerge from sand dunes of southern Spain|first=Isabel|last=Laguna|website=La Prensa Latina|date=17 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415135027/https://www.laprensalatina.com/roman-baths-emerge-from-sand-dunes-of-southern-spain/|archive-date=April 15, 2023|access-date=5 April 2023|url-status=dead}}</ref>{{Няма крыніц|дата=2022-06-28}} == Крыніцы == <references /> [[Катэгорыя:Мысы Іспаніі]] [[Катэгорыя:Кадыс (правінцыя)]] [[Катэгорыя:Геаграфія Андалусіі]] d5bbng0t5zeaen6ehuttoeuz5s9tlii 0 186391 5125042 5092173 2026-04-12T13:17:03Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:П'есы Эсхіла]]; дададзена [[Катэгорыя:П’есы Эсхіла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125042 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = Прыкуты Праметэй |Назва-арыгінал = Προμηθεύς Δεσμώτης |Выява = Dirck_van_Baburen_-_Prometheus_Being_Chained_by_Vulcan_Rijksmuseum_SK-A-1606.jpg |Шырыня = 250px |Подпіс выявы = |Жанр = трагедыя |Аўтар = Эсхіл |Мова арыгінала = старажытнагрэчаская |Напісаны = [[444 да н.э.|444]]—[[443 да н.э.|443]] гг. да н.э. |Публікацыя = |Асобнае выданне = |Выдавецтва = |isbn = |Пераклад = [[Лявон Пятровіч Баршчэўскі|Лявон Баршчэўскі]] |Папярэдняя = |Наступная = |Lib = |Вікікрыніцы-тэкст = }} '''«Прыкуты Праметэй»''' ({{lang-grc|Προμηθεύς Δεσμώτης}}) — [[трагедыя]] [[Старажытная Грэцыя|старажытнагрэчаскага]] [[драматург]]а [[Эсхіл]]а, прадстаўленая ў [[444 да н.э.|444]]—[[443 да н.э.|443]] гадах да н.э. Яна ўваходзіла ў [[тэтралогія|тэтралогію]], якая, акрамя гэтай, уключала [[трагедыя|трагедыі]] «[[Вызвалены Праметэй, Эсхіл|Вызвалены Праметэй]]» (захавалася фрагментарна) і «Праметэй-Агняносец» (не захавалася), а таксама невядомую [[сатыраўская драма|сатыраўскую драму]]. == Дзеючыя асобы == * Улада і Сіла, слугі [[Зеўс]]а * [[Гефест]] * [[Праметэй]] * Хор [[Акіяніды|Акіянід]] * [[Акіян (тытан)|Акіян]] * [[Іо]], дачка [[Інах (міфалогія)|Інах]]а * [[Гермес]] == Сюжэт == За выкраданне агню [[Гефест]] прыкоўвае [[Праметэй|Праметэя]] па загадзе Зеўса да скалы пад наглядам Улады і Сілы. Вязня наведваюць [[Акіяніды]], іх бацька [[Акіян]], царэўна [[Іо]] (каханая Зеўса), якая ў сваіх блуканнях па свету выпадкова патрапіла да скалы. Праметэй распавядае ім, што ён зрабіў для людзей, выкраўшы агонь у багоў, праклінае Зеўса і прарочыць. == Пераклады == На беларускую мову трагедыю пераклаў [[Лявон Пятровіч Баршчэўскі|Лявон Баршчэўскі]]. == Спасылкі == * [http://knihi.com/Lavon_Barsceuski/ «Прыкуты Праметэй» у перакладзе Лявона Баршчэўскага на [[Беларуская Палічка|Беларускай Палічцы]]] {{Антычныя трагедыі}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:П'есы Старажытнай Грэцыі]] [[Катэгорыя:П'есы на старажытнагрэчаскай мове]] [[Катэгорыя:П’есы Эсхіла]] [[Катэгорыя:Літаратурныя творы па сюжэтах грэчаскай міфалогіі]] [[Катэгорыя:Літаратура Старажытнай Грэцыі]] [[Катэгорыя:Трагедыі]] 2bwj2pkzx0wgw0xqw07qszc9q7t1tj3 0 187028 5125043 3928824 2026-04-12T13:17:12Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:П'есы Эсхіла]]; дададзена [[Катэгорыя:П’есы Эсхіла]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125043 wikitext text/x-wiki {{Літаратурны твор |Назва = Хаэфоры |Назва-арыгінал = Χοηφόροι |Выява = |Шырыня = |Подпіс выявы = |Жанр = трагедыя |Аўтар = Эсхіл |Мова арыгінала = старажытнагрэчаская |Напісаны = [[458 да н.э.]] |Публікацыя = |Асобнае выданне = |Выдавецтва = |isbn = |Пераклад = |Папярэдняя = [[Агамемнан, Эсхіл|Агамемнан]] |Наступная = Эўменіды |Lib = |Вікікрыніцы-тэкст = }} '''«Хаэфоры»''' ({{lang-el|Χοηφόροι}} у некаторых перакладах: «Ахвяра ля труны», «Плакальшчыцы»)— [[трагедыя]] [[Старажытная Грэцыя|старажытнагрэчаскага]] [[драматург]]а [[Эсхіл]]а, прадстаўленая ў [[458 да н.э.]]. Яна ўваходзіла ў [[тэтралогія|тэтралогію]] [[Арэстэя]], якая, акрамя той, уключала [[трагедыя|трагедыі]] «[[Агамемнан, Эсхіл|Агамемнан]]» і «[[Эўменіды]]», а таксама страчаную [[сатыраўская драма|сатыраўскую драму]] «Пратэй». {{антычныя трагедыі}} [[Катэгорыя:П'есы Старажытнай Грэцыі]] [[Катэгорыя:П’есы Эсхіла]] {{Бібліяінфармацыя}} guam7e66fr82jxkjwfmjpfmg01c0yj7 100 193811 5125076 5124298 2026-04-12T15:51:49Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5125076 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Іван Рыгоравіч Турцэвіч|2026-04-12T06:49:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Калонія (Рым)|2026-04-10T07:10:19Z|Voūk12}} {{Новы артыкул|Хільдэрых|2026-03-19T21:39:15Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Хасроў I Анушырван|2026-03-19T21:22:27Z|JerzyKundrat}} {{Новы артыкул|Дыярэза (вершаскладанне)|2026-03-16T20:04:48Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Апастэрыёры|2026-01-10T13:34:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Апрыёры|2026-01-10T13:34:23Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Саюзніцкая вайна (91—88 да н.э.)|2026-01-07T12:35:30Z|Енкнн}} {{Новы артыкул|Першая Пунічная вайна|2026-01-07T12:16:18Z|Енкнн}} {{Новы артыкул|Лацінізмы|2025-12-27T14:05:17Z|Аляксандр Белы}} {{Новы артыкул|Deo Optimo Maximo|2025-11-24T16:22:49Z|Lš-k.}} {{Новы артыкул|Канстанцінас Тасулас|2025-11-16T12:49:58Z|DzBar}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> thj3xxa2772t6haxbahj8zs01xfz2r0 0 194343 5125279 4013582 2026-04-13T09:01:04Z DzBar 156353 афармленне 5125279 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Жуан Фустэ-і-Уртэльш''' ({{lang-ca|Joan Fuster i Ortells}}) (Суэка, Аўтаномная вобласць Валенсія {{ДН|23|11|1922}} — {{ДС|21|06|1992}}) — валенсійскі пісьменнік, пісаў пераважна на [[Каталонская мова|каталонскай мове]]. Вядомай працай пісьменніка ёсць кніга «Мы, валенсійцы» ({{lang-ca|Nosaltres, els valencians}}), выдадзеная ў 1962 годзе. Акрамя таго, Жуан Фустэ напісаў шэраг прац па [[Лінгвістыка|лінгвістыцы]], [[Гісторыя|гісторыі]], [[турызм]]у і [[Філасофія|філасофіі]]. Жуан Фустэ сцвярджаў, што для таго, каб захаваць культуру валенсійцаў, Валенсія і павінна наладжваць цесныя ўзаемаадносіны з іншымі каталанамоўнымі тэрыторыямі (каталонскімі краінамі), ствараючы агульную культурную, а затым і палітычную прастору. == Творчая спадчына == === Празаічныя творы === * ''Antología del surrealismo español''. Alacant, Verbo, 1952 * ''La poesia catalana fins a la Renaixença''. Mèxic, Edicions Catalanes de Mèxic, 1954 * ''Pàgines escollides de sant Vicent Ferrer''. Barcelona, Barcino, 1955 * ''El descrèdit de la realitat''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1955 * ''Antologia de la poesia valenciana''. Barcelona, Selecta, 1956 * ''La poesia catalana''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1956. 2 vol * ''Les originalitats''. Barcelona, Barcino, 1956 * ''El món literari de sor Isabel de Villena''. València, Lo Rat Penat, 1957 * ''Figures de temps''. Barcelona, Selecta, 1957 * ''Indagacions possibles''. Palma de Mallorca, Moll, 1958 * ''Recull de contes valencians''. Barcelona, Albertí, 1958 * ''Ausiàs March. Antologia poètica''. Barcelona, Selecta, 1959 * ''Un món per a infants''. València, 1959 * ''Judicis finals''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1960 * ''Joan Serrallonga. Vida i mite del famós bandoler''. Barcelona, Aedos, 1961 * ''Valencia''. Madrid, Dirección General de Turismo, 1961 * ''Nosaltres, els valencians''. Barcelona, Edicions 62, 1962 * ''El País Valenciano''. Barcelona, Destino, 1962 * ''Poetes, moriscos i capellans''. València, L’Estel, 1962 * ''Qüestió de noms''. Barcelona, Aportació Catalana, 1962 * ''El bandolerisme català II. La llegenda''. Barcelona, Aymà, 1963 * ''Raimon''. Barcelona, Alcides, 1964 * ''Diccionari per a ociosos''. Barcelona, A. C., 1964 * ''Alicante y la Costa Blanca''. Barcelona, Planeta, 1965 * ''Causar-se d’esperar''. Barcelona, A. C., 1965 * ''Combustible per a falles''. València, Garbí, 1967 * ''L’home, mesura de totes les coses''. Barcelona, Edicions 62, 1967 * ''Consells, proverbis i insolències''. Barcelona, A. C., 1968 * ''Examen de consciència''. Barcelona, Edicions 62, 1968 * ''Heretgies, revoltes i sermons''. Barcelona, Selecta, 1968 * ''Obres completes I. Llengua, literatura, història''. Barcelona, Edicions 62, 1968 * ''Abans que el sol no creme''. Barcelona, La Galera, 1969 * ''Obres completes II. Diari 1952—1960''. Barcelona, Edicions 62, 1969 * ''«Hi ha més catalans encara», fascicle de Dolça Catalunya.'' Barcelona, Mateu, 1969 * ''L’Albufera de València''. Barcelona, Les Edicions de la Rosa Vera, 1970 * ''Obres completes III. Viatge pel País Valencià''. Barcelona, Edicions 62, 1971 * ''Babels i babilònies''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1972 * ''Literatura catalana contemporània''. Barcelona, Curial, 1972 * ''Rebeldes y heterodoxos''. Esplugues de Llobregat, Ariel, 1972 [trad. de Josep Palacios] * ''Contra Unamuno y los demás''. Barcelona, Península, 1975 * ''Obres completes IV. Assaigs''. Barcelona, Edicions 62, 1975 * ''La Decadència al País Valencià''. Barcelona, Curial, 1976 * ''Un país sense política''. Barcelona, La Magrana, 1976 * ''El blau en la senyera''. València, Tres i Quatre, 1977 * ''Contra el noucentisme''. Barcelona, Crítica, 1977 * ''Obres completes V. Literatura i llegenda''. Barcelona, Edicions 62 * ''Destinat (sobretot) a valencians''. València, Tres i Quatre, 1979 * ''Notes d’un desficiós''. València, Almudín, 1980 [pròleg de Vicent Ventura] * ''Ara o mai''. València, Tres i Quatre, 1981 * ''Indagacions i propostes''. Barcelona, Edicions 62 i la Caixa, 1981 [pròleg de Carme Arnau] * ''País Valencià, per què?''. València, Tres i Quatre, 1982 * ''Veure el País Valencià''. Barcelona, Destino, 1983 * ''Cultura nacional i cultures regionals dins els Països Catalans''. Barcelona, Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya, 1983 * ''Sagitari''. València, Diputació de València, 1984 * ''Pamflets polítics''. Barcelona, Empúries, 1985 * ''Punts de meditació (Dubtes de la «Transición»).'' València, Tres i Quatre, 1985 * ''Llibres i problemes del Renaixement''. Barcelona, Publicacions de l’Abadia de Montserrat, 1989 * ''Textos d’exili''. València, Generalitat Valenciana, 1991 [pròlegs d’Alfons Cucó i Santiago Cortès] * ''Obres completes VI. Assaigs 2.'' Barcelona, Edicions 62, 1991 === Паэзіі === * ''Sobre Narcís''. València, Torre, 1948 * ''3 poemes''. Alacant, Verbo, 1949 * ''Ales o mans''. València, Editorial Torre, 1949 * ''Va morir tan bella''. València, 1951 * ''Terra en la boca''. Barcelona, Barcino, 1953 * ''Escrit per al silenci''. València, Institució Alfons el Magnànim, 1954 * ''Set llibres de versos''. València, Tres i Quatre, 1987 == Бібліяграфія == * ALBEROLA, Miquel; MARTÍ, Vicent: ''Fuster sabàtic''. Altea: Aigua de Mar, 1994 * BALLESTER, Josep: ''Joan Fuster: una aventura lírica''. València: Eliseu Climent, 1990 * BALLESTER, J. ; FURIÓ, A.: ''Joan Fuster (1922—1992). 10 anys després''. Barcelona: Institució de les Lletres Catalanes, 2002 * BLASCO ESTELLÉS, Júlia: ''Converses filosòfiques''. València: Tres i Quatre, 2002 * CRESPO, Isidre: ''Raons i paraules. Joan Fuster''. Barcelona: Hermes, 1999 * CRESPO, Isidre: ''De viva veu''. València: Afers, 2003 * FURIÓ, Antoni: ''Àlbum Fuster''. València: IVEI, 1994 * IBORRA, Josep: ''Fuster portàtil''. València: Tres i Quatre, 1982 * MOLLÀ, Toni: ''Joan Fuster. Converses inacabades''. València: Tàndem, 1992 * MUÑOZ PUJOL, Josep M.: ''El falcó de Sueca'' [biografia]. Barcelona: Proa, 2002 * PÉREZ MORAGÓN, F.: ''Joan Fuster: notes per a una semblança''. València: Universitat de València, 1992 * RIERA, Antoni: ''Rellegir Fuster. Textures filosòfiques de l’assaig fusterià''. Alzira: Bromera, 1995 * SALVADOR, Vicent: ''Fuster o l’estratègia del centaure''. Picanya: Edicions del Bullent, 1994. {{зноскі}} == Спасылкі == * [http://www.antiblavers.info/galeria/albums/userpics/10002/NosaltreselsValencians.pdf Жуан Фустэ, «Мы, валенсійцы»] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080509195647/http://www.antiblavers.info/galeria/albums/userpics/10002/NosaltreselsValencians.pdf |date=9 мая 2008 }} (у фармаце .pdf) {{ref-ca}} * [http://ca.wikiquote.org/wiki/Joan_Fuster Цытаты з Жуана Фустэ] {{ref-ca}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Фустэ Жуан}} [[Катэгорыя:Постаці Каталоніі]] [[Катэгорыя:Постаці аўтаномнай супольнасці Валенсія]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі Іспаніі]] sujw2sqtcbc249nkq26mvi5l8mym1t7 0 211382 5125323 5103242 2026-04-13T11:00:56Z Economico-geographer 399 /* Вядомыя носьбіты */ 5125323 wikitext text/x-wiki '''Герасімаў''' — прозвішча. == Вядомыя носьбіты == * [[Аляксандр Мікалаевіч Герасімаў]] — [[Беларусь|беларускі]] валейбольны трэнер. * [[Аляксандр Міхайлавіч Герасімаў]] — савецкі мастак. * [[Валерый Васільевіч Герасімаў]] — начальнік Генеральнага штаба Узброеных Сіл Расійскай Федэрацыі. * [[Валянцін Васільевіч Герасімаў]] — міністр паліва і энергетыкі Рэспублікі Беларусь (1992—1997). * [[Васіль Мікалаевіч Герасімаў]] — старшыня Камітэта дзяржаўнага кантролю Беларусі (з 2021). * [[Віктар Васільевіч Герасімаў]] (нар. 1950) — беларускі палітык. * [[Інакенцій Пятровіч Герасімаў]] (1905—1985) — савецкі географ, геолаг, геамарфолаг, глебазнавец. * [[Мікалай Апанасавіч Герасімаў]] (1903—1977) — рускі і беларускі празаік. * {{NL|Міхаіл Герасімаў}} * [[Рыгор Пятровіч Герасімаў]] — адзін з кіраўнікоў партызанскага руху ў гады Вялікай Айчыннай вайны. * [[Сяргей Апалінарыевіч Герасімаў]] — савецкі кінаакцёр, кінарэжысёр, сцэнарыст, драматург і педагог, прафесар УДІКа. * [[Ягор Аляксеевіч Герасімаў]] — беларускі прафесійны тэнісіст. {{спіс цёзак2}} 7f8g8y3a6otl7jx0kmns0s8ix2h7yck 0 228936 5125238 5081805 2026-04-13T06:57:02Z StarDeg 16311 /* Гл. таксама */ 5125238 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч |імя = Мацьяш Ракашы |арыгінал імя = |выява = Rákosi 1962. augusztus 21.jpg |шырыня = 250 |аписанне выявы = |пасада = [[Венгерская партыя працоўных|Першы сакратар ЦК ВПП]] |парадак = 1 |сцяг = Coat of arms of Hungary (1949-1956).svg |сцяг2 = |перыяд праўлення = [[14 чэрвеня]] [[1948]] — [[18 ліпеня]] [[1956]] |папярэднік = пасада заснавана |пераемнік = [[Эрнё Герэ]] |каментарый = У чэрвені 1948 — чэрвені 1953 як Генеральны сакратар<ref>[http://dic.academic.ru/dic.nsf/sie/14479 Соверская историческая энциклопедия - Ракоши, Матьяш]</ref> |пасада_2 = [[Венгерская камуністычная партыя]] |парадак_2 = |сцяг_2 = Socialism in Hungary.svg |перыядпраўлення_2 = [[25 студзеня]] [[1945]] — [[14 чэрвеня]] [[1948]] |папярэднік_2 = [[Янаш Кадар]] |пераемнік_2 = пасада скасавана |пасада_3 = [[Спіс прэм’ер-міністраў Венгрыі|Старшыня Савета Міністраў ВНР]] |парадак_3 = 2 |сцяг_3 = Civil Ensign of Hungary (1950-1957).svg |папярэднік_3 = [[Іштван Добі]] |пераемнік_3 = [[Імрэ Надзь]] |дата нараджэння = |месца нараджэння = |дата смерці = |месца смерці = |пахаваны = |род = |імя пры нараджэнні = Мацьяш Розэнфельд |бацька = |маці = |жонка = Феадора Фёдараўна Карнілава |дзеці = |партыя = [[Венгерская камуністычная партыя|КПВ]] <small>(?-1948) </small> [[Венгерская партыя працоўных|ВПП]] <small>(з 1948) </small> |адукацыя = |навуковая ступень = |навуковае званне = |род дзейнасці = палітык |веравызнанне = адсутнічае ([[Атэізм|атэіст]]) |узнагароды = |аўтограф = }} '''Ма́цьяш Ра́кашы''' ({{lang-hu|Rákosi Mátyás}}, народжаны '''Мацьяш Розэнфельд''', {{lang-hu|Rosenfeld Mátyás}}; {{дн|9|3|1892}}, [[Ада (Сербія)|Ада]], [[Каралеўства Венгрыя]], [[Аўстра-Венгрыя]] — {{дс|5|2|1971}}, [[Ніжні Ноўгарад|Горкі]], [[РСФСР]], [[СССР]]) — [[Венгрыя|венгерскі]] камуністычны палітык, Генеральны сакратар ЦК [[Венгерская камуністычная партыя|Венгерскай камуністычнай партыі]] (1945—1948), Першы сакратар ЦК [[Венгерская партыя працоўных|Венгерскай партыі працоўных]] (1948—1956), [[Спіс прэм’ер-міністраў Венгрыі|Старшыня Савета Міністраў Венгерскай Народнай Рэспублікі]] (1952—1953). У перыяд яго праўлення ў Венгрыі адбываецца пераход ад рэжыму [[Краіны народнай дэмакратыі|народнай дэмакратыі]] да [[сацыялізм|сацыялістычнай]] дзяржавы, а таксама пакораная [[СССР|саветызацыя]] Венгрыі, якая суправаджалася [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычнымі рэпрэсіямі]]. Праз нейкі час пасля смерці [[Сталін]]а быў адпраўлены ў адстаўку (1956). == Біяграфія == === Раннія гады === Быў шостым дзіцём у беднай яўрэйскай сям’і. У гады [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]] ваяваў на Усходнім фронце, дзе апынуўся ў палоне, і ўступіў у [[Венгерская камуністычная партыя|Венгерскую камуністычную партыю]]. Вярнуўся ў Венгрыю, удзельнічаў ва ўрадзе [[Бела Кун|Белы Куна]]. Камандаваў [[Чырвоная гвардыя (Венгрыя)|Чырвонай гвардыяй]] і [[Венгерская Чырвоная Армія|Чырвонай Арміяй]]. Пасля падзення [[Венгерская савецкая рэспубліка|Венгерскай савецкай рэспублікі]] эміграваў у Аўстрыю, быў арыштаваны і праз дзевяць месяцаў высланы з краіны. У 1920—1924 гадах працаваў у выканкаме [[Камінтэрн]]а, у 1921 годзе быў абраны яго сакратаром. У снежні 1924 года вярнуўся ў Венгрыю, каб арганізаваць нелегальную кампартыю. У верасні 1925 года арыштаваны, перададзены ваеннаму суду, на якім пракурор патрабаваў смяротнага пакарання, але пратэсты еўрапейскай левай інтэлігенцыі (у тым ліку [[Рамэн Ралан|Р. Ралана]] прывялі да перадачы справы ў грамадзянскі суд, які прыгаварыў яго да васьмі з паловай гадоў зняволяння. У 1934 годзе пасля адбыцця срока зноў апынуўся перад судом па абвінавачванню ў злачынствах, здзейсненых у перыяд савецкай рэспублікі, і прыгавораны ў 1935 годзе да пажыццёвага зняволення ў катаржнай турме. У кастрычніку 1940 года ўрад Савецкага Саюза абмяняў Ракашы на трафейныя сцягі, захопленыя Расіяй падчас падаўлення [[Рэвалюцыя 1848—1849 гадоў у Венгрыі|венгерскай рэвалюцыі 1848—1849 гадоў]]. У 1940—1945 гадах у Маскве кіраваў замежным бюро ЦККПВ. У лютым 1945 года вярнуўся ў Венгрыю разам з савецкай арміяй і ўзначаліў Кампартыю Венгрыі<ref>{{ЭЯЭ|13419|Ракоши Матьяш}}</ref>. === Дыктатура Ракашы === У 1947 годзе камуністычная [[Венгерская партыя працоўных]] (ВПП) шляхам тэрора, шантажа і махінацый падчас выбараў стала адзінай легальнай палітычнай сілай. Ракашы, празваны «лепшым вучням Сталіна», ўсталяваў асабістую дыктатуру, займаючыся капіяваннем [[сталінізм|сталінскай мадэлі кіравання ў СССР]]: душыў усялякае іншадумства, змагаўся з каталіцкай царквой. У краіне лютавалі органы дзяжбяспекі: з нічым не вінаватых людзей пыткамі выбівалі прызнанні ў няздзейсненых імі злачынствах. Дзяжбяспека ([[Упраўленне дзяржаўнай бяспекі (Венгрыя)|AVN]]) налічвала ў сваім складзе 28 тыс. чал. Ім дапамагалі 40 тыс. інфарматараў. На міліён жыхароў Венгрыі AVN завяло дас’е — больш чым на 10 % усяго насельніцтва, уключаючы старых і дзяцей. З іх 650 тыс. падвергліся ганенням{{sfn|Контлер|2002|с=536-537}}. З канца 1940-х гадоў Ракашы развязаў кампанію супраць [[сіянізм|сіяністаў]] (нягледзячы на сваё яўрэйскае паходжанне), устраніўшы пры гэтым свайго палітычнага канкурэнта — міністра ўнутраных спраў [[Ласла Райк]]а. У маі 1949 года Л. Райк (неяўрэй) і адначасова — звыш 200 камуністаў з даваенным стажам былі арыштаваны. Падчас працэса Райка і яго ўяўных паплечнікаў (верасень 1949 года), першым і самым вялікім з паказальных працэсаў, накіраваных супраць патэнцыяльнай апазіцыі ў шэрагах камуністычных партый Усходняй Еўропы, упершыню прагучала тэма «сусветнай сіяністскай змовы» — пакуль як другарадны пункт абвінавачвання супраць двух абвінавачаных яўрэяў, Цібара Соньі і Андраша Салаі. Акрамя таго, Райк быў абвінавачаны ў «цітаізме», і арыентацыі на Югаславію. Ён і шмат хто яшчэ з абвінавачаных былі пакараныя смерцю. У выніку, ў гады праўлення Ракашы толькі ў 1952 годзе было рэпрэсавана звыш 540 тысяч чалавек — кэжны васямнаццаты жыхар краіны<ref>{{кніга|аўтар=Пихоя Р. Г.|загаловак=Советский Союз: история власти : 1945-1991|выданне=2|выдавецтва=Сибирский хронограф|год=2000|старонкі=136}}</ref>. За 2,5 гады ў краіне з насельніцтвам 9,5 млн чалавек пракуратура распачала справы супраць 1,5 міліёнаў чалавек<ref>{{кніга|загаловак=The 1956 Hungarian Revolution: A History in Dociments|адказны=Casba Békés, Malcolm Bryne, M. János Rainer|выдавецтва=Central European University Press|год=2002|pages=15|allpages=598|isbn=9789639241664}}</ref>. Каля 400 тыс. венграў атрымалі розныя срокі турэмнага знявольвання ці лагероў, адпрацоўваючы іх у асноўным у шахтах ці каменяломнях{{sfn|Контлер|2002|с=537}}. Пры Ракашы адбывалася нацыяналізацыя эканомікі і паскоранае каапераванне сельскай гаспадаркі. Эканамічная сітуацыя ў краіне ўскладнялася тым, што Венгрыя, як саюзнік Германіі ў Другой сусветнай вайне, была павінна некалькі гадоў выплочваць [[СССР]], [[ЧССР]], [[СФРЮ|Югаславіі]] [[Кантрыбуцыя|кантрыбуцыю]], якая магла ў асобныя гады даходзіць да чвэрці [[Валавы ўнутраны прадукт|нацыянальнага прадукту]]<ref>Краткая история Венгрии: с дпевнейших времён до наших дней. Под ред. Исламова Т. М. — М., 1991</ref>. У 1952 годзе рэальны заробак працоўных і служачых быў на 20 працэнтаў, а даходы сялян — на трэць ніжэй, чым у 1949-ым. У 1952 годзе Ракашы заняў таксама пасаду прэм’ер-міністра Венгрыі. У 1953 годзе распачатыя ўрадам меры прынеслі прыкметнае паляпшэнне, але толькі на кароткі час. Правал планаў індустрыялізацыі і змены ў СССР пасля смерці [[Сталін]]а (у Маскве вырашылі, што Ракашы занадта фанатычны, што ён не садзейнічае папулярнасці новых венгерскіх улад) прывялі да таго, што на пленуме Цэнтральнага кіраўніцтва ВПП 27—28 чэрвеня 1953 года Мацьяш Ракашы быў раскрытыкаваны і вызвалены ад пасады старшыні ўрада. Пост генеральнага сакратара быў заменены пасадай першага сакратара ВПП, які захавалі за Ракашы. Сур’ёзныя пазіцыі ў партыі зяняў новы старшыня ўрада [[Імрэ Надзь]] і яго паплечнікі. Была праведзена амністыя, спынена інтэрніраванне і забаронена высяленне з гарадоў паводле сацыяльнай прыкметы. Імрэ Надзь спыніў будаўніцтва мноства буйных прамысловых аб’ектаў. Капіталаўкладанні былі накіраваны на развіццё лёгкай і харчовай прамысловасці, быў паменьшаны ціск на сельскую гаспадарку, зніжаны цэны на прадукты і тарыфы для насельніцтва<ref name="IV3">История Венгрии, т. III/ М., «Наука», 1972 — С. 633—635</ref>{{sfn|Контлер|2002|с=548-549}}. На пасадзе старшыні ўрада гэты венгерскі палітык правёў шжраг мер, накіраваных на паляпшэнне жыцця народа (былі паменьшаны падаткі, павялічаны заробкі, лібералізаваны прынцыпы землекарыстання), спыніў палітычныя рэпрэсіі. Гэта зрабіла яго папулярным сярод венграў. Зварочванне індустрыялізацыі і кааперыравання ў сельскай гаспадарке выклікалі рэзкую крытыку з боку Ракашы і яго прыхільнікаў. Да таго ж змяшчэнне ў СССР старшыні ўрада [[Георгій Малянкоў|Г. Малянкова]], які выступаў за прыярытэтнае развіццё лёгкай прамысловасці, аслабіла пазіцыі Надзя. У выніку, Ракашы, выкарыстаўшы звычныя сродкі закуліснай барацьбы, здолеў перамагчы саперніка, якога значная частка працоўных ужо лічыла сімвалам новай палітыкі, гарантам новага жыцця. 18 красавіка 1955 года Імрэ Надзь быў змешчаны з пасады прэм’ер-міністра і выключаны з ВПП. Унутрыпартыйная барацьба ў Венгерскай партыі працы паміж сталіністамі і прыхільнікамі рэформ узмацнілася пасля даклада [[Мікіта Сяргеевіч Хрушчоў|Хрушчова]] на [[XX з’езд КПСС|XX з’ездзе КПСС]] у пачатку 1956 года і да 18 ліпеня 1956 года прывяла да адстаўкі Першага сакратара Венгерскай партыі працоўных Мацьяша Ракашы, які быў заменены на свайго бліжэйшага паплечніка [[Эрнё Герэ]]. === У Савецкім Саюзе === Неўзабаве пасля [[Венгерскае паўстанне 1956 года|паўстання ў Венгрыі 1956 года]] быў вывезены ў [[СССР]], дзе пасля знаходжання ў Маскве і Краснадары быў памешчаны па асабістай просьбе [[Янаш Кадар|Янаша Кадара]] ў менш камфортныя ўмовы. У выніку былы кіраўнік ВПП жыў разам з жонкай у кіргізскім [[Такмак (Кыргызстан)|Такмаку]], потым у 1966—1968 гадах, у [[Арзамас]]е<ref>[http://www.newarzamas.ru/fakty/tainyi-gost-arzamaskaja-sylka-vengerskogo-vozhdja.html Тайный гость. Арзамасская ссылка — Арзамасцы. РФ]{{Недаступная спасылка}}</ref>, а апошнія гады ў [[Ніжні Ноўгарад|Горкім]], дзе ён і памер<ref>Джаана Грынвіл (JohannaGranville), ''Першы Даміно''[http://books?id=RkaWTipqnecC&printsec=frontcover&dq=%22johanna+granville%22&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=0&as_maxy_is=&as_brr=0&as_pt=ALLTYPES ''The First Domino: International Decision Making During the Hungarian Crisis of 1956'']{{Недаступная спасылка}}, Texas A& M University Press, 2004. ISBN 1585442984.</ref>. У 1970 годзе яму было прапанавана адмовіцца ад актыўнага ўдзелу ў венгерскай палітыцы ў абмен на вяртанне ў Венгрыю, але Ракашы адмовіўся. Быў жанаты з Феадорай Фёдараўнай Карнілавай, ураджэнкай Якуціі. == Гл. таксама == * [[Гісторыя Венгрыі]] * [[Эрнё Герэ]] * [[Ласла Райк]] * [[Міхай Фаркаш]] * [[Андраш Хегедзюш]] == Крыніцы == {{reflist}} == Літаратура == * {{кніга|аўтар=Контлер Л.|загаловак=История Венгрии. Тысячелетие в центре Европы|арыгінал=A History of Hungary: Millenium in Central Europe|месца=М.|выдавецтва=Весь мир|год=2002|старонак=656|isbn=5-7777-0129-9|ref=Контлер}} {{Прэм’ер-міністры Венгрыі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ракашы Мацьяш}} [[Катэгорыя:Дзеячы Камінтэрна]] [[Катэгорыя:Камуністы Венгрыі]] [[Катэгорыя:Палітыкі Венгрыі]] [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваяводзіне]] [[Катэгорыя:Ваеннапалонныя Першай сусветнай вайны (Аўстра-Венгрыя)]] 2jsngfp27y0cndx9xsjd1a2xmti5qvt 10 231956 5125295 4784276 2026-04-13T09:42:30Z Economico-geographer 399 абнаўленне звестак 5125295 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | імя = Міністры інфармацыі Беларусі | state = {{{state|}}} | клас_спісаў = hlist | загаловак = [[Міністэрства інфармацыі Рэспублікі Беларусь|Міністры інфармацыі Беларусі]] | загаловак1 = | спіс1 = * [[Анатоль Іванавіч Бутэвіч|Анатоль Бутэвіч]] <small>(1992—1994)</small> * [[Міхаіл Васілевіч Падгайны|Міхаіл Падгайны]] <small>(2001—2003)</small> * [[Уладзімір Васілевіч Русакевіч|Уладзімір Русакевіч]] <small>(2003—2009)</small> * [[Алег Вітольдавіч Праляскоўскі|Алег Праляскоўскі]] <small>(2009—2014)</small> * [[Лілія Станіславаўна Ананіч|Лілія Ананіч]] <small>(2014—2017)</small> * [[Алесь Мікалаевіч Карлюкевіч|Алесь Карлюкевіч]] <small>(2017—2020)</small> * [[Ігар Уладзіміравіч Луцкі|Ігар Луцкі]] <small>(2020—2021)</small> * [[Уладзімір Барысавіч Пярцоў|Уладзімір Пярцоў]] <small>(2021—2024)</small> * [[Марат Сяргеевіч Маркаў|Марат Маркаў]] <small>(2024—2026)</small> * [[Дзмітрый Аляксандравіч Жук|Дзмітрый Жук]] <small>(з 2026)</small> | унізе = }}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Спісы міністраў Беларусі|Інфармацыі]] </noinclude> 60juwigfsv9ijmmmd3y9z0jc4vp0dbr 14 232814 5125240 3947925 2026-04-13T07:02:16Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Выдаўцы коміксаў]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125240 wikitext text/x-wiki {{catmain}} [[Катэгорыя:Катэгорыі медыякампаній ЗША]] [[Катэгорыя:Выдаўцы коміксаў]] 8jm3vn9qzvf5gey2jxb4bgnq7yg5t79 0 240912 5125142 5021197 2026-04-12T18:46:05Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Крынка ў XXI стагоддзі */ 5125142 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Крынка |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 53|lat_min = 13|lat_sec = 14 |lon_dir = |lon_deg = 28|lon_min = 23|lon_sec = 10 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Асіповіцкі |сельсавет = Дараганаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = Krynki, Asipovichy District |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243023431 }} '''Кры́нка'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Krynka}}, {{lang-ru|Крынка}}) — [[вёска]] ў [[Асіповіцкі раён|Асіповіцкім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Дараганаўскі сельсавет|Дараганаўскага сельсавета]]. == Гісторыя вёскі == [[Файл:О.Дараган с семьёй.jpg|left|thumb|Восіп Фёдаравіч Дараган з сям’ёй. Варшава.1896]] Вядомая з сярэдзіны XIX стагоддзя як уласнасць [[Стэфанія Радзівіл|Стэфаніі Радзівіл]]. У 1841 годзе у вёсцы на сродкі яе супруга князя [[Леў Пятровіч Вітгенштэйн|Льва Вітгенштэйна]] пабудавана драўляная царква Міхаіла Арханёла, у 1847 гаду ― смалярня. Паколькі Крынка стаіць на рацэ [[Пціч (рака)|Пціч]], з’явіўся млын. Вёска належыла [[Радзівілы|Радзівілам]] і [[Вітгенштэйны|Вітгенштэйнам]]. У 1892 годзе землі Крынкі і суседніх [[Радуцічы|Радуціч]] перайшлі да братоў [[Дараганы|Дараганаў]]. Крынка стала належыць [[Восіп Фёдаравіч Дараган|Восіпу Фёдаравічу Дарагану]] — начальніку ўпраўлення [[Рыга-Арлоўская чыгунка|Рыга-Арлоўскай чыгункі]], [[Правадзейны стацкі саветнік|правадзейнаму стацкаму саветніку]]<ref>{{cite web|url= https://www.kmay.ru/sample_pers.phtml?n=4740|title= Дараган Иосиф Иосифович|author=|date=|work=Школа Карла Мая|publisher= Общество друзей школы Карла Мая|accessdate=|lang=}}</ref><ref>{{артыкул|аўтар=Ольга Кисляк.|загаловак= То, что дороже денег|арыгінал=|спасылка=https://geno.ru/news/7599/ |аўтар выдання=|выданне= Беларусь сегодня|тып=газета|месца=Мн.|выдавецтва=|год=2013|выпуск=12 снежня|том= 6|нумар=|старонкі=|isbn=}}</ref>. Два разы з [[Швецыя|Швецыі]] у Крынку прыязджаў нашчадак уладальнікаў сядзібы ― Андрэй Дараган<ref>{{cite web|url=https://www.sb.by/articles/sleduyushchaya-ostanovka-stantsiya-daraganovo.html|title=Следующая остановка — станция Дараганово|author=Олег Каминский.|date=2014-06-28|work=|publisher=Беларусь сегодня|access-date=|lang=|archive-date=2022-11-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128065922/https://www.sb.by/articles/sleduyushchaya-ostanovka-stantsiya-daraganovo.html|url-status=live}}</ref>. Спачатку вёска ўваходзіла ў склад [[Бабруйская акруга|Бабруйскай акругі]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]], пазней у [[Старадарожскі раён|Старадарожскі]], [[Слуцкі раён|Слуцкій]] раёны, і ўвесь наступны час ― у [[Асіповіцкі раён]]. У 1927 годзе тут працавала метэастанцыя<ref>{{кніга|аўтар=|загаловак= Гарады і вёскі Беларусі. Магілёўская вобласць|спасылка=https://bigenc.ru/b/garady-i-vioski-belarusi-en-6aa1d3|месца=Мн.|выдавецтва=БелЭн|год=2008|старонкі=95|старонак=728|isbn= 978-985-1-0409-9}}</ref>. == Крынка ў час Вялікай Айчыннай вайны == Падчас акупацыі Крынка стала цэнтрам Крынкавай воласці з паліцэйскай службай. Бургамістрам воласці быў Балота, затым Вус. У крынкаўскай былой сядзібе памешчыкаў Дараганаў з 1939 года знаходзіўся дзіцячы туберкулёзны санаторый. У пачатку вайны тамака было 450 дзяцей. Рабятам старэйшым за 12 гадоў загадалі самім ісці дадому, астатнія засталіся чакаць бацькоў, хоць іх прыезд быў малаверагодны. Персанал санаторыя разышоўся па хатах. Немцы санаторый пакінулі, але кармілі дзяцей дрэнна: бураком і бульбай, у дзень давалі па 100 грамаў хлеба. З Асіповіч прывезлі яшчэ каля 50 яўрэйскіх дзяцей, стварыўшы ўнутры санаторыя дзіцячае яўрэйскае гета. Пасля прывезлі яшчэ ― з дзіцячых дамоў Беларусі. Вясной 1942 года 84 яўрэйскіх дзяцей расстралялі. У памяць пра іх у 2006 годзе каля Крынкі быў усталяваны помнік. == Крынка ў XXI стагоддзі == Улетку ў Крынку працуе ў тры змены (па 80—90 чалавек у змену) дзіцячы аздараўленчы лагер «Пціч». Маецца малочнатаварная ферма, якая была часткай калгаса «Каўгарскі». У 2015 годзе калгас зачыніўся, і ферма далучылася да калгаса ім. Чарняхоўскага, а з 2016 да адкрытага акцыянернага таварыства «Заходні-Агра», на балансе якога 2200 галоў буйной рагатай жывёлы, пагалоўе ў 160 галоў прыпісана да крынкаўскай фермы. У 2018 годзе жывёлы з фермы Крынка былі перавезены на ферму ў вёску [[Краі (Асіповіцкі раён)|Краі]]. У вёсцы пражываюць як пастаянныя жыхары, так і дачнікі. == Вядомыя асобы == * [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] (каля 1800—1869) — праваслаўны святар, прадзед Максіма Багдановіча. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Кніга|аўтар=”Г. К. Кісялёў, Б. В. Ульянка, М. П. Хобатаў i iнш.” (рэдкал.), “П. С. Качановіч, В. У. Хурсiк” (укладальнікi)|загаловак=«Памяць. Асіповіцкi раён»|спасылка=|месца=Мн.|выдавецтва=БЕЛТА|год=2002|старонак=720|isbn=985-6302-36-6}} * «Неонила Цыганок.» Война известная… и неизвестная. — Мн., БГАТУ, 2010, ISBN 9855192346, ISBN 9789855192344 * «Павлов В. П.» Дети лихолетья. — Мн., Беларуская навука, 2017. С. 398 == Спасылкі == * [https://www.sb.by/articles/getto-dlya-angelov.html Светлана Лицкевич. Гетто для ангелов .. Беларусь сегодня, 2006-11-12] * [https://web.archive.org/web/20160304201334/http://www.aen.ru/?page=brief&article_id=63991 В память о погибших еврейских детях] * [https://sputnik.by/radio/20200703/1045053300/Nas-prosto-vedut-ubivat-getto-v-Krynkakh-v-vospominaniyakh-vyzhivshego-.html «Нас просто ведут убивать»: гетто в Крынках в воспоминаниях выжившего]{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200711052949/https://sputnik.by/radio/20200703/1045053300/Nas-prosto-vedut-ubivat-getto-v-Krynkakh-v-vospominaniyakh-vyzhivshego-.html |date=11 ліпеня 2020 }} {{Дараганаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Дараганаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Асіповіцкага раёна]] 8ai0fgeojhdt3ichwml1fsedbok1uk0 0 242047 5125271 4519088 2026-04-13T08:11:05Z Emilia Noah 155537 Вікідадзеныя 5125271 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Вакарчук}} {{Музыкант | Гурты = «[[Океан Ельзи]]», «[[Брюссель, гурт|Брюссель]]» }} '''Святаслаў Вакарчук''' (нарадзіўся [[14 мая]] [[1975]] года, г. [[Мукачава]], [[УССР]]) — украінскі музыкант, [[кампазітар]], лідар гурта «[[Океан Ельзи]]», з 24 ліпеня 2019 г. — лідар [[Голас (партыя)|палітычнай партыі «Голас»]]<ref>[https://ukr.lb.ua/news/2019/07/24/433018_vakarchuk_stav_liderom_golosu.html Вакарчук став лідером «Голосу»]</ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў сям’і львоўскага прафесара фізікі Івана Вакарчука. Скончыў [[Львоў]]скую лінгвістычную гімназію з паглыбленым вывучэннем англійскай мовы (былая школа № 4) са срэбным медалём. Два гады займаўся ў музычнай школе па класе скрыпкі, паралельна навучаючыся гры на [[баян]]е. У школьныя гады прымаў удзел у КВЗ, стварэнні школьнага тэатра, актыўна займаўся [[баскетбол]]ам. У [[1990]] годзе, пасля падзення «жалезнай заслоны» Святаслаў здзейсніў паездку ў [[Канада|Канаду]] (па міжнародным абмене вучні з ЗША і Канады пэўны час жылі ва Украіне, а ўкраінскія ехалі туды), адкуль прывёз вялікую калекцыю касет і запісаў [[рок-музыка|рок-музыкі]]. [[1991]]—[[1996]]— вучыўся на фізічным факультэце [[Львоўскі нацыянальны ўніверсітэт імя Івана Франко|Львоўскага ўніверсітэту]] (спецыялізацыя — тэарэтычная фізіка). Другая вышэйшая адукацыя — эканаміст—міжнароднік. [[1996]] — паступіў у аспірантуру на кафедры тэарэтычнай фізікі таго ж універсітэту. Гурт «[[Океан Ельзи]]», дзякуючы творчасці якога Святаслаў Вакарчук стаў вядомым спеваком і кампазітарам, быў створаны ў [[1994]] годзе. Святаслаў стаў не толькі арганізатарам групы, але і аўтарам пераважнай большасці [[тэкст]]аў і музыкі і нязменным лідарам «Океан Ельзи». Пасля заканчэння ўніверсітэту Вакарчук мог працягваць вучобу за мяжой, але наўзамен абраў музычную кар’еру. Гурт да таго часу ўдала выступіў на некалькіх фестывалях, і Святаслаў разам з ім паехаў у Кіеў запісваць дэбютны альбом («[[Там, де нас нема]]», [[1998]]). Пасля зыходу ўдзельнікаў групы, якія гралі разам яшчэ з сярэдзіны 1990-х, Святаслаў піша песню «Дякую». Альбом «GLORIA» (2005) быў запісаны ўжо ў новым складзе «Океан Ельзи». Слухачы заўважалі пэўнае падабенства Вакарчука з культавым Джымам Морысанам — ахрыплы вакал, экспрэсіўнасць на сцэне і выгляд тыповай рок-зоркі — куміра моладзі [[4 лістапада]] [[2008]] года ў Нацыянальным акадэмічным драматычным тэатры імя Івана Франка адбыўся канцэрт—прэзентацыя новага музычнага праекту Святаслава Вакарчука «[[Вночі]]». На канцэрце былі прадстаўлены 11 кампазіцыяў, якія ўвайшлі ў аднайменны альбом, які складаецца з розных па жанры, пераважна [[джаз]]авых, песняў. Улетку [[2009]] года абараніў дысертацыю на званне кандыдата фізіка-матэматычных навук у Інстытуце фізікі кандэнсаваных сістэм НАН Украіны. Тэма працы — ''«Суперсіметрыя электрона ў магнітным полі»'' Праца над ёй ішла ўжо шмат гадоў, але з-за пастаяннай занятасці завяршыць яе ўдалося толькі ў 2009-м. Раней адзін з альбомаў «Океан Ельзи» быў названы «[[Суперсиметрія (альбом)|Суперсиметрія]]», а адна з песень альбома называецца «Susy», што з’яўляецца абрэвіятурай ад «SUperSYmmetry». Свабодна гаворыць [[Украінская мова|украінскай]], [[Польская мова|польскай]], [[англійская мова|англійскай]], [[руская мова|рускай]] мовамі. Паводле ацэнкі штотыднёвіка «Кореспондент», Святаслаў Вакарчук уваходзіць у першую сотню самых уплывовых і вядомых людзей ва [[Украіна|Украіне]]. У канцы 2011 года прадставіў новы музычны праект [[Брюссель (альбом)|Брюссель]], у якім прадставіў песні, якія не ўпісваюцца ў канцэпцыю гурта «Океан Ельзи». А як музыкаў Святаслаў запрасіў для працы над гэтым альбомам Дзьмітрыя Шурава,Макса Малышава, Пятра Чарняўскага і Сяргея Бабкіна. Вясной 2012 быў праведзены тур праекту «Брюссель». 15 мая 2013 у сетцы інтэрнэт з’явіўся альбом «[[Земля (альбом)|Земля]]», рэліз CD ва Украіне адбыўся 20 мая, у іншых краінах — 22 мая. 19 мая канцэртам у Мукачаве пачаўся вялікі стадыённы тур у падтрымку восьмага альбома «Океан Ельзи». Ва ўкраінскую частку тура ўвайшлі 27 гарадоў краіны. З-за вялікага попыту ў Харкаве замест запланаванага аднаго канцэрту адбыліся два. Пасля заканчэння выступленняў ва Украіне, з кастрычніка 2013 года, музыкі выправяцца ў другую частку канцэртнага тура па краінах СНД і Паўночнай Амерыкі. Разам з групай удзел у туры прыме адзін з лепшых балканскіх гітарыстаў Уладзімір Апсеніца. == Зацікаўленасці == Цікавіцца Японскай культурай і [[будызм]]ам. Сярод пісьменнікаў вылучае, напрыклад, [[Мікалай Гогаль|Мікалая Гогаля]], [[Іван Франко|Івана Франка]], [[Антон Чэхаў|Антона Чэхава]], [[Фёдар Дастаеўскі|Фёдара Дастаеўскага]], [[Сяргей Жадан|Сяргея Жадан]], [[Марыя Матыёс|Марыю Матыёс]], [[Любка Дэрэш]]а, [[Юрый Андруховіч|Юрыя Андруховіча]], [[Юкіё Місіма]] і [[Харукі Муракамі]]. Музычнымі кумірамі лічыць, перш за ўсё, легендарных «[[The Beatles]]», а таксама [[рок-музыка|рок]]-гурты «[[The Rolling Stones]]», «Pink Floyd» і «Queen». Сябруе з расійскай спявачкай Земфірай. Калісьці на канцэртах Вакарчук прысвячаў ёй песню «Етюд» з кружэлкі «Янанебібув» і песню «Друг» з альбома «Модель» на канцэрце 2012/11/23 у клубе «Stadium Live». Калі расіянка давала канцэрт у Кіеве 5 сакавіка 2008 года, то праспявала кампазіцыю «[[Океан Ельзи]]» «Відпусти», а вакаліст гурта затым падняўся на сцэну да Земфіры. 11 красавіка 2013 года Земфіра на канцэрце ў Кіеве прысвяціла песню «Жить в твоей голове» гурта «Океан Ельзи». == Грамадская пазіцыя == На выбарах 1999 выступаў з шэрагам іншых спевакоў у прома-туры ў падтрымку [[Леанід Кучма|Леаніда Кучмы]] як кандыдата ў прэзідэнты. На выбарах [[2004]] года актыўна падтрымліваў на той момант апазіцыйнага лідара Віктара Юшчанку. Святаслаў Вакарчук быў актыўным удзельнікам [[Аранжавая рэвалюцыя|Аранжавай рэвалюцыі]], выступаў на канцэртах у падтрымку Віктара Юшчанкі на Майдане Незалежнасці разам з [[Руслана]]й, [[Алег Юр’евіч Скрыпка|Алегам Скрыпкам]] і іншымі музыкамі і спевакамі. Святаслаў Вакарчук як пасол добрай волі Праграмы развіцця [[ААН]] для моладзі ва Украіне ўдзельнічае ў многіх сацыяльных і культурных праектах. Пасля выхаду «[[GLORIA (альбом)|Глорыі]]» ў 2005 годзе, дзе сталі з’яўляцца пэўныя сацыяльна—палітычныя ўрыўкі і філасофскія пытанні, становіцца паслом добрай волі ААН ва Украіне. Праводзіць сустрэчы са студэнтамі па ўсёй Украіне. Усе сродкі, атрыманыя ад продажу сінгла ''«Веселі, брате, часи настали…»'' (2006), былі прызначаныя для дзіцячага дома ў горадзе Макееўка. На парламенцкіх выбарах 2006 адкрыта не падтрымліваў ні адну з палітычных сілаў. Калі пасля палітычнага крызісу 2007 было прынятае рашэнне правесці пазачарговыя выбары ў Вярхоўную Раду, то спявак увайшоў у спіс прэзідэнцкай «Нашай Украіны — Народнай самаабароны». Пры гэтым ён не з’яўляецца сябрам ніводнай палітычнай партыі. Пасля пачатку чарговага этапу палітычнага крызісу ва Украіне, [[11 верасня]] [[2008]] г. спявак зняў з сябе паўнамоцтвы дэпутата. Вярхоўная Рада прыняла складанне паўнамоцтваў нардэпа 16 снежня 2008 года. {{Цытата|''Ведаў, што ў Вярхоўнай Радзе адбываюцца складаныя палітычныя працэсы. Але тое, што робіцца ў гэтым скліканні, з'яўляецца барацьбой дзеля барацьбы — і ўсё.''}} На пачатку [[2007]] года ініцыяваў сацыяльны праект ''«Кніга творыць Чалавека»'', які павінен прыцягнуць увагу грамадства да цяперашняй сітуацыі ў краіне, дзе людзі не надта імкнуцца інтэлектуальна ўзбагачацца. З’явіліся рэкламныя постэры і ролікі на тэлебачанні. У тэлепраграме выкарыстана музыка песні ''«Вулиця (може все не так)»'' з альбому «Модель». Заснаваў дабрачынны фонд «Люди майбутнього». Ініцыяваў і прафінансаваў помнік кампазітару Уладзіміру Івасюку. == Цікавыя факты == * Хобі — японская культура і ўсё, што з ёй звязана. * Рост — 176 см. * Тэлешоў — пераможца аднаго з выпускаў гульні «Хто хоча стаць мільянерам?» * Талент — Вакарчук аднолькава валодае як левай, так і правай рукой. Гэтая здольнасць называецца тэрмінам «[[Амбідэкстрыя|амбідэкстар]]». * Мовы — украінская, руская, польская, англійская. * Любімыя пісьменнікі — [[Юкіа Місіма]] і [[Харукі Муракамі]]. * Любімыя гурты — «[[The Beatles]]», «[[The Rolling Stones]]», «[[Queen]]», «[[Pink Floyd]]». * Любімыя напоі — цёмнае піва, «Крывавая мэры». * Любімая ежа — гародніна і садавіна. * Спорт — баскетбол, футбол. * Сямейнае становішча — афіцыйна не жанаты, але знаходзіцца ў грамадзянскім шлюбе з Ляляй Фанаровай. * Любімы серыял — «Доктар Хаўс». {{Зноскі}} {{Океан Ельзи}} {{DEFAULTSORT:Вакарчук Святаслаў Іванавіч}} [[Катэгорыя:Океан Ельзи]] [[Катэгорыя:Спевакі і спявачкі Украіны]] [[Катэгорыя:Паэты-песеннікі]] [[Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны VI склікання]] [[Катэгорыя:Народныя дэпутаты Вярхоўнай Рады Украіны IX склікання]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Еўрамайдана]] [[Катэгорыя:Палітыкі Украіны]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Львоўскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Ельскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Львова]] [[Катэгорыя:Кандыдаты фізіка-матэматычных навук]] [[Катэгорыя:Фізікі Украіны]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кіева]] [[Катэгорыя:Заслужаныя артысты Украіны]] nlmw4etqw5nagpftc7b07ydkn25qdlm 0 244747 5125138 5011034 2026-04-12T18:41:08Z Mireyus 165948 5125138 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Еўдакімавічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 02|lat_sec = 17 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 28|lon_sec = 03 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243041817 }} '''Еўдакі́мавічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Jeŭdakimavičy}}, {{lang-ru|Евдокимовичи}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d912m0047202&q_id=5602876|title=Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 года № 15-12 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Шкловского района в агрогородки"}}</ref> у [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1654 годзе згадваецца як маёнтак Аўдакімавічы ў [[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>Vilniaus universiteto biblioteka. Rankraščių skyrius. ― F57-Vilniaus kapitula. XVII-XIX a. F57-B53-42: Acta Visitationis Ecclesiarum Dioec. Vilnensis. ― Vilnius, 1653–1654. ― 474 lap.</ref>. Да 2013 года Еўдакімавічы ўваходзілі ў склад [[Заходскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Заходскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913m0061089&p1=1 Решение Могилёвского областного совета депутатов №23-1 от 20 ноября 2013 г. Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области]</ref>, з 2012 года з’яўляліся яго цэнтрам<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D912m0053231&p1=1&p5=0 Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 сентября 2012 г. № 19-10 О переносе административного центра]</ref>. == Славутасць == * Храм Св. Мікалая Цудатворца == Вядомыя асобы == * [[Марына Аляксандраўна Лянчэўская]] (нар. 1971) — беларускі юрыст. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Фашчаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] sq49e3td0tt313r55rywqwj6k6rfi08 5125166 5125138 2026-04-12T19:29:14Z Mireyus 165948 5125166 wikitext text/x-wiki {{НП-Беларусь |статус = аграгарадок |беларуская назва = Еўдакімавічы |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 54|lat_min = 02|lat_sec = 17 |lon_dir = |lon_deg = 30|lon_min = 28|lon_sec = 03 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Магілёўская |раён = Шклоўскі |сельсавет = Фашчаўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243041817 }} '''Еўдакі́мавічы'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Магілёўская вобласць|}}</ref> ({{lang-be-trans|Jeŭdakimavičy}}, {{lang-ru|Евдокимовичи}}) — [[аграгарадок]]<ref name=":0">{{Cite web|url=https://etalonline.by/document/?regnum=d912m0047202&q_id=5602876|title=Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 декабря 2011 года № 15-12 "О преобразовании некоторых сельских населенных пунктов Шкловского района в агрогородки"}}</ref> у [[Шклоўскі раён|Шклоўскім раёне]] [[Магілёўская вобласць|Магілёўскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Фашчаўскі сельсавет|Фашчаўскага сельсавета]]. == Гісторыя == У 1654 годзе згадваецца як маёнтак Аўдакімавічы ў [[Аршанскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Аршанскім павеце]] [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]<ref>Vilniaus universiteto biblioteka. Rankraščių skyrius. ― F57-Vilniaus kapitula. XVII-XIX a. F57-B53-42: Acta Visitationis Ecclesiarum Dioec. Vilnensis. ― Vilnius, 1653–1654. ― 474 lap.</ref>. [[Файл:Zachody Škloŭ District 01.jpg|міні|198x198пкс|Помнік землякам]] Да 2013 года Еўдакімавічы ўваходзілі ў склад [[Заходскі сельсавет (Шклоўскі раён)|Заходскага сельсавета]]<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D913m0061089&p1=1 Решение Могилёвского областного совета депутатов №23-1 от 20 ноября 2013 г. Об изменении административно-территориального устройства некоторых административно-территориальных единиц Могилевской области]</ref>, з 2012 года з’яўляліся яго цэнтрам<ref>[http://www.pravo.by/document/?guid=12551&p0=D912m0053231&p1=1&p5=0 Решение Шкловского районного Совета депутатов от 27 сентября 2012 г. № 19-10 О переносе административного центра]</ref>. == Славутасць == * Храм Св. Мікалая Цудатворца * Помнік землякам == Вядомыя асобы == * [[Марына Аляксандраўна Лянчэўская]] (нар. 1971) — беларускі юрыст. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Фашчаўскі сельсавет}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Фашчаўскі сельсавет]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Шклоўскага раёна]] 6i0kqcezd37l7168hh125ueeu05eijz 0 248261 5125268 4908330 2026-04-13T08:08:59Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Гамза]] у [[Гамза (вёска)]] не пакінуўшы перасылкі 4908330 wikitext text/x-wiki {{значэнні2|Сямак}} {{НП-Беларусь |статус = вёска |беларуская назва = Гамза |арыгінальная назва = |падначаленне = |краіна = |герб = |сцяг = |шырыня герба = |шырыня сцяга = |выява = |подпіс = |lat_dir = |lat_deg = 52|lat_min = 43|lat_sec = 49 |lon_dir = |lon_deg = 29|lon_min = 15|lon_sec = 43 |CoordAddon = |CoordScale = |памер карты краіны = |памер карты рэгіёна = |памер карты раёна = |вобласць = Гомельская |раён = Светлагорскі |сельсавет2 = Мікалаеўскі |карта краіны = |карта рэгіёна = |карта раёна = |унутранае дзяленне = |від главы = |глава = |першае згадванне = |ранейшыя імёны = |статус з = |плошча = |від вышыні = |вышыня цэнтра НП = |афіцыйная мова = |афіцыйная мова-ref = |насельніцтва = |год перапісу = |шчыльнасць = |нацыянальны склад = |канфесійны склад = |часавы пояс = |DST = |тэлефонны код = |паштовы індэкс = |паштовыя індэксы = |аўтамабільны код = |від ідэнтыфікатара = |лічбавы ідэнтыфікатар = |катэгорыя ў Commons = |сайт = |мова сайта = |мова сайта 2 = |мова сайта 3 = |мова сайта 4 = |мова сайта 5 = |add1n = |add1 = |add2n = |add2 = |add3n = |add3 = |OpenStreetMap = 243028110 }} '''Гамза́'''<ref>{{Крыніцы/Назвы населеных пунктаў Рэспублікі Беларусь/Гомельская вобласць|}}. Сустракаецца таксама варыянт '''Сяма́к, м.'''</ref> ({{lang-be-trans|Hamza}}, {{lang-ru|Гамза}}) — [[вёска]] ў [[Светлагорскі раён|Светлагорскім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]]. Уваходзіць у склад [[Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён)|Мікалаеўскага сельсавета]]. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} {{Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён)}} {{Заліўка НП-Беларусь}} [[Катэгорыя:Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён)]] [[Катэгорыя:Населеныя пункты Светлагорскага раёна]] o1l4ggv87sf71fy68gvu4oqcj3b4nrk 10 265810 5125269 4045818 2026-04-13T08:09:15Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125269 wikitext text/x-wiki {{Навігацыя па сельсавеце | Назва шаблону = Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён) | Назва = [[Мікалаеўскі сельсавет (Светлагорскі раён)|Мікалаеўскі сельсавет]] | Краіна = Беларусь | Вобласць = Гомельская | Раён = Светлагорскі | Герб = | Цэнтр = [[Мікалаеўка (Светлагорскі раён)|Мікалаеўка]] | Пасёлкі = | Аграгарадкі = [[Вяжны]]{{*}} [[Дуброва (Светлагорскі раён)|Дуброва]] | Вёскі = [[Вялікі Бор (Светлагорскі раён)|Вялікі Бор]]{{*}} [[Гамза (вёска)|Гамза]]{{*}} [[Зарэчча (Светлагорскі раён)|Зарэчча]]{{*}} [[Лядцы (Светлагорскі раён)|Лядцы]]{{*}} [[Мартынаўка (Светлагорскі раён)|Мартынаўка]]{{*}} [[Міхайлаўка (Мікалаеўскі сельсавет)|Міхайлаўка]]{{*}} [[Прытыка]]{{*}} [[Пятровічы (Светлагорскі раён)|Пятровічы]]{{*}} [[Раковічы]]{{*}} [[Сякерычы (Светлагорскі раён)|Сякерычы]]{{*}} [[Чэрнін]]{{*}} [[Язвін (Светлагорскі раён)|Язвін]] | Хутары = }} 6maram5hgov7iyyma8gf2j7hj9g9xhp 0 304296 5125313 4448072 2026-04-13T10:23:46Z Jaŭhien 59102 Радуга — аптычная з’ява ў атмасферы. 5125313 wikitext text/x-wiki '''Ра́дуга''' можа азначаць: * [[Вясёлка|Радуга]] — аптычная з’ява ў атмасферы. == Населеныя пункты == === [[Беларусь]] === * [[Гомельская вобласць]]: ** [[Радуга (Веткаўскі раён)|Радуга]] — аграгарадок у [[Веткаўскі раён|Веткаўскім раёне]] * [[Мінская вобласць]]: ** [[Радуга (Любанскі раён)|Радуга]] — пасёлак у [[Любанскі раён|Любанскім раёне]] {{Неадназначнасць}} 3qbu08qpuzrrvqgv88b96uk74of689k 0 305632 5125065 4558227 2026-04-12T14:30:45Z DzBar 156353 ілюстрацыя 5125065 wikitext text/x-wiki [[Файл:CL-alpha curve.svg|thumb|Сувязь паміж вуглом атакі і [[Пад’ёмная сіла|пад'ёмнай сілай]]]] [[Файл:Angle of attack.svg|міні|Чорныя лініі абазначаюць набягаючы паток, α — вугал атакі]] Вугал атакі — [[вугал]] паміж напрамкам хуткасці набягаючага на цела патока (вадкасці або газу) і характэрным падоўжным напрамкам, абраным на целе, напрыклад у крыла [[самалёт]]а гэта будзе [[хорда]] крыла, у самалёта — падоўжная будаўнічая вось, у снарада або [[Ракета|ракеты]] — іх вось сіметрыі. Пры разглядзе крыла або самалёта вугал атакі знаходзіцца ў нармальнай плоскасці, у адрозненне ад [[Вугал слізгання|вугла слізгання]]. Для самалёта ў гарызантальным прамалінейным палёце павелічэнне хуткасці і вугла атакі прыводзіць да павелічэння [[Пад’ёмная сіла|пад'ёмнай сілы]], створанай крылом. У той жа час, павелічэнне вугла атакі суправаджаецца ростам індуктыўнага супраціву. Спроба захоўваць набор вышыні павелічэннем вугла атакі без павелічэння цягі рухавікоў з'яўляецца распаўсюджанай грубай памылкай у пілатаванні. Такая памылка можа прывесці да [[Зрыў струменя|зрыву струменя]] і звальвання самалёта. Менавіта з-за вываду самалёта на закрытычныя вуглы атакі адбыліся шматлікія авіякатастрофы. '''Вугал атакі [[Лятальны апарат|лятальнага апарата]]''' (далей ЛА) — вугал паміж падоўжнай воссю ЛА і праекцыяй яго хуткасці V на плоскасць Ох звязанай сістэмы каардынатаў; лічыцца станоўчым, калі праекцыя V на нармальную вось Oу адмоўная. У задачах дынамікі [[палёт]]у выкарыстоўваецца '''прасторавы вугал атакі''' — вугал паміж воссю ОХ і напрамкам хуткасці ЛА. Змена вугла атакі самалёта дасягаецца адхіленнем органаў падоўжнага кіравання для павелічэння моманту [[тангаж]]у і пераходу самалёта на іншы балансавальны вугал. Для самалёта, акрамя, ўводзяцца дадатковыя характэрныя вуглы атакі: * '''балансавальны вугал атакі,''' пры якім момант [[тангаж]]у роўны нулю — значэнне змяняецца ў залежнасці ад адхілення органаў падоўжнага кіравання (працэс балансавання);  * '''дапушчальны вугал атакі''' — максімальны вугал, дазваляемы пры нармальнай гадавой эксплуатацыі. Прызначаецца з умоў забеспячэння бяспекі [[палёт]]у. Яго значэнне вызначаецца для кожнай канфігурацыі самалёта ў дазволеным дыяпазоне хуткасцяў і вышыняў яго ўжывання; == Сувязь паміж вуглом атакі і пад'ёмнай сілай == [[Пад'ёмная сіла#каэфіцыент пад'ёмнай сілы|Каэфіцыент пад'ёмнай сілы]] самалёта вар'юецца адначасова з вуглом атакі. Павелічэнне вугла атакі звязана з павелічэннем каэфіцыента пад'ёмнай сілы Су да Су max, пасля чаго Су памяншаецца. == Спасылкі == * http://avia.pro/blog/ugol-ataki (рус.) [[Катэгорыя:Авіяцыйныя тэрміны]] [[Катэгорыя:Аэрадынаміка]] 1e9x367wk2xwbvf39kdx6zwoafqveov 0 306821 5125341 5123949 2026-04-13T11:43:02Z M.L.Bot 261 афармленне 5125341 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Мяркулаў}} {{Дзяржаўны дзеяч | імя = Мікалай Дыянісьевіч Мяркулаў | арыгінал імя = {{lang-ru|Николай Дионисьевич Мерку́лов}} | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | пасада = Міністр ваенна-марскіх і замежных дзеў Прыамурскага дзяржаўнага ўтварэння | сцяг = Flag of Russia.svg | перыядпачатак = [[26 мая]] [[1921]] | перыядканец = [[чэрвень]] [[1922]] | пасада_2 = Міністр замежных дзеў Прыамурскага земскага края | сцяг_2 = Flag of Russia.svg | перыядпачатак_2 = [[чэрвень]] | перыядканец_2 = [[25 кастрычніка]] [[1922]] | пасада_3 = Старшы дарадца губернатара [[Шаньдун|Шаньдунскай правінцыі]] | сцяг_3 =Flag_of_the_Republic_of_China_(1912-1928).svg | перыядпачатак_3 = [[1923]] | перыядканец_3 = [[1931]] | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | род = | бацька = | маці = | муж = | мужа = | дзеці = | аўтограф = }} '''Мікалай Дыянісьевіч Мяркулаў''' ([[10 снежня]] [[1869]], [[Благавешчанск]] — [[1945]], [[Цындаа]]) — рускі прадпрымальнік, грамадскі і палітычны дзеяч Далёкага Усходу. == Біяграфія == Скончыў Благавешчанскую класічную гімназію і Рачное вучылішча. Прадпрымальнік, купец 1-й гільдыі, уладальнік параходства на Амуры і запалкавай фабрыкі ва Уладзівастоку. Шматгадовы член Уладзівастоцкага біржавога камітэта і Прыморскай гандлёва-прамысловай палаты. У 1921 — член прэзідыума Несацыялістычнага з’езда. У маі 1921 — чэрвені 1922 — міністр ваенна-марскіх і замежных спраў [[Прыамурскі земскі край|Прыамурскага часовага ўрада]], кіраўніком якога быў яго брат [[Спірыдон Дыянісьевіч Мяркулаў|С. Д. Мяркулаў]]. Міністр замежных дзеў ва ўрадзе [[Міхаіл Канстанцінавіч Дзітэрыхс|М. К. Дзітэрыхса]] (да кастрычніка 1922). Жыў у эміграцыі ў Маньчжурыі, старэйшы дарадца губернатара Шаньдунскай правінцыі Чжан Цзунчана (1923—1931), адзін з арганізатараў рускага ваеннага атрада К. П. Нячаева (1923—1928). З 1932 — у [[Шанхай|Шанхаі]]. Віцэ-старшыня Рады з’яднаных рускіх арганізацый. Памёр у Цындаа. {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мяркулаў Мікалай}} pfpy4m8mo3dj5i3dqzjxyht698z5v2b 0 307446 5125216 4468967 2026-04-13T06:00:07Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125216 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Якаў Давідавіч Юзафовіч |арыгінал імя = {{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}} |дата нараджэння = 24.03.1872 (12) |месца нараджэння = маёнтак [[Вялікая Лапеніца]], [[Ваўкавыскі павет (Расійская імперыя)|Ваўкавыскі павет]], [[Гродзенская губерня]], [[Расійская імперыя]] |дата смерці = 5.7.1929 |месца смерці = [[Ваўкавыск]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польская Рэспубліка]] |партрэт = Юзефович_Яков_Давыдович_(1872-1929)_-_генерал-лейтенант.jpg |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}<br/>{{Сцягафікацыя|Белы рух}} |гады службы = [[1901]]—[[1920]] |званне = {{РІА, Генерал-лейтэнант}} (1917) |род войскаў = [[кавалерыя]] |камандаваў = 12-я кавалерыйская дывізія<br/>[[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-ы корпус]]<br/>[[12-я армія (Расійская імперыя)|12-я армія]]<br/>[[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|5-ы кавалерыйскі корпус]] |частка = |бітвы = [[Руска-японская вайна]], [[Першая сусветная вайна]], [[Грамадзянская вайна ў Расіі]] |узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Святога Георгія 4 ступені}} {{!!}} {{Залатая зброя «За адвагу»}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 1 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 1 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Станіслава 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 3 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 3 ступені}} {{!!}} {{Георгіеўскі крыж 4 ступені}} {{!}}} |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Я́каў Даві́давіч Юзафо́віч''' ({{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}}; {{ДН|24|3|1872|12}}, маёнтак [[Вялікая Лапеніца]], [[Ваўкавыскі павет (Расійская імперыя)|Ваўкавыскі павет]], [[Гродзенская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|5|7|1929}}, [[Ваўкавыск]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]]) — военачальнік [[Руская імператарская армія|рускай Імператарскай арміі]], [[генерал-лейтэнант]] ([[1917]]). Удзельнік [[Белы рух|Белага руху]] ў [[Расія|Расіі]]. Паходзіў з роду [[Беларускія татары|беларуска-літоўскіх татар]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Сям'я і адукацыя == Паходзіў з дваранскага роду [[Беларускія татары|літоўскіх татар]] [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]] (герба «[[Радван (герб)|Радван]]»). Нарадзіўся ў маёнтку [[Вялікая Лапеніца]] Ваўкавыскага ўезда ў сям'і афіцэра (пазней генерал-маёра) Давіда Амуратавіча Юзафовіча (1829—1901). Мусульманскага веравызнання. Атрымаў выдатную ваенную адукацыю: скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус]] (1890), [[Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча]] (1893) і Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1899). Пасля заканчэння акадэміі быў накіраваны ў 7-ю конна-артылерыйскую батарэю{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Ваенная кар'ера да Першай сусветнай вайны == З сакавіка 1901 па лістапад 1904 года выконваў абавязкі старшага ад'ютанта пры штабе [[Варшаўская ваенная акруга|Варшаўскай ваеннай акругі]]. Адначасова з'яўляўся памочнікам рэдактара «Варшаўскага ваеннага часопіса». Удзельнічаў у [[Руска-японская вайна|руска-японскай войн]]е 1904—1905 гадоў: з лістапада 1904 года быў штаб-афіцэрам для даручэнняў пры ўпраўленні генерал-кватэрмайстра 3-й Маньчжурскай арміі{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. З снежня 1905 года вярнуўся на пасаду штаб-афіцэра пры штабе Варшаўскай ваеннай акругі. З 24 лістапада 1910 года прызначаны начальнікам аддзялення [[Галоўнае ўпраўленне Генеральнага штаба (Расійская імперыя)|Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба]] (ГУГШ). У красавіку 1913 года стаў выконваючым пасаду памочніка начальніка аддзела па ўладкаванні і службе войскаў ГУГШ. Напярэдадні Першай сусветнай вайны ажаніўся з Верай Міхайлаўнай Станкевіч (у дзявоцтве Стрыжэўская), якая пазней працавала сястрой міласэрнасці ў санітарным цягніку{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Першая сусветная вайна == З пачаткам вайны Якаў Юзафовіч быў прызначаны в. а. генерала для справаводства і даручэнняў пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. 23 жніўня 1914 года прызначаны начальнікам штаба [[Каўказская туземная конная дывізія|Каўказскай туземнай («Дзікай») коннай дывізіі]]. Камандзірам дывізіі быў малодшы брат імператара [[Мікалай II|Мікалая II]], вялікі князь [[Міхаіл Аляксандравіч|Міхаіл Аляксандравіч]]. Па ўспамінах сучаснікаў, Юзафовіч фактычна кіраваў дывізіяй і часта стрымліваў парывы вялікага князя асабіста ўдзельнічаць у баях. Юзафовіч вызначыўся ў баях з 11 па 26 студзеня 1915 года ў раёне Лютовіска і Боберкі (у [[Карпаты|Карпатах]]), дзе асабіста праводзіў разведку. Нягледзячы на раненне ружэйнай куляй 18 студзеня, застаўся ў строі. За гэты подзвіг і складанне плана дзеянняў, які прывёў да перамогі над аўстрыйцамі, ён быў узнагароджаны [[Ордэн Святога Георгія|ордэнам Святога Георгія]] 4-й ступені і атрымаў званне [[Генерал-маёр|генерал-маёра]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8—9}}. 22 лютага 1916 года стаў начальнікам штаба 2-га кавалерыйскага корпуса. У красавіку 1917 года прызначаны генерал-кватэрмайстрам, а з мая 1917 года — 1-м генерал-кватэрмайстрам пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. У чэрвені 1917 года ўзначаліў 12-ю кавалерыйскую дывізію. 7 верасня 1917 года атрымаў званне генерал-лейтэнанта і быў прызначаны камандзірам [[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-га армейскага корпуса]], а праз два дні стаў камандуючым [[12-я армія (Расійская імперыя)|12-й арміяй]] (да 19 лістапада 1917 года). Пасля развалу арміі непрацяглы час узначальваў арміі Паўночнага фронту{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Удзел у Белым руху == Улетку 1918 года далучыўся да [[Добраахвотніцкая армія|Добраахвотніцкай арміі]]. З 1 студзеня 1919 года стаў начальнікам штаба Каўказскай Добраахвотніцкай арміі пад камандаваннем барона [[Пётр Мікалаевіч Урангель|Пятра Урангеля]]. З мая 1919 года з'яўляўся начальнікам штаба Каўказскай арміі і часта замяшчаў хворага Урангеля на пасадзе камандуючага. У чэрвені-лістападзе 1919 года камандаваў [[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|V каўказскім кавалерыйскім корпусам]], пацярпеўшы паражэнне ад Чырвонай арміі пад Арлом. З красавіка 1920 года кіраваў працамі па ўмацаванні Перакопа і будаўніцтвам чыгункі Джанкой — Юшунь у Крыме. З 22 мая па 17 верасня 1920 года займаў пасаду генерал-інспектара кавалерыі Рускай арміі генерала Урангеля. У верасні 1920 года разам з [[Пётр Бернгардавіч Струвэ|Пятром Струвэ]] выехаў у Парыж для фарміравання 3-й Рускай арміі ў Польшчы, аднак з-за мірных перагавораў паміж Польшчай і Савецкай Расіяй гэтае прызначэнне страціла актуальнасць{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Эміграцыя == У лістападзе 1920 года жыў у Вісбадэне (Германія), затым пераехаў у Польшчу і Эстонію. Доўгі час лічылася, што генерал памёр і пахаваны ў Тарту. Аднак у маі 2015 года яго магіла была знойдзена на праваслаўным могілках у [[Ваўкавыск]]у, дзе ён і памёр 5 ліпеня 1929 года. Сучаснікі, у тым ліку [[Антон Іванавіч Дзянікін|А.&nbsp;І.&nbsp;Дзянікін]] і П.&nbsp;Н.&nbsp;Урангель, адзначалі яго выдатныя штабныя здольнасці, сціпласць і нелюбоў да інтрыг. Генерал П.&nbsp;С.&nbsp;Махроў апісваў яго як чалавека «невялікага росту, карэнастага, з цёмным скуластым мангольскім тварам, густымі валасамі, падстрыжанымі вожыкам... Ён быў вядомы як салідны, удумлівы афіцэр і начальнік штаба»{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Узнагароды == За мужнасць на фронце быў узнагароджаны 9 ордэнамі, Георгіеўскай зброяй і крыжам, медалямі, а таксама чатырма замежнымі ўзнагародамі{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. Сярод асноўных: * [[Ордэн Святога Станіслава (Расійская імперыя)|Ордэн Святога Станіслава]] 3-й ст. (1904) * [[Ордэн Святой Ганны]] 3-й ст. з мячамі і бантам (1905) * Ордэн Святога Станіслава 2-й ст. з мячамі (1906) * [[Ордэн Святога Уладзіміра]] 4-й ст. з мячамі і бантам (1907) * Ордэн Святой Ганны 2-й ст. з мячамі (1907) * Ордэн Святога Уладзіміра 3-й ст. (1911) * [[Залатая зброя «За адвагу»|Георгіеўская зброя]] (1916) * [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ст. (1916) * Ордэн Святога Станіслава 1-й ст. з мячамі (1916) * Ордэн Святой Ганны 1-й ст. з мячамі (1916) * [[Георгіеўскі крыж]] 4-й ст. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар= |загаловак=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |адказны=навук. рэд.: [[Ірына Сынкова|І. А. Сынкова]], [[Міхаіл Тарэлка|М. У. Тарэлка]] |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |год=2024 |старонак=205 |isbn=978-985-08-3174-3 |ref=Сынкова}} == Спасылкі == * {{grwar.ru|697}} {{Камандуючыя ў Грамадзянскай вайне ў Расіі|Белыя}} {{Беларуска-татарскае пісьменства}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Юзафовіч Якаў Давідавіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Постаці Белага руху]] [[Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне]] [[Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] jpbt36dml7mme8e94ljc3diwc2p9iyj 5125217 5125216 2026-04-13T06:01:33Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125217 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Якаў Давідавіч Юзафовіч |арыгінал імя = {{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}} |партрэт = Юзефович_Яков_Давыдович_(1872-1929)_-_генерал-лейтенант.jpg |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}<br/>{{Сцягафікацыя|Белы рух}} |гады службы = [[1901]]—[[1920]] |званне = {{РІА, Генерал-лейтэнант}} (1917) |род войскаў = [[кавалерыя]] |камандаваў = 12-я кавалерыйская дывізія<br/>[[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-ы корпус]]<br/>[[12-я армія (Расійская імперыя)|12-я армія]]<br/>[[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|5-ы кавалерыйскі корпус]] |частка = |бітвы = [[Руска-японская вайна]], [[Першая сусветная вайна]], [[Грамадзянская вайна ў Расіі]] |узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Святога Георгія 4 ступені}} {{!!}} {{Залатая зброя «За адвагу»}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 1 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 1 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Станіслава 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 3 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 3 ступені}} {{!!}} {{Георгіеўскі крыж 4 ступені}} {{!}}} |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Я́каў Даві́давіч Юзафо́віч''' ({{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}}; {{ДН|24|3|1872|12}}, маёнтак [[Вялікая Лапеніца]], [[Ваўкавыскі павет (Расійская імперыя)|Ваўкавыскі павет]], [[Гродзенская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|5|7|1929}}, [[Ваўкавыск]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]]) — военачальнік [[Руская імператарская армія|рускай Імператарскай арміі]], [[генерал-лейтэнант]] ([[1917]]). Удзельнік [[Белы рух|Белага руху]] ў [[Расія|Расіі]]. Паходзіў з роду [[Беларускія татары|беларуска-літоўскіх татар]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Сям'я і адукацыя == Паходзіў з дваранскага роду [[Беларускія татары|літоўскіх татар]] [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]] (герба «[[Радван (герб)|Радван]]»). Нарадзіўся ў маёнтку [[Вялікая Лапеніца]] Ваўкавыскага ўезда ў сям'і афіцэра (пазней генерал-маёра) Давіда Амуратавіча Юзафовіча (1829—1901). Мусульманскага веравызнання. Атрымаў выдатную ваенную адукацыю: скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус]] (1890), [[Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча]] (1893) і Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1899). Пасля заканчэння акадэміі быў накіраваны ў 7-ю конна-артылерыйскую батарэю{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Ваенная кар'ера да Першай сусветнай вайны == З сакавіка 1901 па лістапад 1904 года выконваў абавязкі старшага ад'ютанта пры штабе [[Варшаўская ваенная акруга|Варшаўскай ваеннай акругі]]. Адначасова з'яўляўся памочнікам рэдактара «Варшаўскага ваеннага часопіса». Удзельнічаў у [[Руска-японская вайна|руска-японскай войн]]е 1904—1905 гадоў: з лістапада 1904 года быў штаб-афіцэрам для даручэнняў пры ўпраўленні генерал-кватэрмайстра 3-й Маньчжурскай арміі{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. З снежня 1905 года вярнуўся на пасаду штаб-афіцэра пры штабе Варшаўскай ваеннай акругі. З 24 лістапада 1910 года прызначаны начальнікам аддзялення [[Галоўнае ўпраўленне Генеральнага штаба (Расійская імперыя)|Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба]] (ГУГШ). У красавіку 1913 года стаў выконваючым пасаду памочніка начальніка аддзела па ўладкаванні і службе войскаў ГУГШ. Напярэдадні Першай сусветнай вайны ажаніўся з Верай Міхайлаўнай Станкевіч (у дзявоцтве Стрыжэўская), якая пазней працавала сястрой міласэрнасці ў санітарным цягніку{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Першая сусветная вайна == З пачаткам вайны Якаў Юзафовіч быў прызначаны в. а. генерала для справаводства і даручэнняў пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. 23 жніўня 1914 года прызначаны начальнікам штаба [[Каўказская туземная конная дывізія|Каўказскай туземнай («Дзікай») коннай дывізіі]]. Камандзірам дывізіі быў малодшы брат імператара [[Мікалай II|Мікалая II]], вялікі князь [[Міхаіл Аляксандравіч|Міхаіл Аляксандравіч]]. Па ўспамінах сучаснікаў, Юзафовіч фактычна кіраваў дывізіяй і часта стрымліваў парывы вялікага князя асабіста ўдзельнічаць у баях. Юзафовіч вызначыўся ў баях з 11 па 26 студзеня 1915 года ў раёне Лютовіска і Боберкі (у [[Карпаты|Карпатах]]), дзе асабіста праводзіў разведку. Нягледзячы на раненне ружэйнай куляй 18 студзеня, застаўся ў строі. За гэты подзвіг і складанне плана дзеянняў, які прывёў да перамогі над аўстрыйцамі, ён быў узнагароджаны [[Ордэн Святога Георгія|ордэнам Святога Георгія]] 4-й ступені і атрымаў званне [[Генерал-маёр|генерал-маёра]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8—9}}. 22 лютага 1916 года стаў начальнікам штаба 2-га кавалерыйскага корпуса. У красавіку 1917 года прызначаны генерал-кватэрмайстрам, а з мая 1917 года — 1-м генерал-кватэрмайстрам пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. У чэрвені 1917 года ўзначаліў 12-ю кавалерыйскую дывізію. 7 верасня 1917 года атрымаў званне генерал-лейтэнанта і быў прызначаны камандзірам [[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-га армейскага корпуса]], а праз два дні стаў камандуючым [[12-я армія (Расійская імперыя)|12-й арміяй]] (да 19 лістапада 1917 года). Пасля развалу арміі непрацяглы час узначальваў арміі Паўночнага фронту{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Удзел у Белым руху == Улетку 1918 года далучыўся да [[Добраахвотніцкая армія|Добраахвотніцкай арміі]]. З 1 студзеня 1919 года стаў начальнікам штаба Каўказскай Добраахвотніцкай арміі пад камандаваннем барона [[Пётр Мікалаевіч Урангель|Пятра Урангеля]]. З мая 1919 года з'яўляўся начальнікам штаба Каўказскай арміі і часта замяшчаў хворага Урангеля на пасадзе камандуючага. У чэрвені-лістападзе 1919 года камандаваў [[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|V каўказскім кавалерыйскім корпусам]], пацярпеўшы паражэнне ад Чырвонай арміі пад Арлом. З красавіка 1920 года кіраваў працамі па ўмацаванні Перакопа і будаўніцтвам чыгункі Джанкой — Юшунь у Крыме. З 22 мая па 17 верасня 1920 года займаў пасаду генерал-інспектара кавалерыі Рускай арміі генерала Урангеля. У верасні 1920 года разам з [[Пётр Бернгардавіч Струвэ|Пятром Струвэ]] выехаў у Парыж для фарміравання 3-й Рускай арміі ў Польшчы, аднак з-за мірных перагавораў паміж Польшчай і Савецкай Расіяй гэтае прызначэнне страціла актуальнасць{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Эміграцыя == У лістападзе 1920 года жыў у Вісбадэне (Германія), затым пераехаў у Польшчу і Эстонію. Доўгі час лічылася, што генерал памёр і пахаваны ў Тарту. Аднак у маі 2015 года яго магіла была знойдзена на праваслаўным могілках у [[Ваўкавыск]]у, дзе ён і памёр 5 ліпеня 1929 года. Сучаснікі, у тым ліку [[Антон Іванавіч Дзянікін|А.&nbsp;І.&nbsp;Дзянікін]] і П.&nbsp;Н.&nbsp;Урангель, адзначалі яго выдатныя штабныя здольнасці, сціпласць і нелюбоў да інтрыг. Генерал П.&nbsp;С.&nbsp;Махроў апісваў яго як чалавека «невялікага росту, карэнастага, з цёмным скуластым мангольскім тварам, густымі валасамі, падстрыжанымі вожыкам... Ён быў вядомы як салідны, удумлівы афіцэр і начальнік штаба»{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Узнагароды == За мужнасць на фронце быў узнагароджаны 9 ордэнамі, Георгіеўскай зброяй і крыжам, медалямі, а таксама чатырма замежнымі ўзнагародамі{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. Сярод асноўных: * [[Ордэн Святога Станіслава (Расійская імперыя)|Ордэн Святога Станіслава]] 3-й ст. (1904) * [[Ордэн Святой Ганны]] 3-й ст. з мячамі і бантам (1905) * Ордэн Святога Станіслава 2-й ст. з мячамі (1906) * [[Ордэн Святога Уладзіміра]] 4-й ст. з мячамі і бантам (1907) * Ордэн Святой Ганны 2-й ст. з мячамі (1907) * Ордэн Святога Уладзіміра 3-й ст. (1911) * [[Залатая зброя «За адвагу»|Георгіеўская зброя]] (1916) * [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ст. (1916) * Ордэн Святога Станіслава 1-й ст. з мячамі (1916) * Ордэн Святой Ганны 1-й ст. з мячамі (1916) * [[Георгіеўскі крыж]] 4-й ст. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар= |загаловак=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |адказны=навук. рэд.: [[Ірына Сынкова|І. А. Сынкова]], [[Міхаіл Тарэлка|М. У. Тарэлка]] |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |год=2024 |старонак=205 |isbn=978-985-08-3174-3 |ref=Сынкова}} == Спасылкі == * {{grwar.ru|697}} {{Камандуючыя ў Грамадзянскай вайне ў Расіі|Белыя}} {{Беларуска-татарскае пісьменства}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Юзафовіч Якаў Давідавіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Постаці Белага руху]] [[Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне]] [[Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] 4dxn6lxqz0fhx2y7y57w5zwsluuct6h 5125225 5125217 2026-04-13T06:13:57Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Эміграцыя */ 5125225 wikitext text/x-wiki {{Ваенны дзеяч |поўнае імя = Якаў Давідавіч Юзафовіч |арыгінал імя = {{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}} |партрэт = Юзефович_Яков_Давыдович_(1872-1929)_-_генерал-лейтенант.jpg |подпіс = |мянушка = |псеўданім = |прыналежнасць = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}<br/>{{Сцягафікацыя|Белы рух}} |гады службы = [[1901]]—[[1920]] |званне = {{РІА, Генерал-лейтэнант}} (1917) |род войскаў = [[кавалерыя]] |камандаваў = 12-я кавалерыйская дывізія<br/>[[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-ы корпус]]<br/>[[12-я армія (Расійская імперыя)|12-я армія]]<br/>[[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|5-ы кавалерыйскі корпус]] |частка = |бітвы = [[Руска-японская вайна]], [[Першая сусветная вайна]], [[Грамадзянская вайна ў Расіі]] |узнагароды = {{{!}} style="background:transparent" {{!}} {{Ордэн Святога Георгія 4 ступені}} {{!!}} {{Залатая зброя «За адвагу»}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 1 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 1 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 3 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Уладзіміра 4 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святой Ганны 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святога Станіслава 2 ступені}} {{!!}} {{Ордэн Святой Ганны 3 ступені}} {{!}}- {{!}} {{Ордэн Святога Станіслава 3 ступені}} {{!!}} {{Георгіеўскі крыж 4 ступені}} {{!}}} |Commons = |Rodovid = |сувязі = |у адстаўцы = |роспіс = }} '''Я́каў Даві́давіч Юзафо́віч''' ({{lang-ru|Яков Давыдович Юзефович}}; {{ДН|24|3|1872|12}}, маёнтак [[Вялікая Лапеніца]], [[Ваўкавыскі павет (Расійская імперыя)|Ваўкавыскі павет]], [[Гродзенская губерня]], [[Расійская імперыя]] — {{ДС|5|7|1929}}, [[Ваўкавыск]], [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшча]]) — военачальнік [[Руская імператарская армія|рускай Імператарскай арміі]], [[генерал-лейтэнант]] ([[1917]]). Удзельнік [[Белы рух|Белага руху]] ў [[Расія|Расіі]]. Паходзіў з роду [[Беларускія татары|беларуска-літоўскіх татар]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Сям'я і адукацыя == Паходзіў з дваранскага роду [[Беларускія татары|літоўскіх татар]] [[Гродзенская губерня|Гродзенскай губерні]] (герба «[[Радван (герб)|Радван]]»). Нарадзіўся ў маёнтку [[Вялікая Лапеніца]] Ваўкавыскага ўезда ў сям'і афіцэра (пазней генерал-маёра) Давіда Амуратавіча Юзафовіча (1829—1901). Мусульманскага веравызнання. Атрымаў выдатную ваенную адукацыю: скончыў [[Полацкі кадэцкі корпус]] (1890), [[Міхайлаўскае артылерыйскае вучылішча]] (1893) і Мікалаеўскую акадэмію Генеральнага штаба (1899). Пасля заканчэння акадэміі быў накіраваны ў 7-ю конна-артылерыйскую батарэю{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Ваенная кар'ера да Першай сусветнай вайны == З сакавіка 1901 па лістапад 1904 года выконваў абавязкі старшага ад'ютанта пры штабе [[Варшаўская ваенная акруга|Варшаўскай ваеннай акругі]]. Адначасова з'яўляўся памочнікам рэдактара «Варшаўскага ваеннага часопіса». Удзельнічаў у [[Руска-японская вайна|руска-японскай войн]]е 1904—1905 гадоў: з лістапада 1904 года быў штаб-афіцэрам для даручэнняў пры ўпраўленні генерал-кватэрмайстра 3-й Маньчжурскай арміі{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. З снежня 1905 года вярнуўся на пасаду штаб-афіцэра пры штабе Варшаўскай ваеннай акругі. З 24 лістапада 1910 года прызначаны начальнікам аддзялення [[Галоўнае ўпраўленне Генеральнага штаба (Расійская імперыя)|Галоўнага ўпраўлення Генеральнага штаба]] (ГУГШ). У красавіку 1913 года стаў выконваючым пасаду памочніка начальніка аддзела па ўладкаванні і службе войскаў ГУГШ. Напярэдадні Першай сусветнай вайны ажаніўся з Верай Міхайлаўнай Станкевіч (у дзявоцтве Стрыжэўская), якая пазней працавала сястрой міласэрнасці ў санітарным цягніку{{sfn|Сынкова|2024|с=8}}. == Першая сусветная вайна == З пачаткам вайны Якаў Юзафовіч быў прызначаны в. а. генерала для справаводства і даручэнняў пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. 23 жніўня 1914 года прызначаны начальнікам штаба [[Каўказская туземная конная дывізія|Каўказскай туземнай («Дзікай») коннай дывізіі]]. Камандзірам дывізіі быў малодшы брат імператара [[Мікалай II|Мікалая II]], вялікі князь [[Міхаіл Аляксандравіч|Міхаіл Аляксандравіч]]. Па ўспамінах сучаснікаў, Юзафовіч фактычна кіраваў дывізіяй і часта стрымліваў парывы вялікага князя асабіста ўдзельнічаць у баях. Юзафовіч вызначыўся ў баях з 11 па 26 студзеня 1915 года ў раёне Лютовіска і Боберкі (у [[Карпаты|Карпатах]]), дзе асабіста праводзіў разведку. Нягледзячы на раненне ружэйнай куляй 18 студзеня, застаўся ў строі. За гэты подзвіг і складанне плана дзеянняў, які прывёў да перамогі над аўстрыйцамі, ён быў узнагароджаны [[Ордэн Святога Георгія|ордэнам Святога Георгія]] 4-й ступені і атрымаў званне [[Генерал-маёр|генерал-маёра]]{{sfn|Сынкова|2024|с=8—9}}. 22 лютага 1916 года стаў начальнікам штаба 2-га кавалерыйскага корпуса. У красавіку 1917 года прызначаны генерал-кватэрмайстрам, а з мая 1917 года — 1-м генерал-кватэрмайстрам пры Вярхоўным галоўнакамандуючым. У чэрвені 1917 года ўзначаліў 12-ю кавалерыйскую дывізію. 7 верасня 1917 года атрымаў званне генерал-лейтэнанта і быў прызначаны камандзірам [[26-ы армейскі корпус (Расійская імперыя)|26-га армейскага корпуса]], а праз два дні стаў камандуючым [[12-я армія (Расійская імперыя)|12-й арміяй]] (да 19 лістапада 1917 года). Пасля развалу арміі непрацяглы час узначальваў арміі Паўночнага фронту{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Удзел у Белым руху == Улетку 1918 года далучыўся да [[Добраахвотніцкая армія|Добраахвотніцкай арміі]]. З 1 студзеня 1919 года стаў начальнікам штаба Каўказскай Добраахвотніцкай арміі пад камандаваннем барона [[Пётр Мікалаевіч Урангель|Пятра Урангеля]]. З мая 1919 года з'яўляўся начальнікам штаба Каўказскай арміі і часта замяшчаў хворага Урангеля на пасадзе камандуючага. У чэрвені-лістападзе 1919 года камандаваў [[5-ы кавалерыйскі корпус (УСПР)|V каўказскім кавалерыйскім корпусам]], пацярпеўшы паражэнне ад Чырвонай арміі пад Арлом. З красавіка 1920 года кіраваў працамі па ўмацаванні Перакопа і будаўніцтвам чыгункі Джанкой — Юшунь у Крыме. З 22 мая па 17 верасня 1920 года займаў пасаду генерал-інспектара кавалерыі Рускай арміі генерала Урангеля. У верасні 1920 года разам з [[Пётр Бернгардавіч Струвэ|Пятром Струвэ]] выехаў у Парыж для фарміравання 3-й Рускай арміі ў Польшчы, аднак з-за мірных перагавораў паміж Польшчай і Савецкай Расіяй гэтае прызначэнне страціла актуальнасць{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Эміграцыя == У лістападзе 1920 года жыў у [[Вісбадэн|Вісбадэне]] (Германія), затым пераехаў у [[Польшча|Польшчу]] і [[Эстонія|Эстонію]]. Доўгі час лічылася, што генерал памёр і пахаваны ў [[Тарту]]. Аднак у маі 2015 года яго магіла была знойдзена на праваслаўным могілках у [[Ваўкавыск]]у, дзе ён і памёр 5 ліпеня 1929 года. Сучаснікі, у тым ліку [[Антон Іванавіч Дзянікін|А.&nbsp;І.&nbsp;Дзянікін]] і П.&nbsp;Н.&nbsp;Урангель, адзначалі яго выдатныя штабныя здольнасці, сціпласць і нелюбоў да інтрыг. Генерал П.&nbsp;С.&nbsp;Махроў апісваў яго як чалавека «невялікага росту, карэнастага, з цёмным скуластым мангольскім тварам, густымі валасамі, падстрыжанымі вожыкам... Ён быў вядомы як салідны, удумлівы афіцэр і начальнік штаба»{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. == Узнагароды == За мужнасць на фронце быў узнагароджаны 9 ордэнамі, Георгіеўскай зброяй і крыжам, медалямі, а таксама чатырма замежнымі ўзнагародамі{{sfn|Сынкова|2024|с=9}}. Сярод асноўных: * [[Ордэн Святога Станіслава (Расійская імперыя)|Ордэн Святога Станіслава]] 3-й ст. (1904) * [[Ордэн Святой Ганны]] 3-й ст. з мячамі і бантам (1905) * Ордэн Святога Станіслава 2-й ст. з мячамі (1906) * [[Ордэн Святога Уладзіміра]] 4-й ст. з мячамі і бантам (1907) * Ордэн Святой Ганны 2-й ст. з мячамі (1907) * Ордэн Святога Уладзіміра 3-й ст. (1911) * [[Залатая зброя «За адвагу»|Георгіеўская зброя]] (1916) * [[Ордэн Святога Георгія]] 4-й ст. (1916) * Ордэн Святога Станіслава 1-й ст. з мячамі (1916) * Ордэн Святой Ганны 1-й ст. з мячамі (1916) * [[Георгіеўскі крыж]] 4-й ст. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{кніга |аўтар= |загаловак=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |адказны=навук. рэд.: [[Ірына Сынкова|І. А. Сынкова]], [[Міхаіл Тарэлка|М. У. Тарэлка]] |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |год=2024 |старонак=205 |isbn=978-985-08-3174-3 |ref=Сынкова}} == Спасылкі == * {{grwar.ru|697}} {{Камандуючыя ў Грамадзянскай вайне ў Расіі|Белыя}} {{Беларуска-татарскае пісьменства}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Юзафовіч Якаў Давідавіч}} [[Катэгорыя:Удзельнікі Першай сусветнай вайны]] [[Катэгорыя:Постаці Белага руху]] [[Катэгорыя:Удзельнікі руска-японскай вайны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Ваўкавыскім раёне]] [[Катэгорыя:Кавалерысты Першай сусветнай вайны (Расійская імперыя)]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] cy2yi1qvwrbede37k4cqzm0eyxyndvn 0 333935 5125079 4867689 2026-04-12T16:06:44Z DobryBrat 5701 дапаўненне, вікіфікацыя, стыль, пунктуацыя, шаблон, арфаграфія 5125079 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Орда}} {{ДД}} '''Міхаіл Сяргеевіч Орда''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларускі дзяржаўны і прафсаюзны дзеяч, дыпламат. == Біяграфія == Нарадзіўся 28 верасня 1966 года ў [[Дзятлава]] ([[Гродзенская вобласць]]). Працоўную дзейнасць пачаў у 1983 годзе слесарам у калгасе «Расія» [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскага раёна]]. З [[1984]] да [[1986]] гг. служыў у [[Савецкая Армія|Савецкай арміі]]. У 1991 годзе скончыў [[Віцебскі ветэрынарны інстытут]] па спецыяльнасці «Ветэрынарны лекар». Служыў у радах [[Савецкая Армія|Савецкай арміі]]<ref name=":0" />. Працоўную дзейнасць пачаў у калгасе «Расія» [[Дзятлаўскі раён|Дзятлаўскага раёна]]. Быў дырэктарам абласной службы добраахвотнай працы моладзі (штаб студэнцкіх атрадаў)<ref name=":0" />. З [[1991]] да [[1992]] гг. быў намеснікам камандзіра абласнога штаба студэнцкіх атрадаў Віцебскай вобласці. Працаваў дырэктарам абласной службы добраахвотнай працы моладзі ([[Віцебск]], [[1992]]—[[1994]] гг.), прэзідэнтам Рэспубліканскай асацыяцыі міжнародных моладзевых абменаў і турызму ([[1994]]—[[1997]] гг.). З [[1997]] да [[2001]] гг. — другі сакратар Цэнтральнага камітэта грамадскага аб’яднання «[[Беларускі патрыятычны саюз моладзі]]». У [[1999]] г. скончыў [[Расійская акадэмія дзяржаўнай службы|Расійскую акадэмію дзяржаўнай службы пры Прэзідэнце Расійскай Федэрацыі]] па спецыяльнасці «Дзяржаўнае і муніцыпальнае кіраванне». [[27 сакавіка]] [[2001]] г. вызвалены ад пасады другога сакратара ЦК Беларускага патрыятычнага саюза моладзі (вакансію заняў [[Аляксандр Пятровіч Далжэўскі|Аляксандар Далжэўскі]]) у сувязі з пераходам на сталую працу дэпутатам. У 2000—2004 гадах — дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання|2-га склікання]] па Лідскай сельскай выбарчай акрузе № 57 [[25 сакавіка]] [[2003]] г. абраны першым сакратаром ЦК [[БРСМ|Беларускага рэспубліканскага саюза моладзі]]. [[1 жніўня]] [[2006]] сышоў з паста кіраўніка БРСМ. У [[2004]]—[[2008]] гады дэпутат [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання|3-га склікання]]. Абодва разы — намеснік старшыні Пастаяннай камісіі па дзяржаўным будаўніцтве, мясцовым самакіраванні і рэгламенце. У 2008—2012 гадах абраны ў [[Спіс дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання|Палату Прадстаўнікоў 4-га склікання]]. Член Рэспубліканскага Савета [[Белая Русь (грамадская арганізацыя)|РГА «Белая Русь»]]<ref>http://www.belayarus.by/today/organ/</ref>. У 2014 годзе стаў старшынёй [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]]. У 2016—2019 гадах быў членам [[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|Савета Рэспублікі]] [[Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання|6-га склікання]]<ref>{{Cite web |url=http://www.sovrep.gov.by/ru/sozyvy-ru/view/shestoy-sozyv-ru-0-17/ |title=Шестой созыв |access-date=2021-03-25 |archive-date=2021-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302173102/http://sovrep.gov.by/ru/sozyvy-ru/view/shestoy-sozyv-ru-0-17/ |url-status=live |work=[[Савет Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] |language=ru }}</ref>. У 2015 і 2020 гг. узначальваў ініцыятыўныя групы кандыдата ў прэзідэнты ([[Аляксандр Рыгоравіч Лукашэнка|Аляксандра Лукашэнкі]]). У 2020 г. як кіраўнік ініцыятыўнай групы быў заказчыкам агітацыйнай прадукцыі, надрукаванай накладам 4,7 мільёна экзэмпляраў, якая, паводле некаторых аналітыкаў, распаўсюджвалася з парушэннем заканадаўства<ref>https://naviny.by/article/20200806/1596719519-v-podderzhku-kandidata-lukashenko-napechatali-pochti-pyat-millionov</ref><ref>https://belisrael.info/?p=25138</ref>. У 2024 годзе [[Парламенцкія выбары ў Беларусі (2024)|выбраны]] дэпутатам [[Палата прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Беларусі|Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]] [[Спіс дэпутатаў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання|VIII склікання]] ад Нёманскай акругі № 56. Член Пастаяннай камісіі па міжнародных справах<ref name=":0">[https://house.gov.by/by/deputies-by/view/orda-mixail-1347/ Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]</ref>. Новым старшынёй ФПБ стаў [[Юрый Аляксеевіч Сянько|Юрый Сянько]]<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/340068|title=Экс-кіраўнік Мытнага камітэта ўзначаліў Федэрацыю прафсаюзаў|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2024-04-05|accessdate=2024-04-06}}</ref>. 9 красавіка 2026 года прызначаны Надзвычайным і Паўнамоцным Паслом Рэспублікі Беларусь у Манголіі<ref>[https://pravo.by/document/?guid=12551&p0=P32600119 Указ Президента Республики Беларусь от 9 апреля 2026 года № 119 «О М. С. Орде»]</ref>. == Крытыка, санкцыі ЕС == Паводле справаздачы, падрыхтаванай Польскім фондам свабоды і дэмакратыі, Міхаіл Орда прымаў удзел у фальсіфікацыі парламенцкіх і прэзідэнцкіх выбараў, а таксама супрацоўнічаў з [[Камітэт дзяржаўнай бяспекі Рэспублікі Беларусь|Камітэтам дзяржаўнай бяспекі]] ў здзяйсненні [[Палітычныя рэпрэсіі|палітычных рэпрэсій]]<ref>{{кніга|аўтар=|год=2007|тыраж=|isbn=|серыя=|старонак=72|старонкі=45|том=|выдавецтва=Fundacja Wolność i Demokracja|частка=|месца=Warszawa|выданне=|адказны=pod redakcją dr Dariusza Zalewskiego, {{нп3|Марэк Бучко|Marka Bućko|pl|Marek Bućko}}, Michała Kurkiewicza i Tomasza Pisuli|спасылка=http://wid.org.pl/raport.pdf|загаловак=Беларуская сістэма рэпрэсій. Пераследнікі і іх ахвяры|арыгінал=Białoruski system represji. Prześladowcy i ich ofiary|ref=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131203002146/http://wid.org.pl/raport.pdf|archivedate=3 снежня 2013}}</ref>. Пасля [[Прэзідэнцкія выбары ў Беларусі (2010)|прэзідэнцкіх выбараў 2010 года]], 2 лютага [[2011]] года быў унесены ў [[Чорны спіс Еўрасаюза|спіс беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд на тэрыторыю ЕС]] за ўдзел у меркаваных падлогах ды парушэннях [[Правы чалавека|правоў чалавека]]<ref>{{cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171022033809/https://nn.by/?c=ar&i=61552|archivedate=2017-10-22|url=https://nn.by/?c=ar&i=61552|title=Поўны спіс 208 беларускіх чыноўнікаў, якім забаронены ўезд у ЕС|language=be|publisher=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]|date=2011-10-11}}</ref>. 20 лістапада 2020 года ўнесены ў санкцыйныя спісы Літвы, Латвіі і Эстоніі<ref>{{cite web|title=Литва, Латвия и Эстония расширили санкционные списки беларусских чиновников|url=https://reform.by/181443-litva-latvija-i-jestonija-rasshiril-sankcionnye-spiski-belarusskih-chinovnikov|work=[[Reform.by]]|date=2020-11-20|accessdate=2021-09-05|lang=ru}}</ref>. == Сям’я == Жанаты, мае сына, дачку. == Узнагароды == Узнагароджаны [[Ордэн Пашаны (Беларусь)|ордэнам Пашаны]], медалём «[[Медаль «За працоўныя заслугі»|За працоўныя заслугі]]» (2022)<ref>[https://pravo.by/document/?guid=3961&p0=P32200132 Указ Президента Республики Беларусь от 31 марта 2022 г. № 132 «Аб узнагароджанні»] // Национальный правовой Интернет-портал Республики Беларусь</ref>, [[Ганаровая грамата Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь|ганаровымі граматамі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь]], [[Ганаровая грамата Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|ганаровымі граматамі Адміністрацыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]], [[Федэрацыя прафсаюзаў Беларусі|Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]], залатым знакам Усеагульнай канфедэрацыі прафсаюзаў. Мае дзве [[Падзяка Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь|падзякі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь]]<ref name=":0" />.{{зноскі}} == Літаратура == * [http://house.gov.by/index.php/,1173,4248,,,0,0,0.html Інфармацыя на сайце Палаты Прадстаўнікоў] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081203185233/http://house.gov.by/index.php/,1173,4248,,,0,0,0.html |date=3 снежня 2008 }} * Хто ёсць хто ў Беларусі = Кто есть кто в Беларуси = Who’s who in Belarus / [Уклад.: Л. А. Андросік, В. Ф. Голубеў, К. А. Заброцкая, Г. Ф. Івуць, [[Л. Я. Кулажанка]], В. А. Трыгубовіч (каардынатар), А. І. Фядута, В. А. Чуйко; Прадм. В. Трыгубовіч]. — Вільня: [б. в.], 2007. — 254, [1] с. — С. 154. == Спасылкі == * [https://house.gov.by/by/deputies-by/view/orda-mixail-1347/ Біяграфія на сайце Палаты прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь] {{Бібліяінфармацыя}} {{Паслы Беларусі ў Манголіі}} {{DEFAULTSORT:Орда, Міхаіл Сяргеевіч}} [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 2-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 4-га склікання]] [[Катэгорыя:Члены Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 6-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Палаты Прадстаўнікоў Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь 8-га склікання]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Віцебскай дзяржаўнай акадэміі ветэрынарнай медыцыны]] [[Катэгорыя:Члены РГА «Белая Русь»]] [[Катэгорыя:Старшыні Федэрацыі прафсаюзаў Беларусі]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Парламенцкага сходу Беларусі і Расіі]] [[Катэгорыя:Беларускія асобы ў Чорным спісе ЕС]] [[Катэгорыя:Прафсаюзныя дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Дыпламаты Беларусі]] [[Катэгорыя:Паслы Беларусі ў Манголіі]] f6e3k9n7a868flh5o6otevigt7p59lr 0 335331 5125080 4788914 2026-04-12T16:20:39Z J-ka Zadzvinski 5766 стыль 5125080 wikitext text/x-wiki {{мастак}} '''Яцак Хілі́цкі''' — [[беларусь|беларускі]] [[мастак]] XVII стагоддзя. Родам з [[Гродзеншчына|Гродзеншчыны]]. У 1681—1683 гадах выканаў 3 насценныя кампазіцыі на [[Гістарычны жывапіс|гістарычныя тэмы]] для [[Замосценскі касцёл|Замосценскага касцёла]]. У 1689 гадах размаляваў плафоны на [[Міфалогія|міфалагічныя сюжэты]] ў палацы вёсцы [[Замосце (Слуцкі раён)|Замосце]] [[Слуцкі раён|Слуцкага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]]. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|17}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Гродзенскай вобласці]] [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі]] [[Катэгорыя:Мастакі XVII стагоддзя]] nbw3w8bnqfjjsiof3vqbwpeavr5yt1a 4 336791 5125055 5122964 2026-04-12T13:58:11Z ~2026-22659-68 166598 5125055 wikitext text/x-wiki {{Index box}} А вы ведалі, што можна падлучыць планшэт да тэлефона? Падыдзе Як пражыць без акаўнта Як вывучыць беларускую мову зрабіўшы самалёт з каўбасы Вікіпедыя, Пясочніца - можаце пісаць столькі і як захочаце! Не бойцеся нічога паламаць! Гэтая старонка створана для доследаў! Кропка Я ўмею пісаць па беларуску На закладку гэта Пясочніца а наадварот будзе Ацінчосяп Я беларус, і ўмею беларусіць == 12 April 2026, Sydney == https://www.imagebam.com/view/ME1C48JR https://www.imagebam.com/view/ME1C48JS https://www.imagebam.com/view/ME1C48JT https://www.imagebam.com/view/ME1C48JU bv3w17tfa2k2wff5m52idlczxritd3s 0 464435 5125091 5124953 2026-04-12T17:04:44Z Plaga med 116903 /* Апісанне цырымоніі */ 5125091 wikitext text/x-wiki <!--[[Файл:Благодатный огонь в храме Воскресения.jpg|right|thumb|320px|Ратонда [[Храм Магілы Гасподняй|храма Уваскрэсення Хрыстова]] ў [[Вялікая субота|Вялікую суботу]]. Жыватворны агонь]]--> '''Жыватворны агонь''' ({{lang-el|Ἅγιο Φῶς}} — Святое Святло) — [[агонь]], які выносіцца з [[Магіла Гасподняя|Магілы Гасподняй]] на асобым богаслужэнні, якое праводзіцца штогод у [[Вялікая субота|Вялікую суботу]], напярэдадні праваслаўнага [[Вялікдзень|Вялікадня]] ў [[Храм Магілы Гасподняй|храме Уваскрэсення Хрыстова]] ў [[Іерусалім]]е. Вынас велікоднага агню сімвалізуе выхад з Магілы «Святла Сапраўднага», гэта значыць уваскрэслага [[Ісус Хрыстос|Ісуса Хрыста]]. Першыя пісьмовыя паведамленні сведак пра цудоўнае з’яўленне «Святога Святла» ў Магіле Гасподняй датуюцца [[IX стагоддзе]]м. У наш час цырымонію праводзяць святары [[Іерусалімская праваслаўная царква|Іерусалімскай праваслаўнай царквы]], [[Іерусалімскі патрыярхат Армянскай апостальскай царквы|Іерусалімскага патрыярхата]] [[Армянская апостальская царква|Армянскай апостальскай царквы]], а таксама [[Копцкая праваслаўная царква|Копцкай]] і [[Сіра-якавіцкая праваслаўная царква|Сірыйскай]] цэркваў<ref>Паводле Статус-кво (варыянт 1929 года) у службе таксама прымалі некаторы ўдзел і прадстаўнікі ордэна [[Францысканцы|францысканцаў]], аднак цяпер гэтага, відаць, не адбываецца.</ref>. Служба транслюецца ў прамым эфіры ў [[Арменія|Арменіі]], [[Балгарыя|Балгарыі]], [[Грузія|Грузіі]], [[Грэцыя|Грэцыі]], [[Расія|Расіі]], [[Украіна|Украіне]], а таксама на [[Рэспубліка Кіпр|Кіпры]], у [[Ліван]]е, [[Егіпет|Егіпце]] і іншых краінах. Акрамя таго, Жыватворны агонь адмысловымі авіярэйсамі штогод дастаўляюць у Балгарыю, [[Беларусь]], Грузію, Грэцыю<ref>У Грэцыю ён дастаўляецца ўрадавым самалётам, прычым яго суправаджаюць дзяржаўныя чыноўнікі высокага рангу і прадстаўнікі Эладскай Праваслаўнай царквы: [http://www.greeknewsonline.com/modules.php?name=News&file=article&sid=10270 Greeks Celebrate Easter Day. April 20, 2009 by Greek News]{{Недаступная спасылка}} {{ref-en}}</ref>, [[Малдова|Малдову]], [[Польшча|Польшчу]]<ref>[http://www.cerkiew.pl/index.php?id=33&tx_ttnews%5Btt_news%5D=14923&cHash=fa1890a4c2ff72c5702a644521422750 Święty Ogień przybył do Warszawy]</ref>, Расію<ref>Дастаўкай у Расію займаецца [[Фонд Андрэя Першазванага]]: [http://www.fap.ru/index.php?nt=news&id=2713 У Іерусаліме сышоў Жыватворны агонь.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131227025233/http://www.fap.ru/index.php?nt=news&id=2713 |date=27 снежня 2013 }}</ref>[[Сербія|Сербію]], Украіну, дзе яго з урачыстасцю сустракаюць дзяржаўныя і царкоўныя лідары. У Беларусі Жыватворны агонь перадаецца ў капліцы, манастыры, цэрквы, дзіцячыя дамы, школы, бальніцы, на свечкі прыхаджанам, запальваецца ля помнікаў<ref>[https://www.sb.by/articles/agarnuts-zhyvatvornym-svyatlom-.html https://www.sb.by/articles/agarnuts-zhyvatvornym-svyatlom-.html]</ref>. == Сімвалічнае значэнне == Служба [[Вялікая субота|Вялікай суботы]] ў храме Магілы Гасподняй сімвалічна паказвае [[Мукі Хрыстовы]], [[Пахаванне Хрыста|Пахаванне]] і [[Уваскрэсенне Ісуса Хрыста]]. Сам вынас Святога Святла сімвалізуе выхад з Магілы Святла Сапраўднага, гэта значыць уваскрэслага Ісуса Хрыста. У дачыненні да Агню, які выносіцца з Магілы, самі ўдзельнікі цырымоніі — грэчаскія і армянскія святары — выкарыстоўваюць не слова «Агонь», а «Святло» ({{lang-el|Φως}}, {{lang-hy|Լույս}}). == Апісанне цырымоніі == [[Патрыярх граду Іерусаліма і ўсёй Палесціны|Іерусалімскі Патрыярх]] праходзіць храм Святога апостала Якава і ідзе праз паўднёвыя дзверы ў алтар храма Уваскрэсення. Армянскае, копцкае і сірыйскае праваслаўнае духавенства, якое ўвайшло пасля Іерусалімскага Патрыярха, ідзе да яго і прамаўляе зварот. Пасля гэтага пачынаецца хросны ход, які тры разы абыходзіць [[Кувуклія|Кувуклію]], мармуровую капліцу над пячорай Магілы Гасподняй, дзе і быў, паводле падання, пахаваны Ісус Хрыстос. Пасля заканчэння хроснага ходу Іерусалімскі Патрыярх распранаецца і заходзіць у Кувуклію ў суправаджэнні армянскага архімандрыта. Грэчаскі Патрыярх моліцца на Магіле Гасподняй<ref name="JerPat">[http://www.jerusalem-patriarchate.info/en/agion_fos.htm The Holy Light.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090513042347/http://www.jerusalem-patriarchate.info/en/agion_fos.htm |date=13 мая 2009 }} Апісанне службы на сайце Іерусалімскага Патрыярхата {{ref-en}}</ref>. Усё заціхае, людзі моляцца, чакаючы сыходжання Агню. Праз некаторы час, праведзены ў напружаным чаканні і малітве, унутры Кувукліі з’яўляецца святло, у храме раздаецца звон. З акенцаў Кувукліі з’яўляюцца падпаленыя пучкі свечак, якія падаюцца грэчаскім Патрыярхам і армянскім архімандрытам. Ад іх свечак Агонь запальваюць бегуны, пасля чаго Агонь хутка распаўсюджваецца па храме. Святары, якія стаяць каля ўваходу ў Кувуклію, і простыя паломнікі, якія стаяць уздоўж шляху, па якім будзе ісці Патрыярх, не запальваюць сваіх свечак да часу яго выхаду. Пасля таго, як Патрыярх з’яўляецца і бласлаўляе ўсіх святлом ад сваіх свечак, ад іх запальваюць свае свечкі грэчаскія святары. Затым Патрыярх пачынае хутка ісці наперад, таму што з усіх бакоў да яго наступаюць людзі, якія жадаюць атрымаць Агонь ад яго свечак. Стрымлівае ціск натоўпу ахова<ref name="Video2006">[http://www.youtube.com/watch?v=ys8hNr7BZ70 Відэазапіс 2006 года] youtube.com</ref><ref name="Video2008">[http://www.youtube.com/watch?v=j_gvLmDpsYk Відэазапіс 2008 года] youtube.com</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == {{Commons|Category:}} [[Катэгорыя:Праваслаўе]] [[Катэгорыя:Храм Магілы Гасподняй]] [[Катэгорыя:Іерусалімская Праваслаўная Царква]] [[Катэгорыя:Вялікдзень]] [[Катэгорыя:Цуды ў хрысціянстве]] 615f51s2sc5awamtp31gahh8pe2d0t4 100 540543 5125171 5124638 2026-04-12T19:48:18Z JerzyKundrat 174 5125171 wikitext text/x-wiki * [[12 красавіка]]: Адбыліся парламенцкія выбары ў [[Венгрыя|Венгрыі]]. * [[7 красавіка]]: Двухтыднёвае «перамір’е» ў [[Амерыкана-ізраільскія ўдары па Іране (2026)|вайне]] [[Злучаныя Штаты Амерыкі|ЗША]] і [[Ізраіль|Ізраіля]] з [[Іран]]ам уступіла ў сілу. __NOTOC__''Гл. таксама: [[Партал:Актуальныя падзеі/Апошнія падзеі/Архіў|Архіў]]'' {{reflist}} 9kcbossbu6xituh9dr6iporq3eqps66 0 564520 5125028 5124228 2026-04-12T12:28:31Z Ne kolyuchiy yozhik 161139 Выпраўленне перакладу 5125028 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі |назва = Барысаўская швейная фабрыка |лагатып = |тып = [[адкрытае акцыянернае таварыства]] |лістынг на біржы = |дзейнасць = вытворчасць вопраткі і адзення спецыяльнага прызначэння |дэвіз = |заснавана = [[1963]] |скасавана = |прычына скасавання = |пераемнік = |ранейшыя назвы = |заснавальнікі = |размяшчэнне = {{Сцяг|Беларусь}} г. [[Барысаў (горад)|Барысаў]], [[Беларусь]] |ключавыя фігуры = |галіна = [[швейная прамысловасць]] |прадукцыя = вопратка і адзенне спецыяльнага прызначэння |абарот = |аперацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |колькасць супрацоўнікаў = 141 |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |сайт = }} '''Барысаўская швейная фабрыка''' — [[прадпрыемства]] ў [[Барысаў|Барысаве]]. Размешчана па [[вуліца Ібаруры (Барысаў)|вул. Ібаруры]], 9. Па стане на 2021 год знаходзіцца ў стадыі ліквідацыі праз банкруцтва. == Гісторыя == Заснавана ў [[1963]] годзе як філіял [[Мінскае вытворчае швейнае аб’яднанне імя Н. К. Крупскай|Мінскага вытворчага швейнага аб’яднання імя Н. К. Крупскай]]. З [[1990]] года [[арэнднае прадпрыемства|арэнднае]], з [[1992]] года [[народнае прадпрыемства]], з [[1997]] года [[ААТ]] з сучаснай назвай. У складзе фабрыкі 2 швейных, раскройна-падрыхтоўчы цэхі, эксперыментальны ўчастак, дапаможныя службы, аб’екты [[сацыяльная інфраструктура|сацыяльнай інфраструктуры]]. 6 жніўня 2020 года эканамічны суд Мінскай вобласці прызнаў фабрыку банкрутам і пачаў ліквідацыйнае вядзенне<ref>{{Cite web |url=https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/51546 |title=Объявление №00051546, Постановление суда по делу "83-7Б2020" |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419111847/https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/51546 |url-status=live }}</ref>. 4 лютага 2021 года тэрмін ліквідацыйнага вядзення быў працягнуты<ref>{{Cite web |url=https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/62419 |title=Объявление №00062419, Постановление суда по делу "83-7Б2020" |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419111847/https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/62419 |url-status=live }}</ref>. == Прадукцыя == Вырабляе (2005) [[вопратка|вопратку]] для дарослых і дзяцей, адзенне спецыяльнага прызначэння (для [[будаўнічыя работы|будаўнічых]] і дарожных работ, форменнае [[абмундзіраванне]] для [[ваеннаслужачы]]х). Прадукцыя пастаўляецца на ўнутраны і знешні рынкі, у т.л. у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]], [[ЗША]]. == Літаратура == * {{крыніцы/ЭРБ|2|Борисовская швейная фабрика}} == Спасылкі == * [http://bshf.ucoz.ru/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Прадпрыемствы Барысава]] [[Катэгорыя:1963 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе]] [[Катэгорыя:Швейныя фабрыкі]] [[Катэгорыя:Вытворцы адзення і абутку Беларусі]] t3d9tbopts1vgwvnkuac8oebnle65b7 5125029 5125028 2026-04-12T12:29:31Z Ne kolyuchiy yozhik 161139 5125029 wikitext text/x-wiki {{Картка кампаніі |назва = Барысаўская швейная фабрыка |лагатып = |тып = [[адкрытае акцыянернае таварыства]] |лістынг на біржы = |дзейнасць = вытворчасць вопраткі і адзення спецыяльнага прызначэння |дэвіз = |заснавана = [[1963]] |скасавана = |прычына скасавання = |пераемнік = |ранейшыя назвы = |заснавальнікі = |размяшчэнне = {{Сцяг|Беларусь}} г. [[Барысаў (горад)|Барысаў]], [[Беларусь]] |ключавыя фігуры = |галіна = [[швейная прамысловасць]] |прадукцыя = вопратка і адзенне спецыяльнага прызначэння |абарот = |аперацыйны прыбытак = |чысты прыбытак = |колькасць супрацоўнікаў = |матчына кампанія = |даччыныя кампаніі = |сайт = }} '''Барысаўская швейная фабрыка''' — [[прадпрыемства]] ў [[Барысаў|Барысаве]]. Размешчана па [[вуліца Ібаруры (Барысаў)|вул. Ібаруры]], 9. Па стане на 2021 год знаходзіцца ў стадыі ліквідацыі праз банкруцтва. == Гісторыя == Заснавана ў [[1963]] годзе як філіял [[Мінскае вытворчае швейнае аб’яднанне імя Н. К. Крупскай|Мінскага вытворчага швейнага аб’яднання імя Н. К. Крупскай]]. З [[1990]] года [[арэнднае прадпрыемства|арэнднае]], з [[1992]] года [[народнае прадпрыемства]], з [[1997]] года [[ААТ]] з сучаснай назвай. У складзе фабрыкі 2 швейных, раскройна-падрыхтоўчы цэхі, эксперыментальны ўчастак, дапаможныя службы, аб’екты [[сацыяльная інфраструктура|сацыяльнай інфраструктуры]]. 6 жніўня 2020 года эканамічны суд Мінскай вобласці прызнаў фабрыку банкрутам і пачаў ліквідацыйнае вядзенне<ref>{{Cite web |url=https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/51546 |title=Объявление №00051546, Постановление суда по делу "83-7Б2020" |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419111847/https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/51546 |url-status=live }}</ref>. 4 лютага 2021 года тэрмін ліквідацыйнага вядзення быў працягнуты<ref>{{Cite web |url=https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/62419 |title=Объявление №00062419, Постановление суда по делу "83-7Б2020" |access-date=2021-04-19 |archive-date=2021-04-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210419111847/https://bankrot.gov.by/Messages/MessageItem/62419 |url-status=live }}</ref>. == Прадукцыя == Вырабляе (2005) [[вопратка|вопратку]] для дарослых і дзяцей, адзенне спецыяльнага прызначэння (для [[будаўнічыя работы|будаўнічых]] і дарожных работ, форменнае [[абмундзіраванне]] для [[ваеннаслужачы]]х). Прадукцыя пастаўляецца на ўнутраны і знешні рынкі, у т.л. у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытанію]], [[ЗША]]. == Літаратура == * {{крыніцы/ЭРБ|2|Борисовская швейная фабрика}} == Спасылкі == * [http://bshf.ucoz.ru/ Афіцыйны сайт] [[Катэгорыя:Прадпрыемствы Барысава]] [[Катэгорыя:1963 год у Беларусі]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1963 годзе]] [[Катэгорыя:Швейныя фабрыкі]] [[Катэгорыя:Вытворцы адзення і абутку Беларусі]] shwd0sx3qgo7kxzfzbcurhvbqjrpojc 0 565462 5125310 4497883 2026-04-13T10:19:12Z Economico-geographer 399 дапаўненне 5125310 wikitext text/x-wiki {{ДД |імя = Збігнеў Бжазінскі |арыгінал імя = {{lang-pl|Zbigniew Kazimierz Brzeziński}} |выява = Zbigniew Brzezinski, 1977.jpg |памер = |подпіс = Бжазінскі ў 1977 годзе |пасада = [[Дарадчык прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы]] |перыядпачатак = [[20 студзеня]] [[1977]] |перыядканец = [[20 студзеня]] [[1981]] |прэзідэнт = [[Джэймс Эрл Картэр]] |прэм’ер = |папярэднік = [[Брэнт Скоўкрофт]] |пераемнік = [[Рычард Вінсент Ален]] |дата нараджэння = {{ДН|28|3|1928}} |месца нараджэння = |дата смерці = {{ДС|26|5|2017}} |месца смерці = }} '''Збігнеў Казімеж Бжазінскі''' ({{lang-pl|Zbigniew Kazimierz Brzeziński}}; 28 сакавіка 1928, [[Варшава]] — 26 мая 2017, [[Фолс-Чэрч]], [[Вірджынія]], [[ЗША]]) — амерыканскі палітолаг, сацыёлаг і дзяржаўны дзеяч польскага паходжання. Дарадчык па нацыянальнай бяспецы 39-га прэзідэнта ЗША [[Джэймс Эрл Картэр|Джымі Картэра]] (1977—1981). == Біяграфія == Нарадзіўся ў Польшчы ў сям’і польскага дыпламата, усё свядомае жыццё правёў у Амерыцы. Пісаў пераважна на [[Англійская мова|англійскай мове]]. Навучанне пачаў у Канадзе, дзе вывучаў эканоміку і паліталогію ва [[Універсітэт імя Дж. Мак-Гіла|ўніверсітэце Мак-Гіла]]. У 1950 годзе тамсама атрымаў дыплом з адзнакай («first class honors in economics and political science»). У 1953 годзе Бжазінскі скончыў Гарвардскі ўніверсітэт, атрымаў ступень доктара філасофіі і быў пакінуты пры вучылішчы. У свае 25 гадоў Бжазінскі стаецца адным з наймалодшых выкладчыкаў [[Гарвардскі ўніверсітэт|Гарвардскага ўніверсітэта]]. У 1958 годзе атрымлівае амерыканскае грамадзянства. Свае навуковыя зацікаўленні ён рэалізуе спярша ў Цэнтры даследаванняў Расіі (Russian Research Center), a пасля, ужо ў якасці выкладчыка, у Цэнтры міжнародных адносін (Center for International Affairs). У 1960 годзе прызначаецца прафесарам публічнага права і кіравання (public law and government) Калумбійскага ўніверсітэта. Адначасна стаецца дырэктарам Навуковага інстытута міжнародных змен (Institute of International Change). У перыяд з 1977 і да 1981 году займаў пасаду дарадчыка прэзідэнта ЗША па нацыянальнай бяспецы (дзякуючы якой у 1980—1981 гадах рабіў усё магчымае, каб пазбегчы савецкай інтэрвенцыі ў Польшчу). Прэзідэнт [[Джымі Картэр]] напіша пасля ў сваіх успамінах, што яго захаплялі праніклівыя аналізы дарадчыка, глыбокія гістарычныя веды, шырокія гарызонты і канцэпцыі апошняга, якія здзіўлялі сваёй дальнабачнасцю і арыгінальнасцю. Акрамя гэтага, Бжазінскі быў членам Савета нацыянальнай бяспекі (камітэта Міністэрства абароны па комплескнай доўгатэрміновай стратэгіі) і членам Прэзідэнцкага Савета па замежнай разведцы. У 1981 годзе за заслугі ў справе нармалізацыі амерыканска-кітайскіх дачыненняў і за ўнёсак у развіццё палітыкі па правах чалавека і па нацыянальнай бяспецы ЗША ён уганараваны прэзідэнцкім медалём свабоды. Пасля працаваў дарадчыкам у вашынгтонскім Цэнтры стратэгічных і міжнародных даследаванняў (Center for Strategic and International Studies), а таксама выкладчыкам амерыканскай знешняй палітыкі ў Школе паглыбленых міжнародных даследаванняў імя Пола Нітцэ пры ўніверсітэце Джонса Хопкінса. Амерыканская паліталогія ў адзін голас разам з Кісінджэрам і Шлезінгерам залічае Збігнева Бжазінскага ў разрад найбольш буйных амерыканскіх дзяржаўных дзеячаў. У працы «Паміж двух вякоў. Роля Амерыкі ў тэхнатронную эру» (1970) распрацаваў адзін з варыянтаў тэорыі «пост-індустрыяльнага грамадства», паводле якога новы этап развіцця чалавецтва вызначаецца яго эвалюцыйным пераходам ад ніжэйшай стадыі (аграрнай) да «тэкнатроннай эры» і якаснымі зменамі ў сацыяльна-палітычных і эканамічных адносінах. Даследаваў сацыяльна-філасофскія аспекты паходжання, праяўленняў і шляхоў вырашэння глабальных праблем чалавецтва ([[глабалістыка]]). Адзін са стваральнікаў тэорыі таталітарызму. Упершыню сфармуляваў гіпотэзу пра распад камуністычнай сістэмы ў Цэнтральнай і Усходняй Еўропе, даў характарыстыку спецыфікі пераходу былых сацыялістычных краін ад таталітарнай мадэлі развіцця да цывілізаванага грамадства, якое абапіраецца на прынцыпы дэмакратыі і рыначнай эканомікі («Палітычная ўлада: ЗША/СССР», 1964; «Вялікі крах: зараджэнне і смерць камунізму ў XX ст.», 1989, і інш.). Доктар honoris causa Кракаўскага [[Ягелонскі ўніверсітэт|Ягелонскага ўніверсітэта]], Каталіцкага [[Каталіцкі ўніверсітэт у Любліне|Люблінскага ўніверсітэта]], а таксама [[Браціслаўскі ўніверсітэт імя Каменскага|Браціслаўскага ўніверсітэта]]. У 2000 годзе ён даў згоду на сваё прызначэнне старшынём камітэта «ЗША—Славакія». Пасля анексыі Крыма і падтрымкі Расіяй сепаратыстаў на Данбасе, Бжазінскі заявіў: {{Цытата|У апошнія некалькі гадоў Расія перастала арыентавацца на дэмакратычныя каштоўнасці, а ў грамадстве ўзяў верх шавінізм, на якім грае прэзідэнт Пуцін. Выкарыстоўваючы для сваіх мэт рускі нацыяналізм, прэзідэнт Пуцін адкрыў «скрыню Пандоры», паколькі ў Расіі жыве вялікая колькасць насельніцтва, якое прадстаўляе нерускую меншасць, і яно патэнцыйна таксама можа заявіць пра свае правы. Нацыяналізм, які сарваўся з ланцуга, можа быць разбуральным для Расіі |Збігнеў Бжазінскі|[https://www.svaboda.org/a/25361545.html Радыё Свабода], 2014}} == Бібліяграфія == === Кнігі === * Тоtаlіtаrіаn dictatorship and democracy. Саmbridge, 1956 (разам з К. І. Фрыдрых) * Between Two Ages : America’s Role in the Technetronic Era. — Viking Press, 1970. — {{ISBN|978-0-313-23498-9}} * Power and Principle: Memoirs of the National Security Adviser, 1977—1981. — Farrar, Straus, Giroux, 1983. — {{ISBN|978-0-374-23663-2}}. * Strategy of game. Boston; New York, 1986. * The Grand Chessboard: American Primacy and Its Geostrategic Imperatives (1997) * Second chance. — Basic books, 2007. === Пераклады па-беларуску === * Бязладдзе. Геапалітычная пустка // ARCHE Пачатак, 1998, пер. Сяргей Петрыкевіч * Агонія камунізму // Быць (або не быць) сярэднееўрапейцам. Сучаснае польскае мысленне, 2000 * Жыццё з новай Ёўропай // ARCHE Скарына, 2001-1, с.27-45, пер. [[Сяргей Сматрычэнка]] * Глабальнае дамінаванне ці сусветнае лідарства? Заключэнне // ARCHE Скарына, 2005-1, пер. Аляксей Ігнатовіч == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|3|Бжазінскі Збігнеў|Дубянецкі С.Ф.|138|С.Ф. Дубянецкі}} * [https://web.archive.org/web/20190724020438/https://arche.by/authors/970?type=all Бжазінскі Збігнеў], [[ARCHE Пачатак|Arche.by]] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Бжазінскі, Збігнеў}} [[Катэгорыя:Палітыкі ЗША]] [[Катэгорыя:Антыкамуністы ЗША]] [[Катэгорыя:Палітолагі ЗША]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Кракава]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Львова]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне гарадоў Польшчы]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Гданьска]] [[Катэгорыя:Ганаровыя грамадзяне Вільнюса]] qyxzopn02khilbmkvcvu8vstuccnu3p 0 588523 5125025 4750844 2026-04-12T12:17:53Z BY Alex Sander 67213 5125025 wikitext text/x-wiki {{Краіна-удзельніца Еўрабачання | Назва краіны = Украіна | Сцяг = EuroUcrania.svg | Тэлеканал = [[Файл:Suspilne_logo.svg|20px]] [[UA: Перший]] (2003-2017)<br />[[Файл:STB_logo.svg|20px]] [[СТБ]] (2018-2021)<br /> [[Файл:UA_Kultura_logo.png|20px]] [[UA: Культура]] (2022) | Адбор = {{Collapsible list | title = Нацыянальны | 2005–2007 | 2009–2019 | 2022–2025 }}{{Collapsible list | title = Унутраны | 2003–2004 | 2008 | 2021 }} | Удзелы = 20 (20 у фінале) | Першы выступ = [[Конкурс песні Еўрабачанне 2003|2003]] | Апошні выступ = | Лепшы вынік = '''1''', [[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]] | Горшы вынік = '''24''', [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] | Старонка краіны = {{cite web|url=https://eurovision.tv/country/ukraine|title=Старонка краіны}} | Сайт тэлеканала = {{cite web|url=https://eurovision.ua/|title=Сайт тэлеканала}} }} '''[[Украіна]]''' прымае ўдзел у [[Конкурс песні Еўрабачанне|конкурсе песні «Еўрабачанне»]], пачынаючы з [[2003]] года. Пры гэтым краіна прапусціла два конкурсы ([[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] і [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|2019]]). Першым прадстаўніком краіны на конкурсе стаў [[Аляксандр Валер’евіч Панамароў|Аляксандр Панамароў]], ён прадставіў дзяржаву з песняй «Hasta la Vista, Baby» і заняў 14 месца. Украіна з’яўляецца самай паспяховай з усіх краін былога [[Савецкі саюз на конкурсе песні Еўрабачанне|СССР]]. За ўсю гісторыю ўдзелу краіна перамагала ў конкурсе 3 разы: у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]] годзе перамогу здабыла [[Руслана]] з песняй «[[Wild Dances]]», у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] яе поспех паўтарыла [[Джамала]], якая прадставіла краіну з песняй «[[1944 (песня)|1944]]», а на конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]] года трэцюю перамогу здабыў гурт [[Kalush Orchestra]], які выконваў песню «[[Stefania (песня)|Stefania]]». У перыяд з 2000-га года і да сённяшняга часу Украіна мае найбольшую колькасць перамог сярод усіх краін-удзельнікаў. Самым горшым вынікам краіны на конкурсе з’яўляецца выступ у [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] годзе, тады ад краіны ўдзельнічаў гурт [[O.Torvald]] з песняй «Time», яны занялі 24 месца. З моманту ўвядення паўфіналаў ([[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]]) Украіна — адзіная дзяржава акрамя краін «Вялікай пяцёркі», якая заўсёды, без выключэнняў, выходзіла ў фінал конкурсу. Акрамя таго краіна з улікам перамог 7 разоў была ў топ-3 ([[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2007|2007]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2008|2008]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|2013]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]], [[Конкурс песні Еўрабачанне 2024|2024]]). За ўсю гісторыю ўдзелу ў конкурсе Украіна атрымала ў фіналах 4294 балаў, а ў паўфіналах — 2380. == Гісторыя == === 2000-я === * Упершыню прыняць удзел у міжнародным конкурсе песні Еўрабачанне Украіна вырашыла ў сакавіку 2002 года<ref>[http://ru.telekritika.ua/lyudi/2003-02-20/2544 Радість!… Чия? За скільки?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20180422062533/http://ru.telekritika.ua/lyudi/2003-02-20/2544 |date=22 красавіка 2018 }}</ref>. Пра само Еўрабачанне і магчымы ўдзел у ім загаварылі ў канцы мая 2002 года, калі [[Нацыянальная тэлекампанія Украіны]] правяла трансляцыю конкурсу [[Конкурс песні Еўрабачанне 2002|Еўрабачанне-2002]]<ref>[https://www.segodnya.ua/oldarchive/c2256713004f33f5c2256bc300427a5d.html Украина впервые стала участником конкурса «Евровидение»]</ref>. Дэбют Украіны на конкурсе адбыўся ў [[2003 год у гісторыі музыкі|2003]] годзе. Тагачасны музыкальны прадзюсар УТ-1 Алена Мазгавая высунула на конкурс свайго мужа [[Аляксандр Валер’евіч Панамароў|Аляксандра Панамарова]]. За 50 тысяч долараў купляецца песня ў аўтара хіта «[[Diva (песня Даны Інтэрнэшнл)|Diva]]», з якім на [[Конкурс песні Еўрабачанне 1998|Еўрабачанні-1998]] перамагла [[Дана Інтэрнэшнл]]. Але песня не выклікае такога фурору, у выніку 14 месца і 30 балаў. * У другі год свайго ўдзелу Украіна адправіла на конкурс спявачку [[Руслана|Руслану]] з песняй «[[Wild Dances]]»<ref>[https://day.kyiv.ua/ru/article/obshchestvo/ruslana-zamahivaetsya-na-evrovidenie-2004 Руслана замахивается на «Евровидение-2004»]</ref>. [[12 мая]] яна выступіла ў паўфінале конкурсу і прайшла ў фінал. [[15 мая]] спявачка ўзяла ўдзел у фінале і здабыла першую для краіны перамогу<ref>[https://www.pravda.com.ua/rus/news/2004/05/16/4378605 Руслана победила на Евровидении. Она хочет, чтобы Украина была полноценным членом Европы] {{Архівавана|url=http://web.archive.org/web/20220207105429/https://www.pravda.com.ua/rus/news/2004/05/16/4378605/ |date=7 лютага 2022 }}</ref>. * Пасля перамогі ў мінулым годзе конкурс [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|Еўрабачанне-2005]] праводзіўся ў сталіцы [[Украіна|Украіны]] [[Кіеў|Кіеве]]. У выніку адбору права прадставіць краіну на конкурсе атрымаў гурт [[Грынджолы]] з украінамоўнай песняй «Разом нас багато»<ref>[https://ultra-music.com/news/264 «Гринджоли» представят Украину на «Евровидении»]</ref>. Выступіўшы адразу ў фінале конкурсу яны набралі толькі 30 балаў і занялі 19 месца. * У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2006|2006]] годзе ўдзельніцай ад Украіны стала [[Ціна Караль]] з песняй «Show Me Your Love»<ref>[https://news.obozrevatel.com/ukr/politics/57096-ukrainu-na-evrobachenni-predstavit-tina-karol.htm Україну на Євробаченні представить Тіна Кароль]</ref>. Яна выступіла ў паўфінале конкурсу, які адбыўся [[18 мая]] ў горадзе [[Афіны]], і заняла 7-е месца, што дазволіла ёй прайсці ў фінал<ref>[https://for-ua.com/article/122396 Тина Кароль вышла в финал «Евровидения»]</ref>. [[20 мая]] Ціна Караль праспявала сваю песню ў фінале і паўтарыла свой паўфінальны поспех, заняўшы 7-е месца<ref>[https://podrobnosti.ua/314508-tina-karol-zanjala-7-mesto-na-evrovidenii-pobedili-monstry-iz-finljandii.html Тина Кароль заняла 7 место на "Евровидении". Победили монстры из Финляндии]</ref>. * У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2007|2007]] годзе на конкурс ад Украіны паехала [[Верка Сярдзючка]] з песняй «Dancing Lasha Tumbai»<ref>[https://for-ua.com/article/188585 На "Евровидение"-2007 от Украины поедет Верка Сердючка]</ref>. У выніку на конкурсе ёй удалося заняць 2-е месца<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/1705279 Верка Сердючка заняла второе место на Евровидении]</ref>. Пасля конкурса адбыўся скандал, некаторыя расійскія [[СМІ]] інтэрпрэтавалі словы песні «Dancing Lasha Tumbai» як: ''«I want you to see - Russia goodbye!» (Я хачу цябе бачыць - Расія да пабачэння!)''<ref name="talk">{{Youtube|logo=1|dCwWfxsbO2A|Андрей Данилко: я устал, Верка уходит // А поговорить?..}}</ref><ref>{{youtube|logo=1|wQTb_a_Q4-s|Андрей Данилко. "В гостях у Дмитрия Гордона". (2017)}}</ref>. Гэта выклікала ў часткі рускай аўдыторыі негатыўную рэакцыю. А спявак [[Андрэй Міхайлавіч Данілка|Андрэй Данілка]] стаў у [[Расія|Расіі]] непажаданым артыстам. * На конкурс [[Конкурс песні Еўрабачанне 2008|Еўрабачанне-2008]] Украіна высунула спявачку [[Ані Лорак]]. Гэта было вырашана праз унутраны адбор [[НТКУ]]<ref>[https://www.pravda.com.ua/news/2007/12/25/3343697/ На "Євробачення-2008" поїде Ані Лорак – у "примусовому" порядку]</ref>. У сувязі з тым, што правілы конкурсу змянілі (было ўведзена 2 паўфіналы)<ref>[https://focus.ua/ukraine/10850 На Евровидении-2008 будут два полуфинала]</ref>, Ані Лорак выканала песню «Shady Lady» [[22 мая]], у другім паўфінале. Заняўшы першае месца яна здабыла права ўдзельнічаць у фінале<ref>[https://www.unian.ua/society/118025-ani-lorak-vihodit-u-final-evrobachennya-spisok-finalistiv.html Ані Лорак виходить у фінал Євробачення (список фіналістів)]</ref>. [[24 мая]] адбыўся фінал конкурсу, дзе спявачка набрала 230 балаў і заняла 2-е месца<ref>[https://www.radiosvoboda.org/a/1118700.html Ані Лорак здобула друге місце на «Євробаченні-2008»]</ref>. * У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|2009]] годзе прадстаўніцай ад Украіны на «Еўрабачанні» была абраная [[Святлана Лабада]] з песняй «Be My Valentine! (Anti-Crisis Girl)»<ref>[https://glamurchik.tochka.net/ua/70863-loboda-edet-na-evrovidenie/ Лобода їде на Євробачення]</ref>. Яна выступіла ў другім паўфінале конкурсу, які адбыўся ў [[Масква|Маскве]] [[14 мая]]. Святлане ўдалося прайсці ў фінал<ref>[https://golos.ua/amp/news/svitlana-loboda-projshla-do-finalu-yevrobachennya Світлана Лобода пройшла до фіналу «Євробачення»]</ref>, таму [[16 мая]] яна выступіла паўторна і заняла 12 месца<ref>[https://detector.media/withoutsection/article/45627/2009-05-17-u-ievrobachenni-2009-peremogla-norvegiya-loboda-i-prykhodko-proletily/ У «Євробаченні-2009» перемогла Норвегія. Лобода і Приходько пролетіли]</ref>. === 2010-я === * Для ўдзелу ў конкурсе песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|Еўрабачанне-2010]] Украіна абрала спявачку [[Alyosha (спявачка)|Alyosha]] з песняй «Sweet People»<ref>[https://www.radiosvoboda.org/a/1989589.html Alyosha представить Україну на «Євробаченні-2010»]</ref>. Удзельніцы ўдалося выйсці ў фінал<ref>[https://tabloid.pravda.com.ua/euro2010/4bfeb3d8b12af/ Результати другого півфіналу "Євробачення-2010": Alyosha пройшла. ВІДЕО]</ref> і заняць там 10 месца, набраўшы 108 балаў<ref>[https://daily.rbc.ua/ukr/show/ukraina-zanyala-10-e-mesto-na-evrovidenii-2010-30052010101500 Україна зайняла 10-е місце на Євробаченні-2010]</ref>. * На конкурс песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|Еўрабачанне 2011]] ад Украіны паехала спявачка [[Міка Ньютан]] з песняй «Angel»<ref>[http://www.mukachevo.net/ua/news/view/37813 На Євробаченні-2011 Україну представить Міка Ньютон з "Ангелом" (ВІДЕО)]</ref>. [[12 мая]] яна выступіла ў другім паўфінале і прайшла ў фінал<ref>[https://zakarpattya.net.ua/News/82723-Mika-Niuton-proishla-u-final-IEvrobachennia Міка Ньютон пройшла у фінал Євробачення" (ВІДЕО)]</ref>. [[14 мая]] спявачка выступіла ў вялікім фінале, дзе змагла здабыць 4-е месца<ref>[https://tsn.ua/glamur/events/yak-mika-nyuton-vistupala-na-yevrobachenni.html Як Міка Ньютон виступала на "Євробаченні"" (ВІДЕО)]</ref>. * У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2012|2012]] годзе конкурс прымала ў сябе [[Сталіца|сталіца]] [[Азербайджан]]а — [[Баку]]. На гэты раз Украіну прадставіла спявачка [[Гайтана]] з песняй «Be My Guest»<ref>[https://www.bbc.com/ukrainian/entertainment/2012/02/120218_eurovision_ukraine_ek Україну на Євробаченні-2012 представить Гайтана]</ref>. [[24 мая]] яна выступіла ў другім паўфінале конкурсу і змагла прайсці ў фінал<ref>[https://www.bbc.com/ukrainian/news_in_brief/2012/05/120525_oz_eurovision Гайтана пройшла у фінал Євробачення]</ref>. Аднак у фінале спявачка заняла толькі 15-е месца<ref>[https://www.bbc.com/ukrainian/news_in_brief/2012/05/120524_ko_gaitana Гайтана посіла на Євробаченні 15-е місце]</ref>. * У снежні [[2012]] года адбыўся нацыянальны адбор на конкурс «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|Еўрабачанне 2013]]». У ім перамагла спявачка [[Злата Огневіч]] з песняй «Gravity». Яна і прадставіла краіну на міжнародным конкурсе<ref>[https://ridna.ua/2012/12/ukrajinu-na-evrobachenni-2013-predstavyt-zlata-ohnevych Україну на «Євробаченні-2013» представить Злата Огневич]</ref>. Выступіўшы ў першым паўфінале Злата прайшла ў фінал<ref>[https://ipress.ua/video/zlata_ognevych_proyshla_u_final_yevrobachennya_19906.html Злата Огневич пройшла у фінал Євробачення]</ref>, дзе ёй удалося заваяваць 3-е месца<ref>[https://galinfo.com.ua/video/zlata_ognevych_zdobula_tretie_mistse_na_yevrobachenni_2013_video_133637.html Злата Огневич здобула третє місце на Євробаченні 2013. Відео]</ref>. * На конкурс песні [[Конкурс песні Еўрабачанне 2014|Еўрабачанне 2014]] ад Украіны паехала [[Марыя Ярамчук]] з песняй «Tick-Tock»<ref>[https://www.bbc.com/ukrainian/news_in_brief/2013/12/131221_hk_eurovision_yaremchuk На Євробаченні-2014 Україну представить Марія Яремчук]</ref>. [[6 мая]] яна выступіла ў першым паўфінале конкурсу, дзе заняла 5-е месца і выйшла ў фінал<ref>[https://www.bbc.com/ukrainian/entertainment/2014/05/140506_ukraine_final_through_ak Українка Яремчук пройшла у фінал Євробачення]</ref>. [[10 мая]] Марыя прадставіла сваю песню ўжо ў фінале конкурсу і заняла 6-е месца, набраўшы 113 балаў<ref>[https://lifestyle.segodnya.ua/ua/lifestyle/showbiz/evrovidenie-2014-zlata-ognevich-obyavila-ocenki--519365.html Марія Яремчук посіла 6-е місце на Євробаченні]</ref>. * [[19 верасня]] [[2014]] года ўкраінскі вяшчальнік «[[Перший|Першы нацыянальны]]» заявіў аб тым, што краіна зробіць перапынак ва ўдзеле на адзін год з прычыны фінансавых і [[Вайна на ўсходзе Украіны|ваенна-палітычных]] праблем у дзяржаве<ref>{{cite web|url=http://1tv.com.ua/ru/about/news/2014/09/19/59170|title=Украина берет тайм-аут в конкурсе Евровидение на год|date=2014-09-19|publisher=Перший національний|lang=ru|accessdate=19 верасня 2014|archive-date=2014-09-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20140921173255/http://1tv.com.ua/ru/about/news/2014/09/19/59170|deadurl=yes}} {{недаступная спасылка|дзень=23|месяц=05|год=2015}}</ref>. Такім чынам Украіна не брала ўдзел у конкурсе «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|Еўрабачанне 2015]]». * [[25 мая]] [[2015]] года было аб'яўлена пра тое, што Украіна вяртаецца на конкурс<ref>{{cite web|url=http://1tv.com.ua/news/68960|title=Ukraine confirms participation in Eurovision 2016|accessdate=9 мая 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150529222428/http://1tv.com.ua/news/68960|archivedate=29 мая 2015|deadurl=yes}}</ref>. У лютым [[2016]] года адбыўся нацыянальны адбор. Пераможцай стала [[Джамала]]<ref>[https://blr.belta.by/culture/view/dzhamala-paedze-na-eurabachanne-2016-ad-ukrainy-43883-2016 Джамала паедзе на "Еўрабачанне-2016" ад Украіны]</ref>. Яна і прадставіла краіну на конкурсе «[[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|Еўрабачанне 2016]]» з песняй «[[1944 (песня)|1944]]». [[12 мая]] Джамала выступіла ў другім паўфінале конкурсу, і заняўшы другое месца трапіла ў фінал<ref>[https://www.radiosvoboda.org/a/27733315.html Джамала пройшла у фінал «Євробачення-2016»: як це було?]</ref>. У фінале, які адбыўся [[14 мая]] спявачка здабыла для краіны другую за ўсю гісторыю ўдзелу перамогу<ref>[https://novychas.online/zamezza/ukraina-peramahla-na-eurabaczanni Украіна перамагла на Еўрабачанні]</ref>. У дачыненні да спявачкі Джамалы паступалі выказванні пра палітызаванасць яе песні «1944», аднак [[Еўрапейскі вяшчальны саюз|ЕВС]] неаднаразова абвяргаў падобныя заявы. Пасля перамогі на конкурсе спявачка заявіла, што лічыць няправільным казаць аб наяўнасці палітыкі ў яе песні, не гледзячы на тое што да конкурсу неаднаразова сама заяўляла аб наяўнасці такога кантэксту ў сваёй песні<ref>{{cite web|url=http://ria.ru/culture/20160515/1433640338.html|title=Джамала считает неуместным говорить о наличии политики в ее песне|date=2016-05-14|publisher=РИА Новости}}</ref>. * Так як [[Украіна]] перамагла на конкурсе ў мінулым годзе, дзяржава атрымала права правесці конкурс на сваёй тэрыторыі. Месцам правядзення быў абраны горад [[Кіеў]]<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/?c=ar&i=176925|title=«Еўрабачанне-2017» пройдзе ў Кіеве|date=2016-09-09|publisher=Наша Ніва}}</ref>. [[25 лютага]] [[2017]] года быў праведзены нацыянальны адбор, у якім перамогу здабыў гурт [[O.Torvald]]. Дадзены гурт пазней прадставіў Украіну на конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|Еўрабачанне 2017]]<ref>{{cite web|url=https://life.pravda.com.ua/culture/2017/02/25/222831|title=«Україну на Євробаченні-2017 представить O.Torvald. Результати нацвідбору|date=2017-02-25|publisher=Українська правда}}</ref>. Выканаўшы песню «Time» адразу ў фінале конкурсу, яны занялі 24 месца<ref>{{cite web|url=https://www.unian.ua/society/1921171-na-evrobachenni-2017-ukrajina-zaynyala-24-mistse-z-26-video.html|title=«На Євробаченні-2017 Україна зайняла 24 місце з 26 (таблиця результатів)|date=2017-05-14|publisher=УНІАН}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lb.ua/culture/2018/02/24/391103_pevets_melovin_predstavit_ukrainu.html|title=«Співак Melovin представить Україну на Євробаченні-2018|date=2018-02-24|publisher=УНІАН}}</ref>. * Для ўдзелу ў конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|Еўрабачанне 2018]] на нацыянальным адборы быў абраны спявак [[Канстанцін Мікалаевіч Бачароў|Melovin]]<ref>{{cite web|url=https://lb.ua/culture/2018/02/24/391103_pevets_melovin_predstavit_ukrainu.html|title=«Співак Melovin представить Україну на Євробаченні-2018|date=2018-02-24|publisher=LB.ua}}</ref>. [[10 мая]] ён выступіў у другім паўфінале конкурсу, яго выступ быў завяршальным. Спявак заняў 6-е месца і прайшоў у фінал<ref>{{cite web|url=https://www.stb.ua/ua/2018/05/11/melovin-proshel-v-final-evrovideniya-2018|title=«MELOVIN пройшов у фінал Євробачення-2018|date=2018-05-11|publisher=СТБ}}</ref>. [[12 мая]] адбыўся фінал конкурсу, дзе Melovin выступіў паўторна. Набраўшы 130 балаў, ён заняў 17-е месца<ref>{{cite web|url=https://showbiz.24tv.ua/yevrobachennya_2018_ukrayina_yake_mistse_posiv_melovin_u_finali_yevrobachennya_n963275|title=«Україна на Євробаченні 2018: яке місце посів MELOVIN у фіналі|date=2018-05-13|publisher=24 канал}}</ref>. * У лютым [[2019]] года «{{нп3|Нацыянальная грамадская тэлерадыёкампанія Украіны|UA:Суспільне мовлення|uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}» правяло нацыянальны адбор сумесна з украінскім тэлеканалам «[[СТБ (украінскі тэлеканал)|СТБ]]», па выніках якога перамагла спявачка [[Maruv]] з песняй «Siren Song». Адразу пасля фіналу «UA:Суспільне мовлення» дало спявачцы два дні на азнаямленне з кантрактам, які штогод падпісвае прадстаўнік Украіны. Праз два дні стала вядома, што бакі не прыйшлі да згоды па ўмовах кантракту, і спявачка адмовілася яго падпісваць. Пасля гэтага «UA:Суспільне мовлення» звярнулася да гуртоў «Freedom Jazz» і «KAZKA», якія занялі другое і трэцяе месцы адпаведна, але і яны адхілілі іх прапановы<ref>[https://web.archive.org/web/20190228050354/https://stv.detector.media/kontent/resonans/bend_freedom_jazz_vidmilisya_predstavlyati_ukrainu_na_evrobachenni2019/ Бенд Freedom Jazz відмовився представляти Україну на «Євробаченні-2019»]. Детектор медіа (26 лютага 2019)</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20190228050400/https://stv.detector.media/kontent/resonans/kazka_vidmovila_nstu_u_propozitsii_poikhati_na_evrobachennya2019/ Kazka відмовила НСТУ у пропозиції поїхати на «Євробачення-2019»]. Детектор медіа (27 лютага 2019)</ref>. Гурт «Brunettes Shoot Blondes», які заняў чацвёртае месца, паведаміў, што адмовіцца ад прапановы тэлекампаніі, калі тая да іх звернецца<ref name="dm_3">[https://web.archive.org/web/20190228050409/https://stv.detector.media/kontent/resonans/brunettes_shoot_blondes_yakscho_nam_nadiyde_propozitsiya_schodo_uchasti_u_evrobachenni2019_mi_ii_vidkhilimo/ Brunettes Shoot Blondes не згоден представляти Україну на «Євробаченні-2019»]. Детектор медіа (27 лютага 2019)</ref>. Яшчэ два фіналісты нацыянальнага адбору - гурты «Yuko» і «Anna-Maria» - не выказалі сваёй пазіцыі, ці пагодзяцца яны на прапанову паехаць на [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|Еўрабачанне 2019]]<ref name="dm_3"/>. [[27 лютага]] [[2019]] года «UA:Суспільне мовлення» прыняло рашэнне аб зняцці з конкурсу гэтага года<ref>{{cite web|url = https://suspilne.media/news/1254|title = Україна не братиме участі в «Євробаченні-2019»|first = |last = |authorlink = |date = 27 лютага 2019|work = |publisher = {{нп3|Нацыянальная грамадская тэлерадыёкампанія Украіны|UA:Суспільне мовлення|uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}|location = |page = |language = uk|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20190227164104/https://suspilne.media/news/1254|archive-date = 27 лютага 2019|access-date = |url-status = |quote = |ref = }}</ref>. === 2020-я === * У лютым [[2020]] года «{{нп3|Нацыянальная грамадская тэлерадыёкампанія Украіны|НГТУ|uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}» сумесна з украінскім тэлеканалам «[[СТБ (украінскі тэлеканал)|СТБ]]» правялі нацыянальны адбор, па выніках якога Украіну на песенным конкурсе павінен быў прадставіць гурт «[[Go A]]» з песняй «Solovey»<ref>{{cite web|url = https://suspilne.media/15804-u-nacvidbori-evrobacenna-peremig-gurt-go-a/|title = У Нацвідборі Євробачення переміг гурт Go-A|first = |last = |authorlink = |date = 22 лютага 2020|work = |publisher = {{нп3|Нацыянальная грамадская тэлерадыёкампанія Украіны|НГТУ|uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}|location = |page = |language = uk|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20200222235444/https://suspilne.media/15804-u-nacvidbori-evrobacenna-peremig-gurt-go-a/|archive-date = 22 лютага 2020|access-date = |url-status = |quote = |ref = }}</ref>. Аднак з-за [[Пандэмія COVID-19|пандэміі каронавіруса]] песенны конкурс не адбыўся<ref>{{cite web|url=https://rg.ru/2020/03/18/evrovidenie-2020-oficialno-otmenili.html|title="Евровидение-2020" официально отменили|publisher=rg.ru|accessdate=18 сакавіка 2020}}</ref>. * [[18 сакавіка]] [[2020]] года «{{нп3|Нацыянальная грамадская тэлерадыёкампанія Украіны|НГТУ|uk|Національна суспільна телерадіокомпанія України}}» паведаміла, што гурт «[[Go A]]», які павінен быў прадстаўляць краіну на конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|2020]] года, паедзе на конкурс [[Конкурс песні Еўрабачанне 2021|Еўрабачанне 2021]]<ref>{{Cite web|title=Go_A є переможцями Національного відбору-2020 і залишаться ними 2021 року - UA: Перший|url=https://tv.suspilne.media/news/channel/108909|website=web.archive.org|date=2020-03-18|accessdate=2021-03-24|archive-date=2020-03-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20200318183742/https://tv.suspilne.media/news/channel/108909}}</ref>. Каб выканаць усе правілы, прадстаўнікам прыйшлося змяніць песню<ref>{{Cite web|title=Гурт Go-A заявив, що журі обрало пісню для Євробачення|url=https://www.radiosvoboda.org/a/news-go-a-pisnya-evrobachennya/31086253.html|website=Радіо Свобода|accessdate=2021-03-24|language=uk|archive-date=15 лютага 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210215034929/https://www.radiosvoboda.org/a/news-go-a-pisnya-evrobachennya/31086253.html/}}</ref>. У выніку яны выступілі ў першым паўфінале, які адбыўся [[18 мая]], з песняй «SHUM». Гурту ўдалося прайсці ў фінал<ref>[https://hromadske.ua/posts/ukrayinskij-gurt-goa-projshov-u-final-yevrobachennya-u-rotterdami Український гурт Go_A пройшов у фінал Євробачення у Роттердамі]</ref>, дзе [[22 мая]] ён выступіў паўторна, заняўшы 5-е месца<ref>[https://www.5.ua/kultura/ukraina-posila-5-mistse-na-yevrobachenni-iak-vystupyv-hurt-goa-245154.html УКРАЇНА ПОСІЛА 5 МІСЦЕ НА "ЄВРОБАЧЕННІ" – ЯК ВИСТУПИВ ГУРТ "GO_A"]</ref>. * Першапачаткова перамогу ў нацыянальным адборы на конкурс [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|Еўрабачанне 2022]] атрымала спявачка [[Аліна Іванаўна Паш|Аліна Паш]] з песняй «Shadows of Forgotten Ancestors»<ref>{{Cite web|title=Аліна Паш стала переможницею Нацвідбору на Євробачення-2022|url=https://corp.suspilne.media/newsdetails/4756|website=corp.suspilne.media|accessdate=2022-02-13}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ukraine: Alina Pash wins ‘Vidbir’ national final 🇺🇦|url=https://eurovision.tv/story/alina-pash-wins-vidbir-in-ukraine|website=eurovision.tv|accessdate=2022-02-13}}</ref>. Аднак пазней, у сувязі з тым, што спявачка падала фальшывую даведку з [[Дзяржаўная памежная служба Украіны|ДПСУ]] аб тым, што яна нібыта перасякала адміністратыўную мяжу з акупаваным [[Аўтаномная Рэспубліка Крым|Крымам]] праз пункт пропуску «Чаплінка» ў [[Херсонская вобласць|Херсонскай вобласці]], рашэннем арганізацыйнага камітэту яна была дыскваліфікаваная<ref>{{Cite web|title=Аліна Паш відмовилась від участі на «Євробаченні» (оновлюється)|url=https://slukh.media/news/alina-pash-refused-to-participate-in-eurovision-2022/|website=СЛУХ — онлайн-медіа про музику та все, що навколо неї|date=2022-02-16|accessdate=2022-02-17|archive-date=16 лютого 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216144444/https://slukh.media/news/alina-pash-refused-to-participate-in-eurovision-2022/}}</ref>. Пазней арганізацыйны камітэт вырашыў, што Украіну на конкурсе прадставіць гурт [[Kalush Orchestra]] з песняй «Stefania», які заняў на нацыянальным адборы другое месца<ref>{{Cite web|title=«Калуш Оркестра» їде на «Євробачення-2022» – оргкомітет нацвідбору|url=https://stv.detector.media/telebachennya/read/7184/2022-02-22-kalush-orkestra-ide-na-ievrobachennya-2022-orgkomitet-natsvidboru/|website=stv.detector.media|date=2022-02-22|accessdate=2022-02-22|language=uk|archive-date=22 лютого 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220222125109/https://stv.detector.media/telebachennya/read/7184/2022-02-22-kalush-orkestra-ide-na-ievrobachennya-2022-orgkomitet-natsvidboru/}}</ref>. [[10 мая]] гурт выступіў у першым паўфінале конкурсу, і прайшоў ў фінал, дзе здабыў для Украіны 3-ю за ўсю гісторыю ўдзелу перамогу, набраўшы 631 бал<ref>{{cite web|url=https://www.the-village.com.ua/village/culture/culture-news/325813-kalush-orchestra-proyshli-do-finalu-evrobachennya-2022|title=«Kalush Orchestra пройшли до фіналу Євробачення-2022|date=2022-05-11|publisher=The Village Україна}}</ref><ref>{{cite web|url=https://suspilne.media/239552-peremozcem-evrobacenna-2022-stali-predstavniki-ukraini-kalush-orchestra|title=«Україна перемогла на Євробаченні-2022 — Kalush Orchestra зайняли перше місце|date=2022-05-15|publisher=Суспільне культура}}</ref>. Конкурс упершыню трансляваў тэлеканал «[[UA: Культура]]», у сувязі з тым, што тэлеканал «[[Перший|UA: Перший]]» трансляваў інфармацыйны марафон, які асвятляў [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|уварванне Расіі ва Украіну]]<ref>{{cite web|url = https://showbiz.24tv.ua/ru/gde-budut-translirovat-evrovidenie-2022-ukraine-otvet-suspilnogo_n1965292|title = Где будут транслировать Евровидение-2022 в Украине: ответ Суспільного|first = |last = |authorlink = |date = 29 красавіка 2022|work = |publisher = 24 Канал|location = |page = |language = ru|trans-title = |format = |doi = |archive-url = https://web.archive.org/web/20220525185705/https://showbiz.24tv.ua/ru/gde-budut-translirovat-evrovidenie-2022-ukraine-otvet-suspilnogo_n1965292|archive-date = 25 мая 2022|access-date = |url-status = |quote = |ref = }}</ref>. * Пасля перамогі ў [[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]] годзе, Украіна атрымала права правесці конкурс на сваёй тэрыторыі. Не гледзячы на ваенныя дзеянні на тэрыторыі краіны, украінскія ўлады намагаліся знайсці варыянты для правядзення конкурса ў сябе<ref>{{cite web|url = https://hromadske.ua/posts/ukrayina-bude-provoditi-yevrobachennya-2023-na-svoyij-teritoriyi-ministr-kulturi|title = Україна буде проводити «Євробачення-2023» на своїй території|first = |last = |authorlink = |date = 16 мая 2022|work = |publisher = Hromadske|location = |page = |language = uk|trans-title = |format = |doi = |archive-url = |archive-date = |access-date = |url-status = |quote = |ref = }}</ref>. Аднак пазней у ЕВС, дзеля бяспекі, вырашылі разглядзець іншыя варыянты. У выніку было вырашана правесці конкурс у [[Вялікабрытанія|Вялікабрытаніі]]<ref>[https://www.bbc.com/russian/news-62292483 "Евровидение-2023" пройдет в Великобритании, несмотря на протесты Украины]</ref>. [[17 снежня]] адбыўся нацыянальны адбор, па выніках якога пераможцам стаў гурт [[Tvorchi]], які і прадставіў Украіну адразу ў фінале конкурса (як пераможца мінулага года), дзе заняў 6-е месца<ref>{{Cite web|title=Переможцем Нацвідбору Євробачення-2023 став гурт Tvorchi|url=https://glavcom.ua/country/culture/peremozhtsem-natsvidboru-jevrobachennja-2023-896119.html|website=Главком {{!}} Glavcom|date=2022-12-17|accessdate=2022-12-18|language=uk}}</ref>. * На конкурсе [[Конкурс песні Еўрабачанне 2024|Еўрабачанне 2024]] Украіну прадстаўлялі [[Alyona Alyona]] і [[Jerry Heil]] з песняй «Teresa & Maria». У першым паўфінале спявачкі занялі другое месца, набраўшы 173 балы, гэта дазволіла Украіне ўпэўнена выйсці ў фінал. У фінале «Teresa & Maria» занялі 5-е месца з 146 баламі ад журы і 3-е месца з 307 баламі – ад глядачоў. Канчатковы агульны вынік — 3 месца з 453 баламі<ref>{{Cite web |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2024#scoreboard |title=Eurovision 2024 Results: Voting & Points |website=Eurovisionworld |language=en-gb |access-date=2025-05-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2024/semi-final-1 |title=Eurovision 2024 Semi-final 1 Results |website=Eurovisionworld |language=en-gb |access-date=2025-05-18}}</ref>. * У [[Конкурс песні Еўрабачанне 2025|2025]] годзе заяўкай краіны на конкурс стала песня «Bird of Pray» гурту «[[Ziferblat]]». У першым паўфінале конкурсу гурт выступіў пад пятым нумарам – як і прадстаўніцы Украіны мінулага года. Песні «Bird of Pray» ўдалося набраць 137 балаў, што прынесла Украіне першае месца ў паўфінале. Затым, у фінале «Ziferblat» занялі 9 місца з 218 баламі, з якіх 60 ад журы (14 месца) і 158 ад глядачоў (6 месца)<ref>{{Cite web |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025/semi-final-1 |title=Eurovision 2025 Semi-final 1 Results |website=Eurovisionworld |language=en-gb |access-date=2025-05-18}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/2025#scoreboard-jury |title=Eurovision 2025 Results: Voting & Points |website=Eurovisionworld |language=en-gb |access-date=2025-05-18}}</ref>. Так, Украіна пяты год запар заняла месца ў топ-10<ref>{{Cite web |url=https://eurovisionworld.com/eurovision/ukraine |title=Ukraine in Eurovision Voting & Points |website=Eurovisionworld |language=en-gb |access-date=2025-05-18}}</ref>. == Удзельнікі == {|class="wikitable" |+Легенда табліцы |- |width=15px bgcolor=#FFCC33| |Пераможца |- |bgcolor=#CCCCCC| |Другое месца |- |bgcolor=#cc9966| |Трэцяе месца |- |bgcolor=#87CEFA| |Чацвёртае месца |- |bgcolor=#C39AC3| |Пятае месца |- |bgcolor=#FE8080| |Апошняе месца |- |bgcolor=#99FF99| |Аўтаматычны праход у фінал |- |bgcolor=#FFCDBD| |Не прайшла ў фінал |- |bgcolor=#DCDCDC| |Не ўдзельнічала, або была дыскваліфікавана |} <br /> {| class="sortable wikitable" |- bgcolor="#ccccff" ! rowspan=2 | Год ! rowspan=2 | Прадстаўнік ! rowspan=2 | Мова ! rowspan=2 | Песня ! rowspan=2 | Пераклад ! colspan=2 | Фінал ! colspan=2 | Паўфінал |- ! Месца ! Балы ! Месца ! Балы |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2003|2003]] | [[Аляксандр Валер’евіч Панамароў|Аляксандр Панамароў]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Hasta la Vista, Baby» | «Бывай, дзетка» | 14 | 30 | colspan="2" rowspan="1" bgcolor="#DCDCDC" data-sort-value="99999"|<small><center><span style="color:#808080">Паўфіналаў не было</span></center></small> |-bgcolor="#FFCC33" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2004|2004]] | [[Руслана]] | [[Англійская мова|Англійская]], [[Украінская мова|украінская]] | «Wild Dances» | «Дзікія танцы» | 1 | 280 | bgcolor="#CCCCCC"|2 | bgcolor="#CCCCCC"|256 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|2005]] | [[Ґринджоли]] | [[Украінская мова|Украінская]], [[Англійская мова|англійская]],<br/>[[Руская мова|руская]] | «Разом нас багато» | «Разам нас шмат» | 19 | 30 | colspan="2" bgcolor="#99FF99" data-sort-value="-9999"|<small><center>Пераможца мінулага года</center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2006|2006]] | [[Ціна Караль]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Show Me Your Love» | «Пакажы мне сваё каханне» | 7 | 145 | 7 | 146 |-bgcolor = #CCCCCC |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2007|2007]] |[[Верка Сярдзючка]] |[[Нямецкая мова|Нямецкая]], [[Руская мова|руская]],<br/>[[Англійская мова|англійская]], [[Украінская мова|украінская]] |«Dancing Lasha Tumbai» |«Танец Лаша Тумбай» |2 |235 | colspan="2" bgcolor="#99FF99" data-sort-value="-9999"|<small><center>Топ-10 мінулага года</center></small> |-bgcolor = #CCCCCC | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2008|2008]] | [[Ані Лорак]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Shady Lady» |«Загадкавая лэдзі» | 2 | 230 | bgcolor="#FFCC33"|1 | bgcolor="#FFCC33"|152 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|2009]] | [[Святлана Сяргееўна Лабада|Святлана Лабада]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «[[Be My Valentine|Be My Valentine! <br/>(Anti-Crisis Girl)]]» | «Будзь маім Валянцінам! <br/>(Антыкрызісная дзяўчына)» | 12 | 76 | 6 | 80 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2010|2010]] | [[Alyosha]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Sweet People» | «Дарагія людзі» | 10 | 108 | 7 | 77 |-bgcolor = #87CEFA | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2011|2011]] | [[Міка Ньютан]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Angel» | «Анёл» | 4 | 159 |bgcolor="#f8f9fa"| 6 |bgcolor="#f8f9fa"| 81 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2012|2012]] | [[Гайтана (спявачка)|Гайтана]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Be My Guest» | «Будзь маім госцем» | 15 | 65 |8 |64 |-bgcolor = #cc9966 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2013|2013]] | [[Злата Огневіч]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Gravity» | «Прыцягненне» | 3 | 214 |3 |140 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2014|2014]] | [[Марыя Назараўна Ярамчук|Марыя Ярамчук]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Tick-Tock» | «Цік-так» | 6 | 113 |bgcolor="#C39AC3"| 5 |bgcolor="#C39AC3"| 118 |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] | colspan="8" bgcolor="#DCDCDC" data-sort-value="99999"|<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |-bgcolor = #FFCC33 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2016|2016]] | [[Джамала]] | [[Англійская мова|Англійская]], <br/>[[Крымскататарская мова|крымскататарская]] | «[[1944 (песня)|1944]]» | «1944» | 1 | 534 | bgcolor=#CCCCCC| 2 | bgcolor=#CCCCCC|287 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] | [[O.Torvald]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Time» | «Час» | 24 | 36 | colspan="2" bgcolor="#99FF99" data-sort-value="-9999"|<small><center>Пераможца мінулага года</center></small> |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] | [[Канстанцін Мікалаевіч Бачароў|Melovin]] | [[Англійская мова|Англійская]] | «Under the Ladder» | «Пад лесвіцай» | 17 | 130 | 15 | 65 |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2019|2019]] | colspan="8" bgcolor="#DCDCDC" data-sort-value="99999"|<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічала</span></center></small> |- bgcolor="#DCDCDC" | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2020|2020]] | [[Go A|Go_A]] | [[Украінская мова|Украінская]] | «Solovey» | «Салавей» | colspan="4" bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#808080">Конкурс адменены</span></center></small> |- bgcolor="#C39AC3" |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2021|2021]] | Go_A | [[Украінская мова|Украінская]] | «SHUM» | «Шум» | 5 | 364 | bgcolor=#CCCCCC| 2 | bgcolor=#CCCCCC| 267 |-bgcolor = #FFCC33 |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2022|2022]] |[[Kalush Orchestra]] |[[Украінская мова|Украінская]] |«Stefania» |«Стэфанія» |1 |631 |1 |337 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2023|2023]] | [[Tvorchi]] | [[Англійская мова|Англійская]], [[Украінская мова|украінская]] | «Heart of Steel» | «Стальное сэрца» | 6 | 243 | colspan="2" bgcolor="#99FF99" data-sort-value="-9999"|<small><center>Пераможца мінулага года</center></small> |-bgcolor = #cc9966 | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2024|2024]] | [[Alyona Alyona]] і [[Jerry Heil]] | [[Англійская мова|Англійская]], [[Украінская мова|украінская]] | «Teresa & Maria» | «Тэрэза і Марыя» | 3 | 453 | bgcolor=#CCCCCC| 2 | bgcolor=#CCCCCC| 173 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2025|2025]] | [[Ziferblat]] | [[Англійская мова|Англійская]], [[Украінская мова|украінская]] | «Bird of Pray» | «Малітоўная птушка» | 9 | 218 | bgcolor="#FFCC33"|1 | bgcolor="#FFCC33"|137 |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2026|2026]] | [[Leléka]] | [[Англійская мова|Англійская]], [[Украінская мова|украінская]] | «Рідним» | «Родным» | | | | |} == Украінцы як прадстаўнікі іншых краін == {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Год ! rowspan="2" |Выканаўца ! rowspan="2" |Краіна ! rowspan="2" |Песня ! rowspan="2" |Пераклад ! rowspan="2" |Мова ! colspan="2" |Фінал ! colspan="2" |Паўфінал |- !Месца !Балы !Месца !Балы |- |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2009|2009]] |[[Анастасія Канстанцінаўна Прыходзька|Анастасія Прыходзька]] |{{сцяг|Расія}} [[Расія на конкурсе песні Еўрабачанне|Расія]] |«[[Мамо]]» |«Мама» |[[Руская мова|Руская]], [[Украінская мова|украінская]] |11 |91 |bgcolor="#99ff99" colspan="2" data-sort-value="-9999" |<small><center>Пераможца мінулага года</center></small> |- |- bgcolor="#FFCDBD" |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2015|2015]] |[[Эдуард Эдуардавіч Раманюта|Эдуард Раманюта]] |{{сцяг|Малдова}} [[Малдова на конкурсе песні Еўрабачанне|Малдова]] |«I Want Your Love» |«Я хачу тваёй любові» |[[Англійская мова|Англійская]] |colspan="2" data-sort-value="-9999" |<small><center><span style="color:#808080">Не прайшоў</span></center></small> |11 |41 |- |- bgcolor="#FFCDBD" |[[Конкурс песні Еўрабачанне 2018|2018]] |[[Alekseev|ALEKSEEV]] |{{сцяг|Беларусь}} [[Беларусь на конкурсе песні Еўрабачанне|Беларусь]] |«[[Forever (песня Аляксеева)|Forever]]» |«Назаўжды» |[[Англійская мова|Англійская]] |colspan="2" data-sort-value="-9999" |<small><center><span style="color:#808080">Не прайшоў</span></center></small> |16 |65 |} == Правядзенне Еўрабачання ў краіне == {| class="wikitable" |- ! Год ! Горад ! Месца ! Вядучыя |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2005|2005]] | {{Сцяг|Украіна}} [[Кіеў]] | [[Палац спорту (Кіеў)|Палац спорту]] | [[Марыя Аляксандраўна Ефрасініна|Марыя Ефрасініна]] і [[Павел Юр'евіч Шылько|Павел Шылько]] |- | [[Конкурс песні Еўрабачанне 2017|2017]] | {{Сцяг|Украіна}} [[Кіеў]] | [[Міжнародны выставачны цэнтр (Кіеў)|Міжнародны выставачны цэнтр]] | [[Аляксандр Аляксандравіч Скічко|Аляксандр Скічко]], [[Уладзімір Валер'евіч Астапчук|Уладзімір Астапчук]] і [[Цімур Валер'евіч Мірашнічэнка|Цімур Мірашнічэнка]] |} == Гісторыя галасавання == Станам на {{Escyr|2025}} год гісторыя галасавання Украіны выглядае наступным чынам: {| class="toptextcells" |- | {| class="wikitable" !colspan="3"| Большасць балаў аддалі (фінал) |- ! Месца ! Краіна ! Балы |- style="background:gold" | 1 | {{ESC|Расія}} | 120 |- style="background:silver" | 2 | {{ESC|Азербайджан}} | {{0}}99 |- style="background:#CC9966" | rowspan="2"| 3 | {{ESC|Малдова}} | {{0}}83 |- style="background:#CC9966" | {{ESC|Швецыя}} | {{0}}83 |- | 4 | {{ESC|Літва}} | {{0}}81 |- | 5 | {{ESC|Францыя}} | {{0}}65 |- |} | {| class="wikitable" !colspan="3"| Большасць балаў атрымалі (фінал) |- ! Месца ! Краіна ! Балы |- style="background:gold" | 1 | {{ESC|Польшча}} | 202 |- style="background:silver" | 2 | {{ESC|Малдова}} | 193 |- style="background:#CC9966" | 3 | {{ESC|Ізраіль}} | 183 |- | 4 | {{ESC|Азербайджан}} | 170 |- | 5 | {{ESC|Латвія}} | 168 |} | {| class="wikitable" !colspan="3"| Большасць балаў аддалі (усяго) |- ! Месца ! Краіна ! Балы |- style="background:gold" | 1 | {{ESC|Літва}} | 162 |- style="background:silver" | 2 | {{ESC|Беларусь}} | 155 |- style="background:#CC9966" | 3 | {{ESC|Расія}} | 154 |- | 4 | {{ESC|Малдова}} | 149 |- | 5 | {{ESC|Азербайджан}} | 139 |- |} | {| class="wikitable" !colspan="3"| Большасць балаў атрымалі (усяго) |- ! Месца ! Краіна ! Балы |- style="background:gold" | 1 | {{ESC|Літва}} | 297 |- style="background:silver" | 2 | {{ESC|Малдова}} | 288 |- style="background:#CC9966" | 3 | {{ESC|Польшча}} | 279 |- | 4 | {{ESC|Латвія}} | 260 |- | 5 | {{ESC|Ізраіль}} | 240 |- |} |} == Каментатары і глашатаі == {| class="wikitable" |- ! Год ! Каментатар ! Абвеснік |- | 2002 | Павел Шылько і Марыя Арлова | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічалі</span></center></small> |- | 2003 | Павел Шылько і Дзмітрый Крыжаноўскі | Людміла Харыў |- | 2004 | Радыён Прынцэўскі | Павел Шылько |- | 2005 | Яраслаў Чорненькі | Марыя Арлова |- | 2006 | Павел Шылько | Ігар Пасыпайка |- | 2007 | rowspan="4"| Цімур Мірашнічэнка | Кацярына Асадчая |- | 2008 | rowspan="2"| Марыся Гарабец |- | 2009 |- | 2010 | Ірына Жураўская |- | 2011 | rowspan="6"| Цімур Мірашнічэнка і Таццяна Церахава | [[Руслана]] |- | 2012 | rowspan="2"| Аляксей Маціас |- | 2013 |- | 2014 | [[Злата Огневіч]] |- | 2015 | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічалі</span></center></small> |- | 2016 | [[Андрэй Міхайлавіч Данілка|Верка Сярдзючка]] |- | 2017 | Таццяна Церахава і Андрэй Гарадышскі | Злата Огневіч |- | 2018 | Цімур Мірашнічэнка (Усе шоу)<br />[[Марыя Назараўна Ярамчук|Марыя Ярамчук]] (Першы паўфінал)<br />[[Алёша|Alyosha]] (Другі паўфінал)<br />[[Джамала]] (Фінал) | Наталля Жыжчэнка |- | 2019 | rowspan="4"| Цімур Мірашнічэнка | bgcolor="#DCDCDC"|<small><center><span style="color:#808080">Не ўдзельнічалі</span></center></small> |- | 2021 | [[Tayanna]] |- | 2022 | [[Кацярына Анатолеўна Паўленка|Кацярына Паўленка]] |- | 2023 | Злата Огневіч |- | 2024 | Цімур Мірашнічэнка | Джамала |- | 2025 | Цімур Мірашнічэнка (Усе шоу)<br />[[Аляксандр Сяргеевіч Педан|Аляксандр Педан]] (Першы паўфінал)<br />Улад Куран (Другі паўфінал)<br />[[Alyona Alyona]] (Фінал) | [[Jerry Heil]] |- |} == Фотагалерэя == <gallery class="center"> File:Ruslana - Wild Dances.jpg|[[Руслана]] ў [[Стамбул]]е ({{Escyr|2004}}) File:Tina karol.jpg|[[Ціна Караль]] у [[Афіны|Афінах]] ({{Escyr|2006}}) File:Ukraineeurovision2007.jpg|[[Андрэй Міхайлавіч Данілка|Верка Сярдзючка]] ў [[Хельсінкі]] ({{Escyr|2007}}) File:Ani Lorak - ESC 2008 final-2.jpg|[[Ані Лорак]] ў [[Бялград]]зе ({{Escyr|2008}}) File:Svitlana Loboda on the ESC 2009.jpg|[[Святлана Сяргееўна Лабада|Святлана Лабада]] ў [[Масква|Маскве]] ({{Escyr|2009}}) File:Alyosha_01.JPG|[[Алёша]] ў [[Осла]] ({{Escyr|2010}}) File:ESC2013 - Ukraine 09.jpg|[[Злата Огневіч]] у [[Мальмё]] ({{Escyr|2013}}) File:ESC2014 - Ukraine 02.jpg|[[Марыя Назараўна Ярамчук|Марыя Ярамчук]] у [[Капенгаген]]е ({{Escyr|2014}}) File:ESC2016_-_Ukraine_03.jpg|[[Джамала]] ў [[Стакгольм]]е ({{Escyr|2016}}) File:Eurovision_Song_Contest_2017,_Semi_Final_2_Rehearsals._Photo_293.jpg|[[O.Torvald]] у [[Кіеў|Кіеве]] ({{Escyr|2017}}) File:ESC2018_-_Ukraine_03.jpg|[[Канстанцін Мікалаевіч Бачароў|Mélovin]] у [[Лісабон]]е ({{Escyr|2018}}) File:ESC 2021 Rotterdam 1st Semi Jury Show Ukraine.jpg| [[Go A]] ў [[Ротэрдам]]е ({{Escyr|2021}}) File:Eurovision 2022 - Semi-final 1 - Ukraine - Kalush Orchestra (02).jpg|[[Kalush]] у [[Турын]]е ({{Escyr|2022}}) File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 2 - Ukraine - Tvorchi (03).jpg|[[Tvorchi]] ў [[Ліверпуль|Ліверпулі]] ({{Escyr|2023}}) File:Alyona alyona and Jerry Heil, final,, Eurovision 2024 04 (cropped).jpg| [[Alyona Alyona]] и [[Jerry Heil]] у [[Мальмё]] ({{Escyr|2024}}) File: Ziferblat at ESC2025 for Ukraine 4.jpg |[[Ziferblat]] у [[Базель|Базелі]] ({{Escyr|2025}}) </gallery> {{зноскі}} {{Еўрабачанне}} [[Катэгорыя:Краіны на конкурсе песні Еўрабачанне]] [[Катэгорыя:Украіна на конкурсе песні Еўрабачанне| ]] hdg4km8gr68z5huzq15kgdr0avrodv9 0 599115 5125066 5122730 2026-04-12T14:41:58Z M.L.Bot 261 дык ыць навошта нам такая спасылка на чужую Вікі з канцамі? 5125066 wikitext text/x-wiki {{НП-Украіна}} '''Сернікі'''<ref name="atlas2">{{Крыніцы/ВГАБ|2к}} С. 310.</ref>, часам '''Сэрныкы'''<ref name="ТКП">{{ТКП-Украіна}}</ref> ({{lang-uk|Се́рники}}) — вёска ў [[Варашскі раён|Варашскім раёне]] [[Ровенская вобласць|Ровенскай вобласці]] [[Украіна|Украіны]]. Да 2020 года ў складзе [[Зарычнэнскі раён|Зарычнэнскага раёна]]. == Гісторыя == У часы Расійскай імперыі і міжваеннай Польшчы гэта была асада дробнай шляхты (праваслаўнага веравызнання) Сернікі. У канцы 1830-х гадоў маляўнічае апісанне гэтай тыповай асады пінскай шляхты (на 240 «[[Дым (адзінка падаткаабкладання)|дымоў]]») пакінуў [[Юзаф Ігнацы Крашэўскі]], адсюль ён ракой [[Стубла (верхні прыток Стыра)|Стублай]], над якой стаяла асада, а потым [[Стыр]]ам, у веснавое паўнаводдзе сплаўляўся на лодцы да [[Пінск]]а. Апісанне склала нарыс «Серніцкая асада» ў кнізе Крашэўскага «Успаміны Валыні, Палесся і Літвы» (1840)<ref>Kraszewski J.I. Wspomnienia Wołynia, Polesia i Litwy. Wilno, 1840.</ref> Станам на 2026 год, у больш за 80 % жыхароў вёскі аднолькавае шляхецкае прозвішча {{нп5|Палюховічы|Палюховіч|ru|Полюховичи}}. Агулам у вёсцы жыве больш за 2500 Палюховічаў, з іх дзясяткі — поўныя цёзкі. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Населеныя пункты Зарычнэнскага раёна}} {{Заліўка НП-Украіна}} [[Катэгорыя:Населеныя пункты Зарычнэнскага раёна]] 8ap56qstvzn7vsuopxzaa2ewdiaxzcf 14 603035 5125289 3706228 2026-04-13T09:36:53Z DzBar 156353 шаблон 5125289 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Фільмы паводле мэтавай аўдыторыі]] [[Катэгорыя:Дзіцячыя забавы|Фільмы]] [[Катэгорыя:Фільмы паводле жанраў]] {{Асноўны артыкул|}}{{Commonscat}} f77hnoqgicbupxh0ys8vttntbg2trlg 0 625717 5125084 5119777 2026-04-12T16:48:22Z ElisavetaIvanova 69289 /* Біяграфічныя звесткі */ 5125084 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ганскі}} {{Навуковец}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ганскі''' (нар. {{ДН|2|12|1986}} года ў [[Наваполацк]]у) — [[Беларусь|беларускі]] [[навуковец]], [[доктар эканамічных навук]], [[Кандыдат навук|кандыдат гістарычных навук]], [[дацэнт]]. == Біяграфічныя звесткі == Выпускнік [[Гісторыка-філалагічны факультэт ПДУ|гісторыка-філалагічнага факультэта]] [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ефрасінні Полацкай|Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта]], дзе атрымаў кваліфікацыю гісторыка, выкладчыка гісторыі і сацыяльна-гуманітарных дысцыплін<ref>[http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar665044&strq=l_siz=20 База данных «Ученые Беларуси»]</ref>. Паралельна атрымаў кваліфікацыю эканаміста-менеджэра, пасля таксама прайшоў перападрыхтоўку па [[Культуралогія|культуралогіі]]. Скончыў [[Аспірантура|аспірантуру]] [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу]]<ref>[http://www.lute.lviv.ua/fileadmin/www.lac.lviv.ua/data/pidrozdily/Aspirantura/Vipuskniki/Vipuskniki_aspiranturi_2015-2021_rr..pdf Випускники аспірантури Львівського торговельно-економічного університету (Львівської комерційної академії) за 2015—2021 роки]</ref> ў [[Львоў|Львове]] і [[Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы|Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы]]<ref>{{Cite web |url=https://nihe.by/index.php/ru/aspirantura/zashchitivshiesya-aspiranty |title=Защитившиеся аспиранты кафедры историко-культурного наследия Беларуси ГУО РИВШ |access-date=4 мая 2023 |archive-date=4 мая 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504152525/https://nihe.by/index.php/ru/aspirantura/zashchitivshiesya-aspiranty |url-status=dead }}</ref> ў [[Мінск]]у. Дысертацыю на саісканне вучонай ступені [[Кандыдат эканамічных навук|кандыдата эканамічных навук]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай», выкананую пад навуковым кіраўніцтвам [[прафесар]]а [[Марыя Ігараўна Фляйчук|Марыі Фляйчук]], абараніў у 2015 годзе ў [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу]]. Тэма дысертацыі: «Механізм функцыянавання нацыянальнага рынку [[Турызм у Беларусі|турыстычных]] паслуг»<ref>[http://www.lute.lviv.ua/fotogalereja/?L=102&tx_yag_pi1%5Bcontext1301%5D%5BgalleryUid%5D=18&tx_yag_pi1%5Bcontext1301%5D%5BalbumUid%5D=430&tx_yag_pi1%5Baction%5D=submitFilter&tx_yag_pi1%5Bcontroller%5D=ItemList&cHash=c9fb860e039dc1dffe78159afd26cb41 Засідання спеціалізованої вченої ради Львівської комерційної академії від 16 вересня 2015 р.]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[https://www.psu.by/nauka/9184-pozdravljaem-va-ganskogo-s-uspeshnoj-zaschitoj-kandidatskoj-dissertatsii.html ПГУ: Поздравляем В. А. Ганского с успешной защитой кандидатской диссертации] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210108072049/https://www.psu.by/nauka/9184-pozdravljaem-va-ganskogo-s-uspeshnoj-zaschitoj-kandidatskoj-dissertatsii.html |date=8 студзеня 2021 }}</ref>. Дысертацыю на саісканне вучонай ступені [[Кандыдат гістарычных навук|кандыдата гістарычных навук]] па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя», выкананую пад навуковым кіраўніцтвам [[прафесар]]а [[Ірына Іванаўна Калачова|Ірыны Калачовай]], абараніў у 2020 годзе ў [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя Аркадзя Куляшова]]. Тэма дысертацыі: «Развіццё [[турызм]]у ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] (1921—1939 гг.)»<ref>{{Cite web |url=https://www.msu.by/novosti/univernews/2955-2020-10-13-3 |title=7 октября 2020 г. в МГУ им. А. А. Кулешова состоялась защита диссертации В. А. Ганского |access-date=5 студзеня 2021 |archive-date=22 кастрычніка 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022204204/https://www.msu.by/novosti/univernews/2955-2020-10-13-3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://vak.gov.by/node/5935 Постановление Президиума ВАК Республики Беларусь от 9 декабря 2020 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210722174046/https://vak.gov.by/node/5935 |date=22 ліпеня 2021 }}</ref>. 2 чэрвеня 2021 года Прэзідыум [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь]] прысвоіў яму [[навуковае званне]] [[дацэнт]]а. 20 красавіка 2021 года ў [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскім гандлёва-эканамічным універсітэце]] абараніў дысертацыю на тэму «Тэарэтыка-метадалагічныя асновы кіравання рэсурсамі спадчыны ў сістэме нацыянальнай эканомікі» на саісканне навуковай ступені [[Доктар навук|доктара эканамічных навук]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай». 29 чэрвеня 2021 года Міністэрства адукацыі і навукі [[Украіна|Украіны]] загадам № 735 зацвердзіла рашэнне аб прысуджэнні яму навуковай ступені [[Доктар эканамічных навук|доктара эканамічных навук]]. Пачаў працаваць у [[2006]] годзе ў навукова-даследчым сектары [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага ўніверсітэта]]. У [[2007]]—[[2009]] гадах працаваў на [[прадпрыемства]]х [[Турызм|турыстычнай]] сферы, у тым ліку [[экскурсавод]]ам, [[дырэктар]]ам. У [[2009]] годзе пачаў працаваць у аддзеле па турызме [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага ўніверсітэта]], затым выкладаў на спартыўна-педагагічным ([[2010]]—[[2012]]) і фінансава-эканамічным ([[2012]]—[[2017]]) факультэтах гэтага ўніверсітэта, працуючы на пасадах [[Выкладчык-стажор|выкладчыка-стажора]], [[Асістэнт (пасада ў ВНУ)|асістэнта]], [[Старшы выкладчык|старшага выкладчыка]] і [[дацэнт]]а. У 2018-2023 гадах працаваў [[Старшы навуковы супрацоўнік|старшым навуковым супрацоўнікам]], [[дацэнт]]ам кафедры эканомікі і кіравання, дацэнтам кафедры бізнес-адміністравання і маркетынгу [[Інстытут прадпрымальніцкай дзейнасці|Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]]. У 2021-2025 гадах выкладаў у [[Вышэйшая школа турызму і гатэльнай справы ў Гданьску|Вышэйшай школе турыму і гатэльнай справы]]. == Навуковая дзейнасць == Займаецца даследаваннем тэорыі і практыкі кіравання рэсурсамі ў сістэме сучаснай эканомікі, праблем эканамічнай [[Урбаністыка|урбаністыкі]] і рэвіталізацыі, [[Устойлівае развіццё|устойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця]] гістарычных тэрыторый. Навуковыя інтарэсы ахопліваюць пытанні кіравання і гаспадарчага выкарыстання аб’ектаў культурнай і прыроднай спадчыны, гісторыю, эканоміку і арганізацыю [[Турызм|турызму]], а таксама механізмы функцыянавання нацыянальнага і міжнароднага рынкаў турыстычных паслуг. Даследуе праблемы кластарызацыі, трансгранічнага і міжнароднага супрацоўніцтва, займаецца гісторыка-краязнаўчым вывучэннем паўночна-заходняй [[Беларусь|Беларусі]]. Даследаванні з большага носяць міждысцыплінарны характар і знаходзяцца на скрыжаванні эканомікі, гісторыі і культурнай спадчыны. Быў кіраўніком двух навукова-даследчых праектаў, што выконваліся па заказе [[Беларускі рэспубліканскі фонд фундаментальных даследаванняў|Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў]]; уваходзіў у склад выканаўцаў шэрагу іншых навукова-даследчых праектаў. Прымаў удзел у выкананні міжнародных навукова-даследчых праектаў у школе эканомікі і кіравання [[Педагагічны ўніверсітэт Цэнтральнага Кітая|Педагагічнага ўніверсітэта Цэнтральнага Кітая]]. Член рэдакцыйных калегій навуковых часопісаў «Эканоміка прамысловасці» (ISSN 1562-109X) і «Трансфармацыйная эканоміка» (ISSN 2786-8141). З’яўляўся членам рэдакцыйнай калегіі навуковага часопіса «[[Весці Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]]». Выступае рэцэнзентам для іншых часопісаў і зборнікаў, у тым ліку тых, што індэксуюцца ў базе [[Scopus]]. Аўтар каля 200 навуковых публікацый, у тым ліку больш за 20 манаграфій і вучэбна-метадычных выданняў, а таксама артыкулаў у беларускіх і замежных навуковых часопісах, частка з якіх індэксуецца ў базах Scopus і [[Web of Science]]. Арганізатар і суарганізатар шматлікіх міжнародных навуковых і навукова-практычных канферэнцый, прысвечаных праблемам устойлівага развіцця, прадпрымальніцтва, культурнай і прыроднай спадчыны. == Прызнанне і ўзнагароды == * У 2023 годзе яго кніга «Турызм у Заходняй Беларусі» (Мінск, 2022) увайшла ў шорт-ліст Прэміі [[Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі|Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі]]<ref>[https://www.icbs.by/post/short-list-2023 Шорт-ліст Прэміі Кангрэса — 2023]</ref>. * Прэмія [[Наваполацк]]ага гарадскога выканаўчага камітэта ў галіне інавацый і навуковай дзейнасці<ref>[https://www.psu.by/sobytija/10075-xiv-novopolotskij-gorodskoj-molodezhnyj-forum XIV Новополоцкий городской молодежный форум] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20191226105720/https://www.psu.by/sobytija/10075-xiv-novopolotskij-gorodskoj-molodezhnyj-forum |date=26 снежня 2019 }}</ref> (2016) * Грамата [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (2014) * Прэмія [[Віцебская вобласць|Віцебскага абласнога]] выканаўчага камітэта таленавітым маладым навукоўцам<ref>[https://www.belta.by/regions/view/premii-vitebskogo-oblispolkoma-vrucheny-talantlivym-molodym-uchenym-i-spetsialistam-13350-2013 БелТА: Премии Витебского облисполкома вручены талантливым молодым ученым и специалистам]</ref> (2013) {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ганскі Уладзімір Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта ПДУ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]] [[Катэгорыя:Эканамісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] tfg1g2jdasya12du8b0ruugy9x8rwbs 5125086 5125084 2026-04-12T16:49:24Z ElisavetaIvanova 69289 /* Біяграфічныя звесткі */ 5125086 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Ганскі}} {{Навуковец}} '''Уладзімір Аляксандравіч Ганскі''' (нар. {{ДН|2|12|1986}} года ў [[Наваполацк]]у) — [[Беларусь|беларускі]] [[навуковец]], [[доктар эканамічных навук]], [[Кандыдат навук|кандыдат гістарычных навук]], [[дацэнт]]. == Біяграфічныя звесткі == Выпускнік [[Гісторыка-філалагічны факультэт ПДУ|гісторыка-філалагічнага факультэта]] [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт імя Ефрасінні Полацкай|Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта]], дзе атрымаў кваліфікацыю гісторыка, выкладчыка гісторыі і сацыяльна-гуманітарных дысцыплін<ref>[http://unicat.nlb.by/scient/pls/dict.prn_ref?tu=e&tq=v0&name_view=va_all&a001=BY-NLB-ar665044&strq=l_siz=20 База данных «Ученые Беларуси»]</ref>. Паралельна атрымаў кваліфікацыю эканаміста-менеджэра, пасля таксама прайшоў перападрыхтоўку па [[Культуралогія|культуралогіі]]. Скончыў [[Аспірантура|аспірантуру]] [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу]]<ref>[http://www.lute.lviv.ua/fileadmin/www.lac.lviv.ua/data/pidrozdily/Aspirantura/Vipuskniki/Vipuskniki_aspiranturi_2015-2021_rr..pdf Випускники аспірантури Львівського торговельно-економічного університету (Львівської комерційної академії) за 2015—2021 роки]</ref> ў [[Львоў|Львове]] і [[Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы|Рэспубліканскага інстытута вышэйшай школы]]<ref>{{Cite web |url=https://nihe.by/index.php/ru/aspirantura/zashchitivshiesya-aspiranty |title=Защитившиеся аспиранты кафедры историко-культурного наследия Беларуси ГУО РИВШ |access-date=4 мая 2023 |archive-date=4 мая 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230504152525/https://nihe.by/index.php/ru/aspirantura/zashchitivshiesya-aspiranty |url-status=dead }}</ref> ў [[Мінск]]у. Дысертацыю на саісканне вучонай ступені [[Кандыдат эканамічных навук|кандыдата эканамічных навук]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай», выкананую пад навуковым кіраўніцтвам [[прафесар]]а [[Марыя Ігараўна Фляйчук|Марыі Фляйчук]], абараніў у 2015 годзе ў [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскай камерцыйнай акадэміі Укаапсаюзу]]. Тэма дысертацыі: «Механізм функцыянавання нацыянальнага рынку [[Турызм у Беларусі|турыстычных]] паслуг»<ref>[http://www.lute.lviv.ua/fotogalereja/?L=102&tx_yag_pi1%5Bcontext1301%5D%5BgalleryUid%5D=18&tx_yag_pi1%5Bcontext1301%5D%5BalbumUid%5D=430&tx_yag_pi1%5Baction%5D=submitFilter&tx_yag_pi1%5Bcontroller%5D=ItemList&cHash=c9fb860e039dc1dffe78159afd26cb41 Засідання спеціалізованої вченої ради Львівської комерційної академії від 16 вересня 2015 р.]{{Недаступная спасылка}}</ref><ref>[https://www.psu.by/nauka/9184-pozdravljaem-va-ganskogo-s-uspeshnoj-zaschitoj-kandidatskoj-dissertatsii.html ПГУ: Поздравляем В. А. Ганского с успешной защитой кандидатской диссертации] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210108072049/https://www.psu.by/nauka/9184-pozdravljaem-va-ganskogo-s-uspeshnoj-zaschitoj-kandidatskoj-dissertatsii.html |date=8 студзеня 2021 }}</ref>. Дысертацыю на саісканне вучонай ступені [[Кандыдат гістарычных навук|кандыдата гістарычных навук]] па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя», выкананую пад навуковым кіраўніцтвам [[прафесар]]а [[Ірына Іванаўна Калачова|Ірыны Калачовай]], абараніў у 2020 годзе ў [[Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Аркадзя Куляшова|Магілёўскім дзяржаўным універсітэце імя Аркадзя Куляшова]]. Тэма дысертацыі: «Развіццё [[турызм]]у ў [[Заходняя Беларусь|Заходняй Беларусі]] (1921—1939 гг.)»<ref>{{Cite web |url=https://www.msu.by/novosti/univernews/2955-2020-10-13-3 |title=7 октября 2020 г. в МГУ им. А. А. Кулешова состоялась защита диссертации В. А. Ганского |access-date=5 студзеня 2021 |archive-date=22 кастрычніка 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201022204204/https://www.msu.by/novosti/univernews/2955-2020-10-13-3 |url-status=dead }}</ref><ref>[https://vak.gov.by/node/5935 Постановление Президиума ВАК Республики Беларусь от 9 декабря 2020 г.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210722174046/https://vak.gov.by/node/5935 |date=22 ліпеня 2021 }}</ref>. 2 чэрвеня 2021 года Прэзідыум [[Вышэйшая атэстацыйная камісія Рэспублікі Беларусь|Вышэйшай атэстацыйнай камісіі Рэспублікі Беларусь]] прысвоіў яму [[навуковае званне]] [[дацэнт]]а. 20 красавіка 2021 года ў [[Львоўскі гандлёва-эканамічны ўніверсітэт|Львоўскім гандлёва-эканамічным універсітэце]] абараніў дысертацыю на тэму «Тэарэтыка-метадалагічныя асновы кіравання рэсурсамі спадчыны ў сістэме нацыянальнай эканомікі» на саісканне навуковай ступені [[Доктар навук|доктара эканамічных навук]] па спецыяльнасці «Эканоміка і кіраванне нацыянальнай гаспадаркай». 29 чэрвеня 2021 года Міністэрства адукацыі і навукі [[Украіна|Украіны]] загадам № 735 зацвердзіла рашэнне аб прысуджэнні яму навуковай ступені [[Доктар эканамічных навук|доктара эканамічных навук]]. Пачаў працаваць у [[2006]] годзе ў навукова-даследчым сектары [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага ўніверсітэта]]. У [[2007]]—[[2009]] гадах працаваў на [[прадпрыемства]]х [[Турызм|турыстычнай]] сферы, у тым ліку [[экскурсавод]]ам, [[дырэктар]]ам. У [[2009]] годзе пачаў працаваць у аддзеле па турызме [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага ўніверсітэта]], затым выкладаў на спартыўна-педагагічным ([[2010]]—[[2012]]) і фінансава-эканамічным ([[2012]]—[[2017]]) факультэтах гэтага ўніверсітэта, працуючы на пасадах [[Выкладчык-стажор|выкладчыка-стажора]], [[Асістэнт (пасада ў ВНУ)|асістэнта]], [[Старшы выкладчык|старшага выкладчыка]] і [[дацэнт]]а. У 2018-2023 гадах працаваў [[Старшы навуковы супрацоўнік|старшым навуковым супрацоўнікам]], [[дацэнт]]ам кафедры эканомікі і кіравання, дацэнтам кафедры бізнес-адміністравання і маркетынгу [[Інстытут прадпрымальніцкай дзейнасці|Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]]. У 2021-2025 гадах выкладаў у [[Вышэйшая школа турызму і гатэльнай справы ў Гданьску|Вышэйшай школе турыму і гатэльнай справы ў Гданьску]]. == Навуковая дзейнасць == Займаецца даследаваннем тэорыі і практыкі кіравання рэсурсамі ў сістэме сучаснай эканомікі, праблем эканамічнай [[Урбаністыка|урбаністыкі]] і рэвіталізацыі, [[Устойлівае развіццё|устойлівага сацыяльна-эканамічнага развіцця]] гістарычных тэрыторый. Навуковыя інтарэсы ахопліваюць пытанні кіравання і гаспадарчага выкарыстання аб’ектаў культурнай і прыроднай спадчыны, гісторыю, эканоміку і арганізацыю [[Турызм|турызму]], а таксама механізмы функцыянавання нацыянальнага і міжнароднага рынкаў турыстычных паслуг. Даследуе праблемы кластарызацыі, трансгранічнага і міжнароднага супрацоўніцтва, займаецца гісторыка-краязнаўчым вывучэннем паўночна-заходняй [[Беларусь|Беларусі]]. Даследаванні з большага носяць міждысцыплінарны характар і знаходзяцца на скрыжаванні эканомікі, гісторыі і культурнай спадчыны. Быў кіраўніком двух навукова-даследчых праектаў, што выконваліся па заказе [[Беларускі рэспубліканскі фонд фундаментальных даследаванняў|Беларускага рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў]]; уваходзіў у склад выканаўцаў шэрагу іншых навукова-даследчых праектаў. Прымаў удзел у выкананні міжнародных навукова-даследчых праектаў у школе эканомікі і кіравання [[Педагагічны ўніверсітэт Цэнтральнага Кітая|Педагагічнага ўніверсітэта Цэнтральнага Кітая]]. Член рэдакцыйных калегій навуковых часопісаў «Эканоміка прамысловасці» (ISSN 1562-109X) і «Трансфармацыйная эканоміка» (ISSN 2786-8141). З’яўляўся членам рэдакцыйнай калегіі навуковага часопіса «[[Весці Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]]». Выступае рэцэнзентам для іншых часопісаў і зборнікаў, у тым ліку тых, што індэксуюцца ў базе [[Scopus]]. Аўтар каля 200 навуковых публікацый, у тым ліку больш за 20 манаграфій і вучэбна-метадычных выданняў, а таксама артыкулаў у беларускіх і замежных навуковых часопісах, частка з якіх індэксуецца ў базах Scopus і [[Web of Science]]. Арганізатар і суарганізатар шматлікіх міжнародных навуковых і навукова-практычных канферэнцый, прысвечаных праблемам устойлівага развіцця, прадпрымальніцтва, культурнай і прыроднай спадчыны. == Прызнанне і ўзнагароды == * У 2023 годзе яго кніга «Турызм у Заходняй Беларусі» (Мінск, 2022) увайшла ў шорт-ліст Прэміі [[Міжнародны Кангрэс даследчыкаў Беларусі|Міжнароднага Кангрэса даследчыкаў Беларусі]]<ref>[https://www.icbs.by/post/short-list-2023 Шорт-ліст Прэміі Кангрэса — 2023]</ref>. * Прэмія [[Наваполацк]]ага гарадскога выканаўчага камітэта ў галіне інавацый і навуковай дзейнасці<ref>[https://www.psu.by/sobytija/10075-xiv-novopolotskij-gorodskoj-molodezhnyj-forum XIV Новополоцкий городской молодежный форум] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20191226105720/https://www.psu.by/sobytija/10075-xiv-novopolotskij-gorodskoj-molodezhnyj-forum |date=26 снежня 2019 }}</ref> (2016) * Грамата [[Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт|Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (2014) * Прэмія [[Віцебская вобласць|Віцебскага абласнога]] выканаўчага камітэта таленавітым маладым навукоўцам<ref>[https://www.belta.by/regions/view/premii-vitebskogo-oblispolkoma-vrucheny-talantlivym-molodym-uchenym-i-spetsialistam-13350-2013 БелТА: Премии Витебского облисполкома вручены талантливым молодым ученым и специалистам]</ref> (2013) {{зноскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ганскі Уладзімір Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Выпускнікі гісторыка-філалагічнага факультэта ПДУ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Інстытута прадпрымальніцкай дзейнасці]] [[Катэгорыя:Эканамісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] 335ydndqahcn8r8hj36jopv31tzt5ma 0 647993 5125155 5035212 2026-04-12T19:10:06Z Rotondus 11765 абнаўленне звестак 5125155 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Ігар Адамавіч Ціткоўскі |Арыгінал імя = |Фота = Igor Titkovski.jpg |Шырыня = |Подпіс = |Месца нараджэння = |Месца смерці = |Грамадзянства = |Навуковая сфера = |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = |Узнагароды і прэміі = |Роспіс = |Шырыня роспісу = |Сайт = |Вікітэка = }} '''Ігар Адамавіч Ціткоўскі''' (нар. {{ДН|20|2|1956}}, {{МН|Асіповічы||}} — {{ДС|11|4|2026}}) — беларускі [[краязнаўца]], архівіст, гісторык архітэктуры Беларусі, мастак-графік, аўтар артыкулаў і кніг пра Случчыну. == Біяграфія == Нарадзіўся 20 лютага 1956 года ў [[Асіповічы|Асіповічах]] у сям’і чыгуначніка. У 1967 годзе сям’я пераехала ў [[Слуцк]]. Вучыўся ў [[Школа № 10 імя С. Ф. Рубанава (Слуцк)|слуцкай сярэдняй школе № 10]], займаўся ў студыі выяўленчага мастацтва пры Слуцкім Доме піянераў і школьнікаў, якой кіраваў [[Уладзімір Сцяпанавіч Садзін]]. Вучыўся на мастацка-графічным факультэце [[Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П. М. Машэрава|Віцебскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута]] (1973—1978). Дыпломная работа — серыя афортаў на тэму «Гісторыя горада». Падчас вучобы прымаў удзел у гарадской і двух інстытуцкіх мастацкіх выстаўках. З 1978 па 1980 год служыў у арміі. З 1985 года — дырэктар мастацкай школы, з 1995 года зноў выкладчык ДМШ<ref>{{cite web|url=http://nasledie-sluck.by/ru/people/Historians/110/|title=Ціткоўскі Ігар Адамавіч|publisher=Наследие Слуцкого края}}</ref>. Памёр 11 красавіка 2026 года<ref>{{cite web|url=https://nashaniva.com/392645|title=Памёр Ігар Ціткоўскі|website=[[Наша Ніва (1991)|Наша Ніва]]}}</ref>. == Творачасць і краязнаўчая праца == Прымаў удзел у гарадскіх і рэспубліканскіх мастацкіх выстаўках. Работы знаходзяцца ў прыватных зборах і ў [[Слуцкі краязнаўчы музей|Слуцкім краязнаўчым музеі]]<ref>{{артыкул|аўтар=Зінаіда Цімошык.|загаловак= Краязнаўца Ігар Ціткоўскі прадставіў у ТБМ свае малюнкі і афорты па гісторыі архітэктуры Слуцка|спасылка=https://novychas.by/kultura/krajaznauca-ihar-citkouski-pradstaviu-u-tbm-svae-m|выданне=Новы час|месца=Мн.|год=2019|нумар=19.04.|старонак=0}}</ref>. З 1980-х гадоў заняўся вывучэннем гісторыі мастацтва і культуры Случчыны. Шмат краязнаўчых матэрыялаў друкавалася на старонках гарадскіх і рэспубліканскіх газет, у часопісах «[[Мастацтва (часопіс)|Мастацтва]]» і «[[Полымя (часопіс)|Полымя]]». Беларускім інстытутам праблем культуры ў 1995 годзе выдадена метадычная распрацоўка І. Ціткоўскага «Мастакі і ўмельцы». Аўтар артыкулаў у гісторыка-дакументальнай хроніцы «Памяць. Слуцкі раён, Слуцк» (тт. 1-2, Мн. 2001) ''Кнігі'': * Помнікі архітэктуры Слуцка (1997) * Храмы города Слуцка. Мінуўчына і сучаснасць (2003) * Случчына. Уладары краю. X−XIX стагоддзі (2006) * Мастакі Случчыны (2006) * Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры (2015) * Мастацтва Случчыны : гісторыя, імёны, творы (2019)<ref>{{cite web|url=http://www.sluck-eparchiya.by/news/v-sluckoj-rajonnoj-biblioteke-prohodit-vystavka-pamjat-o-pravoslavnom-slucke|title=Выставка «Память о православном Слуцке»|date=9.12.2019|publisher=Слуцко-Солигорская епархия Минской митрополии|archive-url=https://web.archive.org/web/20200812065150/http://www.sluck-eparchiya.by/news/v-sluckoj-rajonnoj-biblioteke-prohodit-vystavka-pamjat-o-pravoslavnom-slucke|archive-date=12 жніўня 2020|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.child.slucklib.by/index.php?r=9&id=366|title=Вышла новая книга!|date=9.12.2019|publisher=Слуцкая районная центральная библиотека|access-date=19 чэрвеня 2020|archive-date=19 чэрвеня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200619185655/http://www.child.slucklib.by/index.php?r=9&id=366|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://natbook.org.by/index.php?id=262|title=Мастацтва Случчыны|publisher=Нацыянальная кніжная палата Беларусі|access-date=19 чэрвеня 2020|archive-date=21 чэрвеня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200621145554/https://natbook.org.by/index.php?id=262|url-status=dead}}</ref>. Асабліва характэрная кніга «Слуцк. Гісторыя горада ў помніках архітэктуры», дзе змешчаны звесткі пра 54 гістарычных аб’екта, 254 ілюстрацыі: фатаграфіі, планы, малюнкі; 56 артыкулаў пра архітэктуру і гісторыю Слуцка. І. Ціткоўскі рэканструяваў планы Слуцка XII і XVII стагоддзяў па выніках археалагічных раскопак, якія правадзіліся на тэрыторыі горада ў XX стагоддзі, і гістарычных дакументаў, якія адлюстроўваюць асаблівасці планіроўкі Слуцка. Пры гэтым Ціткоўскі выкарыстаў як архіўныя дакументы, так і ўспаміны мясцовых жыхароў, якія яшчэ памяталі Слуцак 1920−1930-х гадоў<ref>{{cite web|url=https://www.sn-plus.com/ru/page/society/7192/|title=История — часть души города|author=Зинаида Тимошик.|date=7.11.2016|publisher=Свободные новости|access-date=19 чэрвеня 2020|archive-date=23 чэрвеня 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200623000423/http://www.sn-plus.com/ru/page/society/7192/|url-status=dead}}</ref>. {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://www.youtube.com/watch?v=7hb0mwIDkH4 Лекцыі Ігара Ціткоўскага пра беларускі Слуцк] * [https://slutsk24.by/2016/10/27/igar-tsitkouski-sluchchanam-treba-pazbaulyatstsa-ad-kompleksu-pravintsyyalizmu/ Ігар Ціткоўскі: Случчанам трэба пазбаўляцца ад комплексу правінцыялізму // Слуцк дзелавы, 27 октября 2016] * [https://kurjer.info/2009/10/07/igor-titkovskij-kraevedam-nado-obedinitsya/ Игорь Титковский: Краеведам надо объединиться // Курь’ер, 7 октября 2009] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200619225352/https://kurjer.info/2009/10/07/igor-titkovskij-kraevedam-nado-obedinitsya/ |date=19 чэрвеня 2020 }} {{DEFAULTSORT:Ціткоўскі Ігар Адамавіч}} [[Катэгорыя:Краязнаўцы Беларусі]] [[Катэгорыя:Журналісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі]] [[Катэгорыя:Графікі Беларусі]] [[Катэгорыя:Педагогі Беларусі]] [[Катэгорыя:Постаці Слуцка]] qwje4xk4erf4o6fmikw1wflrd3fi3cm 100 658977 5125074 5124667 2026-04-12T15:51:19Z NirvanaBot 40832 +1 новых 5125074 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Ліхадзей тыдня|2026-04-11T21:33:39Z|Ф-чан}} {{Новы артыкул|Дождж зверху ўніз|2026-04-10T19:10:01Z|StachLysy}} {{Новы артыкул|Прылівы туды-сюды|2026-04-10T14:17:15Z|StachLysy}} {{Новы артыкул|Вецер уздоўж берага|2026-04-07T16:49:07Z|StachLysy}} {{Новы артыкул|Марлі Шэлтан|2026-04-06T10:29:35Z|Feeleman}} {{Новы артыкул|Калі Гары сустрэў Салі|2026-04-06T05:29:28Z|Rymchonak}} {{Новы артыкул|Нора Эфран|2026-04-06T05:24:04Z|Rymchonak}} {{Новы артыкул|Роб Райнер|2026-04-06T05:06:55Z|Rymchonak}} {{Новы артыкул|Ірына Сцяпанаўна Мазуркевіч|2026-04-05T20:45:07Z|Аляксандр Белы}} {{Новы артыкул|Наомі Скот|2026-04-05T11:22:00Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Якія спяваюць пад дажджом|2026-04-05T10:08:45Z|StarDeg}} {{Новы артыкул|Стэнлі Донен|2026-04-05T09:57:47Z|StarDeg}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> oo4hohwekejqbm2t7q803qsbyv4j51r 0 659497 5125157 5011096 2026-04-12T19:10:09Z Rotondus 11765 /* Ц */ абнаўленне звестак 5125157 wikitext text/x-wiki {{пералік}} [[Выява:Coat of Arms of Asipovičy.svg|thumb|200px|[[Герб Асіповічаў]]]] Вядомыя ўраджэнцы [[Асіповічы|Асіповічаў]]: {{АБВ}} __NOTOC__ [[Выява:Kasovich Alexander.jpg|thumb|175px|[[Аляксандр Валер’евіч Касовіч|Аляксандр Касовіч]]]] [[Выява:Nastassia Puzakova 2015.jpg|thumb|175px|[[Анастасія Сяргееўна Пузакова|Анастасія Пузакова]]]] [[Выява:Igor Titkovski.jpg|thumb|175px|[[Ігар Адамавіч Ціткоўскі|Ігар Ціткоўскі]]]] [[Выява:Georgy Shpak before boarding the aircraft.JPG|thumb|175px|[[Георгій Іванавіч Шпак|Георгій Шпак]]]] [[Выява:Yourevich VA.jpg|thumb|175px|[[Вадзім Аляксандравіч Юрэвіч|Вадзім Юрэвіч]]]] == А == * [[Андрэй Дзянісавіч Альшанік]] (нар. 1999) — беларускі [[футбол|футбаліст]]. * [[Мікалай Канстанцінавіч Ананьеў]] (нар. 1949) — беларускі дзяржаўны дзеяч, былы [[Міністэрства спорту і турызму Рэспублікі Беларусь|міністр спорту і турызму Рэспублікі Беларусь]] ([[1998]]—[[1999]]). * [[Антон Уладзіміравіч Астаповіч]] (1964) — беларускі гісторык-[[этнолаг]] і [[культуролаг]]. Старшыня [[Беларускае таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры|Беларускага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры]] ([[2007]]). == Б == * [[Дзмітрый Анатольевіч Баразна]] (нар. 1973) — беларускі футбаліст. * [[Леанід Эдуардавіч Бартлаў]] (нар. 1948) — беларускі мастак. * [[Генадзь Яфімавіч Булдаў]] (нар. 1928) — беларускі архітэктар. == В == * [[Міхаіл Мікалаевіч Верашчагін]] (нар. 1950) — беларускі спецыяліст у галіне парашковай металургіі, кампазіцыйных матэрыялаў, апрацоўкі металаў ціскам. == Г == * [[Зіновій Самуілавіч Гарэлік]] (1904—1968) — удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], камандзір стралковай роты 568-га стралковага палка [[149-я стралковая дывізія (2 фарміравання)|149-й стралковай дывізіі]] [[65-я армія|65-й арміі]] [[Цэнтральны фронт|Цэнтральнага фронту]], [[Герой Савецкага Саюза]], [[старшы лейтэнант]]. * [[Аляксандр Мікалаевіч Гранькоў]] (нар. 1978]) — беларускі [[футбол|футбаліст]]. == Д == * [[Юрый Альфрэдавіч Дарашкевіч]] (нар. 1962) — беларускі жывапісец. == Е == * [[Яўген Аляксандравіч Елязаранка]] (нар. 1993) — беларускі [[футбол|футбаліст]]. * [[Андрэй Емяльянаў]] (нар. 1995) — беларускі футбаліст == К == * [[Ніна Васілеўна Каменская]] (1913—1986) — беларускі [[гісторык]]. Член-карэспандэнт [[АН Беларусі]] ([[1959]]). [[Доктар гістарычных навук]] ([[1959]]), прафесар ([[1961]]). * [[Уладзімір Цярэнцьевіч Камкоў]] (нар. 1950) — беларускі артыст [[балет]]а, педагог. [[народны артыст Беларусі]] (1984). * [[Аляксандр Валер’евіч Касовіч]] (нар. 1972) — беларускі [[гісторык]]. [[Кандыдат гістарычных навук]] ([[2004]]). * [[Яфім Якаўлевіч Клапер]] (нар. 1937) — беларускі [[архітэктар]]. * [[Аляксандр Віктаравіч Комлеў]] (нар. 1994) — беларускі [[футбол|футбаліст]]. * [[Аляксандр Кончыц]] (нар. 1965) — беларускі [[футбол|футбаліст]] і футбольны трэнер. * [[Сяргей Крот]] (нар. 1980) — беларускі [[футбол|футбаліст]]. * [[Уладзімір Якаўлевіч Крукоўскі]] (нар. 1937) — беларускі мастак-[[плакатыст]]. * [[Міхаіл Мікалаевіч Кузняцоў]] (нар. 1940) — вучоны, доктар юрыдычных навук, прафесар. == Л == * [[Сямён Барысавіч Ліўшыц]] (нар. 1950) — беларускі інжынер і палітык. == М == * [[Сяргей Валер’евіч Масленчанка]] (нар. 1978) — беларусі філосаф і культуролаг. [[Заслужаны работнік органаў унутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] (2017). * [[Эдуард Сяргеевіч Міховіч]] (нар. 1993) — беларускі спартсмен. * [[Аляксандр Міхайлавіч Мозалеў]] (нар. 1954) — педагог. Доктар педагагічных навук<ref>https://esu.com.ua/article-68332</ref>. == Н == * [[Эма Віталеўна Новікава]] (нар. 1946) — беларускі [[архітэктар]]. == П == * [[Анастасія Сяргееўна Пузакова]] (нар. 1993) — [[Беларусь|беларуская]] [[лёгкаатлет]]ка. Спецыялізуецца ў [[Бег на сярэднія дыстанцыі|бегу на сярэднія дыстанцыі]]. [[Майстар спорту Беларусі міжнароднага класа]]. * [[Артур Уладзіміравіч Пуцята]] (нар. 1978) — беларускі спецыяліст у галіне рухомага саставу чыгункі, цягі паяздоў і электрыфікацыі. [[Доктар тэхнічных навук]] (2012), [[прафесар]] (2012). == Р == * [[Тамара Рыгораўна Раеўская]] (нар. 1940) — беларуская эстрадная спявачка. [[Заслужаная артыстка Беларускай ССР]] (1974). == С == * [[Дзяніс Сашчэка]] (нар. 1981) — беларускі футбаліст. == Ц == * [[Ігар Адамавіч Ціткоўскі]] (1956—2026) — беларускі [[краязнаўца]], архівіст, гісторык архітэктуры Беларусі, мастак-графік, аўтар артыкулаў і кніг пра Случчыну. * [[Сяргей Цынкевіч]] (нар. 1976) — беларускі футбольны суддзя. == Ш == * [[Георгій Іванавіч Шпак]] (нар. 1943) — расійскі ваенны і дзяржаўны дзеяч, генерал-палкоўнік, камандуючы паветрана-дэсантнымі войскамі ў 1996—2003 гадах, 5-ы губернатар Разанскай вобласці (2004—2008) * [[Аляксей Рыгоравіч Шчэрба]] (нар. 1937) — беларускі [[архітэктар]]. == Ю == * [[Вадзім Аляксандравіч Юрэвіч]] (1872—1963) — эпідэміёлаг, генерал медыцынскай службы, доктар медыцыны, прафесар. {{зноскі}} [[Катэгорыя:Постаці Асіповічаў| ]] 8v47pvauuyuagz4ss5h9cvsx3txqpyq 0 665465 5125201 5119439 2026-04-12T21:45:01Z ~2026-22411-98 166618 удакладненне 5125201 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Месца працы = * [[Акадэмія МУС Рэспублікі Беларусь]] (1995—2016) * [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] (2016—2018) * [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі]] (2018—2020) * [[Інстытут гісторыі імя Т. Мантэйфеля ПАН]] (2022—2023) * [[Універсітэт у Беластоку]] (2026—2028) | Навуковая ступень = Доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (2025) | Навуковы кіраўнік = [[Лапатэцкі Караль]], прафесар (2026), доктар габілітаваны (права) (2016), доктар гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя" (2011) | Вядомы як = спецыяліст у гісторыі права і дзяржаўнасці ВКЛ | Грамадзянства = [[Рэспубліка Беларусь]] | Бацька = Аляксандр Міхайлавіч Радаман | Маці = Галіна Іванаўна Радаман | Член = Літуаністычная камісія | Сайт = https://aradaman.academia.edu | Апісанне выявы = Фатаздымак зроблены ў 2020 г. у Вялікай Ліпе | Дзеці = Усяслаў, Алесь | Жонка = Вікторыя Мікалаеўна Радаман }} '''Андрэй Аляксандравіч Радаман''' (нар. [[2 студзеня]] [[1971]], [[Мінск]]) — беларускі {{гісторык|Беларусі|XXI стагоддзя}}, доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (Польшча)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Andrei Radaman|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-12-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, вывучае гісторыю права і дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. [[Падпалкоўнік міліцыі]] ў запасе. == Біяграфія == === Сям’я === Нарадзіўся 2 студзеня 1971 года ў Мінску. Бацька — Аляксандр Міхайлавіч Радаман, нарадзіўся на [[хутар]]ы каля [[Хвоева]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] ў канцы чэрвеня 1943 года (у пашпарце памылкова — 01.06.1942), урач-стаматолаг-артапед (бацькі — Радаман Міхаіл Міхайлавіч і Гаркач Вера Антонаўна). Маці — Галіна Іванаўна Радаман (Кладкевіч), нарадзілася 23 ліпеня 1950 года (у пашпарце памылкова — 05.08.1950) у [[Бабчын]]е [[Хойніцкі раён|Хойніцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]], настаўніца пачатковых класаў і гісторыі, метадыст [[Рэспубліканскі інстытут прафесійнай адукацыі|Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі]]<ref>''Andrej Radaman''. [https://www.facebook.com/andrej.radaman/posts/10220594287787641 Facebook (02.01.2021)]</ref> (бацькі — Кладкевіч Іван Канстанцінавіч і Кірчанка Аляксандра Дзяменцьеўна). Жанаты з 17 ліпеня 1993 года. Мае двух сыноў. === Адукацыя === Скончыў сярэднюю школу № 78 Мінска (1978—1988) з срэбным медалём у чэрвені 1988 года<ref>{{Cite web |url=http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |title=Архіўная копія |access-date=13 сакавіка 2022 |archive-date=26 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726194618/http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |url-status=dead }}</ref>. Вучыўся на [[Гістарычны факультэт БДПУ імя М. Танка|гістарычным факультэце Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага]] па спецыяльнасцях «гісторыя і правазнаўства», «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны» (1988—1993). У перыяд студэнцтва летам 1990 года ў складзе будаўнічага студэнцкага атрада «Нашчадкі» прымаў удзел у археалагічных раскопках у [[Лоскі замак|Лоску]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] пад кіраўніцтвам [[Генадзь Мікалаевіч Сагановіч|Генадзя Сагановіча]] і [[Юрый Мікалаевіч Бохан|Юрыя Бохана]]. З лістапада 1990 да мая 1991 года прыняў удзел у шэрагу арганізацыйна-дзейных гульняў і метадалагічных семінараў, арганізаваных Школай культурнай палітыкі пад кіраўніцтвам {{нп5|Пётр Георгіевіч Шчадравіцкі|Пятра Шчадравіцкага|ru|Щедровицкий, Пётр Георгиевич (младший)}}. У 1992 годзе ў складзе каманды МДПІ імя А. М. Горкага стаў пераможцам рэспубліканскай алімпіяды па педагогіцы і псіхалогіі сярод студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь, якая праводзілася ў Віцебску. Пераддыпломную практыку праходзіў у СШ № 65 Мінска пад кіраўніцтвам Анатолія Васільевіча Ягорава. Абараніў дыпломную работу пра Статут ВКЛ 1588 года пад кіраўніцтвам к.&nbsp;юр.&nbsp;н. Леакадыі Мікалаеўны Малчадскай. Скончыў інстытут з адзнакай у 1993 годзе па спецыяльнасці «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны». Пасля сканчэння інстытута працягваў навучанне ў аспірантуры [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці 07.00.02 — «Айчынная гісторыя» (1993—1995) пад кіраўніцтвам д.&nbsp;г.&nbsp;н. прафесара [[Віталь Міхайлавіч Фамін|Віталя Фаміна]]. З 1 кастрычніка 2021 да 2 кастрычніка 2025 года праходзіў навучанне ў Доктарскай школе [[Універсітэт у Беластоку|Універсітэта ў Беластоку]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://szkolydoktorskie.uwb.edu.pl/nh/2021/09/20/342/|title=Lista rankingowa kandydatów w rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UwB na rok akademicki 2021/2022|date=20 верасня 2021|publisher=Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UwB|accessdate=22 верасня 2021}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gDZYcON2y8g Uniwersytet w Białymstoku: Inauguracja Roku Akademickiego 2021/2022]. 06.10.2021</ref><ref>{{Cite web|url=https://szkoladoktorska.uwb.edu.pl/doktorant/absolwenci/2025-20.html|title=Absolwenci 2025 / Szkoła doktorska UwB|website=szkoladoktorska.uwb.edu.pl|access-date=2025-11-26}}</ref>. 3 снежня 2025 года пасля паспяховай абароны з адзнакай доктарскай дысертацыі «Шляхецкія з'езды і соймікі Новагародскага (Навагрудскага) ваяводства (1565-1632)», напісанай пад кіраўніцтвам доктара габілітаванага [[Караль Лапатэцкі|Караля Лапатэцкага]], прафесара Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_%C5%81opatecki&oldid=76413844|загаловак=Karol Łopatecki|год=2025-04-08|мова=pl|выданне=Wikipedia, wolna encyklopedia}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/lTnyALqWMvL|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, атрымаў навуковую ступень доктара гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя"<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora (mgr Andrei Radaman)|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://historia.uwb.edu.pl/aktualnosci/obrona-doktorska-mgr-andreia-radamana-na-wydziale-historii-uwb-454.html|title=Obrona doktorska mgr. Andreia Radamana na Wydziale Historii UwB|website=historia.uwb.edu.pl|access-date=2025-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://radon.nauka.gov.pl/dane/profil/0014edbb-141d-472c-9716-109d1efb8716|title=RAD-on: RAPORTY, ANALIZY, DANE|website=radon.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-17}}</ref>. === Працоўная дзейнасць === Працоўную дзейнасць распачаў у час навучання ў сярэдняй школе. З 30 чэрвеня па 5 жніўня 1986 года працаваў аператарам вылічальных машын на заводзе «[[Транзістар (завод)|Транзістар]]» вытворчага аб’яднання «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]». З верасня 1986 г. па май 1988 г. навучаўся ў вучэбна-вытворчым камбінаце Савецкага раёна г. Мінска. Праходзіў вытворчую практыку як слесар-зборшчык радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў на Мінскім вытворчым аб’яднанні імя У. І. Леніна. У 1988 годзе атрымаў I-ы разрад па спецыяльнасці слесара-зборшчыка радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў. У перыяд студэнцтва, у маі-кастрычніку 1989, маі-чэрвені 1990 і маі-верасені 1991 гадоў, працаваў завадатарам у «[[Артэк]]у» ([[Гурзуф]], [[Крым]]). Пасля сканчэння педагагічнага інстытута два гады па сумяшчальніцтве працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў сярэдніх школах № 147, № 173 і № 42 Мінска. З 15 верасня 1995 года да жніўня 1998 — выкладчык кафедры тэорыі права і гісторыі [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі міліцыі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]]. З сакавіка 2000 да сакавіка 2002 года — навуковы супрацоўнік сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Францішка Скарыны (па сумяшчальніцтве). Выкладаў тэорыю і гісторыю дзяржавы і права ў шэрагу прыватных вышэйшых навучальных устаноў г. Мінска (па сумяшчальніцтве). З жніўня 2016 да студзеня 2017 года навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]] (па сумяшчальніцтве). З 20 студзеня 2017 да 31 сакавіка 2018 — навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]]. З 1 лістапада 2018 да 31 снежня 2020 — навуковы супрацоўнік аддзела генеалогіі, геральдыкі і нумізматыкі [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. Праз сваю грамадзянскую пазіцыю ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту]] з боку [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] 24 лістапада 2020 года атрымаў паведамленне адміністрацыі Інстытута гісторыі НАН Беларусі пра непрацягненне кантракта<ref>{{Cite web|url=https://nn.by/?c=ar&i=263173|title=З Інстытута гісторыі звальняюць яшчэ аднаго навукоўца|date=2020-11-24|publisher=Наша Ніва}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://euroradio.fm/yashche-adnago-gistoryka-zvalnyayuc-z-akademii-navuk|title=Яшчэ аднаго гісторыка звальняюць з Акадэміі навук|date=2020-11-24|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.tut.by/culture/708992.html?c|title=Историку, подполковнику милиции в запасе, не продлили контракт в Академии наук|date=2020-11-24|publisher=TUT.BY|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201219150340/https://news.tut.by/culture/708992.html|archivedate=2020-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31046185.html|title=Больш за 800 беларускіх навукоўцаў падпісалі ліст у падтрымку калегаў, звольненых з Акадэміі навук|date=2021-01-14|publisher=Радыё Свабода}}</ref>. З лютага 2022 да верасня 2023 года працаваў у аддзеле крыніцазнаўчых даследаванняў і выдання гістарычных крыніц Інстытута гісторыі Польскай акадэміі навук<ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-12}}</ref>. З 1 красавіка 2026 г. — асістэнт аддзела квантытатыўных і геапрасторавых даследаванняў кафедры ўсходазнаўства і міжнародных палітычных адносін факультэта міжнародных адносін Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://uwb.edu.pl/wyszukiwarka-pracownikow?query=Radaman&st=|title=Wyszukiwarka pracowników i telefonów / Uniwersytet w Białymstoku|website=uwb.edu.pl|access-date=2026-04-12}}</ref>. === Служба ў органах унутраных спраў Беларусі === У 1996—2016 гадах служыў у органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь. З 14 жніўня 1998 года — выкладчык, з 24 кастрычніка 2003 да 14 кастрычніка 2016 — старшы выкладчык кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь]]. За час выкладання забяспечваў правядзенне ўсіх відаў навучальных заняткаў па тэорыі дзяржавы і права, [[Беларусазнаўства|беларусазнаўстве]], гісторыі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права славянскіх народаў, гісторыі палітычнай і прававой думкі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін, гісторыі палітычных і прававых вучэнняў, гісторыі органаў унутраных спраў Беларусі. Суаўтар тыпавых вучэбных праграм і навучальных праграм па гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін. Як навуковы кіраўнік падрыхтаваў да ўдзелу ў рэспубліканскіх конкурсах студэнцкіх навуковых работ тры работы, дзве з якіх атрымалі дыпломы I катэгорыі (РК НДРС-2009, секцыя «Філасофія, сацыялогія, гісторыя. Гісторыя Беларусі і праблемы ўзаемадзеяння цывілізацый»; РК НДРС-2010, секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»), адна — дыплом III катэгорыі (РК НДРС-2008 секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»). З 2007 па 2016 гг. выкладаў тэму «Рэтраспектыўны аналіз праблемы гандлю людзьмі» ў Міжнародным вучэбным цэнтры падрыхтоўкі, павышэння кваліфікацыі, перападрыхтоўкі кадраў у сферы міграцыі і супрацьдзеяння гандлю людзьмі<ref>{{Cite web|url=https://itc.amia.by/|title=Международный учебный центр Академии МВД Республики Беларусь - itc.AMIA.by|website=itc.amia.by|access-date=2024-11-12|url-status=dead}}</ref>. [[Падпалкоўнік]] міліцыі запасу<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.academia.edu/122023478|загаловак=Кафедра теории и истории государства и права|адказны=Авторы-составители: С.Ф. Лапанович, В.И. Павлов, А.А. Радоман|год=2016|месца=Мн.|archive-url=https://www.academia.edu/122023478|archive-date=}}</ref>. === Грамадзянская дзейнасць === [[Файл:RADAMAN 2020.png|міні|[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]] = Euroradio FM. «Ідэя X». Эфір 22.10.2020, запіс 19.10.2020]] Адзін з ініцыятараў грамадзянскай кампаніі ў абарону незалежнасці Беларусі «Свежы вецер» (2019—2020)<ref>{{Cite web|author=Ян Авсеюшкин|url=https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|title=«Россия готовится к войне». Началась кампания в защиту суверенитета Беларуси|publisher=Naviny.by = Белорусские новости|date=2019-10-11|accessdate=16 снежня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117003127/https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|archivedate=17 студзеня 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20191207/1562095819.html|title=В Минске оппозиция проводит акцию против интеграции с Россией|publisher=РИА Новости|date=|accessdate=}}</ref>. У ноч з 12 на 13 жніўня 2020 года ў перыяд [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|пратэстаў супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў]] быў затрыманы супрацоўнікамі [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] на прыпынку грамадскага транспарту на [[Вуліца Леаніда Бяды (Мінск)|вуліцы Леаніда Бяды]] ў раёне ўніверсама «Рыга» і быў збіты ў Савецкім РУУС Мінска<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=taH1Mrqk_7U|title=Зварот да калег, вучоных юрыстаў у сувязі з падзеямі ў Беларусі 9-13 жніўня 2020 г.|author=Уладзімір Пятровіч Шыянок, доктар юрыдычных навук, прафесар, палкоўнік міліцыі ў адстаўцы.|website=|publisher=|date=2020-08-15}}</ref><ref>{{Cite web|author=Илья Азар|url=https://novayagazeta.ru/articles/2020/08/19/86732-bolshe-vsego-lyudi-boyatsya-chto-vse-ostanetsya-kak-bylo|title=«Мы не оппозиция, нас большинство»|publisher=Новая газета — Novayagazeta.ru|date=2020-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/lukashenko-mstit-za-chto-v-belarusi-uvolnjajut-istorikov/a-55681299|title=Лукашенко мстит? За что в Беларуси увольняют историков.|author=Татьяна Неведомская|publisher=Deutsche Welle (DW)|date=2020-11-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.tut.by/culture/709363.html|title=Из Института истории уволены семь сотрудников. Ещё пятеро ушли сами в знак солидарности|author=Денис Мартинович|publisher=TUT.BY|date=2020-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123103014/https://news.tut.by/culture/709363.html|archivedate=2020-12-19}}</ref>. Пратакол затрымання і пратакол адміністрацыйнага правапарушэння, якія былі складзеныя участковым інспектарам ГАМ Савецкага РУУС старшым лейтэнантам міліцыі Сяргеем Віктаравічам Нікіценкам, не падпісаў, бо лічыў іх сфальсіфікаванымі і не меў магчымасці прачытаць іх ноччу на пляцы РУУС без акуляраў. Утрымліваўся ў ІЧУ Мінгарвыканкама (1-ы завулак Акрэсціна 36), адкуль быў выпушчаны пад падпіску без суда а 01:50 14 жніўня 2020 года.<ref>{{Cite web|author=Уладзь Грыдзін|lang=|url=https://www.svaboda.org/a/30783094.html|title=Як у Менску сустракалі вызваленых з турмы на Акрэсьціна пратэстоўцаў. Фотарэпартаж|publisher=Радыё Свабода|date=2020-08-14}} Фатаздымак 3.</ref> Адміністрацыйны працэс па яго справе прыпыняўся 7 кастрычніка і толькі 20 кастрычніка 2020 года на падставе ч. 1 арт. 23.34 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях (КоАП) Рэспублікі Беларусь суддзя Савецкага раёна Мінска Аляксандр Аляксандравіч Воўк<ref>https://euroradio.fm/1570-sutak-za-chatyry-mesyacy-suddzi-antyrekardsmeny-pa-palitychnyh-spravah</ref> пастанавіў падвергнуць Андрэя Радамана адміністрацыйнаму спагнанню ў выглядзе штрафа на карысць дзяржавы ў памеры 10 базавых велічынь за ўдзел у несанкцыянаваным мітынгу, які адбыўся ў 01:30 13 жніўня 2020 года па адрасе Лагойскі тракт, 37. На судзе А. Радаман адмаўляў сам факт здзяйснення ім супрацьпраўнага дзеяння. Старшы участковы інспектар аддзела аховы правапарадку і прафілактыкі міліцыі грамадскай бяспекі Савецкага РУУС Мінска маёр міліцыі Вадзім Уладзіміравіч Смолік, які фігураваў у матэрыялах адміністрацыйнай справы як сведка ўдзелу А. Радамана ў мітынгу на Лагойскім тракце, на пасяджэнне суда не з’явіўся ў сувязі з тым, што нёс сутачнае дзяжурства. 7 снежня 2020 года скаргу на пастанову суда Савецкага раёна ад 20.10.2020 года па яго справе разглядаў Мінскі гарадскі суд. Суддзя Анастасія Паўлаўна Папко пастанавіла пастанову суддзі суда Савецкага раёна Мінска ад 20.10.2020 года адносна А. А. Радамана пакінуць без змены, а скаргу — без задавальнення. Неаднаразова выказваўся ў СМІ пра сваю грамадзянскую пазіцыю<ref>[https://euroradio.fm/radaman-syonnya-u-slove-salidarnasc-usya-nacyyanalnaya-ideya-belarusau Радаман: сёння ў слове «салідарнасць» — уся нацыянальная ідэя беларусаў] = [https://www.youtube.com/watch?v=undxzWW6hzU Радоман: сегодня в слове «солидарность» — вся национальная идея белорусов] ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. «Ідэя X». Зміцер Лукашук і Максім Гаруноў (запіс адбыўся 19.10.2020, эфір — 22.10.2020 10:43)</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц-апытанне. [https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html Калі, на Ваш погляд, павінна быць прынята рашэнне аб правядзенні новых прэзідэнцкіх выбараў?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201127172115/https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html |date=27 лістапада 2020 }} ''Народная Воля'' (10.11.2020)</ref><ref>{{Cite web|title="Мы ідзём у нікуды": Інстытут гісторыі губляе навукоўцаў|url=https://euroradio.fm/my-idzyom-u-nikudy-instytut-gistoryi-gublyae-navukoucau|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM|date=2020-11-30}}</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц. Андрэй Радаман, гісторык. «Дзейнічаць салідарна з тымі, хто нясе крыж пакут» ''Народная Воля'' № 102 (4560), с. 6 (29 снежня 2020)</ref><ref>''Deutschlandfunk Kultur''. Fazit. [https://srv.deutschlandradio.de/themes/dradio/script/aod/index.html?audioMode=2&audioID=3&state%5BlaunchMode%5D=4&state%5BlaunchModeState%5D%5Bsuche%5D%5BsearchTerm%5D=Sieben+Historiker+werden Weißrussland: Sieben Historiker werden entlassen. Gespräch mit ''Florian Kellermann'']{{Недаступная спасылка}} (05:11 min) (02.01.2021, 23:46 Uhr).</ref><ref>[https://euroradio.fm/urok-gistoryi-chym-nebyaspechnyya-sproby-yae-perapisac-efir-u-1600 «Урок гісторыі: чым небяспечныя спробы яе перапісаць?»], ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. Інтэрв’юер — Зміцер Лукашук, інтэрв’юяваны — Андрэй Радаман (прамы эфір з варшаўскай студыі Еўрарадыё 10.09.2021, 15:00 (Варшава).</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=z9_-7R6amR8 Гісторык Андрэй Радаман пра Беларусь 16 стагоддзя, 2020-ы і працу ў Акадэміі МУС, Media IQ, Надзея Белахвосцік (запіс адбыўся 10.05.2023.эфір — 15.05.2023)]</ref>. 11 жніўня 2020 года падпісаў [[Зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]]. Сябра [[Беларускі інстытут публічнай гісторыі|Беларускага інстытута публічнай гісторыі]].<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/osoby/3253129/andrei-radaman|title=Andrei Radaman {{!}} Powiązania {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-01-31}}</ref> Сябра грамадскага аб’яднання «Беларускі даследчы ўніверсітэт імя Астафея Валовіча».<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-01}}</ref> === Навуковая дзейнасць === У спіс яго навуковых зацікаўленасцей уваходзяць: палітычная гісторыя ранняга Новага часу; гісторыя дзяржавы і права Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага і Рэчы Паспалітай абодвух народаў (Каралеўства Польскага і ВКЛ); гісторыя мясцовага самакіравання ВКЛ і Беларусі, парламенцкіх інстытутаў і парламенцкага права; [[прасапаграфія]], [[генеалогія]] і [[сфрагістыка]] палітычнай эліты ВКЛ XV—XVIII ст.; гісторыя праваахоўных органаў Беларусі. З 2000 года ўдзельнік распрацоўкі шэрагу навуковых праектаў, прафінансаваных Беларускім рэспубліканскім фондам фундаментальных даследаванняў і Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, у тым ліку: Г 99-325 «Гістарычныя асновы развіцця інстытутаў парламентарызму ў Беларусі ў XVI—XVIII стст.» (2000—2002, кіраўнік к.ю.н. [[Галіна Вячаславаўна Дзербіна|Г. В. Дзербіна]]), Г 06М-212 «Пратэкцыянізм як форма сацыяльных і палітычных паводзін у Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі» (2006—2008, кіраўнік к.г.н. [[Уладзімір Аляксеевіч Падалінскі|У. А. Падалінскі]]), № Г12 МС-018 «Паслы ад ВКЛ на соймы Рэчы Паспалітай (1569—1793 гг.)​» (2012—2014, конкурс «Навука МС [міжнароднае супрацоўніцтва]», кіраўнікі к.г.н. А. Мацук, праф. А. Рахуба, вядучыя арганізацыі — Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларуси, Інстытут гісторыі ПАН). У 2009 годзе ў межах выканання Дзяржаўнай комплекснай праграмы навуковых даследаванняў на 2006—2010 гады «Гісторыя беларускай нацыі, дзяржаўнасці і культуры» (кіраўнік — д.г.н. акадэмік сакратар НАН Беларусі А. А. Каваленя), прыняў удзел у падрыхтоўцы і публікацыі выдання «Беларусь: Народ. Дзяржава. Час». З 2009 года ўдзельнік некалькіх міжнародных навукова-даследчых праектаў, якія былі рэалізаваны і рэалізуюцца пад кіраўніцтвам праф. {{нп5|Генрык Люлевіча|Генрыка Люлевіча|pl|Henryk Lulewicz}} (1950—2019), праф. [[Анджэй Рахуба|Анджэя Рахубы]] i прафесара Універсітэта ў Беластоку Караля Лапатэцкага. Сярод іх праекты па выданні спісаў ураднікаў і саноўнікаў ВКЛ (Полацкае, Мсціслаўскае, Берасцейскае, Новагародскае (Навагрудскае) ваяводствы) (NPRH nr N N108 203536; NPRH nr 12H 11 0016 80; NPRH nr 11H 18 0370 86), парламентарыяў ВКЛ на соймах [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (NPRH nr 11H 18 0130 87), а таксама навуковыя праекты па выданні актаў новагародскага (навагрудскага), слонімскага i полацкага соймікаў (NPRH nr 0057/NPRH2/H11/81/2012; NPRH/DN/SP/0141/2024/14; NPRH nr 11H 20 0318 88). У 2025-2027 гг. ва Універсітэце ў Беластоку разам з Каралем Лапатэцкім і [[Ігар Аляксандравіч Бортнік|Ігарам Бортнікам]] Андрэй Радаман будзе працаваць таксама над рэалізацыяй навуковага праекта "Вяршэнства права і кантроль заканадаўчай улады ў Вялікім княстве Літоўскім". Для рэалізацыі пастаўленых у рамках названых праектаў задач, працаваў у архівах і аддзелах рукапісаў бібліятэк Берліна, Дрэздэна, Варшавы, Вены, Вільні (Вільнюса), Вроцлава, Гданьска, Граца, Гродна, Кіева, Кракава, Курніка, Любліна, Масквы, Мінска, Парыжа, Познані, Санкт-Пецярбургу, Стакгольма, Торуні і інш. Прыняў непасрэдны ўдзел больш чым у 60 міжнародных і рэспубліканскіх навуковых канферэнцыях, сімпозіумах і кангрэсах, а таксама неаднаразова выступаў на пасяджэннях міжнародных круглых сталоў па гістарычнай і гісторыка-прававой праблематыцы ў Беларусі, Літве, Польшчы, Расіі, Украіне і Швецыі. Сябра рэдакцыйных рад навуковых выданняў «[[Герольд Litherland]]»<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |title=«Герольд Litherland» |access-date=18 снежня 2020 |archive-date=7 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407211058/https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |url-status=dead }}</ref> (Гродна-Мінск) і «Rocznik Lituanistyczny»<ref>[http://rl-ihpan.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=113&lang=pl Rocznik Lituanistyczny]</ref> (Варшава). У 1995—1998 гадах — сябра рэдакцыі [[Беларускі гістарычны агляд (часопіс)|Беларускага гістарычнага агляду]]. З 2023 года — сябра суполкі літуаністычных даследаванняў у Інстытуце гісторыі ПАН<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://ihpan.edu.pl/struktura/zaklady-naukowe/zespol-badan-lituanistycznych/|title=Zespół Badań Lituanistycznych|website=Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN - Instytut Historii PAN|access-date=2024-11-11}}</ref>. Сябра Літуаністычнай камісіі пры Камітэце гістарычных навук Польскай акадэміі навук (2024)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.facebook.com/story.php/?story_fbid=1052333046896646&id=100063598801439&_rdr|title=Nowy skład Komisji Lituanistycznej|website=FB strona Komisji Lituanistycznej przy KNH PAN|date=05.09.2024}}</ref>. Сябра аргкамітэта па стварэнні Беларускага даследчага ўніверсітэта імя Астафея Валовіча (2023—2025)<ref>{{Cite web|url=https://budzma.org/news/praekt-natsyyanalnaga-dasledchaga-universitetu.html|title=Нацыянальны даследчы унівэрсітэт. Што за праект?|website=budzma.org|access-date=2024-11-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-12}}</ref>. Аўтар больш за 80 навуковых работ<ref>[https://scholar.google.com/citations?hl=ru&user=gt5z4lQAAAAJ Профіль Google Scholar]</ref>, а таксама шэрагу артыкулаў у [[Беларуская энцыклапедыя|Беларускай энцыклапедыі]], [[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыі гісторыі Беларусі]], [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|энцыклапедыі «Вялікае княства Літоўскае»]]<ref>[http://www.vkl.by/search?SearchForm%5Bstring%5D=радаман&SearchForm%5Bpartition%5D=&SearchForm%5Bpartition%5D=0&yt0= Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»]</ref>. * '''[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ h-індэкс 10]''' ([[Google Scholar]] Citations) '''{{нп5|ORCID||ru|}} [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X 0000-0002-7211-124X] [[Web of Science]] Researcher ID [https://publons.com/researcher/1998776/andrei-radaman/ V-5923-2017]''' === Стажыроўкі === * 2002 год — [[Ягелонскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедрах гісторыі права Польшчы юрыдычнага факультэта і гісторыі Ранняга Новага часу гістарычнага факультэта па стыпендыі Фонду каралевы Ядвігі. * 2010 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі права Польшчы Інстытута гісторыі права факультэта права і адміністрацыі па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2018 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі Ранняга Новага часу Гістарычнага інстытута па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2019 год — [[Акадэмія навук Літвы]], навуковая стажыроўка ў рамках міжакадэмічнага абмену ў Інстытуце гісторыі Літвы. * 2021 год — {{нп5|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля|pl|Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk}} Польскай акадэміі навук, Нямецкі гістарычны інстытут у Варшаве<ref>{{Cite web|url=https://www.dhi.waw.pl/|title=Startseite - Deutsches Historisches Institut Warschau - DHIW|website=www.dhi.waw.pl|access-date=2024-11-12}}</ref>, даследніцкая навуковая стажыроўка на 11 месяцаў (люты-снежань)<ref>[https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html Wir begrüßen Forschende aus Belarus] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210301003915/https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html|date=1 сакавіка 2021}}. Deutsches Historisches Institut Warschau. 01.02.2021.</ref><ref>Max Weber Stiftung. [https://www.maxweberstiftung.de/presse/aktuelles-presse/einzelansicht-pressemeldungen/detail/News/stipendien-fuer-akademikerinnen-und-akademiker-aus-belarus.html Stipendien für Akademikerinnen und Akademiker aus Belarus]. Dienstag, 02. Februar 2021.</ref><ref>WNP.PL. [https://www.wnp.pl/parlamentarny/spoleczenstwo/stypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i-niemieckiego-instytutu-historycznego,122828.html Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 04-02-2021 13:34</ref><ref>Nauka w Polsce. [https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C86174%2Cstypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 05.02.2021.</ref><ref>[https://ihpan.edu.pl/stypendia-dla-srodowiska-akademickiego-z-bialorusi/ Stypendia dla środowiska akademickiego z Białorusi]. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, 05.02.2021.</ref>. * 2025 год — [[Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля]]^[pl] Польскай акадэміі навук (стажыроўка 1 месяц (май-чэрвень). == Бібліяграфія == === Калектыўныя манаграфіі === * [http://history.by/issledovania/издательский-проект-коллективного-ф-2/ Беларусь: Народ. Государство. Время] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200629063150/http://history.by/issledovania/%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%84-2/ |date=29 чэрвеня 2020 }} / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редкол.: [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]. Минск: Беларуская навука, 2009. * Гісторыя Навагрудка — з глыбінь вякоў да нашых дзён = История Новогрудка — из глубин веков до наших дней / [<nowiki/>[[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] і інш.], рэд. кал.: [[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] (гал. рэд.). 1-е выд. Мінск: Белстан, 2014<ref>''Ні­на Шчарбачэвіч.'' [https://zviazda.by/be/news/20141007/1412631679-navagrudku-970 Навагрудку — 970!] ''Звязда'' (07.10.2014)</ref>; 2-е выд. Мінск: Белстан, 2016. * [https://www.academia.edu/12795611 Unus pro omnibus: Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV—XVIII ст.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230726194620/https://www.academia.edu/12795611 |date=26 ліпеня 2023 }} Склад. [[Андрэй Янушкевіч]]. Навук. рэд. [[Аляксей Іванавіч Шаланда|Аляксей Шаланда]]. Мінск: Медысонт, 2014. * [https://www.litres.ru/raznoe-4340152/istoriya-belorusskoy-gosudarstvennosti-tom-pervyy-40259942/ История белорусской государственности: В 5 т. Т. 1 : Белорусская государственность: от истоков до конца XVIII в.] / [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]; отв. ред. тома [[Вольга Мікалаеўна Ляўко|О. Н. Левко]], [[Валянцін Фёдаравіч Голубеў|В. Ф. Голубев]]; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. Минск: Беларуская навука, 2018. * [https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781003311454 Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy], edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, Anastasiia Kudlenko, 1st Edition, London: Routledge, 2023, 236 pp. DOI <nowiki>https://doi.org/10.4324/9781003311454</nowiki>; eBook <nowiki>ISBN 9781003311454</nowiki>. * [https://www.amazon.com/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C-XXI-%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%96-%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B9-%D0%B4%D1%8D%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%8F%D0%B9/dp/1915601398 Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй], укладальнікі Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклад з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024. === Навукова-даведачныя выданні (ў суаўтарстве) === * Земскія ўраднікі Полацкага ваяводства (другая палова XVI — першая палова XVII стст.) / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том I. Полацак, 2004. С.73-80. * Земскія ўраднікі Віцебскага ваяводства ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том II. Полацак, 2005. С. 51-61. * Земскія ўраднікі Менскага павета ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том III. Полацак, 2006. С.65-69. * [https://www.academia.edu/34051158/Герольд_Litherland_nr_17 Земскія ўраднікі Гарадзенскага павета ВКЛ (другая палова XVI — першая палова XVII ст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230408095400/https://www.academia.edu/34051158/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_17 |date=8 красавіка 2023 }}. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. Год V. Горадня, 2006. № 1 (17). С. 98-109. * Милиция Беларуси. Документы и материалы (1917—2007 гг.) / Сост. К. И. Барвинок [и др.:]: под ред. канд. ист. наук, доц. К. И. Барвинка, доктора ист. наук, проф. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел; Академия МВД. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2007. * [https://www.academia.edu/2435892/Герольд_Litherland_nr_18 Земскія ўраднікі Ваўкавыскага павета (другая палова XVI — першая палова XVII стст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210112173811/https://www.academia.edu/2435892/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_18 |date=12 студзеня 2021 }} / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. 2011. № 18. С.143-155. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Anrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/Content/140339 T. V: Ziemia połocka i województwo połockie. XIV—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryka Lulewicza}}, oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Andrzej Haratym, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], Andrej Radaman przy współpracy [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich Witala Hałubowicza] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} i Przemysława P. Romaniuka. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2018. 305, [1] s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/publication/281586 T. VI: Ziemia nowogródzka i województwo nowogródzkie XV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2024. 524 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251774/edition/233383/content T. IX: Województwo mścisławskie. XVI—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. [[Анджэй Рахуба|Andrzeja Rachuby]], oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/270-tomasz-jaszczolt/ Tomasz Jaszczołt], Andrej Radaman, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Przemysław P. Romaniuk, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/131-adam-danilczyk/ Adam Danilczyk] i Andrzej Haratym. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2019. 262 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251773/edition/233372/content T. VIII: Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2020. 405 s. === Вучэбная літаратура (у суаўтарстве) === * История органов внутренних дел Беларуси: хрестоматия] / Министерство внутренних дел Республики Беларусь, Академия МВД; сост. А. Ф. Вишневский [и ин.]. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2009. * История органов внутренних дел Беларуси: [курс лекций для вузов] / А. Ф. Вишневский [и др.] под ред. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел Республики Беларусь; Учреждение образования «Академия Министерства внутренних дел Республики Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2010. * История органов внутренних дел Беларуси: учеб. пособие для учреждений высшего образования] / А. В. Вениосов [и др.]; под общ. ред. В. А. Данилова, А. С. Жмуровского; учреждение образования «Акад. М-ва внутрен. дел Респ. Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2015. === Выбраныя навуковыя артыкулы і публікацыі крыніц === Паводле Google Scholar<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ&hl=ru Профіль Google Scholar]</ref>: {{кал|2}} * [https://www.academia.edu/122021195 Кіраванне соймікавамі пасяджэннямі ў Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. Беларус. дзярж. пед. ун-та ім. М. Танка. — 2002. — № 2(32). — С. 120—132. * [https://www.academia.edu/122019215 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на элекцыйны сойм 1587 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. 2003. — Т.10, сш.1-2 (18-19). — С.163-174. * [https://www.academia.edu/122022189 Шляхецкія з’езды і соймікі Новагародскага павета і праблема ўзнікнення каптуровых судоў у Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім ў час бескаралеўяў другой паловы XVI ст.] / А. Радаман // Вест. Акад. МВД Респ. Беларусь. — 2004. № 1 (7). — С. 132—136. * [https://www.academia.edu/122021455 Справа аб парушэнні ваўкавыскім старостай Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда і яе адлюстраванне ў дакументах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі: дэкрэт Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкагапа справе аб парушэнні ваўкавыскім старостам Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда. 23 верасня 1589 г., Менск] / А. Радаман // Архіварыус: зб. навук.паведамл. і арт. Вып.2 / рэдкал.: А. К. Галубовіч (старш.) і інш. Мінск: БелНДІДАС, 2004. — С.104-114 (Сер.: Гісторыя, архівазнаўства, крыніцазнаўства; Вып.2.). * [https://www.academia.edu/122021120 Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego — 21 marca 1600 r.] / A. Radaman, M. Ferenc // Zeszyty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. — 2004. — T. MCCLXVII, zeszyt 131. — S. 89-107. * [https://www.academia.edu/122021766 Ухвалы соймікаў і шляхецкіх з’ездаў Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў сістэме нарматыўнага рэгулявання фінансавання соймавых паслоў у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. БДПУ. Сер. 2, Гісторыя. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Культуралогія. — 2005. — № 4 (46). — С.16-21. * [https://www.academia.edu/122019074 Віленскі земскі прывілей 1565 г. вялікага князя літоўскага Жыгімонта Аўгуста] / А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. — 2005. — Т.12, сш.1-2 (22-23). — С.132-161. * [https://www.academia.edu/122021837 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на варшаўскі вальны сойм 1598 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Сацыяльна-эканамічныя і прававыя даследаванні. — 2005. — № 2. — С. 97-109. * [https://www.academia.edu/122020834 Uchwała sejmikowa powiatu nowogródzkiego z 1568 r. a system finansowania posłów sejmowych Wielkiego Księstwa Litewskiego] / A.Radaman // Litwa w epoce Wazów : prace ofiarowane H.Wisnerowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin / Instytut Historii PAN im.T.Manteuffla; podred. W.Kriegseisena i A. Rachuby. — Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. — S. 145—156. * [https://www.academia.edu/122018322 Да праблемы вызначэння мяжы паміж Новагародскім і Пінскім паветамі Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Памяць стагоддзяў на карце Айчыны: зб. навук. прац у гонар 70-годдзя М. Ф. Спірыдонава / Нац.акад.навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. Р. А. Аляхновіч [i інш.]; рэдкал.: А. А. Каваленя (адказ.рэд.), А. І. Груша (адказ. сакр.) [і інш.]. Мінск: Беларус. навука, 2007. — С. 73-89. * [https://www.academia.edu/127384645 Інструкцыя шляхты Гарадзенскага павета паслам на Варшаўскі сойм 1572 г. з агульнаваяводскага сойміка Трокскага ваяводства, які адбыўся ў Самілішках 9 снежня 1571 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Гарадзенскі палімпсест. 2009. Дзяржаўныя ўстановы і палітычнае жыццё. XV—XX ст. / рэд. А. Ф. Смаленчук, Н. У. Сліж. Гародня: [б.в.], 2009. — С. 246—251. * [https://www.academia.edu/122018135 Samorząd sejmikowy w powiatach województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1565—1632] / A. Radaman // Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI—XVIII wieku / red. U. Augustyniak, A.B. Zakrzewski; Komisja Lituanistyczna przy Komitecie Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historyczny Uiwersytetu Warszawskiego, Instytut Historii Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa: Neriton, 2010. — S. 55-103. * [https://www.academia.edu/122019652 Арганізацыя і склад полацкага земскага суда ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Герольд Litherland. — 2011. — № 18. — С.21-36. * [https://www.academia.edu/122019708 Попісавы экспедыцыйны з’езд і перадсоймавы соймік Новагародскага павета ў Капылі ў лютым 1596 г.] / А. Радаман // Капыль: гісторыя горада і рэгіёна (да 360-годдзя выдання прывілея на магдэбургскае права Капылю) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, А. Б. Доўнар, І. В. Соркіна; рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларус. навука, 2012. — С.185-210. * [https://www.academia.edu/122019977 Род Харытановічаў Вобрынскіх (Абрынскіх) уласнага герба «Харытон» у Новагародскім павеце ВКЛ у другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Карэліччына: людзі, падзеі, час: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, В. А. Максімовіч, А. Б. Доўнар; рэдкал. А. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2012. — С.50-63. * [https://www.academia.edu/122018259 Особенности российского администрирования и уголовного судопроизводства на территории Новогородского воеводства Великого Княжества Литовского, Русского и Жемайтского в 1657—1658 гг.] // Наследие российской государственности / Алтайская академия экономики и права; под ред. Ю. В. Анохина. Барнаул : Изд-во ААЭП, 2012. — С. 24-41. * [https://www.academia.edu/121931925 Іерархія ўраднікаў на сойміку Новагародскага павета Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны: гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. А. Скеп’ян, В. В. Даніловіч, А. Б. Доўнар, рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2013. — С.162-177. * [https://www.academia.edu/121931766 Новагародскі перадсоймавы соймік 19-21 студзеня 1598 г.] / А.Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны : гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права): зб.навук. арт./ Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. Скеп’ян, В. Даніловіч, А. Доўнар, рэдкал. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2013. — С. 139—162. * [https://www.academia.edu/121931666 Ухваленне мясцовых падаткаў на сойміках і шляхецкіх з’ездах Новагародскага ваяводства ВКЛ у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А.Радаман // Беларус. гіст. часоп. — 2013. — № 9. — С. 22-33. * [https://www.academia.edu/121930974 Патранальна-кліентальныя адносіны ў Новагародскім павеце і іх уплыў на палітыку і дзейнасць органаў шляхецкага самакіравання ў другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.) : зб. навук. прац / Установа "Музей "Замкавы комплекс «Мір»; рэд. А. М. Янушкевіч. — Мінск : Медысонт, 2014. — С. 252—294. * [https://www.academia.edu/122013379 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / А. Радаман, А. Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/handle/11320/13507 Павятовыя соймікі Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага напярэдадні кракаўскага ардынарнага сойма Рэчы Паспалітай абодвух народаў 1603 г.] / А.Радаман // Вялікае Княства Літоўскае: палітыка, эканоміка, культура : зб. навук. арт. У 2 ч. Ч. 1 / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: А. А. Скеп’ян; рэдкал.: У. Р. Гусакоў [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2017. — С. 221—252 * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/13502/1/A_Radaman_Sistiematizacyja_prawa_WKL_i_wopros_poprawy_Trietjego_statuta_WKL.pdf Сістэматызацыя права ВКЛ і пытанне паправы Трэцяга статута ВКЛ на сойміках Новагародскага ваяводства ў 1587—1632 гг.] / А.Радаман // Журн. Белорус. гос. ун-та. История. — 2018. — № 2. — С. 21—31. * [https://miscellanea.uwb.edu.pl/article/download/677/588/1328 Miejsca obrad sejmików i zjazdów szlacheckich powiatu nowogródzkiego] [Places of Debates of Dietines (Sejmiks) and Other Noble Assemblies of the Nowogródek Poviat] / A, Radaman // Miscellanea Historico-Iuridica, — 2022. — T, 21(1). — S. 75-115. * [http://hdl.handle.net/11320/16699 Miejsca obrad zjazdów szlacheckich I sejmików powiatu słonimskiego] / A, Radaman // Wobec sejmików. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI—XVIII wieku, red. M. Kupczewska, K.Łopatecki, Białystok, 2024.— S. 193—213. * [https://www.researchgate.net/publication/369253316 The Political Symbols and Concepts of Statehood in the Modern History of Belarus] / Andrej Kotljarchuk, Andrej Radaman, and Elena Sinitsyna // Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy, edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, and Anastasiia Kudlenko, Routledge 2023, p.&nbsp;3-15. * [https://www.academia.edu/121803032 Палітычныя сімвалы і трактоўка дзяржаўнасці ў найноўшай гісторыі Беларусі] / Андрэй Катлярчук, Андрэй Радаман, Алена Сініцына // Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй, укладальніцы Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклаў з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024, с. 25-38. {{канец кал}} == Узнагароды і прэміі == * Памятны медаль «80 год міліцыі Беларусі». * Юбілейны медаль «90 год міліцыі Беларусі». * Памятны знак «70 год міліцыі Мінскай вобласці». * Нагрудны знак «За адзнаку». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Историки Беларуси в начале XXI столетия: биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. Минск : Белорусская наука, 2007, c. 312—313. * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|РАДАМАН Андрэй Аляксандравіч}}, с. 200—201. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20201031155234/http://history.by/be/radaman/ Профіль на сайце Інстытута гісторыі НАН Беларусі (2018—2020)] * [https://szkoladoktorska.uwb.edu.pl/doktorant/absolwenci/2025-20.html Профіль на сайце Універсітэта ў Беластоку] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211026232105/https://historia.uwb.edu.pl/andrei-radaman/ |date=26 кастрычніка 2021 }} * [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X ORCID] * [https://uwb.academia.edu/AndrejRadaman Старонка на academia.edu] {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Радаман Андрэй Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі НАНБ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі гістарычнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі]] [[Катэгорыя:Падпісанты звароту беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] ld63t34ny4rivhdca2hd1cf6qfp4cq7 5125202 5125201 2026-04-12T22:33:46Z ~2026-22411-98 166618 удакладненне 5125202 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Месца працы = * [[Акадэмія МУС Рэспублікі Беларусь]] (1995—2016) * [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|БДУ]] (2016—2018) * [[Інстытут гісторыі НАН Беларусі]] (2018—2020) * [[Інстытут гісторыі імя Т. Мантэйфеля ПАН]] (2022—2023) * [[Універсітэт у Беластоку]] (2026—2028) | Навуковая ступень = Доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (2025) | Навуковы кіраўнік = [[Лапатэцкі Караль]], прафесар (2026), доктар габілітаваны (права) (2016), доктар гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя" (2011) | Вядомы як = спецыяліст у гісторыі права і дзяржаўнасці ВКЛ | Грамадзянства = [[Рэспубліка Беларусь]] | Бацька = Аляксандр Міхайлавіч Радаман | Маці = Галіна Іванаўна Радаман | Член = Літуаністычная камісія | Сайт = https://aradaman.academia.edu | Апісанне выявы = Фатаздымак зроблены ў 2020 г. у Вялікай Ліпе | Дзеці = Усяслаў, Алесь | Жонка = Вікторыя Мікалаеўна Радаман }} '''Андрэй Аляксандравіч Радаман''' (нар. [[2 студзеня]] [[1971]], [[Мінск]]) — беларускі {{гісторык|Беларусі|XXI стагоддзя}}, доктар гуманітарных навук у дысцыпліне «Гісторыя» (Польшча)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Andrei Radaman|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-12-04}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, вывучае гісторыю права і дзяржаўнасці [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. [[Падпалкоўнік міліцыі]] ў запасе. == Біяграфія == === Сям’я === Нарадзіўся 2 студзеня 1971 года ў Мінску. Бацька — Аляксандр Міхайлавіч Радаман, нарадзіўся на [[хутар]]ы каля [[Хвоева]] [[Нясвіжскі раён|Нясвіжскага раёна]] [[Мінская вобласць|Мінскай вобласці]] ў канцы чэрвеня 1943 года (у пашпарце памылкова — 01.06.1942), урач-стаматолаг-артапед (бацькі — Радаман Міхаіл Міхайлавіч і Гаркач Вера Антонаўна). Маці — Галіна Іванаўна Радаман (Кладкевіч), нарадзілася 23 ліпеня 1950 года (у пашпарце памылкова — 05.08.1950) у [[Бабчын]]е [[Хойніцкі раён|Хойніцкага раёна]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]], настаўніца пачатковых класаў і гісторыі, метадыст [[Рэспубліканскі інстытут прафесійнай адукацыі|Рэспубліканскага інстытута прафесійнай адукацыі]]<ref>''Andrej Radaman''. [https://www.facebook.com/andrej.radaman/posts/10220594287787641 Facebook (02.01.2021)]</ref> (бацькі — Кладкевіч Іван Канстанцінавіч і Кірчанка Аляксандра Дзяменцьеўна). Жанаты з 17 ліпеня 1993 года. Мае двух сыноў. === Адукацыя === Скончыў сярэднюю школу № 78 Мінска (1978—1988) з срэбным медалём у чэрвені 1988 года<ref>{{Cite web |url=http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |title=Архіўная копія |access-date=13 сакавіка 2022 |archive-date=26 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726194618/http://sch78.minsk.edu.by/ru/main.aspx?guid=33741 |url-status=dead }}</ref>. Вучыўся на [[Гістарычны факультэт БДПУ імя М. Танка|гістарычным факультэце Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага]] па спецыяльнасцях «гісторыя і правазнаўства», «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны» (1988—1993). У перыяд студэнцтва летам 1990 года ў складзе будаўнічага студэнцкага атрада «Нашчадкі» прымаў удзел у археалагічных раскопках у [[Лоскі замак|Лоску]] [[Валожынскі раён|Валожынскага раёна]] пад кіраўніцтвам [[Генадзь Мікалаевіч Сагановіч|Генадзя Сагановіча]] і [[Юрый Мікалаевіч Бохан|Юрыя Бохана]]. З лістапада 1990 да мая 1991 года прыняў удзел у шэрагу арганізацыйна-дзейных гульняў і метадалагічных семінараў, арганізаваных Школай культурнай палітыкі пад кіраўніцтвам {{нп5|Пётр Георгіевіч Шчадравіцкі|Пятра Шчадравіцкага|ru|Щедровицкий, Пётр Георгиевич (младший)}}. У 1992 годзе ў складзе каманды МДПІ імя А. М. Горкага стаў пераможцам рэспубліканскай алімпіяды па педагогіцы і псіхалогіі сярод студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў Рэспублікі Беларусь, якая праводзілася ў Віцебску. Пераддыпломную практыку праходзіў у СШ № 65 Мінска пад кіраўніцтвам Анатолія Васільевіча Ягорава. Абараніў дыпломную работу пра Статут ВКЛ 1588 года пад кіраўніцтвам к.&nbsp;юр.&nbsp;н. Леакадыі Мікалаеўны Малчадскай. Скончыў інстытут з адзнакай у 1993 годзе па спецыяльнасці «гісторыя і сацыяльна-палітычныя дысцыпліны». Пасля сканчэння інстытута працягваў навучанне ў аспірантуры [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Беларускага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта]] па спецыяльнасці 07.00.02 — «Айчынная гісторыя» (1993—1995) пад кіраўніцтвам д.&nbsp;г.&nbsp;н. прафесара [[Віталь Міхайлавіч Фамін|Віталя Фаміна]]. З 1 кастрычніка 2021 да 2 кастрычніка 2025 года праходзіў навучанне ў Доктарскай школе [[Універсітэт у Беластоку|Універсітэта ў Беластоку]]<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://szkolydoktorskie.uwb.edu.pl/nh/2021/09/20/342/|title=Lista rankingowa kandydatów w rekrutacji do Szkoły Doktorskiej Nauk Humanistycznych UwB na rok akademicki 2021/2022|date=20 верасня 2021|publisher=Szkoła Doktorska Nauk Humanistycznych UwB|accessdate=22 верасня 2021}}</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=gDZYcON2y8g Uniwersytet w Białymstoku: Inauguracja Roku Akademickiego 2021/2022]. 06.10.2021</ref><ref>{{Cite web|url=https://szkoladoktorska.uwb.edu.pl/doktorant/absolwenci/2025-20.html|title=Absolwenci 2025 / Szkoła doktorska UwB|website=szkoladoktorska.uwb.edu.pl|access-date=2025-11-26}}</ref>. 3 снежня 2025 года пасля паспяховай абароны з адзнакай доктарскай дысертацыі «Шляхецкія з'езды і соймікі Новагародскага (Навагрудскага) ваяводства (1565-1632)», напісанай пад кіраўніцтвам доктара габілітаванага [[Караль Лапатэцкі|Караля Лапатэцкага]], прафесара Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Артыкул|спасылка=https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_%C5%81opatecki&oldid=76413844|загаловак=Karol Łopatecki|год=2025-04-08|мова=pl|выданне=Wikipedia, wolna encyklopedia}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/lTnyALqWMvL|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-03-13}}</ref>, атрымаў навуковую ступень доктара гуманітарных навук у дысцыпліне "Гісторыя"<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://bip.uwb.edu.pl/uwb/stopnie-naukowe/postepowania-doktaty/27041,mgr-Andrei-Radaman.html|title=Postępowanie w sprawie nadania stopnia doktora (mgr Andrei Radaman)|first=|last=|website=Biuletyn Informacji Publicznej Uniwersytetu w Białymstoku|access-date=2025-11-26}}</ref><ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://historia.uwb.edu.pl/aktualnosci/obrona-doktorska-mgr-andreia-radamana-na-wydziale-historii-uwb-454.html|title=Obrona doktorska mgr. Andreia Radamana na Wydziale Historii UwB|website=historia.uwb.edu.pl|access-date=2025-12-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://radon.nauka.gov.pl/dane/profil/0014edbb-141d-472c-9716-109d1efb8716|title=RAD-on: RAPORTY, ANALIZY, DANE|website=radon.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-13}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-17}}</ref>. === Працоўная дзейнасць === Працоўную дзейнасць распачаў у час навучання ў сярэдняй школе. З 30 чэрвеня па 5 жніўня 1986 года працаваў аператарам вылічальных машын на заводзе «[[Транзістар (завод)|Транзістар]]» вытворчага аб’яднання «[[Інтэграл (кампанія)|Інтэграл]]». З верасня 1986 г. па май 1988 г. навучаўся ў вучэбна-вытворчым камбінаце Савецкага раёна г. Мінска. Праходзіў вытворчую практыку як слесар-зборшчык радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў на Мінскім вытворчым аб’яднанні імя У. І. Леніна. У 1988 годзе атрымаў I-ы разрад па спецыяльнасці слесара-зборшчыка радыёэлектроннай апаратуры і прыбораў. У перыяд студэнцтва, у маі-кастрычніку 1989, маі-чэрвені 1990 і маі-верасені 1991 гадоў, працаваў завадатарам у «[[Артэк]]у» ([[Гурзуф]], [[Крым]]). Пасля сканчэння педагагічнага інстытута два гады па сумяшчальніцтве працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў сярэдніх школах № 147, № 173 і № 42 Мінска. З 15 верасня 1995 года да жніўня 1998 — выкладчык кафедры тэорыі права і гісторыі [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі міліцыі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]]. З сакавіка 2000 да сакавіка 2002 года — навуковы супрацоўнік сектара гісторыі права і палітыка-прававой думкі Нацыянальнага навукова-асветнага цэнтра імя Францішка Скарыны (па сумяшчальніцтве). Выкладаў тэорыю і гісторыю дзяржавы і права ў шэрагу прыватных вышэйшых навучальных устаноў г. Мінска (па сумяшчальніцтве). З жніўня 2016 да студзеня 2017 года навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]] (па сумяшчальніцтве). З 20 студзеня 2017 да 31 сакавіка 2018 — навуковы супрацоўнік кафедры гісторыі Беларусі старажытнага часу і сярэдніх вякоў [[Гістарычны факультэт БДУ|гістарычнага факультэта БДУ]]. З 1 лістапада 2018 да 31 снежня 2020 — навуковы супрацоўнік аддзела генеалогіі, геральдыкі і нумізматыкі [[Інстытут гісторыі НАНБ|Інстытута гісторыі НАН Беларусі]]. Праз сваю грамадзянскую пазіцыю ў час [[Пратэсты ў Беларусі (2020—2021)|пратэстаў супраць фальсіфікацыі выбараў і гвалту]] з боку [[Рэжым Лукашэнкі|рэжыму Лукашэнкі]] 24 лістапада 2020 года атрымаў паведамленне адміністрацыі Інстытута гісторыі НАН Беларусі пра непрацягненне кантракта<ref>{{Cite web|url=https://nn.by/?c=ar&i=263173|title=З Інстытута гісторыі звальняюць яшчэ аднаго навукоўца|date=2020-11-24|publisher=Наша Ніва}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://euroradio.fm/yashche-adnago-gistoryka-zvalnyayuc-z-akademii-navuk|title=Яшчэ аднаго гісторыка звальняюць з Акадэміі навук|date=2020-11-24|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news.tut.by/culture/708992.html?c|title=Историку, подполковнику милиции в запасе, не продлили контракт в Академии наук|date=2020-11-24|publisher=TUT.BY|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201219150340/https://news.tut.by/culture/708992.html|archivedate=2020-12-19}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.svaboda.org/a/31046185.html|title=Больш за 800 беларускіх навукоўцаў падпісалі ліст у падтрымку калегаў, звольненых з Акадэміі навук|date=2021-01-14|publisher=Радыё Свабода}}</ref>. З лютага 2022 да верасня 2023 года працаваў у аддзеле крыніцазнаўчых даследаванняў і выдання гістарычных крыніц Інстытута гісторыі Польскай акадэміі навук<ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2025-12-12}}</ref>. З 1 красавіка 2026 г. — асістэнт аддзела квантытатыўных і геапрасторавых даследаванняў кафедры ўсходазнаўства і міжнародных палітычных адносін факультэта міжнародных адносін Універсітэта ў Беластоку<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://uwb.edu.pl/wyszukiwarka-pracownikow?query=Radaman&st=|title=Wyszukiwarka pracowników i telefonów / Uniwersytet w Białymstoku|website=uwb.edu.pl|access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/andrei.radaman.KnMZDMSriW2|title=Ludzie Nauki|website=ludzie.nauka.gov.pl|access-date=2026-04-12}}</ref>. === Служба ў органах унутраных спраў Беларусі === У 1996—2016 гадах служыў у органах унутраных спраў Рэспублікі Беларусь. З 14 жніўня 1998 года — выкладчык, з 24 кастрычніка 2003 да 14 кастрычніка 2016 — старшы выкладчык кафедры тэорыі і гісторыі дзяржавы і права [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэміі МУС Рэспублікі Беларусь]]. За час выкладання забяспечваў правядзенне ўсіх відаў навучальных заняткаў па тэорыі дзяржавы і права, [[Беларусазнаўства|беларусазнаўстве]], гісторыі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права славянскіх народаў, гісторыі палітычнай і прававой думкі Беларусі, гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін, гісторыі палітычных і прававых вучэнняў, гісторыі органаў унутраных спраў Беларусі. Суаўтар тыпавых вучэбных праграм і навучальных праграм па гісторыі дзяржавы і права Беларусі, гісторыі дзяржавы і права замежных краін. Як навуковы кіраўнік падрыхтаваў да ўдзелу ў рэспубліканскіх конкурсах студэнцкіх навуковых работ тры работы, дзве з якіх атрымалі дыпломы I катэгорыі (РК НДРС-2009, секцыя «Філасофія, сацыялогія, гісторыя. Гісторыя Беларусі і праблемы ўзаемадзеяння цывілізацый»; РК НДРС-2010, секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»), адна — дыплом III катэгорыі (РК НДРС-2008 секцыя «Юрыспрудэнцыя. Паліталогія. Дзяржаўнае кіраванне»). З 2007 па 2016 гг. выкладаў тэму «Рэтраспектыўны аналіз праблемы гандлю людзьмі» ў Міжнародным вучэбным цэнтры падрыхтоўкі, павышэння кваліфікацыі, перападрыхтоўкі кадраў у сферы міграцыі і супрацьдзеяння гандлю людзьмі<ref>{{Cite web|url=https://itc.amia.by/|title=Международный учебный центр Академии МВД Республики Беларусь - itc.AMIA.by|website=itc.amia.by|access-date=2024-11-12|url-status=dead}}</ref>. [[Падпалкоўнік]] міліцыі запасу<ref>{{Кніга|спасылка=https://www.academia.edu/122023478|загаловак=Кафедра теории и истории государства и права|адказны=Авторы-составители: С.Ф. Лапанович, В.И. Павлов, А.А. Радоман|год=2016|месца=Мн.|archive-url=https://www.academia.edu/122023478|archive-date=}}</ref>. === Грамадзянская дзейнасць === [[Файл:RADAMAN 2020.png|міні|[[Еўрапейскае радыё для Беларусі]] = Euroradio FM. «Ідэя X». Эфір 22.10.2020, запіс 19.10.2020]] Адзін з ініцыятараў грамадзянскай кампаніі ў абарону незалежнасці Беларусі «Свежы вецер» (2019—2020)<ref>{{Cite web|author=Ян Авсеюшкин|url=https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|title=«Россия готовится к войне». Началась кампания в защиту суверенитета Беларуси|publisher=Naviny.by = Белорусские новости|date=2019-10-11|accessdate=16 снежня 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210117003127/https://naviny.by/article/20191011/1570745502-rossiya-gotovitsya-k-voyne-nachalas-obshchestvennaya-kampaniya-v|archivedate=17 студзеня 2021|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://ria.ru/20191207/1562095819.html|title=В Минске оппозиция проводит акцию против интеграции с Россией|publisher=РИА Новости|date=|accessdate=}}</ref>. У ноч з 12 на 13 жніўня 2020 года ў перыяд [[Пратэсты ў Беларусі (2020)|пратэстаў супраць вынікаў прэзідэнцкіх выбараў]] быў затрыманы супрацоўнікамі [[АМАП (Беларусь)|АМАП]] на прыпынку грамадскага транспарту на [[Вуліца Леаніда Бяды (Мінск)|вуліцы Леаніда Бяды]] ў раёне ўніверсама «Рыга» і быў збіты ў Савецкім РУУС Мінска<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.youtube.com/watch?v=taH1Mrqk_7U|title=Зварот да калег, вучоных юрыстаў у сувязі з падзеямі ў Беларусі 9-13 жніўня 2020 г.|author=Уладзімір Пятровіч Шыянок, доктар юрыдычных навук, прафесар, палкоўнік міліцыі ў адстаўцы.|website=|publisher=|date=2020-08-15}}</ref><ref>{{Cite web|author=Илья Азар|url=https://novayagazeta.ru/articles/2020/08/19/86732-bolshe-vsego-lyudi-boyatsya-chto-vse-ostanetsya-kak-bylo|title=«Мы не оппозиция, нас большинство»|publisher=Новая газета — Novayagazeta.ru|date=2020-08-19}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.dw.com/ru/lukashenko-mstit-za-chto-v-belarusi-uvolnjajut-istorikov/a-55681299|title=Лукашенко мстит? За что в Беларуси увольняют историков.|author=Татьяна Неведомская|publisher=Deutsche Welle (DW)|date=2020-11-21}}</ref><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://news.tut.by/culture/709363.html|title=Из Института истории уволены семь сотрудников. Ещё пятеро ушли сами в знак солидарности|author=Денис Мартинович|publisher=TUT.BY|date=2020-11-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210123103014/https://news.tut.by/culture/709363.html|archivedate=2020-12-19}}</ref>. Пратакол затрымання і пратакол адміністрацыйнага правапарушэння, якія былі складзеныя участковым інспектарам ГАМ Савецкага РУУС старшым лейтэнантам міліцыі Сяргеем Віктаравічам Нікіценкам, не падпісаў, бо лічыў іх сфальсіфікаванымі і не меў магчымасці прачытаць іх ноччу на пляцы РУУС без акуляраў. Утрымліваўся ў ІЧУ Мінгарвыканкама (1-ы завулак Акрэсціна 36), адкуль быў выпушчаны пад падпіску без суда а 01:50 14 жніўня 2020 года.<ref>{{Cite web|author=Уладзь Грыдзін|lang=|url=https://www.svaboda.org/a/30783094.html|title=Як у Менску сустракалі вызваленых з турмы на Акрэсьціна пратэстоўцаў. Фотарэпартаж|publisher=Радыё Свабода|date=2020-08-14}} Фатаздымак 3.</ref> Адміністрацыйны працэс па яго справе прыпыняўся 7 кастрычніка і толькі 20 кастрычніка 2020 года на падставе ч. 1 арт. 23.34 Кодэкса аб адміністрацыйных правапарушэннях (КоАП) Рэспублікі Беларусь суддзя Савецкага раёна Мінска Аляксандр Аляксандравіч Воўк<ref>https://euroradio.fm/1570-sutak-za-chatyry-mesyacy-suddzi-antyrekardsmeny-pa-palitychnyh-spravah</ref> пастанавіў падвергнуць Андрэя Радамана адміністрацыйнаму спагнанню ў выглядзе штрафа на карысць дзяржавы ў памеры 10 базавых велічынь за ўдзел у несанкцыянаваным мітынгу, які адбыўся ў 01:30 13 жніўня 2020 года па адрасе Лагойскі тракт, 37. На судзе А. Радаман адмаўляў сам факт здзяйснення ім супрацьпраўнага дзеяння. Старшы участковы інспектар аддзела аховы правапарадку і прафілактыкі міліцыі грамадскай бяспекі Савецкага РУУС Мінска маёр міліцыі Вадзім Уладзіміравіч Смолік, які фігураваў у матэрыялах адміністрацыйнай справы як сведка ўдзелу А. Радамана ў мітынгу на Лагойскім тракце, на пасяджэнне суда не з’явіўся ў сувязі з тым, што нёс сутачнае дзяжурства. 7 снежня 2020 года скаргу на пастанову суда Савецкага раёна ад 20.10.2020 года па яго справе разглядаў Мінскі гарадскі суд. Суддзя Анастасія Паўлаўна Папко пастанавіла пастанову суддзі суда Савецкага раёна Мінска ад 20.10.2020 года адносна А. А. Радамана пакінуць без змены, а скаргу — без задавальнення. Неаднаразова выказваўся ў СМІ пра сваю грамадзянскую пазіцыю<ref>[https://euroradio.fm/radaman-syonnya-u-slove-salidarnasc-usya-nacyyanalnaya-ideya-belarusau Радаман: сёння ў слове «салідарнасць» — уся нацыянальная ідэя беларусаў] = [https://www.youtube.com/watch?v=undxzWW6hzU Радоман: сегодня в слове «солидарность» — вся национальная идея белорусов] ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. «Ідэя X». Зміцер Лукашук і Максім Гаруноў (запіс адбыўся 19.10.2020, эфір — 22.10.2020 10:43)</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц-апытанне. [https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html Калі, на Ваш погляд, павінна быць прынята рашэнне аб правядзенні новых прэзідэнцкіх выбараў?] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201127172115/https://www.nv-online.info/2020/11/10/blic-kali-na-vash-pogljad-pavinna-byc-prynjata-rashjenne-ab-pravjadzenni-novyh-prjezidjenckih-vybara.html |date=27 лістапада 2020 }} ''Народная Воля'' (10.11.2020)</ref><ref>{{Cite web|title="Мы ідзём у нікуды": Інстытут гісторыі губляе навукоўцаў|url=https://euroradio.fm/my-idzyom-u-nikudy-instytut-gistoryi-gublyae-navukoucau|publisher=Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM|date=2020-11-30}}</ref><ref>''Алена Малачко''. Бліц. Андрэй Радаман, гісторык. «Дзейнічаць салідарна з тымі, хто нясе крыж пакут» ''Народная Воля'' № 102 (4560), с. 6 (29 снежня 2020)</ref><ref>''Deutschlandfunk Kultur''. Fazit. [https://srv.deutschlandradio.de/themes/dradio/script/aod/index.html?audioMode=2&audioID=3&state%5BlaunchMode%5D=4&state%5BlaunchModeState%5D%5Bsuche%5D%5BsearchTerm%5D=Sieben+Historiker+werden Weißrussland: Sieben Historiker werden entlassen. Gespräch mit ''Florian Kellermann'']{{Недаступная спасылка}} (05:11 min) (02.01.2021, 23:46 Uhr).</ref><ref>[https://euroradio.fm/urok-gistoryi-chym-nebyaspechnyya-sproby-yae-perapisac-efir-u-1600 «Урок гісторыі: чым небяспечныя спробы яе перапісаць?»], ''Еўрапейскае радыё для Беларусі = Euroradio FM''. Інтэрв’юер — Зміцер Лукашук, інтэрв’юяваны — Андрэй Радаман (прамы эфір з варшаўскай студыі Еўрарадыё 10.09.2021, 15:00 (Варшава).</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=z9_-7R6amR8 Гісторык Андрэй Радаман пра Беларусь 16 стагоддзя, 2020-ы і працу ў Акадэміі МУС, Media IQ, Надзея Белахвосцік (запіс адбыўся 10.05.2023.эфір — 15.05.2023)]</ref>. 11 жніўня 2020 года падпісаў [[Зварот беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]]. Сябра [[Беларускі інстытут публічнай гісторыі|Беларускага інстытута публічнай гісторыі]].<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/osoby/3253129/andrei-radaman|title=Andrei Radaman {{!}} Powiązania {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-01-31}}</ref> Сябра грамадскага аб’яднання «Беларускі даследчы ўніверсітэт імя Астафея Валовіча».<ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-01}}</ref> === Навуковая дзейнасць === У спіс яго навуковых зацікаўленасцей уваходзяць: палітычная гісторыя ранняга Новага часу; гісторыя дзяржавы і права Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага і Рэчы Паспалітай абодвух народаў (Каралеўства Польскага і ВКЛ); гісторыя мясцовага самакіравання ВКЛ і Беларусі, парламенцкіх інстытутаў і парламенцкага права; [[прасапаграфія]], [[генеалогія]] і [[сфрагістыка]] палітычнай эліты ВКЛ XV—XVIII ст.; гісторыя праваахоўных органаў Беларусі. З 2000 года ўдзельнік распрацоўкі шэрагу навуковых праектаў, прафінансаваных Беларускім рэспубліканскім фондам фундаментальных даследаванняў і Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь, у тым ліку: Г 99-325 «Гістарычныя асновы развіцця інстытутаў парламентарызму ў Беларусі ў XVI—XVIII стст.» (2000—2002, кіраўнік к.ю.н. [[Галіна Вячаславаўна Дзербіна|Г. В. Дзербіна]]), Г 06М-212 «Пратэкцыянізм як форма сацыяльных і палітычных паводзін у Вялікім Княстве Літоўскім у XVI стагоддзі» (2006—2008, кіраўнік к.г.н. [[Уладзімір Аляксеевіч Падалінскі|У. А. Падалінскі]]), № Г12 МС-018 «Паслы ад ВКЛ на соймы Рэчы Паспалітай (1569—1793 гг.)​» (2012—2014, конкурс «Навука МС [міжнароднае супрацоўніцтва]», кіраўнікі к.г.н. А. Мацук, праф. А. Рахуба, вядучыя арганізацыі — Інстытут гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларуси, Інстытут гісторыі ПАН). У 2009 годзе ў межах выканання Дзяржаўнай комплекснай праграмы навуковых даследаванняў на 2006—2010 гады «Гісторыя беларускай нацыі, дзяржаўнасці і культуры» (кіраўнік — д.г.н. акадэмік сакратар НАН Беларусі А. А. Каваленя), прыняў удзел у падрыхтоўцы і публікацыі выдання «Беларусь: Народ. Дзяржава. Час». З 2009 года ўдзельнік некалькіх міжнародных навукова-даследчых праектаў, якія былі рэалізаваны і рэалізуюцца пад кіраўніцтвам праф. {{нп5|Генрык Люлевіча|Генрыка Люлевіча|pl|Henryk Lulewicz}} (1950—2019), праф. [[Анджэй Рахуба|Анджэя Рахубы]] i прафесара Універсітэта ў Беластоку Караля Лапатэцкага. Сярод іх праекты па выданні спісаў ураднікаў і саноўнікаў ВКЛ (Полацкае, Мсціслаўскае, Берасцейскае, Новагародскае (Навагрудскае) ваяводствы) (NPRH nr N N108 203536; NPRH nr 12H 11 0016 80; NPRH nr 11H 18 0370 86), парламентарыяў ВКЛ на соймах [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] (NPRH nr 11H 18 0130 87), а таксама навуковыя праекты па выданні актаў новагародскага (навагрудскага), слонімскага i полацкага соймікаў (NPRH nr 0057/NPRH2/H11/81/2012; NPRH/DN/SP/0141/2024/14; NPRH nr 11H 20 0318 88). У 2025-2027 гг. ва Універсітэце ў Беластоку разам з Каралем Лапатэцкім і [[Ігар Аляксандравіч Бортнік|Ігарам Бортнікам]] Андрэй Радаман будзе працаваць таксама над рэалізацыяй навуковага праекта "Вяршэнства права і кантроль заканадаўчай улады ў Вялікім княстве Літоўскім". Для рэалізацыі пастаўленых у рамках названых праектаў задач, працаваў у архівах і аддзелах рукапісаў бібліятэк Берліна, Дрэздэна, Варшавы, Вены, Вільні (Вільнюса), Вроцлава, Гданьска, Граца, Гродна, Кіева, Кракава, Курніка, Любліна, Масквы, Мінска, Парыжа, Познані, Санкт-Пецярбургу, Стакгольма, Торуні і інш. Прыняў непасрэдны ўдзел больш чым у 60 міжнародных і рэспубліканскіх навуковых канферэнцыях, сімпозіумах і кангрэсах, а таксама неаднаразова выступаў на пасяджэннях міжнародных круглых сталоў па гістарычнай і гісторыка-прававой праблематыцы ў Беларусі, Літве, Польшчы, Расіі, Украіне і Швецыі. Сябра рэдакцыйных рад навуковых выданняў «[[Герольд Litherland]]»<ref>{{Cite web |url=https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |title=«Герольд Litherland» |access-date=18 снежня 2020 |archive-date=7 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230407211058/https://www.academia.edu/43223558/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_21 |url-status=dead }}</ref> (Гродна-Мінск) і «Rocznik Lituanistyczny»<ref>[http://rl-ihpan.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=11&Itemid=113&lang=pl Rocznik Lituanistyczny]</ref> (Варшава). У 1995—1998 гадах — сябра рэдакцыі [[Беларускі гістарычны агляд (часопіс)|Беларускага гістарычнага агляду]]. З 2023 года — сябра суполкі літуаністычных даследаванняў у Інстытуце гісторыі ПАН<ref>{{Cite web|lang=pl-PL|url=https://ihpan.edu.pl/struktura/zaklady-naukowe/zespol-badan-lituanistycznych/|title=Zespół Badań Lituanistycznych|website=Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN - Instytut Historii PAN|access-date=2024-11-11}}</ref>. Сябра Літуаністычнай камісіі пры Камітэце гістарычных навук Польскай акадэміі навук (2024)<ref>{{Cite web|lang=pl|url=https://www.facebook.com/story.php/?story_fbid=1052333046896646&id=100063598801439&_rdr|title=Nowy skład Komisji Lituanistycznej|website=FB strona Komisji Lituanistycznej przy KNH PAN|date=05.09.2024}}</ref>. Сябра аргкамітэта па стварэнні Беларускага даследчага ўніверсітэта імя Астафея Валовіча (2023—2025)<ref>{{Cite web|url=https://budzma.org/news/praekt-natsyyanalnaga-dasledchaga-universitetu.html|title=Нацыянальны даследчы унівэрсітэт. Што за праект?|website=budzma.org|access-date=2024-11-11}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://rejestr.io/krs/1195918/stowarzyszenie-astafiej-valovic-belarusian-research-university|title=STOWARZYSZENIE "ASTAFIEJ VAŁOVIC BELARUSIAN RESEARCH UNIVERSITY" {{!}} Rejestr.io|website=rejestr.io|access-date=2025-10-12}}</ref>. Аўтар больш за 80 навуковых работ<ref>[https://scholar.google.com/citations?hl=ru&user=gt5z4lQAAAAJ Профіль Google Scholar]</ref>, а таксама шэрагу артыкулаў у [[Беларуская энцыклапедыя|Беларускай энцыклапедыі]], [[Энцыклапедыя гісторыі Беларусі|Энцыклапедыі гісторыі Беларусі]], [[Вялікае Княства Літоўскае (энцыклапедыя)|энцыклапедыі «Вялікае княства Літоўскае»]]<ref>[http://www.vkl.by/search?SearchForm%5Bstring%5D=радаман&SearchForm%5Bpartition%5D=&SearchForm%5Bpartition%5D=0&yt0= Электронная энцыклапедыя «Вялікае Княства Літоўскае»]</ref>. * '''[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ h-індэкс 10]''' ([[Google Scholar]] Citations) '''{{нп5|ORCID||ru|}} [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X 0000-0002-7211-124X] [[Web of Science]] Researcher ID [https://publons.com/researcher/1998776/andrei-radaman/ V-5923-2017]''' === Стажыроўкі === * 2002 год — [[Ягелонскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедрах гісторыі права Польшчы юрыдычнага факультэта і гісторыі Ранняга Новага часу гістарычнага факультэта па стыпендыі Фонду каралевы Ядвігі. * 2010 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі права Польшчы Інстытута гісторыі права факультэта права і адміністрацыі па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2018 год — [[Варшаўскі ўніверсітэт]], стажыроўка на кафедры гісторыі Ранняга Новага часу Гістарычнага інстытута па навуковай стыпендыі Польскага камітэта па справах [[ЮНЕСКА]]. * 2019 год — [[Акадэмія навук Літвы]], навуковая стажыроўка ў рамках міжакадэмічнага абмену ў Інстытуце гісторыі Літвы. * 2021 год — {{нп5|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля|pl|Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk}} Польскай акадэміі навук, Нямецкі гістарычны інстытут у Варшаве<ref>{{Cite web|url=https://www.dhi.waw.pl/|title=Startseite - Deutsches Historisches Institut Warschau - DHIW|website=www.dhi.waw.pl|access-date=2024-11-12}}</ref>, даследніцкая навуковая стажыроўка на 11 месяцаў (люты-снежань)<ref>[https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html Wir begrüßen Forschende aus Belarus] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210301003915/https://www.dhi.waw.pl/aktuelle-meldungen/detail/news/wir-begruessen-forschende-aus-belarus.html|date=1 сакавіка 2021}}. Deutsches Historisches Institut Warschau. 01.02.2021.</ref><ref>Max Weber Stiftung. [https://www.maxweberstiftung.de/presse/aktuelles-presse/einzelansicht-pressemeldungen/detail/News/stipendien-fuer-akademikerinnen-und-akademiker-aus-belarus.html Stipendien für Akademikerinnen und Akademiker aus Belarus]. Dienstag, 02. Februar 2021.</ref><ref>WNP.PL. [https://www.wnp.pl/parlamentarny/spoleczenstwo/stypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i-niemieckiego-instytutu-historycznego,122828.html Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 04-02-2021 13:34</ref><ref>Nauka w Polsce. [https://naukawpolsce.pap.pl/aktualnosci/news%2C86174%2Cstypendia-dla-bialoruskich-naukowcow-od-instytutu-historii-pan-i Stypendia dla białoruskich naukowców od Instytutu Historii PAN i Niemieckiego Instytutu Historycznego]. 05.02.2021.</ref><ref>[https://ihpan.edu.pl/stypendia-dla-srodowiska-akademickiego-z-bialorusi/ Stypendia dla środowiska akademickiego z Białorusi]. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk, 05.02.2021.</ref>. * 2025 год — [[Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля Польскай акадэміі навук|Інстытут гісторыі імя Тадэвуша Мантэйфеля]]^[pl] Польскай акадэміі навук (стажыроўка 1 месяц (май-чэрвень). == Бібліяграфія == === Калектыўныя манаграфіі === * [http://history.by/issledovania/издательский-проект-коллективного-ф-2/ Беларусь: Народ. Государство. Время] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20200629063150/http://history.by/issledovania/%D0%B8%D0%B7%D0%B4%D0%B0%D1%82%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%BF%D1%80%D0%BE%D0%B5%D0%BA%D1%82-%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%82%D0%B8%D0%B2%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE-%D1%84-2/ |date=29 чэрвеня 2020 }} / Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории; редкол.: [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]. Минск: Беларуская навука, 2009. * Гісторыя Навагрудка — з глыбінь вякоў да нашых дзён = История Новогрудка — из глубин веков до наших дней / [<nowiki/>[[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] і інш.], рэд. кал.: [[Міхаіл Паўлавіч Касцюк|М. П. Касцюк]] (гал. рэд.). 1-е выд. Мінск: Белстан, 2014<ref>''Ні­на Шчарбачэвіч.'' [https://zviazda.by/be/news/20141007/1412631679-navagrudku-970 Навагрудку — 970!] ''Звязда'' (07.10.2014)</ref>; 2-е выд. Мінск: Белстан, 2016. * [https://www.academia.edu/12795611 Unus pro omnibus: Валовічы ў гісторыі Вялікага княства Літоўскага XV—XVIII ст.] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230726194620/https://www.academia.edu/12795611 |date=26 ліпеня 2023 }} Склад. [[Андрэй Янушкевіч]]. Навук. рэд. [[Аляксей Іванавіч Шаланда|Аляксей Шаланда]]. Мінск: Медысонт, 2014. * [https://www.litres.ru/raznoe-4340152/istoriya-belorusskoy-gosudarstvennosti-tom-pervyy-40259942/ История белорусской государственности: В 5 т. Т. 1 : Белорусская государственность: от истоков до конца XVIII в.] / [[Аляксандр Аляксандравіч Каваленя|А. А. Коваленя]] [и др.]; отв. ред. тома [[Вольга Мікалаеўна Ляўко|О. Н. Левко]], [[Валянцін Фёдаравіч Голубеў|В. Ф. Голубев]]; Нац. акад. наук Беларуси, Ин-т истории. Минск: Беларуская навука, 2018. * [https://www.taylorfrancis.com/books/edit/10.4324/9781003311454 Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy], edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, Anastasiia Kudlenko, 1st Edition, London: Routledge, 2023, 236 pp. DOI <nowiki>https://doi.org/10.4324/9781003311454</nowiki>; eBook <nowiki>ISBN 9781003311454</nowiki>. * [https://www.amazon.com/%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%8C-XXI-%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B4%D0%B7%D1%96-%D0%B4%D1%8B%D0%BA%D1%82%D0%B0%D1%82%D1%83%D1%80%D0%B0%D0%B9-%D0%B4%D1%8D%D0%BC%D0%B0%D0%BA%D1%80%D0%B0%D1%82%D1%8B%D1%8F%D0%B9/dp/1915601398 Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй], укладальнікі Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклад з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024. === Навукова-даведачныя выданні (ў суаўтарстве) === * Земскія ўраднікі Полацкага ваяводства (другая палова XVI — першая палова XVII стст.) / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том I. Полацак, 2004. С.73-80. * Земскія ўраднікі Віцебскага ваяводства ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том II. Полацак, 2005. С. 51-61. * Земскія ўраднікі Менскага павета ў другой палове XVI — першай палове XVII стст. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Commentarii polocenses historici = Полацкія гістарычныя запіскі. Том III. Полацак, 2006. С.65-69. * [https://www.academia.edu/34051158/Герольд_Litherland_nr_17 Земскія ўраднікі Гарадзенскага павета ВКЛ (другая палова XVI — першая палова XVII ст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230408095400/https://www.academia.edu/34051158/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_17 |date=8 красавіка 2023 }}. / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. Год V. Горадня, 2006. № 1 (17). С. 98-109. * Милиция Беларуси. Документы и материалы (1917—2007 гг.) / Сост. К. И. Барвинок [и др.:]: под ред. канд. ист. наук, доц. К. И. Барвинка, доктора ист. наук, проф. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел; Академия МВД. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2007. * [https://www.academia.edu/2435892/Герольд_Litherland_nr_18 Земскія ўраднікі Ваўкавыскага павета (другая палова XVI — першая палова XVII стст.)] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20210112173811/https://www.academia.edu/2435892/%D0%93%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%B4_Litherland_nr_18 |date=12 студзеня 2021 }} / А. Радаман, {{нп5|Дарус Вілімас|Д. Вілімас|lt|Darius Vilimas}}, [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich В. Галубовіч] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} // Герольд Litherland. 2011. № 18. С.143-155. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Anrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/Content/140339 T. V: Ziemia połocka i województwo połockie. XIV—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryka Lulewicza}}, oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Andrzej Haratym, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], Andrej Radaman przy współpracy [https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich Witala Hałubowicza] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211022060229/https://www.ggau.by/publication/fbu/4189-golubovich-vitalij-vladimirovich |date=22 кастрычніка 2021 }} i Przemysława P. Romaniuka. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2018. 305, [1] s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/publication/281586 T. VI: Ziemia nowogródzka i województwo nowogródzkie XV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2024. 524 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», Wydawnictwo IH PAN, 2003-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251774/edition/233383/content T. IX: Województwo mścisławskie. XVI—XVIII wiek] / IH PAN; pod red. [[Анджэй Рахуба|Andrzeja Rachuby]], oprac. {{нп5|Генрык Люлевіча|Henryk Lulewicz|pl|Henryk Lulewicz}}, [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/270-tomasz-jaszczolt/ Tomasz Jaszczołt], Andrej Radaman, [[Анджэй Рахуба|Andrzej Rachuba]], Przemysław P. Romaniuk, [[Андрэй Уладзіміравіч Мацук|Andrej Macuk]], [https://ihpan.edu.pl/pracownicy/131-adam-danilczyk/ Adam Danilczyk] i Andrzej Haratym. Warszawa: Wydawnictwo IH PAN, 2019. 262 s. * Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego: Spisy: w X t. / PAN, Instytut Historii; red. A. Rachuba, H. Lulewicz. Warszawa: Wydawnictwo «DiG», 2003—2014, Wydawnicto IH PAN, 2018-<2024>. [https://rcin.org.pl/dlibra/publication/251773/edition/233372/content T. VIII: Ziemia brzeska i województwo brzeskie XIV—XVIII wiek] / IH PAN; red. Andrzej Rachuba, oprac. Henryk Lulewicz, Tomasz Jaszczołt, Andrej Radaman, Andrzej Rachuba, Przemysław P. Romaniuk, Andrej Macuk, Adam Danilczyk, Andrzej Haratym. — Warszawa: IH PAN, 2020. 405 s. === Вучэбная літаратура (у суаўтарстве) === * История органов внутренних дел Беларуси: хрестоматия] / Министерство внутренних дел Республики Беларусь, Академия МВД; сост. А. Ф. Вишневский [и ин.]. Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2009. * История органов внутренних дел Беларуси: [курс лекций для вузов] / А. Ф. Вишневский [и др.] под ред. А. Ф. Вишневского; Министерство внутренних дел Республики Беларусь; Учреждение образования «Академия Министерства внутренних дел Республики Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2010. * История органов внутренних дел Беларуси: учеб. пособие для учреждений высшего образования] / А. В. Вениосов [и др.]; под общ. ред. В. А. Данилова, А. С. Жмуровского; учреждение образования «Акад. М-ва внутрен. дел Респ. Беларусь». Минск: Академия МВД Республики Беларусь, 2015. === Выбраныя навуковыя артыкулы і публікацыі крыніц === Паводле Google Scholar<ref>[https://scholar.google.com/citations?user=gt5z4lQAAAAJ&hl=ru Профіль Google Scholar]</ref>: {{кал|2}} * [https://www.academia.edu/122021195 Кіраванне соймікавамі пасяджэннямі ў Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. Беларус. дзярж. пед. ун-та ім. М. Танка. — 2002. — № 2(32). — С. 120—132. * [https://www.academia.edu/122019215 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на элекцыйны сойм 1587 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. 2003. — Т.10, сш.1-2 (18-19). — С.163-174. * [https://www.academia.edu/122022189 Шляхецкія з’езды і соймікі Новагародскага павета і праблема ўзнікнення каптуровых судоў у Вялікім княстве Літоўскім, Рускім і Жамойцкім ў час бескаралеўяў другой паловы XVI ст.] / А. Радаман // Вест. Акад. МВД Респ. Беларусь. — 2004. № 1 (7). — С. 132—136. * [https://www.academia.edu/122021455 Справа аб парушэнні ваўкавыскім старостай Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда і яе адлюстраванне ў дакументах Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі: дэкрэт Галоўнага Трыбунала Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкагапа справе аб парушэнні ваўкавыскім старостам Крыштафам Монвідам Дарагастайскім парадку ўступлення на пасаду і прынцыпаў прызначэння ўраднікаў гродскага суда. 23 верасня 1589 г., Менск] / А. Радаман // Архіварыус: зб. навук.паведамл. і арт. Вып.2 / рэдкал.: А. К. Галубовіч (старш.) і інш. Мінск: БелНДІДАС, 2004. — С.104-114 (Сер.: Гісторыя, архівазнаўства, крыніцазнаўства; Вып.2.). * [https://www.academia.edu/122021120 Rejestr senatorów i posłów na sejmie walnym warszawskim 9 lutego — 21 marca 1600 r.] / A. Radaman, M. Ferenc // Zeszyty naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne. — 2004. — T. MCCLXVII, zeszyt 131. — S. 89-107. * [https://www.academia.edu/122021766 Ухвалы соймікаў і шляхецкіх з’ездаў Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў сістэме нарматыўнага рэгулявання фінансавання соймавых паслоў у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Вес. БДПУ. Сер. 2, Гісторыя. Філасофія. Паліталогія. Сацыялогія. Эканоміка. Культуралогія. — 2005. — № 4 (46). — С.16-21. * [https://www.academia.edu/122019074 Віленскі земскі прывілей 1565 г. вялікага князя літоўскага Жыгімонта Аўгуста] / А. Радаман // Беларус. гіст. агляд. — 2005. — Т.12, сш.1-2 (22-23). — С.132-161. * [https://www.academia.edu/122021837 Інструкцыя новагародскага сойміка паслам на варшаўскі вальны сойм 1598 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Сацыяльна-эканамічныя і прававыя даследаванні. — 2005. — № 2. — С. 97-109. * [https://www.academia.edu/122020834 Uchwała sejmikowa powiatu nowogródzkiego z 1568 r. a system finansowania posłów sejmowych Wielkiego Księstwa Litewskiego] / A.Radaman // Litwa w epoce Wazów : prace ofiarowane H.Wisnerowi w siedemdziesiątą rocznicę urodzin / Instytut Historii PAN im.T.Manteuffla; podred. W.Kriegseisena i A. Rachuby. — Warszawa: Wydawnictwo Neriton, 2006. — S. 145—156. * [https://www.academia.edu/122018322 Да праблемы вызначэння мяжы паміж Новагародскім і Пінскім паветамі Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Памяць стагоддзяў на карце Айчыны: зб. навук. прац у гонар 70-годдзя М. Ф. Спірыдонава / Нац.акад.навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад. Р. А. Аляхновіч [i інш.]; рэдкал.: А. А. Каваленя (адказ.рэд.), А. І. Груша (адказ. сакр.) [і інш.]. Мінск: Беларус. навука, 2007. — С. 73-89. * [https://www.academia.edu/127384645 Інструкцыя шляхты Гарадзенскага павета паслам на Варшаўскі сойм 1572 г. з агульнаваяводскага сойміка Трокскага ваяводства, які адбыўся ў Самілішках 9 снежня 1571 г.] / падрыхтаваў да друку, камент. А. Радаман // Гарадзенскі палімпсест. 2009. Дзяржаўныя ўстановы і палітычнае жыццё. XV—XX ст. / рэд. А. Ф. Смаленчук, Н. У. Сліж. Гародня: [б.в.], 2009. — С. 246—251. * [https://www.academia.edu/122018135 Samorząd sejmikowy w powiatach województwa nowogródzkiego Wielkiego Księstwa Litewskiego w latach 1565—1632] / A. Radaman // Praktyka życia publicznego w Rzeczypospolitej Obojga Narodów w XVI—XVIII wieku / red. U. Augustyniak, A.B. Zakrzewski; Komisja Lituanistyczna przy Komitecie Nauk Historycznych Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, Instytut Historyczny Uiwersytetu Warszawskiego, Instytut Historii Prawa Uniwersytetu Warszawskiego. Warszawa: Neriton, 2010. — S. 55-103. * [https://www.academia.edu/122019652 Арганізацыя і склад полацкага земскага суда ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Герольд Litherland. — 2011. — № 18. — С.21-36. * [https://www.academia.edu/122019708 Попісавы экспедыцыйны з’езд і перадсоймавы соймік Новагародскага павета ў Капылі ў лютым 1596 г.] / А. Радаман // Капыль: гісторыя горада і рэгіёна (да 360-годдзя выдання прывілея на магдэбургскае права Капылю) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, А. Б. Доўнар, І. В. Соркіна; рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларус. навука, 2012. — С.185-210. * [https://www.academia.edu/122019977 Род Харытановічаў Вобрынскіх (Абрынскіх) уласнага герба «Харытон» у Новагародскім павеце ВКЛ у другой палове XVI ст.] / А. Радаман // Карэліччына: людзі, падзеі, час: зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі; Ін-т гісторыі; уклад. А. А. Скеп’ян, В. А. Максімовіч, А. Б. Доўнар; рэдкал. А. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2012. — С.50-63. * [https://www.academia.edu/122018259 Особенности российского администрирования и уголовного судопроизводства на территории Новогородского воеводства Великого Княжества Литовского, Русского и Жемайтского в 1657—1658 гг.] // Наследие российской государственности / Алтайская академия экономики и права; под ред. Ю. В. Анохина. Барнаул : Изд-во ААЭП, 2012. — С. 24-41. * [https://www.academia.edu/121931925 Іерархія ўраднікаў на сойміку Новагародскага павета Вялікага княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага ў другой палове XVI — першай трэці XVII ст.] / А. Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны: гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. А. Скеп’ян, В. В. Даніловіч, А. Б. Доўнар, рэдкал. А. А. Каваленя [іінш.]. — Мінск: Беларуская навука, 2013. — С.162-177. * [https://www.academia.edu/121931766 Новагародскі перадсоймавы соймік 19-21 студзеня 1598 г.] / А.Радаман // Людзі і ўлада Навагрудчыны : гісторыя ўзаемадзеяння (да 500-годдзя надання Навагрудку прывілея на магдэбургскае права): зб.навук. арт./ Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі, уклад. А. Скеп’ян, В. Даніловіч, А. Доўнар, рэдкал. А. Каваленя [і інш.]. — Мінск : Беларус. навука, 2013. — С. 139—162. * [https://www.academia.edu/121931666 Ухваленне мясцовых падаткаў на сойміках і шляхецкіх з’ездах Новагародскага ваяводства ВКЛ у другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А.Радаман // Беларус. гіст. часоп. — 2013. — № 9. — С. 22-33. * [https://www.academia.edu/121930974 Патранальна-кліентальныя адносіны ў Новагародскім павеце і іх уплыў на палітыку і дзейнасць органаў шляхецкага самакіравання ў другой палове XVI — пачатку XVII ст.] / А. Радаман // Магнацкі двор і сацыяльнае ўзаемадзеянне (XV—XVIII стст.) : зб. навук. прац / Установа "Музей "Замкавы комплекс «Мір»; рэд. А. М. Янушкевіч. — Мінск : Медысонт, 2014. — С. 252—294. * [https://www.academia.edu/122013379 Шляхта Новагародскага павета ў паспалітым рушэнні ВКЛ 1567 года] / А. Радаман, А. Янушкевіч // Studia z dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego (XVI—XVIII w.) / Instytut historii PAN, Polskie towarzystwo heraldyczne; red. S.Górzyński, M.Nagielski. — Warszawa: DiG, 2014. — S. 337—381. * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/handle/11320/13507 Павятовыя соймікі Новагародскага ваяводства Вялікага Княства Літоўскага, Рускага і Жамойцкага напярэдадні кракаўскага ардынарнага сойма Рэчы Паспалітай абодвух народаў 1603 г.] / А.Радаман // Вялікае Княства Літоўскае: палітыка, эканоміка, культура : зб. навук. арт. У 2 ч. Ч. 1 / Нац. акад. навук Беларусі, Ін-т гісторыі; уклад.: А. А. Скеп’ян; рэдкал.: У. Р. Гусакоў [і інш.]. — Мінск : Беларуская навука, 2017. — С. 221—252 * [https://repozytorium.uwb.edu.pl/jspui/bitstream/11320/13502/1/A_Radaman_Sistiematizacyja_prawa_WKL_i_wopros_poprawy_Trietjego_statuta_WKL.pdf Сістэматызацыя права ВКЛ і пытанне паправы Трэцяга статута ВКЛ на сойміках Новагародскага ваяводства ў 1587—1632 гг.] / А.Радаман // Журн. Белорус. гос. ун-та. История. — 2018. — № 2. — С. 21—31. * [https://miscellanea.uwb.edu.pl/article/download/677/588/1328 Miejsca obrad sejmików i zjazdów szlacheckich powiatu nowogródzkiego] [Places of Debates of Dietines (Sejmiks) and Other Noble Assemblies of the Nowogródek Poviat] / A, Radaman // Miscellanea Historico-Iuridica, — 2022. — T, 21(1). — S. 75-115. * [http://hdl.handle.net/11320/16699 Miejsca obrad zjazdów szlacheckich I sejmików powiatu słonimskiego] / A, Radaman // Wobec sejmików. Magnateria Rzeczypospolitej w XVI—XVIII wieku, red. M. Kupczewska, K.Łopatecki, Białystok, 2024.— S. 193—213. * [https://www.researchgate.net/publication/369253316 The Political Symbols and Concepts of Statehood in the Modern History of Belarus] / Andrej Kotljarchuk, Andrej Radaman, and Elena Sinitsyna // Belarus in the Twenty-First Century: Between Dictatorship and Democracy, edited by Elena Korosteleva, Irina Petrova, and Anastasiia Kudlenko, Routledge 2023, p.&nbsp;3-15. * [https://www.academia.edu/121803032 Палітычныя сімвалы і трактоўка дзяржаўнасці ў найноўшай гісторыі Беларусі] / Андрэй Катлярчук, Андрэй Радаман, Алена Сініцына // Беларусь у XXI стагоддзі. Паміж дыктатурай і дэмакратыяй, укладальніцы Алена Карасцялёва, Ірына Пятрова, Настасся Кудленка, пераклаў з англійскай Уладзімір Паўловіч, Лондан: Skaryna Press, 2024, с. 25-38. {{канец кал}} == Узнагароды і прэміі == * Памятны медаль «80 год міліцыі Беларусі». * Юбілейны медаль «90 год міліцыі Беларусі». * Памятны знак «70 год міліцыі Мінскай вобласці». * Нагрудны знак «За адзнаку». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * Историки Беларуси в начале XXI столетия: биобиблиографический справочник / Г. В. Корзенко. Минск : Белорусская наука, 2007, c. 312—313. * {{крыніцы/Сучасныя беларускія даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага|РАДАМАН Андрэй Аляксандравіч}}, с. 200—201. == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20201031155234/http://history.by/be/radaman/ Профіль на сайце Інстытута гісторыі НАН Беларусі (2018—2020)] * [https://szkoladoktorska.uwb.edu.pl/doktorant/absolwenci/2025-20.html Профіль на сайце Універсітэта ў Беластоку] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20211026232105/https://historia.uwb.edu.pl/andrei-radaman/ |date=26 кастрычніка 2021 }} * [https://orcid.org/0000-0002-7211-124X ORCID] * [https://uwb.academia.edu/AndrejRadaman Старонка на academia.edu] {{бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Радаман Андрэй Аляксандравіч}} [[Катэгорыя:Гісторыкі Беларусі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Інстытута гісторыі НАНБ]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Акадэміі Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі гістарычнага факультэта БДУ]] [[Катэгорыя:Рэпрэсаваныя рэжымам Лукашэнкі]] [[Катэгорыя:Падпісанты звароту беларускіх навукоўцаў супраць гвалту]] [[Катэгорыя:Даследчыкі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага]] macddsjsuam48w4albul5xglz16p2ny 0 686027 5125346 4267856 2026-04-13T11:52:19Z DzBar 156353 дапаўненне 5125346 wikitext text/x-wiki {{Рака}} '''Славянка''' — рака, левы прыток [[Нява|Нявы]], упадае ў яе за 27 км ад вусця. Бярэ пачатак з балот за 9 км на паўднёвы захад ад г. Паўлаўска. Даўжыня 39 км, плошча басейна 249 км². Даліна ў верхнім цячэнні вузкая, з высокімі да 2-3 метраў крутымі схіламі, далей пашыраецца да 0,8-1 км, русла шырынёй ад 3-4 да 10-12 м. Глыбіня ў нізоўях да 1,5 м. У сярэднім цячэнні праходзіць цераз г. [[Паўлаўск (Санкт-Пецярбург)|Паўлаўск]]. == У мастацтве == * [https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%A1%D0%BB%D0%B0%D0%B2%D1%8F%D0%BD%D0%BA%D0%B0%20(%D0%96%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9) Элегия Славянке (В. А. Жуковский)] == Літаратура == * Санкт-Петербург. Петроград. Ленинград: Энциклопедический справочник / Ред. коллегия: Белова Л. Н., Булдаков Г. Н., Дегтярев А. Я. и др. — М.: научное издательство «Большая Российская Энциклопедия». 1992. — 687 с.; ил. ISBN 5-85270-037-1 {{Вадаёмы Санкт-Пецярбургу}} [[Катэгорыя:Рэкі Ленінградскай вобласці]] [[Катэгорыя:Прытокі Нявы]] [[Катэгорыя:Рэкі і каналы Санкт-Пецярбурга]] [[Катэгорыя:Аб’екты культурнай спадчыны Расіі]] rod2wdtrquytomcu9ovhgbcblq90fgv 0 691345 5125232 4919327 2026-04-13T06:34:02Z DzBar 156353 + 10 катэгорый з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125232 wikitext text/x-wiki {{камп’ютарная гульня |выява=Doom – Game’s logo.svg }} '''Doom''' (з [[Англійская мова|англійскай]]: «Пагібель») — [[камп’ютарная гульня]] ў жанры [[Шутар ад першай асобы|шутара ад першай асобы]], распрацаваная і выпушчаная кампаніяй «[[Id Software|id Software»]] у 1993 годзе для персанальных камп’ютараў пад кіраваннем «[[MS-DOS]]». Doom — адна з найзначнейшых і ўплывовых камп’ютарных гульняў у гісторыі індустрыі; у прыватнасці, яе папулярнасць шмат у чым вызначыла далейшае развіццё і распаўсюджванне жанру шутараў ад першай асобы. Ранні прыклад 3D-графікі ў відэагульнях і мае ворагаў і аб’екты ў выглядзе 2D-малюнкаў, такую тэхніку часам называюць 2,5D-графікай. == Гульнявы працэс == Doom — шутар ад першай асобы з 3D-графікай. Тым часам як навакольнае асяроддзе паказана ў 3D-перспектыве, ворагі і аб’екты — 2D-спрайты, адлюстраваныя пад фіксаванымі вугламі. У рэжыме аднакарыстальніцкай кампаніі гулец кіруе неназваным касмічным дэсантнікам — пазней неафіцыйна названым «Doomguy» — праз ваенныя базы на спадарожніках Марса і ў пекле. Каб скончыць узровень, гулец павінен прайсці праз лабірынт, каб дабрацца да пазначанага пакоя выхаду. Узроўні згрупаваны ў эпізоды, а апошні ўзровень кожнага эпізоду прысвечаны бітве з босам. Праходзячы ўзроўні, гулец павінен змагацца з мноствам ворагаў, уключаючы дэманаў і апантаную нежыць. Ворагі часта з’яўляюцца вялікімі групамі. Пяць узроўняў складанасці рэгулююць колькасць ворагаў і колькасць пашкоджанняў, якія яны наносяць, пры гэтым ворагі рухаюцца і атакуюць хутчэй, чым звычайна, на самым цяжкім узроўні складанасці. Монстры маюць простыя паводзіны: яны рухаюцца да саперніка, калі бачаць або чуюць яго, і атакуюць укусамі, кіпцюрамі або выкарыстоўваючы магічныя здольнасці, такія як агністы шар. Гулец павінен кіраваць запасамі боепрыпасаў, здароўя і брані падчас праходжання. Зброю і боепрыпасы можна знайсці на ўсіх узроўнях або збіраць іх у мёртвых ворагаў. Зброяй выступаюць пісталет, драбавік, бензапіла, плазменная вінтоўка і BFG 9000. Гулец таксама сустракае ямы з таксічнымі адходамі, столі, якія апускаюцца і раздушваюць прадметы, і замкнёныя дзверы, для якіх патрабуецца картка-ключ або дыстанцыйны выключальнік. == Сюжэт == Doom падзелены на тры эпізоды, кожны з якіх змяшчае прыкладна дзевяць узроўняў: «Knee-Deep in the Dead», «The Shored of Hell» і «Inferno». Чацвёрты эпізод, «Thy Flesh Consumed», быў дададзены ў пашыраную версію, The Ultimate Doom, выпушчаную праз два гады пасля Doom. Кампанія змяшчае вельмі мала сюжэтных элементаў, маючы мінімальную гісторыю, прадстаўленую ў асноўным праз інструкцыю і тэкставыя апісанні паміж эпізодамі. У будучыні неназваны марскі пяхотнік адпраўляецца на заданне на Марс пасля нападу на вышэйшага афіцэра, які загадаў свайму падраздзяленню страляць па цывільных асобах. Аб’яднаная аэракасмічная карпарацыя дазваляе вайскоўцам праводзіць сакрэтныя эксперыменты па тэлепартацыі, якія становяцца смяротнымі. База на Фобасе тэрмінова запытвае ваенную падтрымку, тым часам як на Дэймасе яна цалкам знікае. Пехацінец далучаецца да баявых сіл для забеспячэння бяспекі Фобаса. Ён чакае на перыметры, як загадана, пакуль уся штурмавая група была знішчана. Не маючы выхаду са спадарожніка і ўзброіўшыся толькі пісталетам, ён трапляе на базу з намерам адпомсціць. {{зноскі}} {{вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Doom| ]] [[Катэгорыя:Кааператыўныя камп’ютарныя гульні]] [[Катэгорыя:Камп’ютарныя гульні 1993 года]] [[Катэгорыя:Шутары ад першай асобы]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation]] [[Катэгорыя:Гульні для Windows]] [[Катэгорыя:Гульні для Linux]] [[Катэгорыя:Steam-гульні]] [[Катэгорыя:Гульні для DOS]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 4]] [[Катэгорыя:Гульні для PlayStation 3]] [[Катэгорыя:Гульні для Nintendo Switch]] 3cn5i6dhql84soq190v9a6ly7mgrmu4 0 699823 5125062 4256974 2026-04-12T14:11:21Z ~2026-22661-48 166600 5125062 wikitext text/x-wiki {{Орган выканаўчай улады |назва = Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт |скарачэнне = |арыгінальная назва = |арыгінальная назва1 = |арыгінальная назва2 = |краіна = Рэспубліка Беларусь |друк = |шырыня пячаткі = |подпіс пячаткі = |выява = |шырыня выявы = |подпіс выявы = |эмблема = |шырыня эмблемы = |подпіс эмблемы = |дата стварэння = |папярэднік1 = |папярэднік2 = |папярэднік3 = |дата скасавання = |пераемнік = |падпарадкаванне = [[Віцебскі абласны выканаўчы камітэт]] |штаб-кватэра = 211969, [[Віцебская вобласць]], г. [[Браслаў]], [[Савецкая вуліца (Браслаў)|вул. Савецкая]], 119 |region_code = BY |бюджэт = |імя міністра1 = |функцыя міністра1 = |імя міністра2 = |функцыя міністра2 = |імя главы1 = [[Вячаслаў Віктаравіч Грышчанка]] |пасада главы1 = [[Старшыня Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта|Старшыня]] |імя главы2 = |пасада главы2 = |вышэйстаячае ведамства = |падведамны орган1 = |падведамны орган2 = |дакумент1 = |сайт = |раздзел заўваг = |карта = |шырыня карты = |подпіс карты = }} '''Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт''' — [[Выканаўчая ўлада|выканаўчы і распарадчы орган]] [[мясцовае кіраванне|мясцовага кіравання]] базавага тэрытарыяльнага ўзроўню на тэрыторыі [[Браслаўскі раён|Браслаўскага раёна]] [[Віцебская вобласць|Віцебскай вобласці]] [[Беларусь|Беларусі]]. Падсправаздачны і падкантрольны [[Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь|Прэзідэнту Рэспублікі Беларусь]] і [[Віцебскі аблвыканкам|Віцебскаму аблвыканкаму]], падсправаздачны таксама [[Браслаўскі раённы Савет дэпутатаў|Браслаўскаму раённаму Савету дэпутатаў]] па пытаннях, аднесеных да яго кампетэнцыі<ref name="pravo">[https://pravo.by/document/?guid=3871&p0=h11000108 Закон Республики Беларусь от 4 января 2010 г. № 108-З «О местном управлении и самоуправлении в Республике Беларусь»]</ref>. Агульнае кіраўніцтва дзейнасцю райвыканкама ажыццяўляе Старшыня выканкама. Выканаўчы камітэт размешчаны ў цэнтры горада [[Браслаў|Браслава]], у [[будынак павятовай адміністрацыі (Браслаў)|будынку былой павятовай адміністрацыі]] па [[Савецкая вуліца (Браслаў)|вул. Савецкай]], 119. == Структура == * Упраўленне па працы, занятасці і сацыяльнай абароне; * Упраўленне сельскай гаспадаркі і харчавання; * Упраўленне справамі; * Упраўленне эканомікі, гандлю і паслуг; * Упраўленне адукацыі; * Аддзел спорту і турызму; * Юрыдычны аддзел; * Сектар па працы са зваротамі грамадзян і юрыдычных асоб; * Аддзел архітэктуры і будаўніцтва; * Упраўленне землеўпарадкавання; * Аддзел ідэалагічнай працы і па справах моладзі; * Аддзел культуры; * Аддзел жыллёва-камунальнай гаспадаркі; * Аддзел арганізацыйна-кадравай працы; * Аддзел запісу актаў грамадзянскага стану; * Аддзяленне бухгалтарскага ўліку і справаздачнасці; * Фінансавы аддзел; * Аддзел унутраных спраў. == Старшыні == * з 6 снежня 2021 — [[Вячаслаў Віктаравіч Грышчанка]] * З 9 красавіка 2026 - Алена Міхайлаўна Бабінская {{зноскі}} == Спасылкі == * {{афіцыйны сайт|braslav.vitebsk-region.gov.by|Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Арганізацыі Браслава]] [[Катэгорыя:Раённыя выканаўчыя камітэты Віцебскай вобласці]] [[Катэгорыя:Браслаўскі раён]] {{Выканаўчыя камітэты Беларусі}} 6ez4lsv3b5p19ntaooj30rgsidm0sre 0 710915 5125234 4143878 2026-04-13T06:43:09Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:DC Comics]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125234 wikitext text/x-wiki {{Кампанія}} '''«DC Comics»''' (заснавана ў [[1934]] годзе як «National Allied Publications») — адно з найбуйнейшых і найбольш папулярных выдавецтваў [[комікс]]аў. Выдавецтва было набыта кампаніяй «[[Warner Brothers]]» у [[1969]] годзе. {{Зноскі}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{WarnerMedia}} {{Бэтмен у кіно}} [[Катэгорыя:WarnerMedia]] [[Катэгорыя:Выдавецтвы ЗША]] [[Катэгорыя:DC Comics]] lohq9mwj2ovknr0dy47gulki6v8ijnf 0 715652 5125112 5123482 2026-04-12T18:08:22Z Martufellon 163796 5125112 wikitext text/x-wiki {{Вайсковае фарміраванне |назва = |арыгінал = |выява = Flag of the Naftali Botwin Company.svg |подпіс = Сцяг роты. |гады =[[1937]]—[[1938]] |краіна = {{Сцягафікацыя|Другая Іспанская Рэспубліка}} |краіны = |падпарадкаванне = [[File:Emblem of the International Brigades.svg|22px]] [[Інтэрнацыянальныя брыгады]] |у складзе = [[Файл:Flag of the Mickiewicz Battalion.svg|22px]] [[XIII інтэрбрыгада імя Яраслава Дамброўскага]] |тып = |уключае_ў_сябе = |роля = |памер = 152 чал. |камандная_структура = |размяшчэнне = |мянушка = |мянушкі = |заступнік = [[Нафталі Батвін]] |заступнікі = |дэвіз = |дэвізы = |колеры = |марш = |маршы = |талісман = |талісманы = |рыштунак = |войны = |бітвы = [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі]] |знакі_адрознення = |цяперашні_камандзір = |вядомыя_камандзіры = }} '''Яўрэйская рота інтэрбрыгад імя [[Нафталі Батвін]]а''' ({{lang-es|Unidad judía Botwin}}, {{lang-pl|Kompania im. Naftalego Botwina}}) — рота з добраахвотнікаў-[[яўрэі|яўрэяў]] у складзе [[XIII інтэрбрыгада імя Яраслава Дамброўскага|XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага]], якая ўдзельнічала ў [[Грамадзянская вайна ў Іспаніі|грамадзянскай вайне ў Іспаніі]]. == Перадгісторыя == У 1936 г. за чатыры месяцы да пачатку вайны пачалося [[Арабскае паўстанне (1936—1939)|антыбрытанскае і антыяўрэйскае паўстанне арабаў]] у [[Брытанскі мандат у Палесціне|падмандатнай Палесціне]]. У сувязі з ім [[Камуністычная партыя Ізраіля|Палесцінская камуністычная партыя]] апынулася ў цяжкім становішчы — па ўказанні [[камуністычны інтэрнацыянал|Камінтэрна]] яна павінна была падтрымаць арабскае паўстанне, пайдучы на канфлікт з [[сіянізм|сіяністамі]]. Але распачатая ў Іспаніі грамадзянская вайна дазволіла яўрэям-камуністам Палесціны знайсці сабе ўжыванне ў гэтай краіне. == Дзейнасць == Роту з яўрэяў-добраахвотнікаў сфарміраваў 12 снежня 1937 года Фарол Гузман, камандзір роты другога батальёна Палафокса XIII інтэрбрыгады імя Яраслава Дамброўскага. У яе ўвайшлі 152 чалавекі з Палесціны, [[Польская Рэспубліка (1918—1939)|Польшчы]], [[Трэцяя французская рэспубліка|Францыі]], [[Бельгія|Бельгіі]] і Іспаніі. У загадзе гаварылася: {{Цытата|Сёння Яўрэйская рота імя Батвіна ўлілася ў слаўную сям’ю змагароў з [[фашызм]]ам, сярод якіх ёсць і [[палякі]], і [[немцы]], і [[беларусы]], і [[іспанцы]], і прадстаўнікі многіх іншых нацыянальнасцей. Нацыянальная прыналежнасць і палітычныя погляды нашых байцоў не маюць значэння – нас аб’ядноўвае барацьба з фашызмам. У барацьбе [[За нашу і вашу свабоду|за вашу і нашу свабоду]] ўсе [[антыфашызм|антыфашысты]] свету стаяць плячом да пляча. Сярод добраахвотнікаў брыгады Дамброўскага яўрэйскія байцы ўжо вызначыліся гераізмам і гатоўнасцю прынесці сябе ў ахвяру нашай агульнай справе. У памяць аб тых з іх, хто загінуў на палях бітваў, мы прысвойваем другой роце батальёна Палафокса імя Батвіна, маладога [[Камуністычная партыя Польшчы|польскага камуніста]], які аддаў сваё жыццё ў барацьбе з фашызмам. Яго імя — сімвал барацьбы яўрэйскіх народных мас, сімвал міжнароднай салідарнасці і братэрства народаў.}} У шэрагах роты імя Батвіна змагаліся не толькі яўрэі, але і італьянцы, некалькі палякаў, [[грэкі|грэк]], а таксама двое [[арабы|арабаў]] — Элі Абдул Халак і Файзі Набулсі<ref>[http://booknik.ru/colonnade/facts/20-faktov-o-evreyah-srajavshihsya-za-respubliku/ Анна Школьник. 20 фактов о евреях, сражавшихся за Республику] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20131203010702/http://booknik.ru/colonnade/facts/20-faktov-o-evreyah-srajavshihsya-za-respubliku/ |date=3 снежня 2013 }}</ref>. Быў таксама, прынамсі, адзін некамуністычны добраахвотнік-сіяніст з Палесціны — Залман Зальцман, які затым напісаў мемуары. Рота імя Батвіна праіснавала 9 месяцаў, удзельнічаючы ў баях. Але 21 верасня 1938 года ў [[Бітва на Эбра|бітвы каля ракі Эбра]] падраздзяленне было разбіта праўзыходнымі сіламі войскаў [[Франсіска Франка]]. Частка байцоў роты загінула ў баі, іншых франкісты расстралялі пасля паланення, а 86 байцоў былі адпраўлены ў лагеры для ваеннапалонных. == Прэса == 30 снежня 1937 года з’явілася газета на [[ідыш]] пад назвай «Батвін». У яе перадавіцы гаварылася: {{Цытата|Не ўсе яўрэйскія байцы ўвайшлі ў гэтую роту, многія з іх не захацелі раставацца са сваімі таварышамі іншых нацыянальнасцяў. Але ўсе яны разумеюць, што, змагаючыся з фашызмам, даюць бой [[антысемітызм]]у.}} Было выдадзена ўсяго шэсць нумароў газеты. == Могілкі == Загінуўшыя яўрэйскія добраахвотнікі пахаваны ў агульнай магіле ў [[Барселона|Барселоне]], а 9 чалавек — у [[Мадрыд]]зе, дзе на могілках ёсць помнік з надпісам: {{Цытата|Яўрэйскім добраахвотнікам, якія загінулі падчас грамадзянскай вайны за свабоду. Нашу і вашу.}} {{зноскі}} == Спасылкі == * [https://web.archive.org/web/20131203010702/http://booknik.ru/colonnade/facts/20-faktov-o-evreyah-srajavshihsya-za-respubliku/ Анна Школьник. 20 фактов о евреях, сражавшихся за Республику] * [https://web.archive.org/web/20131202225849/http://botinok.co.il/node/81195 Маша Хинич. Судьба «Бригадистас» из Эрец-Исраэль] * [http://www.marxists.org/subject/jewish/botwin/introduction.htm The Naftali Botwin Company by Mitch Abidor] [[Катэгорыя:Інтэрнацыянальныя брыгады]] [[Катэгорыя:Яўрэйскія арганізацыі]] 55tbkje67l36he4s1zqicy7k7983hpb 4 729023 5125016 5124438 2026-04-12T12:06:40Z M.L.Bot 261 /* За */ +1 5125016 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) === Вынік === == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) 7y8hjkixlx6b7nwuzb0xj1f1rggtkah 5125056 5125016 2026-04-12T13:58:39Z Wizardist 2822 /* За */ 5125056 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) === Вынік === == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) e6dawmejfqr4giynqry6btkzs8vawx4 5125057 5125056 2026-04-12T14:00:01Z Wizardist 2822 5125057 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Я лічу, што гэтыя сцягі нам лакальна ў праекце цяпер патрэбныя. Таму такую ініцыятыву варта падтрымаць. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 17:00, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) === Вынік === == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) hqjk95nsvbtp3ag62zm3eexy66aga73 5125087 5125057 2026-04-12T16:51:55Z MocnyDuham 99818 /* Правы Oversight для ўдзельніка MocnyDuham */ вынік 5125087 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == {{закрыта}} [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Я лічу, што гэтыя сцягі нам лакальна ў праекце цяпер патрэбныя. Таму такую ініцыятыву варта падтрымаць. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 17:00, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Закрываю запыт датэрмінова па некалькіх прычынах. Па-першае, некалькі вельмі дасведчаных удзельнікаў выказаліся або супраць, або не выказалі падтрымкі маёй кандыдатуры. Для такой важнай ролі давер з’яўляецца неабходным і крытычным. Без яго ісці за сцягам няма сэнсу. Па-другое, для правоў рэвізора згодна з Мета-вікі трэба атрымаць не менш за 25 галасоў, што ў сучаснай сітуацыі для нашай Вікі з’яўляецца вельмі складаным. Згодна з працэдурным бар’ерам працягваць галасаванне няма сэнсу. Дзякуй усім, хто звярнуў увагу на гэтую праблему нашага раздзела. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:51, 12 красавіка 2026 (+03) == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) 8fcogta63o0k20ulyg88n1vh0137742 5125088 5125087 2026-04-12T16:55:29Z MocnyDuham 99818 /* За */ reply ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]]) 5125088 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Вельмі-вельмі важная справа. Дзякуй, што вырашыўся яе ўзяць на сябе! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:55, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == {{закрыта}} [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Я лічу, што гэтыя сцягі нам лакальна ў праекце цяпер патрэбныя. Таму такую ініцыятыву варта падтрымаць. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 17:00, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Закрываю запыт датэрмінова па некалькіх прычынах. Па-першае, некалькі вельмі дасведчаных удзельнікаў выказаліся або супраць, або не выказалі падтрымкі маёй кандыдатуры. Для такой важнай ролі давер з’яўляецца неабходным і крытычным. Без яго ісці за сцягам няма сэнсу. Па-другое, для правоў рэвізора згодна з Мета-вікі трэба атрымаць не менш за 25 галасоў, што ў сучаснай сітуацыі для нашай Вікі з’яўляецца вельмі складаным. Згодна з працэдурным бар’ерам працягваць галасаванне няма сэнсу. Дзякуй усім, хто звярнуў увагу на гэтую праблему нашага раздзела. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:51, 12 красавіка 2026 (+03) == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) 79nffx0o6le4ywae3wc5fo2y3opifa3 5125089 5125088 2026-04-12T16:56:26Z MocnyDuham 99818 /* За */ reply: Ваш выпадак гэта [[ВП:ІУП]]. Голас залічваем. (-) ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]]) 5125089 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Вельмі-вельмі важная справа. Дзякуй, што вырашыўся яе ўзяць на сябе! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:55, 12 красавіка 2026 (+03) * Ваш выпадак гэта [[ВП:ІУП]]. Голас залічваем. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:56, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == {{закрыта}} [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Я лічу, што гэтыя сцягі нам лакальна ў праекце цяпер патрэбныя. Таму такую ініцыятыву варта падтрымаць. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 17:00, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Закрываю запыт датэрмінова па некалькіх прычынах. Па-першае, некалькі вельмі дасведчаных удзельнікаў выказаліся або супраць, або не выказалі падтрымкі маёй кандыдатуры. Для такой важнай ролі давер з’яўляецца неабходным і крытычным. Без яго ісці за сцягам няма сэнсу. Па-другое, для правоў рэвізора згодна з Мета-вікі трэба атрымаць не менш за 25 галасоў, што ў сучаснай сітуацыі для нашай Вікі з’яўляецца вельмі складаным. Згодна з працэдурным бар’ерам працягваць галасаванне няма сэнсу. Дзякуй усім, хто звярнуў увагу на гэтую праблему нашага раздзела. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:51, 12 красавіка 2026 (+03) == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) n79glgae20r23tktfd1riq6zpq76hbr 5125090 5125089 2026-04-12T16:57:14Z MocnyDuham 99818 /* За */ афармленне 5125090 wikitext text/x-wiki {{новыя зверху}} {{Архівы| * [[/2011—2012|2011—2012]] * [[/2013—2022|2013—2022]] }} '''Правілы правядзення выбараў адміністратараў знаходзяцца [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў|тут]]'''. : Даючы згоду, кандыдат мусіць адзначыць ці ведае ён мовы CSS і JS і ці трэба яму магчымасці адміністратара інтэрфейса. <!--падавайце запыты пад гэтым радком--> == Правы адміністратара для [[Удзельнік:Plaga med Bot|Plaga med Bot]] == Нядаўна я стварыў заяўку на статус бота для свайго другога акаўнта. Ужо ёсць адпаведная [[Вікіпедыя:Запыты_на_статус_бота#Plaga med Bot|заяўка]]. Пасля абмеркавання ніжэй вырашыў зрабіць таксама інструмент для таго, каб хаваць праўкі, пакуль не вырашылася сітуацыя з рэвізорамі. Ужо інструмент гатоў, пра гэта я таксама напісаў на [[ВП:Форум#Часовае схаванне гісторыі правак праз бота|форуме]]. Спалучэнне сцягоў бота і адміністратара дазволіць лепш фільтраваць прўкі ў стужцы змен і хутчэй працаваць з API, каб паменшыць акно часу, у якім праўка вісіць несхаваная. Дадаванне артыкулаў у спіс на схаванне будзе адбывацца па-старому, як апісана на [[Вікіпедыя:Запыты да схавальнікаў]] + яшчэ зрабіў пошук перасылак. Вырашыў, што справы надання сцяга бота і сцяга адміністратара трэба разглядаць паасобку, таму ствараю асобную заяўку тут. Галасаванне пачынаю прама цяпер, каб не марудзіць, бо прыйдзецца 2 тыдні чакаць... Адкажу на любыя пытанні, калі камусьці цікава глянуць код, то пастараюся пахутчэй усё прыхарашыць і зрабіць асобны рэпазіторый. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:22, 8 красавіка 2026 (+03) :зазначу, што сцяг можна выдаць часова. Умоўна, на 3 месяцы. Потым можа ўжо не будзе так пільна патрэбны. А як сітуацыя завісне, то перападамся. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:33, 8 красавіка 2026 (+03) ::апублікаваў код у [https://github.com/PlagaMedicum/wiki-scripts рэпазіторыі]. Там будуць усе скрыпты-сэрвісы, якія я буду запускаць праз бота. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:44, 10 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Горай не будзе, бота-ўладальнік -- адмін, практычна нічога дадаткова не даем. З пракідам ад Мета нешта трэба ў кожным разе рабіць. Праўда, не ведаю як мой голас будзе залічаны, бо фармальна я -- бот. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:06, 12 красавіка 2026 (+03) ** Ваш выпадак гэта [[ВП:ІУП]]. Голас залічваем. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:56, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Больш аўтаматызацый нам патрэбна. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 16:58, 12 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Вельмі-вельмі важная справа. Дзякуй, што вырашыўся яе ўзяць на сябе! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:55, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === === Каментарыі === === Вынік === == Правы [[:ru:Википедия:Ревизоры|Oversight]] для ўдзельніка [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] == {{закрыта}} [[Адмысловае:PermanentLink/5120811#Неабходнасць абрання другога рэвізора (Oversighter)|Згодна з папярэднім абмеркаваннем]], я вылучаю сваю кандыдатуру на ролю рэвізора (Oversight) у нашым раздзеле.<br /><br />Паводле [https://meta.wikimedia.org/wiki/Oversight_policy глабальнай палітыкі] Фонду Вікімедыя, кандыдат на гэтую пасаду павінен адпавядаць наступным крытэрыям: # Абавязковая 2FA # Павінен быць не маладзейшы за 18 гадоў і дасягнуць паўналецця ў сваёй юрысдыкцыі. # Павінен быць гатовы падпісаць пагадненне Фонду Вікімедыя аб неразгалошванні непублічнай інфармацыі, што таксама прадугледжвае прадстаўленне асабістых даных Фонду. # Павінен быць добра знаёмы з глабальнай палітыкай прыватнасці. Я адпавядаю ўсім гэтым патрабаванням. Як я ўжо адзначаў у сваёй заяве на статус адміністратара, я знаходжуся ў бяспецы за межамі Беларусі, таму фізічны доступ зламыснікаў да мяне і маіх прылад немагчымы. Для атрымання статусу мне неабходны [[Вікіпедыя:Правілы правядзення выбараў адміністратараў#Абранне кандыдата|кансенсус супольнасці]]. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:39, 4 красавіка 2026 (+03) === За === * {{за}}. Толькі зазначу, што знаходжанне за мяжой не гарантуе 100% прыватнасці і бяспекі, таму будзем разлічваць на вашую адказнасць! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 4 красавіка 2026 (+03) * {{за}}. Я лічу, што гэтыя сцягі нам лакальна ў праекце цяпер патрэбныя. Таму такую ініцыятыву варта падтрымаць. — [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]] ^{[[Размовы з удзельнікам:Wizardist|г]] [[Адмысловае:Contributions/Wizardist|+у]]} 17:00, 12 красавіка 2026 (+03) === Супраць === * {{супраць}}. У нас ўжо ёсць [[Удзельнік:Wizardist|Wizardist]]. Навошта для нашага праекту менавіта яшчэ адзін, не зусім не зразумеў. Бенгальцы таксама маюць двух, як і мы.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 17:28, 6 красавіка 2026 (+03) *: Адзін неактыўны. Вось які ліст я атрымаў ад фондаўскіх. Калі трэба - магу пераслаць на вашу пошту: <br> > ''"I write from the T&S team at the Wikimedia Foundation. We recently spoke regarding the issue of compromised accounts in Belarusian Wikipedia. I’m reaching out about a global policy change which may affect your community. :: As you may know, 2FA is being enforced for users with CheckUser and Oversight functions on Wikimedia projects. You can find more information about this here: https://meta.wikimedia.org/wiki/Mandatory_two-factor_authentication_for_users_with_some_extended_rights :: This would likely affect Be.WP as there is currently only 1 active oversighter on the project. Per the Oversight Policy, there must be two active local oversighters, or none at all. Given the specific uses of oversight on the Belarusian Wikipedia, this is all the more important. If the Belarusian Wikipedia community could elect and appoint a new oversighter who meets the necessary criteria, that would be a sufficient resolution to the problem."'' [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:39, 6 красавіка 2026 (+03) :: Ну вось, зараз няма ніводнага. [[Вікіпедыя:Форум#Notice of removal of local oversighters|Пачытайце тут]], калі ласка. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:00, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Чаму ніводнага? Нам прапанавалі, як па мне ідэальны на сёння варыянт: часовае прызначэнне сцюарда лакальным назіральнікам на гэтай вікі да абрання новага назіральніка (што азначала б аднаўленне паўнамоцтваў Wizardist).--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 16:45, 7 красавіка 2026 (+03) === Каментарыі === : Пры ўсёй павазе да ўклада ўдзельніка MocnyDuham, мне здаецца, што наяўнасць правоў Oversight у дастаткова новага ананімнага ўдзельніка не павысіць бяспеку супольнасці. Думаю, варта шукаць іншыя варыянты.--[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 17:33, 7 красавіка 2026 (+03) :: Таму я і прагаласаваў супраць, а рабочы варыянт нам прапанавалі самі сцюарды.--[[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 18:34, 7 красавіка 2026 (+03) Што значыць узломы ўліковых запісаў? Якія выпадкі, чые запісы, якія праблемы? У нас два Oversight і калі спатрэбіцца падключацца абодва да вырашэння пытанняў. Калі сцюарта падключаць, трэба разумець, ён будзе мець доступ да адчувальных даных. Хто гэта, адкуль і ці можна яму верыць. У адрозненні ад тых, хто ў праекце 20 гадоў. Можа і можна, але якая гарантыя, што ён надзейны, разумее нашы рэаліі і нікуды нічога нікому? Хацелася б разумець гэта ўсё. ----[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 19:58, 7 красавіка 2026 (+03) :Ім трэба, каб другі паказаў нейкую актыўнасць? То папросім, каб напісаў ім, што ён жывы, не мае часу на ўдзел у Вікіпедыі па напісанні нейкіх тэкстаў, але калі спатрэбіцца зможа праверыць дзеянні Wizardist. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:04, 7 красавіка 2026 (+03) ::Для абрання Oversight, прынамсі раней, трэба было як мінімум 30-35 галасоў і з іх кваліфікаваная большасць, прынамсі, а не правілах абрання адміністратараў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Я не знайшоў гэтага ў нас лакальна, таму падумаў, што працуе агульнае правіла. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:22, 7 красавіка 2026 (+03) : Пра compromised accounts там гаворка вялася наогул пра затрыманых адмінаў, калі я ім паведамляў пра сітуацыю ўнутры Вікі. Толькі пра compromised я пісаў датычна таго, што асабістая тэхніка магла выкарыстоўвацца, а не пра тое, што вікі-акі ламанулі. : Сітуацыя такая, што з {{u|Mienski}} [https://meta.wikimedia.org/wiki/Steward_requests/Permissions#Mienski@bewiki знялі] сцяг за гадавы інактыў. Аўтаматычна з гэтым зняццём замарозілі сцяг у {{u|Wizardist}}, бо актыўных рэвізораў павінна быць два. Гэта мая матывацыя чаму я падаў заяўку, каб не аддаваць гэтую ролю на аутсорс. Я лічу, што больш эфектыўна і проста, каб рэвізоры заставаліся мясцовыя, а не пісаць запыты на мету. : Калі супольнасць лічыць прымальным мець глабальных рэвізораў - добра. Калі не мае да мяне даверу на гэтай пасадзе - гатовы зняць запыт па статус. Калі вы можаце ажывіць {{u|Mienski}} - таксама добра (толькі яму прыйдзецца зноў праходзіць галасаванне, бо сцяга ўжо няма). Я гатовы падтрымаць кожнага, каго супольнасць лічыць добрым кандыдатам, бо мне не важна мець гэты сцяг, а важна каб ён у нас лакальна і заставаўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:19, 7 красавіка 2026 (+03) ::А яны пра нас падумалі, калі гэта зрабілі? Чаму мы даведваемся пра гэта постфактум? Яны ведаюць у якой мы сітуацыі? І што цяпер сабраць 30-35 галасоў будзе практычна не рэальна. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:25, 7 красавіка 2026 (+03) ::: Мне на пошту асабіста напісалі трошкі раней, 18 сакавіка, але было не да Вікіпедыі, таму я адразу нават не чытаў. Было б добра, каб яшчэ і на форум напісалі, але маем то, што маем. 25 галасоў сабраць будзе вельмі цяжка, так. Але калі ўсім напісаць і папрасіць прагаласаваць? Няма патрабаванняў да галасуючых, таму можна сабраць больш галасоў. Можа лепш тады папрасіць [[Удзельнік: Чаховіч Уладзіслаў| Чаховіч Уладзіслаў]] стварыць запыт, бо яму больш даверу? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:32, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Гэта проста п-ц. Чаму нічога не напісалі нашым Oversight? У нас ёсць якраз патрабаванні да выбаршчыкаў. Няма бля цэнзурных слоў пра гэта ўсё. Ужо гісторыя новых правак не хаваецца. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:37, 7 красавіка 2026 (+03) ::::Хай вяртаюць усё назад, або робяць нейкія мыліцы, пакуль не знойдзецца нейкае сталае рашэнне. <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:40, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Мы можам папрасіць {{u|Mienski}} праявіць нейкую актыўнасць, каб была нагода ім напісаць з просьбай вярнуць усё ў статус-кво? Можа тады не прыйдзецца праз механізм выбараў праходзіць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:44, 7 красавіка 2026 (+03) :: Наогул {{ping|M.L.Bot}} вы для мяне вялікі аўтарытэт у пытаннях Метавікі, таму я б хацеў паслухаць што вы раіце зрабіць у гэтай сітуацыі. Калі скажаце зняць мой запыт - закрыю адразу. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:26, 7 красавіка 2026 (+03) :::Я не ведаю. Трэба размаўляць <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>, якія ёсць варыянты, ламаць заўсёды лёгка. Абмеркавалі яны, <small>''(абразы выдалены ўдзельнікам {{u|MocnyDuham}})''</small>. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 20:41, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Думаю, што эмацыйнасць на дадзенай старонцы ніяк не дапаможа вырашыць праблему. Можна паспрабаваць пісаць [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%A4%D0%BE%D1%80%D1%83%D0%BC#Notice_of_removal_of_local_oversighters тут] ці лепей [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?oldid=30366588#Mienski@bewiki тут], аб тым, што сцягі былі зняты без папярэджання як саміх удзельнікаў, так і супольнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 20:47, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Гэтая рэпліка ўдзельніка @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] з'яўляецца грубай і парушае этычныя нормы. На перманентную блакіроўку не цягне, але на кароткачасовую — так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:50, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Абразы выдаліў, дзякуй. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:04, 7 красавіка 2026 (+03) :::: Прыбраў абразы, каб ніхто не пакрыўдзіўся. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:03, 7 красавіка 2026 (+03) ::::: Гэта такое правіла цяпер будзе ў адмінаў, каб не блакіраваць удзельнікаў? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:05, 7 красавіка 2026 (+03) :::::: Ніхто не хоча блакаваць дасведчаных удзельнікаў з такім вялікім укладам. Я таксама супраць вашай блакіроўкі бестэрміновай. Абразы тут не тычацца кагосьці з нашай Вікіпедыі. Непрымальнае я выдаліў. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:08, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::: Клас, нормы этыкі ў нас розныя для сваіх і чужых. За абразы да чужакоў санкцыі не прымяняюцца. Затое адзін перад адным расшарувацца будзем. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:12, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Бан гэта не кара, а метад прадухілення шкоды. Ведаючы modus operandi удзельніка, а таксама кантэкст у якім былі выказаны гэтыя словы - я не бачу сэнс у блакіроўках. Не думаю, што гэта працягнецца. Калі працягнецца, вядома, будзем рэагаваць. Вы і самі гэта добра разумееце, навошта зноў гэты тролінг? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:18, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Магчымую шкоду на перспектыву адміны інтуітыўна адчуваюць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:23, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::: Не, не інтуітыўна. Досвед дапамагае. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:42, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: Гэткі падыход стварае базу для самавольства, асабліва калі адмінаў мала. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::::: Я думаю тут будзе кансэнсус, але вы можаце выставіць гэтае пытанне на форум. Думаю калі ў вас зноў будуць правы адміна - вы таксама б не забанілі M.L. за гэта. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::: З улікам таго, што "пацыенты Навінак" былі колькі дзён таму выяўлены й сярод сваіх, ну не знаю. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:18, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::: Забыў пра гэты момант. Таксама не вельмі добра, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:33, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::Ну эмоцыі праз край, перапрашаю. Калі гэта фармальна трэба, заблакуйце мяне на пару гадзін за гэты грэх. Не так проста гэта ўсё было арганізаваць і цяпер не ясна як аднавіць. Пытанне, што Менскі год не актыўны паставілі яшчэ 1 лютага 2024(!) года. А сёння нехта ўзяў і вырашыў у яго сцяг забраць. Мусілі ж бы хоць яго папярэдзіць загадзя ці супольнасць, што такая праблема ёсць ці можа быць. Гэта ж не цяжка раз у паўгода рабіць праўку. Двухфактарка тут наогул ні прычым. Трэба сабрацца з думкамі. Новыя праўкі цяпер не закрываюцца ў гісторыі, у тым артыкулах, што ў спісе. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:17, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::: Але ж адміны могуць пры патрэбе схаваць гісторыю правак, у іх ёсць належныя інструменты. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::: Можам асобныя версіі старонкі схаваць - так. Але рэвізоры могуць хаваць усю гісторыю. Таксама калі нешта хаваюць рэвізоры - гэта нават адміны не могуць паглядзець. Рэвізоры могуць схаваць таксама ўсе праўкі ад канкрэтнага ўдзельніка. Адміны, здаецца, не могуць. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:34, 7 красавіка 2026 (+03) :::::::::Паўтаруся, што рукамі гэта рабіць такое сабе. І доступ да мяккага схавання мае значна болей людзей, значна болей. Пагатоў, калі думаць пра новых адмінаў, яны да гэтага ўсяго будуць мець доступ. А яно на трэба? Мы ж не ведаем, хто гэтыя людзі, пры цяперашняй сітуацыі трэба меркаваць горшы варыянт. Відаць, трэба згаджацца прынамсі часова на сцюарта, пакуль мы будзем спрабаваць кагосьці абраць. Можа, рэакцыя Менскага дапаможа гэта неяк адкруціць назад? Сцюарт, пажадана, каб не быў звязаны з постсавецкай прасторай, мне так здаецца, і пагатоў нікому ні на якія знешнія запыты ні падумаў адказваць. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:49, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::Можа, Wizardist дазнаецца падрабязнасцей, пачакаем троху. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:58, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::: На цяперашні час я б асабіста аддаў преавагу разумнай асцярожнасці і выхаду з татальнай канспірацыі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:59, 7 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::калі трэба неананімная персона, я таксама магу выставіць сваю кандыдатуру як спатрэбіцца. Я дастаткова публічны і думаю, што можна зрабіць меркаванне, што я за чалавек з інфармацыі ў сацсетках і СМІ, магу выкласці досыць падрабязнае публічнае дасье +- як трэба. Але думаю, што пан @[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] тут бы канечне больш пасаваў. Ну і пану @[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] я базава давяраю, таму ўжо аддаў голас. Разумею незадаволенасць пана @[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]], досыць нядбайнае стаўленне зверху да той сітуацыі, у якой мы знаходзімся, маглі б папярэдзіць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::таксама заўважу, што я да канца не ведаю, як раней хаваліся праўкі. Калі гэта рабілася праз бота і праўкі нават на секунду былі бачныя, то гэта ў базе сваёй досыць нетрывалае рашэнне. Адпаведныя службы могуць таксама мець ботаў для таго, каб лавіць інфармацыю пра праўкі, калі яны нават на секунду не схаваныя. Калі ўсё так, як я разумею, то зверху было б нядрэнна мець нейкае больш трывалае рашэнне, каб праўкі хаваліся самі сабой без аніякіх рэвізораў і ботаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:05, 8 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::Што тут скажаш, рукі апускаюцца. Будзем чакаць, што сцюарды адкажуць нам на Форум, папрасіў пра гэта, з умовамі розных варыянтаў -- які для чаго кворум трэба і якія кандыдатуры сцюардаў да падключэння яны маюць. @[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ясна, што калі струмень хоць на секунду адкрыты, тэхнічна можна перахапіць, але сказаць, што зусім няма сэнсу ў хаванні і пагатоў аўтаматызацыі не магу. Прынамсі ранейшае выцягнуць не проста і секунда не тыдзень. Бяспечней рабіць рызыкоўныя праўкі або з асобнага, не асноўнага акаўнту, або ананімна, цяперашнія "ай-пі" гэта дазваляюць. Дэананімізоўвацца не трэба, гэта іншага парадку праблема. Mienski быў адмінам у часы, калі Вікіпедыя нікога абсалютна не цікавіла, чым меншы стаж, тым болей пытанняў. Стаж публічнасцю не заменіш, маем прыклады з жыцця. Цяпер перавыбірацца ён не пагадзіцца, ужо ясна, хоць адказ яшчэ не атрыманы ад яго асабіста. @[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] самацэнзура, вядома, рэч добрая, тады трэба павесіць пра гэта банер гэта, што з 7 красавіка трымайцеся жорсткай самацэнзуры, нават мінімальнай магчымасці абараніць вашу прыватнасць няма. Добра, усё. Займуся артыкуламі і доглядам, можа, само неяк рассмокчацца. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:49, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::Напісаў сцюардам на пошту, каб вярнулі ўсё на месца, як было. А так сітуацыя цікавая, заднім чыслом нейкім, не папярэдзіўшы супольнасць, хтосьці штосьці вырашае як лепш нам) [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 12:31, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: [[Удзельнік:M.L.Bot]], самацэнзуры трымацца трэба, бо ўсе жывем у грамадстве, і наша свабода самавыяўлення можа нашкодзіць іншым. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:58, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::: З іншага боку, зважаючы на захаванне аўтарства правак, дапусцім, што рэдактар, які правіў напр. артыкул [[А1 (тэлекам-правайдар)]], жадае, каб яго праўкі заставаліся ў гісторыі. Мы будзем яму замінаць спецыяльна? Неяк гэта не ў духу Вікіпедыі атрымоўваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::а як гэта пазначаць? Калі б была асобная кнопка, каб чалавек мог не толькі пазначаць сваю праўку як дробную, а яшчэ і як схаваную, было б можа і добра, толькі тады б гэта на іншых вікі стварыла вэрхал з ананімнымі вандаламі і лялькаводамі. Хіба што калі б гэта кнопка была бачная толькі для вызначанага кола артыкулаў... У любым выпадку, гэта было б лепшым рашэннем, чым тое, што маем цяпер, і было б добра неяк сфармуляваць прапанову наверх з новым функцыяналам для рухавіка. Калі чалавек сам выбірае рабіць сваю праўку больш-менш ананімнай, нават калі IP бачны для адмінаў, гэта бы значна спрасціла сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:32, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Кнопка гэта хораша, канешне, але каб хоць які ўцямны варыянт знайсці. Кшталту часовага вынасу артыкула з "ахоўнай" прасторы, ці то адкрыцця гісторыі выбраных правак па запыце іх аўтара да адміністратараў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:38, 8 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::Я правільна вас разумеў, што Вы за тое, каб адчыніць дзверы Пандоры, а там будзь што будзе? І да, праўкі ў гісторыі застануцца. Яны часова схаваныя, не больш не менш. Былі да апошняга часу, прынамсі. Пакуль нехта не звярнуў увагу Вікімедыі, што ў нас рэвізоры не вельмі актыўныя. Але гэта дробязі, бо старыя праўкі ўсёроўна схаваныя. Як правільна прымеціў Максім, ўдзельнікам будзе не складана правіць артыкулы з іншым IP ці іншай новастворанай старонкі. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:11, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::: Што рабіць рэдактару, які НЕ жадае правіць ананімна? Цяпер ёсць такія магчымасці? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:28, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::Калі рэдактар мае сваю галаву, і правіць (каля-)грамадска-палітычны артыкул ці з гэтай дзейнасцю звязаны са спасылкамі на палітычныя рэсурсы, то ён будзе гэта рабіць ананімна, вядома. Але ёсць рызыка, з наша боку, падставіць шэраговага рэдактара ад імя Беларускай Вікіпедыі. І да, яго ананімнасць як рэдактар, звязана з рашэннем супольнасці, а не кімсьці асабіста. Калі я правільна памятаю. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 19:48, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::: Дзіўна, чаму калі я прыйшоў у Свабодную энцыклапедыю і жадаю, каб мае праўкі засталіся ў гісторыі, чаму іншыя вырашаюць за мяне? Тут жа нібыта акрамя [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] абмежаванняў не павінна быць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:53, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::Сёння ў гэтага рэдактара свабоды на цэлую Свабодную энцыклапедыю! Дзякуючы хлопцам, ці дзяўчынам. Я не супраць. А там, на галоўную старонку, можна артыкул пра Вольгу змясціць. Каб кожны рэдактар разумеў пра [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]] і Свабодную энцыклапедыю ў сённяшніх умовах. [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 20:13, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: На галоўнай староцы сёння мы змяшчаем прамую спасылку толькі на выбраныя арьыкулы, якія атрымалі адпаведны статус. Такі звычай склаўся, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:29, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::: Менавіта сёння там спасылка на артыкул [[Беларускія народныя танцы]], [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski]], з [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%BA%D1%96%D1%8F_%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8B%D1%8F_%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%86%D1%8B&action=history гісторыі версій] бачна, хто з рэдактараў зрабіў самы вялікі ўнёсак у яго стварэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:54, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::::Так, відаць. І чым гэта ўсё скончылася, таксама відаць: [[Вольга Генадзеўна Сітнік#Пераслед]]. Хех, Свабодная энцыклапедыя, Беларускія народныя танцы і хатняя хімія. Але, Вікіпедыя не трыбуна ўсё ж, таму заканчваем. Што зроблена, тое зроблена. Пабачым, што з гэтага ўсяго ... [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]] ([[Размовы з удзельнікам:J-ka Zadzvinski|размовы]]) 22:22, 10 красавіка 2026 (+03) ::::::::::::::::::::звычайна ў азначэнні свабоды кажуць і пра тое, што ваша свабода сканчваецца там, дзе пачынаецца свабода іншага чалавека. Сёння ў нас два варыянты хаваць усё, ці не хаваць нічога. У першым выпадку мы тэарэтычна пазбаўляем пару чалавек падпісацца сваім імем у энцыклапедыі, дзе вы перадаяце ўвесь свой уклад у грамадскі набытак усё адно. У другім выпадку мы падстаўляем пад [[Рэпрэсіі супраць беларускіх вікіпедыстаў (з 2022)|рэальную пагрозу]] палітычнага пераследу людзей на тэрыторыі Беларусі. Мне здаецца сітуацыя мае выразную дыспрапорцыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 10:27, 11 красавіка 2026 (+03) :::::::::::::::::::::: Рэдактар перадае менавіта ''свой'' уклад у грамадскі набытак, гэта базавыя прынцыпаы Вікіпедыі. Спасылкі тут вышэй на вікіпедыйны артыкул не выклікаюць даверу, бо Вікіпедыя не аўтарытэтная крыніца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:38, 11 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Закрываю запыт датэрмінова па некалькіх прычынах. Па-першае, некалькі вельмі дасведчаных удзельнікаў выказаліся або супраць, або не выказалі падтрымкі маёй кандыдатуры. Для такой важнай ролі давер з’яўляецца неабходным і крытычным. Без яго ісці за сцягам няма сэнсу. Па-другое, для правоў рэвізора згодна з Мета-вікі трэба атрымаць не менш за 25 галасоў, што ў сучаснай сітуацыі для нашай Вікі з’яўляецца вельмі складаным. Згодна з працэдурным бар’ерам працягваць галасаванне няма сэнсу. Дзякуй усім, хто звярнуў увагу на гэтую праблему нашага раздзела. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 19:51, 12 красавіка 2026 (+03) == {{u|MocnyDuham}} == {{закрыта}} Падчас роздуму над форумным заклікам {{u|Plaga med}}, падумаў, што можа і мне трэба пайсці за адміністратарскім сцягам. Часта прыходзіцца звяртацца з запытамі да іншых адміністратараў, якія б я і сам мог спакойна ды эфектыўна выконваць. У Вікіпедыі актыўны з 2021 года. У асноўным рэдагаваў рувікі, але з 2025 амаль цалкам пераключыўся на наш праект. Агулам маю больш за [https://xtools.wmcloud.org/ec/be.wikipedia.org/MocnyDuham 10,000 правак]. Сцяг патрэбны, каб самастойна разбіраць старонкі на хуткім выдаленні, дапамагаць на [[ВП:ДВ]] і больш эфектыўна працаваць над [[ВП:ДП]] (часам для пераносу старонак на існуючую версію патрэбныя дадатковыя правы). Я манітору новыя артыкулы і праўкі, таму сцяг адміністратара таксама быў бы карысны, каб накладваць часовыя блакіроўкі на відавочных вандалаў (больш складанымі кейсамі найбліжэйшы год без вопыта займацца дакладна не буду). CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. Жыву па-за межамі Беларусі, вяртацца пакуль не планую. Пры ўдалым абранні абяцаю праз год правесці канфірмацыю, дзе можна будзе прагаласаваць простай большасцю «за» ці «супраць» маіх адміністратарскіх паўнамоцтваў. Таксама абяцаю магчымасць правядзення пазачарговай канфірмацыі пры наяўнасці 5 галасоў. Прасоўваць сваю «праўду» не збіраюся, у супольнасці валанцёраў шаную кансэнсус і агульную справу. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:28, 23 жніўня 2025 (+03) === За === : <s>{{за}} [[Удзельнік:Mbutsk|mbutsk]] ([[Размовы з удзельнікам:Mbutsk|размовы]]) 20:23, 23 жніўня 2025 (+03)</s> :: На момант галасавання ўдзельнік не мае патрэбных 100 правак у асноўнай прасторы артыкулаў. Голас не можа быць залічаны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:26, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўны і ініцыятыўны ўдзельнік з вопытам. Удачы! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:23, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Кандыдат валодае неабходнымі ўменнямі і досведам, мае імпэт і жаданне, таму падтрымліваю ягонае імкненне працаваць на больш высокім узроўні. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 21:57, 24 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю, плёну ў працы! --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:21, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Падтрымліваю (падпісваюся ботам пакуль заблакаваны для бяспекі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:06, 25 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Актыўна спрыяе развіццю супольнасці, мае досвед карыснай дзейнасці ў [[ВП:ДВ]] і [[ВП:ДП]]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:16, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Чым больш адміністратараў, тым лепш! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 21:11, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Актыўны ўдзельнік, які гарыць агульнай справай. З пачатых артыкулаў бачна, што мае выразную палітычную пазіцыю, спадзяюся, што пры вырашэнні канфліктаў гэта не будзе перашкаджаць прыняццю узважаных рашэнняў. --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:20, 26 жніўня 2025 (+03) :: Палітычная пазіцыя застаецца па-за межамі Вікі. Часам такі выбар артыкулаў тлумачыцца тым, што зараз не вельмі вялікая колькасць людзей наогул могуць адкрыта пісаць на такія тэмы. Я шаную [[ВП:НПГ]]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:08, 27 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === : {{пытанне}} Якую частку працы адміністратара Вы гатовы ўзяць на сябе адразу пасля атрымання статуса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: ::* выдаленне і хуткае выдаленне старонак ::* перайменаванне старонак у назву, якая ўжо існуе ::* блакіроўкі відавочных вандалаў :: Ну і буду рэагаваць на запыты супольнасці, канешне. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:19, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Як Вы ацэньваеце свой унёсак у Вікіпедыю? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 08:35, 28 жніўня 2025 (+03) :: Ацэньваю як сціплы. Заўсёды можна зрабіць больш, але я стараюся па-трошкі, каб не выгараць. Часам лічу свой унёсак не самым прыкметным, але вельмі карысным: напрыклад, калі растаўляю катэгорыі ў пустых артыкулах. Лічу плюсам свайго унёска тое, што я магу пісаць на тыя тэмы, якія частка нашай супольнасці закрываць не можа. Канешне, там яшчэ пісаць і пісаць, але я стараюся насколькі гэта магчыма, з улікам маіх іншых сфераў жыцця. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 22:24, 28 жніўня 2025 (+03) : {{пытанне}} Ці ведаеце Вы мовы CSS і JS і ці патрэбны Вам магчымасці адміністратара інтэрфейса? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:51, 4 верасня 2025 (+03) :: Як і пісаў вышэй: CSS і JS ведаю, але больш усёж займаюся «бэкам». Сцяг адміністратара інтэрфейса быў бы карысным, каб абнаўляць састарэлыя json’ы (накшталт [[MediaWiki:Gadget-markadmins.json|такіх]]) ці рэагаваць на запыты іншых удзельнікаў. Ініцыятыўна рэдагаваць прастору MediaWiki хутчэй за ўсё не буду. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 17:56, 4 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 7 галасоў: «за» — 7 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|MocnyDuham}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:42, 7 верасня 2025 (+03) : Шчыра дзякую! [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 23:49, 7 верасня 2025 (+03) :: Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Зычу плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:44, 8 верасня 2025 (+03) == {{u|Plaga med}} == {{закрыта}} Матывацыю акрэсліў пераважна на [[Вікіпедыя:Форум#Адміністратараў усё менш... Трэба новыя адміністратары!|форуме]]. Асабіста я зацікаўлены час ад часу рабіць тэхнічныя праўкі ў інтэрфэйсе, рэагаваць на тэхнічныя запыты. Таксама зацікаўлены ў развіцці супольнасці агулам. JS, CSS, Lua і інш. разумею дастаткова. Са слабых бакоў, магу быць часам няўважлівым, асабліва калі працую над нечым у 20+ укладках, таму я вельмі ўдзячны, калі да мяне прыбягаюць і адразу ўказваюць на новыя праблемы. З усім астатнім, здаецца, не маю праблем. Абяцаю не злоўжываць паўнамоцтвамі, намагацца працаваць дбайна і пільна, нічога не ламаць, а калі такое, раптам, і адбудзецца, аператыўна выпраўляць сітуацыю. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:49, 19 жніўня 2025 (+03) === За === : {{За}} Падтрымліваю. Поспеху ў працы.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:30, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Пазнаёміўся каротка з працай і дасягненнямі кандыдата, таму падтрымліваю і зычу поспеху. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 15:27, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}}, дадатковыя магчымасці для кампетэнтых і адказных удзельнікаў — на карысць праекту. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:05, 19 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю, кандыдат глыбока і сістэматычна працуе на развіццё праекта. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 21:12, 19 жніўня 2025 (+03) : {{за}} Дасведчаны ўдзельнік з добрай тэхнічнай базай. Мае добры ўзровень камунікацыі і актыўнае жаданне працаваць над развіццём супольнасці і праекту. Такія адміны нам патрэбны :) [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:49, 20 жніўня 2025 (+03) : {{за}} падтрымліваю (падпісваюся сваім ботам, які пакінулі без блакіроўкі). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] 21:21, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю. Плённай працы! [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 23:40, 20 жніўня 2025 (+03) : {{За}} плёну. --[[Удзельнік:Mr. Zabej|Mr. Zabej]] ([[Размовы з удзельнікам:Mr. Zabej|размовы]]) 13:35, 21 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 16:58, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Падтрымліваю кандыдата. З павагай, [[Удзельнік:ZlyiLev|ZlyiLev]] ([[Размовы з удзельнікам:ZlyiLev|размовы]]) 19:15, 23 жніўня 2025 (+03) : {{За}} Відавочныя тэхнічныя навыкі, досвед канструктыўнай камунікацыі, англійская мова (магчымасць прадстаўляць супольнасць па-за межамі бел праекту). --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 12:04, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Досвед удзельніка ў тэхнічных пытыннях важны для супольнасці і праекта. Часу пільна прыгледзіцца да ўдзельніка было не шмат, маю надзею, што апраўдае давер. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 15:31, 25 жніўня 2025 (+03) : {{За}}. Падтрымліваю. Удзельнік дасведчаны ў тэхнічных пытаннях, поспехаў у працы! --[[Удзельнік:Pabojnia|Pabojnia]] ([[Размовы з удзельнікам:Pabojnia|размовы]]) 00:05, 26 жніўня 2025 (+03) === Супраць === === Заўвагі і пытанні === [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Запыты на статусы]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Адміністратары]] : {{пытанне}} Як бы вы дзейнічалі ў канфліктнай сітуацыі паміж удзельнікамі, калі абодва бакі парушаюць правілы, але лічаць, што яны маюць рацыю? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Я не вельмі хачу разбірацца ў канфліктах, але калі прыйдзецца, то буду намагацца выводзіць канфлікт у канструктыўны бок, выходзіць з плоскасці асабістага ў больш аб’ектыўнае рэчышча. Не люблю баны і спрэчкі, для мяне гэта самая апошняя і непажаданая мера. Лічу, што трэба заўсёды імкнуцца да прыязнай камунікацыі, ствараць камфортныя ўмовы для ўсіх, не навешваць ярлыкі а-ля «ты дурак, а ты малайчына», зыходзіць з таго, што звычайна ўдзельнікі і ўдзельніцы праекта хочуць зрабіць нешта добрае, нават калі гэта прыводзіць да канфліктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:50, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Калі ў вас узнікне прынцыповае непаразуменне з іншым адміністратарам адносна таго, як трэба дзейнічаць у канкрэтнай сітуацыі, якім чынам вы будзеце яго вырашаць? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:06, 19 жніўня 2025 (+03) ::Галоўнае — кансэнсус. Я не люблю канфліктаў і не хачу ствараць перашкоды ў развіцці праекта, а таксама паважаю іншых адміністратараў і адміністратарак праекта. Калі я не магу пераканаць людзей у нечым, то можа ў мяне сапраўды слабая аргументацыя і мне варта адысці ў бок і перагледзець сваю пазіцыю. Часамі можа спатрэбіцца галасаванне, але мне здаецца, што гэта слабы інструмент, найлепш працаваць над кансэнсусам. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:55, 19 жніўня 2025 (+03) : {{Пытанне}} Якія з абавязкаў адміністратараў вы ў асноўным плануеце выконваць? [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:46, 20 жніўня 2025 (+03) ::як і пісаў вышэй, цяпер у першую чаргу мяне цікавяць тэхнічныя пытанні, рэдагаванне прасторы MediaWiki, падтрымка інтэрфэйсу і так далей. Не выключаю, што на мяне можа накаціць натхненне, і я пазаймаюся нейкімі вікіпраектамі, арганізацыяй нейкіх падзей, праца з супольнасцю, нават ёсць некаторыя канкрэтныя ідэі, але іх пакуль прытрымаю і не буду даваць абяцанняў. Я даволі непрадказальны чалавек, мне падабаецца пераключаць род дзейнасці, таму не магу сказаць, што я буду займацца нечым адным, і нічога больш. Часамі буду рэагаваць на нейкія запыты да адміністратараў, але не магу абяцаць, што буду заўсёды на сувязі і на ўсё аператыўна рэагаваць — усе мы людзі са сваім жыццём і клопатамі. Агулам можна сказаць, што на дадзены момант мяне найбольш цікавяць тэхнічныя і арганізацыйныя пытанні. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:51, 20 жніўня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кворум (не меней за 5 галасоў) ёсць. Пададзена 13 галасоў: «за» — 13 (100 %) галасоў, «супраць» — 0 (0 %) галасоў. Пры неабходных для абрання 2/3, кандыдатура ўхвалена. {{u|Plaga med}}, віншую! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:16, 4 верасня 2025 (+03) : Правы адміністратара і адміністратара інтэрфейса нададзеныя. Плённай працы! [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:52, 5 верасня 2025 (+03) ::Дзякуй! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:19, 5 верасня 2025 (+03) 527bhpp42wivlhx1vbco975sssyq61o 0 737253 5125182 5118954 2026-04-12T20:25:17Z DBatura 73587 5125182 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}} {{Узброены канфлікт |канфлікт = Канфлікт у Судане |частка = [[Пераход Судана да дэмакратыі]] |выява = War in Sudan (2023).svg |памер = |загаловак = Карта сітуацыі ў Судане. {{legend|#ffccccff|Пад кантролем [[Узброеныя сілы Судана|Узброеных сіл Судана]] і [[Вызваленчы рух Судана|саюзнікаў]]}} {{legend|#008080|Пад кантролем [[Сілы аператыўнай падтрымкі|Сіл аператыўнай падтрымкі]]}} {{legend|#e3d975|Пад кантролем [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|Народна-вызваленчага руха Судана–Поўнач]] ([[Абдэлазіз аль-Хілу|аль-Хілу]])}} {{legend|#800033|Пад кантролем [[Вызваленчы рух Судана|Вызваленчага руха Судана]] ([[Абдул Вахід аль-Нур|аль-Нур]])}} {{legend|#9affffff|Пад кантролем [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]]}} {{legend|#ffac6f|Пад сумесных кантролем Сіл аператыўнай падтрымкі і Народна-вызваленчага руха Судана—Поўнач (аль-Хілу)}} |дата =з [[15 красавіка]] [[2023]] |месца = {{flag|Судан}} [[Судан]] |прычына = барацьба за ўладу, спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі |casus belli = |статус = канфлікт працягваецца, у 2023 годзе неаднаразова ўводзіўся рэжым спынення агню {{Collapsible list |bullets =yes |title = |''16.04:'' з 16:00 па 19:00 штодня ўведзены рэжым спынення агню для гуманітарнай дапамогі |''18.04:'' з 18:00 дзейнічала 24-гадзіннае перамір’е |''21.04:'' абвешчана трохдзённае перамір’е |''25.04:'' з 00:00 дзейнічае 74-гадзіннае перамір’е |''30.04:'' дзейнічае 74-гадзіннае перамір’е |''04.05:'' дзейнічае тыднёвае спыненне агню |''22.05:'' з 21:45 дзейнічае тыднёвае спыненне агню (29.05 падоўжана да 03.06) |''10.06:'' з 06:00 дзейнічае 24-гадзіннае перамір’е |''18.06:'' з 06:00 дзейнічае 72-гадзіннае перамір’е |''27.06:'' дзейнічае перамір’е з нагоды свята Курбан-байрам }} |змены = |праціўнік1 =[[Файл:Logo of the Transitional Sovereignty Council of Sudan (2023).jpg|22px]] [[Пераходны суверэнны савет Судана|Пераходны суверэнны савет]]<br/>[[File:Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Судана]]<br/>[[File:Flag of SPLM-N.svg|22px]] [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]] (фракцыя [[Малік Агар|М. Агара]])<br>[[File:Flag of SLM (Tambour).svg|22px]]/[[File:Flag of SLM (Minnawi).svg|22px]] [[Вызваленчы рух Судана]] (фракцыі [[Мустафа Тамбур|М. Тамбура]] і [[Міні Мінаві|М. Мінаві]])<br>{{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} [[Рух за справядлівасць і роўнасць]]<br>[[Народнае супраціўленне Судана]]<br>{{Сцягафікацыя|Егіпет}}<ref>{{Cite news |date=15 April 2023 |title=Sudan's RSF says it's ready to cooperate over Egyptian troops |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-paramilitary-force-shares-video-they-claim-shows-surrendered-egyptian-2023-04-15/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415161133/https://www.reuters.com/world/africa/sudans-paramilitary-force-shares-video-they-claim-shows-surrendered-egyptian-2023-04-15/ |archive-date=15 April 2023}}</ref><ref name="auto6">{{cite web |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops |title=Sudan's paramilitary shares video they claim shows 'surrendered' Egyptian troops |date=15 April 2023 |work=al-Arabiya |language=en|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415192027/https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Egyptian withdrawal from Sudan |url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20230829_ACAPS_thematic_report_Sudan_Northern_State_pre-crisis_and_current_situation.pdf}}</ref><br>{{Сцягафікацыя|Украіна}}<ref name="auto5">{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Exclusive: Ukraine's special services 'likely' behind strikes on Wagner-backed forces in Sudan, a Ukrainian military source says |url=https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |access-date=2023-09-19 |last1=Butenko|first1=Butenko|display-authors=et al|website=CNN |language=en |archive-date=11 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011090624/https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |url-status=live }}</ref> {{Collapsible list | framestyle=border:none; padding:0; | title = пры падтрымцы | {{Сцягафікацыя|Іран}}<ref name=TimeKholood>{{cite magazine|url=https://time.com/6342732/sudan-burhan-hemedti-descent-warlordism/|title=Sudan's Dangerous Descent Into Warlordism|magazine=Time|last1=Khair|first1=Kholood|last2=Akam|first2=Asmahan|date=7 December 2023|access-date=9 December 2023|archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209052018/https://time.com/6342732/sudan-burhan-hemedti-descent-warlordism/|url-status=live}}</ref> | {{Сцягафікацыя|Нігер}}<ref>{{cite web |title=Niger willing to collaborate with Sudan to retrieve items plundered by mercenaries |url=https://sudantribune.com/article277694/ |website=Sudan Tribune |date=27 September 2023}}</ref> | {{сцягафікацыя|Саудаўская Аравія}}<ref name=TimeKholood/> | {{сцягафікацыя|Турцыя}}<ref name=TimeKholood/> |{{сцягафікацыя|Расія}}<ref name=Russia>{{cite web | url=https://hrf.org/russias-influence-in-sudan/ | title=Russia's Influence in Sudan |website=Human Rights Foundation|last1=Hashi|first1=Huda|last2=Keita|first2=Mohamed| date=11 August 2023 }}</ref> }} |праціўнік2 = [[File:Emblem of the Rapid Support Forces.png|22px]] [[Сілы аператыўнай падтрымкі]]<br>[[Урад міру і адзінства]] (з 2025)<be>[[File:Logo of The Third Front.jpg|22px]] [[Тамазудж]]<br>{{flagicon image|Flag of The Libyan National Army (Variant).svg}} [[Лівійская нацыянальная армія]]<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b |date=15 April 2023 |work=al-Arabiya |language=en |access-date=15 April 2023 |title=Libyan Militia and Egypt's Military Back Opposite Sides in Sudan Conflict |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419190701/https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b |url-status=live }}</ref><br>{{flagicon image|PMC Wagner Center logo.png}} [[ПВК «Вагнер»]]<ref name=CAR>{{cite web|url=https://adf-magazine.com/2023/05/sudans-connections-with-car-chad-could-cause-conflict-to-spread/|title=Sudan's Connections With CAR, Chad Could Cause Conflict To Spread|website=Africa Defence Forum|date=30 May 2023|access-date=3 January 2024}}</ref><ref name="Wagner">{{cite news |last1=Elbagir |first1=Nima |last2=Mezzofiore |first2=Gianluca |last3=Qiblawi |first3=Tamara |title=Exclusive: Evidence emerges of Russia's Wagner arming militia leader battling Sudan's army |url=https://www.cnn.com/2023/04/20/africa/wagner-sudan-russia-libya-intl/index.html |access-date=20 April 2023 |publisher=CNN |date=20 April 2023 |quote=The Russian mercenary group Wagner has been supplying Sudan's Rapid Support Forces (RSF) with missiles to aid their fight against the country's army, Sudanese and regional diplomatic sources have told CNN. The sources said the surface-to-air missiles have significantly buttressed RSF paramilitary fighters and their leader Mohamed Hamdan Dagalo |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420194129/https://amp.cnn.com/cnn/2023/04/20/africa/wagner-sudan-russia-libya-intl/index.html |url-status=live }}</ref><br>{{Сцяг|Калумбія}} [[Калумбія|Калумбійскія]] [[найміт]]ы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/world/2025/oct/08/colombian-mercenaries-sudan-war|title=‘War is a business’: the Colombian mercenaries training Sudan’s child fighters to ‘go and get killed’|date=2025-10-08|publisher=[[The Guardian]]|access-date=2025-12-23|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/colombian-mercenaries-fighting-in-sudan-with-alleged-uae-links|title=‘Colombian mercenaries fighting in Sudan with alleged UAE links’|date=2024-11-28|publisher=Dabanga|access-date=2025-12-23|url-status=live}}</ref> {{Collapsible list | framestyle=border:none; padding:0; | title = пры падтрымцы | {{сцягафікацыя|ЦАР}}<ref name=CAR/> | {{сцягафікацыя|Чад}}<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article279446/|title=Key Darfur groups join Sudanese army in its war against RSF paramilitary forces|website=Sudan Tribune|date=17 November 2023|access-date=17 November 2023|archive-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118234229/https://sudantribune.com/article279446/|url-status=live}}</ref><ref name=TalkingPeace/> | {{сцягафікацыя|ААЭ}}<ref name=TalkingPeace>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2023/09/29/world/africa/sudan-war-united-arab-emirates-chad.html | title=Talking Peace in Sudan, the U.A.E. Secretly Fuels the Fight | work=The New York Times | date=29 September 2023 | last1=Walsh | first1=Declan | last2=Koettl | first2=Christoph | last3=Schmitt | first3=Eric | access-date=30 September 2023 | archive-date=29 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230929071026/https://www.nytimes.com/2023/09/29/world/africa/sudan-war-united-arab-emirates-chad.html | url-status=live }}</ref> | {{сцягафікацыя|Кенія}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-general-warns-kenya-against-sending-peacekeepers-2023-07-24/|title=Sudanese general warns Kenya against sending peacekeepers|website=Reuters|date=24 July 2023|access-date=17 December 2023|last1=Eltahir|first1=Nafisa|last2=Holland|first2=Hereward|archive-date=13 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013030251/https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-general-warns-kenya-against-sending-peacekeepers-2023-07-24/|url-status=live}}</ref> | {{сцягафікацыя|Расія}}<ref name=Russia/> | {{сцягафікацыя|Уганда}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-rsf-leader-visits-uganda-first-known-wartime-foreign-trip-2023-12-27/|title=Sudan RSF leader visits Uganda in first known wartime foreign trip|website=Reuters|last1=El Taher|first1=Nafisa|last2=Paravicini|first2=Giulia|last3=Ehab|first3=Yomna|last4=El Safty|first4=Sarah|date=27 December 2023|access-date=31 December 2023}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Джыбуці}}<ref>{{cite web |title=Anonymous Sudan hacks IGAD countries over alleged RSF support |url=https://sudantribune.com/article282046/ |website=Sudan Tribune |date=7 February 2024}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Эфіопія}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-rsf-leader-visits-ethiopia-first-public-wartime-tour-2023-12-28/|title=Sudan RSF leader visits Ethiopia in first public wartime tour|website=Reuters|last1=Endeshaw|first1=Dawit|last2=Awadalla|first2=Nadine|last3=Holland|first3=Hereward|last4=Lewis|first4=Aidan|date=28 December 2023|access-date=23 January 2023}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Паўднёвы Судан}}<ref>{{cite web |title=South Sudan denies smuggled Fuel to Sudan's paramilitary forces |url=https://sudantribune.com/article281564/ |website=Sudan Tribune |date=22 January 2024}}</ref> }} ---- [[File:Flag of SPLM-N.svg|22px]] [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]] (фракцыя [[Абдэлазіз аль-Хілу|А. Хілу]]) ---- [[File:Flag_of_Sudan_Liberation_Movement-Army.svg|22px]] [[Вызваленчы рух Судана]] (фракцыя [[Абдул Вахід аль-Нур|А. Нура]]) ---- [[Выява:Joint Darfur Force Logo.jpg|22пкс]] [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура]] |праціўнік3 = |праціўнік4 = |камандзір1 = [[Абдэль Фатах аль-Бурхан]],<br>[[Ясір аль-Ата]],<br>[[Шамс ад-Дзін Хабашы]] |камандзір2 = [[Махамед Хамдан Дагала]],<br>[[Абдэльрахім Дагала]],<br>[[Абдэль Рахман Джума]] |камандзір3 = |камандзір4 = |сілы1 = ад 100 000 да 150 000 байцоў<ref>[https://www.indexmundi.com/factbook/compare/sudan.ethiopia/military], 15 April 2023</ref> |сілы2 = 100 000 байцоў<ref name=Reuters>{{Cite news |date=2023-04-13 |title=Factbox: Who are Sudan's Rapid Support Forces? |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/africa/who-are-sudans-rapid-support-forces-2023-04-13/ |access-date=2023-04-15 |quote=Analysts estimate the force numbers about 100,000, with bases and deployments across the country.}}</ref> |сілы3 = |сілы4 = |страты1 = |страты2 = |страты3 = |страты4 = |агульныя страты = 150 000 — 522 000 загінулых <small>(станам на 20.01.25)</small> ---- 8,8 млн унутрана перамешчаных асоб і 3,5 млн бежанцаў за мяжой <small>(станам на 05.02.25)</small> ---- 200 вайскоўцаў УС Егіпта трапілі ў палон да прыхільнікаў Дагала <small>(захоплены 15.04.23, вызвалены 19.04.23)</small> |заўвага = |Commons = }}{{Суданскі канфлікт (2023)}} '''Трэцяя грамадзянскай вайна ў Судане''' — узброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж ''[[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС)'' і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] ''«[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП)'', якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні ўспыхнулі [[15 красавіка]] [[2023]] года, спачатку ахапіўшы сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. Першапачаткова асобныя [[СМІ]] назвалі падзеі ''спробай дзяржаўнага перавароту''<ref>{{cite news |title=Chad closes border with Sudan, calls for calm |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-chad-idAFL1N36I0B1 |access-date=15 April 2023 |work=[[Reuters]] |date=15 April 2023}}</ref>. З часам у медыя загаварылі аб перарастанні барацьбы ў ''[[Грамадзянская вайна|грамадзянскую вайну]]''<ref>[https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2023/04/17/971128-voennii-konflikt-v-sudane-pererastaet-v-novuyu-grazhdanskuyu-voinu Военный конфликт в Судане перерастает в новую гражданскую войну]</ref>. Сутыкненні выклікалі гуманітарны крызіс у сталіцы краіны і прыпыненне паветраных зносін. Міжнародная супольнасць аднадушна выказалася ў нейтральным ключы і заклікала бакі да міру. Аднак асобныя дзяржавы і замежныя сілы былі абвінавачаны ў падтрымцы таго ці іншага боку. УСС і САП неадразова абвяшчалі аб часовым спыненні баявых дзеянняў, але не адно перамір’е не выконвалася фракцыямі канфлікту, таму супрацьстаянне працягвалася. == Перадгісторыя == [[19 снежня]] [[2018]] года ў Судане ўспыхнулі пратэсты з-за рэзкага росту цэн і пагаршэння эканамічнага стану<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2018/12/protests-rising-prices-spread-sudan-khartoum-181220132130661.html Several killed in Sudan as protests over rising prices continue]</ref>. У студзені [[2019]] года ўвага пратэстуючых пераключылася з эканамічных пытанняў на заклікі да адстаўкі прэзідэнта краіны [[Амар аль-Башыр|Амара аль-Башыра]], які знаходзіўся ва ўладзе амаль 30 гадоў<ref>[https://www.theguardian.com/world/2019/jan/17/sudanese-police-fire-on-protesters-demanding-president-step-down Sudanese police fire on protesters demanding president step down]</ref><ref>[https://www.middleeasteye.net/news/its-more-bread-why-are-protests-sudan-happening 'It’s more than bread': Why are protests in Sudan happening?]</ref>. На гэтым фоне [[11 красавіка]] адбыўся [[Ваенны пераварот у Судане (2019)|дзяржаўны пераварот]], і да ўлады прыйшлі вайскоўцы. Новым кіраўніком дзяржавы стаў [[Абдэль Фатах аль-Бурхан]], узначаліўшы [[Другі пераходны ваенны савет Судана|Пераходны ваенны савет]]. На змену яму прыйшоў [[Суверэнны савет Судана|Суверэнны савет]]. У яго склад увайшлі як грамадзянскія асобы, так і вайскоўцы. За два гады дадзены орган так і не змог прымірыць бакі з глыбокімі палітычнымі рознагалоссямі, што існавалі яшчэ ў часы аль-Башыра. Больш за тое, Савет пачаў праводзіць жорсткія эканамічныя рэформы, каб прэтэндаваць на пазыкі [[міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], аднак такое рашэнне выклікала супраціў сярод насельніцтва<ref name="partizan">[https://belaruspartisan.by/politic/547021/ В Судане произошла попытка переворота, задержали 40 военных — СМИ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230415143548/https://belaruspartisan.by/politic/547021/ |date=15 красавіка 2023 }} // Белорусский партизан, 21 сентября 2021</ref>. [[21 верасня]] [[2021]] года прыхільнікамі экс-прэзідэнта Амара аль-Башыра была арганізавана [[Спроба дзяржаўнага перавароту ў Судане (2021)|спроба дзяржаўнага перавароту]], але яна правалілася<ref>{{cite news|date=2021-09-21|title=Sudan failed coup: Government blames pro-Bashir elements|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978|access-date=2021-09-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Sudanese officials say coup attempt has failed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/21/sudan-state-media-reports-failed-coup-attempt|access-date=2021-09-21|work=Al Jazeera|language=en}}</ref>. [[25 кастрычніка]] таго ж года, у выніку канфлікту паміж вайсковымі і грамадзянскімі прадстаўнікамі ўлады, генерал Бурхан здзейсніў [[Ваенны пераварот у Судане (2021)|дзяржаўны пераварот]], усталяваўшы поўнае панаванне арміі ва ўрадзе. Быў арыштаваны прэм’ер-міністр [[Абдала Хамдок]]. == Прычыны і пазіцыі == З моманту апошняга перавароту краінай кіравала [[хунта|ваенная хунта]] ([[Пераходны суверэнны савет Судана]])<ref name="CNN" />. Камандуючы Узброенымі сіламі Судана Абдэль Фатах аль-Бурхан і камандзір Сіл аператыўнай падтрымкі [[Махамед Хамдан Дагала]] былі лідарамі змоўшчыкаў. Аднак паколькі аль-Бурхан, які ўзначальваў хунту, манапалізаваў уладу, Дагала выказаў шкадаванне з нагоды перавароту<ref>{{cite news |last1=Olewe |first1=Dickens |title=Mohamed 'Hemeti' Dagalo: Top Sudan military figure says coup was a mistake |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-64704858 |access-date=22 March 2023 |work=[[BBC News]] |date=20 February 2023}}</ref> . У пачатку красавіка [[2023]] года было адкладзена падпісанне пагаднення паміж хунтай і прадстаўнікамі больш за 50 грамадзянскіх арганізацый і груп. Пагадненне прадугледжвала стварэнне ў краіне пераходнай грамадзянскай улады. Акрамя таго, дакумент, подпіс пад якім паставілі таксама лідары апазіцыйнага альянсу «[[Сілы за свабоду і перамены]]», устанаўліваў тэрміны пераходнага перыяду, за якім павінны рушыць услед выбары. Прычынай пераносу падпісання стала неабходнасць узгадніць інтэграцыю САП у склад [[Узброеныя сілы|Узброеных Сіл]]. Паміж арміяй і войскамі Дагала пачаліся рознагалоссі з нагоды будучай структуры бяспекі і прынцыпаў фарміравання. У прыватнасці пра тое, хто павінен узначаліць узброеныя сілы як галоўнакамандуючы — прафесійны вайсковец (пазіцыя Бурхана<ref name="беларусы">[https://sputnik.by/20230504/strelba-vzryvy-i-nekhvatka-edy-istoriya-spaseniya-belorusa-iz-sudana-1075180877.html Стрельба, взрывы и нехватка еды: история спасения белоруса из Судана]</ref>) або грамадзянскі лідар (пазіцыя Дагала<ref name="беларусы"/>)<ref>Андрей Резчиков. [https://m.vz.ru/world/2023/4/15/1207686.html Столкновения в Судане имеют отношение к интересам России] // Взгляд : газета. — 15 апреля 2023.</ref>. З [[11 красавіка]] атрады САП былі разгорнуты паблізу горада Мерове, а таксама ў [[Хартум]]е. Улады загадалі ім сысці, аднак байцы адмовіліся падпарадкоўвацца<ref>[https://www.agenzianova.com/en/news/sudan-scontri-intorno-al-palazzo-presidenziale-si-teme-un-tentativo-di-golpe-a-khartum/ Sudan: clashes around the presidential palace, there are fears of a coup attempt in Khartoum — video], 15 April 2023.</ref>. [[13 красавіка]] САП пачалі мабілізацыю. Гэта выклікала асцярогі з нагоды магчымага паўстання супраць хунты. Суданскія ўлады заявілі, што мабілізацыя была незаконнай<ref>{{Cite news |title=Fears in Sudan as army and paramilitary force face off |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/13/sudans-army-warns-of-rsfs-movements-in-khartoum-other-cities |access-date=2023-04-15 |agency=[[Al Jazeera]]|language=en}}</ref>. Аргументуючы сваю пазіцыю, Дагала абвінаваціў Бурхана ў спробе вярнуць да ўлады Башыра<ref>[https://web.archive.org/web/20230415111143/https://www.aljazeera.net/news/liveblog/2023/4/15/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%A9-%D8%A8%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%A9-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4 لحظة بلحظة.. اشتباكات بين الجيش السوداني والدعم السريع".]</ref>. У сваю чаргу суданская армія абвінаваціла САП у «здрадлівай змове» супраць краіны і заявіла, што арганізацыя будзе распушчана<ref name="CNN">{{cite news |title=At least 25 killed, 183 injured in ongoing clashes across Sudan as paramilitary group claims control of presidential palace |url=https://www.cnn.com/2023/04/15/africa/sudan-presidential-palace-intl/index.html |access-date=15 April 2023 |work=[[CNN]] |date=15 April 2023}}</ref>. == Ход падзей == {{Main|Храналогія суданскага канфлікту (2023)|Храналогія суданскага канфлікту (2024)|Храналогія суданскага канфлікту (2025)}} {{Гл. таксама|Катэгорыя:Бітвы суданскага канфлікту (з 2023)}} === Падзеі 15 красавіка === Баявыя дзеянні пачаліся [[15 красавіка]] з нападаў байцоў САП на некалькі вайсковых лагераў у Хартуме. Сутыкненні распаўсюдзіліся на сталічныя раёны Джабра, Кафуры і Шамбат<ref>[https://sudantribune.com/article272958/ Fighting broke out in Sudan between national army and RSF militiamen] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230415124257/https://sudantribune.com/article272958/ |date=15 красавіка 2023 }}, 15 April 2023</ref>. Прадстаўнікі ваенізаваных фарміраваній заявілі, што яны захапілі міжнародны аэрапорт. Побач з галоўным камандаваннем і рэзідэнцыяй Бурхана была чутна стральба. Атрады, лаяльныя Дагала, умацавалі свае пазіцыі ў аэрапорце, а ўрадавыя сілы размясцілі бранятэхніку каля прэзідэнцкага палаца<ref name="aj">[https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش السودان.. اشتباكات مسلحة بين الجيش وقوات الدعم السريع (لحظة بلحظة)], 15 April 2023</ref>. Пазней паўстанцы паведамілі пра захоп прэзідэнцкай рэзідэнцыі, аднак улады абверглі гэта<ref name="aj"/>. Наступныя баі вяліся з ужываннем цяжкага ўзбраення<ref name=":1">{{Cite web |title=لحظة بلحظة.. اشتباكات بين الجيش السوداني والدعم السريع |url=https://www.aljazeera.net/news/liveblog/2023/4/15/%d9%84%d8%ad%d8%b8%d8%a9-%d8%a8%d9%84%d8%ad%d8%b8%d8%a9-%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%83%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d9%8a%d9%86-%d8%a7%d9%84%d8%ac%d9%8a%d8%b4 |access-date=2023-04-15 |website=www.aljazeera.net |language=ar}}</ref>. УСС задзейнічалі авіяцыю, а войскі Дагала выкарыстоўвалі сістэмы [[СПА|супрацьпаветранай абароны]] і цяжкую артылерыю для адбіцця варожых нападаў<ref>{{Cite web |title=Powerful explosions rock Khartoum|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Самыя жорсткія баі назіраліся ў цэнтры каля прэзідэнцкага палаца і штаба арміі<ref>{{Cite web |title=Khartoum on edge hours before agreed ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Сутыкненні закранулі і [[Амдурман]] (горад-спадарожнік сталіцы)<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647179530249838595 Al-Arabiya correspondent: Clashes with heavy weapons between the army and the Rapid Support Forces in Omdurman]</ref>. У першую палову дня баі ахапілі Мерове<ref name="BBC News">{{cite news |last1=Zeinab Mohammed Salih and Damian Zane |title=Sudan: Fighting erupts in Khartoum as army and paramilitary force clash |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945 |access-date=15 April 2023 |work=[[BBC News]] |publisher=British Broadcasting Corporation |date=15 April 2023}}</ref>. Тут барацьба вялася за аэрапорт і бліжэйшую ваенную базу<ref name="aj"/>. Адначасна мяцежнікі захапілі паветраную гавань Аль-Абейд<ref>[https://www.voaafrique.com/a/soudan-des-tirs-nourris-à-khartoum-déploiement-militaire-à-omdurman/7051705.html Soudan: des tirs nourris à Khartoum, déploiement militaire à Omdurman], 15 April 2023</ref>. У 13:30 прыхільнікі Бурхана заявілі, што камандуючы сіламі САП у штаце Белы Ніл здаўся, а мяцежныя лагеры Тайба і Соба былі «знішчаны»<ref>{{Cite web |title=القوات المسلحة السودانية |url=https://www.facebook.com/sudanese.armed.forces |access-date=2023-04-15 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref>. Атрады Дагала паведамілі, што яны захапілі аэрапорт, штаб сувязі і медыцынскі корпус у Аль-Фахіры. Урад у сваю чаргу абвясціў аб перамогах у правінцыях Гедарэф і Касала<ref name=":1" />. Хутка пачалі паступаць звесткі пра баі ў горадзе [[Порт-Судан]]<ref>[https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 Sudan’s army and rival force clash, wider conflict feared] 15 April 2023</ref>. Таксама сутычкі зафіксаваны ў [[Дарфур]]ы, а менавіта ў Залінгеі<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647251394577956865 مراسل العربية: قتال بين الجيش والدعم السريع في مدينة زالنجي في ولاية وسط دارفور #العربية_عاجل https://alarabiya.net], 15 April 2023</ref> і Эль-Фашыры<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Eng/status/1647190671772532739 Eyewitnesses in #Sudan’s North Darfur State say clashes have erupted between the army and paramilitary Rapid Support Forces (#RSF) in the capital el-Fasher.]</ref>. Адначасна паўстанцы амаль без баёў захапілі Эль-Генейну<ref>{{Cite news |last=Badshah |first=Nadeem |last2=Abdul |first2=Geneva |last3=Mackay |first3=Hamish |last4=Badshah (now) |first4=Nadeem |last5=Mackay (earlier) |first5=Hamish |date=2023-04-15 |title=Sudanese air force urges people to stay indoors as doctors union says at least 25 dead – as it happened |language=en-GB |work=the Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/apr/15/sudan-fighting-khartoum-latest-news-updates |access-date=2023-05-02 |issn=0261-3077 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418104709/https://www.theguardian.com/world/live/2023/apr/15/sudan-fighting-khartoum-latest-news-updates |url-status=live }}</ref>. Гэтая перамога дазволіла войскам Дагала ўзяць і іншыя гарады Дарфура<ref>{{Cite web |last=Camille |date=2023-04-25 |title=Darfur update: clashes in El Geneina, extended truce in El Fasher, and popular initiatives in Nyala |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/darfur-update-clashes-in-el-geneina-extended-truce-in-el-fasher-and-popular-initiatives-in-nyala |access-date=2023-04-29 |website=Dabanga Radio TV Online |language=en-GB}}</ref>, у ліку якіх Кабкабія<ref>{{Cite web |date=2023-04-30 |title=Mass exodus from Sudan as deadly fighting enters third week |url=https://www.france24.com/en/africa/20230430-mass-exodus-from-sudan-as-deadly-fighting-enters-third-week |access-date=2023-05-02 |website=France 24 |language=en |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501030500/https://www.france24.com/en/africa/20230430-mass-exodus-from-sudan-as-deadly-fighting-enters-third-week |url-status=live }}</ref> і Ньяла<ref>{{Cite news |last=Burke |first=Jason |last2=correspondent |first2=Jason Burke Africa |date=2023-04-20 |title=Sudan: up to 20,000 flee violence as rival leaders refuse to negotiate |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/20/egyptian-soldiers-captured-by-sudanese-paramilitary-return-home |access-date=2023-05-02 |issn=0261-3077 |archive-date=30 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430195855/https://www.theguardian.com/world/2023/apr/20/egyptian-soldiers-captured-by-sudanese-paramilitary-return-home |url-status=live }}</ref>. {{external media |topic = Фотаздымкі за 16 красавіка 2020 |subtopic = |width = |image1 = [https://imagevars.gulfnews.com/2023/04/16/sudan2-1681659510728_1878ab7bfe3_medium.jpg Суданцы вітаюць салдат арміі, верных Бурхану, г. Порт-Судан.] |image2 = [https://imagevars.gulfnews.com/2023/04/16/sudan3-1681659512953_1878ab7c886_original-ratio.jpg Дым над жылымі дамамі, г. Хартум.] |audio1 = |video1 = }} === Наступныя сутыкненні === [[Файл:Battle of Khartoum (April 2023).svg|міні|злева|Наступальныя дзеянні САП у сталіцы і ваколіцах (красавік 2023).]] [[16 красавіка]] Служба агульнай разведкі абвясціла аб паланенні генерал-маёра і брыгаднага генерала з атрадаў САП<ref name="aj" />. [[19 красавіка]] байцы Бурхана абвінавацілі праціўніка ў нападах на мірных жыхароў у Хартуме і іншых частках краіны, здзяйсненні актаў рабаванняў і падпалаў на рынку ў Хартум-Бахры, а таксама ў рабаваннях і нападах на людзей у Мерове<ref>{{Cite web |title=Army blames RSF for ceasefire breakdown |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/19/sudan-unrest-live-news-fighting-rages-as-ceasefire-breaks-down |access-date=2023-04-19 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. [[20 красавіка]] паведамлялася аб выбухах у Эль-Абейдзе, сталіцы штата Паўночны Кардафан<ref>{{Cite web |title=Clashes in Sudan despite calls for Eid ceasefire |url=https://today.rtl.lu/news/world/a/2054206.html |access-date=2023-04-21 |website=www.rtl.lu |language=en}}</ref>. [[25 красавіка]] ўрадавыя сілы захапілі горад Вад-Банда ў штаце Заходні Кардафан<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/live/uk-65371585|title= Sporadic gunfire in Sudan despite new truce|date=2023-04-25| work= BBC|access-date=2023-04-25}}</ref>. Прыхільнікі Дагала на наступны дзень заявілі, што захапілі нафтаперапрацоўчы завод і электрастанцыю ў Гарыры. Паведамлялася аб новых баях у Заходнім Кардафане. У штаце Блакітны Ніл фіксаваліся міжабшчынныя сутыкненні<ref>{{cite news|url= https://www.france24.com/en/africa/20230426-ceasefire-shaky-as-sudanese-and-foreigners-flee|title= Shaky ceasefire enters second day as Sudanese, foreigners flee|date= 2023-04-26| work= France24|access-date={{date|2023-04-26}}}}</ref>. [[1 мая]] прадстаўнікі арміі генерала Бурхана паведамілі, што адбілі шэраг удараў праціўніка ў розных частках краіны, у тым ліку наступленні з заходніх рэгіёнаў, уздоўж паўночна-заходняй мяжы і з Эль-Багіра ў Джэбель-Аулію<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/5/1/sudan-conflict-live-un-warns-of-humanitarian-breaking-point|title=Sudanese army: RSF’s combat capabilities reduced|website=Al Jazeera|date= 1 May 2023|access-date=1 May 2023}}</ref>. Крыху пазней актывізаваліся баі за дарфурскія гарады Эль-Фашыр<ref>{{Cite web |last=Lisa |date=2023-05-12 |title=Heavy fighting in North Darfur capital amidst ‘alarming increase in food prices’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/heavy-fighting-in-north-darfur-capital-amidst-alarming-increase-in-food-prices |access-date=2023-05-23 |website=Dabanga Radio TV Online |language=en-GB}}</ref> і Эль-Генейна<ref name="12may">{{Cite news |title=Heavy gunfire in Sudan ahead of ceasefire talks |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65582425 |access-date=14 May 2023 |work=[[BBC]] |language=en-UK }}</ref>. Акрамя таго, да ўзброенай барацьбы на захадзе краіны далучыўся апазіцыйны «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]»<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-05-24 |title=Rapid Support Forces ambush peace groups in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article274055/ |access-date=2023-05-24 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-url=https://archive.today/20230820011359/https://sudantribune.com/article274055/ |archive-date=20 жніўня 2023 |url-status=dead }}</ref>. [[26 мая]] міністэрства абароны абвясціла мабілізацыю адстаўных вайскоўцаў<ref name=Perthes>{{Cite news|date=2023-05-27 |title=United Nations backs Sudan envoy as army seeks to expel him|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/27/united-nations-backs-sudan-envoy-as-army-seeks-to-expel-him|access-date=2023-05-27}}</ref>. [[11 чэрвеня]] баі ўспыхнулі з новай сіла: паведамлялася аб новых выпадках нападаў арабскіх апалчэнцаў у Эль-Генейне і авіяцыйных бамбардзіроўках сталіцы, а горад Аль-Абейд быў абложаны паўстанцамі<ref>{{Cite news|date=2023-06-11|title= ‘Most fearless’ fighting in Sudan after 24-hour ceasefire ends|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/11/most-fearless-fighting-in-sudan-after-24-hour-ceasefire-ends|access-date=2023-06-13}}</ref>. [[21 чэрвеня]] да канфлікту далучылася фракцыя аль-Хілу з групоўкі «[[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]]». Разам з САП яе баевікі атакавалі часці УСС у штаце Паўднёвы Кардафан, а менавіта ў гарадах Кадуглі і Аль-Даланджы<ref>{{Cite news|date=2023-06-23|title= South Kordofan residents flee as Sudan war escalates|language=en|work=al-Arabiya|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/23/South-Kordofan-residents-flee-as-Sudan-war-escalates|access-date=2023-06-23}}</ref>. У ліпені на поўдні краіны ўзмацніліся сутыкненні УСС з атрадамі Дагала і аль-Хілу. Прыхільнікі апошняга захапілі некалькі гарнізонаў у Паўднёвым Кардафане і пачалі атакі ў Блакітным Ніле<ref>{{Cite news |date=3 July 2023 |title=SPLM-N El Hilu wins terrain in South Kordofan |language=en |work=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/splm-n-el-hilu-wins-terrain-in-south-kordofan |url-status=live |access-date=15 July 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 July 2023|title=SPLM-N El Hilu launches new attack in Blue Nile region and wins terrain in South Kordofan|language=en|work=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/splm-n-el-hilu-launches-attack-in-blue-nile-region-and-wins-terrain-in-south-kordofan|access-date=15 July 2023}}</ref>. [[24 ліпеня]] ўрадавыя сілы перакрылі дарогу Хартум — Бара. Паводле заяў прадстаўнікоў Бурхана, шашу выкарыстоўвалі часці САП<ref>{{cite news |date=25 July 2023 |title=Army threatens to destroy vehicles on Khartoum-Bara road |url=https://sudantribune.com/article275417/ |work=Sudan Tribune |access-date=25 July 2023 }} {{Cite web |url=https://sudantribune.com/article275417/ |title=Архіўная копія |access-date=26 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119192947/https://sudantribune.com/article275417/ |archive-date=19 лістапада 2023 }}</ref>. [[31 ліпеня]] [[Мустафа Тамбур]], лідар адной з фракцый групоўкі «[[Вызваленчы рух Судана]]», абвясціў, што яго сілы далучыліся да Бурхана ў барацьбе супраць Дагала<ref>{{Cite news |date=1 August 2023 |title=SLM faction joins Sudanese army against RSF in Darfur |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275601/ |access-date=2 August 2023 }} {{Cite web |url=https://sudantribune.com/article275601/ |title=Архіўная копія |access-date=10 жніўня 2023 |archive-url=https://archive.today/20230905001443/https://sudantribune.com/article275601/ |archive-date=5 верасня 2023 }}</ref>. [[Файл:Khartoum Fire.png|міні|Пажар ад артабстрэлаў у Хартуме, 20 верасня 2023.]] [[17 верасня]] офіс Суданскай падатковай службы<ref name="fires">{{Cite web |date=2023-09-17 |title=Escalating Conflict: Sudanese army, RSF clash in Khartoum, El-Obeid, Zalingei |url=https://sudantribune.com/article277360/ |access-date=2023-09-17 |website=Sudan Tribune |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020174341/https://sudantribune.com/article277360/ |archive-date=20 кастрычніка 2023 |url-status=dead }}</ref> і 18-павярховая вежа Greater Nile Petroleum Oil Company<ref name="gnoc">{{Cite web |last=Nimoni |first=Fiona |date=2023-09-17 |title=Sudan conflict: Landmark skyscraper in Khartoum engulfed in flames |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66837026 |access-date=2023-09-17 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>, славутасць Хартума, загарэліся падчас баёў. УСС абвінавацілі САП у падпале будынкаў. Байцы Бурхана атакавалі пазіцыі паўстанцаў у Эль-Абейдзе і адбілі ў ворага лагер Аль-Хасахіса ў Залінгеі<ref name="fires"/>. [[18 верасня]] ў Порт-Судане ўспыхнулі баі паміж УСС і апалчэннем племя беджа пад правадырствам Шэбы Дарара<ref>{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Clashes in Port Sudan for first time since war began |url=https://www.africanews.com/2023/09/19/clashes-in-port-sudan-for-first-time-since-war-began/ |access-date=2023-09-19 |website=Africanews |language=en-GB}}</ref>. [[23 верасня]] баевікі фракцыі групоўкі «Вызваленчы рух Судана» пад пачаткам аль-Нура захапілі горад Тавіла<ref>{{Cite web |date=2023-09-23 |title=SLM-Nur expands control to several areas in Darfur to protect civilians: official |url=https://sudantribune.com/article277603/ |access-date=2023-09-25 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[6 кастрычніка]] САП усталявалі кантроль на Аль-Айлафунам у 30 км ад сталіцы<ref>{{Cite web |date=6 October 2023 |title= RSF takes control of Khartoum state area, displaces residents |url=https://sudantribune.com/article278067/ |access-date=7 October 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[1 кастрычніка]] часці САП атакавалі горад Вад-Ашан у Паўночным Кардафане<ref>{{Cite web |date=October 2, 2023 |title=RSF attack Wad Ajana in North Kordofan |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-attack-wad-ajana-in-north-kordofan |website=Sudan War Monitor}}</ref><ref>{{Cite news |date=October 2, 2023 |title=Thousands flee southern Sudan town as war spreads: witnesses |work=Yahoo News |agency=AFP |url=https://news.yahoo.com/thousands-flee-southern-sudan-town-162021815.html}}</ref>. 5—6 кастрычніка яны ўсталявалі кантроль над горадам Аль-Айлафун на паўднёвы ўсход ад Хартума, захапіўшы помпавую станцыю на нафтаправодзе<ref>{{Cite web |date=October 6, 2023 |title=Rapid Support Forces attack al-'Aylafun |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rapid-support-forces-attack-al-aliyifun |website=Sudan War Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 6, 2023 |title=Sudan paramilitaries capture key oil station: Witnesses |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/10/06/Sudan-paramilitaries-capture-key-oil-station-Witnesses |website=Al-Arabiya |agency=AFP}}</ref>. У канцы месяца атрады войск Дагала ўзялі штабы УСС у Ньяле (16-я дывізія)<ref>{{Cite web |date=October 26, 2023 |title=Fall of the 16th Division headquarters in Nyala |url=https://sudanwarmonitor.com/p/fall-of-the-16th-division-headquarters |website=Sudan War Monitor}}</ref> і Залінгеі (21-я пяхотная дывізія)<ref>{{Cite web |date=31 October 2023 |title=Rapid Support Forces seize Sudanese army base in Central Darfur |url=https://sudantribune.com/article278858/ |access-date=31 October 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[4 лістапада]] САП бяруць штаб 15-й дывізіі ў Генейне<ref>{{Cite web |date=4 November 2023 |title=RSF seize Sudanese army headquarters in El-Geneina |url=https://sudantribune.com/article279034/ |access-date=6 November 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[16 лістапада]] фракцыя ВРС Міні Мінаві і [[Рух за справядлівасць і роўнасць]] заявілі, што далучаюцца да сіл Бурхана ў барацьбе з генералам Дагала<ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=Darfur armed movements renounce neutrality in Sudan war |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/armed-movements-renounce-neutrality-in-sudan-war |access-date=2023-11-20 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>. У канцы лістапада абвастрыліся баі ў Заходнім Кардафане (Эль-Адэе<ref>{{Cite web |date=2023-11-24 |title=Sudan war: East Darfur capital ‘stable’ as SAF-RSF tensions simmer in West Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-east-darfur-capital-stable-as-saf-rsf-tensions-simmer-in-west-kordofan |access-date=2023-11-25 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>, Бабануса<ref>{{Cite web |date=2023-11-26 |title=IGAD plans emergency summit as RSF attacks West Kordofan SAF base |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/igad-plan-emergency-summit-as-rsf-attack-west-kordofan-saf-base |access-date=2023-11-28 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>, Муглад<ref>{{Cite web |date=2023-11-27 |title=Shots fired over the Nile in Khartoum, atrocities reported in Darfur |url=https://www.africanews.com/2023/11/28/shots-fired-over-the-nile-in-khartoum-atrocities-reported-in-darfur/ |access-date=2023-11-29 |website=Africanews |language=en-GB}}</ref>). [[27 лістапада]] групоўкі АСАД дасягнулі пагаднення з баевікамі аль-Нура аб абароне грамадзянскага насельніцтва ў Эль-Фашыры ад нападаў САП<ref>{{Cite web |date=2023-11-27 |title=Darfur holdout groups arrive in El-Fasher to protect civilians from RSF attacks |url=https://sudantribune.com/article279806/ |access-date=2023-11-28 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[8 снежня]] войскі Дагала ўварваліся ў штат Гедарэф<ref name=Qadarif>{{Cite web |last=Monitor |first=Sudan War |title=RSF enter Gedaref State for the first time |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-enter-gedaref-state-for-the-first |access-date=2023-12-09 |website=sudanwarmonitor.com |language=en}}</ref>. [[16 снежня]] разгарнуліся баі за Вад-Медані, адміністрацыйны цэнтр штата Гезіра<ref>{{Cite web |date=2023-12-17 |title=RSF attacks in Sudan’s El Gezira causes mass exodus, hundreds of youths detained |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-attacks-in-sudans-el-gezira-causes-mass-exodus-hundreds-of-youths-detained |access-date=2023-12-18 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>. [[19 снежня]] горад захоплены. [[Аль-Джазіра]] назвала страту Вад-Медані «важным паваротам» у вайне<ref name="losinghope">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2023/12/19/losing-hope-sudan-civilians-terrified-as-rsf-attacks-second-biggest-city|title=‘Losing hope’: Sudan civilians terrified as RSF attacks second-biggest city|author=Nashed|first=Mat|website=Al Jazeera|date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref>. Суданскае грамадства стала губляюць веру ў тое, што ўрад Бурхана здольны разграміць Дагала<ref name="losinghope" />. Выраслі заклікі да дзяржаўнага перавароту з мэтай адхілення цяперашняга ваеннага кіраўніцтва<ref name="WMcoup">{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fall-of-wad-madani-fuels-criticism|title=Fall of Wad Madani fuels criticism of army|website=Sudan War Monitor|date=20 December 2023|access-date=20 December 2023}}</ref>. === Падзеі 2024 года === У пачатку [[2024]] года паўстанцы Дагала здзейснілі атакі на Паўднёвы Кардафан, разграміўшы сілы праціўніка ў горадзе Хабіла ў нубійскіх гарах і прасунуўшыся ў бок Даланга<ref>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-habila-kordofan|title=RSF attack Habila in the Nuba Mountains|website=Sudan War Monitor|date=4 January 2024|access-date=12 January 2024}}</ref>. [[8 студзеня]] адбыліся сутыкненні ў гарах Нубы з удзелам УСС, САП і НВРС-П. Урадавая авіяцыя атакавала лагер байцоў Дагала пад Далангам<ref>{{cite web |title=Sudanese army, SPLA-N clash with RSF in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article281115/ |website=Sudan Tribune |date=8 January 2024}}</ref>. Напярэдадні атрады НВРС-П захапілі горад<ref>{{cite web |title=Dilling town falls to SPLM-N in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article281102/ |website=Sudan Tribune |date=7 January 2024}}</ref>. Суданская армія паспрабавала адбіць яго, але прыхільнікі Дагала і аль-Хілу сумесна адбілі атаку праціўніка<ref>{{cite web |title=Sudanese joint forces repel fresh RSF attack on South Kordofan’s town |url=https://sudantribune.com/article281166/ |website=Sudan Tribune |date=10 January 2024}}</ref>. У рэшце рэшт пачаліся сутычкі паміж НВРС-П і САП. Апошнія былі вымушаны адступіць. Потым прыхільнікі Дагала, якія адыходзілі з-пад Даланга, увайшлі ў горад Муглад у Заходнім Кардафане, лёгка ўзяўшы горад пад свой кантроль<ref name=RSFDalangDefeat>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/kordofan-conflict-spirals-in-dangerous|title=Kordofan conflict spirals in dangerous direction|website=Sudan War Monitor|date=13 January 2024|access-date=13 January 2024}}</ref>. [[13 студзеня]] Узброеныя сілы Судана атакавалі гарады Эль-Бувейда (штат Гезіра) і Эль-Фаў (штат Гедарэф)<ref>{{cite web |title=El Faw standoff: Sudan army deploys reinforcements as RSF regroup |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/el-faw-standoff-sudan-army-deploys-reinforcements-as-rsf-regroup |website=Radio Dabanga |date=14 January 2024}}</ref>. На наступны дзень актывізаваліся сутыкненні пад Эль-Генейнай, дзе авіяцыя прыхільнікаў Бурхана нанесла ўдары па старажытных меройскіх гарадах Нага і Мусаварат-эс-Суфра, якія абодва ўключаны ў [[Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА|спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА]]<ref>{{Cite web |date=17 January 2024 |title=Sudan fighting spreads to World Heritage Site |url=https://www.france24.com/en/live-news/20240117-sudan-fighting-spreads-to-world-heritage-site |access-date=15 January 2024 |website=France 24 |language=en}}</ref>. [[17 студзеня]] паведамлялася аб баях на ўсход ад Аль-Мангала, апошняга буйнога горада Гезіры, які не знаходзіўся пад кантролем атрадаў Дагала. Так як гарнізон быў адрэзаны ад асноўных сіл, войскі Бурхана забяспечвалі абаронцаў па паветры на верталётах. У такіх цяжкіх умовах [[Служба агульнай разведкі (Судан)|Служба агульнай разведкі]] пачала выбарачна вербаваць і ўзбройваць грамадзянскіх асоб, каб адбіць варожае наступленне на Аль-Мангалу<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-in-west-of-sennar-after|title=Fighting west of Sennar after IGAD summit|website=Sudan War Monitor|date=January 19, 2024}}</ref>. Пазней САП пачалі наступленне на Бабануса<ref>{{Cite web |date=25 January 2024 |title=Rising civilian death toll as RSF attacks West Kordofan base |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rising-civilian-death-toll-as-rsf-attacks-west-kordofan-base |access-date=26 January 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. Ужо [[26 студзеня]] Sudan War Monitor паведаміла, што войскі Дагала захапілі большую частку горада, і паказала, што паўстанцы праніклі ў штаб 22-й пяхотнай дывізіі УСС<ref>{{Cite web |date=26 January 2024 |title=Sudan capital clashes continue, Babanousa ‘largely in hands of RSF’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-capital-clashes-continue-babanousa-largely-in-hands-of-rsf |access-date=26 January 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. У сакавіку прасоўванне паўстанцаў у штаце прыпынілася<ref name="sudanwarmonitor.com">{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-escalates-on-the-jazira|title=Fighting escalates on the Jazira front|date=March 3, 2024|website=Sudan War Monitor|access-date=4 March 2024|archive-date=4 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240304143328/https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-escalates-on-the-jazira|url-status=live}}</ref>. У лютым армія Бурхана правяла паспяховае наступленне ў Амдурмане, аб’яднаўшы свае сілы ў паўночнай частцы горада і і дэблакаваўшы атрады ў цэнтры, якія 10 месяцаў знаходзіліся ў акружэнні<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-close-to-breaking-omdurman|title=Sudan army close to breaking Omdurman siege|website=Sudan War Monitor|date=February 4, 2024}}</ref>. Гэта стала першым буйным прарывам для Узброеных сіл у вайне. Тым не менш, станам на [[19 лютага]], значную частку горада (захад і поўдзень) кантралявалі паўстанцы Дагала<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-omdurman-breakthrough|title=Map: Sudan army breaks Omdurman siege|website=Sudan War Monitor|date=February 19, 2024}}</ref>. У красавіку актывізаваліся баявыя дзеянні ў Эль-Фашыры, што вымусіла Бурхана адцягнуць сілы і рэсурсы з іншых участкаў. Гэта запаволіла ваенныя аперацыі ўрадавай арміі ў Хартуме і Амдурмане. У прыватнасці, для перакідцы войск і грузаў у абложаны горад задзейнічана авіяцыя<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/understanding-el-fasher-battle|title=Understanding the fighting in El Fasher|website=Sudan War Monitor|date=May 24, 2024|access-date=25 May 2024|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526175335/https://sudanwarmonitor.com/p/understanding-el-fasher-battle|url-status=live}}</ref>. У маі САП пачалі наступленне ў Паўночным Кардафане<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-routed-in-heavy-fighting|date=May 8, 2024|title=Sudan army routed in heavy fighting along El Obeid-Kosti road|website=Sudan War Monitor|access-date=8 May 2024|archive-date=8 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508143400/https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-routed-in-heavy-fighting|url-status=live}}</ref>. 20 чэрвеня пасля некалькіх гадзін баёў армія Дагала захапіла сталіцу Заходняга Кардафана Аль-Фулах, вымусіўшы УСС адступіць да Бабанусы<ref>{{Cite news |date=20 June 2024 |title=Sudan’s RSF captures key army stronghold of el-Fula |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/20/sudans-rsf-captures-key-army-stronghold-of-el-fula |access-date=20 June 2024 |work=Al Jazeera}}</ref>. У канцы месяца яна прасунуліся ў штаце Сенар, захапіўшы раён Джэбель-Мая і горад Сінгу<ref>{{Cite news|title=Blitzkrieg: RSF advance deep into Sennar State and storm into the capital Sinja |url=https://sudanwarmonitor.com/p/blitzkrieg-rsf-advance-deep-into |access-date=2024-06-29 |website=Sudan war monitor}}</ref><ref>{{Cite news|title=RSF consolidates control over Sinjah, expands eastward|url=https://sudantribune.com/article287669/|access-date=2024-07-01|website=Sudan Tribune}}</ref>. У пачатку ліпеня паўстанцы ў ходзе маштабнага наступлення захапілі вялікія ўчасткі тэрыторыі і паселішчы Мазмум, Вадан-Найл, Сукі і Дзіндэр, прасунуўшыся да мяжы [[Паўднёвы Судан|Паўднёвага Судана]]<ref>{{Cite news|title=Map: Sudan's Rapid Support Forces extend control in Sennar State|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-sennar-offensive|access-date=2024-07-03|website=Sudan war monitor}}</ref>. У канцы верасня ўрадавыя сілы разгарнулі буйное наступленне ў сталіцы<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Air strikes in Khartoum as Sudan army attacks paramilitary RSF positions |url=https://www.newarab.com/news/air-strikes-khartoum-sudan-army-attacks-rsf-positions |access-date=2024-09-26 |website=The New Arab}}</ref>. 1 кастрычніка войскі аль-Нура і Сілы вызвалення Судана на чале з Эль-Тахірам Хаджарам стварылі нейтральны ваенны альянс, накіраваны на абарону мірных жыхароў у Дарфуры<ref>{{Cite web |date=2 October 2024 |title=Two Darfur movements form ‘neutral military alliance’ to protect civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-darfur-movements-form-neutral-military-alliance-to-protect-civilians |access-date=3 October 2024 |website=Radio Dabanga |language=en-us}}</ref>. У кастрычніку войскі Бурхана актывізуюць свае дзеянні ў рэгіёнах Сенар і Гезіра, адбіўшы Дындэр<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-sennar-jazira-offensive|title=Map: Sudan army advances in eastern states|date=October 23, 2024|website=Sudan War Monitor}}</ref>. У лістападзе бакі афіцыйна выключылі магчымасць урэгулявання грамадзянскай вайны шляхам перамоваў<ref>{{Cite news |last=Brachet |first=Eliott |date=2024-11-11 |title=War in Sudan: Death strikes at every corner in devastated Khartoum |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/11/11/war-in-sudan-death-strikes-at-every-corner-in-devastated-khartoum_6732461_124.html |url-access=subscription |access-date=2024-11-12 |work=[[Le Monde]] |language=en }}</ref>. У гэты час усё больш людзей далучаюцца да прыхільнікаў Бурхана, бо насельніцтва Судана стамілася ад злачынстваў з боку САП<ref>{{Cite news |last=Brachet |first=Eliott |date=2024-11-17 |title=The lost children of Sudan's revolution: 'We fight today alongside the men who fought us yesterday' |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/11/17/the-lost-children-of-sudan-s-revolution-we-fight-today-alongside-the-men-who-fought-us-yesterday_6733111_124.html |url-access=subscription |access-date=2024-11-18 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref>. 23 лістапада ўрадавыя войскі бяруць Сінгу<ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |title=Sudan Army Says Recaptures Key State Capital |url=https://www.barrons.com/articles/sudan-army-says-recaptures-key-state-capital-b9d1b033 |website=Barron’s}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |title=Burhan arrives in Sinjah after army recaptures city |url=https://sudantribune.com/article293730/ |website=Sudan Tribune}}</ref>. === Падзеі 2025 года === [[File:تحرير الخرطوم.jpg|міні|злева|Мірныя жыхары, лаяльныя да ўрада, і байцы пра-бурханаўскіх сіл святкуюць вызваленне часткі Хартума, сельская мясцовасць у наваколлях Амдурмана, 11 лютага 2025.]] У пачатку года войскі Бурхана разгарнулі наступленне ў штаце Гезіра, адбіўшы гарады Хадж Абдалах<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295656/ |title=Sudanese army retakes key town in Al Jazirah state |date=8 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Эш-Шабарка<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295704/ |title=Sudanese army gains ground in Al Jazirah state, tightens grip near Wad Madani |date=9 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Ад-эль-Кура<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295750/ |title=Sudanese army recaptures town in push for Al Jazirah capital |date=10 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>. 11 студзеня яны ўзялі Вад-Медані, сталіцу штата<ref>{{Cite news |date=2025-01-11 |title=Sudanese army advances to retake city of Wad Madani from RSF |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-army-advances-retake-city-wad-madani-rebels-2025-01-11/ |work=Reuters}}</ref>. На 8 лютага ўлады адваявалі большую частку Паўночнага Хартума, працягваючы паспяховае наступленне на тэрыторыі сталіцы<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/8/sudan-army-claims-major-advances-against-rsf-in-greater-khartoum|title=Sudan army claims major advances against RSF in greater Khartoum|quote=Development marks one of army’s most significant advances since war broke out between army chief al-Burhan and RSF.|website=Al Jazeera|date=February 8, 2025|access-date=February 12, 2025}}</ref>. 10 лютага ўрад Бурхана абвясціў аб планах стварыць [[Пераходны ўрад Судана|пераходны ўрад]]. Папярэднічалі таму поспехі ў барацьбе з САП<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://northafricapost.com/84268-sudan-army-plans-transitional-govt-and-elections-as-it-seeks-to-recapture-khartoum.html|title=Sudan army plans transitional gov’t and elections as it seeks to recapture Khartoum – The North Africa Post|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c9830566073o|title=Sudan civil war: Army plans new government as it advances in capital|website=BBC News|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref>. Як заяўлялася, гэта будзе тэхнакратычны кабінет на чале з цывільным прэм’ер-міністрам<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/08/02/2025/sudans-army-chief-plans-transitional-govt-amid-military-advances|title=Sudan's army chief plans transitional govt amid military advances|author=Newspaper|first=The Peninsula|website=thepeninsulaqatar.com|date=2025-02-08|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://gazettengr.com/sudans-foreign-ministry-announces-plans-for-transitional-government/|title=Sudan’s foreign ministry announces plans for transitional government|author=Nigeria|first=News Agency of|website=Peoples Gazette Nigeria|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref>. Міністэрства замежных спраў Судана апублікавала дарожную карту, дзе было прадугледжана фарміраванне пераходнага ўрада і нацыянальны дыялог з групамі грамадзянскай супольнасці. Як вынік гэтага працэсу планавалася правесці выбары<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.arise.tv/sudanese-army-unveils-roadmap-to-democratic-government-calls-for-global-support/|title=Sudanese Transitional Government Announces Roadmap to Democratic Rule|author=Olugbode|first=Michael|website=Arise News|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/10/sudan-army-aligned-foreign-ministry-sets-path-to-elections-amid-civil-war|title=Sudan army-aligned foreign ministry sets path to elections amid civil war|website=Al Jazeera|access-date=2025-03-05}}</ref>. Міністэрства замежных спраў звярнулася за падтрымкай да [[Афрыканскі Саюз|Афрыканскага саюза]], [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] і [[Ліга арабскіх дзяржаў|Лігі арабскіх дзяржаў]] для падтрымкі дарожнай карты<ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-govt-asks-intl-partners-to-support-roadmap-for-sudan-dialogue|title=Sudan govt asks int’l partners to support roadmap for dialogue|author=AMB|website=Dabanga Radio TV Online|date=2025-02-09|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dailywestnile.info/news-now/sudan-charts-a-path-to-peace-government-announces-post-war-roadmap|title=Sudan Charts a Path to Peace: Government Announces Post-War Roadmap|website=Daily West Nile|access-date=2025-03-05}}</ref>. У адказ 18 лютага Сілы аператыўнай падтрымкі абвясцілі аб планах стварыць свой канкуруючы [[Урад у выгнанні|ўрад у выгнанні]], [[Урад міру і адзінства]], для кіравання часткамі Судана, якія знаходзіліся пад кантролем мяцежнікаў<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.capitalfm.co.ke/news/2025/02/sudans-militia-backed-factions-agree-to-form-parallel-govts/|title=Sudan's militia backed factions agree to form parallel govts|author=CORRESPONDENT|website=Capital News|date=2025-02-18|access-date=2025-03-05}}</ref>. 23 лютага ў Найробі САП і саюзныя групы падпісалі Хартыю аб стварэнні паралельнага ўрада — Урада міру і адзінства<ref>{{cite web |title=Sudan's RSF, allies sign charter for rival government |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250223-sudan-s-rsf-allies-sign-charter-for-rival-government-sources |website=France 24 |access-date=23 February 2025}}</ref>. На наступны дзень урадавыя часці знялі двухгадовую аблогу Аль-Абейда<ref>{{cite web |title=Sudanese army ends RSF's two-year siege of El Obeid |url=https://sudantribune.com/article297800/ |website=Sudan Tribune |date=23 February 2025}}</ref>. 21 сакавіка ўлады заявілі, што суданская армія адбіла Рэспубліканскі палац у Хартуме<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/crmj0x8jr3wo |title=Sudan army recaptures presidential palace after two years of war |date=21 March 2025|access-date=21 March 2025|publisher=BBC}}</ref>. Ужо 26 сакавіка УСС адбілі міжнародны аэрапорт і мост Маншыя праз Блакітны Ніл<ref>{{Cite web |title=Sudanese army retakes Khartoum airport from rebels |url=https://www.rfi.fr/en/africa/20250326-sudanese-army-retakes-khartoum-airport-from-rebels |access-date=2025-03-26 |website=RFI|language=en}}</ref>. У той жа дзень Аль-Бурхан наведаў прэзідэнцкі палац і абвясціў аб вызваленні сталіцы<ref>{{Cite web |title=‘Khartoum is free’ says Sudan Army chief al-Burhan after airport captured |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/26/sudan-armed-forces-retakes-khartoum-airport-from-rsf|access-date=2025-03-26 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>. У красавіку мяцежныя войскі генерала Дагала пачалі буйное наступленне ў Паўночным Дарфуры, імкнучыся захапіць Эль-Фашыр, апошні падкантрольны Бурхану горад у рэгіёне. Пачынаючы з 11 красавіка, мяцежнікі неадразовала атакавалі Эль-Фашыр і наваколле як з зямлі, так і з паветра пры падтрымцы дронаў. Да 13 красавіка пасля разлютаваных баёў, у выніку якіх загінула больш за 200 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей і гуманітарных работнікаў, САП узялі пад кантроль [[Лагер бежанцаў Замзам|лагер Замзам]]<ref>{{Cite web |title=Sudan’s RSF claims control of famine-hit Zamzam camp in Darfur |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/13/sudans-rsf-claims-control-of-famine-hit-zamzam-camp-in-darfur |access-date=2025-04-16 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudan paramilitaries kill at least 100 people in Darfur attack, UN says |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/sudan-paramilitaries-kill-at-least-100-people-in-darfur-attack-un-says |access-date=2025-04-16 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>. 23 красавіка адна з фракцый групоўкі «Рух за справядлівасць і роўнасць» на чале з Махамедам Башарай Ях’я абвясціла аб сваёй вернасці ўраду<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article300066/ |title=JEM faction sides with Sudan army, plans to break El Fasher siege |date=24 April 2025 |work=Sudan Tribune}}</ref>. У маі ўрадавыя войскі правялі наступальныя дзеянні ў Кардафане, адбіўшы Эль-Хівай<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article300773/ |title=Sudan army says it recaptured West Kordofan town from RSF |date=11 May 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Эль-Хамадзі<ref>{{Cite web |date=2025-05-14 |title=Sudan army captures key South Kordofan town, gains in Omdurman |url=https://sudantribune.com/article300845/ |access-date=2025-05-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref>, Дэбібад<ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Sudanese army, allied forces seize strategic city in South Kordofan state |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/sudanese-army-allied-forces-seize-strategic-city-in-south-kordofan-state/3577666 |access-date=2025-05-21 |website=[[Anadolu Agency]] }}</ref>. Ад баевікоў цалкам ачышчаны штаты Белы Ніл<ref>{{cite web|url=https://www.youm7.com/story/2025/5/21/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B1%D8%B7%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A9/6994825 |title=بعد تحرير الخرطوم بالكامل.. السلطات السودانية تعلن ولاية جديدة خالية من الدعم السريع |work=اليوم السابع |date=21 May 2025|access-date=24 May 2025|publisher=[[Youm7]]}}</ref> і Хартум<ref>{{Cite web |date=2025-05-20 |title=Sudan war: RSF entirely pushed out of Khartoum state, army says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwynn0vy3n4o.amp |access-date=2025-05-21 |website=[[BBC News]] |language=en-gb}}</ref>. 10 чэрвеня разгортваюцца баі на мяжы з Лівіяй, дзе армію Дагала падтрымала Лівійская нацыянальная армія<ref>{{Cite web |title=«الدعم السريع» تعلن سيطرتها على مناطق قرب الحدود مع ليبيا ومصر |url=https://aawsat.com/node/5153298 |access-date=2025-06-16 |website=Aawsat|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |title=الحدث عاجل {{!}} الجيش السوداني : الجيش الليبي بقيادة خليفة حفتر ساند الدعم السريع في هجومه على نقاط حدودية |url=https://nabd.com/s/156287683-f3255c/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A-%D8%A8%D9%82%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D8%AD%D9%81%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%81%D9%8A-%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9 |access-date=2025-06-16 |website=موقع نبض}}</ref>. 28 кастрычніка генерал Аль-Бурхан пацвердзіў, што УСС вывелі войскі з Эль-Фашыра. Горад перайшоў пад кантроль войск Дагала.<ref>{{Cite news |date=2025-10-30 |title=Sudan war: US senators press Trump for action after RSF 'horrors' in Al Fasher |url=https://www.trtafrika.com/english/article/bed56904c81c|access-date=2025-10-31 |work=TRT Afrika |language=en-AU}}</ref> 1 снежня мяцежнікі абвясцілі, што ўзялі пад кантроль Бабанусу, апошні горад у Заходнім Кардафане, які ўтрымліваўся ўрадам<ref>{{cite web |url=https://sudanwarmonitor.com/p/babanusa-captured |title=Sudanese Army Base in Babanusa Overrun After Protracted Siege |work=Sudan War Monitor |date=1 December 2025 |access-date=1 December 2025}}</ref>. === Падзеі 2026 года === У пачатку 2026 года ўзмацніліся баявыя дзеянні ў рэгіёне Кардафан, дзе амаль штодзённыя ўдары беспілотнікаў прыводзілі да значных ахвяр сярод грамадзянскага насельніцтва. Дроны атакавалі рынкі, медыцынскі ўстановы і жылыя раёны. Зрушэнне эпіцэнтра канфлікту ў Кардафан садзейнічала тое, што прыхільнікі Бурхана адбілі Хартум, а мяцежнікі ўкараніліся ў Дарфуры.<ref>{{cite web | last=Usher | first=Barbara Plett | title=Kordofan drone strikes: Sudan's pivotal new front line as truce remains elusive | website=BBC | date=2026-02-25 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cjwz6z14w65o | access-date=2026-02-25}}</ref> == Мірныя ініцыятывы == === Першапачатковы працэс === У першы дзень канфлікту былы прэм’ер-міністр Абдала Хамдок публічна звярнуўся да Бурхана і Дагала з просьбай спыніць баявыя дзеянні<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 |title=Sudan's army and rival force battle, killing at least 56 |website=Associated Press |last1=Magdy |first1=Samy |last2=Gambrell |first2=Jon |date=16 April 2023 |access-date=16 April 2023 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415102737/https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 |url-status=live }}</ref>. 16 красавіка 2023 года бакі, паводле прапановы [[ААН]], дамовіліся прыпыніць баявыя дзеянні з 16:00 да 19:00 па мясцовым часе штодня для бяспечнага праходу ў выпадку неадкладных гуманітарных сітуацый. У той жа час, як папярэдзілі прыхільнікі Бурхана, яны пакідаюць за сабой права рэагаваць, калі САП «здзейсняць якія-небудзь парушэнні»<ref>{{Cite web |title=Sudan approves passage for urgent humanitarian cases|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudanese army and RSF back 'urgent humanitarian ceasefire'|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254|access-date=2023-04-16 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref>. [[18 красавіка]] генерал Дагала заявіў, што яго ваенізаваныя фармаванні пагадзіліся на аднадзённае перамір’е, каб забяспечыць бяспечны праход грамадзянскіх асоб, у тым ліку параненых. Рашэнне было прынята пасля размовы з [[дзяржаўны сакратар ЗША|дзяржсакратаром ЗША]] [[Энтані Блінкен]]ам<ref>{{Cite web |title=RSF leader agrees to 24-hour armistice|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. УСС таксама пагадзіліся на 24-гадзіннае спыненне агню, якое пачалося ў 18:00 па мясцовым часе<ref>{{Cite web |title=Sudanese Army agrees to 24-hour ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Гэтыя дамоўленасці не былі выкананы, і ў пазначаныя тэрміны баявыя дзеянні працягваліся. УСС і САП выступілі з заявамі, у якіх абвінавачвалі адзін аднаго ў незахаванні рэжыму спынення агню<ref>{{Cite web |title=Fighting continues in Sudan hours after ceasefire was to begin|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/18/heavy-gunfire-shatters-khartoum-despite-sudan-truce-deal |access-date=2023-04-19 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. [[21 красавіка]] САП заявілі, што будуць выконваць 72-гадзіннае спыненне агню, якое ўступіць у сілу ў 6:00 таго дня, у пачатак ісламскага свята Ід аль-Фітр (Ураза-байрам)<ref name="Eid">{{Cite news |title=Sudan's RSF announces 72-hour ceasefire amid Khartoum fighting |url=aljazeera.com/news/2023/4/21/sudans-rsf-announces-72-hour-ceasefire-amid-khartoum-fighting |access-date=2023-04-21 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref>. Нягледзячы на тое, што ў другой палове дня армія пагадзілася на трохдзённае перамір’е, баявыя дзеянні працягваліся<ref>{{Cite news |title=Sudan's army says it agrees to three-day truce starting Friday |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=2023-04-22 |work=[[Al Jazeera]] |language=en |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421085011/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |url-status=live }}</ref>. 24-га бакі дамовіліся аб спыненні агню на 72 гадзіны. Перамір’е павінна было пачацца з паўночы<ref>{{Cite news |date=2023-04-24 |title=New Sudan ceasefire announced but doubts remain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65380154 |access-date=2023-04-24 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425004413/https://www.bbc.com/news/world-africa-65380154 |url-status=live }}</ref>. У САП заявілі, што мэтай спынення агню было стварэнне гуманітарных калідораў для мірных жыхароў і эвакуцыі дыпламатычных місій<ref>{{Cite news |title=Sudan fighting in its 11th day: A list of key events |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/25/sudan-fighting-in-its-11th-day-a-list-of-key-events |access-date={{date|2023-04-25}}|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425094100/https://www.aljazeera.com/news/2023/4/25/sudan-fighting-in-its-11th-day-a-list-of-key-events|archive-date=2023-04-25}}</ref>. [[26 красавіка]] [[Міжурадавы орган па развіцці]] прапанаваў падоўжыць рэжым спынення агню яшчэ на 72 гадзіны<ref>{{Cite news |title=Sudan army chief backs ceasefire extension as skirmishes continue |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/27/sudan-army-chief-backs-ceasefire-extension-as-skirmishes-continue |access-date=27 April 2023 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref>. [[30 красавіка]] варагуючыя сілы абвясцілі аб падаўжэнні рэжыму спынення агню яшчэ на 72 гадзіны<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/30/sudan-live-news-fighting-enters-third-week-un-warns-of-collapse|title=Sudan army says it agreed to extend truce with RSF|access-date=2023-04-30|date=2023-04-30|work=Aljazeera}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/30/sudan-live-news-fighting-enters-third-week-un-warns-of-collapse|title=Humanitarian truce extended: RSF|access-date=2023-04-30|date=2023-04-30|work=Aljazeera}}</ref>. === Перамоўны працэс у Джыдзе === 1 мая 2023 года спецыяльны пасланнік ААН у Судане Фолькер Пертэс абвясціў, што бакі дамовіліся накіраваць прадстаўнікоў для перамоваў пры пасярэдніцтве міжнароднай арганізацыі, але не назваў дату і месца правядзення сустрэчы<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/5/1/sudan-conflict-live-un-warns-of-humanitarian-breaking-point|title=Rivals agree to send representatives to UN negotiations: AJ correspondent|access-date=2023-05-02|date=2023-05-02|work=Aljazeera}}</ref>. На наступны дзень варагуючыя фракцыі абвясцілі аб пачатку з 4 мая чарговага перамір’я тэрмінам на тыдзень<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361155|title=Sudan rivals agree 'in principle' to a week's truce|access-date=2023-05-02|date=2023-05-02|work=[[BBC]]}}</ref>. [[6 мая]] бакі сустрэліся на перамовах у саудаўскай [[Джыда|Джыдзе]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/6/rival-sudan-factions-meet-in-saudi-arabia-as-pressure-mounts|title=Rival Sudan factions meet in Saudi Arabia as pressure mounts|access-date=2023-05-06|date=2023-05-06|work=Aljazeera}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudan’s warring military factions to meet face-to-face for first time since conflict began |url=https://www.cnn.com/2023/05/06/world/sudan-conflict-talks-saudi-arabia-intl-hnk/index.html |website=CNN}}</ref>. [[11 мая]] варагуючыя фракцыі падпісалі пагадненне, якое дазваляла бяспечны праход людзям з зоны баявых дзеянняў. Аднак дамоўленасці аб перамір’і дасягнута не было<ref>{{Cite news |title=Sudan conflict: Army and RSF agree deal to protect civilians |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65569513 |access-date=12 May 2023 |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512095107/https://www.bbc.com/news/world-africa-65569513 |url-status=live }}</ref>. [[20 мая]] ў Джыдзе фракцыі канфлікту дамовіліся аб тыднёвым спыненні агню, пачынаючы з 21:45 22-га чысла<ref>{{Cite news |title=Sudan’s army, Rapid Support Forces sign 7-day ceasefire|work=Aljazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/21/sudans-army-rapid-support-forces-sign-7-day-ceasefire |access-date=21 May 2023}}</ref>. [[29 мая]] перамір’е падоўжана да [[3 чэрвеня]]<ref>{{Cite news|date=2023-05-29 |title=Sudan’s military, RSF agree ceasefire extension|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/29/fighting-continues-in-sudan-as-latest-ceasefire-close-to-expiring|access-date=2023-05-30}}</ref>. [[31 мая]] прадстаўнікі суданскай арміі прыпынілі свой удзел у перамовах у Джыдзе. Напярэдадні, як яны заявілі, праціўнік парушыў дамоўленасці і нанёс серыю артылерыйскіх і паветраных удараў<ref>{{Cite news|date=2023-05-31|title=Sudan army suspends participation in Jeddah ceasefire talks|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/31/sudan-army-suspends-participation-in-jeddah-ceasefire-talks|access-date=2023-06-01}}</ref>. Аднак потым бакі аднавілі перамоўны працэс<ref>{{Cite web |date=2023-06-06 |title=Sudan’s warring parties resume ceasefire talks in Jeddah |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/06/Sudan-s-warring-parties-resume-ceasefire-talks-in-Jeddah |access-date=2023-06-07 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref>. [[9 чэрвеня]] фракцыі дамовіліся аб перамір’і на суткі, пачынаючы з 6 раніцы 10-га чысла<ref>{{Cite news|date=2023-06-09|title= Mediators announce 24-hour Sudan ceasefire from early Saturday|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/9/saudi-arabia-us-announce-24-hour-sudan-ceasefire-from-saturday|access-date=2023-06-13}}</ref>. Яшчэ адзін рэжым спынення агню, у гэты раз на 72 гадзіны, пачаўся з 6:00 [[18 чэрвеня]]<ref name="seventeen">{{Cite news|date=2023-06-17|title= Sudan crisis: Five children among 17 killed in air strikes|language=en|work=[[BBC]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65938868|access-date=2023-06-18}}</ref>. [[27 чэрвеня]] абвешчана чарговае перамір’е з нагоды свята [[Курбан-байрам]]<ref>{{Cite news|date=27 June 2023|title=Sudanese army declares ‘unilateral’ ceasefire on first day of Eid|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/27/rsf-announces-two-day-unilateral-ceasefire-in-sudan-for-eid|access-date=27 June 2023}}</ref>. [[13 ліпеня]] падчас саміту ў [[Каір]]ы УСС, САП і лідары суседніх з Суданам дзяржаў дамовіліся аб новай ініцыятыве па ўрэгуляванні канфлікту. Прэзідэнт Егіпта [[Абдул Фатах ас-Сісі]] заявіў, што ініцыятыва будзе ўключаць у сябе ўсталяванне трывалага спынення агню, стварэнне бяспечных гуманітарных калідораў для дастаўкі дапамогі і пабудову дыялогавай платформы, у якой будуць удзельнічаць усе палітычныя партыі і дзеячы краіны. Ён таксама заклікаў бакі пачаць мірныя перамовы пад кіраўніцтвам Афрыканскага саюза<ref>{{Cite news|date=13 July 2023|title=Sudan’s neighbors meeting in Cairo for summit agree to Egypt’s initiative to try to end conflict|language=en|work=AP|url=https://apnews.com/article/egypt-sudan-summit-ethiopia-dam-6c2877b05df9fa045ca59b257e9e59e8|access-date=14 July 2023}}</ref>. [[15 ліпеня]] аднавіліся перамовы ў Джыдзе<ref>{{Cite news|date=15 July 2023|title=Sudan army returns for talks in Jeddah as war enters fourth month |language=en |work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/15/sudan-army-returns-for-talks-in-jeddah-as-war-enters-fourth-month |access-date=16 July 2023}}</ref>, але [[27 ліпеня]] УСС іх зноў прыпынілі, абвінаваціўшы САП у новых парушэннях рэжыму спынення агню і запатрабаваўшы вываду войск Дагала з Хартума<ref>{{Cite news |date=29 July 2023 |title=Sudanese army’s return to negotiations hinges on RSF withdrawal from Khartoum: statement |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275554/ |access-date=31 July 2023 |archive-date=25 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231225103718/https://sudantribune.com/article275554/ |url-status=dead }}</ref>. [[3 снежня]] новая хваля перамоў у Джыдзе была прыпынена бакамі<ref>{{Cite web |date=2023-12-03 |title=Mediators suspended Sudan’s ceasefire talks Indefinitely |url=https://sudantribune.com/article280013/ |access-date=2023-12-05 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. Станам на сярэдзіну снежня мірны працэс так і не атрымалася аднавіць<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/31/why-are-sudans-warring-factions-meeting-in-jeddah|title=Why are Sudan’s warring factions meeting in Jeddah?|website=Al Jazeera|date=31 October 2023|access-date=18 December 2023|last1=Lawal|first1=Shola}}</ref>. [[24 снежня]] Фарыс Эльнур, галоўны перамоўшчык ад САП на мірных працэсе, падаў у адстаўку, абвінаваціўшы праціўніка ў перашкодзе перамовам<ref>{{Cite news |date=2023-12-24 |title=RSF chief negotiator resigns to focus on ending Sudan’s war |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article280632/ |access-date=2023-12-25}}</ref>. Выступаючы перад войскамі [[12 красавіка]] 2024 года, Бурхан заявіў, што папярэдняй умовай перамоў з’яўляецца вывад САП з усіх буйных гарадскіх цэнтраў<ref>{{cite news |newspaper=Sudan Tribune |date=2024-04-12 |url=https://sudantribune.com/article284391/ |title=Sudan's military announces progress in restoring defence capabilities |access-date=13 April 2024 |archive-date=28 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428165106/https://sudantribune.com/article284391/ |url-status=live }}</ref>. Чакалася, што ў красавіку будуць адноўлены перамовы ў Джыдзе, але бакі выбралі новую пляцоўкі — [[Каір]]<ref name="Lodhi">{{cite news |work=Al Jazeera |last=Lodhi |first=Areesha |title=After a year of war in Sudan, what is the situation now? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand |date=2021-04-11 |access-date=12 April 2024 |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609212541/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand |url-status=live }}</ref>. [[29 мая]] адбылася тэлефонная размова Бурхана з дзяржсакратаром ЗША Энтані Блінкенам, які запатрабаваў аднаўлення працэсу менавіта ў Джыдзе. Суданскі ўрад адмовіўся, спаслаўшыся на адсутнасць папярэдніх кансультацый<ref>{{Cite web |date=May 29, 2024 |title=Blinken and top general discuss need to end Sudan war |url=https://www.reuters.com/world/africa/blinken-discusses-need-end-sudan-conflict-sudan-with-general-state-dept-says-2024-05-28/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |date=May 29, 2024 |title=Sudan's Agar refuses U.S. invitation to resume Jeddah talks |url=https://sudantribune.com/article286314/ |website=Sudan Tribune |access-date=31 May 2024 |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530080447/https://sudantribune.com/article286314/ |url-status=live }}</ref>. === Далейшы працэс === У пачатку 2025 года прадпрымаліся намаганні па заключэнні перамір’я, але ў цэлым не ўвянчаліся поспехам. Мірныя перамовы, якія праходзілі ў [[Лондан]]е, [[Вашынгтон]]е і [[Жэнева|Жэневе]], не прывялі да дасягнення доўгатэрміновага пагаднення.<ref>{{Cite news |last=Gardner |first=Tom |date=12 November 2025 |title=A quick, dirty, Trump-backed ceasefire is possible in Sudan |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2025/11/12/a-quick-dirty-trump-backed-ceasefire-is-possible-in-sudan |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251112112120/https://www.economist.com/the-world-ahead/2025/11/12/a-quick-dirty-trump-backed-ceasefire-is-possible-in-sudan |archive-date=12 November 2025 |access-date=12 November 2025 |newspaper=[[The Economist]]}}</ref> У красавіку на канферэнцыі пад кіраўніцтвам Вялікабрытаніі ў Лондане была зроблена спроба стварыць кантактную групу для аднаўлення перамоў, але намаганні зайшлі ў тупік, калі ключавыя арабскія дзяржавы (асабліва Егіпет, Саудаўская Аравія і ААЭ) адмовіліся ўхваліць ініцыятыву.<ref name=":37">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=15 April 2025 |title=UK conference on Sudan fails to set up contact group for ceasefire talks |url=https://www.theguardian.com/world/2025/apr/15/uk-conference-hopes-to-map-pathway-to-end-suffering-in-sudan |access-date=21 November 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Да верасня Злучаныя Штаты сумесна з Саудаўскай Аравіяй, Егіптам і ААЭ прадставілі афіцыйны план мірнага ўрэгулявання. Дарожная карта прадугледжвала трохмесячнае гуманітарнае перамір’е, за якім рушыць услед пастаяннае спыненне агню і дзевяцімесячны палітычны пераход да грамадзянскага кіравання. Аднак рэалізацыя плана заставалася нявызначанай: УСС выказалі сур’ёзныя сумневы, у прыватнасці, запатрабаваўшы вываду сіл праціўніка з грамадзянскіх раёнаў да ўступлення перамір’я ў сілу.<ref name=":39">{{Cite web |last1=Eltahir|first1=Nafisa |last2=Alashray |first2=Enas |editor1=Alexandra Hudson |editor2=Lisa Shumaker|date=12 September 2025 |title=US, Saudi Arabia, UAE, Egypt propose roadmap for Sudan peace |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-saudi-arabia-uae-egypt-propose-roadmap-sudan-peace-2025-09-12/}}</ref><ref name=":40">{{Cite web |date=6 November 2025 |last1=Khaled|first1=Fatma|agency=Associated Press |title=Sudan's paramilitary forces agree to truce proposed by U.S.-led mediator group |url=https://www.pbs.org/newshour/world/sudans-paramilitary-forces-agree-to-truce-proposed-by-u-s-led-mediator-group |access-date=21 November 2025 |website=PBS News |language=en-us}}</ref><ref name=":41">{{Cite web |date=7 November 2025 |last1=Abdelaziz|first1=Khalid|last2=Eltahir|first2=Nafisa|last3=Psaledakis|first3=Daphne|last4=Alashray|first4=Enas|editor1=Alex Richardson|editor2=Aidan Lewis|editor3=Diane Craft|title=Sudan's RSF agrees to US proposal for humanitarian ceasefire |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-rsf-agrees-us-proposal-humanitarian-ceasefire-2025-11-06/}}</ref> Тым часам лідары САП падтрымалі прапанову.<ref name=":40" /><ref name=":41" /><ref name=":43">{{Cite web |last=Rogers |first=Abby |title=RSF says it agrees to ceasefire in Sudan war |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/6/rsf-says-it-agrees-to-mediators-ceasefire-proposal-in-sudan-war |access-date=21 November 2025|date=6 November 2025 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Прыхільнікі Бурхана сцвярджалі, што перамір’е дазволіць мяцежнікам замацаваць поспехі пасля падзення Эль-Фашыра.<ref name=":44">{{Cite web |last=Knox |first=Brady |date=6 November 2025|title=RSF agrees to US humanitarian ceasefire proposal |url=https://www.washingtonexaminer.com/news/world/3878559/sudanese-rapid-support-forces-agrees-us-humanitarian-ceasefire-proposal/ |access-date=21 November 2025 |website=Washington Examiner |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 October 2025 |title=Sudan's RSF rebels say they captured army base in key city, as fears grow of split in war-torn nation |url=https://www.cnn.com/2025/10/27/africa/sudan-rsf-captures-el-fasher-base-intl |access-date=31 October 2025 |website=[[CNN]] |agency=[[Reuters]]}}</ref> == Замежны фактар == === Міжнародная рэакцыя === Шэраг краін ([[ЗША]]<ref>{{Cite tweet |user=USAMBSudan |number=1647171894993403904 |title=Escalation of tensions within the military component to direct fighting is extremely dangerous. I urgently call on senior military leaders to stop the fighting.}}</ref>, [[Расія]]<ref>{{Cite web |last=Новости |first=Р. И. А. |date=2023 |title=Россияне не пострадали во время обострения ситуации в Судане |url=https://ria.ru/20230415/sudan-1865530497.html |archive-date=15 April 2023 |access-date=15 April 2023 |website=РИА Новости |language=ru}}</ref>, [[Вялікабрытанія]]<ref>{{Cite tweet|number=1647261026612568065|user=JamesCleverly|title=The ongoing violence across Sudan must stop immediately. The UK calls on the Sudanese leadership to do all they can to restrain their troops and deescalate to prevent further bloodshed. Military action will not resolve this situation.|author=James Cleverly|date=15 April 2023|access-date=15 April 2023}}</ref>, [[Іспанія]]<ref>{{Cite web |last=José Manuel Albares |first=[@jmalbares] |date=15 April 2023 |title=https://twitter.com/jmalbares/status/1647307110823219202 |url=https://twitter.com/jmalbares/status/1647307110823219202 |access-date=2023-04-15 |website=Twitter |language=en}}</ref>, [[Турцыя]], [[Саудаўская Аравія]], [[Катар]], [[ААЭ]], [[Іарданія]], [[Эфіопія]]<ref name=":1" />, [[Кітай]]<ref>{{cite web |title=China, highly concerned about Sudan situation, calls for ceasefire |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-china-idAFB8N35N026 |website=Reuters |publisher=Reuters |access-date=18 April 2023 |language=en |date=16 April 2023}}</ref>) і міжнародных арганізацый ([[Афрыканскі Саюз]]<ref>{{Cite web |title=The Chairperson of the AU Commission's statement on on the developing situation in Sudan {{!}} African Union |url=https://au.int/ar/pressreleases/20230415/statement-developing-situation-sudan |access-date=2023-04-15 |website=au.int}}</ref>, [[еўрапейскі саюз|ЕС]]<ref>{{Cite tweet|number=1647206717518761986|user=JosepBorrellF|title=Alarming news of fighting in #Sudan. The EU calls on all forces to stop the violence immediately. An escalation will only aggravate the situation. Protection of citizens is a priority. All EU staff in the country is safe and accounted for.|author=Josep Borrell|date=15 April 2023|access-date=15 April 2023}}</ref>, [[ААН]], [[Ліга арабскіх дзяржаў]]<ref name=":1" />) асудзілі гвалт і заклікалі спыніць баі. [[Егіпет]] і [[Паўднёвы Судан]] прапанавалі свае паслугі ў якасці дзяржаў-пасярэднікаў у мірным урэгуляванні<ref>{{Cite news|date=2023-04-16 |title=Egypt and South Sudan offer to mediate between Sudanese sides |language=en |work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16}}</ref>. [[Чад]] абвясціў аб часовым закрыцці сваёй мяжы з Суданам<ref>{{Cite web |title='People are terrified': Heavy fighting erupts in Sudan |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/15/heavy-gunfire-heard-south-of-sudanese-capital-khartoum |access-date=2023-04-15 |website=aljazeera.com |language=en}}</ref> (нягледзячы на гэта, паводле агенцтва ААН па справах бежанцаў на 20 красавіка, ад 10 000 да 20 000 суданцаў здолелі перайсці дзяржаўную граніцу<ref>{{cite news |title=UN says 10,000-20,000 have fled Sudan fighting for Chad|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed |access-date=20 April 2023 |work=Aljazeera |date=20 April 2023}}</ref>). Некалькі авіякампаній, пасля [[Знішчэнне самалётаў у аэрапорце Хартума (2023)|абстрэлу самалётаў]] у аэрапорце Хартума, прыпынілі палёты ў сталіцу краіны<ref name="BBC">{{cite news |author1=Salih |first=Zeinab Mohammed |author2=Igunza |first2=Emmanuel |date=15 April 2023 |title=Sudan: Army and paramilitaries battle over key sites |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945 |access-date=15 April 2023}}</ref>. [[Савет па правах чалавека ААН|Савет ААН па правах чалавека]] прыняў [[11 мая]] 2023 года дакумент, накіраваны на ўзмацненне маніторынгу парушэнняў падчас канфлікту ў Судане, нягледзячы на супраціў суданскага ўрада. Ён таксама заклікаў пакласці канец гвалту і пашырыць мандат эксперта ААН па Судану, уключыўшы ў яго маніторынг злоўжыванняў, ''«якія вынікаюць непасрэдна з бягучага канфлікту»''. 18 членаў прагаласавалі за рэзалюцыю, 15 прагаласавалі супраць і 14 устрымаліся<ref>{{Cite news |title=UN Rights Council Votes To Strengthen Monitoring Of Abuses In Sudan|work=Barron's|url=https://www.barrons.com/news/un-rights-council-votes-to-strengthen-monitoring-of-abuses-in-sudan-2502ed29 |access-date=11 May 2023}}</ref>. [[1 чэрвеня]] Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі ў дачыненні да чатырох фірмаў: двух, звязаных з Дагала, і двух, звязаных з Бурханам. Як паведамілі ў [[Белы дом|Белым доме]], гэта стала адказам на шматлікія парушэнні рэжыму спынення агню і напады на мірных жыхароў<ref>{{Cite news|date=2023-06-01|title=US imposes first sanctions over Sudan conflict|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/1/us-imposes-first-sanctions-over-sudan-conflict|access-date=2023-06-02}}</ref>. [[10 ліпеня]] Міжурадавы орган па развіцці на саміце ў [[Адыс-Абеба|Адыс-Абебе]] пагадзіўся запытаць Рэзервовыя сілы Усходняй Афрыкі разглядзець пытанне магчымага разгортвання міратворцаў для абароны грамадзянскіх асоб і забеспячэння гуманітарнай дапамогі<ref>{{Cite news|date=10 July 2023|title=Regional bloc calls for summit to consider Sudan troop deployment|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/10/regional-bloc-calls-for-summit-to-consider-sudan-troop-deployment|access-date=11 July 2023}}</ref>. [[12 ліпеня]] Злучанае Каралеўства абвясціла аб санкцыях у дачыненні да фірмаў, звязаных з САП і УСС, за прадастаўленне сродкаў і зброі ў ходзе канфлікту<ref>{{cite web|title=War in Sudan has displaced over three million people, says UN|url=https://www.france24.com/en/live-news/20230712-un-wants-sudan-sides-held-to-account-as-3-million-flee|website=France 24|date=12 July 2023|access-date=13 July 2023}}</ref>. [[22 студзеня]] 2024 года [[Еўрапейскі савет]] увёў санкцыі супраць шасці фірмаў «за падтрымку дзейнасці, якая падрывае стабільнасць і палітычны пераход у Судане». Сярод іх апынуліся дзве фірмы, якія займаюцца вытворчасцю зброі і транспартных сродкаў для арміі Бурхана<ref>{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Six firms involved in Sudan war sanctioned by EU council |url=https://www.africanews.com/2024/01/22/six-firms-involved-in-sudan-war-sanctioned-by-eu-council/ |access-date=22 January 2024 |website=Africanews |language=en}}</ref>. [[31 студзеня]] ЗША ўвялі санкцыі супраць трох фірмаў, звязаных з САП<ref>{{Cite web |date=31 January 2024 |title=US imposes sanctions on three Sudanese companies tied to the warring parties |url=https://apnews.com/article/sudan-burhan-dagalo-war-sanctions-b1bb39cc1b3fe029173bff021103cf54 |access-date=1 February 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.foxnews.com/world/us-sanctions-3-firms-direct-connections-sudan-civil-war|title=US sanctions 3 firms over direct connections to Sudan Civil War|publisher=Fox news|access-date=31 January 2024|date=1 February 2024|language=en}}</ref>, а [[15 мая]] — у дачыненні да кіраўніка аперацый мяцежнікаў Асмана Махамеда Хаміда Махамеда і камандуючага паўстанцамі ў Цэнтральным Дарфуры Алі Ягуба Джыбрыла<ref>{{Cite web |title=U.S. sanctions RSF commanders over civilian deaths in Darfur |url=https://sudantribune.com/article285602/ |access-date=16 May 2024 |website=Sudan Tribune |date=15 May 2024 |language=en}}</ref>. [[23 чэрвеня]] Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі ў дачыненні да шасці арганізацый за вытворчасць і закупку зброі для УСС і САП<ref>{{Cite news |date=24 June 2024 |title=RSF accuses SAF of 'criminal act' as Khartoum Bahri power station burns |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/eu-imposes-sanctions-on-six-sudan-entities |access-date=25 June 2024 |work=Radio Dabanga}}</ref>. 11 верасня Савет Бяспекі ААН аднагалосна прагаласаваў за падаўжэнне эмбарга на пастаўкі зброі і іншых санкцый, звязаных з вайной у Судане, да 2025 года<ref>{{cite news |title=UN Security Council extends Sudan sanctions until 2025 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/un-security-council-extends-sudan-sanctions-until-2025 |access-date=12 September 2024 |work=Radio Dabanga |date=12 September 2024 }}</ref>. 24 кастрычніка ЗША ўвялі санкцыі супраць Міргані Ідрыса Сулеймана, дырэктара суданскай сістэмы абароннай прамысловасці, за яго ролю ў набыцці зброі УСС<ref>{{Cite web |date=2024-10-25 |title=SAF procurement chief latest hit by US sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/saf-procurement-chief-latest-hit-by-us-sanctions |access-date=2024-10-26 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. 8 лістапада Савет Бяспекі ААН увёў санкцыі ў дачыненні да кіраўніка аперацый САП Асмана Махамеда Хаміда Махамеда і камандуючага войскамі мяцежнікаў у Заходнім Дарфуры [[Абдэль Рахман Джума|Абдэля Рахмана Джумы Баркалы]] за іх ролю ў парушэннях правоў чалавека падчас канфлікту<ref>{{cite web |title=UN Security Council sanctions two generals from Sudan's paramilitary RSF |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/11/9/un-security-council-sanctions-two-generals-from-sudans-paramilitary-rsf |website=Al Jazeera |date=9 November 2024}}</ref>. 16 снежня ЕС увёў санкцыі ў дачыненні да былога кіраўніка ваеннай разведкі Салаха Гоша, кіраўніка аперацый САП Асмана Хаміда, губернатара Заходняга Дарфура Тыджані Каршума і дырэктара ваеннай разведкі УСС Махамеда Алі за іх ролю ў ваенных злачынствах, падрыў пераходу да грамадзянскага ўраду ў Судане і закупку абсталявання і зброі, якія выкарыстоўваюцца бакамі ў канфлікце<ref>{{Cite web |date=16 December 2024 |title=Senior Sudan officials latest hit by EU sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senior-sudan-officials-latest-hit-by-eu-sanctions |website=Radio Dabanga}}</ref>. 7 студзеня 2025 года Злучаныя Штаты афіцыйна заявілі, што САП здзейснілі генацыд, і ўвялі санкцыі супраць генерала Дагала<ref>{{cite web |title=US says Sudan’s RSF committed genocide, announces sanctions on leaders |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/us-says-sudans-rsf-committed-genocide-announces-sanctions-on-leaders |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera |access-date=7 January 2025}}</ref>. 16 студзеня 2025 года ЗША таксама ўвялі санкцыі супраць генерала Абдэля Фатаха Аль-Бурхана<ref>{{Cite news |last=Lewis |first=David |last2=Psaledakis |first2=Daphne |date=16 January 2025 |title=US issues sanctions on Sudanese army chief Burhan |url=https://www.reuters.com/world/us-impose-sanctions-sudanese-leader-burhan-2025-01-16/ |access-date=16 January 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref>. 18 ліпеня Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі супраць камандзіра УСС Абукалы Махамеда Кайкала, камандзіра САП Хусейна Баршама, а таксама фірмаў Al-Khaleej Bank і Red Rock Mining<ref>{{Cite news|title=Sudan rejects new EU sanctions, objects to 'equating' army with militia |url=https://sudantribune.com/article303050/ |access-date=2025-07-20 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref>. 12 верасня Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі ў дачыненні да міністра фінансаў і лідара Руху за справядлівасць і роўнасць Джыбрыла Ібрагіма і батальёна «Аль-Бара ібн Малік» за іх ролю ў грамадзянскай вайне і сувязі з Іранам.<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=US sanctions Sudan's finance minister, allied militia over Iran ties |url=https://sudantribune.com/article304903/ |access-date=13 September 2025 |website=Sudan Tribune}}</ref> 9 снежня Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць шэрагу асоб і арганізацый, звязаных з транснацыянальнай сеткай, якая вербавал калумбійскіх наймітаў для арміі Дагала<ref>{{Cite web |url=https://sudantribune.com/article/307969 |title=U.S. sanctions Colombian network over recruitment of mercenaries for Sudan's RSF |website=[[Sudan Tribune]] |date=9 December 2025 |access-date=10 December 2025}}</ref>. 12 снежня Вялікабрытанія ўвяла санкцыі супраць чатырох высокапастаўленых камандзіраў САП, а менавіта Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, брыгаднага генерала Аль-Фатэха Абдулы Ідрыса і палявога камандзіра Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда, за іх ролю ў разні ў Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |url=https://sudantribune.com/article/308081 |title=UK sanctions senior RSF commanders over El Fasher atrocities |website=[[Sudan Tribune]] |date=12 December 2025 |access-date=13 December 2025}}</ref>. === Замежны ўдзел === Вечарам 15 красавіка стала вядома аб паланенні САП 200 егіпецкіх вайскоўцаў недалёка ад Мерове<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 |url=https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 |date=2023-04-15 |website=Twitter |language=ar | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230415175509/https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 | archivedate=2023-04-15}}</ref>. Першапачаткова не было дадзена ніякага афіцыйнага тлумачэння прысутнасці егіпецкіх салдат, хоць Егіпет і Судан мелі цеснае ваеннае супрацоўніцтва з-за дыпламатычнай напружанасці з Эфіопіяй<ref>{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|title=Sudan's paramilitary shares video they claim shows 'surrendered' Egyptian troops|date=2023-04-15|work=al-Arabiya|language=en|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415192027/https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|url-status=live}}</ref>. Пазней афіцыйны Каір заявіў, што яго вайскоўцы знаходзіліся ў краіне для правядзення сумесных вучэнняў з суданскай арміяй<ref name="BBC News" />. 16-га чысла САП заявілі, што замежныя знішчальнікі атакавалі іх войскі ў Порт-Судане<ref name=egy1>{{cite news |title=الدعم السريع: نتعرض لهجوم من طيران أجنبي في بورتسودان |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/sudan/2023/04/16/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%86%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A3%D8%AC%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 |trans-title=Rapid Support: We are under attack from foreign aircraft in Port Sudan |access-date=18 April 2023 |publisher=Al Arabiya |date=16 April 2023 |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417105900/https://www.alarabiya.net/arab-and-world/sudan/2023/04/16/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%86%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A3%D8%AC%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 |url-status=live }}</ref>. Як меркавалася, гэта былі егіпецкія самалёты. На наступны дзень спадарожнікавыя здымкі, атрыманыя The War Zone, паказалі, што на авіябазе Мерове адзін знішчальнік [[МіГ-29]] егіпецкіх ВПС быў знішчаны. Два іншых былі моцна пашкоджаны або знішчаны<ref>{{cite news |last1=Tack |first1=Sim |last2=Rogoway |first2=Tyler |title=Egyptian MiG-29s Destroyed In Sudan |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/egyptian-mig-29s-destroyed-in-sudan |access-date=18 April 2023 |publisher=The War Zone|date=17 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418003826/https://www.thedrive.com/the-war-zone/egyptian-mig-29s-destroyed-in-sudan |url-status=live }}</ref>. Акрамя [[ВПС]], у баях на баку арміі Бурхана верагодна заўважаны [[спецпрызн]]<ref name=egy2>{{cite news |last1=Rickett |first1=Oscar |title=Sudan and a decade-long path to turmoil |url=https://www.middleeasteye.net/news/sudan-decade-long-path-turmoil |access-date=18 April 2023 |publisher=Middle East Eye |quote="The Egyptians are already heavily involved," Cameron Hudson, a former CIA analyst, told MEE. "They are actively in the fight. There are Egyptian fighter jets that are part of these bombing campaigns. Egyptian special forces units have been deployed and the Egyptians are providing intelligence and tactical support to the SAF." |date=18 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418160458/https://www.middleeasteye.net/news/sudan-decade-long-path-turmoil |url-status=live }}</ref>. У інтэрв’ю тэлеканалу «Аль-Арабія» генерал суданскай арміі заявіў, што дзве суседнія краіны, якія ён не назваў, спрабавалі аказаць дапамогу САП<ref>{{Cite web |title=Sudanese Army agrees to 24-hour ceasefire |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418085840/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |url-status=live }}</ref>. Асобныя крыніцы паведамлялі пра падтрымку з боку [[Група Вагнера|ПВК «Вагнер»]]. Яе кіраўнік [[Яўген Прыгожын]] адмаўляў удзел у падзеях, заявіўшы, што кампанія не мае прысутнасці ў Судане больш за два гады<ref>{{cite news |title=Russia’s Wagner denies involvement in Sudan crisis |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 |access-date=19 April 2023 |publisher=BBC |date=19 April 2023}}</ref>. [[Лівійская нацыянальная армія]], якую таксама абвінавацілі ў супрацоўніцтве з САП, зрабіла аналагічную заяву<ref>{{cite news |title=Libya denies involvement in Sudan fighting |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 |access-date=20 April 2023 |publisher=[[BBC]] |date=20 April 2023}}</ref>. Аднак, па паведамленнях The Wall Street Journal, лівійскі военачальнік [[Халіфа Хафтар]] пры падтрымцы [[ААЭ]] і «Вагнера» накіраваў як мінімум адзін самалёт з ваенным рыштункам для войск Дагала<ref>[https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b «Libyan Militia and Egypt’s Military Back Opposite Sides in Sudan Conflict»]</ref>. 19 красавіка эфіопскія вайскоўцы атакавалі атрады УСС у памежным раёне Эль-Фашэр. Паводле суданскіх уладаў, эфіопы ўзмацнілі сваю ваенную актыўнасць на агульнай мяжы з пачаткам сутыкненняў<ref name=eth1>{{cite news |title=عاجل (السُّوداني): الجيش يوقف غزواً إثيوبياً على الفشقة الصغرى ويُكبِّدهم خسائر فادحة في الأرواح والعتاد |url=https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |access-date=20 April 2023 |publisher=Al Sudani |date=19 April 2023 |quote=Ethiopian forces carried out an invasion and attack on Al-Fashqa Al-Sughra, reinforced by tanks, armored vehicles, and large crowds of infantry. Immediately, the armed forces units dealt with them with their various long-range fire systems, causing them heavy losses in personnel and equipment |archive-date=19 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419204128/https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |url-status=dead }} {{Cite web |url=https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419204128/https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |archive-date=19 красавіка 2023 |url-status=dead }}</ref>. Аднак прэм’ер-міністр Эфіопіі [[Абій Ахмед Алі]] адмаўляў факт якіх-небудзь баёў на мяжы<ref>[https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 «Ethiopian PM denies reports of clashes with Sudan forces»]</ref>. У той жа час захопленыя егіпецкія вайскоўцы былі вызвалены і адпраўлены на радзіму на борце трох егіпецкіх ваенна-транспартных самалётаў, якія вылецелі з аэрапорта Хартума<ref>{{cite news |title=Egyptian air force personnel remain in Khartoum: Sudanese army corrects earlier statement|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed|access-date=20 April 2023 |publisher=Aljazeera |date=20 April 2023}}</ref><ref>{{Cite web|date=April 20, 2023|title=Egyptian army says soldiers stuck in Sudan back home or at embassy|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-army-says-177-egyptian-air-force-troops-evacuated-egypt-2023-04-20/|website=Reuters|access-date=April 21, 2023}}</ref>. [[19 верасня]] тэлеканал [[CNN]] паведаміў, што ўкраінскія ССА меркавана стаялі за серыяй удараў беспілотнікаў і наземнай аперацыяй супраць САП у раёне Хартума 8 верасня<ref name="Ukraine">{{cite web |last1=Butenko |first1=Victoria |last2=Elbagir |first2=Nima |last3=Mezzofiore |first3=Gianluca |last4=Qiblawi |first4=Tamara |last5=Goodwin |first5=Allegra |last6=Carey |first6=Andrew |last7=Munsi |first7=Pallabi |last8=Zene |first8=Mahamat Tahir |last9=Arvanitidis |first9=Barbara |last10=Platt |first10=Alex |last11=Baron |first11=Mark |last12=Lauren |first12=Kent |title=Exclusive: Ukraine's special services 'likely' behind strikes on Wagner-backed forces in Sudan, a Ukrainian military source says |url=https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |website=[[CNN]] |date=19 September 2023 |access-date=19 September 2023}}</ref>. Начальнік Галоўнага ўпраўлення разведкі [[Міністэрства абароны Украіны|Мінабароны Украіны]] [[Кірыл Аляксеевіч Буданаў|Кірыл Буданаў]] заявіў у інтэрв’ю [[22 верасня]], што не можа ні адмаўляць, ні пацвярджаць дачыненне дзяржавы да канфлікту ў Судане<ref>{{Cite web |last=Altman |first=Howard |author-link=Howard Altman |date=2023-09-22 |title=Exclusive Interview With Ukraine's Spy Boss From His D.C. Hotel Room |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/exclusive-interview-with-ukraines-spy-boss-from-his-dc-hotel-room |access-date=2023-09-24 |website=The War Zone |language=en |quote=TWZ: (...) Were you guys involved with the attack on a Wagner-backed militia in Sudan? CNN reported that Ukrainians were likely involved in the attack on the Rapid Support Forces (RSF) forces with FPV drones. KB: I will only say the following: About two to three months ago I was giving an interview to one of the media, I don’t remember which specific one. I answered them back then that anywhere across the world we will be seeking and hunting down Russian military criminals, and sooner or later that time will come whenever they are. That is why we shouldn't be surprised when in any territory, something happens to Russian military criminals. Then speaking about your specific question about Sudan, regretfully I cannot confirm or deny.}}</ref>. 6 лістапада былі апублікаваны кадры, знятыя БПЛА, дзе ў невядомым суданскім горадзе вялі бой украінскі спецназ і вагнераўцы<ref>{{Cite news |date= 6 November 2023 |url= https://www.kyivpost.com/post/23722 |title= EXCLUSIVE: Videos Show Ukrainian Special Forces 'Cleaning Up' Wagner Fighters in Sudan |work=The Kyiv Post |access-date= 9 November 2023}}</ref>. У лютым Кіеў афіцыйна пацвердзіў удзел прадстаўнікоў Галоўнага ўпраўлення разведкі МА ў баявых дзеяннях<ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/operatsiyi-gur-sudani-budanov-prokomentuvav-metu-ukrayini_n2502194|назва=ГУР і Африка: Буданов розкрив мету спецоперацій української розвідки у Судані|видавець=24 Канал|date=26 лютого 2024|url-архіву=http://web.archive.org/web/20240227004454/https://24tv.ua/operatsiyi-gur-sudani-budanov-prokomentuvav-metu-ukrayini_n2502194|archive-date=27 лютого 2024|мертвий-url=no|access-date=27 лютого 2024}}</ref>. 28 чэрвеня 2024 года Судан адклікаў свайго пасля ў Чадзе Асмана Мухамеда Юніса, абвінаваціўшы суседнію краіну ў падтрымцы Дагала<ref>{{Cite news |date=28 June 2024 |title=Sudan recalls ambassador from Chad over allegations of supporting RSF |url=https://sudantribune.com/article287511/ |access-date=28 June 2024 |work=Sudan Tribune}}</ref>. 9 кастрычніка Дагала абвінаваціў Егіпет ва ўдзеле ў аперацыях УСС і нанясенні авіяўдараў па пазіцыях САП у Гара-Мая, што Каір адмаўляў. Ён таксама сцвярджаў, што ў канфлікце ўдзельнічалі тыграйскія, эрытрэйскія, азербайджанскія і ўкраінскія найміты<ref>{{Cite web |date=9 October 2024 |title=Egypt rejects RSF leader’s claim of military support for Sudanese army |url=https://sudantribune.com/article291904/ |access-date=10 October 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 October 2024 |title=Sudan’s RSF accuses Egypt of involvement in air strikes on its forces |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/sudans-rsf-accuses-egypt-of-involvement-in-air-strikes-on-its-forces |access-date=10 October 2024 |website=Al Jazeera |language=en-us}}</ref>. 6 мая 2025 года ўрад Судана разарваў дыпламатычныя адносіны з ААЭ з-за меркаванай падтрымкі паўстанцаў<ref>{{Cite web |date=2025-05-06 |title=Sudan cuts ties with UAE over alleged RSF support as drone strikes on Port Sudan continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly1ygvxvq3o |access-date=2025-05-07 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>. 10 чэрвеня УСС абвінавацілі ЛНА ў сумесным нападзе з САП у памежным трыкутніку Лівія—Егіпет—Судан.<ref>{{Cite web |date=10 June 2025 |title=Sudanese army accuses Libya's Haftar forces of border attack|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-military-says-rival-paramilitary-forces-backed-by-libyas-haftar-forces-2025-06-10/|access-date=11 June 2025 |website=[[Reuters]]}}</ref> 2 жніўня УСС і АСАД заявілі пра гібель у Эль-Фашыры камандзіра САП, які меў калумбійскае грамадзянства<ref>{{Cite news |title='Colombian commander slain' as RSF attack on North Darfur capital repelled |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/colombian-commander-slain-as-rsf-attack-on-north-darfur-capital-repelled |access-date=2025-08-03 |website=[[Radio Dabanga]]}}</ref>. 6 жніўня, паводле заявы Хартума, самалёт ВПС ААЭ з калумбійскімі наймітамі на борце быў збіты ВПС Судана пры пасадцы ў аэрапорце Ньяла, у выніку чаго загінулі 40 чалавек. Міністэрства замежных спраў Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў адмаўляе гэтае абвінавачванне і называе яго беспадстаўным і недаказаным.<ref>{{Cite web |title=Sudan says army destroys Emirati aircraft, killing 40 mercenaries |url=https://www.al-monitor.com/originals/2025/08/sudan-says-army-destroys-emirati-aircraft-killing-40-mercenaries |access-date=2025-08-07 |website=AL-Monitor |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-uae-darfur-72ae9367f898fe4861535ea0c31948d3|title= Sudanese airstrike hits Darfur airport, killing 40 suspected mercenaries|publisher= Associated Press|date=7 August 2025}}</ref> 5 верасня Судан падаў скаргу ў Савет Бяспекі ААН, абвінаваціўшы ААЭ ў вярбоўцы, фінансаванні і разгортванні сотняў калумбійскіх наймітаў для барацьбы на баку прыхільнікаў Дагала.<ref>{{Cite news |date=2025-09-05 |title=Sudan files UN complaint over alleged UAE-backed Colombian mercenaries in Darfur |url=https://sudantribune.com/article304689/ |access-date=2025-09-06 |work=Sudan Tribune |language=en}}</ref> === Эвакуацыя замежнікаў === {{Main|Эвакуацыя замежнікаў з Судана (2023)}} {{Гл. таксама|Аперацыя «Сажытэр»|Аперацыя «Raus aus Khartum» (2023)|Аперацыя «Каверы»}} [[Файл:أثناء عمليات إجلاء السعودية لمواطنيها ورعايا الدول الشقيقة والصديقة لها.jpg|thumb|Саудаўскія жанчыны-вайскоўцы падчас вывазу замежнікаў у Джыду, 26 красавіка 2023.]] Успышка гвалту заахвоціла свет сачыць за сітуацыяй у Судане, а ўрады дзяржаў перайсці да выратавання сваіх грамадзян з «гарачай кропкі». У краіне на той момант знаходзілася вялікая колькасць замежнікаў. Самымі буйнымі групамі былі амерыканцы (16 000 чалавек, большасць з якіх мелі падвойнае грамадзянства<ref>{{Cite news |date=2023-04-23|title=US has evacuated American diplomatic personnel from Sudan|url=https://edition.cnn.com/2023/04/22/politics/us-diplomatic-personnel-sudan/index.html |access-date=2023-04-24|work=[[CNN]] |language=en}}</ref>) і егіпцяне (10 000 чалавек<ref name="Foreigners">{{Cite web |title=Foreigners evacuated as factions battle in Sudan’s Khartoum|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/23/foreign-citizens-evacuated-as-factions-battle-in-khartoum |access-date=2023-04-23 |website=www.aljazeera.com |language=en |date=23 April 2023}}</ref>). Аднак сама [[эвакуацыя]] была абцяжарана з-за баявых дзеянняў у сталічным Хартуме, асабліва ў міжнародным аэрапорце і вакол яго. Гэта вымусіла многіх ехаць на машынах у Порт-Судан, які знаходзіцца прыкладна ў 650 км на паўночны ўсход ад Хартума<ref>{{Cite news |date=2023-04-23|title=Which countries have evacuated nationals from Sudan?|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=2023-04-24|work=Al Jazeera |language=en}}</ref>, адкуль замежнікі вывазіліся па паветры альбо караблямі. Іншыя эвакуацыі праводзіліся праз наземныя пагранпераходы. == Гуманітарны крызіс == {{Main|Гуманітарны крызіс у Судане (2023)}} {{Гл. таксама|Суданскі крызіс бежанцаў (2023)}} Баявыя дзеянні ў Хартуме прывялі да таго, што многія жыхары апынуліся ў сваіх дамах без [[электрычнасць|электрычнасці]] і вады больш чым на 48 гадзін, што яшчэ больш пагоршылася гвалтам, які меў месца падчас поснага месяца [[Рамадан]]. Хартумцы праз вулічныя перастрэлкі не маглі выйсці за прадуктамі ў краму. У бальніцах адчуваўся недахоп персаналу і запасаў матэрыялаў з-за патоку параненых<ref>{{cite news |last1=Dahir |first1=Abdi Latif |title=As New Wave of Violence Hits Sudan’s Capital, Civilians Feel the Strain |url=https://www.nytimes.com/2023/04/17/world/africa/sudan-fighting-khartoum.html |access-date=17 April 2023 |publisher=[[The New York Times]] |date=17 April 2023}}</ref>. Жахлівае становішча склалася таксама ў Дарфуры<ref name="aj" />. Міжнародная федэрацыя таварыстваў [[Чырвоны Крыж|Чырвонага Крыжа]] і Чырвонага Паўмесяца заявіла, што аказанне гуманітарнай дапамогі ў ваколіцах Хартума практычна немагчыма, і папярэдзіла, што сістэма аховы здароўя Судана знаходзіцца на мяжы калапсу<ref>{{Cite web |title=‘Almost impossible’ to provide aid in Sudanese capital: IFRC |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Больш за тое, [[Сусветная харчовая праграма]] абвясціла аб прыпыненні ўсіх аперацый у Судане пасля гібелі сваіх супрацоўнікаў<ref>{{Cite news |date=16 April 2023 |title=WFP temporarily halts operations in Sudan |language=en |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254 |access-date=2023-04-16 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415115739/https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254 |url-status=live}}</ref>. На 24 красавіка 2023 года краіну пакінулі больш за 30 000 чалавек<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Mersiha Gadzo,Usaid |title=Sudan updates: Army says foreign evacuations to begin |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/22/sudan-fighting-live-news-army-says-foreign-evacuations-to-begin |access-date=2023-04-24 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-04-24 |title=South Sudan receives about 10,000 refugees fleeing Sudan fighting |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/south-sudan-receives-about-10000-refugees-fleeing-sudan-fighting/articleshow/99734417.cms |access-date=2023-04-24 |issn=0971-8257}}</ref>. Першапачаткова асноўны паток бежанцаў прынялі суседнія Чад і Паўднёвы Судан<ref>{{Cite news |last=Burke |first=Jason |last2=Salih |first2=Zeinab Mohammed |last3=Ahmed |first3=Kaamil |date=2023-04-24 |title=Sudan: thousands flee Khartoum as civilian casualties escalate |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/24/sudan-thousands-flee-khartoum-as-civilian-casualties-escalate |access-date=2023-04-24 |issn=0261-3077}}</ref>. Уцекачы пераважна прыбывалі з Хартума і Дарфура<ref>{{Cite news |date=2023-04-20 |title=UN says up to 20,000 have fled Sudan fighting for Chad |language=en |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/04/20/un-says-up-to-20-000-have-fled-sudan-fighting-for-chad_6023671_4.html |access-date=2023-04-24}}</ref>. На [[2 мая]] ў ААН паведамілі аб 334 000 унутрана перамешчаных асоб і 100 000 бежанцаў за мяжой<ref name="100k">{{cite news |title=Sudan crisis: Civilians facing 'catastrophe' as 100,000 flee fighting - UN|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65448691|access-date=2 May 2023 |work=[[BBC]] |date=2 May 2023}}</ref>. У маі на фоне канфлікту зафіксавана ўспышка [[туберкулёз]]у<ref>{{Cite web |date=2023-05-08 |title=Ukraine, Sudan conflicts fuel alarming surge in tuberculosis |url=https://www.ctvnews.ca/health/ukraine-sudan-conflicts-fuel-alarming-surge-in-tuberculosis-1.6389483 |access-date=2023-05-08 |website=CTVNews |language=en}}</ref>. Павелічэнне колькасці хворых у краіне адбылося адначасна з [[Украіна]]й, дзе на той момант пацверджана больш за 34 000 выпадкаў<ref>{{Cite journal |last=Hassanain |first=Sara A. |last2=Edwards |first2=Jeffrey K. |last3=Venables |first3=Emilie |last4=Ali |first4=Engy |last5=Adam |first5=Khadiga |last6=Hussien |first6=Hafiz |last7=Elsony |first7=Asma |date=2018-05-16 |title=Conflict and tuberculosis in Sudan: a 10-year review of the National Tuberculosis Programme, 2004-2014 |url=https://doi.org/10.1186/s13031-018-0154-0 |journal=Conflict and Health |volume=12 |issue=1 |pages=18 |doi=10.1186/s13031-018-0154-0 |issn=1752-1505 |pmc=5954449 |pmid=29785203}}</ref><ref name=eml>{{Cite web |first=Edith M. |last=Lederer |agency=The Associated Press |date=2023-05-08 |title=Ukraine, Sudan conflicts fuel alarming surge in tuberculosis |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-05-08/ukraine-sudan-conflicts-fuel-alarming-surge-in-tuberculosis |access-date=2023-05-08 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref>. Пра ўспышку ўпершыню паведаміла [[8 мая]] ААН. Было адзначана, што ад хваробы штодзённа паміраюць 4400 чалавек, у тым ліку 700 дзяцей<ref name=eml />. [[Файл:Screengrab of refugee camp from Number of Refugees Who Fled Sudan for Chad Double in Week.jpg|thumb|Лагер суданскіх бежанцаў у Чадзе.]] == Шкода і страты == === Стан эканомікі === Паводле ацэнак ААН, эканамічная актыўнасць у Судане ўпала больш чым на траціну за першыя тры тыдні канфлікту<ref name="80m">{{cite news |date=12 September 2023|title=Sudan war causes daily economic loss of $80 million |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/daily-economic-loss-of-sudan-war-estimated-at-80-million |work=Radio Dabanga |access-date=12 September 2023}}</ref>. У ліпені суданскія эканамісты ацанілі агульную суму шкоды ў $9 млрд, або ў сярэднім у $100 млн<ref>{{cite news |date=18 July 2023|title=$49 billion of economic loss and looted property in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/49-billion-of-economic-loss-and-looted-property-in-sudan |work=Radio Dabanga|access-date=19 July 2023 |archive-date=19 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719121727/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/49-billion-of-economic-loss-and-looted-property-in-sudan |url-status=live}}</ref>. У лютым 2024 года міністр фінансаў Джыбрыл Ібрагім заявіў, што з-за баявых дзеянняў у 2023 годзе эканоміка Судана скарацілася на 40 працэнтаў, а ў 2024 годзе чакаецца дадатковы спад на 28 працэнтаў. Дададзена, што дзяржаўныя даходы скараціліся на 80 адсоткаў<ref>{{cite news |date=29 February 2024 |title=Sudan's economy contracts 40% as war rages |url=https://www.africanews.com/2024/02/28/sudans-economy-contracts-40-as-war-rages/ |work=Africanews|access-date=1 March 2024 }}</ref>. === Сувязь і зносіны === У пачатку падзей суданская армія абвясціла аб закрыцці ўсіх аэрапортаў краіны<ref name=nyala>{{Cite web |date=2023-04-15 |title=استمرار الاشتباكات بين الجيش والدعم السريع بالخرطوم ومروي |url=https://www.darfur24.com/2023/04/15/استمرار-الاشتباكات-بين-الجيش-والدعم-ا/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415111108/https://www.darfur24.com/2023/04/15/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7/ |archive-date=15 April 2023 |access-date=2023-04-16 |website=موقع دارفور٢٤ الاخباري |language=ar}}</ref>. Каля 13:00 17-га чысла ўпраўленне грамадзянскай авіяцыі цалкам закрыла паветраную прастору для палётаў<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Mersiha Gadzo, Usaid |title=Sudan's army orders RSF dissolved; claims control of state TV |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/17/sudan-fighting-live-news-nearly-100-killed-as-clashes-spread |access-date=2023-04-17 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. 16-га чысла тэлекамунікацыйны правайдэр MTN адключыў інтэрнэт-паслугі па ўсёй краіне па загадзе суданскага рэгулятара тэлекамунікацый<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Arwa Ibrahim,Usaid |title=Dozens of people killed as Sudan fighting enters second day |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>, а тэлеканал Sudan TB цалкам спыніў сваё вяшчанне<ref>{{Cite news |last=Abdelaziz |first=Khalid |last2=Eltahir |first2=Nafisa |last3=Eltahir |first3=Nafisa |date=2023-04-16 |title=Sudan's army pounds paramilitary bases with air strikes in power struggle |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-military-rivals-fight-power-killing-least-25-2023-04-16/ |access-date=2023-04-16}}</ref>. На [[23 красавіка]] паведамлялася амаль аб поўным адключэнні [[Інтэрнэт]]у<ref>{{Cite web |title=Convoy carrying French national attacked: RSF|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/23/sudan-fighting-internet-outage-reported-across-the-country |access-date=2023-04-23 |website=www.aljazeera.com |language=en |date=23 April 2023}}</ref>. На 1 мая 2023 года канфлікт прывёў да спынення паступлення суданскіх тавараў у Чад, што выклікала рост цэн у краіне<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=V-Z23MmwyXI|title=Gunfire heard in Khartoum: Here is the situation on Monday, May 1, 2023|website=Al Jazeera|via=[[YouTube]]}}</ref>. У пачатку лютага 2024 года ў краіне адбылося масавае адключэнне інтэрнэту, якое закранула 65 % насельніцтва Судана<ref>{{Cite web |date=31 January 2024 |title=Sudan communications blackout widens amid accusations |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-telecom-networks-blackout-widens-amid-accusations |access-date=5 February 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. === Чалавечыя ахвяры === На дадзены момант паступаюць супярэчлівыя паведамленні аб ахвярах. Згодна з першапачатковай інфармацыяй тэлеканала «[[Аль-Джазіра]]», у ходзе першых сутыкненняў у Эль-Абейдзе і Хартуме прынамсі трое мірных жыхароў загінулі і дзясяткі атрымалі раненні<ref name="aj"/>. У Паўночным Дарфуры, паводле «Аль-Арабія», прынамсі двое мірных жыхароў былі забіты і 26 паранены. Яшчэ трое мірных жыхароў загінулі ад стрэлу гранатамёта. Адна жанчына была паранена куляй<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647232265762623488 مراسل العربية: مقتل شخصين وإصابة 26 آخرين من المدنيين في الخرطوم بحري #العربية_عاجل https://alarabiya.net]</ref>. У заяве Камітэта лекараў Судана гаворыцца, што двое мірных жыхароў былі забіты ў аэрапорце Хартума і адзін чалавек быў застрэлены ў штаце Паўночны Кардафан<ref>{{Cite web |title=Three killed, dozens injured: Doctors' committee|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/15/sudan-unrest-live-news-explosions-shooting-rock-khartoum |access-date=2023-04-15 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Падчас [[Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)|баёў у Фора-Баранзе]] ў Заходнім Дарфуры паведамлялася пра дзясяткі забітых і сотні параненых<ref>[https://www.darfur24.com/2023/04/15/سقوط-قتلى-وجرحي-جراء-اشتباكات-بين-الجي/ سقوط قتلى وجرحي جراء اشتباكات بين الجيش والدعم السريع بالفاشر], 15 April 2023</ref>. У Паўднёвым Дарфуры загінулі 5 чалавек<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/Elmosharaf_E/status/1647288341149151233?s=20}}</ref>. Сярод загінулых былі грамадзянін [[Індыя|Індыі]]<ref>[https://ria.ru/20230416/sudan-1865635280.html Во время столкновений в Судане погиб гражданин Индии]</ref>, грамадзянін [[ЗША]]<ref name="cbsnews.com">{{Cite web |title=1 American dead in Sudan as U.S. readies troops for potential embassy evacuation amid heavy fighting |url=https://www.cbsnews.com/news/sudan-american-dead-us-troops-embassy-evacuation-khartoum/ |access-date=2023-04-20 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref>, грамадзянін [[Ірак]]а<ref name="cbsnews.com"/>, грамадзянін Егіпта<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-04-24 |title=Egypt’s foreign ministry says embassy staff killed in Khartoum |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/egypts-foreign-ministry-says-embassy-staff-killed-khartoum-2023-04-24/ |access-date=2023-04-25}}</ref> і двухгадовая дзяўчынка з [[Турцыя|Турцыі]]<ref>{{Cite web |title=Turkish toddler killed in ongoing clashes in Sudan|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/turkish-toddler-killed-in-ongoing-clashes-in-sudan/2875179 |access-date=2023-04-20 |website=www.aa.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>, а таксама 15 сірыйцаў<ref>{{cite web|url=https://english.aawsat.com/home/article/4296896/diplomat-says-15-syrians-killed-amid-clashes-sudan|title=Diplomat Says 15 Syrians Killed Amid Clashes in Sudan|work=Asharq Al-Awsat|date=27 April 2023|url-status=live|access-date=4 May 2023|archive-date=4 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230504163158/https://english.aawsat.com/home/article/4296896/diplomat-says-15-syrians-killed-amid-clashes-sudan}}</ref>, 15 эфіопаў<ref>{{cite web|url=https://apanews.net/2023/04/23/at-least-15-ethiopians-killed-in-sudan-crossfires/|title=At least 15 Ethiopians killed in Sudan crossfires|work=Apa News|date=23 April 2023|access-date=29 мая 2023|archive-date=30 чэрвеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630183511/https://apanews.net/2023/04/23/at-least-15-ethiopians-killed-in-sudan-crossfires/|url-status=dead}}</ref>, 9 эрытрэйцаў<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/07/eritrea-accused-of-forcibly-repatriating-civilians-caught-up-in-sudan-fighting|title=Eritrea accused of forcibly repatriating civilians caught up in Sudan fighting|work=The Guardian|date=7 May 2023|access-date=12 May 2023|archive-date=12 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512004130/https://www.theguardian.com/world/2023/may/07/eritrea-accused-of-forcibly-repatriating-civilians-caught-up-in-sudan-fighting|url-status=live}}</ref> і 10 студэнтаў з [[ДРК|Дэмакратычнай Рэспублікі Конга]]<ref>{{Cite news|date=2023-06-06|title=Air strikes on Sudan campus kill Congolese - government|language=en|work=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65495446|access-date=2023-06-06}}</ref>. На другі дзень паведамлялася, што ў Кабкабіі трое супрацоўнікаў Сусветнай харчовай праграмы былі забіты ў выніку перастрэлкі на ваеннай базе. Два іншыя супрацоўнікі былі сур’ёзна паранены, а байцы САП разрабавалі некалькі аўтамабіляў арганізацыі. Агулам на раніцу 56 чалавек загінулі і не менш за 595 атрымалі раненні па ўсёй краіне, з якіх 25, у тым ліку 17 мірных жыхароў, загінулі ў Хартуме<ref>{{Cite web |title=Sudan: Army and RSF battle over key sites, leaving 56 civilians dead|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945|publisher= BBC News|access-date=16 April 2023}}</ref>. На трэці дзень канфлікту Камітэт Суданскіх лекараў заявіў, што па меншай меры 97 чалавек былі забіты і 1100 паранены<ref>{{Cite web |title=Sudan fighting: RSF and army clash in Khartoum for third day|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65293538|access-date=2023-04-17|website=www.bbc.com|language=en |date=17 April 2023}}</ref>, адзначыўшы, што гэтая лічба не ўключае ўсіх пацярпелых, паколькі многія людзі не маглі дабрацца да бальніц<ref>{{Cite web |title=Nearly 100 people dead across Sudan|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/17/sudan-fighting-live-news-nearly-100-killed-as-clashes-spread|access-date=2023-04-17|website=www.aljazeera.com|language=en |date=17 April 2023}}</ref>. Са слоў спецпрадстаўніка ААН Фолькера Пертэса, на 18 красавіка прынамсі 185 чалавек былі забіты і больш за 1800 паранены<ref>{{Cite web |title=Sudan's generals battle for 3rd day; death toll soars to 185 |url=https://apnews.com/article/sudan-fighting-military-rsf-eafa3246b1e3004a1a9f2b9af9561362|access-date=2023-04-18 |website=www.apnews.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>. 19-га чысла прадстаўнікі [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]] (СААЗ) паведамілі, што па меншай меры 270 чалавек загінулі і больш за 2600 атрымалі раненні<ref>{{Cite web |title=Ceasefire crumbles amid chaos in Sudan as death toll reaches 270 |url=https://edition.cnn.com/2023/04/18/africa/sudan-fighting-intensifies-students-intl-hnk/index.html|access-date=2023-04-19 |website=www.cnn.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>. На наступны дзень колькасць ахвяр павялічалася да 330 і 3200 адпаведна<ref name="330dead">{{Cite news |date=20 April 2023 |title=Death toll now more than 300 |publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed |access-date=20 April 2023}}</ref>, на 21-га — 413 і 3551<ref name="413dead">{{Cite news |date=21 April 2023 |title=Sudan fighting live news: UN says more than 400 killed |publisher=Aljazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=21 April 2023}}</ref>, 23-га — 420 і 3700<ref>[https://edition.cnn.com/2023/04/22/africa/sudan-army-foreign-evacuations-intl/index.html First evacuations of foreign nationals stuck in Sudan announced]</ref>, 25-га — 459 (на наступны день — 559<ref name="CBS">{{Cite web |title=Sudan ceasefire eases fighting as army denies rumors about deposed dictator Omar al-Bashir's whereabouts |url=https://www.cbsnews.com/news/sudan-ceasefire-omar-al-bashir-fighting-eases-dictator-said-to-be-in-hospital/ |access-date=2023-04-26 |website=CBS News |language=en-US}}</ref>) і 4072<ref name="Biohazard">{{Cite news |date=25 April 2023 |title=WHO says ‘high risk of biological hazard’ after laboratory seized |publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/25/sudan-live-news-sporadic-gunfire-in-khartoum-despite-new-truce|access-date=25 April 2023}}</ref>. На 9 мая паведамлялася пра 700 забітых<ref name="24th">{{Cite web |title=Sudan fighting in its 24th day: A list of key events |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/8/sudan-fighting-in-its-24th-day-a-list-of-key-events |access-date=2023-05-09 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref> і 5100 параненых<ref name="5100abc">{{Cite news|date=9 May 2023|title=No sign Sudan warring parties ready to 'seriously negotiate': UN|publisher=ABC|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudans-death-toll-rises-warring-sides-continue-talks-99193665|access-date=9 May 2023}}</ref>, на 16-га — пра 1000<ref name="photos">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2023/5/16/photos-sudanese-capital-devastated-by-a-month-of-brutal-fighting|title=Photos: Sudanese capital devastated by a month of brutal fighting|publisher=Aljazeera|date=16 May 2023}}</ref>, на 27-га — 1800<ref name="Perthes"/>. [[15 чэрвеня]] Праект даных аб месцазнаходжанні і падзеях узброеных канфліктаў паведаміў, што колькасць загінулых склала больш за 2000 чалавек<ref name="2,000">{{cite web|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/26/1259/503117/War-in-Sudan/War-in-Sudan/Sudan-war-death-toll-surges-past-,-as-fighting-ent.aspx|title=Sudan war death toll surges past 2,000 as fighting enters third month|publisher=Ahram|date=15 June 2023|access-date=16 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616114444/https://english.ahram.org.eg/NewsContent/26/1259/503117/War-in-Sudan/War-in-Sudan/Sudan-war-death-toll-surges-past-,-as-fighting-ent.aspx|archive-date=16 чэрвеня 2023|url-status=dead}}</ref>. 21 красавіка [[Міжнародная арганізацыя па міграцыі]] паведаміла, што адзін з яе супрацоўнікаў быў забіты падчас перастрэлкі падчас падарожжа з сям’ёй каля Аль-Абейда<ref>{{Cite news |date=2023-04-21 |title=Humanitarian worker killed in Sudan crossfire, IOM says |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-iom-idAFL8N36O3PT |access-date=2023-04-21}}</ref>. Станам на [[20 чэрвеня]], як заявіў міністр аховы здароўя Хайтам Ібрагім, загінула больш за 3000 чалавек, яшчэ 6000 паранены<ref name="3000jpost">{{Cite news|date=17 June 2023|title=More than 3,000 people killed, 6,000 injured in Sudan conflict|publisher=The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-746662|access-date=20 June 2023|archive-date=20 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620061616/https://www.jpost.com/breaking-news/article-746662|url-status=live}}</ref>. Аднак султанат Дар Масаліт паведаміў, што толькі ў Заходнім Дарфуры налічвалася больш за 5000 загінулых і каля 8000 параненых<ref name="dabanga5k">{{Cite news |title=More than 5,000 reportedly killed in El Geneina ‘genocide’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/more-than-5000-reportedly-killed-in-el-geneina-genocide|date=20 June 2023 |access-date=23 June 2023 |work=Radio Dabanga}}</ref>. [[22 ліпеня]] амерыканскі тэлеканал [[CNN]] са спасылкай на правадыроў мясцовых плямён заявіў, што з пачатку канфлікту толькі ў Заходнім Дарфуры загінула 10 000 чалавек<ref name="10kcnn">{{Cite news|date=26 July 2023|title=10,000 reported killed in one West Darfur city, as ethnic violence ravages Sudanese region|publisher=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2023/07/26/africa/sudan-west-darfur-thousands-killed-intl/index.html|access-date=27 July 2023}}</ref>. [[16 кастрычніка]], паводле ацэнкі ААН, было заяўлена пра гібель 9000 чалавек за ўвесь час баёў<ref>{{Cite news |last=Magdy |first=Sam |date=16 October 2023 |title=UN aid chief says six months of war in Sudan has killed 9,000 people |language=en |work=Associated Press |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-conflict-khartoum-f12975eb72c830ed86ed6a7a49e9658d |access-date=18 October 2023 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015214513/https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-conflict-khartoum-f12975eb72c830ed86ed6a7a49e9658d |url-status=live }}</ref>. На [[19 снежня]] арганізацыя паведаміла пра 12 000 загінулых і 33 000 пацярпелых<ref name="aa12">{{Cite web |date=19 December 2023 |title=UN humanitarian office raises alarm over fighting in eastern Sudanese state |url=https://www.aa.com.tr/en/world/un-humanitarian-office-raises-alarm-over-fighting-in-eastern-sudanese-state/3087061 |website=Anadolu Agency}}</ref>. Да 21 студзеня колькасць забітых павялічылася да 13 тысяч, заяўлена аб 26 тысячах пацярпелых<ref>[https://www.trtworld.com/africa/more-than-13000-people-killed-in-sudan-conflict-un-16729902 More than 13,000 people killed in Sudan conflict: UN]</ref>. 8 верасня, паводле ацэнак ААН, у выніку канфлікту загінула не менш за 20 000 чалавек<ref>{{cite news |title=UN official says Sudan’s war has killed at least 20,000 people |url=https://apnews.com/article/sudan-military-rsf-war-f885e161c4eb4151377c25a20929de25 |access-date=8 September 2024 |work=Associated Press |date=8 September 2024 }}</ref>. На лістапад 2024 года заяўлена пра 61 000<ref name="ap20">{{cite news |last1=Yibeltal |first1=Kalkidan |last2=Rukanga |first2=Basillioh |date=14 November 2024 |title=Sudan death toll far higher than previously reported - study |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crln9lk51dro |access-date=15 November 2024 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>-150 000<ref name="dabanga150">{{cite news |title=US Senate hears urgent plea from envoy to Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senate-hears-urgent-plea-from-u-s-envoy-on-sudan |access-date=7 May 2024 |work=Radio Dabanga |date=2 May 2024 |archive-date=3 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503160346/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senate-hears-urgent-plea-from-u-s-envoy-on-sudan |url-status=live}}</ref> загінулых. Падрыхтоўчы камітэт сіндыката суданскіх лекараў на 20 студзеня 2025 года паведаміў пра 522 000 загінулых<ref>{{cite news |title=More then 500,000 children die in Sudan due to malnutrition |url=https://sudantribune.net/article296185/ |access-date=20 January 2025 |work=Sudan Tribune |quote=The Preparatory Committee of the Sudanese Doctors Syndicate revealed on Saturday that more than 500,000 infants have died due to malnutrition. Adiba Ibrahim Al-Sayed, a member of the Omdurman Private Branch of the Preparatory Committee of the Doctors Syndicate, told Sudan Tribune that the number of child deaths reached 522,000 infants, while cases of malnutrition rose to 286,000 cases since the outbreak of the war until today. |archive-date=18 студзеня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191727/https://sudantribune.net/article296185/ |url-status=dead }}</ref>. == Злачынствы і парушэнні == {{Асноўны артыкул|Ваенныя злачынствы падчас Трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане}} Медыйныя арганізацыі абвінавацілі як УСС, так і САП у пагрозах, нападах і нават забойствах некалькіх журналістаў падчас канфлікту. Суданскі сіндыкат журналістаў толькі за другую палову мая задакументаваў больш за 40 такіх выпадкаў<ref>{{Cite news|date=6 June 2023|title=Violations against journalists in Sudan war|website=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/violations-against-journalists-in-sudan-war|url-status=live|access-date=19 July 2023|archivedate=https://web.archive.org/web/20230629010338/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/violations-against-journalists-in-sudan-war}}</ref>. Абодва бакі заўважаны ў нападах на медыцынскія ўстановы і медперсанал, пра што сведчыць BBC News Arabic. Па шпіталях неаднаразова наносіліся паветраныя і артылерыйскія ўдары<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65718968|title=Sudan hospital strikes potential war crimes, BBC told|website=BBC News|date=2023-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230816064253/https://www.bbc.com/news/world-africa-65718968|archive-date=2023-08-16|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Гэтыя напады сур’ёзна паўплывалі на стан сістэмы аховы здароўя краіны<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://reliefweb.int/report/sudan/attacks-health-care-sudan-26july-08-august-2023|title=Attacks on Health Care in Sudan, 26July - 08 August 2023 - Sudan {{!}} ReliefWeb|website=reliefweb.int|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119192944/https://reliefweb.int/report/sudan/attacks-health-care-sudan-26july-08-august-2023|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-11-15|url-status=live}}</ref>, паставіўшы пад пагрозу дзейнасць бальніц<ref>{{Cite news|date=2023-07-21|title=Sudan: Attacks on health workers jeopardise remaining hospitals operating in Khartoum|language=en-GB|website=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/jul/21/sudan-attacks-on-health-workers-jeopardise-remaining-hospitals-operating-in-khartoum|access-date=2023-11-15|archivedate=https://web.archive.org/web/20231109185455/https://www.theguardian.com/global-development/2023/jul/21/sudan-attacks-on-health-workers-jeopardise-remaining-hospitals-operating-in-khartoum|url-status=live}}</ref>. У Дарфуры зафіксаваны шматлікія выпадкі масавых забойстваў. Урад Вялікабрытаніі<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.gov.uk/government/news/minister-for-africa-statement-on-atrocities-in-sudan-22-august-2023|title=Atrocities in Sudan: Minister for Africa's statement, 22 August 2023|website=GOV.UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116195654/https://www.gov.uk/government/news/minister-for-africa-statement-on-atrocities-in-sudan-22-august-2023|archive-date=2023-11-16|access-date=2023-11-19|url-status=live}}</ref>, відавочцы і назіральнікі ахарактарызавалі гвалт у рэгіёне як этнічную чыстку ці нават [[генацыд]]. Галоўнымі ахвярамі забойстваў сталі неарабскія народы, напрыклад масаліты<ref name="auto42">{{Cite news |date=2023-06-19 |title=New killings reported in Darfur on second day of Sudan ceasefire |language=en |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2023/06/19/africa/sudan-ceasefire-darfur-killings-intl-hnk/index.html |url-status=live |access-date=2023-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629171052/https://edition.cnn.com/2023/06/19/africa/sudan-ceasefire-darfur-killings-intl-hnk/index.html |archive-date=2023-06-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/sudan-violence-rages-as-paramilitaries-deny-darfur-war-crimes/7182985.html|title=Sudan Violence Rages as Paramilitaries Deny Darfur War Crimes|website=www.voanews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719193559/https://www.voanews.com/amp/sudan-violence-rages-as-paramilitaries-deny-darfur-war-crimes/7182985.html|archive-date=2023-07-19|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Са жніўня нарастае колькасць доказаў таго, што Сілы аператыўнай падтрымкі праводзяць у Дарфуры этнічную чыстку. Вярхоўны камісар ААН Філіпа Грандзі выпусціў папярэджанне аб патэнцыйным перарастанні гвалту ў поўнамаштабны генацыд<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.politico.com/news/2023/11/11/un-sounds-alarm-on-darfur-warns-world-not-to-repeat-history-00126708|title=UN sounds alarm on Darfur, warns world not to repeat history|author=Ewing|first=Giselle Ruhiyyih|website=POLITICO|date=2023-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231114055216/https://www.politico.com/news/2023/11/11/un-sounds-alarm-on-darfur-warns-world-not-to-repeat-history-00126708|archive-date=2023-11-14|access-date=2023-11-14|url-status=live}}</ref>. Падчас канфлікту вялікая колькасць жанчын сталі ахвярамі згвалтавання. Некаторыя трапілі ў [[сексуальнае рабства]]<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/sudan-war-crimes-rampant-civilians-killed-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks|title=Sudan: War crimes rampant as civilians killed in both deliberate and indiscriminate attacks - New Report|website=Amnesty|access-date=2023-11-21}}</ref>. Ахвярамі сталі як суданкі, так і замежніцы<ref name=":17">{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/features/longform/2023/8/14/dont-let-the-other-soldiers-watch-rape-as-a-weapon-of-war-in-sudan|title='Don't let the other soldiers watch': Rape as a weapon of war in Sudan|author=Abdelmoniem|first=Nils Adler,Dallia M.|website=www.aljazeera.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924063938/https://www.aljazeera.com/features/longform/2023/8/14/dont-let-the-other-soldiers-watch-rape-as-a-weapon-of-war-in-sudan|archive-date=2023-09-24|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Асабліва часта пад сексуальны гвалт траплялі масаліткі і іншыя неарабкі<ref name=":18">{{Cite web|lang=en|url=https://reliefweb.int/report/sudan/darfur-rapid-support-forces-allied-militias-rape-dozens-enar|title=Darfur: Rapid Support Forces, Allied Militias Rape Dozens [EN/AR] - Sudan {{!}} ReliefWeb|website=reliefweb.int|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119193245/https://reliefweb.int/report/sudan/darfur-rapid-support-forces-allied-militias-rape-dozens-enar|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Сярод асноўных злачынцаў названы арабскія апалчэнцы, саюзныя САП. Эксперты ААН сцвярджалі, што згвалтаванне выкарыстоўваецца як «інструмент пакарання»<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://news.un.org/en/story/2023/08/1139847|title=Rape by Sudan's RSF militia used to 'punish and terrorise' warn rights experts {{!}} UN News|website=news.un.org|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004053701/https://news.un.org/en/story/2023/08/1139847|archive-date=2023-10-04|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Арганізацыя выказала глыбокую заклапочанасць у сувязі з шырока распаўсюджаным сексуальным гвалтам падчас канфлікту<ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/08/un-experts-alarmed-reported-widespread-use-rape-and-sexual-violence-against|title=UN experts alarmed by reported widespread use of rape and sexual violence against women and girls by RSF in Sudan|website=OHCHR|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929131348/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/08/un-experts-alarmed-reported-widespread-use-rape-and-sexual-violence-against|archive-date=2023-09-29|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. І ААН, і суданскія праваабарончыя арганізацыі заяўлялі, што гэтыя лічбы ўяўляюць сабой толькі невялікую частку рэальнага маштабу правапарушэнняў<ref name=":20">{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66317210|title=Gang-raped and racially abused in Sudan|website=BBC News|date=2023-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015064311/http://www.bbc.com/news/world-africa-66317210|archive-date=2023-10-15|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Паведамлялася, што САП і арабскія апалчэнцы таксама здзяйснялі рабаванні<ref name=":16">{{Cite news|date=25 July 2023|title=RSF accused of killings, robberies and sexual violence|website=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-accused-of-killings-robberies-and-sexual-violence|url-status=live|access-date=25 July 2023|archivedate=https://web.archive.org/web/20231004102426/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-accused-of-killings-robberies-and-sexual-violence}}</ref>. Мірныя жыхары краіны выказалі заклапочанасць з нагоды масавых крадзяжоў і рабаванняў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/9/5/in-sudans-south-darfur-armed-men-pillage-loot-under-cover-of-fighting|title=In Sudan's South Darfur, armed men pillage, loot under cover of fighting|author=Nashed|first=Mat|website=www.aljazeera.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928073449/https://www.aljazeera.com/news/2023/9/5/in-sudans-south-darfur-armed-men-pillage-loot-under-cover-of-fighting|archive-date=2023-09-28|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/shelling-looting-in-sudan-s-capital-as-military-factions-battle-for-8th-week/7123954.html|title=Shelling, Looting in Sudan's Capital as Military Factions Battle for 8th Week|website=www.voanews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616112826/https://www.voanews.com/amp/shelling-looting-in-sudan-s-capital-as-military-factions-battle-for-8th-week/7123954.html|archive-date=2023-06-16|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Сітуацыя дапаўнялася поўнай адсутнасцю прысутнасці паліцыі і праваахоўных органаў<ref>{{Cite news|date=2023-05-10|title=Sudan capital rocked by air strikes, looting|website=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-faces-displacement-crisis-truce-talks-yield-no-progress-2023-05-09/|access-date=2023-09-30|archivedate=https://web.archive.org/web/20230522100928/https://www.reuters.com/world/africa/sudan-faces-displacement-crisis-truce-talks-yield-no-progress-2023-05-09/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66637454|title=Shoes to TVs - looting spree ravages war-hit Sudan|website=BBC News|date=2023-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926072409/https://www.bbc.com/news/world-africa-66637454|archive-date=2023-09-26|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Суданская пракуратура зафіксавала больш за 500 выпадкаў знікнення людзей без вестак па ўсёй краіне з пачатку баёў<ref name=":15">{{Cite news |date=3 August 2023 |title=RSF accused of over 500 cases of enforced disappearance in Sudan |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275738/ |access-date=4 August 2023 |archive-date=12 жніўня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812201312/https://sudantribune.com/article275738/ |url-status=dead }}</ref>. Як заўлялася, войскі Дагала і іх саюзнікі наўмысна забівалі асобных юрыстаў, назіральнікаў за правамі чалавека, лекараў, правадыроў неарабскіх плямёнаў<ref>{{Cite web |last=Nashed |first=Mat |title=RSF atrocities pile up in Darfur after 100 days of Sudan fighting |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/24/after-one-hundred-days-of-sudan-war-rsf-atrocities-pile-up-in-darfur |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011083838/https://www.aljazeera.com/news/2023/7/24/after-one-hundred-days-of-sudan-war-rsf-atrocities-pile-up-in-darfur |archive-date=11 October 2023 |access-date=2023-07-29 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |date=24 July 2023 |title=RSF and Kababish clash in North Kordofan |work=Radio Dabanga |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-kababish-clash-in-north-kordofan |url-status=live |access-date=25 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006160937/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-kababish-clash-in-north-kordofan |archive-date=6 October 2023}}</ref>, чыноўнікаў<ref>{{Cite news |title=Sudan's warring sides trade blame over church attack |language=en-UK |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361197/page/3 |url-status=live |access-date=16 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516144238/https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361197/page/3 |archive-date=16 May 2023}}</ref>, копскіх святароў<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/|title=War crimes and civilian suffering in Sudan|website=Amnesty International|date=2023-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925175201/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/|archive-date=2023-09-25|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Паступала шмат паведамленняў аб вярбоўцы дзяцей ва ўзброеныя групы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://news.un.org/en/story/2023/09/1141012|title=Sudan: Children dying amid healthcare system collapse {{!}} UN News|website=news.un.org|date=2023-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20231030064905/https://news.un.org/en/story/2023/09/1141012|archive-date=2023-10-30|access-date=2023-11-19|url-status=live}}</ref>. Назіральнікі абвінавацілі войскі Дагала ў наборы ў свае атрады непаўналетнік ва ўзросце 14 гадоў. Некаторых з дзяцей-салдат бачылі на перадавой у Хартуме<ref name="childsoldier">{{Cite news |date=22 August 2023 |title=Child soldiers reported in Sudan battles |language=en |work=Radio Dabanga |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/continuous-shelling-in-khartoum-and-omdurman-kills-more-than-eleven-in-fiercest-battles-yet |access-date=23 August 2023 |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823125553/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/continuous-shelling-in-khartoum-and-omdurman-kills-more-than-eleven-in-fiercest-battles-yet |url-status=live }}</ref>. == Фэйкі == У ходзе канфлікту было адзначана некалькі выпадкаў дэзынфармацыі, накіраванай на маніпуляванне грамадскай думкай, распаўсюджванне ілжывай інфармацыі і стварэнне блытаніны. І УСС, і САП удзельнічалі ў кампаніях па дэзынфармацыі ў сацыяльных сетках. Прадстаўнікі бакоў выкарыстоўвалі [[Твітэр]] у [[інфармацыйная вайна|інфармацыйнай барацьбе]]<ref>{{cite web |last=Suleiman |first=Ali Sam |date=2023-05-19 |title=How Disinformation Campaigns Endanger Lives in Sudan |url=https://smex.org/how-disinformation-campaigns-endanger-lives-in-sudan/ |access-date=2023-07-28 |website=SMEX |language=en-US}}</ref>. Афіцыйная старонка «[[Бі-бі-сі]]» апублікавала відэа, дзе нібыта паказаны авіяналёт ВПС Судана на пазіцыі прыхільнікаў Дагала. Падраздзяленне маніторынгу і праверкі «[[Аль-Джазіра|Аль-Джазіры]]» заявіла, што відэа сфабрыкавана з выкарыстаннем кадраў з кампутарнай гульні «Arma 3», апублікаваных на платформе [[TikTok]] у сакавіку 2023 года. Іншае відэа, на якім камандуючы суданскай арміяй Абдэль Фатах аль-Бурхан інспектуе бранятанкавы корпус, знята яшчэ да пачатку баявых дзеянняў. Відэа, на якім, як паведамлялася, суданскія верталёты пралятаюць над Хартумам, аказалася датаваным лістападам 2022 года<ref name=":4">{{Cite web|lang=ar|url=https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/2023/4/16/%d9%88%d8%ad%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ad%d9%82%d9%82-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%ac%d8%b2%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d8%b4%d8%b1-%d8%aa%d9%83%d8%b4%d9%81-%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%a9-3|title=وحدة التحقق بالجزيرة مباشر تكشف حقيقة مقاطع فيديو نشرها الجيش السوداني ووسائل إعلام (فيديو)|website=mubasher.aljazeera.net|access-date=2023-04-26}}</ref>. Таксама высветлілася, што дзве фатаграфіі, шырока распаўсюджаныя ў сацыяльных сетках, на якіх знаходзіліся падпалены мост і разбомблены будынак у Хартуме, былі зроблены падчас [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|уварвання Расіі ва Украіну]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://pesacheck.org/partly-false-two-of-these-photos-are-not-from-the-april-2023-sudan-unrest-45c170e197de|title=PARTLY FALSE: Two of these photos are not from the April 2023 Sudan unrest|author=PesaCheck|website=Medium|date=2023-04-19|access-date=2023-04-26}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Другая грамадзянская вайна ў Судане]] * [[Дарфурскі канфлікт]] * [[Канфлікт у Паўднёвым Кардафане і Блакітным Ніле]] * [[Эфіопа-суданскі памежны канфлікт (2020—2022)]] * [[Сутыкненні ў Блакітным Ніле (2022)]] * [[Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)]] == Заўвагі == {{reflist}} == Літаратура == * Захар Бурак. [https://zviazda.by/sites/default/files/29kras-2023-11.pdf «Вароты Афрыкі» ў агні: Што адбываецца ў Судане?] // Звязда : газета. — 29 красавіка 2023. == Спасылкі == * [https://kp.ua/incidents/a667944-mid-rekomenduet-ukraintsam-vozderzhatsja-ot-poezdok-v-sudan-hde-vspykhnuli-boi МИД рекомендует украинцам воздержаться от поездок в Судан, где вспыхнули бои] * [https://fakty.com.ua/ru/svit/20230415-pid-chas-zbrojnyh-sutychok-u-sudani-poshkodzheno-litak-ukrayinskoyi-aviakompaniyi/ Во время вооруженных столкновений в Судане поврежден самолет украинской авиакомпании] * [https://d250hycyrk20dg.cloudfront.net/a/32365243.html У Судане ідуць баі паміж сілавымі структурамі краіны. Што не падзялілі і адкуль там украінскія самалёты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230417140045/https://d250hycyrk20dg.cloudfront.net/a/32365243.html |date=17 красавіка 2023 }} * [https://www.svaboda.org/a/32365079.html У Судане ваенізаваная групоўка «Сілы хуткай падтрымкі» заявіла пра захоп прэзыдэнцкага палацу і аэрапорту] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Красавік 2023 года]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] ry7q30jipturvqarcb21p8rpql1j5hm 5125194 5125182 2026-04-12T20:33:29Z DBatura 73587 5125194 wikitext text/x-wiki {{Бягучыя падзеі}} {{Узброены канфлікт |канфлікт = Канфлікт у Судане |частка = [[Пераход Судана да дэмакратыі]] |выява = War in Sudan (2023).svg |памер = |загаловак = Карта сітуацыі ў Судане. {{legend|#ffccccff|Пад кантролем [[Узброеныя сілы Судана|Узброеных сіл Судана]] і [[Вызваленчы рух Судана|саюзнікаў]]}} {{legend|#008080|Пад кантролем [[Сілы аператыўнай падтрымкі|Сіл аператыўнай падтрымкі]]}} {{legend|#e3d975|Пад кантролем [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|Народна-вызваленчага руха Судана–Поўнач]] ([[Абдэлазіз аль-Хілу|аль-Хілу]])}} {{legend|#800033|Пад кантролем [[Вызваленчы рух Судана|Вызваленчага руха Судана]] ([[Абдул Вахід аль-Нур|аль-Нур]])}} {{legend|#9affffff|Пад кантролем [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]]}} {{legend|#ffac6f|Пад сумесных кантролем Сіл аператыўнай падтрымкі і Народна-вызваленчага руха Судана—Поўнач (аль-Хілу)}} |дата =з [[15 красавіка]] [[2023]] |месца = {{flag|Судан}} [[Судан]] |прычына = барацьба за ўладу, спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі |casus belli = |статус = канфлікт працягваецца, у 2023 годзе неаднаразова ўводзіўся рэжым спынення агню {{Collapsible list |bullets =yes |title = |''16.04:'' з 16:00 па 19:00 штодня ўведзены рэжым спынення агню для гуманітарнай дапамогі |''18.04:'' з 18:00 дзейнічала 24-гадзіннае перамір’е |''21.04:'' абвешчана трохдзённае перамір’е |''25.04:'' з 00:00 дзейнічае 74-гадзіннае перамір’е |''30.04:'' дзейнічае 74-гадзіннае перамір’е |''04.05:'' дзейнічае тыднёвае спыненне агню |''22.05:'' з 21:45 дзейнічае тыднёвае спыненне агню (29.05 падоўжана да 03.06) |''10.06:'' з 06:00 дзейнічае 24-гадзіннае перамір’е |''18.06:'' з 06:00 дзейнічае 72-гадзіннае перамір’е |''27.06:'' дзейнічае перамір’е з нагоды свята Курбан-байрам }} |змены = |праціўнік1 =[[Файл:Logo of the Transitional Sovereignty Council of Sudan (2023).jpg|22px]] [[Пераходны суверэнны савет Судана|Пераходны суверэнны савет]]<br/>[[File:Insignia of the Sudanese Armed Forces.svg|22px]] [[Узброеныя сілы Судана]]<br/>[[File:Flag of SPLM-N.svg|22px]] [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]] (фракцыя [[Малік Агар|М. Агара]])<br>[[File:Flag of SLM (Tambour).svg|22px]]/[[File:Flag of SLM (Minnawi).svg|22px]] [[Вызваленчы рух Судана]] (фракцыі [[Мустафа Тамбур|М. Тамбура]] і [[Міні Мінаві|М. Мінаві]])<br>{{flagicon image|JEM Logo June 2013.jpg}} [[Рух за справядлівасць і роўнасць]]<br>[[Народнае супраціўленне Судана]]<br>{{Сцягафікацыя|Егіпет}}<ref>{{Cite news |date=15 April 2023 |title=Sudan's RSF says it's ready to cooperate over Egyptian troops |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-paramilitary-force-shares-video-they-claim-shows-surrendered-egyptian-2023-04-15/ |url-status=live |url-access=registration |access-date=2023-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415161133/https://www.reuters.com/world/africa/sudans-paramilitary-force-shares-video-they-claim-shows-surrendered-egyptian-2023-04-15/ |archive-date=15 April 2023}}</ref><ref name="auto6">{{cite web |url=https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops |title=Sudan's paramilitary shares video they claim shows 'surrendered' Egyptian troops |date=15 April 2023 |work=al-Arabiya |language=en|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415192027/https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Egyptian withdrawal from Sudan |url=https://www.acaps.org/fileadmin/Data_Product/Main_media/20230829_ACAPS_thematic_report_Sudan_Northern_State_pre-crisis_and_current_situation.pdf}}</ref><br>{{Сцягафікацыя|Украіна}}<ref name="auto5">{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Exclusive: Ukraine's special services 'likely' behind strikes on Wagner-backed forces in Sudan, a Ukrainian military source says |url=https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |access-date=2023-09-19 |last1=Butenko|first1=Butenko|display-authors=et al|website=CNN |language=en |archive-date=11 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011090624/https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |url-status=live }}</ref> {{Collapsible list | framestyle=border:none; padding:0; | title = пры падтрымцы | {{Сцягафікацыя|Іран}}<ref name=TimeKholood>{{cite magazine|url=https://time.com/6342732/sudan-burhan-hemedti-descent-warlordism/|title=Sudan's Dangerous Descent Into Warlordism|magazine=Time|last1=Khair|first1=Kholood|last2=Akam|first2=Asmahan|date=7 December 2023|access-date=9 December 2023|archive-date=9 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231209052018/https://time.com/6342732/sudan-burhan-hemedti-descent-warlordism/|url-status=live}}</ref> | {{Сцягафікацыя|Нігер}}<ref>{{cite web |title=Niger willing to collaborate with Sudan to retrieve items plundered by mercenaries |url=https://sudantribune.com/article277694/ |website=Sudan Tribune |date=27 September 2023}}</ref> | {{сцягафікацыя|Саудаўская Аравія}}<ref name=TimeKholood/> | {{сцягафікацыя|Турцыя}}<ref name=TimeKholood/> |{{сцягафікацыя|Расія}}<ref name=Russia>{{cite web | url=https://hrf.org/russias-influence-in-sudan/ | title=Russia's Influence in Sudan |website=Human Rights Foundation|last1=Hashi|first1=Huda|last2=Keita|first2=Mohamed| date=11 August 2023 }}</ref> }} |праціўнік2 = [[File:Emblem of the Rapid Support Forces.png|22px]] [[Сілы аператыўнай падтрымкі]]<br>[[Урад міру і адзінства]] (з 2025)<br>[[File:Logo of The Third Front.jpg|22px]] [[Тамазудж]]<br>{{flagicon image|Flag of The Libyan National Army (Variant).svg}} [[Лівійская нацыянальная армія]]<ref>{{cite web |url=https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b |date=15 April 2023 |work=al-Arabiya |language=en |access-date=15 April 2023 |title=Libyan Militia and Egypt's Military Back Opposite Sides in Sudan Conflict |archive-date=19 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419190701/https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b |url-status=live }}</ref><br>{{flagicon image|PMC Wagner Center logo.png}} [[ПВК «Вагнер»]]<ref name=CAR>{{cite web|url=https://adf-magazine.com/2023/05/sudans-connections-with-car-chad-could-cause-conflict-to-spread/|title=Sudan's Connections With CAR, Chad Could Cause Conflict To Spread|website=Africa Defence Forum|date=30 May 2023|access-date=3 January 2024}}</ref><ref name="Wagner">{{cite news |last1=Elbagir |first1=Nima |last2=Mezzofiore |first2=Gianluca |last3=Qiblawi |first3=Tamara |title=Exclusive: Evidence emerges of Russia's Wagner arming militia leader battling Sudan's army |url=https://www.cnn.com/2023/04/20/africa/wagner-sudan-russia-libya-intl/index.html |access-date=20 April 2023 |publisher=CNN |date=20 April 2023 |quote=The Russian mercenary group Wagner has been supplying Sudan's Rapid Support Forces (RSF) with missiles to aid their fight against the country's army, Sudanese and regional diplomatic sources have told CNN. The sources said the surface-to-air missiles have significantly buttressed RSF paramilitary fighters and their leader Mohamed Hamdan Dagalo |archive-date=20 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420194129/https://amp.cnn.com/cnn/2023/04/20/africa/wagner-sudan-russia-libya-intl/index.html |url-status=live }}</ref><br>{{Сцяг|Калумбія}} [[Калумбія|Калумбійскія]] [[найміт]]ы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.theguardian.com/world/2025/oct/08/colombian-mercenaries-sudan-war|title=‘War is a business’: the Colombian mercenaries training Sudan’s child fighters to ‘go and get killed’|date=2025-10-08|publisher=[[The Guardian]]|access-date=2025-12-23|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/colombian-mercenaries-fighting-in-sudan-with-alleged-uae-links|title=‘Colombian mercenaries fighting in Sudan with alleged UAE links’|date=2024-11-28|publisher=Dabanga|access-date=2025-12-23|url-status=live}}</ref> {{Collapsible list | framestyle=border:none; padding:0; | title = пры падтрымцы | {{сцягафікацыя|ЦАР}}<ref name=CAR/> | {{сцягафікацыя|Чад}}<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article279446/|title=Key Darfur groups join Sudanese army in its war against RSF paramilitary forces|website=Sudan Tribune|date=17 November 2023|access-date=17 November 2023|archive-date=18 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231118234229/https://sudantribune.com/article279446/|url-status=live}}</ref><ref name=TalkingPeace/> | {{сцягафікацыя|ААЭ}}<ref name=TalkingPeace>{{cite news | url=https://www.nytimes.com/2023/09/29/world/africa/sudan-war-united-arab-emirates-chad.html | title=Talking Peace in Sudan, the U.A.E. Secretly Fuels the Fight | work=The New York Times | date=29 September 2023 | last1=Walsh | first1=Declan | last2=Koettl | first2=Christoph | last3=Schmitt | first3=Eric | access-date=30 September 2023 | archive-date=29 September 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230929071026/https://www.nytimes.com/2023/09/29/world/africa/sudan-war-united-arab-emirates-chad.html | url-status=live }}</ref> | {{сцягафікацыя|Кенія}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-general-warns-kenya-against-sending-peacekeepers-2023-07-24/|title=Sudanese general warns Kenya against sending peacekeepers|website=Reuters|date=24 July 2023|access-date=17 December 2023|last1=Eltahir|first1=Nafisa|last2=Holland|first2=Hereward|archive-date=13 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231013030251/https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-general-warns-kenya-against-sending-peacekeepers-2023-07-24/|url-status=live}}</ref> | {{сцягафікацыя|Расія}}<ref name=Russia/> | {{сцягафікацыя|Уганда}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-rsf-leader-visits-uganda-first-known-wartime-foreign-trip-2023-12-27/|title=Sudan RSF leader visits Uganda in first known wartime foreign trip|website=Reuters|last1=El Taher|first1=Nafisa|last2=Paravicini|first2=Giulia|last3=Ehab|first3=Yomna|last4=El Safty|first4=Sarah|date=27 December 2023|access-date=31 December 2023}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Джыбуці}}<ref>{{cite web |title=Anonymous Sudan hacks IGAD countries over alleged RSF support |url=https://sudantribune.com/article282046/ |website=Sudan Tribune |date=7 February 2024}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Эфіопія}}<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-rsf-leader-visits-ethiopia-first-public-wartime-tour-2023-12-28/|title=Sudan RSF leader visits Ethiopia in first public wartime tour|website=Reuters|last1=Endeshaw|first1=Dawit|last2=Awadalla|first2=Nadine|last3=Holland|first3=Hereward|last4=Lewis|first4=Aidan|date=28 December 2023|access-date=23 January 2023}}</ref> |{{Сцягафікацыя|Паўднёвы Судан}}<ref>{{cite web |title=South Sudan denies smuggled Fuel to Sudan's paramilitary forces |url=https://sudantribune.com/article281564/ |website=Sudan Tribune |date=22 January 2024}}</ref> }} ---- [[File:Flag of SPLM-N.svg|22px]] [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]] (фракцыя [[Абдэлазіз аль-Хілу|А. Хілу]]) ---- [[File:Flag_of_Sudan_Liberation_Movement-Army.svg|22px]] [[Вызваленчы рух Судана]] (фракцыя [[Абдул Вахід аль-Нур|А. Нура]]) ---- [[Выява:Joint Darfur Force Logo.jpg|22пкс]] [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура]] |праціўнік3 = |праціўнік4 = |камандзір1 = [[Абдэль Фатах аль-Бурхан]],<br>[[Ясір аль-Ата]],<br>[[Шамс ад-Дзін Хабашы]] |камандзір2 = [[Махамед Хамдан Дагала]],<br>[[Абдэльрахім Дагала]],<br>[[Абдэль Рахман Джума]] |камандзір3 = |камандзір4 = |сілы1 = ад 100 000 да 150 000 байцоў<ref>[https://www.indexmundi.com/factbook/compare/sudan.ethiopia/military], 15 April 2023</ref> |сілы2 = 100 000 байцоў<ref name=Reuters>{{Cite news |date=2023-04-13 |title=Factbox: Who are Sudan's Rapid Support Forces? |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/africa/who-are-sudans-rapid-support-forces-2023-04-13/ |access-date=2023-04-15 |quote=Analysts estimate the force numbers about 100,000, with bases and deployments across the country.}}</ref> |сілы3 = |сілы4 = |страты1 = |страты2 = |страты3 = |страты4 = |агульныя страты = 150 000 — 522 000 загінулых <small>(станам на 20.01.25)</small> ---- 8,8 млн унутрана перамешчаных асоб і 3,5 млн бежанцаў за мяжой <small>(станам на 05.02.25)</small> ---- 200 вайскоўцаў УС Егіпта трапілі ў палон да прыхільнікаў Дагала <small>(захоплены 15.04.23, вызвалены 19.04.23)</small> |заўвага = |Commons = }}{{Суданскі канфлікт (2023)}} '''Трэцяя грамадзянскай вайна ў Судане''' — узброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж ''[[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС)'' і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] ''«[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП)'', якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні ўспыхнулі [[15 красавіка]] [[2023]] года, спачатку ахапіўшы сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. Першапачаткова асобныя [[СМІ]] назвалі падзеі ''спробай дзяржаўнага перавароту''<ref>{{cite news |title=Chad closes border with Sudan, calls for calm |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-chad-idAFL1N36I0B1 |access-date=15 April 2023 |work=[[Reuters]] |date=15 April 2023}}</ref>. З часам у медыя загаварылі аб перарастанні барацьбы ў ''[[Грамадзянская вайна|грамадзянскую вайну]]''<ref>[https://www.vedomosti.ru/politics/articles/2023/04/17/971128-voennii-konflikt-v-sudane-pererastaet-v-novuyu-grazhdanskuyu-voinu Военный конфликт в Судане перерастает в новую гражданскую войну]</ref>. Сутыкненні выклікалі гуманітарны крызіс у сталіцы краіны і прыпыненне паветраных зносін. Міжнародная супольнасць аднадушна выказалася ў нейтральным ключы і заклікала бакі да міру. Аднак асобныя дзяржавы і замежныя сілы былі абвінавачаны ў падтрымцы таго ці іншага боку. УСС і САП неадразова абвяшчалі аб часовым спыненні баявых дзеянняў, але не адно перамір’е не выконвалася фракцыямі канфлікту, таму супрацьстаянне працягвалася. == Перадгісторыя == [[19 снежня]] [[2018]] года ў Судане ўспыхнулі пратэсты з-за рэзкага росту цэн і пагаршэння эканамічнага стану<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2018/12/protests-rising-prices-spread-sudan-khartoum-181220132130661.html Several killed in Sudan as protests over rising prices continue]</ref>. У студзені [[2019]] года ўвага пратэстуючых пераключылася з эканамічных пытанняў на заклікі да адстаўкі прэзідэнта краіны [[Амар аль-Башыр|Амара аль-Башыра]], які знаходзіўся ва ўладзе амаль 30 гадоў<ref>[https://www.theguardian.com/world/2019/jan/17/sudanese-police-fire-on-protesters-demanding-president-step-down Sudanese police fire on protesters demanding president step down]</ref><ref>[https://www.middleeasteye.net/news/its-more-bread-why-are-protests-sudan-happening 'It’s more than bread': Why are protests in Sudan happening?]</ref>. На гэтым фоне [[11 красавіка]] адбыўся [[Ваенны пераварот у Судане (2019)|дзяржаўны пераварот]], і да ўлады прыйшлі вайскоўцы. Новым кіраўніком дзяржавы стаў [[Абдэль Фатах аль-Бурхан]], узначаліўшы [[Другі пераходны ваенны савет Судана|Пераходны ваенны савет]]. На змену яму прыйшоў [[Суверэнны савет Судана|Суверэнны савет]]. У яго склад увайшлі як грамадзянскія асобы, так і вайскоўцы. За два гады дадзены орган так і не змог прымірыць бакі з глыбокімі палітычнымі рознагалоссямі, што існавалі яшчэ ў часы аль-Башыра. Больш за тое, Савет пачаў праводзіць жорсткія эканамічныя рэформы, каб прэтэндаваць на пазыкі [[міжнародны валютны фонд|Міжнароднага валютнага фонду]], аднак такое рашэнне выклікала супраціў сярод насельніцтва<ref name="partizan">[https://belaruspartisan.by/politic/547021/ В Судане произошла попытка переворота, задержали 40 военных — СМИ] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230415143548/https://belaruspartisan.by/politic/547021/ |date=15 красавіка 2023 }} // Белорусский партизан, 21 сентября 2021</ref>. [[21 верасня]] [[2021]] года прыхільнікамі экс-прэзідэнта Амара аль-Башыра была арганізавана [[Спроба дзяржаўнага перавароту ў Судане (2021)|спроба дзяржаўнага перавароту]], але яна правалілася<ref>{{cite news|date=2021-09-21|title=Sudan failed coup: Government blames pro-Bashir elements|language=en-GB|work=BBC News|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-58629978|access-date=2021-09-21}}</ref><ref>{{cite web|title=Sudanese officials say coup attempt has failed|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/9/21/sudan-state-media-reports-failed-coup-attempt|access-date=2021-09-21|work=Al Jazeera|language=en}}</ref>. [[25 кастрычніка]] таго ж года, у выніку канфлікту паміж вайсковымі і грамадзянскімі прадстаўнікамі ўлады, генерал Бурхан здзейсніў [[Ваенны пераварот у Судане (2021)|дзяржаўны пераварот]], усталяваўшы поўнае панаванне арміі ва ўрадзе. Быў арыштаваны прэм’ер-міністр [[Абдала Хамдок]]. == Прычыны і пазіцыі == З моманту апошняга перавароту краінай кіравала [[хунта|ваенная хунта]] ([[Пераходны суверэнны савет Судана]])<ref name="CNN" />. Камандуючы Узброенымі сіламі Судана Абдэль Фатах аль-Бурхан і камандзір Сіл аператыўнай падтрымкі [[Махамед Хамдан Дагала]] былі лідарамі змоўшчыкаў. Аднак паколькі аль-Бурхан, які ўзначальваў хунту, манапалізаваў уладу, Дагала выказаў шкадаванне з нагоды перавароту<ref>{{cite news |last1=Olewe |first1=Dickens |title=Mohamed 'Hemeti' Dagalo: Top Sudan military figure says coup was a mistake |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-64704858 |access-date=22 March 2023 |work=[[BBC News]] |date=20 February 2023}}</ref> . У пачатку красавіка [[2023]] года было адкладзена падпісанне пагаднення паміж хунтай і прадстаўнікамі больш за 50 грамадзянскіх арганізацый і груп. Пагадненне прадугледжвала стварэнне ў краіне пераходнай грамадзянскай улады. Акрамя таго, дакумент, подпіс пад якім паставілі таксама лідары апазіцыйнага альянсу «[[Сілы за свабоду і перамены]]», устанаўліваў тэрміны пераходнага перыяду, за якім павінны рушыць услед выбары. Прычынай пераносу падпісання стала неабходнасць узгадніць інтэграцыю САП у склад [[Узброеныя сілы|Узброеных Сіл]]. Паміж арміяй і войскамі Дагала пачаліся рознагалоссі з нагоды будучай структуры бяспекі і прынцыпаў фарміравання. У прыватнасці пра тое, хто павінен узначаліць узброеныя сілы як галоўнакамандуючы — прафесійны вайсковец (пазіцыя Бурхана<ref name="беларусы">[https://sputnik.by/20230504/strelba-vzryvy-i-nekhvatka-edy-istoriya-spaseniya-belorusa-iz-sudana-1075180877.html Стрельба, взрывы и нехватка еды: история спасения белоруса из Судана]</ref>) або грамадзянскі лідар (пазіцыя Дагала<ref name="беларусы"/>)<ref>Андрей Резчиков. [https://m.vz.ru/world/2023/4/15/1207686.html Столкновения в Судане имеют отношение к интересам России] // Взгляд : газета. — 15 апреля 2023.</ref>. З [[11 красавіка]] атрады САП былі разгорнуты паблізу горада Мерове, а таксама ў [[Хартум]]е. Улады загадалі ім сысці, аднак байцы адмовіліся падпарадкоўвацца<ref>[https://www.agenzianova.com/en/news/sudan-scontri-intorno-al-palazzo-presidenziale-si-teme-un-tentativo-di-golpe-a-khartum/ Sudan: clashes around the presidential palace, there are fears of a coup attempt in Khartoum — video], 15 April 2023.</ref>. [[13 красавіка]] САП пачалі мабілізацыю. Гэта выклікала асцярогі з нагоды магчымага паўстання супраць хунты. Суданскія ўлады заявілі, што мабілізацыя была незаконнай<ref>{{Cite news |title=Fears in Sudan as army and paramilitary force face off |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/13/sudans-army-warns-of-rsfs-movements-in-khartoum-other-cities |access-date=2023-04-15 |agency=[[Al Jazeera]]|language=en}}</ref>. Аргументуючы сваю пазіцыю, Дагала абвінаваціў Бурхана ў спробе вярнуць да ўлады Башыра<ref>[https://web.archive.org/web/20230415111143/https://www.aljazeera.net/news/liveblog/2023/4/15/%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%A9-%D8%A8%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%A9-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4 لحظة بلحظة.. اشتباكات بين الجيش السوداني والدعم السريع".]</ref>. У сваю чаргу суданская армія абвінаваціла САП у «здрадлівай змове» супраць краіны і заявіла, што арганізацыя будзе распушчана<ref name="CNN">{{cite news |title=At least 25 killed, 183 injured in ongoing clashes across Sudan as paramilitary group claims control of presidential palace |url=https://www.cnn.com/2023/04/15/africa/sudan-presidential-palace-intl/index.html |access-date=15 April 2023 |work=[[CNN]] |date=15 April 2023}}</ref>. == Ход падзей == {{Main|Храналогія суданскага канфлікту (2023)|Храналогія суданскага канфлікту (2024)|Храналогія суданскага канфлікту (2025)}} {{Гл. таксама|Катэгорыя:Бітвы суданскага канфлікту (з 2023)}} === Падзеі 15 красавіка === Баявыя дзеянні пачаліся [[15 красавіка]] з нападаў байцоў САП на некалькі вайсковых лагераў у Хартуме. Сутыкненні распаўсюдзіліся на сталічныя раёны Джабра, Кафуры і Шамбат<ref>[https://sudantribune.com/article272958/ Fighting broke out in Sudan between national army and RSF militiamen] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230415124257/https://sudantribune.com/article272958/ |date=15 красавіка 2023 }}, 15 April 2023</ref>. Прадстаўнікі ваенізаваных фарміраваній заявілі, што яны захапілі міжнародны аэрапорт. Побач з галоўным камандаваннем і рэзідэнцыяй Бурхана была чутна стральба. Атрады, лаяльныя Дагала, умацавалі свае пазіцыі ў аэрапорце, а ўрадавыя сілы размясцілі бранятэхніку каля прэзідэнцкага палаца<ref name="aj">[https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/liveblog/2023/4/15/السودان-اشتباكات-مسلحة-بين-الجيش السودان.. اشتباكات مسلحة بين الجيش وقوات الدعم السريع (لحظة بلحظة)], 15 April 2023</ref>. Пазней паўстанцы паведамілі пра захоп прэзідэнцкай рэзідэнцыі, аднак улады абверглі гэта<ref name="aj"/>. Наступныя баі вяліся з ужываннем цяжкага ўзбраення<ref name=":1">{{Cite web |title=لحظة بلحظة.. اشتباكات بين الجيش السوداني والدعم السريع |url=https://www.aljazeera.net/news/liveblog/2023/4/15/%d9%84%d8%ad%d8%b8%d8%a9-%d8%a8%d9%84%d8%ad%d8%b8%d8%a9-%d8%a7%d8%b4%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%83%d8%a7%d8%aa-%d8%a8%d9%8a%d9%86-%d8%a7%d9%84%d8%ac%d9%8a%d8%b4 |access-date=2023-04-15 |website=www.aljazeera.net |language=ar}}</ref>. УСС задзейнічалі авіяцыю, а войскі Дагала выкарыстоўвалі сістэмы [[СПА|супрацьпаветранай абароны]] і цяжкую артылерыю для адбіцця варожых нападаў<ref>{{Cite web |title=Powerful explosions rock Khartoum|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Самыя жорсткія баі назіраліся ў цэнтры каля прэзідэнцкага палаца і штаба арміі<ref>{{Cite web |title=Khartoum on edge hours before agreed ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Сутыкненні закранулі і [[Амдурман]] (горад-спадарожнік сталіцы)<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647179530249838595 Al-Arabiya correspondent: Clashes with heavy weapons between the army and the Rapid Support Forces in Omdurman]</ref>. У першую палову дня баі ахапілі Мерове<ref name="BBC News">{{cite news |last1=Zeinab Mohammed Salih and Damian Zane |title=Sudan: Fighting erupts in Khartoum as army and paramilitary force clash |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945 |access-date=15 April 2023 |work=[[BBC News]] |publisher=British Broadcasting Corporation |date=15 April 2023}}</ref>. Тут барацьба вялася за аэрапорт і бліжэйшую ваенную базу<ref name="aj"/>. Адначасна мяцежнікі захапілі паветраную гавань Аль-Абейд<ref>[https://www.voaafrique.com/a/soudan-des-tirs-nourris-à-khartoum-déploiement-militaire-à-omdurman/7051705.html Soudan: des tirs nourris à Khartoum, déploiement militaire à Omdurman], 15 April 2023</ref>. У 13:30 прыхільнікі Бурхана заявілі, што камандуючы сіламі САП у штаце Белы Ніл здаўся, а мяцежныя лагеры Тайба і Соба былі «знішчаны»<ref>{{Cite web |title=القوات المسلحة السودانية |url=https://www.facebook.com/sudanese.armed.forces |access-date=2023-04-15 |website=www.facebook.com |language=en}}</ref>. Атрады Дагала паведамілі, што яны захапілі аэрапорт, штаб сувязі і медыцынскі корпус у Аль-Фахіры. Урад у сваю чаргу абвясціў аб перамогах у правінцыях Гедарэф і Касала<ref name=":1" />. Хутка пачалі паступаць звесткі пра баі ў горадзе [[Порт-Судан]]<ref>[https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 Sudan’s army and rival force clash, wider conflict feared] 15 April 2023</ref>. Таксама сутычкі зафіксаваны ў [[Дарфур]]ы, а менавіта ў Залінгеі<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647251394577956865 مراسل العربية: قتال بين الجيش والدعم السريع في مدينة زالنجي في ولاية وسط دارفور #العربية_عاجل https://alarabiya.net], 15 April 2023</ref> і Эль-Фашыры<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Eng/status/1647190671772532739 Eyewitnesses in #Sudan’s North Darfur State say clashes have erupted between the army and paramilitary Rapid Support Forces (#RSF) in the capital el-Fasher.]</ref>. Адначасна паўстанцы амаль без баёў захапілі Эль-Генейну<ref>{{Cite news |last=Badshah |first=Nadeem |last2=Abdul |first2=Geneva |last3=Mackay |first3=Hamish |last4=Badshah (now) |first4=Nadeem |last5=Mackay (earlier) |first5=Hamish |date=2023-04-15 |title=Sudanese air force urges people to stay indoors as doctors union says at least 25 dead – as it happened |language=en-GB |work=the Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/live/2023/apr/15/sudan-fighting-khartoum-latest-news-updates |access-date=2023-05-02 |issn=0261-3077 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418104709/https://www.theguardian.com/world/live/2023/apr/15/sudan-fighting-khartoum-latest-news-updates |url-status=live }}</ref>. Гэтая перамога дазволіла войскам Дагала ўзяць і іншыя гарады Дарфура<ref>{{Cite web |last=Camille |date=2023-04-25 |title=Darfur update: clashes in El Geneina, extended truce in El Fasher, and popular initiatives in Nyala |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/darfur-update-clashes-in-el-geneina-extended-truce-in-el-fasher-and-popular-initiatives-in-nyala |access-date=2023-04-29 |website=Dabanga Radio TV Online |language=en-GB}}</ref>, у ліку якіх Кабкабія<ref>{{Cite web |date=2023-04-30 |title=Mass exodus from Sudan as deadly fighting enters third week |url=https://www.france24.com/en/africa/20230430-mass-exodus-from-sudan-as-deadly-fighting-enters-third-week |access-date=2023-05-02 |website=France 24 |language=en |archive-date=1 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230501030500/https://www.france24.com/en/africa/20230430-mass-exodus-from-sudan-as-deadly-fighting-enters-third-week |url-status=live }}</ref> і Ньяла<ref>{{Cite news |last=Burke |first=Jason |last2=correspondent |first2=Jason Burke Africa |date=2023-04-20 |title=Sudan: up to 20,000 flee violence as rival leaders refuse to negotiate |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/20/egyptian-soldiers-captured-by-sudanese-paramilitary-return-home |access-date=2023-05-02 |issn=0261-3077 |archive-date=30 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230430195855/https://www.theguardian.com/world/2023/apr/20/egyptian-soldiers-captured-by-sudanese-paramilitary-return-home |url-status=live }}</ref>. {{external media |topic = Фотаздымкі за 16 красавіка 2020 |subtopic = |width = |image1 = [https://imagevars.gulfnews.com/2023/04/16/sudan2-1681659510728_1878ab7bfe3_medium.jpg Суданцы вітаюць салдат арміі, верных Бурхану, г. Порт-Судан.] |image2 = [https://imagevars.gulfnews.com/2023/04/16/sudan3-1681659512953_1878ab7c886_original-ratio.jpg Дым над жылымі дамамі, г. Хартум.] |audio1 = |video1 = }} === Наступныя сутыкненні === [[Файл:Battle of Khartoum (April 2023).svg|міні|злева|Наступальныя дзеянні САП у сталіцы і ваколіцах (красавік 2023).]] [[16 красавіка]] Служба агульнай разведкі абвясціла аб паланенні генерал-маёра і брыгаднага генерала з атрадаў САП<ref name="aj" />. [[19 красавіка]] байцы Бурхана абвінавацілі праціўніка ў нападах на мірных жыхароў у Хартуме і іншых частках краіны, здзяйсненні актаў рабаванняў і падпалаў на рынку ў Хартум-Бахры, а таксама ў рабаваннях і нападах на людзей у Мерове<ref>{{Cite web |title=Army blames RSF for ceasefire breakdown |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/19/sudan-unrest-live-news-fighting-rages-as-ceasefire-breaks-down |access-date=2023-04-19 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. [[20 красавіка]] паведамлялася аб выбухах у Эль-Абейдзе, сталіцы штата Паўночны Кардафан<ref>{{Cite web |title=Clashes in Sudan despite calls for Eid ceasefire |url=https://today.rtl.lu/news/world/a/2054206.html |access-date=2023-04-21 |website=www.rtl.lu |language=en}}</ref>. [[25 красавіка]] ўрадавыя сілы захапілі горад Вад-Банда ў штаце Заходні Кардафан<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/live/uk-65371585|title= Sporadic gunfire in Sudan despite new truce|date=2023-04-25| work= BBC|access-date=2023-04-25}}</ref>. Прыхільнікі Дагала на наступны дзень заявілі, што захапілі нафтаперапрацоўчы завод і электрастанцыю ў Гарыры. Паведамлялася аб новых баях у Заходнім Кардафане. У штаце Блакітны Ніл фіксаваліся міжабшчынныя сутыкненні<ref>{{cite news|url= https://www.france24.com/en/africa/20230426-ceasefire-shaky-as-sudanese-and-foreigners-flee|title= Shaky ceasefire enters second day as Sudanese, foreigners flee|date= 2023-04-26| work= France24|access-date={{date|2023-04-26}}}}</ref>. [[1 мая]] прадстаўнікі арміі генерала Бурхана паведамілі, што адбілі шэраг удараў праціўніка ў розных частках краіны, у тым ліку наступленні з заходніх рэгіёнаў, уздоўж паўночна-заходняй мяжы і з Эль-Багіра ў Джэбель-Аулію<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/5/1/sudan-conflict-live-un-warns-of-humanitarian-breaking-point|title=Sudanese army: RSF’s combat capabilities reduced|website=Al Jazeera|date= 1 May 2023|access-date=1 May 2023}}</ref>. Крыху пазней актывізаваліся баі за дарфурскія гарады Эль-Фашыр<ref>{{Cite web |last=Lisa |date=2023-05-12 |title=Heavy fighting in North Darfur capital amidst ‘alarming increase in food prices’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/heavy-fighting-in-north-darfur-capital-amidst-alarming-increase-in-food-prices |access-date=2023-05-23 |website=Dabanga Radio TV Online |language=en-GB}}</ref> і Эль-Генейна<ref name="12may">{{Cite news |title=Heavy gunfire in Sudan ahead of ceasefire talks |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65582425 |access-date=14 May 2023 |work=[[BBC]] |language=en-UK }}</ref>. Акрамя таго, да ўзброенай барацьбы на захадзе краіны далучыўся апазіцыйны «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]»<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-05-24 |title=Rapid Support Forces ambush peace groups in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article274055/ |access-date=2023-05-24 |website=Sudan Tribune |language=en-US |archive-url=https://archive.today/20230820011359/https://sudantribune.com/article274055/ |archive-date=20 жніўня 2023 |url-status=dead }}</ref>. [[26 мая]] міністэрства абароны абвясціла мабілізацыю адстаўных вайскоўцаў<ref name=Perthes>{{Cite news|date=2023-05-27 |title=United Nations backs Sudan envoy as army seeks to expel him|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/27/united-nations-backs-sudan-envoy-as-army-seeks-to-expel-him|access-date=2023-05-27}}</ref>. [[11 чэрвеня]] баі ўспыхнулі з новай сіла: паведамлялася аб новых выпадках нападаў арабскіх апалчэнцаў у Эль-Генейне і авіяцыйных бамбардзіроўках сталіцы, а горад Аль-Абейд быў абложаны паўстанцамі<ref>{{Cite news|date=2023-06-11|title= ‘Most fearless’ fighting in Sudan after 24-hour ceasefire ends|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/11/most-fearless-fighting-in-sudan-after-24-hour-ceasefire-ends|access-date=2023-06-13}}</ref>. [[21 чэрвеня]] да канфлікту далучылася фракцыя аль-Хілу з групоўкі «[[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач]]». Разам з САП яе баевікі атакавалі часці УСС у штаце Паўднёвы Кардафан, а менавіта ў гарадах Кадуглі і Аль-Даланджы<ref>{{Cite news|date=2023-06-23|title= South Kordofan residents flee as Sudan war escalates|language=en|work=al-Arabiya|url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/23/South-Kordofan-residents-flee-as-Sudan-war-escalates|access-date=2023-06-23}}</ref>. У ліпені на поўдні краіны ўзмацніліся сутыкненні УСС з атрадамі Дагала і аль-Хілу. Прыхільнікі апошняга захапілі некалькі гарнізонаў у Паўднёвым Кардафане і пачалі атакі ў Блакітным Ніле<ref>{{Cite news |date=3 July 2023 |title=SPLM-N El Hilu wins terrain in South Kordofan |language=en |work=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/splm-n-el-hilu-wins-terrain-in-south-kordofan |url-status=live |access-date=15 July 2023}}</ref><ref>{{Cite news|date=11 July 2023|title=SPLM-N El Hilu launches new attack in Blue Nile region and wins terrain in South Kordofan|language=en|work=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/splm-n-el-hilu-launches-attack-in-blue-nile-region-and-wins-terrain-in-south-kordofan|access-date=15 July 2023}}</ref>. [[24 ліпеня]] ўрадавыя сілы перакрылі дарогу Хартум — Бара. Паводле заяў прадстаўнікоў Бурхана, шашу выкарыстоўвалі часці САП<ref>{{cite news |date=25 July 2023 |title=Army threatens to destroy vehicles on Khartoum-Bara road |url=https://sudantribune.com/article275417/ |work=Sudan Tribune |access-date=25 July 2023 }} {{Cite web |url=https://sudantribune.com/article275417/ |title=Архіўная копія |access-date=26 ліпеня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231119192947/https://sudantribune.com/article275417/ |archive-date=19 лістапада 2023 }}</ref>. [[31 ліпеня]] [[Мустафа Тамбур]], лідар адной з фракцый групоўкі «[[Вызваленчы рух Судана]]», абвясціў, што яго сілы далучыліся да Бурхана ў барацьбе супраць Дагала<ref>{{Cite news |date=1 August 2023 |title=SLM faction joins Sudanese army against RSF in Darfur |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275601/ |access-date=2 August 2023 }} {{Cite web |url=https://sudantribune.com/article275601/ |title=Архіўная копія |access-date=10 жніўня 2023 |archive-url=https://archive.today/20230905001443/https://sudantribune.com/article275601/ |archive-date=5 верасня 2023 }}</ref>. [[Файл:Khartoum Fire.png|міні|Пажар ад артабстрэлаў у Хартуме, 20 верасня 2023.]] [[17 верасня]] офіс Суданскай падатковай службы<ref name="fires">{{Cite web |date=2023-09-17 |title=Escalating Conflict: Sudanese army, RSF clash in Khartoum, El-Obeid, Zalingei |url=https://sudantribune.com/article277360/ |access-date=2023-09-17 |website=Sudan Tribune |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20231020174341/https://sudantribune.com/article277360/ |archive-date=20 кастрычніка 2023 |url-status=dead }}</ref> і 18-павярховая вежа Greater Nile Petroleum Oil Company<ref name="gnoc">{{Cite web |last=Nimoni |first=Fiona |date=2023-09-17 |title=Sudan conflict: Landmark skyscraper in Khartoum engulfed in flames |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66837026 |access-date=2023-09-17 |website=BBC |language=en-GB}}</ref>, славутасць Хартума, загарэліся падчас баёў. УСС абвінавацілі САП у падпале будынкаў. Байцы Бурхана атакавалі пазіцыі паўстанцаў у Эль-Абейдзе і адбілі ў ворага лагер Аль-Хасахіса ў Залінгеі<ref name="fires"/>. [[18 верасня]] ў Порт-Судане ўспыхнулі баі паміж УСС і апалчэннем племя беджа пад правадырствам Шэбы Дарара<ref>{{Cite web |date=2023-09-19 |title=Clashes in Port Sudan for first time since war began |url=https://www.africanews.com/2023/09/19/clashes-in-port-sudan-for-first-time-since-war-began/ |access-date=2023-09-19 |website=Africanews |language=en-GB}}</ref>. [[23 верасня]] баевікі фракцыі групоўкі «Вызваленчы рух Судана» пад пачаткам аль-Нура захапілі горад Тавіла<ref>{{Cite web |date=2023-09-23 |title=SLM-Nur expands control to several areas in Darfur to protect civilians: official |url=https://sudantribune.com/article277603/ |access-date=2023-09-25 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[6 кастрычніка]] САП усталявалі кантроль на Аль-Айлафунам у 30 км ад сталіцы<ref>{{Cite web |date=6 October 2023 |title= RSF takes control of Khartoum state area, displaces residents |url=https://sudantribune.com/article278067/ |access-date=7 October 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[1 кастрычніка]] часці САП атакавалі горад Вад-Ашан у Паўночным Кардафане<ref>{{Cite web |date=October 2, 2023 |title=RSF attack Wad Ajana in North Kordofan |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-attack-wad-ajana-in-north-kordofan |website=Sudan War Monitor}}</ref><ref>{{Cite news |date=October 2, 2023 |title=Thousands flee southern Sudan town as war spreads: witnesses |work=Yahoo News |agency=AFP |url=https://news.yahoo.com/thousands-flee-southern-sudan-town-162021815.html}}</ref>. 5—6 кастрычніка яны ўсталявалі кантроль над горадам Аль-Айлафун на паўднёвы ўсход ад Хартума, захапіўшы помпавую станцыю на нафтаправодзе<ref>{{Cite web |date=October 6, 2023 |title=Rapid Support Forces attack al-'Aylafun |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rapid-support-forces-attack-al-aliyifun |website=Sudan War Monitor}}</ref><ref>{{Cite web |date=October 6, 2023 |title=Sudan paramilitaries capture key oil station: Witnesses |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/10/06/Sudan-paramilitaries-capture-key-oil-station-Witnesses |website=Al-Arabiya |agency=AFP}}</ref>. У канцы месяца атрады войск Дагала ўзялі штабы УСС у Ньяле (16-я дывізія)<ref>{{Cite web |date=October 26, 2023 |title=Fall of the 16th Division headquarters in Nyala |url=https://sudanwarmonitor.com/p/fall-of-the-16th-division-headquarters |website=Sudan War Monitor}}</ref> і Залінгеі (21-я пяхотная дывізія)<ref>{{Cite web |date=31 October 2023 |title=Rapid Support Forces seize Sudanese army base in Central Darfur |url=https://sudantribune.com/article278858/ |access-date=31 October 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[4 лістапада]] САП бяруць штаб 15-й дывізіі ў Генейне<ref>{{Cite web |date=4 November 2023 |title=RSF seize Sudanese army headquarters in El-Geneina |url=https://sudantribune.com/article279034/ |access-date=6 November 2023 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[16 лістапада]] фракцыя ВРС Міні Мінаві і [[Рух за справядлівасць і роўнасць]] заявілі, што далучаюцца да сіл Бурхана ў барацьбе з генералам Дагала<ref>{{Cite web |date=2023-11-17 |title=Darfur armed movements renounce neutrality in Sudan war |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/armed-movements-renounce-neutrality-in-sudan-war |access-date=2023-11-20 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>. У канцы лістапада абвастрыліся баі ў Заходнім Кардафане (Эль-Адэе<ref>{{Cite web |date=2023-11-24 |title=Sudan war: East Darfur capital ‘stable’ as SAF-RSF tensions simmer in West Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-east-darfur-capital-stable-as-saf-rsf-tensions-simmer-in-west-kordofan |access-date=2023-11-25 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>, Бабануса<ref>{{Cite web |date=2023-11-26 |title=IGAD plans emergency summit as RSF attacks West Kordofan SAF base |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/igad-plan-emergency-summit-as-rsf-attack-west-kordofan-saf-base |access-date=2023-11-28 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>, Муглад<ref>{{Cite web |date=2023-11-27 |title=Shots fired over the Nile in Khartoum, atrocities reported in Darfur |url=https://www.africanews.com/2023/11/28/shots-fired-over-the-nile-in-khartoum-atrocities-reported-in-darfur/ |access-date=2023-11-29 |website=Africanews |language=en-GB}}</ref>). [[27 лістапада]] групоўкі АСАД дасягнулі пагаднення з баевікамі аль-Нура аб абароне грамадзянскага насельніцтва ў Эль-Фашыры ад нападаў САП<ref>{{Cite web |date=2023-11-27 |title=Darfur holdout groups arrive in El-Fasher to protect civilians from RSF attacks |url=https://sudantribune.com/article279806/ |access-date=2023-11-28 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. [[8 снежня]] войскі Дагала ўварваліся ў штат Гедарэф<ref name=Qadarif>{{Cite web |last=Monitor |first=Sudan War |title=RSF enter Gedaref State for the first time |url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-enter-gedaref-state-for-the-first |access-date=2023-12-09 |website=sudanwarmonitor.com |language=en}}</ref>. [[16 снежня]] разгарнуліся баі за Вад-Медані, адміністрацыйны цэнтр штата Гезіра<ref>{{Cite web |date=2023-12-17 |title=RSF attacks in Sudan’s El Gezira causes mass exodus, hundreds of youths detained |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-attacks-in-sudans-el-gezira-causes-mass-exodus-hundreds-of-youths-detained |access-date=2023-12-18 |website=Radio Dabanga |language=en-GB}}</ref>. [[19 снежня]] горад захоплены. [[Аль-Джазіра]] назвала страту Вад-Медані «важным паваротам» у вайне<ref name="losinghope">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/features/2023/12/19/losing-hope-sudan-civilians-terrified-as-rsf-attacks-second-biggest-city|title=‘Losing hope’: Sudan civilians terrified as RSF attacks second-biggest city|author=Nashed|first=Mat|website=Al Jazeera|date=19 December 2023|access-date=19 December 2023}}</ref>. Суданскае грамадства стала губляюць веру ў тое, што ўрад Бурхана здольны разграміць Дагала<ref name="losinghope" />. Выраслі заклікі да дзяржаўнага перавароту з мэтай адхілення цяперашняга ваеннага кіраўніцтва<ref name="WMcoup">{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fall-of-wad-madani-fuels-criticism|title=Fall of Wad Madani fuels criticism of army|website=Sudan War Monitor|date=20 December 2023|access-date=20 December 2023}}</ref>. === Падзеі 2024 года === У пачатку [[2024]] года паўстанцы Дагала здзейснілі атакі на Паўднёвы Кардафан, разграміўшы сілы праціўніка ў горадзе Хабіла ў нубійскіх гарах і прасунуўшыся ў бок Даланга<ref>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/rsf-habila-kordofan|title=RSF attack Habila in the Nuba Mountains|website=Sudan War Monitor|date=4 January 2024|access-date=12 January 2024}}</ref>. [[8 студзеня]] адбыліся сутыкненні ў гарах Нубы з удзелам УСС, САП і НВРС-П. Урадавая авіяцыя атакавала лагер байцоў Дагала пад Далангам<ref>{{cite web |title=Sudanese army, SPLA-N clash with RSF in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article281115/ |website=Sudan Tribune |date=8 January 2024}}</ref>. Напярэдадні атрады НВРС-П захапілі горад<ref>{{cite web |title=Dilling town falls to SPLM-N in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article281102/ |website=Sudan Tribune |date=7 January 2024}}</ref>. Суданская армія паспрабавала адбіць яго, але прыхільнікі Дагала і аль-Хілу сумесна адбілі атаку праціўніка<ref>{{cite web |title=Sudanese joint forces repel fresh RSF attack on South Kordofan’s town |url=https://sudantribune.com/article281166/ |website=Sudan Tribune |date=10 January 2024}}</ref>. У рэшце рэшт пачаліся сутычкі паміж НВРС-П і САП. Апошнія былі вымушаны адступіць. Потым прыхільнікі Дагала, якія адыходзілі з-пад Даланга, увайшлі ў горад Муглад у Заходнім Кардафане, лёгка ўзяўшы горад пад свой кантроль<ref name=RSFDalangDefeat>{{cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/kordofan-conflict-spirals-in-dangerous|title=Kordofan conflict spirals in dangerous direction|website=Sudan War Monitor|date=13 January 2024|access-date=13 January 2024}}</ref>. [[13 студзеня]] Узброеныя сілы Судана атакавалі гарады Эль-Бувейда (штат Гезіра) і Эль-Фаў (штат Гедарэф)<ref>{{cite web |title=El Faw standoff: Sudan army deploys reinforcements as RSF regroup |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/el-faw-standoff-sudan-army-deploys-reinforcements-as-rsf-regroup |website=Radio Dabanga |date=14 January 2024}}</ref>. На наступны дзень актывізаваліся сутыкненні пад Эль-Генейнай, дзе авіяцыя прыхільнікаў Бурхана нанесла ўдары па старажытных меройскіх гарадах Нага і Мусаварат-эс-Суфра, якія абодва ўключаны ў [[Спіс сусветнай спадчыны ЮНЕСКА|спіс Сусветнай спадчыны ЮНЕСКА]]<ref>{{Cite web |date=17 January 2024 |title=Sudan fighting spreads to World Heritage Site |url=https://www.france24.com/en/live-news/20240117-sudan-fighting-spreads-to-world-heritage-site |access-date=15 January 2024 |website=France 24 |language=en}}</ref>. [[17 студзеня]] паведамлялася аб баях на ўсход ад Аль-Мангала, апошняга буйнога горада Гезіры, які не знаходзіўся пад кантролем атрадаў Дагала. Так як гарнізон быў адрэзаны ад асноўных сіл, войскі Бурхана забяспечвалі абаронцаў па паветры на верталётах. У такіх цяжкіх умовах [[Служба агульнай разведкі (Судан)|Служба агульнай разведкі]] пачала выбарачна вербаваць і ўзбройваць грамадзянскіх асоб, каб адбіць варожае наступленне на Аль-Мангалу<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-in-west-of-sennar-after|title=Fighting west of Sennar after IGAD summit|website=Sudan War Monitor|date=January 19, 2024}}</ref>. Пазней САП пачалі наступленне на Бабануса<ref>{{Cite web |date=25 January 2024 |title=Rising civilian death toll as RSF attacks West Kordofan base |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rising-civilian-death-toll-as-rsf-attacks-west-kordofan-base |access-date=26 January 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. Ужо [[26 студзеня]] Sudan War Monitor паведаміла, што войскі Дагала захапілі большую частку горада, і паказала, што паўстанцы праніклі ў штаб 22-й пяхотнай дывізіі УСС<ref>{{Cite web |date=26 January 2024 |title=Sudan capital clashes continue, Babanousa ‘largely in hands of RSF’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-capital-clashes-continue-babanousa-largely-in-hands-of-rsf |access-date=26 January 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. У сакавіку прасоўванне паўстанцаў у штаце прыпынілася<ref name="sudanwarmonitor.com">{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-escalates-on-the-jazira|title=Fighting escalates on the Jazira front|date=March 3, 2024|website=Sudan War Monitor|access-date=4 March 2024|archive-date=4 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240304143328/https://sudanwarmonitor.com/p/fighting-escalates-on-the-jazira|url-status=live}}</ref>. У лютым армія Бурхана правяла паспяховае наступленне ў Амдурмане, аб’яднаўшы свае сілы ў паўночнай частцы горада і і дэблакаваўшы атрады ў цэнтры, якія 10 месяцаў знаходзіліся ў акружэнні<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-close-to-breaking-omdurman|title=Sudan army close to breaking Omdurman siege|website=Sudan War Monitor|date=February 4, 2024}}</ref>. Гэта стала першым буйным прарывам для Узброеных сіл у вайне. Тым не менш, станам на [[19 лютага]], значную частку горада (захад і поўдзень) кантралявалі паўстанцы Дагала<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-omdurman-breakthrough|title=Map: Sudan army breaks Omdurman siege|website=Sudan War Monitor|date=February 19, 2024}}</ref>. У красавіку актывізаваліся баявыя дзеянні ў Эль-Фашыры, што вымусіла Бурхана адцягнуць сілы і рэсурсы з іншых участкаў. Гэта запаволіла ваенныя аперацыі ўрадавай арміі ў Хартуме і Амдурмане. У прыватнасці, для перакідцы войск і грузаў у абложаны горад задзейнічана авіяцыя<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/understanding-el-fasher-battle|title=Understanding the fighting in El Fasher|website=Sudan War Monitor|date=May 24, 2024|access-date=25 May 2024|archive-date=26 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240526175335/https://sudanwarmonitor.com/p/understanding-el-fasher-battle|url-status=live}}</ref>. У маі САП пачалі наступленне ў Паўночным Кардафане<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-routed-in-heavy-fighting|date=May 8, 2024|title=Sudan army routed in heavy fighting along El Obeid-Kosti road|website=Sudan War Monitor|access-date=8 May 2024|archive-date=8 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240508143400/https://sudanwarmonitor.com/p/sudan-army-routed-in-heavy-fighting|url-status=live}}</ref>. 20 чэрвеня пасля некалькіх гадзін баёў армія Дагала захапіла сталіцу Заходняга Кардафана Аль-Фулах, вымусіўшы УСС адступіць да Бабанусы<ref>{{Cite news |date=20 June 2024 |title=Sudan’s RSF captures key army stronghold of el-Fula |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/6/20/sudans-rsf-captures-key-army-stronghold-of-el-fula |access-date=20 June 2024 |work=Al Jazeera}}</ref>. У канцы месяца яна прасунуліся ў штаце Сенар, захапіўшы раён Джэбель-Мая і горад Сінгу<ref>{{Cite news|title=Blitzkrieg: RSF advance deep into Sennar State and storm into the capital Sinja |url=https://sudanwarmonitor.com/p/blitzkrieg-rsf-advance-deep-into |access-date=2024-06-29 |website=Sudan war monitor}}</ref><ref>{{Cite news|title=RSF consolidates control over Sinjah, expands eastward|url=https://sudantribune.com/article287669/|access-date=2024-07-01|website=Sudan Tribune}}</ref>. У пачатку ліпеня паўстанцы ў ходзе маштабнага наступлення захапілі вялікія ўчасткі тэрыторыі і паселішчы Мазмум, Вадан-Найл, Сукі і Дзіндэр, прасунуўшыся да мяжы [[Паўднёвы Судан|Паўднёвага Судана]]<ref>{{Cite news|title=Map: Sudan's Rapid Support Forces extend control in Sennar State|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-sennar-offensive|access-date=2024-07-03|website=Sudan war monitor}}</ref>. У канцы верасня ўрадавыя сілы разгарнулі буйное наступленне ў сталіцы<ref>{{Cite web |date=2024-09-26 |title=Air strikes in Khartoum as Sudan army attacks paramilitary RSF positions |url=https://www.newarab.com/news/air-strikes-khartoum-sudan-army-attacks-rsf-positions |access-date=2024-09-26 |website=The New Arab}}</ref>. 1 кастрычніка войскі аль-Нура і Сілы вызвалення Судана на чале з Эль-Тахірам Хаджарам стварылі нейтральны ваенны альянс, накіраваны на абарону мірных жыхароў у Дарфуры<ref>{{Cite web |date=2 October 2024 |title=Two Darfur movements form ‘neutral military alliance’ to protect civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-darfur-movements-form-neutral-military-alliance-to-protect-civilians |access-date=3 October 2024 |website=Radio Dabanga |language=en-us}}</ref>. У кастрычніку войскі Бурхана актывізуюць свае дзеянні ў рэгіёнах Сенар і Гезіра, адбіўшы Дындэр<ref>{{Cite web|url=https://sudanwarmonitor.com/p/map-sennar-jazira-offensive|title=Map: Sudan army advances in eastern states|date=October 23, 2024|website=Sudan War Monitor}}</ref>. У лістападзе бакі афіцыйна выключылі магчымасць урэгулявання грамадзянскай вайны шляхам перамоваў<ref>{{Cite news |last=Brachet |first=Eliott |date=2024-11-11 |title=War in Sudan: Death strikes at every corner in devastated Khartoum |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/11/11/war-in-sudan-death-strikes-at-every-corner-in-devastated-khartoum_6732461_124.html |url-access=subscription |access-date=2024-11-12 |work=[[Le Monde]] |language=en }}</ref>. У гэты час усё больш людзей далучаюцца да прыхільнікаў Бурхана, бо насельніцтва Судана стамілася ад злачынстваў з боку САП<ref>{{Cite news |last=Brachet |first=Eliott |date=2024-11-17 |title=The lost children of Sudan's revolution: 'We fight today alongside the men who fought us yesterday' |url=https://www.lemonde.fr/en/le-monde-africa/article/2024/11/17/the-lost-children-of-sudan-s-revolution-we-fight-today-alongside-the-men-who-fought-us-yesterday_6733111_124.html |url-access=subscription |access-date=2024-11-18 |work=[[Le Monde]] |language=en}}</ref>. 23 лістапада ўрадавыя войскі бяруць Сінгу<ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |title=Sudan Army Says Recaptures Key State Capital |url=https://www.barrons.com/articles/sudan-army-says-recaptures-key-state-capital-b9d1b033 |website=Barron’s}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-23 |title=Burhan arrives in Sinjah after army recaptures city |url=https://sudantribune.com/article293730/ |website=Sudan Tribune}}</ref>. === Падзеі 2025 года === [[File:تحرير الخرطوم.jpg|міні|злева|Мірныя жыхары, лаяльныя да ўрада, і байцы пра-бурханаўскіх сіл святкуюць вызваленне часткі Хартума, сельская мясцовасць у наваколлях Амдурмана, 11 лютага 2025.]] У пачатку года войскі Бурхана разгарнулі наступленне ў штаце Гезіра, адбіўшы гарады Хадж Абдалах<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295656/ |title=Sudanese army retakes key town in Al Jazirah state |date=8 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Эш-Шабарка<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295704/ |title=Sudanese army gains ground in Al Jazirah state, tightens grip near Wad Madani |date=9 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Ад-эль-Кура<ref>{{cite web |url=https://sudantribune.com/article295750/ |title=Sudanese army recaptures town in push for Al Jazirah capital |date=10 January 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>. 11 студзеня яны ўзялі Вад-Медані, сталіцу штата<ref>{{Cite news |date=2025-01-11 |title=Sudanese army advances to retake city of Wad Madani from RSF |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-army-advances-retake-city-wad-madani-rebels-2025-01-11/ |work=Reuters}}</ref>. На 8 лютага ўлады адваявалі большую частку Паўночнага Хартума, працягваючы паспяховае наступленне на тэрыторыі сталіцы<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/8/sudan-army-claims-major-advances-against-rsf-in-greater-khartoum|title=Sudan army claims major advances against RSF in greater Khartoum|quote=Development marks one of army’s most significant advances since war broke out between army chief al-Burhan and RSF.|website=Al Jazeera|date=February 8, 2025|access-date=February 12, 2025}}</ref>. 10 лютага ўрад Бурхана абвясціў аб планах стварыць [[Пераходны ўрад Судана|пераходны ўрад]]. Папярэднічалі таму поспехі ў барацьбе з САП<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://northafricapost.com/84268-sudan-army-plans-transitional-govt-and-elections-as-it-seeks-to-recapture-khartoum.html|title=Sudan army plans transitional gov’t and elections as it seeks to recapture Khartoum – The North Africa Post|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c9830566073o|title=Sudan civil war: Army plans new government as it advances in capital|website=BBC News|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref>. Як заяўлялася, гэта будзе тэхнакратычны кабінет на чале з цывільным прэм’ер-міністрам<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://thepeninsulaqatar.com/article/08/02/2025/sudans-army-chief-plans-transitional-govt-amid-military-advances|title=Sudan's army chief plans transitional govt amid military advances|author=Newspaper|first=The Peninsula|website=thepeninsulaqatar.com|date=2025-02-08|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://gazettengr.com/sudans-foreign-ministry-announces-plans-for-transitional-government/|title=Sudan’s foreign ministry announces plans for transitional government|author=Nigeria|first=News Agency of|website=Peoples Gazette Nigeria|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref>. Міністэрства замежных спраў Судана апублікавала дарожную карту, дзе было прадугледжана фарміраванне пераходнага ўрада і нацыянальны дыялог з групамі грамадзянскай супольнасці. Як вынік гэтага працэсу планавалася правесці выбары<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.arise.tv/sudanese-army-unveils-roadmap-to-democratic-government-calls-for-global-support/|title=Sudanese Transitional Government Announces Roadmap to Democratic Rule|author=Olugbode|first=Michael|website=Arise News|date=2025-02-10|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/2/10/sudan-army-aligned-foreign-ministry-sets-path-to-elections-amid-civil-war|title=Sudan army-aligned foreign ministry sets path to elections amid civil war|website=Al Jazeera|access-date=2025-03-05}}</ref>. Міністэрства замежных спраў звярнулася за падтрымкай да [[Афрыканскі Саюз|Афрыканскага саюза]], [[Арганізацыя Аб’яднаных Нацый|ААН]] і [[Ліга арабскіх дзяржаў|Лігі арабскіх дзяржаў]] для падтрымкі дарожнай карты<ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-govt-asks-intl-partners-to-support-roadmap-for-sudan-dialogue|title=Sudan govt asks int’l partners to support roadmap for dialogue|author=AMB|website=Dabanga Radio TV Online|date=2025-02-09|access-date=2025-03-05}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.dailywestnile.info/news-now/sudan-charts-a-path-to-peace-government-announces-post-war-roadmap|title=Sudan Charts a Path to Peace: Government Announces Post-War Roadmap|website=Daily West Nile|access-date=2025-03-05}}</ref>. У адказ 18 лютага Сілы аператыўнай падтрымкі абвясцілі аб планах стварыць свой канкуруючы [[Урад у выгнанні|ўрад у выгнанні]], [[Урад міру і адзінства]], для кіравання часткамі Судана, якія знаходзіліся пад кантролем мяцежнікаў<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.capitalfm.co.ke/news/2025/02/sudans-militia-backed-factions-agree-to-form-parallel-govts/|title=Sudan's militia backed factions agree to form parallel govts|author=CORRESPONDENT|website=Capital News|date=2025-02-18|access-date=2025-03-05}}</ref>. 23 лютага ў Найробі САП і саюзныя групы падпісалі Хартыю аб стварэнні паралельнага ўрада — Урада міру і адзінства<ref>{{cite web |title=Sudan's RSF, allies sign charter for rival government |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250223-sudan-s-rsf-allies-sign-charter-for-rival-government-sources |website=France 24 |access-date=23 February 2025}}</ref>. На наступны дзень урадавыя часці знялі двухгадовую аблогу Аль-Абейда<ref>{{cite web |title=Sudanese army ends RSF's two-year siege of El Obeid |url=https://sudantribune.com/article297800/ |website=Sudan Tribune |date=23 February 2025}}</ref>. 21 сакавіка ўлады заявілі, што суданская армія адбіла Рэспубліканскі палац у Хартуме<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/articles/crmj0x8jr3wo |title=Sudan army recaptures presidential palace after two years of war |date=21 March 2025|access-date=21 March 2025|publisher=BBC}}</ref>. Ужо 26 сакавіка УСС адбілі міжнародны аэрапорт і мост Маншыя праз Блакітны Ніл<ref>{{Cite web |title=Sudanese army retakes Khartoum airport from rebels |url=https://www.rfi.fr/en/africa/20250326-sudanese-army-retakes-khartoum-airport-from-rebels |access-date=2025-03-26 |website=RFI|language=en}}</ref>. У той жа дзень Аль-Бурхан наведаў прэзідэнцкі палац і абвясціў аб вызваленні сталіцы<ref>{{Cite web |title=‘Khartoum is free’ says Sudan Army chief al-Burhan after airport captured |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/3/26/sudan-armed-forces-retakes-khartoum-airport-from-rsf|access-date=2025-03-26 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>. У красавіку мяцежныя войскі генерала Дагала пачалі буйное наступленне ў Паўночным Дарфуры, імкнучыся захапіць Эль-Фашыр, апошні падкантрольны Бурхану горад у рэгіёне. Пачынаючы з 11 красавіка, мяцежнікі неадразовала атакавалі Эль-Фашыр і наваколле як з зямлі, так і з паветра пры падтрымцы дронаў. Да 13 красавіка пасля разлютаваных баёў, у выніку якіх загінула больш за 200 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей і гуманітарных работнікаў, САП узялі пад кантроль [[Лагер бежанцаў Замзам|лагер Замзам]]<ref>{{Cite web |title=Sudan’s RSF claims control of famine-hit Zamzam camp in Darfur |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/13/sudans-rsf-claims-control-of-famine-hit-zamzam-camp-in-darfur |access-date=2025-04-16 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudan paramilitaries kill at least 100 people in Darfur attack, UN says |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/4/12/sudan-paramilitaries-kill-at-least-100-people-in-darfur-attack-un-says |access-date=2025-04-16 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref>. 23 красавіка адна з фракцый групоўкі «Рух за справядлівасць і роўнасць» на чале з Махамедам Башарай Ях’я абвясціла аб сваёй вернасці ўраду<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article300066/ |title=JEM faction sides with Sudan army, plans to break El Fasher siege |date=24 April 2025 |work=Sudan Tribune}}</ref>. У маі ўрадавыя войскі правялі наступальныя дзеянні ў Кардафане, адбіўшы Эль-Хівай<ref>{{cite web|url=https://sudantribune.com/article300773/ |title=Sudan army says it recaptured West Kordofan town from RSF |date=11 May 2025 |publisher=Sudan Tribune}}</ref>, Эль-Хамадзі<ref>{{Cite web |date=2025-05-14 |title=Sudan army captures key South Kordofan town, gains in Omdurman |url=https://sudantribune.com/article300845/ |access-date=2025-05-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref>, Дэбібад<ref>{{Cite web |date=2025-05-23 |title=Sudanese army, allied forces seize strategic city in South Kordofan state |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/sudanese-army-allied-forces-seize-strategic-city-in-south-kordofan-state/3577666 |access-date=2025-05-21 |website=[[Anadolu Agency]] }}</ref>. Ад баевікоў цалкам ачышчаны штаты Белы Ніл<ref>{{cite web|url=https://www.youm7.com/story/2025/5/21/%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%AE%D8%B1%D8%B7%D9%88%D9%85-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%A7%D9%85%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%AA%D8%B9%D9%84%D9%86-%D9%88%D9%84%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%8A%D8%A9/6994825 |title=بعد تحرير الخرطوم بالكامل.. السلطات السودانية تعلن ولاية جديدة خالية من الدعم السريع |work=اليوم السابع |date=21 May 2025|access-date=24 May 2025|publisher=[[Youm7]]}}</ref> і Хартум<ref>{{Cite web |date=2025-05-20 |title=Sudan war: RSF entirely pushed out of Khartoum state, army says |url=https://www.bbc.com/news/articles/cwynn0vy3n4o.amp |access-date=2025-05-21 |website=[[BBC News]] |language=en-gb}}</ref>. 10 чэрвеня разгортваюцца баі на мяжы з Лівіяй, дзе армію Дагала падтрымала Лівійская нацыянальная армія<ref>{{Cite web |title=«الدعم السريع» تعلن سيطرتها على مناطق قرب الحدود مع ليبيا ومصر |url=https://aawsat.com/node/5153298 |access-date=2025-06-16 |website=Aawsat|language=ar}}</ref><ref>{{Cite web |title=الحدث عاجل {{!}} الجيش السوداني : الجيش الليبي بقيادة خليفة حفتر ساند الدعم السريع في هجومه على نقاط حدودية |url=https://nabd.com/s/156287683-f3255c/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A-%D8%A8%D9%82%D9%8A%D8%A7%D8%AF%D8%A9-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%81%D8%A9-%D8%AD%D9%81%D8%AA%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%81%D9%8A-%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B7-%D8%AD%D8%AF%D9%88%D8%AF%D9%8A%D8%A9 |access-date=2025-06-16 |website=موقع نبض}}</ref>. 28 кастрычніка генерал Аль-Бурхан пацвердзіў, што УСС вывелі войскі з Эль-Фашыра. Горад перайшоў пад кантроль войск Дагала.<ref>{{Cite news |date=2025-10-30 |title=Sudan war: US senators press Trump for action after RSF 'horrors' in Al Fasher |url=https://www.trtafrika.com/english/article/bed56904c81c|access-date=2025-10-31 |work=TRT Afrika |language=en-AU}}</ref> 1 снежня мяцежнікі абвясцілі, што ўзялі пад кантроль Бабанусу, апошні горад у Заходнім Кардафане, які ўтрымліваўся ўрадам<ref>{{cite web |url=https://sudanwarmonitor.com/p/babanusa-captured |title=Sudanese Army Base in Babanusa Overrun After Protracted Siege |work=Sudan War Monitor |date=1 December 2025 |access-date=1 December 2025}}</ref>. === Падзеі 2026 года === У пачатку 2026 года ўзмацніліся баявыя дзеянні ў рэгіёне Кардафан, дзе амаль штодзённыя ўдары беспілотнікаў прыводзілі да значных ахвяр сярод грамадзянскага насельніцтва. Дроны атакавалі рынкі, медыцынскі ўстановы і жылыя раёны. Зрушэнне эпіцэнтра канфлікту ў Кардафан садзейнічала тое, што прыхільнікі Бурхана адбілі Хартум, а мяцежнікі ўкараніліся ў Дарфуры.<ref>{{cite web | last=Usher | first=Barbara Plett | title=Kordofan drone strikes: Sudan's pivotal new front line as truce remains elusive | website=BBC | date=2026-02-25 | url=https://www.bbc.com/news/articles/cjwz6z14w65o | access-date=2026-02-25}}</ref> == Мірныя ініцыятывы == === Першапачатковы працэс === У першы дзень канфлікту былы прэм’ер-міністр Абдала Хамдок публічна звярнуўся да Бурхана і Дагала з просьбай спыніць баявыя дзеянні<ref>{{cite web |url=https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 |title=Sudan's army and rival force battle, killing at least 56 |website=Associated Press |last1=Magdy |first1=Samy |last2=Gambrell |first2=Jon |date=16 April 2023 |access-date=16 April 2023 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415102737/https://apnews.com/article/sudan-khartoum-firing-coup-deal-85464b8f9b7eaf1f7ec77eb7337d7881 |url-status=live }}</ref>. 16 красавіка 2023 года бакі, паводле прапановы [[ААН]], дамовіліся прыпыніць баявыя дзеянні з 16:00 да 19:00 па мясцовым часе штодня для бяспечнага праходу ў выпадку неадкладных гуманітарных сітуацый. У той жа час, як папярэдзілі прыхільнікі Бурхана, яны пакідаюць за сабой права рэагаваць, калі САП «здзейсняць якія-небудзь парушэнні»<ref>{{Cite web |title=Sudan approves passage for urgent humanitarian cases|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudanese army and RSF back 'urgent humanitarian ceasefire'|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254|access-date=2023-04-16 |website=www.bbc.com |language=en}}</ref>. [[18 красавіка]] генерал Дагала заявіў, што яго ваенізаваныя фармаванні пагадзіліся на аднадзённае перамір’е, каб забяспечыць бяспечны праход грамадзянскіх асоб, у тым ліку параненых. Рашэнне было прынята пасля размовы з [[дзяржаўны сакратар ЗША|дзяржсакратаром ЗША]] [[Энтані Блінкен]]ам<ref>{{Cite web |title=RSF leader agrees to 24-hour armistice|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. УСС таксама пагадзіліся на 24-гадзіннае спыненне агню, якое пачалося ў 18:00 па мясцовым часе<ref>{{Cite web |title=Sudanese Army agrees to 24-hour ceasefire|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Гэтыя дамоўленасці не былі выкананы, і ў пазначаныя тэрміны баявыя дзеянні працягваліся. УСС і САП выступілі з заявамі, у якіх абвінавачвалі адзін аднаго ў незахаванні рэжыму спынення агню<ref>{{Cite web |title=Fighting continues in Sudan hours after ceasefire was to begin|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/18/heavy-gunfire-shatters-khartoum-despite-sudan-truce-deal |access-date=2023-04-19 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. [[21 красавіка]] САП заявілі, што будуць выконваць 72-гадзіннае спыненне агню, якое ўступіць у сілу ў 6:00 таго дня, у пачатак ісламскага свята Ід аль-Фітр (Ураза-байрам)<ref name="Eid">{{Cite news |title=Sudan's RSF announces 72-hour ceasefire amid Khartoum fighting |url=aljazeera.com/news/2023/4/21/sudans-rsf-announces-72-hour-ceasefire-amid-khartoum-fighting |access-date=2023-04-21 |work=Al Jazeera |language=en}}</ref>. Нягледзячы на тое, што ў другой палове дня армія пагадзілася на трохдзённае перамір’е, баявыя дзеянні працягваліся<ref>{{Cite news |title=Sudan's army says it agrees to three-day truce starting Friday |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=2023-04-22 |work=[[Al Jazeera]] |language=en |archive-date=21 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230421085011/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |url-status=live }}</ref>. 24-га бакі дамовіліся аб спыненні агню на 72 гадзіны. Перамір’е павінна было пачацца з паўночы<ref>{{Cite news |date=2023-04-24 |title=New Sudan ceasefire announced but doubts remain |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65380154 |access-date=2023-04-24 |archive-date=25 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230425004413/https://www.bbc.com/news/world-africa-65380154 |url-status=live }}</ref>. У САП заявілі, што мэтай спынення агню было стварэнне гуманітарных калідораў для мірных жыхароў і эвакуцыі дыпламатычных місій<ref>{{Cite news |title=Sudan fighting in its 11th day: A list of key events |work=Al Jazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/25/sudan-fighting-in-its-11th-day-a-list-of-key-events |access-date={{date|2023-04-25}}|archive-url=https://web.archive.org/web/20230425094100/https://www.aljazeera.com/news/2023/4/25/sudan-fighting-in-its-11th-day-a-list-of-key-events|archive-date=2023-04-25}}</ref>. [[26 красавіка]] [[Міжурадавы орган па развіцці]] прапанаваў падоўжыць рэжым спынення агню яшчэ на 72 гадзіны<ref>{{Cite news |title=Sudan army chief backs ceasefire extension as skirmishes continue |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/27/sudan-army-chief-backs-ceasefire-extension-as-skirmishes-continue |access-date=27 April 2023 |work=[[Al Jazeera]] |language=en}}</ref>. [[30 красавіка]] варагуючыя сілы абвясцілі аб падаўжэнні рэжыму спынення агню яшчэ на 72 гадзіны<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/30/sudan-live-news-fighting-enters-third-week-un-warns-of-collapse|title=Sudan army says it agreed to extend truce with RSF|access-date=2023-04-30|date=2023-04-30|work=Aljazeera}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/30/sudan-live-news-fighting-enters-third-week-un-warns-of-collapse|title=Humanitarian truce extended: RSF|access-date=2023-04-30|date=2023-04-30|work=Aljazeera}}</ref>. === Перамоўны працэс у Джыдзе === 1 мая 2023 года спецыяльны пасланнік ААН у Судане Фолькер Пертэс абвясціў, што бакі дамовіліся накіраваць прадстаўнікоў для перамоваў пры пасярэдніцтве міжнароднай арганізацыі, але не назваў дату і месца правядзення сустрэчы<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/5/1/sudan-conflict-live-un-warns-of-humanitarian-breaking-point|title=Rivals agree to send representatives to UN negotiations: AJ correspondent|access-date=2023-05-02|date=2023-05-02|work=Aljazeera}}</ref>. На наступны дзень варагуючыя фракцыі абвясцілі аб пачатку з 4 мая чарговага перамір’я тэрмінам на тыдзень<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361155|title=Sudan rivals agree 'in principle' to a week's truce|access-date=2023-05-02|date=2023-05-02|work=[[BBC]]}}</ref>. [[6 мая]] бакі сустрэліся на перамовах у саудаўскай [[Джыда|Джыдзе]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/6/rival-sudan-factions-meet-in-saudi-arabia-as-pressure-mounts|title=Rival Sudan factions meet in Saudi Arabia as pressure mounts|access-date=2023-05-06|date=2023-05-06|work=Aljazeera}}</ref><ref>{{Cite web |title=Sudan’s warring military factions to meet face-to-face for first time since conflict began |url=https://www.cnn.com/2023/05/06/world/sudan-conflict-talks-saudi-arabia-intl-hnk/index.html |website=CNN}}</ref>. [[11 мая]] варагуючыя фракцыі падпісалі пагадненне, якое дазваляла бяспечны праход людзям з зоны баявых дзеянняў. Аднак дамоўленасці аб перамір’і дасягнута не было<ref>{{Cite news |title=Sudan conflict: Army and RSF agree deal to protect civilians |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65569513 |access-date=12 May 2023 |archive-date=12 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230512095107/https://www.bbc.com/news/world-africa-65569513 |url-status=live }}</ref>. [[20 мая]] ў Джыдзе фракцыі канфлікту дамовіліся аб тыднёвым спыненні агню, пачынаючы з 21:45 22-га чысла<ref>{{Cite news |title=Sudan’s army, Rapid Support Forces sign 7-day ceasefire|work=Aljazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/21/sudans-army-rapid-support-forces-sign-7-day-ceasefire |access-date=21 May 2023}}</ref>. [[29 мая]] перамір’е падоўжана да [[3 чэрвеня]]<ref>{{Cite news|date=2023-05-29 |title=Sudan’s military, RSF agree ceasefire extension|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/29/fighting-continues-in-sudan-as-latest-ceasefire-close-to-expiring|access-date=2023-05-30}}</ref>. [[31 мая]] прадстаўнікі суданскай арміі прыпынілі свой удзел у перамовах у Джыдзе. Напярэдадні, як яны заявілі, праціўнік парушыў дамоўленасці і нанёс серыю артылерыйскіх і паветраных удараў<ref>{{Cite news|date=2023-05-31|title=Sudan army suspends participation in Jeddah ceasefire talks|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/31/sudan-army-suspends-participation-in-jeddah-ceasefire-talks|access-date=2023-06-01}}</ref>. Аднак потым бакі аднавілі перамоўны працэс<ref>{{Cite web |date=2023-06-06 |title=Sudan’s warring parties resume ceasefire talks in Jeddah |url=https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2023/06/06/Sudan-s-warring-parties-resume-ceasefire-talks-in-Jeddah |access-date=2023-06-07 |website=Al Arabiya English |language=en}}</ref>. [[9 чэрвеня]] фракцыі дамовіліся аб перамір’і на суткі, пачынаючы з 6 раніцы 10-га чысла<ref>{{Cite news|date=2023-06-09|title= Mediators announce 24-hour Sudan ceasefire from early Saturday|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/9/saudi-arabia-us-announce-24-hour-sudan-ceasefire-from-saturday|access-date=2023-06-13}}</ref>. Яшчэ адзін рэжым спынення агню, у гэты раз на 72 гадзіны, пачаўся з 6:00 [[18 чэрвеня]]<ref name="seventeen">{{Cite news|date=2023-06-17|title= Sudan crisis: Five children among 17 killed in air strikes|language=en|work=[[BBC]]|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65938868|access-date=2023-06-18}}</ref>. [[27 чэрвеня]] абвешчана чарговае перамір’е з нагоды свята [[Курбан-байрам]]<ref>{{Cite news|date=27 June 2023|title=Sudanese army declares ‘unilateral’ ceasefire on first day of Eid|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/27/rsf-announces-two-day-unilateral-ceasefire-in-sudan-for-eid|access-date=27 June 2023}}</ref>. [[13 ліпеня]] падчас саміту ў [[Каір]]ы УСС, САП і лідары суседніх з Суданам дзяржаў дамовіліся аб новай ініцыятыве па ўрэгуляванні канфлікту. Прэзідэнт Егіпта [[Абдул Фатах ас-Сісі]] заявіў, што ініцыятыва будзе ўключаць у сябе ўсталяванне трывалага спынення агню, стварэнне бяспечных гуманітарных калідораў для дастаўкі дапамогі і пабудову дыялогавай платформы, у якой будуць удзельнічаць усе палітычныя партыі і дзеячы краіны. Ён таксама заклікаў бакі пачаць мірныя перамовы пад кіраўніцтвам Афрыканскага саюза<ref>{{Cite news|date=13 July 2023|title=Sudan’s neighbors meeting in Cairo for summit agree to Egypt’s initiative to try to end conflict|language=en|work=AP|url=https://apnews.com/article/egypt-sudan-summit-ethiopia-dam-6c2877b05df9fa045ca59b257e9e59e8|access-date=14 July 2023}}</ref>. [[15 ліпеня]] аднавіліся перамовы ў Джыдзе<ref>{{Cite news|date=15 July 2023|title=Sudan army returns for talks in Jeddah as war enters fourth month |language=en |work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/15/sudan-army-returns-for-talks-in-jeddah-as-war-enters-fourth-month |access-date=16 July 2023}}</ref>, але [[27 ліпеня]] УСС іх зноў прыпынілі, абвінаваціўшы САП у новых парушэннях рэжыму спынення агню і запатрабаваўшы вываду войск Дагала з Хартума<ref>{{Cite news |date=29 July 2023 |title=Sudanese army’s return to negotiations hinges on RSF withdrawal from Khartoum: statement |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275554/ |access-date=31 July 2023 |archive-date=25 снежня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231225103718/https://sudantribune.com/article275554/ |url-status=dead }}</ref>. [[3 снежня]] новая хваля перамоў у Джыдзе была прыпынена бакамі<ref>{{Cite web |date=2023-12-03 |title=Mediators suspended Sudan’s ceasefire talks Indefinitely |url=https://sudantribune.com/article280013/ |access-date=2023-12-05 |website=Sudan Tribune |language=en-GB}}</ref>. Станам на сярэдзіну снежня мірны працэс так і не атрымалася аднавіць<ref>{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/31/why-are-sudans-warring-factions-meeting-in-jeddah|title=Why are Sudan’s warring factions meeting in Jeddah?|website=Al Jazeera|date=31 October 2023|access-date=18 December 2023|last1=Lawal|first1=Shola}}</ref>. [[24 снежня]] Фарыс Эльнур, галоўны перамоўшчык ад САП на мірных працэсе, падаў у адстаўку, абвінаваціўшы праціўніка ў перашкодзе перамовам<ref>{{Cite news |date=2023-12-24 |title=RSF chief negotiator resigns to focus on ending Sudan’s war |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article280632/ |access-date=2023-12-25}}</ref>. Выступаючы перад войскамі [[12 красавіка]] 2024 года, Бурхан заявіў, што папярэдняй умовай перамоў з’яўляецца вывад САП з усіх буйных гарадскіх цэнтраў<ref>{{cite news |newspaper=Sudan Tribune |date=2024-04-12 |url=https://sudantribune.com/article284391/ |title=Sudan's military announces progress in restoring defence capabilities |access-date=13 April 2024 |archive-date=28 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240428165106/https://sudantribune.com/article284391/ |url-status=live }}</ref>. Чакалася, што ў красавіку будуць адноўлены перамовы ў Джыдзе, але бакі выбралі новую пляцоўкі — [[Каір]]<ref name="Lodhi">{{cite news |work=Al Jazeera |last=Lodhi |first=Areesha |title=After a year of war in Sudan, what is the situation now? |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand |date=2021-04-11 |access-date=12 April 2024 |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609212541/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/11/why-did-war-break-out-in-sudan-a-year-ago-where-does-it-currently-stand |url-status=live }}</ref>. [[29 мая]] адбылася тэлефонная размова Бурхана з дзяржсакратаром ЗША Энтані Блінкенам, які запатрабаваў аднаўлення працэсу менавіта ў Джыдзе. Суданскі ўрад адмовіўся, спаслаўшыся на адсутнасць папярэдніх кансультацый<ref>{{Cite web |date=May 29, 2024 |title=Blinken and top general discuss need to end Sudan war |url=https://www.reuters.com/world/africa/blinken-discusses-need-end-sudan-conflict-sudan-with-general-state-dept-says-2024-05-28/ |website=Reuters}}</ref><ref>{{cite web |date=May 29, 2024 |title=Sudan's Agar refuses U.S. invitation to resume Jeddah talks |url=https://sudantribune.com/article286314/ |website=Sudan Tribune |access-date=31 May 2024 |archive-date=30 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240530080447/https://sudantribune.com/article286314/ |url-status=live }}</ref>. === Далейшы працэс === У пачатку 2025 года прадпрымаліся намаганні па заключэнні перамір’я, але ў цэлым не ўвянчаліся поспехам. Мірныя перамовы, якія праходзілі ў [[Лондан]]е, [[Вашынгтон]]е і [[Жэнева|Жэневе]], не прывялі да дасягнення доўгатэрміновага пагаднення.<ref>{{Cite news |last=Gardner |first=Tom |date=12 November 2025 |title=A quick, dirty, Trump-backed ceasefire is possible in Sudan |url=https://www.economist.com/the-world-ahead/2025/11/12/a-quick-dirty-trump-backed-ceasefire-is-possible-in-sudan |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20251112112120/https://www.economist.com/the-world-ahead/2025/11/12/a-quick-dirty-trump-backed-ceasefire-is-possible-in-sudan |archive-date=12 November 2025 |access-date=12 November 2025 |newspaper=[[The Economist]]}}</ref> У красавіку на канферэнцыі пад кіраўніцтвам Вялікабрытаніі ў Лондане была зроблена спроба стварыць кантактную групу для аднаўлення перамоў, але намаганні зайшлі ў тупік, калі ключавыя арабскія дзяржавы (асабліва Егіпет, Саудаўская Аравія і ААЭ) адмовіліся ўхваліць ініцыятыву.<ref name=":37">{{Cite news |last=Wintour |first=Patrick |date=15 April 2025 |title=UK conference on Sudan fails to set up contact group for ceasefire talks |url=https://www.theguardian.com/world/2025/apr/15/uk-conference-hopes-to-map-pathway-to-end-suffering-in-sudan |access-date=21 November 2025 |work=The Guardian |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> Да верасня Злучаныя Штаты сумесна з Саудаўскай Аравіяй, Егіптам і ААЭ прадставілі афіцыйны план мірнага ўрэгулявання. Дарожная карта прадугледжвала трохмесячнае гуманітарнае перамір’е, за якім рушыць услед пастаяннае спыненне агню і дзевяцімесячны палітычны пераход да грамадзянскага кіравання. Аднак рэалізацыя плана заставалася нявызначанай: УСС выказалі сур’ёзныя сумневы, у прыватнасці, запатрабаваўшы вываду сіл праціўніка з грамадзянскіх раёнаў да ўступлення перамір’я ў сілу.<ref name=":39">{{Cite web |last1=Eltahir|first1=Nafisa |last2=Alashray |first2=Enas |editor1=Alexandra Hudson |editor2=Lisa Shumaker|date=12 September 2025 |title=US, Saudi Arabia, UAE, Egypt propose roadmap for Sudan peace |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-saudi-arabia-uae-egypt-propose-roadmap-sudan-peace-2025-09-12/}}</ref><ref name=":40">{{Cite web |date=6 November 2025 |last1=Khaled|first1=Fatma|agency=Associated Press |title=Sudan's paramilitary forces agree to truce proposed by U.S.-led mediator group |url=https://www.pbs.org/newshour/world/sudans-paramilitary-forces-agree-to-truce-proposed-by-u-s-led-mediator-group |access-date=21 November 2025 |website=PBS News |language=en-us}}</ref><ref name=":41">{{Cite web |date=7 November 2025 |last1=Abdelaziz|first1=Khalid|last2=Eltahir|first2=Nafisa|last3=Psaledakis|first3=Daphne|last4=Alashray|first4=Enas|editor1=Alex Richardson|editor2=Aidan Lewis|editor3=Diane Craft|title=Sudan's RSF agrees to US proposal for humanitarian ceasefire |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudans-rsf-agrees-us-proposal-humanitarian-ceasefire-2025-11-06/}}</ref> Тым часам лідары САП падтрымалі прапанову.<ref name=":40" /><ref name=":41" /><ref name=":43">{{Cite web |last=Rogers |first=Abby |title=RSF says it agrees to ceasefire in Sudan war |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/11/6/rsf-says-it-agrees-to-mediators-ceasefire-proposal-in-sudan-war |access-date=21 November 2025|date=6 November 2025 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> Прыхільнікі Бурхана сцвярджалі, што перамір’е дазволіць мяцежнікам замацаваць поспехі пасля падзення Эль-Фашыра.<ref name=":44">{{Cite web |last=Knox |first=Brady |date=6 November 2025|title=RSF agrees to US humanitarian ceasefire proposal |url=https://www.washingtonexaminer.com/news/world/3878559/sudanese-rapid-support-forces-agrees-us-humanitarian-ceasefire-proposal/ |access-date=21 November 2025 |website=Washington Examiner |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 October 2025 |title=Sudan's RSF rebels say they captured army base in key city, as fears grow of split in war-torn nation |url=https://www.cnn.com/2025/10/27/africa/sudan-rsf-captures-el-fasher-base-intl |access-date=31 October 2025 |website=[[CNN]] |agency=[[Reuters]]}}</ref> == Замежны фактар == === Міжнародная рэакцыя === Шэраг краін ([[ЗША]]<ref>{{Cite tweet |user=USAMBSudan |number=1647171894993403904 |title=Escalation of tensions within the military component to direct fighting is extremely dangerous. I urgently call on senior military leaders to stop the fighting.}}</ref>, [[Расія]]<ref>{{Cite web |last=Новости |first=Р. И. А. |date=2023 |title=Россияне не пострадали во время обострения ситуации в Судане |url=https://ria.ru/20230415/sudan-1865530497.html |archive-date=15 April 2023 |access-date=15 April 2023 |website=РИА Новости |language=ru}}</ref>, [[Вялікабрытанія]]<ref>{{Cite tweet|number=1647261026612568065|user=JamesCleverly|title=The ongoing violence across Sudan must stop immediately. The UK calls on the Sudanese leadership to do all they can to restrain their troops and deescalate to prevent further bloodshed. Military action will not resolve this situation.|author=James Cleverly|date=15 April 2023|access-date=15 April 2023}}</ref>, [[Іспанія]]<ref>{{Cite web |last=José Manuel Albares |first=[@jmalbares] |date=15 April 2023 |title=https://twitter.com/jmalbares/status/1647307110823219202 |url=https://twitter.com/jmalbares/status/1647307110823219202 |access-date=2023-04-15 |website=Twitter |language=en}}</ref>, [[Турцыя]], [[Саудаўская Аравія]], [[Катар]], [[ААЭ]], [[Іарданія]], [[Эфіопія]]<ref name=":1" />, [[Кітай]]<ref>{{cite web |title=China, highly concerned about Sudan situation, calls for ceasefire |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-china-idAFB8N35N026 |website=Reuters |publisher=Reuters |access-date=18 April 2023 |language=en |date=16 April 2023}}</ref>) і міжнародных арганізацый ([[Афрыканскі Саюз]]<ref>{{Cite web |title=The Chairperson of the AU Commission's statement on on the developing situation in Sudan {{!}} African Union |url=https://au.int/ar/pressreleases/20230415/statement-developing-situation-sudan |access-date=2023-04-15 |website=au.int}}</ref>, [[еўрапейскі саюз|ЕС]]<ref>{{Cite tweet|number=1647206717518761986|user=JosepBorrellF|title=Alarming news of fighting in #Sudan. The EU calls on all forces to stop the violence immediately. An escalation will only aggravate the situation. Protection of citizens is a priority. All EU staff in the country is safe and accounted for.|author=Josep Borrell|date=15 April 2023|access-date=15 April 2023}}</ref>, [[ААН]], [[Ліга арабскіх дзяржаў]]<ref name=":1" />) асудзілі гвалт і заклікалі спыніць баі. [[Егіпет]] і [[Паўднёвы Судан]] прапанавалі свае паслугі ў якасці дзяржаў-пасярэднікаў у мірным урэгуляванні<ref>{{Cite news|date=2023-04-16 |title=Egypt and South Sudan offer to mediate between Sudanese sides |language=en |work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16}}</ref>. [[Чад]] абвясціў аб часовым закрыцці сваёй мяжы з Суданам<ref>{{Cite web |title='People are terrified': Heavy fighting erupts in Sudan |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/15/heavy-gunfire-heard-south-of-sudanese-capital-khartoum |access-date=2023-04-15 |website=aljazeera.com |language=en}}</ref> (нягледзячы на гэта, паводле агенцтва ААН па справах бежанцаў на 20 красавіка, ад 10 000 да 20 000 суданцаў здолелі перайсці дзяржаўную граніцу<ref>{{cite news |title=UN says 10,000-20,000 have fled Sudan fighting for Chad|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed |access-date=20 April 2023 |work=Aljazeera |date=20 April 2023}}</ref>). Некалькі авіякампаній, пасля [[Знішчэнне самалётаў у аэрапорце Хартума (2023)|абстрэлу самалётаў]] у аэрапорце Хартума, прыпынілі палёты ў сталіцу краіны<ref name="BBC">{{cite news |author1=Salih |first=Zeinab Mohammed |author2=Igunza |first2=Emmanuel |date=15 April 2023 |title=Sudan: Army and paramilitaries battle over key sites |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945 |access-date=15 April 2023}}</ref>. [[Савет па правах чалавека ААН|Савет ААН па правах чалавека]] прыняў [[11 мая]] 2023 года дакумент, накіраваны на ўзмацненне маніторынгу парушэнняў падчас канфлікту ў Судане, нягледзячы на супраціў суданскага ўрада. Ён таксама заклікаў пакласці канец гвалту і пашырыць мандат эксперта ААН па Судану, уключыўшы ў яго маніторынг злоўжыванняў, ''«якія вынікаюць непасрэдна з бягучага канфлікту»''. 18 членаў прагаласавалі за рэзалюцыю, 15 прагаласавалі супраць і 14 устрымаліся<ref>{{Cite news |title=UN Rights Council Votes To Strengthen Monitoring Of Abuses In Sudan|work=Barron's|url=https://www.barrons.com/news/un-rights-council-votes-to-strengthen-monitoring-of-abuses-in-sudan-2502ed29 |access-date=11 May 2023}}</ref>. [[1 чэрвеня]] Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі ў дачыненні да чатырох фірмаў: двух, звязаных з Дагала, і двух, звязаных з Бурханам. Як паведамілі ў [[Белы дом|Белым доме]], гэта стала адказам на шматлікія парушэнні рэжыму спынення агню і напады на мірных жыхароў<ref>{{Cite news|date=2023-06-01|title=US imposes first sanctions over Sudan conflict|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/6/1/us-imposes-first-sanctions-over-sudan-conflict|access-date=2023-06-02}}</ref>. [[10 ліпеня]] Міжурадавы орган па развіцці на саміце ў [[Адыс-Абеба|Адыс-Абебе]] пагадзіўся запытаць Рэзервовыя сілы Усходняй Афрыкі разглядзець пытанне магчымага разгортвання міратворцаў для абароны грамадзянскіх асоб і забеспячэння гуманітарнай дапамогі<ref>{{Cite news|date=10 July 2023|title=Regional bloc calls for summit to consider Sudan troop deployment|language=en|work=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/10/regional-bloc-calls-for-summit-to-consider-sudan-troop-deployment|access-date=11 July 2023}}</ref>. [[12 ліпеня]] Злучанае Каралеўства абвясціла аб санкцыях у дачыненні да фірмаў, звязаных з САП і УСС, за прадастаўленне сродкаў і зброі ў ходзе канфлікту<ref>{{cite web|title=War in Sudan has displaced over three million people, says UN|url=https://www.france24.com/en/live-news/20230712-un-wants-sudan-sides-held-to-account-as-3-million-flee|website=France 24|date=12 July 2023|access-date=13 July 2023}}</ref>. [[22 студзеня]] 2024 года [[Еўрапейскі савет]] увёў санкцыі супраць шасці фірмаў «за падтрымку дзейнасці, якая падрывае стабільнасць і палітычны пераход у Судане». Сярод іх апынуліся дзве фірмы, якія займаюцца вытворчасцю зброі і транспартных сродкаў для арміі Бурхана<ref>{{Cite web |date=22 January 2024 |title=Six firms involved in Sudan war sanctioned by EU council |url=https://www.africanews.com/2024/01/22/six-firms-involved-in-sudan-war-sanctioned-by-eu-council/ |access-date=22 January 2024 |website=Africanews |language=en}}</ref>. [[31 студзеня]] ЗША ўвялі санкцыі супраць трох фірмаў, звязаных з САП<ref>{{Cite web |date=31 January 2024 |title=US imposes sanctions on three Sudanese companies tied to the warring parties |url=https://apnews.com/article/sudan-burhan-dagalo-war-sanctions-b1bb39cc1b3fe029173bff021103cf54 |access-date=1 February 2024 |website=Associated Press |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.foxnews.com/world/us-sanctions-3-firms-direct-connections-sudan-civil-war|title=US sanctions 3 firms over direct connections to Sudan Civil War|publisher=Fox news|access-date=31 January 2024|date=1 February 2024|language=en}}</ref>, а [[15 мая]] — у дачыненні да кіраўніка аперацый мяцежнікаў Асмана Махамеда Хаміда Махамеда і камандуючага паўстанцамі ў Цэнтральным Дарфуры Алі Ягуба Джыбрыла<ref>{{Cite web |title=U.S. sanctions RSF commanders over civilian deaths in Darfur |url=https://sudantribune.com/article285602/ |access-date=16 May 2024 |website=Sudan Tribune |date=15 May 2024 |language=en}}</ref>. [[23 чэрвеня]] Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі ў дачыненні да шасці арганізацый за вытворчасць і закупку зброі для УСС і САП<ref>{{Cite news |date=24 June 2024 |title=RSF accuses SAF of 'criminal act' as Khartoum Bahri power station burns |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/eu-imposes-sanctions-on-six-sudan-entities |access-date=25 June 2024 |work=Radio Dabanga}}</ref>. 11 верасня Савет Бяспекі ААН аднагалосна прагаласаваў за падаўжэнне эмбарга на пастаўкі зброі і іншых санкцый, звязаных з вайной у Судане, да 2025 года<ref>{{cite news |title=UN Security Council extends Sudan sanctions until 2025 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/un-security-council-extends-sudan-sanctions-until-2025 |access-date=12 September 2024 |work=Radio Dabanga |date=12 September 2024 }}</ref>. 24 кастрычніка ЗША ўвялі санкцыі супраць Міргані Ідрыса Сулеймана, дырэктара суданскай сістэмы абароннай прамысловасці, за яго ролю ў набыцці зброі УСС<ref>{{Cite web |date=2024-10-25 |title=SAF procurement chief latest hit by US sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/saf-procurement-chief-latest-hit-by-us-sanctions |access-date=2024-10-26 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. 8 лістапада Савет Бяспекі ААН увёў санкцыі ў дачыненні да кіраўніка аперацый САП Асмана Махамеда Хаміда Махамеда і камандуючага войскамі мяцежнікаў у Заходнім Дарфуры [[Абдэль Рахман Джума|Абдэля Рахмана Джумы Баркалы]] за іх ролю ў парушэннях правоў чалавека падчас канфлікту<ref>{{cite web |title=UN Security Council sanctions two generals from Sudan's paramilitary RSF |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/11/9/un-security-council-sanctions-two-generals-from-sudans-paramilitary-rsf |website=Al Jazeera |date=9 November 2024}}</ref>. 16 снежня ЕС увёў санкцыі ў дачыненні да былога кіраўніка ваеннай разведкі Салаха Гоша, кіраўніка аперацый САП Асмана Хаміда, губернатара Заходняга Дарфура Тыджані Каршума і дырэктара ваеннай разведкі УСС Махамеда Алі за іх ролю ў ваенных злачынствах, падрыў пераходу да грамадзянскага ўраду ў Судане і закупку абсталявання і зброі, якія выкарыстоўваюцца бакамі ў канфлікце<ref>{{Cite web |date=16 December 2024 |title=Senior Sudan officials latest hit by EU sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senior-sudan-officials-latest-hit-by-eu-sanctions |website=Radio Dabanga}}</ref>. 7 студзеня 2025 года Злучаныя Штаты афіцыйна заявілі, што САП здзейснілі генацыд, і ўвялі санкцыі супраць генерала Дагала<ref>{{cite web |title=US says Sudan’s RSF committed genocide, announces sanctions on leaders |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/1/7/us-says-sudans-rsf-committed-genocide-announces-sanctions-on-leaders |website=Al Jazeera |publisher=Al Jazeera |access-date=7 January 2025}}</ref>. 16 студзеня 2025 года ЗША таксама ўвялі санкцыі супраць генерала Абдэля Фатаха Аль-Бурхана<ref>{{Cite news |last=Lewis |first=David |last2=Psaledakis |first2=Daphne |date=16 January 2025 |title=US issues sanctions on Sudanese army chief Burhan |url=https://www.reuters.com/world/us-impose-sanctions-sudanese-leader-burhan-2025-01-16/ |access-date=16 January 2025 |work=[[Reuters]]}}</ref>. 18 ліпеня Еўрапейскі Саюз увёў санкцыі супраць камандзіра УСС Абукалы Махамеда Кайкала, камандзіра САП Хусейна Баршама, а таксама фірмаў Al-Khaleej Bank і Red Rock Mining<ref>{{Cite news|title=Sudan rejects new EU sanctions, objects to 'equating' army with militia |url=https://sudantribune.com/article303050/ |access-date=2025-07-20 |website=[[Sudan Tribune]]}}</ref>. 12 верасня Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі ў дачыненні да міністра фінансаў і лідара Руху за справядлівасць і роўнасць Джыбрыла Ібрагіма і батальёна «Аль-Бара ібн Малік» за іх ролю ў грамадзянскай вайне і сувязі з Іранам.<ref>{{Cite web |date=12 September 2025 |title=US sanctions Sudan's finance minister, allied militia over Iran ties |url=https://sudantribune.com/article304903/ |access-date=13 September 2025 |website=Sudan Tribune}}</ref> 9 снежня Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць шэрагу асоб і арганізацый, звязаных з транснацыянальнай сеткай, якая вербавал калумбійскіх наймітаў для арміі Дагала<ref>{{Cite web |url=https://sudantribune.com/article/307969 |title=U.S. sanctions Colombian network over recruitment of mercenaries for Sudan's RSF |website=[[Sudan Tribune]] |date=9 December 2025 |access-date=10 December 2025}}</ref>. 12 снежня Вялікабрытанія ўвяла санкцыі супраць чатырох высокапастаўленых камандзіраў САП, а менавіта Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, брыгаднага генерала Аль-Фатэха Абдулы Ідрыса і палявога камандзіра Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда, за іх ролю ў разні ў Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |url=https://sudantribune.com/article/308081 |title=UK sanctions senior RSF commanders over El Fasher atrocities |website=[[Sudan Tribune]] |date=12 December 2025 |access-date=13 December 2025}}</ref>. === Замежны ўдзел === Вечарам 15 красавіка стала вядома аб паланенні САП 200 егіпецкіх вайскоўцаў недалёка ад Мерове<ref>{{Cite web |title=https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 |url=https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 |date=2023-04-15 |website=Twitter |language=ar | archiveurl=https://web.archive.org/web/20230415175509/https://twitter.com/RSFSudan/status/1647253056000610307 | archivedate=2023-04-15}}</ref>. Першапачаткова не было дадзена ніякага афіцыйнага тлумачэння прысутнасці егіпецкіх салдат, хоць Егіпет і Судан мелі цеснае ваеннае супрацоўніцтва з-за дыпламатычнай напружанасці з Эфіопіяй<ref>{{cite web|url=https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|title=Sudan's paramilitary shares video they claim shows 'surrendered' Egyptian troops|date=2023-04-15|work=al-Arabiya|language=en|access-date=15 April 2023|archive-date=15 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230415192027/https://english.alarabiya.net/News/world/2023/04/15/Sudan-s-paramilitary-shares-video-they-claim-shows-surrendered-Egyptian-troops|url-status=live}}</ref>. Пазней афіцыйны Каір заявіў, што яго вайскоўцы знаходзіліся ў краіне для правядзення сумесных вучэнняў з суданскай арміяй<ref name="BBC News" />. 16-га чысла САП заявілі, што замежныя знішчальнікі атакавалі іх войскі ў Порт-Судане<ref name=egy1>{{cite news |title=الدعم السريع: نتعرض لهجوم من طيران أجنبي في بورتسودان |url=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/sudan/2023/04/16/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%86%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A3%D8%AC%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 |trans-title=Rapid Support: We are under attack from foreign aircraft in Port Sudan |access-date=18 April 2023 |publisher=Al Arabiya |date=16 April 2023 |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417105900/https://www.alarabiya.net/arab-and-world/sudan/2023/04/16/%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%B1%D9%8A%D8%B9-%D9%86%D8%AA%D8%B9%D8%B1%D8%B6-%D9%84%D9%87%D8%AC%D9%88%D9%85-%D9%85%D9%86-%D8%B7%D9%8A%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A3%D8%AC%D9%86%D8%A8%D9%8A-%D9%81%D9%8A-%D8%A8%D9%88%D8%B1%D8%AA%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86 |url-status=live }}</ref>. Як меркавалася, гэта былі егіпецкія самалёты. На наступны дзень спадарожнікавыя здымкі, атрыманыя The War Zone, паказалі, што на авіябазе Мерове адзін знішчальнік [[МіГ-29]] егіпецкіх ВПС быў знішчаны. Два іншых былі моцна пашкоджаны або знішчаны<ref>{{cite news |last1=Tack |first1=Sim |last2=Rogoway |first2=Tyler |title=Egyptian MiG-29s Destroyed In Sudan |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/egyptian-mig-29s-destroyed-in-sudan |access-date=18 April 2023 |publisher=The War Zone|date=17 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418003826/https://www.thedrive.com/the-war-zone/egyptian-mig-29s-destroyed-in-sudan |url-status=live }}</ref>. Акрамя [[ВПС]], у баях на баку арміі Бурхана верагодна заўважаны [[спецпрызн]]<ref name=egy2>{{cite news |last1=Rickett |first1=Oscar |title=Sudan and a decade-long path to turmoil |url=https://www.middleeasteye.net/news/sudan-decade-long-path-turmoil |access-date=18 April 2023 |publisher=Middle East Eye |quote="The Egyptians are already heavily involved," Cameron Hudson, a former CIA analyst, told MEE. "They are actively in the fight. There are Egyptian fighter jets that are part of these bombing campaigns. Egyptian special forces units have been deployed and the Egyptians are providing intelligence and tactical support to the SAF." |date=18 April 2023 |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418160458/https://www.middleeasteye.net/news/sudan-decade-long-path-turmoil |url-status=live }}</ref>. У інтэрв’ю тэлеканалу «Аль-Арабія» генерал суданскай арміі заявіў, што дзве суседнія краіны, якія ён не назваў, спрабавалі аказаць дапамогу САП<ref>{{Cite web |title=Sudanese Army agrees to 24-hour ceasefire |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en |archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418085840/https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |url-status=live }}</ref>. Асобныя крыніцы паведамлялі пра падтрымку з боку [[Група Вагнера|ПВК «Вагнер»]]. Яе кіраўнік [[Яўген Прыгожын]] адмаўляў удзел у падзеях, заявіўшы, што кампанія не мае прысутнасці ў Судане больш за два гады<ref>{{cite news |title=Russia’s Wagner denies involvement in Sudan crisis |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 |access-date=19 April 2023 |publisher=BBC |date=19 April 2023}}</ref>. [[Лівійская нацыянальная армія]], якую таксама абвінавацілі ў супрацоўніцтве з САП, зрабіла аналагічную заяву<ref>{{cite news |title=Libya denies involvement in Sudan fighting |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 |access-date=20 April 2023 |publisher=[[BBC]] |date=20 April 2023}}</ref>. Аднак, па паведамленнях The Wall Street Journal, лівійскі военачальнік [[Халіфа Хафтар]] пры падтрымцы [[ААЭ]] і «Вагнера» накіраваў як мінімум адзін самалёт з ваенным рыштункам для войск Дагала<ref>[https://www.wsj.com/articles/libyan-militia-and-egypts-military-back-opposite-sides-in-sudan-conflict-87206c3b «Libyan Militia and Egypt’s Military Back Opposite Sides in Sudan Conflict»]</ref>. 19 красавіка эфіопскія вайскоўцы атакавалі атрады УСС у памежным раёне Эль-Фашэр. Паводле суданскіх уладаў, эфіопы ўзмацнілі сваю ваенную актыўнасць на агульнай мяжы з пачаткам сутыкненняў<ref name=eth1>{{cite news |title=عاجل (السُّوداني): الجيش يوقف غزواً إثيوبياً على الفشقة الصغرى ويُكبِّدهم خسائر فادحة في الأرواح والعتاد |url=https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |access-date=20 April 2023 |publisher=Al Sudani |date=19 April 2023 |quote=Ethiopian forces carried out an invasion and attack on Al-Fashqa Al-Sughra, reinforced by tanks, armored vehicles, and large crowds of infantry. Immediately, the armed forces units dealt with them with their various long-range fire systems, causing them heavy losses in personnel and equipment |archive-date=19 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419204128/https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |url-status=dead }} {{Cite web |url=https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |title=Архіўная копія |access-date=20 красавіка 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230419204128/https://www.alsudaninews.com/ar/?p=171052 |archive-date=19 красавіка 2023 |url-status=dead }}</ref>. Аднак прэм’ер-міністр Эфіопіі [[Абій Ахмед Алі]] адмаўляў факт якіх-небудзь баёў на мяжы<ref>[https://www.bbc.com/news/live/world-africa-64393826 «Ethiopian PM denies reports of clashes with Sudan forces»]</ref>. У той жа час захопленыя егіпецкія вайскоўцы былі вызвалены і адпраўлены на радзіму на борце трох егіпецкіх ваенна-транспартных самалётаў, якія вылецелі з аэрапорта Хартума<ref>{{cite news |title=Egyptian air force personnel remain in Khartoum: Sudanese army corrects earlier statement|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed|access-date=20 April 2023 |publisher=Aljazeera |date=20 April 2023}}</ref><ref>{{Cite web|date=April 20, 2023|title=Egyptian army says soldiers stuck in Sudan back home or at embassy|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-army-says-177-egyptian-air-force-troops-evacuated-egypt-2023-04-20/|website=Reuters|access-date=April 21, 2023}}</ref>. [[19 верасня]] тэлеканал [[CNN]] паведаміў, што ўкраінскія ССА меркавана стаялі за серыяй удараў беспілотнікаў і наземнай аперацыяй супраць САП у раёне Хартума 8 верасня<ref name="Ukraine">{{cite web |last1=Butenko |first1=Victoria |last2=Elbagir |first2=Nima |last3=Mezzofiore |first3=Gianluca |last4=Qiblawi |first4=Tamara |last5=Goodwin |first5=Allegra |last6=Carey |first6=Andrew |last7=Munsi |first7=Pallabi |last8=Zene |first8=Mahamat Tahir |last9=Arvanitidis |first9=Barbara |last10=Platt |first10=Alex |last11=Baron |first11=Mark |last12=Lauren |first12=Kent |title=Exclusive: Ukraine's special services 'likely' behind strikes on Wagner-backed forces in Sudan, a Ukrainian military source says |url=https://www.cnn.com/2023/09/19/africa/ukraine-military-sudan-wagner-cmd-intl/index.html |website=[[CNN]] |date=19 September 2023 |access-date=19 September 2023}}</ref>. Начальнік Галоўнага ўпраўлення разведкі [[Міністэрства абароны Украіны|Мінабароны Украіны]] [[Кірыл Аляксеевіч Буданаў|Кірыл Буданаў]] заявіў у інтэрв’ю [[22 верасня]], што не можа ні адмаўляць, ні пацвярджаць дачыненне дзяржавы да канфлікту ў Судане<ref>{{Cite web |last=Altman |first=Howard |author-link=Howard Altman |date=2023-09-22 |title=Exclusive Interview With Ukraine's Spy Boss From His D.C. Hotel Room |url=https://www.thedrive.com/the-war-zone/exclusive-interview-with-ukraines-spy-boss-from-his-dc-hotel-room |access-date=2023-09-24 |website=The War Zone |language=en |quote=TWZ: (...) Were you guys involved with the attack on a Wagner-backed militia in Sudan? CNN reported that Ukrainians were likely involved in the attack on the Rapid Support Forces (RSF) forces with FPV drones. KB: I will only say the following: About two to three months ago I was giving an interview to one of the media, I don’t remember which specific one. I answered them back then that anywhere across the world we will be seeking and hunting down Russian military criminals, and sooner or later that time will come whenever they are. That is why we shouldn't be surprised when in any territory, something happens to Russian military criminals. Then speaking about your specific question about Sudan, regretfully I cannot confirm or deny.}}</ref>. 6 лістапада былі апублікаваны кадры, знятыя БПЛА, дзе ў невядомым суданскім горадзе вялі бой украінскі спецназ і вагнераўцы<ref>{{Cite news |date= 6 November 2023 |url= https://www.kyivpost.com/post/23722 |title= EXCLUSIVE: Videos Show Ukrainian Special Forces 'Cleaning Up' Wagner Fighters in Sudan |work=The Kyiv Post |access-date= 9 November 2023}}</ref>. У лютым Кіеў афіцыйна пацвердзіў удзел прадстаўнікоў Галоўнага ўпраўлення разведкі МА ў баявых дзеяннях<ref>{{Cite web|url=https://24tv.ua/operatsiyi-gur-sudani-budanov-prokomentuvav-metu-ukrayini_n2502194|назва=ГУР і Африка: Буданов розкрив мету спецоперацій української розвідки у Судані|видавець=24 Канал|date=26 лютого 2024|url-архіву=http://web.archive.org/web/20240227004454/https://24tv.ua/operatsiyi-gur-sudani-budanov-prokomentuvav-metu-ukrayini_n2502194|archive-date=27 лютого 2024|мертвий-url=no|access-date=27 лютого 2024}}</ref>. 28 чэрвеня 2024 года Судан адклікаў свайго пасля ў Чадзе Асмана Мухамеда Юніса, абвінаваціўшы суседнію краіну ў падтрымцы Дагала<ref>{{Cite news |date=28 June 2024 |title=Sudan recalls ambassador from Chad over allegations of supporting RSF |url=https://sudantribune.com/article287511/ |access-date=28 June 2024 |work=Sudan Tribune}}</ref>. 9 кастрычніка Дагала абвінаваціў Егіпет ва ўдзеле ў аперацыях УСС і нанясенні авіяўдараў па пазіцыях САП у Гара-Мая, што Каір адмаўляў. Ён таксама сцвярджаў, што ў канфлікце ўдзельнічалі тыграйскія, эрытрэйскія, азербайджанскія і ўкраінскія найміты<ref>{{Cite web |date=9 October 2024 |title=Egypt rejects RSF leader’s claim of military support for Sudanese army |url=https://sudantribune.com/article291904/ |access-date=10 October 2024 |website=Sudan Tribune |language=en-us}}</ref><ref>{{Cite web |date=10 October 2024 |title=Sudan’s RSF accuses Egypt of involvement in air strikes on its forces |url=https://www.aljazeera.com/news/2024/10/10/sudans-rsf-accuses-egypt-of-involvement-in-air-strikes-on-its-forces |access-date=10 October 2024 |website=Al Jazeera |language=en-us}}</ref>. 6 мая 2025 года ўрад Судана разарваў дыпламатычныя адносіны з ААЭ з-за меркаванай падтрымкі паўстанцаў<ref>{{Cite web |date=2025-05-06 |title=Sudan cuts ties with UAE over alleged RSF support as drone strikes on Port Sudan continue |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cly1ygvxvq3o |access-date=2025-05-07 |website=BBC News |language=en-GB}}</ref>. 10 чэрвеня УСС абвінавацілі ЛНА ў сумесным нападзе з САП у памежным трыкутніку Лівія—Егіпет—Судан.<ref>{{Cite web |date=10 June 2025 |title=Sudanese army accuses Libya's Haftar forces of border attack|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudanese-military-says-rival-paramilitary-forces-backed-by-libyas-haftar-forces-2025-06-10/|access-date=11 June 2025 |website=[[Reuters]]}}</ref> 2 жніўня УСС і АСАД заявілі пра гібель у Эль-Фашыры камандзіра САП, які меў калумбійскае грамадзянства<ref>{{Cite news |title='Colombian commander slain' as RSF attack on North Darfur capital repelled |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/colombian-commander-slain-as-rsf-attack-on-north-darfur-capital-repelled |access-date=2025-08-03 |website=[[Radio Dabanga]]}}</ref>. 6 жніўня, паводле заявы Хартума, самалёт ВПС ААЭ з калумбійскімі наймітамі на борце быў збіты ВПС Судана пры пасадцы ў аэрапорце Ньяла, у выніку чаго загінулі 40 чалавек. Міністэрства замежных спраў Аб’яднаных Арабскіх Эміратаў адмаўляе гэтае абвінавачванне і называе яго беспадстаўным і недаказаным.<ref>{{Cite web |title=Sudan says army destroys Emirati aircraft, killing 40 mercenaries |url=https://www.al-monitor.com/originals/2025/08/sudan-says-army-destroys-emirati-aircraft-killing-40-mercenaries |access-date=2025-08-07 |website=AL-Monitor |language=en}}</ref><ref>{{cite news|url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-uae-darfur-72ae9367f898fe4861535ea0c31948d3|title= Sudanese airstrike hits Darfur airport, killing 40 suspected mercenaries|publisher= Associated Press|date=7 August 2025}}</ref> 5 верасня Судан падаў скаргу ў Савет Бяспекі ААН, абвінаваціўшы ААЭ ў вярбоўцы, фінансаванні і разгортванні сотняў калумбійскіх наймітаў для барацьбы на баку прыхільнікаў Дагала.<ref>{{Cite news |date=2025-09-05 |title=Sudan files UN complaint over alleged UAE-backed Colombian mercenaries in Darfur |url=https://sudantribune.com/article304689/ |access-date=2025-09-06 |work=Sudan Tribune |language=en}}</ref> === Эвакуацыя замежнікаў === {{Main|Эвакуацыя замежнікаў з Судана (2023)}} {{Гл. таксама|Аперацыя «Сажытэр»|Аперацыя «Raus aus Khartum» (2023)|Аперацыя «Каверы»}} [[Файл:أثناء عمليات إجلاء السعودية لمواطنيها ورعايا الدول الشقيقة والصديقة لها.jpg|thumb|Саудаўскія жанчыны-вайскоўцы падчас вывазу замежнікаў у Джыду, 26 красавіка 2023.]] Успышка гвалту заахвоціла свет сачыць за сітуацыяй у Судане, а ўрады дзяржаў перайсці да выратавання сваіх грамадзян з «гарачай кропкі». У краіне на той момант знаходзілася вялікая колькасць замежнікаў. Самымі буйнымі групамі былі амерыканцы (16 000 чалавек, большасць з якіх мелі падвойнае грамадзянства<ref>{{Cite news |date=2023-04-23|title=US has evacuated American diplomatic personnel from Sudan|url=https://edition.cnn.com/2023/04/22/politics/us-diplomatic-personnel-sudan/index.html |access-date=2023-04-24|work=[[CNN]] |language=en}}</ref>) і егіпцяне (10 000 чалавек<ref name="Foreigners">{{Cite web |title=Foreigners evacuated as factions battle in Sudan’s Khartoum|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/23/foreign-citizens-evacuated-as-factions-battle-in-khartoum |access-date=2023-04-23 |website=www.aljazeera.com |language=en |date=23 April 2023}}</ref>). Аднак сама [[эвакуацыя]] была абцяжарана з-за баявых дзеянняў у сталічным Хартуме, асабліва ў міжнародным аэрапорце і вакол яго. Гэта вымусіла многіх ехаць на машынах у Порт-Судан, які знаходзіцца прыкладна ў 650 км на паўночны ўсход ад Хартума<ref>{{Cite news |date=2023-04-23|title=Which countries have evacuated nationals from Sudan?|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=2023-04-24|work=Al Jazeera |language=en}}</ref>, адкуль замежнікі вывазіліся па паветры альбо караблямі. Іншыя эвакуацыі праводзіліся праз наземныя пагранпераходы. == Гуманітарны крызіс == {{Main|Гуманітарны крызіс у Судане (2023)}} {{Гл. таксама|Суданскі крызіс бежанцаў (2023)}} Баявыя дзеянні ў Хартуме прывялі да таго, што многія жыхары апынуліся ў сваіх дамах без [[электрычнасць|электрычнасці]] і вады больш чым на 48 гадзін, што яшчэ больш пагоршылася гвалтам, які меў месца падчас поснага месяца [[Рамадан]]. Хартумцы праз вулічныя перастрэлкі не маглі выйсці за прадуктамі ў краму. У бальніцах адчуваўся недахоп персаналу і запасаў матэрыялаў з-за патоку параненых<ref>{{cite news |last1=Dahir |first1=Abdi Latif |title=As New Wave of Violence Hits Sudan’s Capital, Civilians Feel the Strain |url=https://www.nytimes.com/2023/04/17/world/africa/sudan-fighting-khartoum.html |access-date=17 April 2023 |publisher=[[The New York Times]] |date=17 April 2023}}</ref>. Жахлівае становішча склалася таксама ў Дарфуры<ref name="aj" />. Міжнародная федэрацыя таварыстваў [[Чырвоны Крыж|Чырвонага Крыжа]] і Чырвонага Паўмесяца заявіла, што аказанне гуманітарнай дапамогі ў ваколіцах Хартума практычна немагчыма, і папярэдзіла, што сістэма аховы здароўя Судана знаходзіцца на мяжы калапсу<ref>{{Cite web |title=‘Almost impossible’ to provide aid in Sudanese capital: IFRC |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/18/sudan-live-news-rsf-fighting-for-rights-of-our-people |access-date=2023-04-18 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Больш за тое, [[Сусветная харчовая праграма]] абвясціла аб прыпыненні ўсіх аперацый у Судане пасля гібелі сваіх супрацоўнікаў<ref>{{Cite news |date=16 April 2023 |title=WFP temporarily halts operations in Sudan |language=en |work=BBC |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254 |access-date=2023-04-16 |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415115739/https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65285254 |url-status=live}}</ref>. На 24 красавіка 2023 года краіну пакінулі больш за 30 000 чалавек<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Mersiha Gadzo,Usaid |title=Sudan updates: Army says foreign evacuations to begin |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/22/sudan-fighting-live-news-army-says-foreign-evacuations-to-begin |access-date=2023-04-24 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=2023-04-24 |title=South Sudan receives about 10,000 refugees fleeing Sudan fighting |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/rest-of-world/south-sudan-receives-about-10000-refugees-fleeing-sudan-fighting/articleshow/99734417.cms |access-date=2023-04-24 |issn=0971-8257}}</ref>. Першапачаткова асноўны паток бежанцаў прынялі суседнія Чад і Паўднёвы Судан<ref>{{Cite news |last=Burke |first=Jason |last2=Salih |first2=Zeinab Mohammed |last3=Ahmed |first3=Kaamil |date=2023-04-24 |title=Sudan: thousands flee Khartoum as civilian casualties escalate |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2023/apr/24/sudan-thousands-flee-khartoum-as-civilian-casualties-escalate |access-date=2023-04-24 |issn=0261-3077}}</ref>. Уцекачы пераважна прыбывалі з Хартума і Дарфура<ref>{{Cite news |date=2023-04-20 |title=UN says up to 20,000 have fled Sudan fighting for Chad |language=en |work=Le Monde.fr |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2023/04/20/un-says-up-to-20-000-have-fled-sudan-fighting-for-chad_6023671_4.html |access-date=2023-04-24}}</ref>. На [[2 мая]] ў ААН паведамілі аб 334 000 унутрана перамешчаных асоб і 100 000 бежанцаў за мяжой<ref name="100k">{{cite news |title=Sudan crisis: Civilians facing 'catastrophe' as 100,000 flee fighting - UN|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65448691|access-date=2 May 2023 |work=[[BBC]] |date=2 May 2023}}</ref>. У маі на фоне канфлікту зафіксавана ўспышка [[туберкулёз]]у<ref>{{Cite web |date=2023-05-08 |title=Ukraine, Sudan conflicts fuel alarming surge in tuberculosis |url=https://www.ctvnews.ca/health/ukraine-sudan-conflicts-fuel-alarming-surge-in-tuberculosis-1.6389483 |access-date=2023-05-08 |website=CTVNews |language=en}}</ref>. Павелічэнне колькасці хворых у краіне адбылося адначасна з [[Украіна]]й, дзе на той момант пацверджана больш за 34 000 выпадкаў<ref>{{Cite journal |last=Hassanain |first=Sara A. |last2=Edwards |first2=Jeffrey K. |last3=Venables |first3=Emilie |last4=Ali |first4=Engy |last5=Adam |first5=Khadiga |last6=Hussien |first6=Hafiz |last7=Elsony |first7=Asma |date=2018-05-16 |title=Conflict and tuberculosis in Sudan: a 10-year review of the National Tuberculosis Programme, 2004-2014 |url=https://doi.org/10.1186/s13031-018-0154-0 |journal=Conflict and Health |volume=12 |issue=1 |pages=18 |doi=10.1186/s13031-018-0154-0 |issn=1752-1505 |pmc=5954449 |pmid=29785203}}</ref><ref name=eml>{{Cite web |first=Edith M. |last=Lederer |agency=The Associated Press |date=2023-05-08 |title=Ukraine, Sudan conflicts fuel alarming surge in tuberculosis |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-05-08/ukraine-sudan-conflicts-fuel-alarming-surge-in-tuberculosis |access-date=2023-05-08 |website=Los Angeles Times |language=en-US}}</ref>. Пра ўспышку ўпершыню паведаміла [[8 мая]] ААН. Было адзначана, што ад хваробы штодзённа паміраюць 4400 чалавек, у тым ліку 700 дзяцей<ref name=eml />. [[Файл:Screengrab of refugee camp from Number of Refugees Who Fled Sudan for Chad Double in Week.jpg|thumb|Лагер суданскіх бежанцаў у Чадзе.]] == Шкода і страты == === Стан эканомікі === Паводле ацэнак ААН, эканамічная актыўнасць у Судане ўпала больш чым на траціну за першыя тры тыдні канфлікту<ref name="80m">{{cite news |date=12 September 2023|title=Sudan war causes daily economic loss of $80 million |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/daily-economic-loss-of-sudan-war-estimated-at-80-million |work=Radio Dabanga |access-date=12 September 2023}}</ref>. У ліпені суданскія эканамісты ацанілі агульную суму шкоды ў $9 млрд, або ў сярэднім у $100 млн<ref>{{cite news |date=18 July 2023|title=$49 billion of economic loss and looted property in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/49-billion-of-economic-loss-and-looted-property-in-sudan |work=Radio Dabanga|access-date=19 July 2023 |archive-date=19 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230719121727/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/49-billion-of-economic-loss-and-looted-property-in-sudan |url-status=live}}</ref>. У лютым 2024 года міністр фінансаў Джыбрыл Ібрагім заявіў, што з-за баявых дзеянняў у 2023 годзе эканоміка Судана скарацілася на 40 працэнтаў, а ў 2024 годзе чакаецца дадатковы спад на 28 працэнтаў. Дададзена, што дзяржаўныя даходы скараціліся на 80 адсоткаў<ref>{{cite news |date=29 February 2024 |title=Sudan's economy contracts 40% as war rages |url=https://www.africanews.com/2024/02/28/sudans-economy-contracts-40-as-war-rages/ |work=Africanews|access-date=1 March 2024 }}</ref>. === Сувязь і зносіны === У пачатку падзей суданская армія абвясціла аб закрыцці ўсіх аэрапортаў краіны<ref name=nyala>{{Cite web |date=2023-04-15 |title=استمرار الاشتباكات بين الجيش والدعم السريع بالخرطوم ومروي |url=https://www.darfur24.com/2023/04/15/استمرار-الاشتباكات-بين-الجيش-والدعم-ا/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415111108/https://www.darfur24.com/2023/04/15/%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%83%D8%A7%D8%AA-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B4-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%AF%D8%B9%D9%85-%D8%A7/ |archive-date=15 April 2023 |access-date=2023-04-16 |website=موقع دارفور٢٤ الاخباري |language=ar}}</ref>. Каля 13:00 17-га чысла ўпраўленне грамадзянскай авіяцыі цалкам закрыла паветраную прастору для палётаў<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Mersiha Gadzo, Usaid |title=Sudan's army orders RSF dissolved; claims control of state TV |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/17/sudan-fighting-live-news-nearly-100-killed-as-clashes-spread |access-date=2023-04-17 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. 16-га чысла тэлекамунікацыйны правайдэр MTN адключыў інтэрнэт-паслугі па ўсёй краіне па загадзе суданскага рэгулятара тэлекамунікацый<ref>{{Cite web |last=Siddiqui |first=Arwa Ibrahim,Usaid |title=Dozens of people killed as Sudan fighting enters second day |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/16/sudan-unrest-live-news-dozens-dead-as-fighting-enters-second-day |access-date=2023-04-16 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>, а тэлеканал Sudan TB цалкам спыніў сваё вяшчанне<ref>{{Cite news |last=Abdelaziz |first=Khalid |last2=Eltahir |first2=Nafisa |last3=Eltahir |first3=Nafisa |date=2023-04-16 |title=Sudan's army pounds paramilitary bases with air strikes in power struggle |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-military-rivals-fight-power-killing-least-25-2023-04-16/ |access-date=2023-04-16}}</ref>. На [[23 красавіка]] паведамлялася амаль аб поўным адключэнні [[Інтэрнэт]]у<ref>{{Cite web |title=Convoy carrying French national attacked: RSF|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/23/sudan-fighting-internet-outage-reported-across-the-country |access-date=2023-04-23 |website=www.aljazeera.com |language=en |date=23 April 2023}}</ref>. На 1 мая 2023 года канфлікт прывёў да спынення паступлення суданскіх тавараў у Чад, што выклікала рост цэн у краіне<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=V-Z23MmwyXI|title=Gunfire heard in Khartoum: Here is the situation on Monday, May 1, 2023|website=Al Jazeera|via=[[YouTube]]}}</ref>. У пачатку лютага 2024 года ў краіне адбылося масавае адключэнне інтэрнэту, якое закранула 65 % насельніцтва Судана<ref>{{Cite web |date=31 January 2024 |title=Sudan communications blackout widens amid accusations |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-telecom-networks-blackout-widens-amid-accusations |access-date=5 February 2024 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref>. === Чалавечыя ахвяры === На дадзены момант паступаюць супярэчлівыя паведамленні аб ахвярах. Згодна з першапачатковай інфармацыяй тэлеканала «[[Аль-Джазіра]]», у ходзе першых сутыкненняў у Эль-Абейдзе і Хартуме прынамсі трое мірных жыхароў загінулі і дзясяткі атрымалі раненні<ref name="aj"/>. У Паўночным Дарфуры, паводле «Аль-Арабія», прынамсі двое мірных жыхароў былі забіты і 26 паранены. Яшчэ трое мірных жыхароў загінулі ад стрэлу гранатамёта. Адна жанчына была паранена куляй<ref>[https://twitter.com/AlArabiya_Brk/status/1647232265762623488 مراسل العربية: مقتل شخصين وإصابة 26 آخرين من المدنيين في الخرطوم بحري #العربية_عاجل https://alarabiya.net]</ref>. У заяве Камітэта лекараў Судана гаворыцца, што двое мірных жыхароў былі забіты ў аэрапорце Хартума і адзін чалавек быў застрэлены ў штаце Паўночны Кардафан<ref>{{Cite web |title=Three killed, dozens injured: Doctors' committee|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/15/sudan-unrest-live-news-explosions-shooting-rock-khartoum |access-date=2023-04-15 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref>. Падчас [[Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)|баёў у Фора-Баранзе]] ў Заходнім Дарфуры паведамлялася пра дзясяткі забітых і сотні параненых<ref>[https://www.darfur24.com/2023/04/15/سقوط-قتلى-وجرحي-جراء-اشتباكات-بين-الجي/ سقوط قتلى وجرحي جراء اشتباكات بين الجيش والدعم السريع بالفاشر], 15 April 2023</ref>. У Паўднёвым Дарфуры загінулі 5 чалавек<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/Elmosharaf_E/status/1647288341149151233?s=20}}</ref>. Сярод загінулых былі грамадзянін [[Індыя|Індыі]]<ref>[https://ria.ru/20230416/sudan-1865635280.html Во время столкновений в Судане погиб гражданин Индии]</ref>, грамадзянін [[ЗША]]<ref name="cbsnews.com">{{Cite web |title=1 American dead in Sudan as U.S. readies troops for potential embassy evacuation amid heavy fighting |url=https://www.cbsnews.com/news/sudan-american-dead-us-troops-embassy-evacuation-khartoum/ |access-date=2023-04-20 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref>, грамадзянін [[Ірак]]а<ref name="cbsnews.com"/>, грамадзянін Егіпта<ref>{{Cite news |last=Reuters |date=2023-04-24 |title=Egypt’s foreign ministry says embassy staff killed in Khartoum |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/africa/egypts-foreign-ministry-says-embassy-staff-killed-khartoum-2023-04-24/ |access-date=2023-04-25}}</ref> і двухгадовая дзяўчынка з [[Турцыя|Турцыі]]<ref>{{Cite web |title=Turkish toddler killed in ongoing clashes in Sudan|url=https://www.aa.com.tr/en/africa/turkish-toddler-killed-in-ongoing-clashes-in-sudan/2875179 |access-date=2023-04-20 |website=www.aa.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>, а таксама 15 сірыйцаў<ref>{{cite web|url=https://english.aawsat.com/home/article/4296896/diplomat-says-15-syrians-killed-amid-clashes-sudan|title=Diplomat Says 15 Syrians Killed Amid Clashes in Sudan|work=Asharq Al-Awsat|date=27 April 2023|url-status=live|access-date=4 May 2023|archive-date=4 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230504163158/https://english.aawsat.com/home/article/4296896/diplomat-says-15-syrians-killed-amid-clashes-sudan}}</ref>, 15 эфіопаў<ref>{{cite web|url=https://apanews.net/2023/04/23/at-least-15-ethiopians-killed-in-sudan-crossfires/|title=At least 15 Ethiopians killed in Sudan crossfires|work=Apa News|date=23 April 2023|access-date=29 мая 2023|archive-date=30 чэрвеня 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230630183511/https://apanews.net/2023/04/23/at-least-15-ethiopians-killed-in-sudan-crossfires/|url-status=dead}}</ref>, 9 эрытрэйцаў<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2023/may/07/eritrea-accused-of-forcibly-repatriating-civilians-caught-up-in-sudan-fighting|title=Eritrea accused of forcibly repatriating civilians caught up in Sudan fighting|work=The Guardian|date=7 May 2023|access-date=12 May 2023|archive-date=12 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512004130/https://www.theguardian.com/world/2023/may/07/eritrea-accused-of-forcibly-repatriating-civilians-caught-up-in-sudan-fighting|url-status=live}}</ref> і 10 студэнтаў з [[ДРК|Дэмакратычнай Рэспублікі Конга]]<ref>{{Cite news|date=2023-06-06|title=Air strikes on Sudan campus kill Congolese - government|language=en|work=BBC|url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65495446|access-date=2023-06-06}}</ref>. На другі дзень паведамлялася, што ў Кабкабіі трое супрацоўнікаў Сусветнай харчовай праграмы былі забіты ў выніку перастрэлкі на ваеннай базе. Два іншыя супрацоўнікі былі сур’ёзна паранены, а байцы САП разрабавалі некалькі аўтамабіляў арганізацыі. Агулам на раніцу 56 чалавек загінулі і не менш за 595 атрымалі раненні па ўсёй краіне, з якіх 25, у тым ліку 17 мірных жыхароў, загінулі ў Хартуме<ref>{{Cite web |title=Sudan: Army and RSF battle over key sites, leaving 56 civilians dead|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65284945|publisher= BBC News|access-date=16 April 2023}}</ref>. На трэці дзень канфлікту Камітэт Суданскіх лекараў заявіў, што па меншай меры 97 чалавек былі забіты і 1100 паранены<ref>{{Cite web |title=Sudan fighting: RSF and army clash in Khartoum for third day|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65293538|access-date=2023-04-17|website=www.bbc.com|language=en |date=17 April 2023}}</ref>, адзначыўшы, што гэтая лічба не ўключае ўсіх пацярпелых, паколькі многія людзі не маглі дабрацца да бальніц<ref>{{Cite web |title=Nearly 100 people dead across Sudan|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/17/sudan-fighting-live-news-nearly-100-killed-as-clashes-spread|access-date=2023-04-17|website=www.aljazeera.com|language=en |date=17 April 2023}}</ref>. Са слоў спецпрадстаўніка ААН Фолькера Пертэса, на 18 красавіка прынамсі 185 чалавек былі забіты і больш за 1800 паранены<ref>{{Cite web |title=Sudan's generals battle for 3rd day; death toll soars to 185 |url=https://apnews.com/article/sudan-fighting-military-rsf-eafa3246b1e3004a1a9f2b9af9561362|access-date=2023-04-18 |website=www.apnews.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>. 19-га чысла прадстаўнікі [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]] (СААЗ) паведамілі, што па меншай меры 270 чалавек загінулі і больш за 2600 атрымалі раненні<ref>{{Cite web |title=Ceasefire crumbles amid chaos in Sudan as death toll reaches 270 |url=https://edition.cnn.com/2023/04/18/africa/sudan-fighting-intensifies-students-intl-hnk/index.html|access-date=2023-04-19 |website=www.cnn.com |language=en |date=18 April 2023}}</ref>. На наступны дзень колькасць ахвяр павялічалася да 330 і 3200 адпаведна<ref name="330dead">{{Cite news |date=20 April 2023 |title=Death toll now more than 300 |publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/20/sudan-live-news-ceasefire-falters-as-nearly-300-killed |access-date=20 April 2023}}</ref>, на 21-га — 413 і 3551<ref name="413dead">{{Cite news |date=21 April 2023 |title=Sudan fighting live news: UN says more than 400 killed |publisher=Aljazeera |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/21/sudan-fighting-live-news-burhan-says-committed-to-civilian-rule |access-date=21 April 2023}}</ref>, 23-га — 420 і 3700<ref>[https://edition.cnn.com/2023/04/22/africa/sudan-army-foreign-evacuations-intl/index.html First evacuations of foreign nationals stuck in Sudan announced]</ref>, 25-га — 459 (на наступны день — 559<ref name="CBS">{{Cite web |title=Sudan ceasefire eases fighting as army denies rumors about deposed dictator Omar al-Bashir's whereabouts |url=https://www.cbsnews.com/news/sudan-ceasefire-omar-al-bashir-fighting-eases-dictator-said-to-be-in-hospital/ |access-date=2023-04-26 |website=CBS News |language=en-US}}</ref>) і 4072<ref name="Biohazard">{{Cite news |date=25 April 2023 |title=WHO says ‘high risk of biological hazard’ after laboratory seized |publisher=Aljazeera|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2023/4/25/sudan-live-news-sporadic-gunfire-in-khartoum-despite-new-truce|access-date=25 April 2023}}</ref>. На 9 мая паведамлялася пра 700 забітых<ref name="24th">{{Cite web |title=Sudan fighting in its 24th day: A list of key events |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/5/8/sudan-fighting-in-its-24th-day-a-list-of-key-events |access-date=2023-05-09 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref> і 5100 параненых<ref name="5100abc">{{Cite news|date=9 May 2023|title=No sign Sudan warring parties ready to 'seriously negotiate': UN|publisher=ABC|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/sudans-death-toll-rises-warring-sides-continue-talks-99193665|access-date=9 May 2023}}</ref>, на 16-га — пра 1000<ref name="photos">{{cite web|url=https://www.aljazeera.com/gallery/2023/5/16/photos-sudanese-capital-devastated-by-a-month-of-brutal-fighting|title=Photos: Sudanese capital devastated by a month of brutal fighting|publisher=Aljazeera|date=16 May 2023}}</ref>, на 27-га — 1800<ref name="Perthes"/>. [[15 чэрвеня]] Праект даных аб месцазнаходжанні і падзеях узброеных канфліктаў паведаміў, што колькасць загінулых склала больш за 2000 чалавек<ref name="2,000">{{cite web|url=https://english.ahram.org.eg/NewsContent/26/1259/503117/War-in-Sudan/War-in-Sudan/Sudan-war-death-toll-surges-past-,-as-fighting-ent.aspx|title=Sudan war death toll surges past 2,000 as fighting enters third month|publisher=Ahram|date=15 June 2023|access-date=16 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616114444/https://english.ahram.org.eg/NewsContent/26/1259/503117/War-in-Sudan/War-in-Sudan/Sudan-war-death-toll-surges-past-,-as-fighting-ent.aspx|archive-date=16 чэрвеня 2023|url-status=dead}}</ref>. 21 красавіка [[Міжнародная арганізацыя па міграцыі]] паведаміла, што адзін з яе супрацоўнікаў быў забіты падчас перастрэлкі падчас падарожжа з сям’ёй каля Аль-Абейда<ref>{{Cite news |date=2023-04-21 |title=Humanitarian worker killed in Sudan crossfire, IOM says |language=en |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/sudan-politics-iom-idAFL8N36O3PT |access-date=2023-04-21}}</ref>. Станам на [[20 чэрвеня]], як заявіў міністр аховы здароўя Хайтам Ібрагім, загінула больш за 3000 чалавек, яшчэ 6000 паранены<ref name="3000jpost">{{Cite news|date=17 June 2023|title=More than 3,000 people killed, 6,000 injured in Sudan conflict|publisher=The Jerusalem Post|url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-746662|access-date=20 June 2023|archive-date=20 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620061616/https://www.jpost.com/breaking-news/article-746662|url-status=live}}</ref>. Аднак султанат Дар Масаліт паведаміў, што толькі ў Заходнім Дарфуры налічвалася больш за 5000 загінулых і каля 8000 параненых<ref name="dabanga5k">{{Cite news |title=More than 5,000 reportedly killed in El Geneina ‘genocide’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/more-than-5000-reportedly-killed-in-el-geneina-genocide|date=20 June 2023 |access-date=23 June 2023 |work=Radio Dabanga}}</ref>. [[22 ліпеня]] амерыканскі тэлеканал [[CNN]] са спасылкай на правадыроў мясцовых плямён заявіў, што з пачатку канфлікту толькі ў Заходнім Дарфуры загінула 10 000 чалавек<ref name="10kcnn">{{Cite news|date=26 July 2023|title=10,000 reported killed in one West Darfur city, as ethnic violence ravages Sudanese region|publisher=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2023/07/26/africa/sudan-west-darfur-thousands-killed-intl/index.html|access-date=27 July 2023}}</ref>. [[16 кастрычніка]], паводле ацэнкі ААН, было заяўлена пра гібель 9000 чалавек за ўвесь час баёў<ref>{{Cite news |last=Magdy |first=Sam |date=16 October 2023 |title=UN aid chief says six months of war in Sudan has killed 9,000 people |language=en |work=Associated Press |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-conflict-khartoum-f12975eb72c830ed86ed6a7a49e9658d |access-date=18 October 2023 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015214513/https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-conflict-khartoum-f12975eb72c830ed86ed6a7a49e9658d |url-status=live }}</ref>. На [[19 снежня]] арганізацыя паведаміла пра 12 000 загінулых і 33 000 пацярпелых<ref name="aa12">{{Cite web |date=19 December 2023 |title=UN humanitarian office raises alarm over fighting in eastern Sudanese state |url=https://www.aa.com.tr/en/world/un-humanitarian-office-raises-alarm-over-fighting-in-eastern-sudanese-state/3087061 |website=Anadolu Agency}}</ref>. Да 21 студзеня колькасць забітых павялічылася да 13 тысяч, заяўлена аб 26 тысячах пацярпелых<ref>[https://www.trtworld.com/africa/more-than-13000-people-killed-in-sudan-conflict-un-16729902 More than 13,000 people killed in Sudan conflict: UN]</ref>. 8 верасня, паводле ацэнак ААН, у выніку канфлікту загінула не менш за 20 000 чалавек<ref>{{cite news |title=UN official says Sudan’s war has killed at least 20,000 people |url=https://apnews.com/article/sudan-military-rsf-war-f885e161c4eb4151377c25a20929de25 |access-date=8 September 2024 |work=Associated Press |date=8 September 2024 }}</ref>. На лістапад 2024 года заяўлена пра 61 000<ref name="ap20">{{cite news |last1=Yibeltal |first1=Kalkidan |last2=Rukanga |first2=Basillioh |date=14 November 2024 |title=Sudan death toll far higher than previously reported - study |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/crln9lk51dro |access-date=15 November 2024 |publisher=[[BBC News]]}}</ref>-150 000<ref name="dabanga150">{{cite news |title=US Senate hears urgent plea from envoy to Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senate-hears-urgent-plea-from-u-s-envoy-on-sudan |access-date=7 May 2024 |work=Radio Dabanga |date=2 May 2024 |archive-date=3 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240503160346/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/senate-hears-urgent-plea-from-u-s-envoy-on-sudan |url-status=live}}</ref> загінулых. Падрыхтоўчы камітэт сіндыката суданскіх лекараў на 20 студзеня 2025 года паведаміў пра 522 000 загінулых<ref>{{cite news |title=More then 500,000 children die in Sudan due to malnutrition |url=https://sudantribune.net/article296185/ |access-date=20 January 2025 |work=Sudan Tribune |quote=The Preparatory Committee of the Sudanese Doctors Syndicate revealed on Saturday that more than 500,000 infants have died due to malnutrition. Adiba Ibrahim Al-Sayed, a member of the Omdurman Private Branch of the Preparatory Committee of the Doctors Syndicate, told Sudan Tribune that the number of child deaths reached 522,000 infants, while cases of malnutrition rose to 286,000 cases since the outbreak of the war until today. |archive-date=18 студзеня 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250118191727/https://sudantribune.net/article296185/ |url-status=dead }}</ref>. == Злачынствы і парушэнні == {{Асноўны артыкул|Ваенныя злачынствы падчас Трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане}} Медыйныя арганізацыі абвінавацілі як УСС, так і САП у пагрозах, нападах і нават забойствах некалькіх журналістаў падчас канфлікту. Суданскі сіндыкат журналістаў толькі за другую палову мая задакументаваў больш за 40 такіх выпадкаў<ref>{{Cite news|date=6 June 2023|title=Violations against journalists in Sudan war|website=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/violations-against-journalists-in-sudan-war|url-status=live|access-date=19 July 2023|archivedate=https://web.archive.org/web/20230629010338/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/violations-against-journalists-in-sudan-war}}</ref>. Абодва бакі заўважаны ў нападах на медыцынскія ўстановы і медперсанал, пра што сведчыць BBC News Arabic. Па шпіталях неаднаразова наносіліся паветраныя і артылерыйскія ўдары<ref name=":3">{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-65718968|title=Sudan hospital strikes potential war crimes, BBC told|website=BBC News|date=2023-05-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20230816064253/https://www.bbc.com/news/world-africa-65718968|archive-date=2023-08-16|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Гэтыя напады сур’ёзна паўплывалі на стан сістэмы аховы здароўя краіны<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://reliefweb.int/report/sudan/attacks-health-care-sudan-26july-08-august-2023|title=Attacks on Health Care in Sudan, 26July - 08 August 2023 - Sudan {{!}} ReliefWeb|website=reliefweb.int|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119192944/https://reliefweb.int/report/sudan/attacks-health-care-sudan-26july-08-august-2023|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-11-15|url-status=live}}</ref>, паставіўшы пад пагрозу дзейнасць бальніц<ref>{{Cite news|date=2023-07-21|title=Sudan: Attacks on health workers jeopardise remaining hospitals operating in Khartoum|language=en-GB|website=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/global-development/2023/jul/21/sudan-attacks-on-health-workers-jeopardise-remaining-hospitals-operating-in-khartoum|access-date=2023-11-15|archivedate=https://web.archive.org/web/20231109185455/https://www.theguardian.com/global-development/2023/jul/21/sudan-attacks-on-health-workers-jeopardise-remaining-hospitals-operating-in-khartoum|url-status=live}}</ref>. У Дарфуры зафіксаваны шматлікія выпадкі масавых забойстваў. Урад Вялікабрытаніі<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.gov.uk/government/news/minister-for-africa-statement-on-atrocities-in-sudan-22-august-2023|title=Atrocities in Sudan: Minister for Africa's statement, 22 August 2023|website=GOV.UK|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116195654/https://www.gov.uk/government/news/minister-for-africa-statement-on-atrocities-in-sudan-22-august-2023|archive-date=2023-11-16|access-date=2023-11-19|url-status=live}}</ref>, відавочцы і назіральнікі ахарактарызавалі гвалт у рэгіёне як этнічную чыстку ці нават [[генацыд]]. Галоўнымі ахвярамі забойстваў сталі неарабскія народы, напрыклад масаліты<ref name="auto42">{{Cite news |date=2023-06-19 |title=New killings reported in Darfur on second day of Sudan ceasefire |language=en |work=[[CNN]] |url=https://edition.cnn.com/2023/06/19/africa/sudan-ceasefire-darfur-killings-intl-hnk/index.html |url-status=live |access-date=2023-06-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629171052/https://edition.cnn.com/2023/06/19/africa/sudan-ceasefire-darfur-killings-intl-hnk/index.html |archive-date=2023-06-29}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/sudan-violence-rages-as-paramilitaries-deny-darfur-war-crimes/7182985.html|title=Sudan Violence Rages as Paramilitaries Deny Darfur War Crimes|website=www.voanews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230719193559/https://www.voanews.com/amp/sudan-violence-rages-as-paramilitaries-deny-darfur-war-crimes/7182985.html|archive-date=2023-07-19|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Са жніўня нарастае колькасць доказаў таго, што Сілы аператыўнай падтрымкі праводзяць у Дарфуры этнічную чыстку. Вярхоўны камісар ААН Філіпа Грандзі выпусціў папярэджанне аб патэнцыйным перарастанні гвалту ў поўнамаштабны генацыд<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.politico.com/news/2023/11/11/un-sounds-alarm-on-darfur-warns-world-not-to-repeat-history-00126708|title=UN sounds alarm on Darfur, warns world not to repeat history|author=Ewing|first=Giselle Ruhiyyih|website=POLITICO|date=2023-11-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20231114055216/https://www.politico.com/news/2023/11/11/un-sounds-alarm-on-darfur-warns-world-not-to-repeat-history-00126708|archive-date=2023-11-14|access-date=2023-11-14|url-status=live}}</ref>. Падчас канфлікту вялікая колькасць жанчын сталі ахвярамі згвалтавання. Некаторыя трапілі ў [[сексуальнае рабства]]<ref>{{Cite web|url=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/sudan-war-crimes-rampant-civilians-killed-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks|title=Sudan: War crimes rampant as civilians killed in both deliberate and indiscriminate attacks - New Report|website=Amnesty|access-date=2023-11-21}}</ref>. Ахвярамі сталі як суданкі, так і замежніцы<ref name=":17">{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/features/longform/2023/8/14/dont-let-the-other-soldiers-watch-rape-as-a-weapon-of-war-in-sudan|title='Don't let the other soldiers watch': Rape as a weapon of war in Sudan|author=Abdelmoniem|first=Nils Adler,Dallia M.|website=www.aljazeera.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230924063938/https://www.aljazeera.com/features/longform/2023/8/14/dont-let-the-other-soldiers-watch-rape-as-a-weapon-of-war-in-sudan|archive-date=2023-09-24|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Асабліва часта пад сексуальны гвалт траплялі масаліткі і іншыя неарабкі<ref name=":18">{{Cite web|lang=en|url=https://reliefweb.int/report/sudan/darfur-rapid-support-forces-allied-militias-rape-dozens-enar|title=Darfur: Rapid Support Forces, Allied Militias Rape Dozens [EN/AR] - Sudan {{!}} ReliefWeb|website=reliefweb.int|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231119193245/https://reliefweb.int/report/sudan/darfur-rapid-support-forces-allied-militias-rape-dozens-enar|archive-date=2023-11-19|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Сярод асноўных злачынцаў названы арабскія апалчэнцы, саюзныя САП. Эксперты ААН сцвярджалі, што згвалтаванне выкарыстоўваецца як «інструмент пакарання»<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://news.un.org/en/story/2023/08/1139847|title=Rape by Sudan's RSF militia used to 'punish and terrorise' warn rights experts {{!}} UN News|website=news.un.org|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004053701/https://news.un.org/en/story/2023/08/1139847|archive-date=2023-10-04|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Арганізацыя выказала глыбокую заклапочанасць у сувязі з шырока распаўсюджаным сексуальным гвалтам падчас канфлікту<ref>{{Cite web|url=https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/08/un-experts-alarmed-reported-widespread-use-rape-and-sexual-violence-against|title=UN experts alarmed by reported widespread use of rape and sexual violence against women and girls by RSF in Sudan|website=OHCHR|date=2023-08-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929131348/https://www.ohchr.org/en/press-releases/2023/08/un-experts-alarmed-reported-widespread-use-rape-and-sexual-violence-against|archive-date=2023-09-29|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. І ААН, і суданскія праваабарончыя арганізацыі заяўлялі, што гэтыя лічбы ўяўляюць сабой толькі невялікую частку рэальнага маштабу правапарушэнняў<ref name=":20">{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66317210|title=Gang-raped and racially abused in Sudan|website=BBC News|date=2023-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015064311/http://www.bbc.com/news/world-africa-66317210|archive-date=2023-10-15|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Паведамлялася, што САП і арабскія апалчэнцы таксама здзяйснялі рабаванні<ref name=":16">{{Cite news|date=25 July 2023|title=RSF accused of killings, robberies and sexual violence|website=Radio Dabanga|url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-accused-of-killings-robberies-and-sexual-violence|url-status=live|access-date=25 July 2023|archivedate=https://web.archive.org/web/20231004102426/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-accused-of-killings-robberies-and-sexual-violence}}</ref>. Мірныя жыхары краіны выказалі заклапочанасць з нагоды масавых крадзяжоў і рабаванняў<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.aljazeera.com/news/2023/9/5/in-sudans-south-darfur-armed-men-pillage-loot-under-cover-of-fighting|title=In Sudan's South Darfur, armed men pillage, loot under cover of fighting|author=Nashed|first=Mat|website=www.aljazeera.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928073449/https://www.aljazeera.com/news/2023/9/5/in-sudans-south-darfur-armed-men-pillage-loot-under-cover-of-fighting|archive-date=2023-09-28|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.voanews.com/a/shelling-looting-in-sudan-s-capital-as-military-factions-battle-for-8th-week/7123954.html|title=Shelling, Looting in Sudan's Capital as Military Factions Battle for 8th Week|website=www.voanews.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20230616112826/https://www.voanews.com/amp/shelling-looting-in-sudan-s-capital-as-military-factions-battle-for-8th-week/7123954.html|archive-date=2023-06-16|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Сітуацыя дапаўнялася поўнай адсутнасцю прысутнасці паліцыі і праваахоўных органаў<ref>{{Cite news|date=2023-05-10|title=Sudan capital rocked by air strikes, looting|website=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/africa/sudan-faces-displacement-crisis-truce-talks-yield-no-progress-2023-05-09/|access-date=2023-09-30|archivedate=https://web.archive.org/web/20230522100928/https://www.reuters.com/world/africa/sudan-faces-displacement-crisis-truce-talks-yield-no-progress-2023-05-09/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en-GB|url=https://www.bbc.com/news/world-africa-66637454|title=Shoes to TVs - looting spree ravages war-hit Sudan|website=BBC News|date=2023-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20230926072409/https://www.bbc.com/news/world-africa-66637454|archive-date=2023-09-26|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Суданская пракуратура зафіксавала больш за 500 выпадкаў знікнення людзей без вестак па ўсёй краіне з пачатку баёў<ref name=":15">{{Cite news |date=3 August 2023 |title=RSF accused of over 500 cases of enforced disappearance in Sudan |language=en |work=Sudan Tribune |url=https://sudantribune.com/article275738/ |access-date=4 August 2023 |archive-date=12 жніўня 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230812201312/https://sudantribune.com/article275738/ |url-status=dead }}</ref>. Як заўлялася, войскі Дагала і іх саюзнікі наўмысна забівалі асобных юрыстаў, назіральнікаў за правамі чалавека, лекараў, правадыроў неарабскіх плямёнаў<ref>{{Cite web |last=Nashed |first=Mat |title=RSF atrocities pile up in Darfur after 100 days of Sudan fighting |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/7/24/after-one-hundred-days-of-sudan-war-rsf-atrocities-pile-up-in-darfur |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231011083838/https://www.aljazeera.com/news/2023/7/24/after-one-hundred-days-of-sudan-war-rsf-atrocities-pile-up-in-darfur |archive-date=11 October 2023 |access-date=2023-07-29 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref><ref>{{cite news |date=24 July 2023 |title=RSF and Kababish clash in North Kordofan |work=Radio Dabanga |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-kababish-clash-in-north-kordofan |url-status=live |access-date=25 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006160937/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-kababish-clash-in-north-kordofan |archive-date=6 October 2023}}</ref>, чыноўнікаў<ref>{{Cite news |title=Sudan's warring sides trade blame over church attack |language=en-UK |work=[[BBC]] |url=https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361197/page/3 |url-status=live |access-date=16 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230516144238/https://www.bbc.com/news/live/world-africa-65361197/page/3 |archive-date=16 May 2023}}</ref>, копскіх святароў<ref name=":2">{{Cite web|lang=en|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/|title=War crimes and civilian suffering in Sudan|website=Amnesty International|date=2023-08-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20230925175201/https://www.amnesty.org/en/latest/news/2023/08/sudan-war-crimes-rampant-as-civilians-killed-in-both-deliberate-and-indiscriminate-attacks-new-report/|archive-date=2023-09-25|access-date=2023-09-30|url-status=live}}</ref>. Паступала шмат паведамленняў аб вярбоўцы дзяцей ва ўзброеныя групы<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://news.un.org/en/story/2023/09/1141012|title=Sudan: Children dying amid healthcare system collapse {{!}} UN News|website=news.un.org|date=2023-09-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20231030064905/https://news.un.org/en/story/2023/09/1141012|archive-date=2023-10-30|access-date=2023-11-19|url-status=live}}</ref>. Назіральнікі абвінавацілі войскі Дагала ў наборы ў свае атрады непаўналетнік ва ўзросце 14 гадоў. Некаторых з дзяцей-салдат бачылі на перадавой у Хартуме<ref name="childsoldier">{{Cite news |date=22 August 2023 |title=Child soldiers reported in Sudan battles |language=en |work=Radio Dabanga |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/continuous-shelling-in-khartoum-and-omdurman-kills-more-than-eleven-in-fiercest-battles-yet |access-date=23 August 2023 |archive-date=23 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230823125553/https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/continuous-shelling-in-khartoum-and-omdurman-kills-more-than-eleven-in-fiercest-battles-yet |url-status=live }}</ref>. == Фэйкі == У ходзе канфлікту было адзначана некалькі выпадкаў дэзынфармацыі, накіраванай на маніпуляванне грамадскай думкай, распаўсюджванне ілжывай інфармацыі і стварэнне блытаніны. І УСС, і САП удзельнічалі ў кампаніях па дэзынфармацыі ў сацыяльных сетках. Прадстаўнікі бакоў выкарыстоўвалі [[Твітэр]] у [[інфармацыйная вайна|інфармацыйнай барацьбе]]<ref>{{cite web |last=Suleiman |first=Ali Sam |date=2023-05-19 |title=How Disinformation Campaigns Endanger Lives in Sudan |url=https://smex.org/how-disinformation-campaigns-endanger-lives-in-sudan/ |access-date=2023-07-28 |website=SMEX |language=en-US}}</ref>. Афіцыйная старонка «[[Бі-бі-сі]]» апублікавала відэа, дзе нібыта паказаны авіяналёт ВПС Судана на пазіцыі прыхільнікаў Дагала. Падраздзяленне маніторынгу і праверкі «[[Аль-Джазіра|Аль-Джазіры]]» заявіла, што відэа сфабрыкавана з выкарыстаннем кадраў з кампутарнай гульні «Arma 3», апублікаваных на платформе [[TikTok]] у сакавіку 2023 года. Іншае відэа, на якім камандуючы суданскай арміяй Абдэль Фатах аль-Бурхан інспектуе бранятанкавы корпус, знята яшчэ да пачатку баявых дзеянняў. Відэа, на якім, як паведамлялася, суданскія верталёты пралятаюць над Хартумам, аказалася датаваным лістападам 2022 года<ref name=":4">{{Cite web|lang=ar|url=https://mubasher.aljazeera.net/news/politics/2023/4/16/%d9%88%d8%ad%d8%af%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d8%aa%d8%ad%d9%82%d9%82-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%ac%d8%b2%d9%8a%d8%b1%d8%a9-%d9%85%d8%a8%d8%a7%d8%b4%d8%b1-%d8%aa%d9%83%d8%b4%d9%81-%d8%ad%d9%82%d9%8a%d9%82%d8%a9-3|title=وحدة التحقق بالجزيرة مباشر تكشف حقيقة مقاطع فيديو نشرها الجيش السوداني ووسائل إعلام (فيديو)|website=mubasher.aljazeera.net|access-date=2023-04-26}}</ref>. Таксама высветлілася, што дзве фатаграфіі, шырока распаўсюджаныя ў сацыяльных сетках, на якіх знаходзіліся падпалены мост і разбомблены будынак у Хартуме, былі зроблены падчас [[Уварванне Расіі ва Украіну (2022)|уварвання Расіі ва Украіну]]<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://pesacheck.org/partly-false-two-of-these-photos-are-not-from-the-april-2023-sudan-unrest-45c170e197de|title=PARTLY FALSE: Two of these photos are not from the April 2023 Sudan unrest|author=PesaCheck|website=Medium|date=2023-04-19|access-date=2023-04-26}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Другая грамадзянская вайна ў Судане]] * [[Дарфурскі канфлікт]] * [[Канфлікт у Паўднёвым Кардафане і Блакітным Ніле]] * [[Эфіопа-суданскі памежны канфлікт (2020—2022)]] * [[Сутыкненні ў Блакітным Ніле (2022)]] * [[Сутыкненні ў Фора-Баранзе (2023)]] == Заўвагі == {{reflist}} == Літаратура == * Захар Бурак. [https://zviazda.by/sites/default/files/29kras-2023-11.pdf «Вароты Афрыкі» ў агні: Што адбываецца ў Судане?] // Звязда : газета. — 29 красавіка 2023. == Спасылкі == * [https://kp.ua/incidents/a667944-mid-rekomenduet-ukraintsam-vozderzhatsja-ot-poezdok-v-sudan-hde-vspykhnuli-boi МИД рекомендует украинцам воздержаться от поездок в Судан, где вспыхнули бои] * [https://fakty.com.ua/ru/svit/20230415-pid-chas-zbrojnyh-sutychok-u-sudani-poshkodzheno-litak-ukrayinskoyi-aviakompaniyi/ Во время вооруженных столкновений в Судане поврежден самолет украинской авиакомпании] * [https://d250hycyrk20dg.cloudfront.net/a/32365243.html У Судане ідуць баі паміж сілавымі структурамі краіны. Што не падзялілі і адкуль там украінскія самалёты] {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20230417140045/https://d250hycyrk20dg.cloudfront.net/a/32365243.html |date=17 красавіка 2023 }} * [https://www.svaboda.org/a/32365079.html У Судане ваенізаваная групоўка «Сілы хуткай падтрымкі» заявіла пра захоп прэзыдэнцкага палацу і аэрапорту] {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Красавік 2023 года]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] 04d0i1dy4wp6a29s1yocscjmlafw1qn 828 747809 5125150 4723825 2026-04-12T18:58:35Z SimondR 62742 5125150 Scribunto text/plain require('strict'); local getArgs = require ('Module:Arguments').getArgs; --[[--------------------------< А Р Г У М Е Н Т Ы _ П А _ З М А Ў Ч А Н Н І >------------------------------------------------------ табліца для ўказання пачатковых значэнняў. ]] local args_default = { group = '', bracket_left = '', bracket_right = '', bracket_year_left = '', bracket_year_right = '', postscript = '', page = '', pages = '', location = '', page_sep = ", p.&nbsp;", pages_sep = ", pp.&nbsp;", ref = '', template = 'harv', -- калі назва шаблона не ўказана ў {{#invoke:}}, выкарыстоўваць гэта }; --[[--------------------------< П Р А В Е Р К А _ М Э Т Ы >------------------------------------------------------ шукае anchor_id (спіс імёнаў CITEREF і год або тэкст з |ref=) у anchor_id_list амылка 'няма мэты' (no target) можа быць схаваная з дапамогай |ignore-err=yes, калі мэта не можа быць знойдзена, таму што мэта знаходзіцца ўнутры шаблона, які абгортвае іншы шаблон; памылка 'некалькі мэт' (multiple targets) не можа быць схаваная ]] local function target_check (anchor_id, args) local namespace = mw.title.getCurrentTitle().namespace; local anchor_id_list_module = mw.loadData ('Module:Footnotes/anchor_id_list'); local anchor_id_list = anchor_id_list_module.anchor_id_list; local article_whitelist = anchor_id_list_module.article_whitelist; local template_list = anchor_id_list_module.template_list; local citeref_patterns = anchor_id_list_module.citeref_patterns local whitelist_module = mw.loadData ('Module:Footnotes/whitelist'); local whitelist = whitelist_module.whitelist; local tally = anchor_id_list[anchor_id]; -- nil, калі anchor_id няма ў спісе; у адваротным выпадку — падлік local msg; local category; if not tally then if args.ignore then return ''; -- калі ignore мае значэнне true, то няма ні паведамлення, ні катэгорыі end if article_whitelist and article_whitelist[anchor_id] then -- калі ёсць лакальны белы спіс артыкула і ідэнтыфікатар якара знаходзіцца ў ім return ''; -- гатова end local wl_anchor_id = anchor_id; -- копія для змянення, каб выкарыстоўваць як індэкс для белага спіса if args.year then -- для ідэнтыфікатараў якароў, створаных гэтым шаблонам (не ў |ref=), якія маюць дату if args.year:match ('%d%l$') or -- выкарыстоўвае значэнне даты, каб вызначыць, ці неабходна выдаліць ўдакладняльнік args.year:match ('n%.d%.%l$') or args.year:match ('nd%l$') then wl_anchor_id = wl_anchor_id:gsub ('%l$', ''); -- выдаляе ўдакладняльнік end end local t_tbl = whitelist[wl_anchor_id]; -- атрымлівае спіс шаблонаў, звязаных з гэтым ідэнтыфікатарам якара if t_tbl then -- калі ідэнтыфікатар якара не ў белым спісе, t_tbl мае значэнне nil for _, t in ipairs (t_tbl) do -- перабірае спіс шаблонаў, звязаных з гэтым ідэнтыфікатарам якара if template_list[t] then -- калі звязаны шаблон знойдзены ў спісе шаблонаў у артыкуле return ''; -- ідэнтыфікатар якара знаходзіцца ў белым спісе, і артыкул мае адпаведны шаблон, таму памылкі няма end end end for _, pattern in ipairs(citeref_patterns) do -- загружае шаблоны пошуку для шаблонаў-абгортак на гэтай старонцы if anchor_id:match(pattern) then -- перабірае спецыяльныя шаблоны пошуку і спрабуе знайсці супадзенне return '' end end msg = 'няма мэты: ' .. anchor_id; -- anchor_id не знойдзены mw.log(msg) if namespace == 10 and not args.show then -- не ствараць паведамленне пра памылку ў прасторы імёнаў шаблонаў return '' end category = '[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі адсутнасці якара для шаблонаў Harv і Sfn]]'; elseif 1 < tally then msg = 'некалькі мэт (' .. tally .. '×): ' .. anchor_id; -- больш за адзін anchor_id у гэтым артыкуле mw.log(msg) if namespace == 10 and not args.show then -- не ствараць паведамленне пра памылку ў прасторы імёнаў шаблонаў return '' end category = 0 == namespace and '[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шматлікіх якароў у шаблонах Harv і Sfn]]' or ''; -- дадаваць у катэгорыю толькі ў прасторы артыкулаў return '<span class="error harv-error" style="display: inline; font-size:100%"> ' .. args.template .. ' памылка: ' .. msg .. ' ([[:Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шаблонаў Harv і Sfn|даведка]])</span>' .. category; end -- category = 0 == namespace and '[[Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шаблонаў Harv і Sfn]]' or ''; -- дадаваць у катэгорыю толькі ў прасторы артыкулаў category = 0 == namespace and category or ''; -- дадаваць у катэгорыю толькі ў прасторы артыкулаў -- адлюстраванне на аснове args.show (па змаўчанні не адлюстроўваецца) local display = args.show and 'inline' or 'none' return msg and '<span class="error harv-error" style="display: '..display..'; font-size:100%"> ' .. args.template .. ' error: ' .. msg .. ' ([[:Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шаблонаў Harv і Sfn|даведка]])</span>' .. category or ''; end --[[--------------------------< I S _ Y E A R >---------------------------------------------------------------- ацэньвае параметр, каб праверыць, ці адпавядае ён адной з гэтых формаў з удакладняльнікам у выглядзе літары ніжняга рэгістра або без яго: YYYY n.d. nd c. YYYY YYYY–YYYY (раздзяляльнік — кароткі працяжнік) YYYY–YY (раздзяляльнік — кароткі працяжнік) вяртае true, калі параметр мае распазнаную форму; у адваротным выпадку — false ]] local patterns_date= { '^%d%d%d%d?%l?$', '^n%.d%.%l?$', '^nd%l?$', '^c%. %d%d%d%d?%l?$', '^%d%d%d%d–%d%d%d%d%l?$', '^%d%d%d%d–%d%d%l?$', } local function is_year (param, args) args.year = ''; -- выкарыстоўваецца для памылкі harv; for _, pattern in ipairs (patterns_date) do if mw.ustring.match (param, pattern) then args.year = param; -- выкарыстоўваецца для памылкі harv; return true; end end end --[[--------------------------< Я Д Р О >---------------------------------------------------------------------- вяртае якарную спасылку (CITEREF), сфарміраваную з аднаго-чатырох імёнаў аўтараў, года і размяшчэння ў крыніцы (|p=, |pp=, loc=) ]] local function core( args ) local result; local err_msg = '' if args.P5 ~= '' then if is_year (args.P5, args) then result = table.concat ({args.P1, ' et al. ', args.bracket_year_left, args.P5, args.bracket_year_right}); else args.P5 = ''; -- калі P5 не з’яўляецца годам, не ўключаць у якар result = table.concat ({args.P1, ' et al.'}); -- і не адлюстроўваць яго end elseif args.P4 ~= '' then if is_year (args.P4, args) then result = table.concat ({args.P1, ', ', args.P2, ' &amp; ', args.P3, ' ', args.bracket_year_left, args.P4, args.bracket_year_right}); -- тры імёны і год else result = table.concat ({args.P1, ' et al.'}); -- чатыры імёны end elseif args.P3 ~= '' then if is_year (args.P3, args) then result = table.concat ({args.P1, ' &amp; ', args.P2, ' ', args.bracket_year_left, args.P3, args.bracket_year_right}); -- два імёны і год else result = table.concat ({args.P1, ', ', args.P2, ' ', ' &amp; ', args.P3}); -- тры імёны end elseif args.P2 ~= '' then if is_year (args.P2, args) then result = table.concat ({args.P1, ' ', args.bracket_year_left, args.P2, args.bracket_year_right}); -- адно імя і год else result = table.concat ({args.P1, ' &amp; ', args.P2}); -- два імёны end else result = args.P1; -- адно імя end -- калі вынік "аўтар-дата" заканчваецца кропкай (звычайна калі апошні пазіцыйны параметр утрымлівае 'n.d.') -- і калі няма размяшчэння ў крыніцы (няма |p=, |pp= або |loc=) -- і калі першы або адзіны сімвал у args.postscript — гэта кропка -- выдаляе кропку ў канцы выніку "аўтар-дата" -- кропка ў канцы выніку "аўтар-дата" будзе пазней заменена змесцівам args.postscript (звычайна кропкай) if ('.' == result:sub(-1)) and ('.' == args.postscript:sub(1)) and ('' == args.page) and ('' == args.pages) and ('' == args.location) then result = result:gsub ('%.$', ''); end if args.ref ~= 'none' then local anchor_id; if args.ref ~= '' then anchor_id = mw.uri.anchorEncode (args.ref); err_msg = target_check (anchor_id, args); result = table.concat ({'[[#', anchor_id, '|', result, ']]'}); else anchor_id = mw.uri.anchorEncode (table.concat ({'CITEREF', args.P1, args.P2, args.P3, args.P4, args.P5})); err_msg = target_check (anchor_id, args); result = table.concat ({'[[#', anchor_id, '|', result, ']]'}); end end if args.page ~= '' then result = table.concat ({result, args.page_sep, args.page}); elseif args.pages ~= ''then result = table.concat ({result, args.pages_sep, args.pages}); end if args.location ~= '' then result = table.concat ({result, ', ', args.location}); end result = table.concat ({args.bracket_left, result, args.bracket_right, args.postscript}):gsub ('%s+', ' '); -- выдаляе лішнія прабелы return result .. err_msg; end --[[--------------------------< З _ Д Э Ф І С А _ Ў _ П Р А Ц Я Ж Н І К >-------------------------------------------------- Пераўтварае дэфіс у працяжнік пры пэўных умовах. Дэфіс павінен раздзяляць падобныя элементы; розныя элементы вяртаюцца без змяненняў. Змяняюцца наступныя формы: літара - літара (A - B) лічба - лічба (4-5) лічба раздзяляльнік лічба - лічба раздзяляльнік лічба (4.1-4.5 або 4-1-4-5) літаралічба - літаралічба (A1-A5) (падтрымліваецца неабавязковы раздзяляльнік паміж літарай і лічбай – a.1-a.5 або a-1-a-5) лічбалітара - лічбалітара (5a - 5d) (падтрымліваецца неабавязковы раздзяляльнік паміж літарай і лічбай – 5.a-5.d або 5-a-5-d) любыя іншыя формы вяртаюцца без змяненняў. str можа быць спісам, падзеленым коскамі або кропкай з коскай Гэты код скапіяваны з Module:Citation/CS1. Адзінае змяненне — патрабаванне Module:Citation/CS1/Utilities, каб ён меў доступ да функцый is_set() і has_accept_as_written() ]] local function hyphen_to_dash( str ) local utilities = require ('Module:Citation/CS1/Utilities'); -- адзінае змяненне, каб гэтая функцыя мела доступ да is_set() і has_accept_as_written() if not utilities.is_set (str) then return str; end local accept; -- Boolean (лагічнае значэнне) str = str:gsub ('&[nm]dash;', {['&ndash;'] = '–', ['&mdash;'] = '—'}); -- замяняе сутнасці &mdash; і &ndash; на іхнія сімвалы; кропка з коскай псуе text.split str = str:gsub ('&#45;', '-'); -- замяняе лікавую сутнасць HTML на сімвал дэфіса str = str:gsub ('&nbsp;', ' '); -- замяняе сутнасць &nbsp; на звычайны сімвал прабелу з клавіятуры local out = {}; local list = mw.text.split (str, '%s*[,;]%s*'); -- разбівае str па косках або кропках з коскай, калі яны ёсць for _, item in ipairs (list) do -- для кожнага элемента ў спісе item, accept = utilities.has_accept_as_written (item); -- выдаляе разметку accept-this-as-written ("прымаць-як-напісана"), калі яна абгортвае ўвесь элемент if not accept and mw.ustring.match (item, '^%w*[%.%-]?%w+%s*[%-–—]%s*%w*[%.%-]?%w+$') then -- калі дыяпазон праз дэфіс або мае як раздзяляльнікі кароткія або доўгія працяжнікі if item:match ('^%a+[%.%-]?%d+%s*%-%s*%a+[%.%-]?%d+$') or -- літаралічба дэфіс літаралічба (неабавязковы раздзяляльнік паміж літарай і лічбай) item:match ('^%d+[%.%-]?%a+%s*%-%s*%d+[%.%-]?%a+$') or -- лічбалітара дэфіс лічбалітара (неабавязковы раздзяляльнік паміж лічбай і літарай) item:match ('^%d+[%.%-]%d+%s*%-%s*%d+[%.%-]%d+$') or -- лічба раздзяляльнік лічба дэфіс лічба раздзяляльнік лічба item:match ('^%d+%s*%-%s*%d+$') or -- лічба дэфіс лічба item:match ('^%a+%s*%-%s*%a+$') then -- літара дэфіс літара item = item:gsub ('(%w*[%.%-]?%w+)%s*%-%s*(%w*[%.%-]?%w+)', '%1–%2'); -- замяняе дэфіс, выдаляе лішнія прабелы else item = mw.ustring.gsub (item, '%s*[–—]%s*', '–'); -- для дыяпазонаў, падзеленых кароткім або доўгім працяжнікам, замяняе доўгі на кароткі, выдаляе лішнія прабелы end end table.insert (out, item); -- дадае (магчыма, зменены) элемент у выніковую табліцу end local temp_str = ''; -- аб’ядноўвае выніковую табліцу ў радок, падзелены коскамі temp_str, accept = utilities.has_accept_as_written (table.concat (out, ', ')); -- выдаляе разметку accept-this-as-written ("прымаць-як-напісана"), калі яна абгортвае ўвесь аб'яднаны вынік if accept then temp_str = utilities.has_accept_as_written (str); -- калі глабальная разметка выдалена, вяртае зыходны str; робіць гэта такім чынам, каб схаваць другое лагічнае значэнне (boolean), якое вяртаецца return temp_str; else return temp_str; -- у адваротным выпадку вяртае сабраны temp_str end end --[[--------------------------< А Т Р Ы М А Н Н Е _ А Р Г У М Е Н Т А Ў >--------------------------------------------------------- Паколькі ўсе шаблоны маюць агульны набор параметраў, выкарыстоўваецца адна агульная функцыя для атрымання гэтых параметраў з фрэйма і бацькоўскага фрэйма. ]] local function args_fetch (frame, ps) local args = args_default; -- стварае копію табліцы па змаўчанні local pframe = frame:getParent(); -- паказвае на табліцу параметраў шаблона for k, v in pairs (frame.args) do -- перавызначае значэнні па змаўчанні значэннямі, указанымі ў #invoke:, калі такія ёсць args[k] = v; end args.postscript = pframe.args.postscript or pframe.args.ps or ps; if 'none' == args.postscript then args.postscript = ''; end args.group = pframe.args.group or ''; args.page = pframe.args.p or pframe.args.page or ''; args.pages = pframe.args.pp or pframe.args.pages or ''; args.pages = ('' ~= args.pages) and hyphen_to_dash (args.pages) or ''; args.location = pframe.args.at or pframe.args.loc or ''; args.ref = pframe.args.ref or pframe.args.Ref or ''; args.ignore = ('yes' == pframe.args['ignore-false-positive']) or ('yes' == pframe.args['ignore-err']); for i, v in ipairs ({'P1', 'P2', 'P3', 'P4', 'P5'}) do -- перабірае пяць пазіцыйных параметраў і абразае прабелы, калі яны зададзены, у адваротным выпадку — пусты радок args[v] = (pframe.args[i] and mw.text.trim (pframe.args[i])) or ''; end if args.P5 and not is_year (args.P5, args) then local i = 6; -- ініцыялізуе індэксатар шостым пазіцыйным параметрам while pframe.args[i] do -- у выпадку, калі аўтараў занадта шмат, перабірае аўтараў у пошуках года local v = mw.text.trim (pframe.args[i]); -- абразае прабелы if is_year (v, args) then -- калі гэта год args.P5 = v; -- перазапісвае тое, што было ў args.P5, годам break; -- і спыняе пошук end i = i + 1; -- павялічвае індэкс end end return args; end --[[--------------------------< Г А Р В А Р Д С К А Я _ Ц Ы Т А Т А >---------------------------------------------- агульная кропка ўваходу для: {{harvard citation}}, ён жа {{harv}} {{Harvard citation no brackets}}, ён жа {{harvnb}} {{harvcol}} {{harvcolnb}} {{harvcoltxt}} {{Harvard citation text}}, ён жа {{harvtxt}} {{Harvp}} Адметныя асаблівасці (дужкі і раздзяляльнікі старонак) пазначаюцца ў {{#invoke}} гэтага модуля ў адпаведных шаблонах. ]] local function harvard_citation (frame) local args = args_fetch (frame, ''); -- атрымлівае параметры шаблона і выкліку; пасляслоўе (postscript) па змаўчанні — пусты радок return core (args); end --[[--------------------------< А Ч Ы С Т К А _ U R L >------------------------------------------------------------ выкарыстоўваецца ў sfn() і sfnm(). Гэтая функцыя выпраўляе праблему з гаджэтам усплывальных падказак для зносак, калі падказка не адлюстроўваецца, калі лакатар у крыніцы (|p=, |pp=, |loc=) мае вонкавую вікі-спасылку, якая ўтрымлівае сімвал # выдаляе зарэзерваваныя сімвалы uri з url-адрасоў у параметрах |p=, |pp= і |loc=. Зарэзерваваныя сімвалы: !#$&'()*+,/:;=?@[] ]] local function strip_url (pages) local escaped_uri; if not pages or ('' == pages) then return pages; end for uri in pages:gmatch ('%[(%a[%w%+%.%-]*://%S+)') do -- для кожнай вонкавай спасылкі атрымлівае uri escaped_uri = uri:gsub ("([%(%)%.%%%+%-%*%?%[%^%$%]])", "%%%1" ); -- захоўвае копію з экранаванымі сімваламі шаблонаў lua uri = uri:gsub ("[!#%$&'%(%)%*%+,/:;=%?@%[%]%.%%]", ''); -- выдаляе зарэзерваваныя сімвалы і '%', таму што '%20' (сімвал прабелу) з’яўляецца 'няправільным індэксам захопу' ('invalid capture index') у lua pages = pages:gsub (escaped_uri, uri, 1); -- замяняе зыходны uri на вычышчаную версію end return pages; end --[[--------------------------< S F N >------------------------------------------------------------------------ кропка ўваходу для {{sfn}} і {{sfnp}} ]] local function sfn (frame) local args = args_fetch (frame, '.'); -- атрымлівае параметры шаблона і выкліку; пасляслоўе па змаўчанні — кропка local result = core (args); -- стварае якар CITEREF -- збірае ўсё разам, а затым выдаляе лішнія прабелы local name = table.concat ({'FOOTNOTE', args.P1, args.P2, args.P3, args.P4, args.P5, strip_url (args.page), strip_url (args.pages), strip_url (args.location)}):gsub ('%s+', ' '); return frame:extensionTag ({name='ref', args={group=args.group, name=name}, content=result}); end --[[--------------------------< S F N M >---------------------------------------------------------------------- агульная кропка ўваходу для {{sfnm}} і {{sfnmp}} Адметныя асаблівасці (дужкі) пазначаюцца ў {{#invoke}} гэтага модуля ў адпаведных шаблонах. ]] local function sfnm (frame) local args = args_default; -- стварае копію табліцы па змаўчанні local pframe = frame:getParent(); -- паказвае на табліцу параметраў шаблона local n = 1; -- індэкс крыніцы; гэта 'n' у na1, ny і г.д. local first_pnum = 1; -- першы з пары пазіцыйных параметраў local second_pnum = 2; -- другі з пары пазіцыйных параметраў local last_ps = 0; -- індэкс апошняй крыніцы з зададзеным |nps= local last_index = 0; -- індэкс апошняй крыніцы; яны выкарыстоўваюцца, каб вызначыць, што з |ps= або |nps= завершыць увесь рэндэрынг local out = {}; -- табліца для захоўвання адрэндэраных крыніц local footnote = {'FOOTNOTE'}; -- усе даныя аўтара, даты, размяшчэння ў крыніцы становяцца часткай id зноскі; дадаюцца па ходзе for k, v in pairs (frame.args) do -- перавызначае значэнні па змаўчанні значэннямі, указанымі ў #invoke:, калі такія ёсць args[k] = v; end while true do if not pframe.args[table.concat ({n, 'a1'})] and not pframe.args[first_pnum] then break; -- няма na1 або адпаведнага пазіцыйнага параметра, таму гатова end if pframe.args[table.concat ({n, 'a1'})] then -- ці выкарыстоўвае гэтая крыніца імянаваныя параметры? for _, v in ipairs ({'P1', 'P2', 'P3', 'P4', 'P5'}) do -- ініцыялізуе для гэтай крыніцы args[v] = ''; end for i, v in ipairs ({'P1', 'P2', 'P3', 'P4', 'P5'}) do -- здабывае параметры аўтара і года для гэтай крыніцы args[v] = pframe.args[table.concat ({n, 'a', i})] or ''; -- спроба прызначыць імя аўтара if '' == args[v] then -- калі не было імя аўтара args[v] = pframe.args[table.concat ({n, 'y'})] or ''; -- спроба прызначыць год break; -- гатова з аўтарам/датай для гэтай крыніцы end end else -- гэтая крыніца выкарыстоўвае пазіцыйныя параметры args.P1 = mw.text.trim (pframe.args[first_pnum]); -- так, падтрымліваецца толькі адзін аўтар args.P2 = (pframe.args[second_pnum] and mw.text.trim (pframe.args[second_pnum])) or ''; -- калі аўтар пазіцыйны, год таксама павінен быць пазіцыйным for _, v in ipairs ({'P3', 'P4', 'P5'}) do -- ачышчае астатнія для гэтай крыніцы args[v] = ''; end first_pnum = first_pnum + 2; -- крыніца павінна выкарыстоўваць пазіцыйнага аўтара і пазіцыйны год second_pnum = first_pnum + 1; -- павялічвае іх для магчымай наступнай пазіцыйнай крыніцы end args.postscript = pframe.args[table.concat ({n, 'ps'})] or ''; if 'none' == args.postscript then -- гэта для сумяшчальнасці з іншымі шаблонамі зносак; нічога не робіць args.postscript = ''; end args.group = pframe.args.group or ''; -- група зносак args.ref = pframe.args[table.concat ({n, 'ref'})] or ''; -- альтэрнатыўная зноска для гэтай крыніцы args.page = pframe.args[table.concat ({n, 'p'})] or ''; -- размяшчэнні ў крыніцы для гэтай крыніцы args.pages = pframe.args[table.concat ({n, 'pp'})] or ''; args.pages = ('' ~= args.pages) and hyphen_to_dash (args.pages) or ''; args.location = pframe.args[table.concat ({n, 'loc'})] or pframe.args[table.concat ({n, 'at'})] or ''; args.ignore = ('yes' == pframe.args[table.concat ({n, 'ignore-false-positive'})]) or ('yes' == pframe.args[table.concat ({n, 'ignore-err'})]); table.insert (out, core (args)); -- захоўвае рэндэрынг гэтай крыніцы for k, v in ipairs ({'P1', 'P2', 'P3', 'P4', 'P5'}) do -- стварае ідэнтыфікатар ЗНОСКІ (FOOTNOTE) if '' ~= args[v] then table.insert (footnote, args[v]); end end for k, v in ipairs ({'page', 'pages', 'location'}) do -- гэта робіцца асобна, каб мы маглі выдаліць зарэзерваваныя сімвалы uri з нумароў старонак з вонкавымі спасылкамі if '' ~= args[v] then table.insert (footnote, strip_url (args[v])) end end last_index = n; -- сцяжкі, якія выкарыстоўваюцца для выбару канчатковага пасляслоўя (postscript) з nps або з end_ps if '' ~= args.postscript then last_ps = n; end n = n+1; -- павялічвае для наступнага end local name = table.concat (footnote):gsub ('%s+', ' '); -- збірае зноску разам і выдаляе лішнія прабелы args.end_ps = pframe.args.postscript or pframe.args.ps or '.'; -- гэта пасляслоўе (postscript) для ўсяго агулам, а не для асобных крыніц if 'none' == args.end_ps then -- не з’яўляецца арыгінальным значэннем параметра sfnm; дададзена для сумяшчальнасці з іншымі шаблонамі зносак args.end_ps = ''; end local result = table.concat ({table.concat (out, '; '), (last_index == last_ps) and '' or args.end_ps}); return frame:extensionTag ({name='ref', args={group=args.group, name=name}, content=result}); end --[[--------------------------< S F N R E F >------------------------------------------------------------------ рэалізуе {{sfnref}} ]] local function sfnref (frame) local args = getArgs (frame); local out = {}; for i=1, 5 do -- атрымлівае першыя пяць аргументаў, калі ёсць пяць аргументаў if args[i] then out[i] = args[i]; else break; -- менш за 5 аргументаў, выхад end end if 5 == #out then -- калі мы ўбачылі пяць аргументаў, іх можа быць больш local i = 6; -- ініцыялізуе індэксатар шостым пазіцыйным параметрам while args[i] do -- у выпадку, калі аўтараў занадта шмат, перабірае аўтараў у пошуках года if is_year (args[i], args) then -- калі гэта год out[5] = args[i]; -- перазапісвае тое, што было ў args[5], годам break; -- і спыняе пошук end i = i + 1; -- павялічвае індэкс end end return mw.uri.anchorEncode ('CITEREF' .. table.concat (out)); end --[[--------------------------< Э К С П А Р Т А В А Н Ы Я Ф У Н К Ц Ы І >------------------------------------------ ]] return { harvard_citation = harvard_citation, sfn = sfn, sfnm = sfnm, sfnref = sfnref, target_check = target_check, }; 6gfax951uq2xthvs6bsxeyz1wriftbz 828 747827 5125153 4573438 2026-04-12T19:06:27Z SimondR 62742 5125153 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Footnotes/anchor id list|Module:Footnotes/whitelist|Module:Arguments}} Рэалізуе {{t1|sfn}}, {{t1|harvard citation}} і варыянты гэтых шаблонаў. Тлумачэнне згенераваных паведамленняў пра памылкі і інфармацыю пра тое, як змяніць іхні выгляд, глядзіце [[:Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шаблонаў Harv і Sfn#Паведамленні пра памылкі|тут]]. Скразныя тэсты версіі ў пясочніцы для гэтага модуля глядзіце ў {{enum|[[Шаблон:Sfnp/test 1]]|[[Шаблон:Sfnp/test 2]]|[[Шаблон:Sfnp/test 3]].}} ==Катэгорыі назірання== * {{clc|Вікіпедыя:Памылкі адсутнасці якара для шаблонаў Harv і Sfn}} * {{clc|Вікіпедыя:Памылкі шматлікіх якароў у шаблонах Harv і Sfn}} edxcln5j2024fw1x7ter04a7mu2d4wf 5125156 5125153 2026-04-12T19:10:09Z SimondR 62742 5125156 wikitext text/x-wiki {{Documentation subpage}} {{Lua|Module:Footnotes/anchor id list|Module:Footnotes/whitelist|Module:Arguments}} Рэалізуе {{Tl|sfn}}, {{Tl|harvard citation}} і варыянты гэтых шаблонаў. Тлумачэнне згенераваных паведамленняў пра памылкі і інфармацыю пра тое, як змяніць іхні выгляд, глядзіце [[:Катэгорыя:Вікіпедыя:Памылкі шаблонаў Harv і Sfn#Паведамленні пра памылкі|тут]]. Скразныя тэсты версіі ў пясочніцы для гэтага модуля глядзіце ў {{enum|[[Шаблон:Sfnp/test 1]]|[[Шаблон:Sfnp/test 2]]|[[Шаблон:Sfnp/test 3]].}} ==Катэгорыі назірання== * {{clc|Вікіпедыя:Памылкі адсутнасці якара для шаблонаў Harv і Sfn}} * {{clc|Вікіпедыя:Памылкі шматлікіх якароў у шаблонах Harv і Sfn}} 07g08n4y09jnb3x08h51zkurwd7421g 0 747917 5125064 4575201 2026-04-12T14:24:14Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:2018 год у тэнісе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125064 wikitext text/x-wiki {{Сезон тэніснага турніру | назва = Тур WTA 2018 | выява = Simona Halep (45114844962).jpg | подпіс = | першая ракетка (адзіночны) = {{Сцяг|Румынія}} [[Сімона Халеп]] | першая ракетка (парны) = {{Сцяг|Чэхія}} [[Барбара Крэйчыкава]]<br>{{Сцяг|Чэхія}} [[Кацярына Сінякова]] | першая пара = {{Сцяг|Чэхія}} [[Барбара Крэйчыкава]] / <br>{{Сцяг|Чэхія}} [[Кацярына Сінякова]] | лідар па прызавых = {{Сцяг|Румынія}} [[Сімона Халеп]] | прагрэс года = {{Сцяг|Нідэрланды}} [[Кікі Бертэнс]] | навічок года = {{Сцяг|Беларусь}} [[Арына Сяргееўна Сабаленка|Арына Сабаленка]] | вяртанне года = {{Сцяг|ЗША}} [[Серэна Уільямс]] | папярэдні сезон = [[Тур WTA 2017|2017]] | наступны сезон = [[Тур WTA 2019|2019]] }} '''WTA Тур 2018''' ({{lang-en|2018 Women's Tennis Association Tour}}) — элітны тур [[тэніс]]істак-прафесіяналаў, арганізаваны [[Жаночая тэнісная асацыяцыя|Жаночай тэніснай асацыяцыяй (WTA)]]. У 2018 годзе ён уключае: * 4 турніры ''[[Турніры Вялікага шлема|Вялікага шлема]]'' (праводзяцца [[Міжнародная федэрацыя тэніса|Міжнароднай федэрацыяй тэніса]]); * 22 турніры ў серыі [[Прэм’ер-турніры WTA]] (уключаючы Фінал сусветнага тура ў [[Сінгапур]]ы); * 32 турніры ў серыі [[Міжнародныя турніры WTA]] (уключаючы [[Трафей эліты WTA]] ў [[Чжухай|Чжухаі]], [[Кітай]]); * [[Кубак Федэрацыі па тэнісе|Кубак Федэрацыі]]. == Расклад == {{загатоўка раздзела}} == Гл. таксама == * [[Жаночая тэнісная асацыяцыя]] * [[Міжнародная федэрацыя тэніса]] == Спасылкі == * [http://www.wtatennis.com/ Афіцыйны сайт WTA]{{ref-en}} * [http://www.itftennis.com/ Афіцыйны сайт ITF]{{ref-en}} {{Сезоны WTA}} [[Катэгорыя:Тур WTA 2018| ]] [[Катэгорыя:2018 год у тэнісе]] ctfq30m42lnxun8ybs1rjnehtzbqryn 0 747918 5125063 4575195 2026-04-12T14:23:52Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:2017 год у тэнісе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125063 wikitext text/x-wiki {{Сезон тэніснага турніру | назва = WTA Тур 2017 | выява = Halep WM17 (46) (35379441833).jpg | подпіс = | першая ракетка (адзіночны) = {{Сцяг|Румынія}} [[Сімона Халеп]] | першая ракетка (парны) = {{Сцяг|Швейцарыя}} [[Марціна Хінгіс]] | першая пара = {{Сцяг|Швейцарыя}} [[Марціна Хінгіс]] /<br>{{Сцяг|Тайвань}} [[Чжань Юнжань]] | лідар па прызавых = {{Сцяг|ЗША}} [[Вінус Уільямс]] | прагрэс года = {{Сцяг|Латвія}} [[Алена Яўгенаўна Астапенка|Алена Астапенка]] | навічок года = {{Сцяг|ЗША}} [[Кэтрын Беліс]] | вяртанне года = {{Сцяг|ЗША}} [[Слоан Стывенс]] | папярэдні сезон = [[Тур WTA 2016|2016]] | наступны сезон = [[Тур WTA 2018|2018]] }} '''WTA Тур 2017''' ({{lang-en|2017 Women's Tennis Association Tour}}) — элітны тур [[тэніс]]істак-прафесіяналаў, арганізаваны [[Жаночая тэнісная асацыяцыя|Жаночай тэніснай асацыяцыяй (WTA)]]. У 2017 годзе ён уключае: * 4 турніры ''[[Турніры Вялікага шлема|Вялікага шлема]]'' (праводзяцца [[Міжнародная федэрацыя тэніса|Міжнароднай федэрацыяй тэніса]]); * 22 турніры ў серыі [[Прэм’ер-турніры WTA]] (уключаючы Фінал сусветнага тура ў [[Сінгапур]]ы); * 33 турніры ў серыі [[Міжнародныя турніры WTA]] (уключаючы [[Трафей эліты WTA]] ў [[Чжухай|Чжухаі]], [[Кітай]]); * [[Кубак Федэрацыі па тэнісе|Кубак Федэрацыі]]. == Расклад == {{загатоўка раздзела}} == Гл. таксама == * [[Жаночая тэнісная асацыяцыя]] * [[Міжнародная федэрацыя тэніса]] == Спасылкі == * [http://www.wtatennis.com/ Афіцыйны сайт WTA]{{ref-en}} * [http://www.itftennis.com/ Афіцыйны сайт ITF]{{ref-en}} {{Сезоны WTA}} [[Катэгорыя:Тур WTA 2017| ]] [[Катэгорыя:2017 год у тэнісе]] gqdonda2rmt4fd7o13lahcbql4wenm6 100 753022 5125075 5124668 2026-04-12T15:51:30Z NirvanaBot 40832 +3 новых 5125075 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Іван Рыгоравіч Турцэвіч|2026-04-12T06:49:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Канстанцін Маеўскі|2026-04-11T17:42:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Hello, World (фотаздымак)|2026-04-11T17:04:28Z|DzBar}} {{Новы артыкул|Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім|2026-04-11T10:57:23Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Моўная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім|2026-04-11T10:45:33Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Кітабістыка|2026-04-10T18:34:28Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сымон Фелікс Жукоўскі|2026-04-10T14:40:17Z|Aliaksei Lastouski}} {{Новы артыкул|Чэслаў Лапіч|2026-04-10T10:57:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Галіна Мішкінене|2026-04-10T10:48:56Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Беларуска-татарскае пісьменства|2026-04-10T10:07:32Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Сцяпан Пятровіч Шавыроў|2026-04-10T06:11:56Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Канстанцін Канстанцінавіч Маркаў|2026-04-09T18:38:17Z|Economico-geographer}} {{Новы артыкул|Адам Казіміравіч Паўстанскі|2026-04-09T17:37:08Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Ян Янаў|2026-04-09T15:45:18Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Станіслаў Пташыцкі|2026-04-09T13:53:29Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Амяльян Міхайлавіч Аганоўскі|2026-04-09T12:58:08Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> hnw776rh487t8i9qeu509jnbic7bdsl 100 753287 5125072 5124663 2026-04-12T15:50:45Z NirvanaBot 40832 +4 новых 5125072 wikitext text/x-wiki {{Новы артыкул|Юрась Нераток|2026-04-12T12:16:57Z|Dzejka}} {{Новы артыкул|Турцэвічы (род)|2026-04-12T09:13:05Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Іван Рыгоравіч Турцэвіч|2026-04-12T06:49:16Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Канстанцін Маеўскі|2026-04-11T17:42:49Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Рэстытуцыя культурнай спадчыны Беларусі|2026-04-11T08:48:27Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Страты культурнай спадчыны Беларусі ў міжваенны перыяд|2026-04-11T08:15:59Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Разрабаванне культурнай спадчыны Беларусі падчас Першай сусветнай і польска-савецкай войнаў|2026-04-11T08:01:10Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Разрабаванне культурнай спадчыны Беларусі ў перыяд Расійскай імперыі|2026-04-11T07:56:01Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Кітабістыка|2026-04-10T18:34:28Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Бабруйск-Арэна|2026-04-10T16:49:35Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Сезон 2002/2003 ГК Універсітэт Гомель|2026-04-10T14:00:51Z|Паўлюк Шапецька}} {{Новы артыкул|Сезон 2002/2003 ГК РЦАП-Аркатрон-МНС Мінск|2026-04-10T13:37:22Z|Паўлюк Шапецька}} {{Новы артыкул|Бабруйская жаночая настаўніцкая семінарыя|2026-04-10T11:08:12Z|Jaŭhien}} {{Новы артыкул|Галіна Мішкінене|2026-04-10T10:48:56Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Мядзельскі збор|2026-04-10T10:35:34Z|Чаховіч Уладзіслаў}} {{Новы артыкул|Казанскі кітаб|2026-04-10T10:22:30Z|Чаховіч Уладзіслаў}} <noinclude> [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Спісы новых артыкулаў паводле тэм|{{PAGENAME}}]] </noinclude> eoynpws4hd5uqqav0krm911ajd131ks 0 759002 5125041 4681729 2026-04-12T13:15:31Z Amherst99 6180 5125041 wikitext text/x-wiki [[Файл:Atmel 89c2051 gfdl.jpg|міні|360x360px|Плата з МК AT89C2051 (Atmel)]] '''Мікракантролер''' ([[Англійская мова|па-англ.]] ''microcontroller''), ці скарочана '''МК''' – аднакрышталёвы мікракамп'ютар; [[Электроніка|электронная]] прылада, якая змяшчае на адной [[Інтэгральная схема|інтэгральнай схеме]] [[мікрапрацэсар]] і перыферыйныя прылады ([[Таймер|таймеры]], лічыльнікі і іншае). Выкарыстоўваецца для кіравання за іншымі электроннымі прыладамі. Мікракантролеры атрымалі шырокае ўжыванне ў прамысловай электроніцы, дзякуючы свайму невялікаму кошту пры даволі значных магчымасцях.<ref>Микропроцессорная техника: учебник /И. Н. Огородников. 2-е изд., перераб. и доп. Екатеринбург: УГТУ-УПИ, 2007. 380 с. ISBN 978-5-321-00975-8 ISBN 5-321-00975-9</ref> Тыповы мікракантролер складаецца з мікрапрацэсара і іншых прылад, што прынята называць ''убудаванымі перыферыйнымі прыладамі'' – таймеры, [[Памяць з адвольным доступам|памяць]], [[Аналага-лічбавы пераўтваральнік|аналага-лічбавы]] (АЛП) і [[Лічбава-аналагавы пераўтваральнік|лічбава-аналагавы]] (ЛАП) пераўтваральнікі і падобнае. Яны знаходзяцца на крышталі аддзелена ад [[Працэсарнае ядро|мікрапрацэсарнага ядра]] і не ўваходзяць непасрэдна ў ягоную структуру. Пры гэтым, іх не трэба блытаць са ''знешнімі перыферыйнымі прыладамі'' – аддзеленымі прыладамі, што падключаюцца к МК непасрэдна або цераз [[Друкаваная плата|плату]] (знешняя памяць, [[Датчык ціску|датчыкі]]). Электронная сістэма, асновай якой з'яўляецца мікракантролер называецца ''мікракантролернай'' (прыватны выпадак мікрапрацэсарнай сістэмы). == MCS-51 == [[Файл:KL Intel P8051.jpg|міні|Мікракантролер Intel P8051]] [[MCS-51 (сямейства мікракантролераў)|MCS-51]] – гэта сямейства мікракантролераў, якія былі выпушчаны кампаніяй Intel у [[1980|1980 годзе]] для выкарыстання ва ўбудаваных сістэмах. Першым прадстаўніком сямейства быў МК [[Intel 8051]], заснаваны на [[Гарвардская архітэктура|Гарвардскай архітэктуры]] і створаны па тэхналогіі n-МАП ([[Металы|метал]]-[[Аксіды|аксід]]-[[паўправаднік]]). Быў вельмі папулярны ў 1980-х і на пачатку 1990-х гадоў, але пазней саступіў месца іншым 8051-сумяшчальным МК. Базавая [[мікраархітэктура]] МК уключала ў сябе працэсарнае ядро, прылады [[Памяць з адвольным доступам|аператыўнай]] і [[Пастаянная запамінальная прылада|пастаяннай]] памяці, некалькі паслядоўных і паралельных партоў УВ, [[Логіка|логікі]] кіравання прыпыненнямі і два таймеры. == Гл. таксама == * [[Мікрапрацэсар]] * [[Інтэгральная схема]] == Літаратура == * ''Бродин В. Б., Калинин А. В.'' Системы на микроконтроллерах и БИС программируемой логики. — <abbr>М.</abbr>: ЭКОМ, 2002. — <nowiki>ISBN 5-7163-0089-8</nowiki>. {{зноскі}} {{Мікракантролеры}} {{Тэхналогіі CPU}} {{Бібліяінфармацыя}} [[Катэгорыя:Мікракамп’ютары]] [[Катэгорыя:Мікрапрацэсары| ]] [[Катэгорыя:Вікіпедыя:Істотныя артыкулы]] jbi6iyz2clfeg5i4fd0f15pvb9qxk09 0 762170 5125169 4701148 2026-04-12T19:39:00Z DobryBrat 5701 арфаграфія, вікіфікацыя, пунктуацыя 5125169 wikitext text/x-wiki {{Арганізацыя}} '''Тавары́ства стары́х бальшавіко́ў'''{{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}}, '''Усесаюзнае Таварыства старых бальшавікоў''' — грамадская арганізацыя ў [[РСФСР]] і [[СССР]]. Створана па ініцыятыве членаў [[РКП (б)]] з дарэвалюцыйным стажам{{sfn|ВСЭ|1974}} пастановай Цэнтральнага камітэта [[РКП (б)]] ад 13 лютага 1922 года<ref name="ВРЭ">{{ВРЭ}}</ref> ў [[Масква|Маскве]] пры Гістпарце (з 1931 года Усесаюзнае Таварыства старых бальшавікоў пры [[Інстытут марксізма-ленінізма пры ЦК КПСС|Інстытуце Маркса — Энгельса — Леніна]]). Старшынямі таварыства былі М. С. Альмінскі (да 1931 года) і Е. М. Яраслаўскі{{sfn|БелЭн|2002}}<ref name="ВРЭ" />. Дзейнасць таварыства фінансавалася ЦК РКП(б) — УКП(б)<ref name="ВРЭ" />. Мэтамі таварыства з’яўляліся выкарыстанне вопыту старых [[Бальшавікі|бальшавікоў]] для выхавання моладзі на рэвалюцыйных традыцыях, збор матэрыялаў і ўспамінаў па гісторыі партыі і рэвалюцыйнага руху. Сваю дзейнасць каардынавала з [[Таварыства былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў|Таварыствам былых паліткатаржан і ссыльнапасяленцаў]]{{sfn|БелЭн|2002}}. == Членства і структура == Членамі таварыства старых бальшавікоў маглі стаць члены партыі з бесперапынным партыйным стажам не менш за 18 гадоў{{sfn|ВСЭ|1974}}. У 1922 годзе ў складзе таварыства налічвалася 64 членаў, у студзені 1934 года — больш за 2000 членаў{{sfn|ВСЭ|1974}}<ref name="ВРЭ" />. Кіруючыя органы: бюро (1922—1931), Цэнтральны савет (1931—1935), які абіраў пастаянна дзеючы прэзідыум<ref name="ВРЭ" />. У склад кіруючых органаў у розны час уваходзілі [[Авель Сафронавіч Енукідзэ|А. С. Енукідзэ]], [[Фрыдрых Вільгельмавіч Ленгнік|Ф. В. Ленгнік]], [[Панцеляймон Мікалаевіч Лепяшынскі|П. М. Лепяшынскі]], М. М. Лядаў, П. М. Нікіфараў, В. П. Нагін, А. М. Стапані, С. В. Малышаў, С. І. Міцкевіч, Б. З. Шумяцкі і іншыя. Фармальна членамі Таварыства старых бальшавікоў лічыліся ўсе вышэйшыя кіраўнікі РКП(б) — УКП (б): [[Мікалай Іванавіч Бухарын|М. І. Бухарын]], [[К. Я. Варашылаў]], [[Леў Барысавіч Каменеў|Л. Б. Каменеў]], [[А. І. Рыкаў]], [[Рыгор Яўсеевіч Зіноўеў|Р. Я. Зіноўеў]], [[І. В. Сталін]], [[Міхаіл Паўлавіч Томскі|М. П. Томскі]] і іншыя<ref name="ВРЭ" />. У структуры таварыства дзейнічалі камісіі і сектары: культурна-прапагандысцкі і агітацыйна-масавы, арганізацыйна-планавы, мясцовых аддзяленняў, літаратурна-выдавецкі, тэхнічны, бытавы. Дзейнічала выдавецтва «Старый большевик» з тыпаграфіяй<ref name="ВРЭ" />. У рэспубліках, краях, абласцях і буйных гарадах дзейнічалі філіялы (аддзяленні). Выпускаўся гісторыка-рэвалюцыйны зборнік «Старый большевик» (1930—1934) і «Бюллетень Общества старых большевиков» (1931—1933), «Ин­фор­ма­ци­он­ные ли­ст­ки…» (1933—1935). == Самаліквідацыя == Па ўказанні кіраўніцтва УКП(б) Пленум цэнтральнага савета Таварыства старых бальшавікоў 16 мая 1935 года прыняў рашэнне аб самаліквідацыі, грунтуючы гэта тым, што яно выканала свае задачы (рашэнне пацверджана пастановай ЦК УКП(б) ад 2 жніўня 1935 года<ref name="ВРЭ" />. == Беларускае аддзяленне == Беларускае аддзяленне Таварыства старых бальшавікоў пачало дзейнічаць у 1931 годзе{{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}}. Старшыня прэзідыума — [[Аўгуст Янавіч Балцін|А. Я. Балцін]], члены прэзідыума — [[Міхаіл Паўлавіч Гнілякевіч|М. П. Гнілякевіч]], Л. М. Спалінскі, Кеніг, Дамброўскі і іншыя. З 1933 года філіялы беларускага аддзялення дзейнічалі ў [[Віцебск]]у, [[Гомель|Гомелі]], [[Магілёў|Магілёве]]{{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}}. Члены аддзялення выступалі з дакладамі і ўспамінамі па гісторыі [[Рэвалюцыя 1905—1907 гадоў у Расіі|рэвалюцыі 1905—1907]] гадоў, [[Лютаўская рэвалюцыя|Лютаўскай]] і [[Кастрычніцкая рэвалюцыя|Кастрычніцкай]] рэвалюцый 1917 года, пытаннях нацыянальнай палітыкі, займаліся збіраннем матэрыялаў і дакументаў, у тым ліку пра [[Грамадзянская вайна ў Расіі|Грамадзянскую вайну]] і [[Замежная ваенная інтэрвенцыя ў Расіі|ваенную інтэрвенцыю]]. Самаліквідавалася Беларускае аддзяленне Таварыства старых бальшавікоў у маі 1935 года{{sfn|БелЭн|2002}}{{sfn|ЭГБ|2001}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БелЭн|15|Тавары́ства стары́х бальшавіко́ў|[[Уладзімір Мікалаевіч Міхнюк|Міхнюк У. М.]]|373—374}} * {{крыніцы/ЭГБ|6-1|Тавары́ства стары́х бальшавіко́ў|Міхнюк У.|493}} * {{ВСЭ3|О́бщество ста́рых большевико́в Всесоюзное|том=18|старонкі=250}} == Спасылкі == * [http://rgaspi-site.dlibrary.org/ru/nodes/690-fond-124-vsesoyuznoe-obschestvo-staryh-bolshevikov-vosb-1922-1935 Фонд 124. Всесоюзное общество старых большевиков (ВОСБ) (1922—1935) // Российский государственный архив социально-политической истории]{{ref-ru}} * [https://spbarchives.ru/infres/-/archive/cgaipd/guide/915 Ленинградское отделение Всероссийского общества старых большевиков // Архивный комитет Санкт-Петербурга]{{ref-ru}} * [https://cyberleninka.ru/article/n/obschestvo-staryh-bolshevikov-put-ot-leninskoy-gvardii-k-stalinskoy-lektorskoy-gruppe ''Трофимова А. М.'' Общество старых большевиков: путь от ленинской гвардии к сталинской лекторской группе // Вестник Костромского государственного университета. № 1, 2018.]{{ref-ru}} * [http://guides.rusarchives.ru/node/21274 Всесоюзное общество старых большевиков (ВОСБ) (1922—1935) // Федеральное архивное агентство. Путеводитель по Российским архивам]{{ref-ru}} {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Грамадскія арганізацыі СССР]] [[Катэгорыя:КПСС]] 2jddqywfvmx6wtyw8ndhff3rjrh5fz1 0 772999 5125236 5124584 2026-04-13T06:52:51Z StarDeg 16311 5125236 wikitext text/x-wiki {{Дзяржаўны дзеяч | беларускае імя = Марсель Нія Нджыфенджы | арыгінальнае імя = {{lang-fr|Marcel Niat Njifenji}} | выява = | шырыня = | апісанне выявы = | герб = | подпіс герба = | тытул = Прэзідэнт Сената Камеруна | парадак = 5 | парадак-жан = | пад імем = | сцяг = Flag of Cameroon.svg | перыядпачатак = 12 чэрвеня 2013 | перыядканец = 17 сакавіка 2026 | перыяд праўлення = | папярэднік = | пераемнік = | прэм'ер = [[Джозэф Нгутэ]] | віцэ-прэзідэнт = | прэзідэнт = [[Поль Бія]] | манарх = | губернатар = | віцэ-губернатар = | каментар = | дата нараджэння = | месца нараджэння = | дата смерці = | месца смерці = | пахаваны = | дынастыя = | бацька = | маці = | муж = | жонка = | у шлюбе = | дзеці = | гады службы = | прыналежнасць = | род войскаў = | званне = | камандаваў = | бітвы = | навуковая сфера = | месца працы = | вядомы як = | партыя = | дзейнасць = | прафесія = | адукацыя = | навуковая ступень = | манаграма = | рэлігія = | узнагароды = | аўтограф = | Commons = | сайт = }} '''Марсель Нія Нджыфенджы''' ({{lang-fr|Marcel Niat Njifenji}}; [[26 кастрычніка]] [[1934]]—[[2026]]) — камерункі дзяржаўны і палітычны дзеяч, інжынер і фермер. Прэзідэнт [[Сенат Камеруна|Сената Камеруна]] з 12 чэрвеня 2013 года<ref>{{cite web|url = http://www.prc.cm/pdf/decret_n_2013_149_du_8.05.2013_nomination_senateurs.pdf|title = Décret n°2013/149 du 08 mai 2013 nommant les sénateurs|author = |date = 4-01-2019|work = Présidence de la République du Cameroun|language = fr|archive-url = https://web.archive.org/web/20130617032423/http://www.prc.cm/pdf/decret_n_2013_149_du_8.05.2013_nomination_senateurs.pdf#federation=archive.wikiwix.com&tab=url|archive-date = 17 чэрвеня 2013|access-date = 2024-09-09|url-status = bot: unknown}}</ref> да 17 сакавіка 2026 года. Займаў пасаду міністра планавання і рэгіянальнага развіцця (1990—1991)<ref>Jean-Baptiste Nguini Effa. De la tour Elf à la prison centrale de New-Bell: Histoire d’une déchéance sociale injuste et réflexions sur la gouvernance au Cameroun. — P. 86.</ref> і мэра [[Бангангтэ]] (2002—2007)<ref>{{cite web|url = https://www.agenceecofin.com/politique/1306-11689-le-premier-president-du-senat-camerounais-est-marcel-niat-njifenji|title = Le premier président du Sénat camerounais est Marcel Niat Njifenji|author = Djoyum, Beaugas-Orain |date = 13-06-2013 |work = Agence Ecofin|language = fr|archive-url = https://web.archive.org/web/20130617050111/https://www.agenceecofin.com/politique/1306-11689-le-premier-president-du-senat-camerounais-est-marcel-niat-njifenji|archive-date = 2013-06-17|access-date = 2024-09-09}}</ref>. == Крыніцы == {{reflist}} == Спасылкі == {{вікіцытатнік}} {{commons|Marcel Niat Njifenji}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2024-09-10}} {{DEFAULTSORT:Нджыфенджы Марсель Нія}} [[Катэгорыя:Прэзідэнты Сената Камеруна]] pprcxf4xhw64t6iwaa7nqclggzmhzzs 0 776651 5125097 5064232 2026-04-12T17:30:14Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Ева Грын]] у [[Ева Грэн]]: Згодна з [[Вікіпедыя:Да перайменавання|абмеркаваннем]]: [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 5064232 wikitext text/x-wiki {{Перанесці|Эва Грэн}}{{Цёзкі2|Грын}} {{Кінематаграфіст}} '''Ева Грын''' ({{Lang-fr|Eva Green}}, {{ВД-Прэамбула}}) — французская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, мадэль. Маці — [[Марлен Жабер]]. Акцёрскую кар’еру Ева Грын пачынала ў тэатры, потым адбыўся яе кінадэбют у драме [[Бернарда Берталучы]] «''The Dreamers''» (Летуценнікі), 2003. Сусветную вядомасць атрымала, згуляўшы ролю Сібілы, каралевы Іерусаліма ў гістарычным эпасе [[Рыдлі Скот]]а «''Kingdom of Heaven''» (Царства Нябеснае) і дзяўчыну Джэймса Бонда Веспер Лінд у баявіку «Casino Royale» (Казіно „Раяль“) (2006). З 2006 года Грын здымаецца ў незалежным кіно: «''Cracks''» (Трэшчыны), 2009, «Womb» (Улонне»), 2010 і «''Perfect Sense''», 2011г. Яна з’явілася ў тэлесерыяле «Камелот» (2011), а таксама ў шырокаэкраннай адаптацыі [[Цім Бёртан|Ціма Бёртана]] «''Dark Shadows''» (Змрочныя цені), 2012. У 2014 годзе яна выканала ролі Артэмісіі ў «''300: Rise of an Empire''» (300 спартанцаў: Росквіт імперыі) і Эвы Лорд у сіквеле [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]] і [[Роберт Радрыгес|Роберта Радрыгеса]] «''Sin City: A Dame to Kill For''» (Горад грахоў 2). Таксама знялася ў фільме «''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children''» (Дом дзіўных дзяцей міс Пярэгрын), 2016 г. рэжысёра Ціма Бёртана. Згуляная ёю роля Ванэсы Айвз у драматычным серыяле канала ''Showtime'' «''Penny Dreadful''» (Страшныя казкі, 2014—2016) прынесла ёй намінацыю на прэмію «Залаты Глобус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле на [[Залаты глобус (прэмія, 2016)|73-й цырымоніі ўручэння прэміі]]. У 2007 годзе Ева Грын была ўдастоена спецыяльнай узнагароды [[BAFTA]] ў намінацыі «Узыходзячая зорка». Увесну 2018 года Грын стала кавалерам [[ордэн Мастацтваў і літаратуры|ордэна Мастацтваў і літаратуры]], які яна атрымала ад міністэрства культуры Францыі. == Зноскі == {{reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Грын Ева}} [[Катэгорыя:Актрысы Францыі]] 22hstomg46zoswwzpq4j1vix3e9gkva 5125101 5125097 2026-04-12T17:31:02Z MocnyDuham 99818 [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 5125101 wikitext text/x-wiki {{Перанесці|Эва Грэн}}{{Цёзкі2|Грэн}} {{Кінематаграфіст}} '''Ева Грэн''' ({{Lang-fr|Eva Green}}, {{ВД-Прэамбула}}) — французская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, мадэль. Маці — [[Марлен Жабер]]. Акцёрскую кар’еру Ева Грэн пачынала ў тэатры, потым адбыўся яе кінадэбют у драме [[Бернарда Берталучы]] «''The Dreamers''» (Летуценнікі), 2003. Сусветную вядомасць атрымала, згуляўшы ролю Сібілы, каралевы Іерусаліма ў гістарычным эпасе [[Рыдлі Скот]]а «''Kingdom of Heaven''» (Царства Нябеснае) і дзяўчыну Джэймса Бонда Веспер Лінд у баявіку «Casino Royale» (Казіно „Раяль“) (2006). З 2006 года Грэн здымаецца ў незалежным кіно: «''Cracks''» (Трэшчыны), 2009, «Womb» (Улонне»), 2010 і «''Perfect Sense''», 2011г. Яна з’явілася ў тэлесерыяле «Камелот» (2011), а таксама ў шырокаэкраннай адаптацыі [[Цім Бёртан|Ціма Бёртана]] «''Dark Shadows''» (Змрочныя цені), 2012. У 2014 годзе яна выканала ролі Артэмісіі ў «''300: Rise of an Empire''» (300 спартанцаў: Росквіт імперыі) і Эвы Лорд у сіквеле [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]] і [[Роберт Радрыгес|Роберта Радрыгеса]] «''Sin City: A Dame to Kill For''» (Горад грахоў 2). Таксама знялася ў фільме «''Miss Peregrine's Home for Peculiar Children''» (Дом дзіўных дзяцей міс Пярэгрын), 2016 г. рэжысёра Ціма Бёртана. Згуляная ёю роля Ванэсы Айвз у драматычным серыяле канала ''Showtime'' «''Penny Dreadful''» (Страшныя казкі, 2014—2016) прынесла ёй намінацыю на прэмію «Залаты Глобус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле на [[Залаты глобус (прэмія, 2016)|73-й цырымоніі ўручэння прэміі]]. У 2007 годзе Ева Грэн была ўдастоена спецыяльнай узнагароды [[BAFTA]] ў намінацыі «Узыходзячая зорка». Увесну 2018 года Грэн стала кавалерам [[ордэн Мастацтваў і літаратуры|ордэна Мастацтваў і літаратуры]], які яна атрымала ад міністэрства культуры Францыі. == Зноскі == {{reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Грэн Ева}} [[Катэгорыя:Актрысы Францыі]] bvrsytppvukkc127xsoyamksq3wpk5u 5125102 5125101 2026-04-12T17:31:37Z MocnyDuham 99818 Перанеслі, афармленне 5125102 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Грэн}} {{Кінематаграфіст}} '''Ева Грэн''' ({{Lang-fr|Eva Green}}, {{ВД-Прэамбула}}) — французская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, мадэль. Маці — [[Марлен Жабер]]. Акцёрскую кар’еру Ева Грэн пачынала ў тэатры, потым адбыўся яе кінадэбют у драме [[Бернарда Берталучы]] «''The Dreamers''» (Летуценнікі), 2003. Сусветную вядомасць атрымала, згуляўшы ролю Сібілы, каралевы Іерусаліма ў гістарычным эпасе [[Рыдлі Скот]]а «''Kingdom of Heaven''» (Царства Нябеснае) і дзяўчыну Джэймса Бонда Веспер Лінд у баявіку «Casino Royale» (Казіно «Раяль») (2006). З 2006 года Грэн здымаецца ў незалежным кіно: «''Cracks''» (Трэшчыны), 2009, «Womb» (Улонне"), 2010 і «''Perfect Sense''», 2011 г. Яна з’явілася ў тэлесерыяле «Камелот» (2011), а таксама ў шырокаэкраннай адаптацыі [[Цім Бёртан|Ціма Бёртана]] «''Dark Shadows''» (Змрочныя цені), 2012. У 2014 годзе яна выканала ролі Артэмісіі ў «''300: Rise of an Empire''» (300 спартанцаў: Росквіт імперыі) і Эвы Лорд у сіквеле [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]] і [[Роберт Радрыгес|Роберта Радрыгеса]] «''Sin City: A Dame to Kill For''» (Горад грахоў 2). Таксама знялася ў фільме «''Miss Peregrine’s Home for Peculiar Children''» (Дом дзіўных дзяцей міс Пярэгрын), 2016 г. рэжысёра Ціма Бёртана. Згуляная ёю роля Ванэсы Айвз у драматычным серыяле канала ''Showtime'' «''Penny Dreadful''» (Страшныя казкі, 2014—2016) прынесла ёй намінацыю на прэмію «Залаты Глобус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле на [[Залаты глобус (прэмія, 2016)|73-й цырымоніі ўручэння прэміі]]. У 2007 годзе Ева Грэн была ўдастоена спецыяльнай узнагароды [[BAFTA]] ў намінацыі «Узыходзячая зорка». Увесну 2018 года Грэн стала кавалерам [[ордэн Мастацтваў і літаратуры|ордэна Мастацтваў і літаратуры]], які яна атрымала ад міністэрства культуры Францыі. == Зноскі == {{reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Грэн Ева}} [[Катэгорыя:Актрысы Францыі]] o143mwgffatdt2ax1nozen7gu8rolaf 5125106 5125102 2026-04-12T17:37:12Z MocnyDuham 99818 дапаўненне 5125106 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Грэн}} {{Кінематаграфіст}} '''Ева Грэн''', таксама вядомая як '''Эва Грэн''' ({{Lang-fr|Eva Green}}, {{ВД-Прэамбула}}) — французская актрыса тэатра, кіно і тэлебачання, мадэль. Маці — [[Марлен Жабер]]. Акцёрскую кар’еру Ева Грэн пачынала ў тэатры, потым адбыўся яе кінадэбют у драме [[Бернарда Берталучы]] «''The Dreamers''» (Летуценнікі), 2003. Сусветную вядомасць атрымала, згуляўшы ролю Сібілы, каралевы Іерусаліма ў гістарычным эпасе [[Рыдлі Скот]]а «''Kingdom of Heaven''» (Царства Нябеснае) і дзяўчыну Джэймса Бонда Веспер Лінд у баявіку «Casino Royale» (Казіно «Раяль») (2006). З 2006 года Грэн здымаецца ў незалежным кіно: «''Cracks''» (Трэшчыны), 2009, «Womb» (Улонне"), 2010 і «''Perfect Sense''», 2011 г. Яна з’явілася ў тэлесерыяле «Камелот» (2011), а таксама ў шырокаэкраннай адаптацыі [[Цім Бёртан|Ціма Бёртана]] «''Dark Shadows''» (Змрочныя цені), 2012. У 2014 годзе яна выканала ролі Артэмісіі ў «''300: Rise of an Empire''» (300 спартанцаў: Росквіт імперыі) і Эвы Лорд у сіквеле [[Фрэнк Мілер|Фрэнка Мілера]] і [[Роберт Радрыгес|Роберта Радрыгеса]] «''Sin City: A Dame to Kill For''» (Горад грахоў 2). Таксама знялася ў фільме «''Miss Peregrine’s Home for Peculiar Children''» (Дом дзіўных дзяцей міс Пярэгрын), 2016 г. рэжысёра Ціма Бёртана. Згуляная ёю роля Ванэсы Айвз у драматычным серыяле канала ''Showtime'' «''Penny Dreadful''» (Страшныя казкі, 2014—2016) прынесла ёй намінацыю на прэмію «Залаты Глобус» за найлепшую жаночую ролю ў драматычным тэлесерыяле на [[Залаты глобус (прэмія, 2016)|73-й цырымоніі ўручэння прэміі]]. У 2007 годзе Ева Грэн была ўдастоена спецыяльнай узнагароды [[BAFTA]] ў намінацыі «Узыходзячая зорка». Увесну 2018 года Грэн стала кавалерам [[ордэн Мастацтваў і літаратуры|ордэна Мастацтваў і літаратуры]], які яна атрымала ад міністэрства культуры Францыі. == Зноскі == {{reflist}} {{Вонкавыя спасылкі}} {{DEFAULTSORT:Грэн Ева}} [[Катэгорыя:Актрысы Францыі]] pqfa7nx9y07cc6qxbz9pxx4cpqg0ato 10 778027 5125078 5124846 2026-04-12T15:59:15Z DobryBrat 5701 дапаўненне 5125078 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца | загаловак = Надзвычайныя і Паўнамоцныя Паслы Беларусі ў Манголіі | імя = Паслы Беларусі ў Манголіі | выява = | клас_спісаў = hlist | стыль_асноўнага_загалоўка = | стыль_загалоўкаў = | стыль_спісаў = | загаловак1 = Пачатак дыпадносін <br/> Адкрыццё пасольства | спіс1 = 24 студзеня 1992 <br/>30 ліпеня 2014 | загаловак2 = Паслы | спіс2 = * [[Вячаслаў Мікалаевіч Кузняцоў|Вячаслаў Кузняцоў]] (1998—2000) * [[Віктар Паўлавіч Бура|Віктар Бура]] (2011—2014) * [[Станіслаў Уладзіміравіч Чапурны|Станіслаў Чапурны]] (2014—2021) * [[Дзмітрый Мікалаевіч Гарэлік|Дзмітрый Гарэлік]] (2021—2026) * [[Міхаіл Орда]] (з 2026) }}<noinclude> [[Катэгорыя:Шаблоны:Паслы Беларусі|Манголія]] </noinclude> ky9zpirt4rz0u7yy6b2gnr9le52rg1p 3 780918 5125205 5122725 2026-04-13T02:56:28Z MediaWiki message delivery 38732 /* Wikipedia translation of the week: 2026-16 */ новы падраздзел 5125205 wikitext text/x-wiki == Wikipedia translation of the week: 2025-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Nagorno-Karabakh clashes]]'''<br /> <small>''([[:it:Scontri del Nagorno Karabakh del 2010]])&#32;([[:tr:2010 Dağlık Karabağ çatışmaları]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''2010 Nahorno karabakh war''' were a series of exchanges of gunfire that took place on February 18 on the line of contact dividing Azerbaijani and the Karabakh Armenian military forces. Azerbaijan accused the Armenian forces of firing on the Azerbaijani positions near Tap Qaraqoyunlu, Qızıloba, Qapanlı, Yusifcanlı and Cavahirli villages, as well as in uplands of Agdam Rayon with small arms fire including snipers. As a result, three Azerbaijani soldiers were killed and one wounded. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:20, 20 студзеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28099770 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Jinnah's birthday]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Yorkstatue.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Jinnah's Birthday''', officially Quaid-e-Azam Day and sometimes known as Quaid Day, is a public holiday in Pakistan observed annually on 25 December to celebrate the birthday of the founder of Pakistan, Muhammad Ali Jinnah, known as Quaid-i-Azam ("Great Leader"). A major holiday, commemorations for Jinnah began during his lifetime in 1942, and have continued ever since. The event is primarily observed by the government and the citizens of the country where the national flag is hoisted at major architectural structures such as private and public buildings, particularly at the top of Quaid-e-Azam House in Karachi. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:30, 27 студзеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28156501 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:French conquest of Corsica]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Bataille de Ponte Novu.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''French conquest of Corsica''' was a successful expedition by French forces of the Kingdom of France under Comte de Vaux, against Corsican forces under Pasquale Paoli of the Corsican Republic. The expedition was launched in May 1768, in the aftermath of the Seven Years' War. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:20, 3 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Assassination of Spencer Perceval]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:PercevalShooting.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 11 May 1812, at about 5:15 pm, Spencer Perceval, the prime minister of the United Kingdom of Great Britain and Ireland, was shot dead in the lobby of the House of Commons by John Bellingham, a Liverpool merchant with a grievance against the government. Bellingham was detained; four days after the murder, he was tried, convicted and sentenced to death. He was hanged at Newgate Prison on 18 May, one week after the assassination and one month before the start of the War of 1812. Perceval remains the sole British prime minister to have been assassinated. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 10 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28200320 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:2010 Malagasy constitutional referendum]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A constitutional referendum was held in Madagascar on 17 November 2010, in which voters approved a proposal for the state's fourth Constitution. The Malagasy people were asked to answer "Yes" or "No" to the proposed new constitution, which was considered to help consolidate Andry Rajoelina's grip on power. At the time of the referendum, Rajoelina headed the governing Highest Transitional Authority (HAT), an interim junta established following the military-backed coup d'état against then President Marc Ravalomanana in March 2009. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:21, 17 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28245290 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Cooler Heads Coalition]]'''<br /> <small>''([[:de:Cooler Heads Coalition]])&#32;([[:fr:Cooler Heads Coalition]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Cooler Heads Coalition''' is a politically conservative "informal and ad-hoc group" in the United States, financed and operated by the Competitive Enterprise Institute. The group, which rejects the scientific consensus on climate change, made efforts to stop the government from addressing climate change. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:23, 24 лютага 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28300238 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:pt:Transmissor de Ondas]]'''<br /> <small>''([[:en:Wave Transmitter]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Esq eletr transm ondas color.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Transmissor de Ondas''' é um equipamento precursor do rádio, desenvolvido por Roberto Landell de Moura na década de 1890, capaz de transmitir áudio via ondas eletromagnéticas, com sua primeira demonstração pública documentada tendo ocorrido no dia 16 de julho de 1899. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:49, 3 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Smoky (mascotte olimpica)]]'''<br /> <small>''([[:en:Smoky (Olympic mascot)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Smoky 1932 Olympic Village Mascot.webp|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Smoky''' (Los Angeles, 1931 o 1932 - Los Angeles, aprile 1934), occasionalmente scritto Smokey, è stato un cane che divenne la mascotte del villaggio olimpico estivo del 1932 e, successivamente, dell'evento generale. Pur non essendo oggi riconosciuto dal CIO, è stato, seppur non in modo ufficiale, la prima mascotte olimpica dei Giochi, oltre che a essere attualmente l'unica a essere stata un animale vero. Le successive edizioni non ebbero mascotte, dovendo aspettare i X Giochi olimpici invernali di Grenoble nel 1968 per ritrovarne una ufficialmente riconosciuta, lo sciatore stilizzato Schuss, allora non considerato ufficiale ma successivamente riconosciuto come tale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:50, 10 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28317097 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Amazonas, o maior rio do mundo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Amazonas, o maior rio do mundo]])&#32;([[:es:Amazonas, o maior rio do mundo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frame A from Amazonas, o maior rio do mundo.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Amazonas, o maior rio do mundo''''' (lit. 'Amazon: The Greatest River in the World') is a 1922 Brazilian silent documentary film produced in 1918 by Silvino Santos. It is a black-and-white film that portrays life in the Amazon rainforest. Completed in 1920, it is considered one of the oldest cinematic records of the Amazon. It was presumed lost in 1931 and only rediscovered in 2023 at the Czech Film Archive. Silvino Santos produced the work over three years using sophisticated cinematic techniques, which led it to be deemed of "immense artistic value" by Le Monde. It has also been described as the "Holy Grail of Brazilian silent cinema" by The Guardian. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:57, 17 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28392163 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ali of the Eretnids]]'''<br /> <small>''([[:tr:Alaaddin Ali Bey]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Ala al-Din Ali''' (January 1353 – August 1380) was the third Sultan of the Eretnids ruling from 1366 until his death. He inherited the throne at a very early age and was removed from administrative matters. He was characterized as particularly keen on personal pleasures, which later discredited his authority. During his rule, emirs under the Eretnids enjoyed considerable autonomy, and the state continued to shrink as neighboring powers captured several towns. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:59, 24 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28433698 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Chilembwe uprising]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Chilembwe supporters being led to be executed (cropped).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Chilembwe uprising''' was a rebellion against British colonial rule in Nyasaland (modern-day Malawi) which took place in January 1915. It was led by John Chilembwe, an American-educated Baptist minister. Based around his church in the village of Mbombwe in the south-east of the colony, the leaders of the revolt were mainly from an emerging black middle class. They were motivated by grievances against the British colonial system, which included forced labour, racial discrimination and new demands imposed on the African population following the outbreak of World War I. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:52, 31 сакавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:1930 Bago earthquake]]'''<br /> <small>''([[:my:၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Thiao Mueang Phama (1955, p. 165).jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> An earthquake affected Myanmar on 5 May 1930 with a moment magnitude (Mw ) 7.4. The shock occurred 35 km (22 mi) beneath the surface with a maximum Rossi–Forel intensity of IX (Devastating tremor). The earthquake was the result of rupture along a 131 km (81 mi) segment of the Sagaing Fault—a major strike-slip fault that runs through the country. Extensive damage was reported in the southern part of the country, particularly in Bago and Yangon, where buildings collapsed and fires erupted. At least 550, and possibly up to 7,000 people were killed. A moderate tsunami struck the Burmese coast which caused minor damage to ships and a port. It was felt for over 570,000 km2 (220,000 sq mi) and as far as Shan State and Thailand. The mainshock was followed by many aftershocks; several were damaging. The December earthquake was similarly sized which also occurred along the Sagaing Fault. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:54, 7 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Museum of Zoology of the University of São Paulo]]'''<br /> <small>''([[:pt:Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Museu de Zoologia da USP 02.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Museum of Zoology of the University of São Paulo''' (Portuguese: Museu de Zoologia da Universidade de São Paulo, abbreviated MZUSP) is a public natural history museum located in the historic Ipiranga district of São Paulo, Brazil. The MZUSP is an educational and research institution that is part of the University of São Paulo. The museum began at the end of the 19th century as part of the Museu Paulista; in 1941, it moved into a dedicated building. In 1969 the museum became a part of the University of São Paulo, receiving its current name. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:27, 14 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28454663 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-17 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fear of crime]]'''<br /> <small>''([[:ar:الخوف من الجريمة]])&#32;([[:it:Criminofobia]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fear of crime''' refers to the fear of being a victim of crime, which is not necessarily reflective of the actual probability of being such a victim. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:23, 21 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28559524 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-18 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Heritage preservation in South Korea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Korean.Dance-03.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The heritage preservation system of South Korea is a multi-level program aiming to preserve and cultivate Korean cultural heritage. The program is administered by the Cultural Heritage Administration (CHA), and the legal framework is provided by the Cultural Heritage Protection Act of 1962, last updated in 2012. The program started in 1962 and has gradually been extended and upgraded since then. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:57, 28 красавіка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-19 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lhamana]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:We-Wa, a Zuni berdache, weaving - NARA - 523796 (cropped).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lhamana''', in traditional Zuni culture, are biologically male people who take on the social and ceremonial roles usually performed by women in their culture, at least some of the time. They wear a mixture of women's and men's clothing and much of their work is in the areas usually occupied by Zuni women. Some contemporary lhamana participate in the pan-Indian two-spirit community. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 10:28, 5 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28583422 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-20 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Gruppo del Sileno]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Parco3.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Sileno ed Egle con Mnasilo e Cromi''', meglio noto come Gruppo del Sileno, è un monumento in marmo di Carrara, realizzato da Jean-Baptiste Boudard nel 1765 per il Giardino Ducale di Parma; sostituito nel 1991 con una copia in polvere di marmo e resina, l'originale si trova provvisoriamente nel chiostro della Fontana del monastero di San Paolo, in attesa della definitiva collocazione prevista all'interno del palazzetto Eucherio Sanvitale nel parco Ducale. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:28, 12 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28709947 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-21 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lorrin A. Thurston]]'''<br /> <small>''([[:fi:Lorrin Thurston]])&#32;([[:ko:로린 A. 서스턴]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lorrinandrewsthurston1892.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Lorrin Andrews Thurston''' (July 31, 1858 – May 11, 1931) was a Hawaiian citizen lawyer, politician, and businessman. Thurston played a prominent role in the revolution that overthrew the Hawaiian Kingdom to replace Queen Liliʻuokalani with the Republic of Hawaii, with discreet US support for which Congress much later apologized. He published the Pacific Commercial Advertiser (a forerunner of the present-day Honolulu Star-Advertiser), and owned other enterprises. From 1906 to 1916, he and his network lobbied with national politicians to create a national park to preserve the Hawaiian volcanoes. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:33, 19 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28731710 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-22 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Lamiera bugnata]]'''<br /> <small>''([[:en:Tread plate]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Diamond Plate.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Una '''lamiera bugnata''' o mandorlata è una lamiera di metallo ottenuta dalla laminazione di una bramma attraverso rulli che, tramite punzonatura o goffratura, imprimono sulla lamina rilievi a forma di rombo o ellisse, detti bugne. Nel caso questi rilievi siano alternati singolarmente nei due assi, si parla di lamiera diamantata, mentre se le forme sono predisposte in maniera parallela per formare piccoli quadranti tra di loro tangenti, questo pattern viene identificato con il nome di mandorlato. We tend to ignore the fact that this type of plate is the only reason we don't slip when we walk on steel and wet or frozen surfaces. The Italian article it's short but quite complete, and has just the right amount of citations, unlike other poor languages' versions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 09:03, 26 мая 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28751788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-23 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Angelo azzurro (cocktail)]]'''<br /> <small>''([[:es:Ángel azul (cóctel)]])&#32;([[:fr:Ange bleu (cocktail)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Angelo Azzurro Cocktail.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''angelo azzurro''' è un cocktail alcolico italiano. È considerato uno dei cocktail più popolari in Italia negli anni novanta, insieme al B-52 e all'Invisibile. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 08:39, 2 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-24 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:fi:Kotiryssä]]'''<br /> <small>''([[:en:Kotiryssä]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''kotiryssä''' (jocular Finnish: one’s home Russky or home Russian) was a Soviet or Russian contact person of a Finnish politician, bureaucrat, businessman or other important person. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:33, 9 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-25 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Future self]]'''<br /> <small>''([[:pl:Przyszła jaźń]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In the psychology of self, the '''future self''' concerns the processes and consequences associated with thinking about oneself in the future. People think about their future selves similarly to how they think about other people. The extent to which people feel psychologically connected (e.g., similarity, closeness) to their future self influences how well they treat their future self. When people feel connected to their future self, they are more likely to save for retirement, make healthy decisions, and avoid ethical transgressions. Interventions that increase feelings of connectedness with future selves can improve future-oriented decision making across these domains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 16 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-26 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pictorial map]]'''<br /> <small>''([[:fa:نقشه تصویری]])&#32;([[:ja:絵地図]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Blake Britain Spearhead of Attack.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pictorial maps''' (also known as illustrated maps, panoramic maps, perspective maps, bird's-eye view maps, and geopictorial maps) depict a given territory with a more artistic rather than technical style. It is a type of map in contrast to road map, atlas, or topographic map. The cartography can be a sophisticated 3-D perspective landscape or a simple map graphic enlivened with illustrations of buildings, people and animals. They can feature all sorts of varied topics like historical events, legendary figures or local agricultural products and cover anything from an entire continent to a college campus. Drawn by specialized artists and illustrators, pictorial maps are a rich, centuries-old tradition and a diverse art form that ranges from cartoon maps on restaurant placemats to treasured art prints in museums. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:18, 23 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-27 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Queen Elizabeth University Hospital]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:QEUH.jpg|center|300px]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Queen Elizabeth University Hospital''' (QEUH) is a 1,677-bed acute hospital located in Govan, in the south-west of Glasgow, Scotland. The hospital is built on the site of the former Southern General Hospital and opened at the end of April 2015. The hospital comprises a 1,109-bed adult hospital, a 256-bed children's hospital and two major Emergency Departments; one for adults and one for children. There is also an Immediate Assessment Unit for local GPs and out-of-hours services, to send patients directly, without having to be processed through the Emergency Department. The retained buildings from the former Southern General Hospital include the Maternity Unit, the Institute of Neurological Sciences, the Langlands Unit for medicine of the elderly and the laboratory. The whole facility is operated by NHS Greater Glasgow and Clyde, and is one of the largest acute hospital campuses in Europe. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:05, 30 чэрвеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-28 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Non-constituency Member of Parliament]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''Non-constituency Member of Parliament''' (NCMP) is a member of an opposition political party in Singapore who, as stipulated in Article 39 of the Constitution and the Parliamentary Elections Act, is declared to have been elected a Member of Parliament (MP) without constituency representation, despite having lost in a general election, by virtue of having been one of the opposition candidates with the highest vote shares among the unelected. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:10, 7 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28788623 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-29 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Immunolabeling]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Immunolabeling process image.png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Immunolabeling''' is a biochemical process that enables the detection and localization of an antigen to a particular site within a cell, tissue, or organ. Antigens are organic molecules, usually proteins, capable of binding to an antibody. These antigens can be visualized using a combination of antigen-specific antibody as well as a means of detection, called a tag, that is covalently linked to the antibody <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> ---[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:44, 14 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28945528 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-30 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Vespa analis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Plumpy hornet on the ground - 1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Vespa analis''''', the yellow-vented hornet, is a species of common hornet found in Southeast Asia <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:28, 21 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=28984647 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-31 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Fernando de Noronha Marine National Park]]'''<br /> <small>''([[:pt:Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Baía dos Porcos - Fernando de Noronha (32811749914).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Fernando de Noronha Marine National Park''' (Portuguese: Parque Nacional Marinho de Fernando de Noronha) is a national park in the state of Pernambuco, Brazil. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:40, 28 ліпеня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29047614 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-32 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Xie Zhiliu]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Xie Zhiliu''' (Chinese: 谢稚柳; 1910–1997) was a leading traditional painter, calligrapher, and art connoisseur of modern China. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:21, 4 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29077280 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-33 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lethocerus patruelis]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lethocerus patruelis.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lethocerus patruelis''''' is a giant water bug in the family Belostomatidae. It is native to southeastern Europe, through Southwest Asia, to Pakistan, India and Burma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:20, 11 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29085671 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-34 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Ikiza]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:CIA map of Burundi and surrounding countries during 1972 killings.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Ikiza''' (variously translated from Kirundi as the Catastrophe, the Great Calamity, and the Scourge), or the Ubwicanyi (Killings), was a series of mass killings—often characterised as a genocide—which were committed in Burundi in 1972 by the Tutsi-dominated army and government, primarily against educated and elite Hutus who lived in the country. Conservative estimates place the death toll of the event between 100,000 and 150,000 killed, while some estimates of the death toll go as high as 300,000. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 18 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-35 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Corallite]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Recent azooxanthellate Scleractinia (Cnidaria, Anthozoa) - ZooKeys-227-001-g004.jpeg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''corallite''' is the skeletal cup, formed by an individual stony coral polyp, in which the polyp sits and into which it can retract. The cup is composed of aragonite, a crystalline form of calcium carbonate, and is secreted by the polyp. Corallites vary in size, but in most colonial corals they are less than 3 mm (0.12 in) in diameter. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 25 жніўня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29115447 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-36 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Diksam Plateau]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Dixam plateau (6407168437).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Diksam Plateau''' or Dixam Plateau (Arabic: دكسم) is a limestone plateau in Socotra, Yemen. The Firmihin forest, located east of the Dirhur canyon within the plateau, has the highest concentration of Dragon's Blood Trees on the entire island. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:40, 1 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-37 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Ttongsul]]'''<br /> <small>''([[:ja:トンスル]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Ttongsul (imitation).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''ttongsul''' (똥술), o vino di feci, è una tradizionale preparazione medicinale coreana con gradazione alcolica al 9% a base di feci, solitamente umane e preferibilmente di bambino. Nato probabilmente traendo spunto dalla medicina tradizionale cinese, nelle credenze popolari il vino di feci avrebbe proprietà benefiche per molti tipi di malesseri: sarebbe un rimedio per dolori muscolari, ustioni, infiammazioni, epilessia e fratture ossee. Sebbene alcuni media occidentali abbiano in passato riportato che questa bevanda sia diffusa tra la popolazione coreana, al giorno d'oggi un numero molto limitato di persone ne fa uso, dopo aver subito un declino di popolarità nei secoli scorsi, tanto che la maggioranza dei giovani coreani non ne ha mai sentito parlare. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:28, 8 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29195081 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-38 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pak Kum-chol]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pak Kum-chol in 1961 (cropped).jpg|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pak Kum-chol''' was a North Korean politician. Having been a guerrilla during the anti-Japanese struggle, he became a high-ranking politician after the liberation of Korea. Pak aligned himself with his former guerrilla brothers in arms from the Kapsan Operation Committee to form a faction within the ruling Workers' Party of Korea (WPK) called the "Kapsan faction". This faction sought to replace Kim Il Sung with Pak. Kim retaliated by purging the faction in 1967 in what is known as the Kapsan faction incident. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:18, 15 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29249252 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-39 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Federation of Central America (1921–1922)]]'''<br /> <small>''([[:es:Federación de Centro América (1921-1922)]])&#32;([[:ar:اتحاد أمريكا الوسطى (1921-1922)]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Central America's Northern Triangle (orthographic projection).png|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Federation of Central America''' (Spanish: Federación de Centro América)[1] was a short-lived federal republic that existed in Central America between 1921 and 1922. The federation consisted of the Central American nations of El Salvador, Guatemala, and Honduras. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:45, 22 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29311347 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-40 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Palazzo delle Poste (Latina)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Postelittoria2.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''Palazzo delle Poste''', fino al 1945 Ricevitoria Postelegrafonica di Littoria, è un edificio postale di Latina, situato in piazzale dei Bonificatori. Costruito nel 1932 in stile razionalista con influenze futuriste, riscontrabili nell'utilizzo di ampie superfici vetrate e di volumi verticali, oltre che per la presenza di l’utilizzo di materiali e scelte di design molto in voga all'epoca come, come i mattoni a vista, il travertino di Tivoli e l'Anticorodal (una lega di alluminio), ospita l'ufficio postale Latina Centro. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 03:58, 29 верасня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-41 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Majed Abu Maraheel]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Majed Abu Maraheel''' was a Palestinian long-distance runner, football player, security officer, and athletics coach, who was the first Palestinian to compete at the Olympic Games. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:48, 6 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-42 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Abortion in Eritrea]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> In Eritrea, abortion is banned except on the grounds of pregnancy from rape or incest, pregnancy of a minor, or risk to physical or mental health. Legal abortions require medical or judicial approval. Prior to Eritrea's independence, it applied Ethiopia's abortion law of the 1950s, which banned abortion unless life-saving. After independence, the 1991 penal code adapted this law to lift punishments on abortions on the grounds of rape, incest, or risk to life or health, but legal abortions did not exist in effect. The penal codes of 2001 and 2015 required physicians to prove health grounds for abortion. Unsafe abortion is common and contributes to maternal mortality in Eritrea. Post-abortion care is unavailable in some regions. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:06, 13 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29341788 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-43 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Liberation of Auschwitz concentration camp]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Auschwitz Liberated January 1945.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> On 27 January 1945, Auschwitz—a Nazi concentration camp and extermination camp in occupied Poland where more than a million people were murdered as part of the Nazis' "Final Solution" to the Jewish question—was liberated by the Soviet Red Army during the Vistula–Oder Offensive. Although most of the prisoners had been forced onto a death march, about 7,000 had been left behind. The Soviet soldiers attempted to help the survivors and were shocked at the scale of Nazi crimes. The date is recognized as International Holocaust Remembrance Day. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:04, 20 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29452019 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-44 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Black Diaries]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Black Diaries''' are diaries purported to have been written by the Irish revolutionary Roger Casement, which contained accounts of homosexual liaisons with young men. They cover the years 1903, 1910 and 1911 (two) and were handed in to Scotland Yard after his capture in April 1916. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29487357 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-45 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Consolations (Liszt)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Franz Liszt - Consolation No. 3, Lento placido.ogg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Consolations''', S. 171a/172 (German: Tröstungen) are a set of six solo piano works by Franz Liszt. The compositions take the musical style of nocturnes with each having its own distinctive style. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:52, 3 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29558323 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-46 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Marine coastal ecosystem]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Vegetation and fauna processes controlling benthic biogeochemical fluxes.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''marine coastal ecosystem''' is a marine ecosystem which occurs where the land meets the ocean. Worldwide there is about 620,000 kilometres (390,000 mi) of coastline. Coastal habitats extend to the margins of the continental shelves, occupying about 7 percent of the ocean surface area. Marine coastal ecosystems include many very different types of marine habitats, each with their own characteristics and species composition. They are characterized by high levels of biodiversity and productivity. For example, estuaries are areas where freshwater rivers meet the saltwater of the ocean, creating an environment that is home to a wide variety of species, including fish, shellfish, and birds. Salt marshes are coastal wetlands which thrive on low-energy shorelines in temperate and high-latitude areas, populated with salt-tolerant plants such as cordgrass and marsh elder that provide important nursery areas for many species of fish and shellfish. Mangrove forests survive in the intertidal zones of tropical or subtropical coasts, populated by salt-tolerant trees that protect habitat for many marine species, including crabs, shrimp, and fish. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:53, 10 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29584005 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-47 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Elephant communication]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Three elephant's curly kisses.jpg|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Elephants communicate''' via touching, visual displays, vocalisations, seismic vibrations, and semiochemicals. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:24, 17 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-48 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Animal-made art]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Painting Queen 1024x768.png|center|300px|]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Animal-made art''' consists of works by non-human animals, that have been considered by humans to be artistic, including visual works, music, photography, and videography. Some of these are created naturally by animals, often as courtship displays, while others are created with human involvement. There have been debates about the copyright status of these works, with the United States Copyright Office stating in 2014 that works that lack human authorship cannot have their copyright registered at the US Copyright Office. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:13, 24 лістапада 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29627457 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-49 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Halachic state]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The term "'''halachic state'''" (Hebrew: מְדִינַת הֲלָכָה‎ Medīnat Hălāḵā) refers to a sovereign state that endorses Judaism in an official capacity and governs by Jewish religious law. It has been a subject of discussion among Orthodox Jews, particularly with regard to modern Israel, which, although a Jewish state, is not classified as a theocracy. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 11:01, 1 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-50 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:ru:Сто лошадей]]'''<br /> <small>''([[:en:One Hundred Horses]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:A_Hundred_Steeds.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''One Hundred Horses''''' (Chinese: 百駿圖) is a Qing dynasty silk and ink painting by Giuseppe Castiglione. It was painted in 1728 for the Yongzheng emperor. The painting depicts a hundred horses in a variety of poses and activities, combining Western realism with traditional Chinese composition and brushwork. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:29, 8 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29719355 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-51 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:First Universal Races Congress]]'''<br /> <small>''([[:fr:Premier Congrès universel des races]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Universal Races Congress seated outside the entrance to the Imperial Institute, London, 1911.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''First Universal Races Congress''' met in 1911 for four days at the University of London as an early effort at anti-racism. Speakers from a number of countries discussed race relations and how to improve them. The congress, with 2,100 attendees, was organised by prominent humanists of that era. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:56, 15 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29779168 --> == Wikipedia translation of the week: 2025-52 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2025 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pin Malakul]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Pin Malakul, January 1922.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pin Malakul''' (24 October 1903 – 5 October 1995) was a Thai professor, educator and writer. His contributions to education in Thailand include the establishment of various institutions of higher education, the introduction of fixed class schedules, and the implementation of teacher-training programmes. In his career he served as Director-General of the Department of General Education, later becoming Permanent Secretary, and Minister, of Education. He was also a member of the executive board of UNESCO. His writings earned him the title of National Artist in 1987, and the 100th anniversary of his birth was celebrated by the UNESCO in 2003 as recognition of his contribution to the advancement of education in Thailand and Southeast Asia. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> -[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:25, 22 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-01 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:The Morning of the Magicians]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Le Matin des magiciens, couverture.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''The Morning of the Magicians: Introduction to Fantastic Realism''''' (French: Le Matin des magiciens: Introduction au réalisme fantastique) is a 1960 book by the journalists Louis Pauwels and Jacques Bergier. It covers topics like cryptohistory, ufology, occultism in Nazism, alchemy, spiritual philosophy. The second half of the book is entirely dedicated to the Nazi-Occult connections; the book is widely credited with the proliferation of numerous myths related to occultism in Nazism. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:20, 29 снежня 2025 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29802495 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-02 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Somaliland War of Independence]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Somaliland, fighters of the Somali National Movement (SNM), 1980s.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Somaliland War of Independence''' was a rebellion waged by the Somali National Movement (SNM) against the ruling military junta in Somalia led by General Siad Barre lasting from its founding on 6 April 1981 and ended on 18 May 1991 when the SNM declared what was then northern Somalia independent as the Republic of Somaliland. The conflict served as the main theater of the larger Somali Rebellion that started in 1978. The conflict was in response to the harsh policies enacted by the Barre regime against the main clan family in Somaliland, the Isaaq, including a declaration of economic warfare on the clan-family. These harsh policies were put into effect shortly after the conclusion of the disastrous Ogaden War in 1978. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:00, 5 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29871911 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-03 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Pietro Lauro]]'''<br /> <small>''([[:en:Pietro Lauro]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Master I.A.V.F., Pietro Lauro, born 1508, Modenese Poet and Scholar (obverse), 1555, NGA 45072.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pietro Lauro''', conosciuto anche come Pietro Lauro Modonese o Pietro Lauro da Modona (Modena o dintorni, 1510 circa – Venezia, 1568 circa) è stato un traduttore, scrittore e divulgatore scientifico italiano. Nonostante non si conosca gran parte della sua biografia, fu uno dei poligrafi italiani più conosciuti del Cinquecento. La sua produzione raccoglie traduzioni dal latino, dal greco e dallo spagnolo e riguardano opere di autori classici, stranieri e protestanti. Lauro si dimostrò abile nel trattare testi con temi molto diversi, come la filosofia, l'architettura, la medicina, il giardinaggio, l'agronomia, le scienze biologiche, la storia, la teologia e l'astronomia. Si cimentò anche nella scrittura di un poema cavalleresco sullo stile di quelli spagnoli, il Polendo, sua magnum opus in questo senso. Aderente alla Riforma protestante, sebbene le sue trasposizioni siano state oggetto di critiche già degli autori a lui contemporanei, che le giudicarono troppo letterali, rozze e imparziali, a Lauro si deve il merito di aver ultimato la traduzione in lingua volgare di numerosi testi sia classici, sia scientifici, sia epistolari. I suoi lavori ebbero una notevole diffusione, non solo tra i letterati veneziani della sua epoca, ma in tutta Italia, tanto che alcune sue traduzioni vengono ancora oggi ristampate in nuove edizioni. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 04:45, 12 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29894468 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-04 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Volto di Palazzo Vecchio]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Piazza della signoria angolo via della ninna, palazzo vecchio, cantonata con testa scolpita 02.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> Il '''volto di Palazzo Vecchio''' (conosciuto anche come L'importuno o L'inopportuno) è un incisione su pietraforte attibuita a Michelangelo Buonarroti, scolpita in una delle pietre di Palazzo Vecchio a Firenze. Secondo le varie leggende, il profilo sarebbe stato realizzato come graffito dall'artista toscano, con soggetto un suo importunatore, un debitore, un condannato a morte o se stesso. Nel 2020, gli studiosi hanno ipotizzato possa invece trattarsi di un ritratto di Francesco Granacci, pittore amico di Michelangelo. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:14, 19 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-05 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Raffaello Kobayashi]]'''<br /> <small>''([[:en:Raffaello Kobayashi]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Raffaello Kobayashi''', nato Raffaele Sanzio (Bari, 14 gennaio 1917 – Yokohama, 1 aprile 2011), è stato un militare italiano naturalizzato giapponese. Sommergibilista durante la Seconda guerra mondiale, prestò servizio per tutte e tre le principali Potenze dell'Asse: Regno d'Italia, Germania nazista e Impero giapponese. Alla fine della guerra si nascose in Giappone per evitare di subire l'internamento in un campo di prigionia, divenendo poi cittadino nipponico e cambiando il proprio nome. Prese parte all'affondamento della HMS Calypso nel 1940, primo successo italiano in campo navale nel corso del conflitto mondiale. Con l'abbattimento di un bombardiere statunitense il 22 agosto 1945, otto giorni dopo il discorso di resa del Giappone alle potenze alleate della seconda guerra mondiale, a bordo del Comandante Cappellini, sarebbe stata l'ultima persona in assoluto a mettere fuori combattimento un velivolo degli Alleati nella stessa guerra. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:05, 26 студзеня 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-06 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Censorship in the Czech Republic]]'''<br /> <small>''([[:cs:Cenzura v Česku]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Censorship in the Czech Republic''' had been highly active until 17 November 1989 and the fall of Communism in the former Czechoslovakia. Czech Republic was ranked as the 13th most free country in the World Press Freedom Index in 2014. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:32, 2 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-07 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Jacquemart de Hesdin 002.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Petites Heures of Jean de France, Duc de Berry''' is an illuminated book of hours commissioned by John, Duke of Berry between 1375 and 1385–90. It is known for its ornate miniature leaves and border decorations. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 06:59, 9 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-08 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Lysmata grabhami]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Lysmata grabhami1.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''''Lysmata grabhami''''' is a species of saltwater shrimp in the family Hippolytidae. It was first described by Gordon in 1935. It occurs in the tropical and subtropical Atlantic Ocean and is a cleaner shrimp, operating a cleaning station to which fish come to have parasites removed. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 16:45, 16 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=29945240 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-09 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:it:Elefante di Cremona]]'''<br /> <small>''([[:de:Elefant von Cremona]])&#32;([[:eo:Elefanto de Cremona]])''</small> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Matthew Paris Elephant from Parker MS 16 fol 151v.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> L''''elefante di Cremona''' (Asia, prima del 1228 - Parma, gennaio 1248) fu un esemplare di elefante donato nel 1228 a Federico II di Svevia da parte del sultano ayyubide al-Malik al-Kamil durante gli incontri che porteranno alla Pace di Giaffa. Usato principalmente per le manifestazioni trionfali del sovrano, l'elefante è citato da numerosi cronachisti e testimoni dell'epoca ed è noto per aver trainato il Carroccio dopo la grande vittoria delle armate di Federico II nella battaglia di Cortenuova del 1237. Rimasto a lungo nell'immaginario popolare collettivo, l'animale venne ucciso durante alcuni scontri occorsi nelle settimane immediatamente precedenti alla battaglia di Parma. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 14:43, 23 лютага 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-10 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Treaty of the Danish West Indies]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:The Virgin islands of the United States of America; historical and descriptive, commercial and industrial facts, figures, and resources (1918) (14596880870).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> The '''Treaty of the Danish West Indies''' (Danish: Vestindiens traktat), officially the Convention between the United States and Denmark for cession of the Danish West Indies (Danish: Konventionen mellem USA og Danmark), was a 1916 treaty transferring sovereignty of the Danish West Indies from Denmark to the United States in exchange for a sum of US$25,000,000 in gold ($722 million in 2024) and a declaration from the United States that it would "not object to the Danish Government extending their political and economic interests to the whole of Greenland". It is one of the most recent permanent expansions of United States territory. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 2 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-11 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Steens Mountain]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Steens Mountain near Andrews, Oregon.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Steens Mountain''' is a large fault-block mountain in the northwest United States, located in Harney County, Oregon. Stretching some fifty miles (80 km) north to south, on its east side it rises from the Alvord Desert at an elevation of about 4,200 feet (1,280 m) to 9,738 feet (2,968 m) at the summit. Steens Mountain is not part of a mountain range but is properly a single mountain, the largest of Oregon's fault-block mountains. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 10:30, 9 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30097839 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-12 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Casque (anatomy)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Great hornbill (Buceros bicornis) Photograph by Shantanu Kuveskar.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''casque''' is an anatomical feature found in some species of birds, reptiles, and amphibians. In birds, it is an enlargement of the bones of the upper mandible or the skull, either on the front of the face, the top of the head, or both. The casque has been hypothesized to serve as a visual cue to a bird's sex, state of maturity, or social status; as reinforcement to the beak's structure; or as a resonance chamber, enhancing calls. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:43, 16 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-13 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Etruscan sculpture]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Frontone A del grande tempio di luni con concilio degli dei, 175-150 ac. ca. 01.JPG|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Etruscan sculpture''' was one of the most important artistic expressions of the Etruscan people, who inhabited the regions of Northern Italy and Central Italy between about the 9th century BC and the 1st century BC. Etruscan art was largely a derivation of Greek art, although developed with many characteristics of its own. Given the almost total lack of Etruscan written documents, a problem compounded by the paucity of information on their language—still largely undeciphered—it is in their art that the keys to the reconstruction of their history are to be found, although Greek and Roman chronicles are also of great help. Like its culture in general, Etruscan sculpture has many obscure aspects for scholars, being the subject of controversy and forcing them to propose their interpretations always tentatively, but the consensus is that it was part of the most important and original legacy of Italian art and even contributed significantly to the initial formation of the artistic traditions of ancient Rome. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:07, 23 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30245038 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-14 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Pulse (nightclub)]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Orlando FL Pulse Nightclub01.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Pulse''' was a gay bar, dance club, and nightclub in Orlando, Florida, founded in 2004 by Barbara Poma and Ron Legler. On June 12, 2016, the club was the scene of the second-deadliest mass shooting by a single gunman in U.S. history, and the second-deadliest terrorist attack on U.S. soil since the September 11 attacks. Forty-nine people were killed and 58 other people were injured. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:37, 30 сакавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-15 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Tofana di Rozes]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Tofana di Rozes 04.jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> '''Tofana di Rozes''' (3,225 metres (10,581 ft)) is a mountain of the Dolomites in the Province of Belluno, Veneto, Italy. Located west of the resort of Cortina d'Ampezzo, the mountain's giant three-edged pyramid shape and its vertical south face, above the Falzarego Pass, makes it the most popular peak in the Tofane group, and one of the most popular in the Dolomites. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 15:27, 6 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> == Wikipedia translation of the week: 2026-16 == <div lang="en" dir="ltr" style="width:100%; margin:0; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); border:1px solid var(--border-color-base,#BBBBBB); padding .4em;color: inherit;"> <div style="text-align:center;">The winner this [[m:Translation of the week/2026 translations|Translation of the week]] is <div style="font-size:140%;">'''[[:en:Very-low-calorie diet]]'''<br /> </div> Please be bold and help translate this article! </div> ---- [[File:Green smoothie (8222465502).jpg|300px|center]] <div style="text-align:left; padding: .4em;"> A '''very-low-calorie diet''' (VLCD), also known as semistarvation diet and crash diet, is a type of diet with very or extremely low daily food energy consumption. VLCDs are defined as a diet of 800 kilocalories (3,300 kJ) per day or less. Modern medically supervised VLCDs use total meal replacements, with regulated formulations in Europe and Canada which contain the recommended daily requirements for vitamins, minerals, trace elements, fatty acids, protein and electrolyte balance. <small>(Please update the interwiki links on [[d:|Wikidata]] of your language version of the article after each week's translation is finished so that all languages are linked to each other.)</small> ---- [[File:TOTW.svg|24px|]] ''[[m:Translation of the week|About]] · '''[[m:Translation of the week/Translation candidates|Nominate/Review]]''' · [[m:Translation of the week/MassMessage|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]]'' </div> </div> --[[Удзельнік:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Размовы з удзельнікам:MediaWiki message delivery|размовы]]) 05:56, 13 красавіка 2026 (+03) <!-- Message sent by User:Shizhao@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Translation_of_the_week/MassMessage&oldid=30306870 --> oaw5vhvyytadjiao7s12an0ybhnyut5 1 781996 5125099 4941222 2026-04-12T17:30:14Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Размовы:Ева Грын]] у [[Размовы:Ева Грэн]]: Згодна з [[Вікіпедыя:Да перайменавання|абмеркаваннем]]: [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 4941222 wikitext text/x-wiki == Імя == З якога пераляку яна Грын праз ы і Ева з пачатным ётам? Зноў нейкія "традыцыі" (ага, у беларускай!). Ці, як "поцыкісраёна" па-расійску называюць, так і ў белВП напішам? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 15:49, 3 лютага 2025 (+03) lbnvweptayhw6currr0b18y3cr0jr0w 0 787141 5125256 4984638 2026-04-13T07:55:59Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125256 wikitext text/x-wiki {{Храм |Тып храма = Мячэць |Беларуская назва = Некрашунская мячэць |Арыгінальная назва = |Выява = Niekrašuncy,_Tatarski._Некрашунцы,_Татарскі_(1928).jpg |Подпіс выявы = |Шырыня выявы = |Сучасны статус = |Краіна = Беларусь |Архітэктурны стыль = [[Драўлянае дойлідства Беларусі|Драўлянае дойлідства]] |Назва месцазнаходжання = Вёска |Месцазнаходжанне = [[Некрашунцы (Воранаўскі раён)|Некрашунцы]] |region = |CoordScale = |Канфесія = [[Іслам]] |Дыяцэзія = |Благачынне = |Ордэнская прыналежнасць = |Тып будынка = |Аўтар праекта = |Архітэктар = |Будаўнік = Андрэй Падляшук (1925—1926) |Заснавальнік = |Першае згадванне = |Заснаванне = XVI стагоддзе |Храмавае свята = |Асноўныя даты = 1415 — паводле падання з'явілася грамада<br>1832 — рамонт<br>1915 — разбурана<br>1926 — адноўлена<br>1950-я — разабрана |Скасаваны = |Пачатак будаўніцтва = |Заканчэнне будаўніцтва = |Прыдзелы = |Рэліквіі = |Стан = разабрана |Сайт = }} '''Некрашу́нская мячэ́ць''' — колішняя [[Мячэць|мячэць]] у вёсцы [[Некрашунцы (Воранаўскі раён)|Некрашунцы]] [[Воранаўскі раён|Воранаўскага раёна]]. Першапачатковая мячэць, знішчаная ў 1915 годзе, з’яўлялася адным з найстаражытнейшых культавых збудаванняў [[Іслам у Беларусі|беларускіх мусульман]]. Мячэць, пабудаваная ў 1926 годзе, пасля [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] была зачынена, а пазней разабрана. З’яўлялася духоўным цэнтрам Некрашунскай мусульманскай парафіі. == Гісторыя == Паводле падання, мусульманская грамада ў Некрашунцах з’явілася прыблізна ў 1415 годзе<ref>{{кніга|спасылка=https://orda.of.by/.lib/lokotko/dsmdb/38|аўтар=[[Аляксандр Іванавіч Лакотка|Лакотка А. I.]]|загаловак=Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі|год=2003|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|старонкі=38}}</ref>. Маюцца дакладныя звесткі пра існаванне парафіі і мячэці ўжо ў XVI стагоддзі. У 1795 годзе парафія налічвала 217 чалавек, у 1851 годзе — 364 чалавекі, а ў 1885 годзе — 291 чалавека. У джаміят (абшчыну) уваходзілі татары, якія пражывалі як у саміх Некрашунцах, так і ў бліжэйшых уладаннях [[Лідскі павет (Расійская імперыя)|Лідскага]] і Гродзенскага паветаў{{sfn|Грибова|2024|с=11}}. У 1832 годзе быў праведзены рамонт старой мячэці. Будынак таксама рамантаваўся ў пачатку XX стагоддзя. На рамонт пабудовы грошы далі [[Беларуска-амерыканскія сувязі|амерыканскія татары]] (хаця дакументальна зафіксаваны масавы збор сродкаў сярод татар-эмігрантаў у [[ЗША]] датуецца ўжо 1920-мі гадамі) і [[Каралеўства Егіпет|егіпецкі каралеўскі ўрад]]. У час [[Першая сусветная вайна|Першай сусветнай вайны]], 4 верасня 1915 года, храм быў разбураны<ref>{{артыкул|загаловак=Культовое строительство татар-мусульман Беларуси на примере Некрашунской парафии|аўтар=Светлана Грибова.|выданне=Крымское историческое обозрение|год=2022|том=9|нумар=2|старонкі=130|url=|спасылка=|archivedate=|archiveurl=}}</ref>. [[Файл:Niekrašuncy, Tatarski. Некрашунцы, Татарскі (1930).jpg|міні|злева|Мячэць у 1930 годзе]] Некаторы час пасля вайны татары выкарыстоўвалі [[Малітоўны дом|малітоўны дом]]. Актыўнае аднаўленне пачалося ў міжваенны перыяд, калі тэрыторыя знаходзілася ў складзе [[Другая Рэч Паспалітая|Польшчы]] (гміна [[Васілішкі]], Лідскі павет, [[Навагрудскае ваяводства (1921—1939)|Навагрудскае ваяводства]]). 20 лютага 1925 года старшыня абшчыны палкоўнік Аляксандр Рамановіч і імам І. Ясінскі заключылі дагавор на будаўніцтва новай мячэці з майстрам Андрэем Падляшуком з Бутрыманцаў. Асноўныя сродкі на будаўніцтва, у тым ліку крэдыт ад Дзяржаўнага зямельнага банка на суму 500 [[Злоты|злотых]], забяспечыў А. Рамановіч. У аздабленні мячэці і выкананні сталярных, малярных і дахавых прац удзельнічалі пераважна мясцовыя майстры-хрысціяне (А. Маўшовіч, М. Заклюкоўскі, М. Гутэлеўскі і іншыя){{sfn|Грибова|2024|с=16—17}}. 8 кастрычніка 1926 года храм быў урачыста адкрыты<ref>{{артыкул|загаловак=Z całej Polski|аўтар=|выданне=Gazeta Narodowa|год=1926|нумар=124|старонкі=4|url=|спасылка=https://kpbc.umk.pl/Content/259966/PDF/Czasopisma_263_POWER_01_04_R_1926_nr_124.pdf|archivedate=|archiveurl=|мова=pl}}</ref>. На цырымоніі, акрамя мусульманскага духавенства, прысутнічалі [[Равін|равін]] [[Радунь|Радуньскага]] і [[Ксёндз|ксёндз]] Радуньскага касцёла, што падкрэслівала добрасуседскія адносіны паміж канфесіямі{{sfn|Грибова|2024|с=18}}. У 1928 годзе пачалося будаўніцтва парафіяльнага дома (завершаны ў 1930-я). Існавала таксама і [[Мектэб|мусульманская школа]]<ref>{{артыкул|загаловак=Татары-мусульмане Некрашунской парафии: история и современность|аўтар=Светлана Грибова, Сергей Мискевич.|выданне=Этническая культура|год=2022|том=4|нумар=1|старонкі=7|url=|спасылка=|archivedate=|archiveurl=}}</ref>. Пасля заканчэння [[Другая сусветная вайна|Другой сусветнай вайны]] і ад’езду ў 1946 годзе ў [[Польская Народная Рэспубліка|Польшчу]] часткі татар, у тым ліку і [[Мула|мулы]] мячэці, прыход спыніў дзейнасць<ref>{{артыкул|загаловак=Тэндэнцыі рэлігійнага жыцця беларускіх татар 1945—1985 гг.|аўтар=[[Валянцін Генрыхавіч Мазец]].|выданне=Религия и общество — 11 : сборник научных статей : [материалы научных трудов участников XI Международной научно-практической конференции «Религия и общество» (г. Могилев, МГУ имени А. А. Кулешова, 10—17 марта 2017 г.)]|месца=Могилёв|выдавецтва=МГУ имени А. А. Кулешова|год=2017|старонкі=125|url=|спасылка=https://libr.msu.by/bitstream/123456789/2968/1/1900m.pdf|archivedate=|archiveurl=}}</ref>. У 1950-я гады (за савецкім часам) будынак мячэці быў разабраны, а драўляны зруб пайшоў на будаўніцтва мясцовай бальніцы. Парафіяльны дом функцыянаваў як агульнаадукацыйная школа да канца 1970-х гадоў. На сённяшні дзень ад мячэці часткова захаваўся толькі падмурак{{sfn|Грибова|2024|с=22}}. Захаваліся 2 [[Мізар|мізары]] (татарскія могілкі), на якіх хавалі татар, яшчэ двое могілак былі разбураны ў 1970-я гады<ref>{{артыкул|загаловак=Татары-мусульмане Некрашунской парафии: история и современность|аўтар=Светлана Грибова, Сергей Мискевич.|выданне=Этническая культура|год=2022|том=4|нумар=1|старонкі=9|url=|спасылка=|archivedate=|archiveurl=}}</ref>. Станам на 1994 год у Некрашунцах пражывала 5 татарскіх сямей, а ў 1998 годзе — 4 сям'і, якія адносіліся да мусульманскай гміны ў [[Ліда|Лідзе]]{{sfn|Грибова|2024|с=22}}. == Архітэктура == Як адзначаў даследчык [[Станіслаў Крычынскі]], мячэці ў Некрашунцах, [[Клецкая мячэць|Клецку]] і [[Ляхавіцкая мячэць|Ляхавічах]] сваёй архітэктурай былі вельмі падобныя да драўляных сельскіх каталіцкіх касцёлаў<ref>{{кніга|аўтар=Лакотка А. I.|загаловак=Драўлянае сакральна-манументальнае дойлідства Беларусі|спасылка=https://orda.of.by/.lib/lokotko/dsmdb/39|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|год=2003|старонкі=39}}</ref>. Сама мячэць уяўляла сабой драўляны [[Зруб|зрубны]] будынак з [[Міхраб|міхрабам]], накрыты [[Двухсхільны дах|двухсхільным дахам]]. Галоўны фасад ([[Франтон|франтон]]) быў увянчаны невялікай вежачкай-[[Мінарэт|мінарэтам]]<ref>{{артыкул|загаловак=Tatarskie meczety w Rzeczypospolitej|аўтар=Ryszard Brykowski.|выданне=Ochrona Zabytków|год=1988|том=41|нумар=3 (162)|старонкі=168|url=|спасылка=https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/63671/Ochrona_Zabytkow-r1988_T41_N3.pdf|archivedate=|archiveurl=|мова=pl}}</ref>. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Грибова С. В. |загаловак=Культовое строительство татар-мусульман Беларуси на примере Некрашунской парафии |выданне=Крымское историческое обозрение |год=2022 |том=9 |нумар=2 |старонкі=129—136 |спасылка=https://cyberleninka.ru/article/n/kultovoe-stroitelstvo-tatar-musulman-belarusi-na-primere-nekrashunskoy-parafii |doi=10.22378/kio.2022.2.129-136 |lang=ru}} * {{артыкул |аўтар=Грибова С. В. |загаловак=Некрашунская мечеть и ее парафия на различных этапах исторического развития |выданне=Rola wybitnych jednostek w tworzeniu i podtrzymywaniu tożsamości wspólnoty |месца=Warszawa |выдавецтва=Polskie Towarzystwo Historyczne |год=2022 |старонкі=241—254 |lang=ru}} * {{артыкул |аўтар=Грибова С. В. |загаловак=Документы Гродненского государственного музея истории религии как источники по истории Некрашунской парафии |выданне=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |год=2024 |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |старонкі=11—22 |ref=Грибова |lang=ru}} * {{артыкул |аўтар=Грибова С. В., Мискевич С. А. |загаловак=Татары-мусульмане Некрашунской парафии: история и современность |выданне=Этническая культура |год=2022 |том=4 |нумар=1 |старонкі=6—10 |спасылка=https://phsreda.com/e-articles/10352/Action10352-101548.pdf |doi=10.31483/r-101548 |lang=ru}} * {{артыкул |аўтар=Brykowski R. |загаловак=Tatarskie meczety w Rzeczypospolitej |выданне=Ochrona Zabytków |год=1988 |том=41 |нумар=3 (162) |старонкі=168 |спасылка=https://mbc.cyfrowemazowsze.pl/Content/63671/Ochrona_Zabytkow-r1988_T41_N3.pdf |lang=pl}} * {{артыкул |аўтар=Kryczyński St. |загаловак=Meczet w Niekraszuńcach |выданне=Przegląd Islamski |год=1936 |нумар=1—3 |старонкі=12—13 |lang=pl}} == Спасылкі == {{Commons|Category:Niekrašuncy Mosque}} * {{ГБ|https://globustut.by/nekrashunc/#mosq_beton_place}} * {{Radzima|6651}} * {{cite web |url=https://fk.archives.gov.by/fond/60479/ |title=Ф. 1834 [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі ў г. Гродна|НГАБГр]] «Некрашунцаўская мячэць, с. Некрашунцы Лідскага павета Віленскай губерні» |publisher=Фондавы каталог дзяржаўных архіваў Рэспублікі Беларусь |accessdate=2025-04-17}} {{Мячэці Беларусі}} [[Катэгорыя:З’явіліся ў XVI стагоддзі]] [[Катэгорыя:Мячэці Беларусі]] [[Катэгорыя:Драўляныя мячэці Беларусі]] [[Катэгорыя:Колішнія мячэці]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1926 годзе]] [[Катэгорыя:1926 год у Заходняй Беларусі]] [[Катэгорыя:Храмы Воранаўскага раёна]] [[Катэгорыя:Будынкі і збудаванні Беларусі, знішчаныя савецкай уладай]] [[Катэгорыя:Зніклі ў 1950-я гады]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] 9cyis277m7kg2y8sn8wbwliplb1fv89 0 788253 5125059 5101238 2026-04-12T14:04:41Z ~2026-22601-89 166599 5125059 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Грышчанка}} {{ДД}} '''Вячаслаў Віктаравіч Грышчанка''' ({{ДН|11|11|1972}}<ref name=":0">{{cite web|url = https://people.vlib.by/index.php/personalii/obespechenie-zakonnosti-i-pravoporyadka-preduprezhdenie-i-likvidatsiya-chrezvychajnykh-situatsij-deyatelnost-organov-mestnogo-upravleniya-i-samoupravleniya-obshchestvennykh-organizatsij/grishchenko-vyacheslav-viktorovich|title = Грищенко Вячеслав Викторович|first = |last = |date = 2021-02-18|work = ГУ «Витебская областная библиотека имени В. И. Ленина»|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20240810134616/https://people.vlib.by/index.php/personalii/obespechenie-zakonnosti-i-pravoporyadka-preduprezhdenie-i-likvidatsiya-chrezvychajnykh-situatsij-deyatelnost-organov-mestnogo-upravleniya-i-samoupravleniya-obshchestvennykh-organizatsij/grishchenko-vyacheslav-viktorovich|archive-date = 2024-08-10|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>, {{МН|Барань||}}<ref name=":1">{{cite web|url = https://vitebsk-region.gov.by/news/novosti/braslavskij-rajon-vozglavil-vjacheslav-grischenko-22228-2021/|title = Браславский район возглавил Вячеслав Грищенко|first = |last = |date = 2021-12-09|work = Витебский областной исполнительный комитет|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20250521093624/https://vitebsk-region.gov.by/news/novosti/braslavskij-rajon-vozglavil-vjacheslav-grischenko-22228-2021/|archive-date = 2025-05-21|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>, [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]]) — беларускі дзяржаўны службовец, [[палкоўнік]] міліцыі. Старшыня [[Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт|Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта]] з 2021 па 2026 год<ref name=":1"></ref>. == Біяграфія == Скончыў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію]] па спецыяльнасці «правазнаўства» і [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «кіраванне органамі ўнутраных спраў».<ref name=":1"></ref> Пачынаў участковым інспектарам у Аршанскім РАУС<ref name=":2">{{cite web|url = https://vitvesti.by/index.php/obshestvo/polnaia-samootdacha-i-zhelanie-razvivatsia-sekret-uspekha-polkovnika-militcii-viacheslava-grishchenko.html|title = Полная самоотдача и желание развиваться — секрет успеха полковника милиции Вячеслава Грищенко|first = |last = |date = 2021-03-04|work = Витебские вести|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20250521095137/https://vitvesti.by/index.php/obshestvo/polnaia-samootdacha-i-zhelanie-razvivatsia-sekret-uspekha-polkovnika-militcii-viacheslava-grishchenko.html|archive-date = 2025-05-21|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>. З 2011 па 2018 гады ён кіраваў аддзелам унутраных спраў Браслаўскага райвыканкама<ref name=":1"></ref>. З кастрычніка 2018 года намеснік начальніка міліцыі грамадскай бяспекі ўпраўлення ўнутраных спраў [[Віцебскі абласны выканаўчы камітэт|Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта]]<ref name=":0"></ref>. 9 снежня 2021 года на пазачарговай сесіі [[Браслаўскі раённы Савет дэпутатаў|раённага Савета дэпутатаў]] выбраны старшынёй Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта<ref name=":1"></ref>. Выбіраўся дэпутатам Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў. == Узнагароды == * [[Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|Медаль «За бездакорную службу»]] (I, II і III ступеняў)<ref name=":1"></ref> * [[Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (Беларусь)|Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку»]]<ref name=":1"></ref> * «Чалавек года Віцебшчыны-2020»<ref name=":1"></ref> == Літаратура == * Для кого труд – радость, для того жизнь – счастье // Віцьбічы = Витьбичи. — 2021. — 18 февраля. — С. V. — (Приложение: «Вечерний Витебск»). == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Грышчанка Вячаслаў Віктаравіч}} [[Катэгорыя:Старшыні Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання]] hsrqyg9r3eu57nvhs9apztgwgn46upj 5125061 5125059 2026-04-12T14:09:04Z ~2026-22661-48 166600 5125061 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Грышчанка}} {{ДД|перыядпачатак=[[9 снежня]] [[2021]]|перыядканец=[[9 красавіка]] [[2026]]|пасада=Старшыня Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта}} '''Вячаслаў Віктаравіч Грышчанка''' ({{ДН|11|11|1972}}<ref name=":0">{{cite web|url = https://people.vlib.by/index.php/personalii/obespechenie-zakonnosti-i-pravoporyadka-preduprezhdenie-i-likvidatsiya-chrezvychajnykh-situatsij-deyatelnost-organov-mestnogo-upravleniya-i-samoupravleniya-obshchestvennykh-organizatsij/grishchenko-vyacheslav-viktorovich|title = Грищенко Вячеслав Викторович|first = |last = |date = 2021-02-18|work = ГУ «Витебская областная библиотека имени В. И. Ленина»|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20240810134616/https://people.vlib.by/index.php/personalii/obespechenie-zakonnosti-i-pravoporyadka-preduprezhdenie-i-likvidatsiya-chrezvychajnykh-situatsij-deyatelnost-organov-mestnogo-upravleniya-i-samoupravleniya-obshchestvennykh-organizatsij/grishchenko-vyacheslav-viktorovich|archive-date = 2024-08-10|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>, {{МН|Барань||}}<ref name=":1">{{cite web|url = https://vitebsk-region.gov.by/news/novosti/braslavskij-rajon-vozglavil-vjacheslav-grischenko-22228-2021/|title = Браславский район возглавил Вячеслав Грищенко|first = |last = |date = 2021-12-09|work = Витебский областной исполнительный комитет|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20250521093624/https://vitebsk-region.gov.by/news/novosti/braslavskij-rajon-vozglavil-vjacheslav-grischenko-22228-2021/|archive-date = 2025-05-21|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>, [[Аршанскі раён]], [[Віцебская вобласць]], [[Беларуская ССР]], [[СССР]]) — беларускі дзяржаўны службовец, [[палкоўнік]] міліцыі. Старшыня [[Браслаўскі раённы выканаўчы камітэт|Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта]] з 2021 па 2026 год<ref name=":1"></ref>. == Біяграфія == Скончыў [[Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія|Беларускую дзяржаўную сельскагаспадарчую акадэмію]] па спецыяльнасці «правазнаўства» і [[Акадэмія Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь|Акадэмію Міністэрства ўнутраных спраў Рэспублікі Беларусь]] па спецыяльнасці «кіраванне органамі ўнутраных спраў».<ref name=":1"></ref> Пачынаў участковым інспектарам у Аршанскім РАУС<ref name=":2">{{cite web|url = https://vitvesti.by/index.php/obshestvo/polnaia-samootdacha-i-zhelanie-razvivatsia-sekret-uspekha-polkovnika-militcii-viacheslava-grishchenko.html|title = Полная самоотдача и желание развиваться — секрет успеха полковника милиции Вячеслава Грищенко|first = |last = |date = 2021-03-04|work = Витебские вести|publisher = |location = |page = |language = ru|archive-url = https://web.archive.org/web/20250521095137/https://vitvesti.by/index.php/obshestvo/polnaia-samootdacha-i-zhelanie-razvivatsia-sekret-uspekha-polkovnika-militcii-viacheslava-grishchenko.html|archive-date = 2025-05-21|access-date = 2025-05-21|url-status = live}}</ref>. З 2011 па 2018 гады ён кіраваў аддзелам унутраных спраў Браслаўскага райвыканкама<ref name=":1"></ref>. З кастрычніка 2018 года намеснік начальніка міліцыі грамадскай бяспекі ўпраўлення ўнутраных спраў [[Віцебскі абласны выканаўчы камітэт|Віцебскага абласнога выканаўчага камітэта]]<ref name=":0"></ref>. 9 снежня 2021 года на пазачарговай сесіі [[Браслаўскі раённы Савет дэпутатаў|раённага Савета дэпутатаў]] выбраны старшынёй Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта<ref name=":1"></ref>. Выбіраўся дэпутатам Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га і 28-га скліканняў. == Узнагароды == * [[Медаль «За бездакорную службу» (Беларусь)|Медаль «За бездакорную службу»]] (I, II і III ступеняў)<ref name=":1"></ref> * [[Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку» (Беларусь)|Медаль «За адзнаку ў ахове грамадскага парадку»]]<ref name=":1"></ref> * «Чалавек года Віцебшчыны-2020»<ref name=":1"></ref> == Літаратура == * Для кого труд – радость, для того жизнь – счастье // Віцьбічы = Витьбичи. — 2021. — 18 февраля. — С. V. — (Приложение: «Вечерний Витебск»). == Крыніцы == {{крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Грышчанка Вячаслаў Віктаравіч}} [[Катэгорыя:Старшыні Браслаўскага раённага выканаўчага камітэта]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 27-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Браслаўскага раённага Савета дэпутатаў 28-га склікання]] cxn0p5r4p4ropuigfvdnp4ir719p0xf 0 790684 5125105 5113232 2026-04-12T17:32:30Z J-ka Zadzvinski 5766 дапаўненне 5125105 wikitext text/x-wiki {{навуковец}} '''Ві́ктар Уладзі́міравіч Вінагра́даў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі лінгвіст-русіст і літаратуразнавец, доктар філалагічных навук (1940), акадэмік [[Акадэмія навук СССР|АН СССР]] (1946). Заснавальнік найбуйнейшай навуковай школы ў [[Мовазнаўства|мовазнаўстве]]. Лаўрэат [[Сталінская прэмія|Сталінскай прэміі]] другой ступені (1951). == Біяграфія == У 1917 годзе Віктар Вінаградаў скончыў [[Пецярбургскі гісторыка-філалагічны інстытут|Гісторыка-філалагічны інстытут]] і [[Санкт-Пецярбургскі археалагічны інстытут|Археалагічны інстытут]]. Працягнуў навуковую падрыхтоўку ў Петраградскім універсітэце, дзе выкладаў з 1921 года. У 1920 годзе абраны прафесарам у Археалагічным інстытуце па кафедры гісторыі рускай мовы. У 1934 годзе арыштаваны па «[[Справа славістаў|справе славістаў]]». У 1943 годзе з яго знялі абвінавачванні. Выкладаў у [[Табольскі педагагічны інстытут імя Д. І. Мендзялеева|Табольскім настаўніцкім інстытуце]]. Пасля вяртання з Табольска ў 1944 годзе Вінаградаў стаў прафесарам Маскоўскага дзяржаўнага ўніврсітэта, а потым дэканам філалагічнага факультэта (1945—1948, 1950). У 1946 годзе яго абралі адразу сапраўдным членам АН СССР. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{крыніцы/БЭ|4|Вінаградаў Віктар Уладзіміравіч||181}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Вінаградаў Віктар Уладзіміравіч}} [[Катэгорыя:Мовазнаўцы Расіі]] [[Катэгорыя:Мовазнаўцы СССР]] [[Катэгорыя:Рэабілітаваныя ў СССР]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 3-га склікання]] [[Катэгорыя:Дэпутаты Вярхоўнага Савета РСФСР 4-га склікання]] 2b945z64tl7tprg4ys97je91njqi29j 0 794139 5125264 5065711 2026-04-13T08:05:34Z Bob7591 55882 абнаўленне 5125264 wikitext text/x-wiki {{Сайт}} '''Грокіпедыя''' ({{lang-en|Grokipedia}}) — [[Сеткавая энцыклапедыя|анлайн-энцыклапедыя]] на базе [[Штучны інтэлект|штучнага інтэлекту]], распрацаваная кампанія [[Ілан Маск|Ілана Маска]] [[XAI (кампанія)|xAI]]. Запушчана 27 кастрычніка 2025 года<ref name=":0">{{Cite news|last=Conger|first=Kate|url=https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html|title=Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia|date=27 October 2025|work=The New York Times}}</ref><ref name="auto">{{Cite news|url=https://www.businessinsider.com/elon-musk-launches-grokipedia-xai-wikipedia-competitor-2025-10|title=Elon Musk appears to have launched Grokipedia, a Wikipedia competitor|date=28 October 2025|work=Business Insider}}</ref>. Станам на 13 красавіка 2026 года на сайце было каля 6 090 000 артыкулаў, створаных з дапамогай штучнага інтэлекту<ref name=":22">{{Cite news|date=28 October 2025|title=Elon Musk's Grokipedia goes live after brief crash, aims to rival Wikipedia|url=https://www.moneycontrol.com/technology/elon-musk-s-grokipedia-goes-live-after-brief-crash-aims-to-rival-wikipedia-article-13635558.html|work=Moneycontrol}}</ref>. Змест ствараецца і рэдагуецца з дапамогай [[Моўная мадэль|моўнай мадэлі]] [[Grok]]<ref name=":0" />. Шмат артыкулаў паходзіць з [[Вікіпедыя|Вікіпедыі]], пры гэтым некаторыя артыкулы былі скапіяваныя амаль літаральна<ref name=":1">{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.theverge.com/news/807686/elon-musk-grokipedia-launch-wikipedia-xai-copied|title=Elon Musk's Grokipedia contains copied Wikipedia pages|author=Peters|first=Jay|website=The Verge|date=2025-10-28|access-date=2025-10-28}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|lang=en|url=https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/elon-musk-launches-grokipedia-alternative-woke-wikipedia-rcna240171|title=Elon Musk launches Grokipedia as an alternative to 'woke' Wikipedia|date=2025-10-28|publisher=NBC News|access-date=2025-10-28}}</ref>. Артыкулы маюць пазнаку, што яны прайшлі выверку з дапамогай мадэлі Grok<ref name=":1" />. Маск пазіцыянаваў Грокіпедыю як альтэрнатыву Вікіпедыі, якая «ачысціць апошнюю ад прапаганды»<ref name=":022">{{Cite news|last=Conger|first=Kate|date=27 October 2025|title=Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia|url=https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html|work=The New York Times}}</ref>. == Гісторыя == === Абвяшчэнне === У верасні 2025 года Маск абвясціў, што xAI стварае новую анлайн-энцыклапедыю «Грокіпедыя». Яе змест згенераваны штучным інтэлектам, а абвяшчэнне адбылося на фоне крытыкі Маска ідэалагічных прадузятасці Вікіпедыі<ref>{{Cite web|url=https://www.livemint.com/technology/tech-news/grokipedia-elon-musk-says-xai-is-working-on-a-wikipedia-rival-powered-by-ai-11759239787876.html|title='Grokipedia': Elon Musk says xAI is working on a Wikipedia rival powered by AI|author=Gupta|first=Aman|website=Live Mint}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.thedailybeast.com/maga-melts-down-over-wikipedia-blacklist/|title=MAGA Melts Down Over Wikipedia 'Blacklist'|author=Gucia|first=Wiktoria|website=The Daily Beast|date=September 30, 2025|access-date=September 30, 2025}}</ref>. Праект быў прапанаваны і названы [[Дэвід Сакс|Дэвідам О. Саксам]] на канферэнцыі ''[[All-In (падкаст)|All-In]]'' раней у тым жа месяцы<ref>{{Cite web|url=https://www.wsj.com/tech/wikipedia-conservative-complaints-ee904b0b|title=Why Conservatives Are Attacking 'Wokepedia'|author=Higgins|first=Tim|website=The Wall Street Journal|date=October 4, 2025|access-date=October 6, 2025}}</ref>. Згодна з заявай Маска, новая энцыклапедыя будзе з’яўляцца базай ведаў на падставе штучнага інтэлекту, прызначанай для канкурэнцыі з [[Вікіпедыя]]й. Грокіпедыя мусіць вырашаць праблемы Вікіпедыі з яе меркаванай прадузятасцю, памылкамі і ідэалагічнымі схільнасцямі<ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.pcmag.com/news/elon-musk-plans-to-take-on-wikipedia-with-grokipedia|title=Elon Musk Plans to Take on Wikipedia With 'Grokipedia'|author=Kan|first=Michael|website=PCMAG|date=September 30, 2025|access-date=September 30, 2025}}</ref><ref>{{Cite tweet|user=elonmusk|number=1972992095859433671|date=September 29, 2025|title=We are building Grokipedia @xAI . Will be a massive improvement over Wikipedia. Frankly, it is a necessary step towards the xAI goal of understanding the Universe.}}</ref>. Тэхналагічны партал ''Gizmodo'' параўнаў праект з іншым аналагам [[Кансервапедыя]]й, якая была створана ў 2006 годзе<ref>{{cite news|last1=Novak|first1=Matt|title=Elon Musk's Wikipedia Competitor Is Going to Be a Disaster|url=https://gizmodo.com/elon-musks-wikipedia-competitor-is-going-to-be-a-disaster-2000665751|access-date=October 2, 2025|work=Gizmodo|date=September 30, 2025}}</ref>. 6 кастрычніка 2025 года Маск абвясціў, што выпуск ранняй бэта-версіі Грокіпедыі запланаваны на канец таго ж месяца<ref>{{Cite web|url=https://www.ndtv.com/world-news/what-is-grokipedia-elon-musk-to-unveil-wikipedia-competitor-in-two-weeks-9399157|title=What Is Grokipedia? Elon Musk To Unveil Wikipedia Competitor In Two Weeks|website=[[NDTV]]|access-date=October 6, 2025}}</ref><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.pcmag.com/news/elon-musk-grokipedia-arrives-later-this-month|title=Elon Musk: 'Grokipedia' Arrives Later This Month|website=PCMAG|date=October 6, 2025|access-date=October 6, 2025}}</ref>. Праект быў ненадоўга адкладзены ў кастрычніку для вырашэння праблем з якасцю кантэнту<ref name=":0" />. === Запуск === Грокіпедыя была запушчана 27 кастрычніка па адрасе grokipedia.com і мела больш за 800 000 артыкулаў<ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2025/10/27/technology/grokipedia-launch-elon-musk.html|title=Elon Musk Challenges Wikipedia With His Own A.I. Encyclopedia|author=Conger|first=Kate|website=[[The New York Times]]|date=October 27, 2025|access-date=October 26, 2025}}</ref>. Некаторыя артыкулы маюць амаль ідэнтычны змест з Вікіпедыяй, але фармат цытат Грокіпедыі адрозніваецца<ref>{{Cite web|lang=en-US|url=https://www.engadget.com/social-media/xs-grokipedia-is-online-after-it-briefly-crashed-out-231108836.html|title=X's Grokipedia is online after it briefly crashed out|author=Bell|first=Karissa|website=Engadget|date=2025-10-27|access-date=2025-10-28}}</ref>. На сайце пазначана, што гэта была ранняя версія «0.1»<ref name=":1"/> і неўзабаве пасля запуску ў ёй адбыўся кароткі збой<ref name=":2">{{Cite news|date=28 October 2025|title=Elon Musk's Grokipedia goes live after brief crash, aims to rival Wikipedia|url=https://www.moneycontrol.com/technology/elon-musk-s-grokipedia-goes-live-after-brief-crash-aims-to-rival-wikipedia-article-13635558.html|work=Moneycontrol}}</ref>. == Ацэнкі == [[Файл:Grokipedia_Elon_Musk_page.png|міні|Артыкул Грокіпедыі пра Ілана Маска]] Прадстаўнік [[Фонд Вікімедыя|Фонду Вікімедыі]] адзначыў, што «веды ў Вікіпедыі — былі і заўсёды будуць чалавечымі… Менавіта на гэтых, чалавечых ведах, [[Штучны інтэлект|ШІ]]-кампаніі засноўваюць свой кантэнт. Нават Грокіпедыя не змагла б існаваць без Вікіпедыі»<ref name=":1" /><ref>{{Cite web|lang=en|url=https://www.forbes.com/sites/siladityaray/2025/10/28/musk-takes-on-wikipedia-with-ai-generated-grokipedia-what-to-know/|title=Musk Launches ‘Grokipedia’—An AI-Generated Wikipedia Challenger|author=Ray|first=Siladitya|website=Forbes|access-date=2025-10-28}}</ref>. == Гл. таксама == * [[Надзейнасць Вікіпедыі]] * [[Крытыка Вікіпедыі]] == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{Ілан Маск}} [[Катэгорыя:Энцыклапедыі]] [[Катэгорыя:Анлайнавыя энцыклапедыі]] is4ale5c46fm3jdius5dx6k1c79v7pq 0 795089 5125093 5076244 2026-04-12T17:10:42Z Plaga med 116903 5125093 wikitext text/x-wiki {{Іншае значэнне|Святы Крыж (значэнні)}} : ''Гэта артыкул пра хрысціянскую рэліквію. Пра крыж як сімвал гл. [[Укрыжаванне (мастацтва)|Укрыжаванне]]. Пра горад, які раней называўся «Святы Крыж», гл. [[Будзёнаўск]].'' [[Файл:Cristo crucificado.jpg|thumb|230px|<center>«Укрыжаваны Хрыстос».</center>[[Дыега Веласкес|Д. Веласкес]], каля 1632, палатно, алей, [[Музей Прада|Прада]], Мадрыд. <br /> Над галавой Ісуса размешчана таблічка з надпісамі на трох мовах (яўрэйскай, грэчаскай, лацінскай): «Ісус Назарэй, Цар Іўдзейскі». ({{Біблія|Ян|19:19|—20}})]] '''Жыватво́рны Крыж''' ({{lang-el|ὁ ζῳοποιὸς σταυρός}}), таксама '''Сапраўдны Крыж''', або '''Крыж Гаспо́дні''', і '''Жыватво́рнае Дрэ́ва'''<ref>У хрысціянскай традыцыі прымяненне да Крыжа эпітэта ''Жыватворны'' звязваецца са збавіцельнай сілай крыжовай смерці Ісуса Хрыста, якая дае вечнае жыццё, а таксама з цудам, які адбыўся, паводле падання, пры здабыцці Крыжа — гл. раздзел ''[[#Вызначэнне сапраўднасці крыжа|Вызначэнне сапраўднасці крыжа]]''.</ref> — крыж, на якім, згодна з [[Хрысціянства|хрысціянскім веравучэннем]], быў [[Укрыжаванне Ісуса Хрыста|укрыжаваны Ісус Хрыстос]]. З’яўляецца адной з прылад [[Пакуты Хрыстовы|Пакут Хрыстовых]] і адносіцца да галоўных хрысціянскіх [[Рэліквія|рэліквій]]. == Апакрыфічныя паданні пра Крыж == [[Файл:Piero della Francesca 035.jpg|міні|350пкс|<center>«Смерць Адама»</center> (на дальнім плане Сіф атрымлівае ад анёла райскую галінку).<br />[[П’ера дэла Франчэска]]. 1452—1465. Дэталь фрэскі [[Базіліка Сан-Франчэска ў Арэцца|царквы Сан-Франчэска]] ў [[Арэцца]]]] [[Евангелле|Евангеллі]] не паведамляюць якіх-небудзь падрабязнасцей пра крыж, на якім Хрыстос быў [[Укрыжаванне|пакараны смерцю праз укрыжаванне]]. Ён згадваецца як ужо гатовы прадмет пры апісанні яго нясення Хрыстом на [[Галгофа|Галгофу]] (напрыклад, аповед пра [[крыжовы шлях]] у [[Евангеліст Лука|евангеліста Лукі]] ў {{Біблія|Лк|23:26|—31}}). [[Апокрыф|Апакрыфічная]] ж літаратура, у адрозненне ад кананічных тэкстаў, змяшчае мноства дэталяў легендарнай гісторыі Жыватворнага Крыжа. Аднак гісторыя крыжа ў якасці значнай для хрысціянскага свету рэліквіі, падмацаваная дакладнымі сведчаннямі, пачынаецца толькі з раскопак, праведзеных [[Роўнаапостальны|роўнаапостальнай]] імператрыцай [[Алена Роўнаапостальная|Аленай]] і апісаных многімі раннехрысціянскімі гісторыкамі. Цыкл легенд пра Жыватворны Крыж узнік пераважна ў [[Палесціна (гістарычная вобласць)|Палесціне]] і мае старажытнае паходжанне. Асноўны акцэнт у апакрыфічных паданнях зроблены на сувязі прылады крыжовай смерці Хрыста з адным з райскіх дрэў або з іншымі, якія згадваюцца ў [[Стары Запавет|Старым Запавеце]]<ref name="brokgayz">''Крест Христа'' // Новый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Том 23. — С. 230—231. {{ref-ru}}</ref>. Таксама апокрыфы апавядаюць і пра акалічнасці здабыцця Крыжа. Апакрыфічная гісторыя Жыватворнага Крыжа знайшла сваё адлюстраванне ў шматлікіх выявах. Найбольш поўны цыкл выяў гэтай гісторыі выкананы ў 1452—1466 гадах [[П’ера дэла Франчэска]] на фрэсках у галоўнай капэле {{нп3|Базіліка Сан-Франчэска ў Арэцца|базілікі Сан-Франчэска|en|Basilica of San Francesco, Arezzo}} ў [[Арэцца]]. === Паданне пра трохсастаўны васьміканцовы Крыж === [[Файл:Спас Нерукотворный, деталь- оборот (Прославление креста.) - Google Art Project.jpg|міні|злева|<center>Васьміканцовы крыж на іконе «Услаўленне крыжа». Адваротны бок іконы [[Спас Нерукатворны (ноўгарадскі абраз XII стагоддзя)|Спас Нерукатворны]]. XII стагоддзе)</center>]] На думку расійскага багаслова {{нп3|Мікалай Іванавіч Барсаў|М. І. Барсава|ru|Барсов, Николай Иванович}}, з даўніх часоў існуе меркаванне, што Крыж Ісуса Хрыста быў складзены з розных відаў дрэва: падоўжны брус — з [[кіпарыс]]у, папярочны — з [[Фінікавая пальма|фінікавага дрэва]], падножжа — з [[кедр]]у, дошчачка з надпісам — з [[Масліна|маслінавага дрэва]]. Відазмяненнем гэтага меркавання з’яўляецца перакананне рускіх [[Стараабрадніцтва|стараабрадцаў]], што Крыж Хрыста быў складзены з [[Пеўг|пеўгу]] (хвоі), кіпарысу і кедру. Такое меркаванне, выказанае ў розных апакрыфічных паданнях і ў творах рускай вуснай народнай славеснасці, не мае падстаў у старажытных пісьмовых сведчаннях і ў рэчавых помніках даўніны, але збольшага апраўдваецца існуючым у Іерусаліме паданнем<ref>{{ВТ-ЭСБЕ|Крест Иисуса Христа и его изображения}}</ref>. У якасці пацвярджэння свайго меркавання стараабрадцы прыводзілі словы з [[Кніга прарока Ісаі|Кнігі прарока Ісаі]]<ref name="Никифор">[https://azbyka.ru/otechnik/Nikifor_Feotokis/otvety-na-voprosy-staroobrjadtsev/#source Архиепископ Никифор (Феотокис). Ответы на вопросы старообрядцев. Глава 8. И самый истинный и животворящий Крест Христов, от трёх древ, от певга и кедра, и кипариса сотворённый, отставили, и возненавидели его, и непотребна сотворили, и возлюбили крыж Латинский, и во всём почитают его паче истинного и Божественного Креста Христова, от трёх Древ сотворённого.] {{ref-ru}}</ref> (У [[Пераклад Сёмухі|перакладзе Сёмухі]] слова «пеўг» перакладзена як «[[ядловец]]»): {{Цытата з Бібліі 2|Слава Лівана прыйдзе да цябе, кіпарыс, ядловец і кедр злучацца, каб упрыгожыць месца сьвяцілішча Майго, — і Я праслаўлю падножжа ног Маіх|Іс|60:13|пераклад=Васіля Сёмухі}}. . Аднак блажэнны [[Феадарыт Кірскі]] адносіў гэты верш да Іерусалімскага храма. Блажэнны [[Еранім Стрыдонскі]] ў тлумачэнні гэтага верша лічыў, што «елка, кіпарыс, хвоя і кедр, якія былі калісьці высокімі дрэвамі на Ліване, праславяць храм Божы і месца ног Яго і зробяць слаўным», разумеючы пад дрэвамі [[Кіпрыян Карфагенскі|мучаніка Кіпрыяна]] і [[Іларый Піктавійскі|вызнаўцу Іларыя]]<ref>Блажэнны Еранім Стрыдонскі. Тлумачэнне на кнігу прарока Ісаі. Кніга сямнаццатая.</ref>. Свяціцель [[Кірыл Александрыйскі]] таксама лічыў, што гэтыя ліванскія дрэвы маюць іншасказальны сэнс: імі называюцца святыя, якімі Царква, як Ліван квітнее і славіцца. Архіепіскап {{нп3|Нікіфар Феатокі|Нікіфар Феатокі|ru|Никифор (Феотоки)}} (1731—1800) пісаў, што ні ў згаданых старажытных святых айцоў, ні ў найстаражытнейшых царкоўных гісторыкаў нічога падобнага датычна Крыжа няма<ref name="Никифор"/>. З ім былі згодныя праведны [[Іаан Кранштадскі]]<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Ioann_Kronshtadtskij/o-kreste-khristovom Праведный Иоанн Кронштадтский (Сергиев). О Кресте Христовом. Ж. О крестном знамении как постоянном памятнике истинной формы Святого Креста.] {{ref-ru}}</ref> і архімандрыт [[Міхаіл (Казлоў)]], які пісаў, што «многія з настаўнікаў царкоўных сведчаць, што крыж, як прылада для пакарання злачынцаў, быў з аднаго дрэва зроблены і для Збавіцеля; але з якога менавіта дрэва, ніхто з евангелістаў пра гэта не гаворыць, роўна ніхто з іншых Апосталаў Хрыстовых і са святых айцоў царквы не сцвярджае»<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/sekty/besedy-so-staroobrjadtsami-nachalnika-zabajkalskoj-protivoraskolnicheskoj-missii/6 Архимандрит Михаил (Козлов). Беседы со старообрядцами начальника Забайкальской противораскольнической миссии. VI. Беседа с забайкальскими старообрядцами о кресте, на котором был распят Иисус Христос] {{ref-ru}}</ref>. Паданне пра трохсастаўны крыж выкладзена ў змешчаным у [[Вялікія Чэцці-Мінеі|Вялікіх Чэцці Мінеях]] жыціі свяціцеля {{нп3|Грыгорый Амірыцкі|Грыгорыя Амірыцкага|ru|Григорий Омиритский}}, епіскапа Негранскага (памяць 19 снежня), спрэчцы Грыгорыя з равінам Ерванам<ref>[https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=File%3AВЕЛИКИЕ_МИНЕИ_ЧЕТЬИ%2C_собранные_всероссийским_митрополитом_Макарием._Декабрь%2C_дни_18-23._Москва%2C_1907.djvu&page=86 Великие Минеи Четьи, собранные всероссийским митрополитом Макарием. Декабрь, дни 18—23. Москва, 1907.] {{ref-ru}}</ref>. Аповед пра трохсастаўны Крыж знайшоў адлюстраванне ў богаслужэбных тэкстах Праваслаўнай царквы, у [[Актоіх]]у<ref> Тон 2, Нядзеля Раніцай, Канон уваскросны, Песьня 5, першы трапар; <br /> Тон 2, Серада Раніцай, Канон, Песня 9; <br /> Тон 3, Серада Раніцай, Сядальная песня; <br /> Тон 3, Пятніца Раніцай, Сядальная песня; <br /> Тон 3, Пятніца Раніцай, Канон, Песня 7; <br /> Тон 7, Серада Раніцай, Сядальная песня; <br /> Тон 7, Пятніца Раніцай, Сядальная песня.</ref>, у [[Мінея]]х<ref>Мінея, 21 траўня, Святых роўнаапостальных Канстанціна і Алены, Песня 6, Ікас; <br /> Мінея, 14 верасня, Узвіжанне Пачэснага і Жыццядайнага Крыжа, На вялікай вячэрні, На ліціі: сціхіры самагалосныя, Тон 2.</ref>, у [[Посная трыёдзь|Поснай Трыёдзі]]<ref>Посная Трыёдзь, служба чацвёртай сядміцы Вялікага посту, пятніца, на ранішняй, канон, песня 5, трыпеснец, апошні трапар.</ref>. Згадка пра трохсастаўны Крыж у Актоіху адносіцца да IX стагоддзя. Архіепіскап Нікіфар Феатокі лічыў гэты дадатак выдумкай<ref name="Никифор"/>. === Багамільская легенда === [[Багамільства|Багамілам]] ([[Поп Багаміл|папу Багамілу]]) прыпісваецца адна з [[Дуалізм (рэлігія)|дуалістычных]] легенд пра Жыватворны Крыж, якая распавядае пра [[стварэнне свету]] і насаджэнне [[Рай|рая]] адначасова [[Бог]]ам і [[Сатана]]ілам<ref name="krilov">Крылов Н. История Креста, на котором был распят Христос. — М., 1855. {{ref-ru}}</ref>. Паводле гэтай легенды, Бог пры насаджэнні дрэва пасярод рая кажа Сатанаілу: «Тут будзе цела маё, і дрэва паслужыць для твайго выгнання». Калі ж Сатанаіл адрынуў Бога, ён прыйшоў паглядзець на гэта дрэва, але яно выгнала яго сваёй таямнічай сілай з рая, і [[д’ябал]] упершыню стаў чорным. Дрэва ж разраслося на тры ствалы, якія называюцца ствалы [[Адам]]а, [[Ева|Евы]] і Госпада (у цэнтры). Пасля [[Грэхападзенне|выгнання першых людзей з рая]] дрэва распалася. Частка Адама ўпала ў раку [[Тыгр]] і была прынесена вадой у {{нп3|Мідзіян|зямлю Мадыямскую|en|Midian}}, а частка Евы падчас [[Сусветны патоп|сусветнага патопу]] трапіла ў {{нп3|Мара (Біблія)|Меру|en|Marah (Bible)|Меру}}, і толькі частка Госпада засталася на месцы. Гэта легенда асуджалася рускімі [[Спіс ілжывых кніг|індэксамі ілжывых кніг]]<ref name="brokgayz" />. === «Залатая легенда» === [[Файл:Piero della Francesca 011.jpg|міні|200пкс|злева|<center>«Царыца Саўская ўкленчаная перад Жыватворным Дрэвам». <br /> [[П’ера дэла Франчэска]]. Дэталь фрэскі царквы Сан-Франчэска ў Арэцца. 1452—1466</center>]] [[Файл:Piero della Francesca 016.jpg|міні|180пкс|<center>«Слугі Саламона закопваюць Жыватворнае Дрэва». <br /> [[П’ера дэла Франчэска]]</center>]] У [[Залатая легенда|Залатой легендзе]] {{нп3|Якаў Варагінскі|Якава Варагінскага|ru|Иаков Ворагинский}} (XIII стагоддзе) ў апавяданні «Аб Здабыцці Святога Крыжа» паведамляецца, што ў адным грэчаскім апокрыфе гаворыцца, што анёл перадаў [[Сіф (Біблія)|Сіфу]] галінку ад [[дрэва пазнання дабра і зла]] і сказаў, што яго бацька вылечыцца пасля таго, як галінка прынясе плады. Вярнуўшыся, Сіф знайшоў Адама ўжо памерлым і пасадзіў гэтую галінку на яго магіле. Галінка разраслася і ператварылася ў вялікае дрэва, якое працягвала стаяць і ў часы цара [[Саламон]]а<ref name="Golden Legenda">[https://predanie.ru/iakov-voraginskiy/zolotaya-legenda/chitat Иаков Ворагинский. Золотая легенда. Том I, 2017. — C. 395—396.] {{ref-ru}}</ref>. Цар Саламон, убачыўшы такое цудоўнае дрэва, загадаў яго ссячы і выкарыстаць пры будаўніцтве свайго дома з ліванскага кедру каля [[Іерусалімскі храм|Храма ў Іерусаліме]]. Аднак гэта дрэва не маглі нікуды прыладзіць і адшукаць яму належнае месца, бо яно было альбо занадта кароткім, альбо занадта доўгім. Таму разгневаныя майстры адрынулі гэта дрэва і выкарысталі пры будаўніцтве моста. Калі [[царыца Саўская]] нанесла візіт Саламону, яна схіліла перад дрэвам калені. Пакланіўшыся, яна прадраклу, што Збавіцель свету будзе павешаны на гэтым дрэве, і ад таго царству іўдзеяў прыйдзе разарэнне і канец. Тады Саламон забраў гэта дрэва і загадаў схаваць яго ў глыбіні зямлі<ref name="Golden Legenda"/>. Шмат пазней на месцы пахавання гэтага дрэва была ўзведзена [[Віфезда|Авечая купель]], дзе [[нефінеі]] абмывалі ахвярных жывёл. Распавядаюць, што рухі вод і вылячэнні расслабленых адбываліся не толькі таму, што ў купель сыходзіў анёл, але дзякуючы сіле самога дрэва. Калі наблізіўся час Пакут Хрыстовых, дрэва ўсплыло на паверхню вады. Убачыўшы гэта, іўдзеі дасталі яго і падрыхтавалі Крыж для Ісуса Хрыста<ref name="Golden Legenda"/>. Затым у Залатой легендзе паведамляецца, што Крыж Хрыстовы, як сцвярджаюць, быў зроблены з чатырох відаў дрэва: [[Пальмавыя|пальмы]], [[кіпарыс|кіпарысу]], [[Аліва еўрапейская|масліны]] і [[кедр|кедру]]. Крыж быў сабраны з чатырох частак, а менавіта: прамая бэлька, папярочная бэлька, прыбітая таблічка і аснова, на якой быў замацаваны Крыж, або папярочная дошка, якая знаходзілася пад нагамі Хрыста. Такім чынам, кожная з частак Крыжа магла быць зроблена з любой драўніны згаданых відаў<ref name="Golden Legenda"/>. === «Слова пра Крыжовае дрэва» === [[Файл:Paris psaulter gr139 fol422v.jpg|міні|<center>«Гісторыя Майсея». <br /> Мініяцюра з [[Парыжскі псалтыр|Парыжскага псалтыра]], [[Візантыя]], X стагоддзе</center>]] [[Файл:MinzarHamatzleva ST 04.jpg|міні|Манастыр Святога Крыжа ў Іерусаліме на месцы, дзе, паводле падання, расло дрэва Крыжа]] Згодна з рускім апокрыфам «{{нп3|Слова пра Крыжовае дрэва|Слова пра Крыжовае дрэва|ru|Апокрифы о Крестном древе}}» (прыблізна XII стагоддзе), [[дрэва пазнання дабра і зла]] вырасла ў тры ствалы: «адзін ствол — Адам, 2-гі ствол — Ева, 3-ці ствол, сярэдні, — сам Гасподзь». Калі Адам паміраў, архангел адламаў галіны ад Гасподняй часткі дрэва пазнання дабра і зла і даў іх сыну [[Сіф|Сіфу]]. Адам зрабіў з іх вянок, у якім яго пахавалі. На тым месцы з гэтага вянка вырасла дрэва. Пасля на гэтым дрэве ўкрыжавалі Ісуса Хрыста<ref name="lib.pushkinskijdom.ru">{{Cite web |url=http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4928 |title=Слово о Крестном Древе |access-date=2008-03-30 |archive-date=2008-02-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080206001621/http://lib.pushkinskijdom.ru/Default.aspx?tabid=4928 |url-status=live }}</ref>. Таксама апокрыф паведамляе пра дрэвы, на якіх былі ўкрыжаваны разбойнік верны і разбойнік няверны. Частку дрэва, на якім быў укрыжаваны верны разбойнік, вынесла рака [[Тыгр]] з рая. Калі Сіф захацеў памянуць свайго бацьку Адама, анёл паказаў яму гэта дрэва, Сіф запаліў агонь на рацэ [[Ніл]] і так стварыў памяць свайму бацьку. Гэты агонь сцераглі лютыя звяры. Калі саграшыў [[Лот]] і прыйшоў да [[Аўраам]]а на пакаянне, Аўраам так жахнуўся, што паслаў Лота на пагібель і сказаў яму: «Пайдзі і прынясі агню, што гарыць на рацэ Ніл». Лот пайшоў і ўбачыў, што ўсе звяры спяць, узяў тры галавешкі і прынёс Аўрааму. Аўраам загадаў яму пасадзіць іх на высокім месцы, паліваць вадою і сказаў: «Калі дадуць парасткі галавешкі, тады даруецца табе грэх той». Лот паліваў галавешкі, і яны прараслі. Пасля гэтага вырасла цудоўнае дрэва<ref name="lib.pushkinskijdom.ru"/>. Археолаг {{нп3|Васіліяс Цаферыс|Васіліяс Цаферыс|en|Vassilios Tzaferis}} прыводзіў аповед, што Лот паліваў тры кіі анёлаў, якія з’явіліся Аўрааму. Лот пасадзіў кіі ў даліне, дзе сёння знаходзіцца [[Манастыр Святога Крыжа (Іерусалім)|манастыр Святога Крыжа]] ў Іерусаліме. Кіі пусцілі парасткі і выраслі ў трыадзінае дрэва — пінію-кіпарыс-кедр. Гэта незвычайнае дрэва для будаўніцтва Іерусалімскага храма не спатрэбілася. Бэлькі, зробленыя з яго, не падыходзілі па памеры і былі выкінутыя як праклятыя і бескарысныя. Пазней з гэтых бэлек быў збудаваны Крыж Хрыстовы<ref>[http://www.pravoslavie.ru/cgi-bin/sykon/client/display.pl?sid=344&did=2013 Монастырь Святого Креста в Иерусалиме]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070822024959/http://www.pravoslavie.ru/cgi-bin/sykon/client/display.pl?sid=344&did=2013 |date=22 жніўня 2007 }} {{ref-ru}}</ref>. Апокрыф пра Крыжовае дрэва паведамляе, што частку ад таго дрэва, на якім быў укрыжаваны няверны разбойнік, прынесла вада падчас патопу. Калі вада спала, дрэва засталося пры рацэ Меры. Калі [[Майсей]] вывеў ізраільцянаў, не было ў іх што піць, паколькі была вада горкая. Тады ён узнёс малітву Богу, і паказаў яму анёл дрэва, і тое дрэва ляжала каля ракі і цвіло. Майсей узяў галіны ад дрэва і крыжападобна пасадзіў іх у рацэ, і стала вада прэснай. Тады вырасла дрэва вельмі вялікае, дзіўнае і цудоўнае. Калі цар Саламон будаваў Іерусалімскі храм, ён шукаў дрэва, каб накрыць яго. Яму паказалі на дрэва, што пасадзіў Майсей у Меры. Ён ссек гэта дрэва, але падчас буры яно патанула ў рацэ [[Іардан (рака)|Іардан]] і яго не знайшлі<ref name="lib.pushkinskijdom.ru"/>. Тады Саламону паказалі іншае дрэва, якое вырасла з галавешак, і Саламон пайшоў да яго. Гэта дрэва стварыла вялікія цуды і ўсе думалі, што на тым дрэве будзе ўкрыжаваны Ісус Хрыстос. Калі Саламон хацеў ссекчы гэта дрэва, людзі не давалі яму і казалі яму: «О Саламон, не дазволім табе дрэва ссекчы жыватворнае». Саламон жа многіх забіў, ссек дрэва і прынёс яго ў Храм, але яно не падышло туды, куды хацелі яго паставіць. Тады пачула [[Сівілы|сівіла]] пра дрэва, і прыйшла паглядзець на яго, і села на дрэва, і апаліў яе агонь. Тады сівіла прамовіла: «О тройчы праклятае дрэва!» Аднак усё ж людзі ўсклікнулі ў адзін голас: «О тройчы блажэннае дрэва, на якім будзе ўкрыжаваны Гасподзь». Тады Саламон падняў дрэва і прыставіў яго ў храме<ref name="lib.pushkinskijdom.ru"/>. Затым дрэва, на якім, згодна з апокрыфам, быў пасля ўкрыжаваны разбойнік няверны, было знойдзена цесляром Елісеем і перададзена Саламону. Тады Саламон пажадаў знайсці трэцяе дрэва, ён звярнуўся да дэманаў. Яны ж сказалі: «Бачылі дрэва далёка, у Эдэме, высокае і дзіўнае, і цудоўнае». Тады дэманы па просьбе Саламона прынеслі яму гэта дрэва. Дэманы вырвалі дрэва з коранем, і захапілі галаву Адама ў каранях, і прынеслі ў Іерусалім, і адсеклі дрэва ад каранёў. Саламон прыставіў тры дрэвы ў храме, і паставіў вартаўнікоў, каб ахоўвалі дрэвы<ref name="lib.pushkinskijdom.ru"/>. Калі прывялі да [[Понцій Пілат|Пілата]] Ісуса Хрыста і двух разбойнікаў, ён загадаў, каб зрабілі з тых дрэў 3 крыжы. Хрыста ўкрыжавалі на дрэве, што вырасла з вянка на галаве Адама, а разбойніка вернага ўкрыжавалі па правую руку Хрыста на дрэве, якое вырасла з галавешак, а разбойніка нявернага ўкрыжавалі па левую руку Хрыста на дрэве, якое вырасла ў рацэ Меры, пасаджанае Майсеем<ref name="lib.pushkinskijdom.ru"/>. == Здабыццё крыжа == [[Файл:Passion icon03 (rublevs museum).jpg|міні|<center>«Узвіжанне Крыжа»</center><br />(перад Укрыжаваннем Хрыстовым). Каля 1497 года (?), растоўская школа (?), Успенскі сабор Кірыла-Белазерскага манастыра]] ==== Дата здабыцця Крыжа ==== Дакладная дата здабыцця Крыжа невядомая. Відаць, яно мела месца ў 325 ці ў 326 годзе, як пра гэта паведамляў прападобны [[Феафан Вызнаўца]] (IX стагоддзе)<ref name="Прав. энц.">{{Праваслаўная энцыклапедыя|155081|Воздвижение Честного и Животворящего Креста Господня|9|160-171|Диакон [[Міхаіл Сяргеевіч Жалтоў|Желтов М. С.]], Лукашевич А. А., [[Ніна Валер'еўна Квлівідзэ|Квливидзе Н. В.]]}}</ref>: {{quotation|…боскі Канстанцін адправіў са скарбамі блажэнную Алену для адшукання жыватворнага крыжа Гасподняга. Іерусалімскі патрыярх, [[Макарый I Іерусалімскі|Макарый]], сустрэў царыцу з належнаю пашанай і разам з ёю шукаў жаданае жыватворнае дрэва, знаходзячыся ў цішыні і руплівых малітвах і пашчэннях<ref name="Феофан">[https://azbyka.ru/otechnik/Feofan_Ispovednik/hronografija/ «Хранаграфія» Феафана], л. м. 5817, Р. Х. 317. Феафан у сваёй «Хроніцы» выкарыстоўвае александрыйскую эру ад стварэння свету, па якой лічылася, што Раство Хрыстова адбылося ў 5501 г., а не ў 5508 г., як гэта прынята па візантыйскай эры, распаўсюджанай у Візантыі ў больш познія стагоддзі. У перакладзе В. І. Абаленскага і Ф. А. Цярноўскага даты ад Р. Х. пералічаны зыходзячы менавіта з ліку 5501. Як пішуць у літаратуры, фактычна неабходна аднімаць 5492 (ці 5493, бо год у Візантыі пачынаўся 1 верасня). {{ref-ru}}</ref>.|«Хранаграфія» [[Феафан Вызнаўца|Феафана]], год 5817 (325/326)}} Усходазнавец {{нп3|Іосіф Асемані|Іосіф Асемані|ru|Ассемани, Иосиф Симон}} (захавальнік Ватыканскай бібліятэкі) у XVIII стагоддзі меркаваў, што Крыж быў знойдзены [[Алена Роўнаапостальная|святой Аленай]] 3 мая 326 года (паводле [[Юліянскі каляндар|юліянскага календара]])<ref name="GMP">[http://vozdvizhenie.paskha.ru/istoria/taina/ ''Тайна Креста'' // Журнал Московской патриархии, 1958 год, № 9]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20090710233634/http://vozdvizhenie.paskha.ru/istoria/taina/ |date=10 ліпеня 2009 }} {{ref-ru}}</ref>. Беларуска-рускі багаслоў, прафесар [[Міхаіл Мікалаевіч Скабалановіч|Міхаіл Скабалановіч]], грунтуючыся на александрыйскай хроніцы VI стагоддзя, адносіў здабыццё Крыжа да 320 года<ref>{{Cite web |url=http://www.sedmitza.ru/index.html?did=17436 |title=Скабалланович М. Н. Крестовоздвижение. История праздника Крестовоздвижения |access-date=2008-01-22 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307072012/http://www.sedmitza.ru/index.html?did=17436 |url-status=live }}</ref>. Пры гэтым ён не быў згодны з датаваннем гэтай падзеі 326 годам, бо, на яго думку, святая Алена, якая, паводле падання, знайшла Крыж, памерла ў год правядзення [[Першы Нікейскі сабор|Першага Нікейскага сабору]], гэта значыць у 325 годзе<ref name="GMP" />. === Сведчанні царкоўных гісторыкаў === ==== Параўнанне апавяданняў гісторыкаў IV—V стагоддзяў ==== Першапачаткова [[Алена Роўнаапостальная|царыцу Алену]], маці імператара Канстанціна, не звязвалі са здабыццём Крыжа Гасподняга{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=81}}. Пра наяўнасць у хрысціян Крыжа паведамляў у канцы 340-х гадоў свяціцель [[Кірыл Іерусалімскі]] ў сваіх «Аглашальных павучаннях»{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=82}}<ref name="Кирилл Иерусалимский_1">[http://palomnic.org/history/ort/sv_ot/ki/ Святой Кирилл Иерусалимский. Огласительные поучения, 4:10, 10:19, 13:4.] {{ref-ru}}</ref>. Таксама ў 351 годзе ў лісце да [[Канстанцый II|Канстанцыя]] (кіраваў 337—361), сына Канстанціна Вялікага, з нагоды з'яўляення знака крыжа на небе, якое адбылося 7 мая таго года, ён пісаў пра здабыццё Крыжа ў Іерусаліме ў часы цара Канстанціна без згадкі пра царыцу Алену: «Бо пры Богаласкавым, і блажэннай памяці Канстанціне Бацьку Тваім, здабыта ў Іерусаліме Збавіцельнае дрэва Крыжа: калі ён маючы найвялікшую руплівасць да пабожнасці, праз садзейнічанне Боскай ласкі знайшоў запаветныя Святыя месцы»<ref name="Кирилл Иерусалимский_2">{{Cite web |url=https://azbyka.ru/otechnik/Kirill_Ierusalimskij/poslanie_konstan/ |title=Кирилл Иерусалимский. Послание к Константию, благочестивейшему царю, о явившемся на небе светозарном знамении Креста |access-date=2017-03-24 |archive-date=2017-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170325201814/https://azbyka.ru/otechnik/Kirill_Ierusalimskij/poslanie_konstan/ |url-status=live }}</ref>. Аповеды пра здабыццё Крыжа царыцай Аленай засведчаны толькі з канца IV стагоддзя. Менавіта з гэтага часу яна пачынае набываць вядомасць як адкрывальніца Крыжа падчас яе падарожжа ў [[Іерусалім]], здзейсненага з мэтай паломніцтва і пошуку хрысціянскіх рэліквій{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=93}}. Першай крыніцай, якая дае поўнае апісанне знаходкі Крыжа Аленай, з’яўляецца «Слова на смерць Феадосія Вялікага», напісанае свяціцелем [[Амвросій Медыяланскі|Амвросіем Медыяланскім]] у 395 годзе{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=95}}. Ён распавядаў пра тое, як блажэнная Алена загадала капаць на Галгофе і знайшла там 3 крыжы. Па надпісе «Ісус Назарэй, Цар Іўдзейскі» яна знайшла сапраўдны Крыж і пакланілася яму. Таксама яна знайшла цвікі, якімі быў укрыжаваны Гасподзь, і адзін з іх уставіла ў аброць, а іншы ў дыядэму<ref>{{Cite web |url=http://antology.rchgi.spb.ru/Ambrosius/Pheodos.htm |title=Амвросий Медиоланский. «Слово на кончину Феодосия» |access-date=2008-10-24 |archive-date=2008-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511032939/http://antology.rchgi.spb.ru/Ambrosius/Pheodos.htm |url-status=live }}</ref>. Прыкладна ў той жа час падобны аповед прывёў [[Іаан Златавуст]] у сваёй 85-й гутарцы на Евангелле ад Іаана, аднак ён не згадваў, што Крыж быў знойдзены Аленай{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=95}}. Такім чынам, свяціцель Амвросій паведамляў, што разам з Крыжам Гасподнім Аленай былі здабытыя [[INRI|цітла INRI]] і [[Цвікі Святога Крыжа|цвікі]]<ref name="Прав. энц."/>. Пры гэтым галоўнай падзеяй у Амвросія з’яўляецца не выяўленне і апазнанне Крыжа, а знаходжанне цвікоў. Паколькі царыца Алена загадала зрабіць аброць з аднаго цвіка, то выяўленне цвікоў Амвросій лічыў фактам першараднай важнасці, паколькі яно выконвала прароцтва [[Захарыя (прарок)|Захарыі]]: "У той дзень будзе на бомах конскіх [напісана]: “Святое для ГОСПАДА”» ({{Біблія|Зах|14:20|пераклад=Васіля Сёмухі}}) і тым самым зацвярджала хрысціянскае кіраванне{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=111—112}}. Пра здабыццё Крыжа таксама паведамляла «Царкоўная гісторыя» епіскапа {{нп3|Геласій Кесарыйскі|Геласія Кесарыйскага|ru|Геласий Кесарийский}}, напісаная ім у 390—395 гадах па даручэнні свайго дзядзькі Кірыла Іерусалімскага. Доўгі час яна лічылася страчанай. Аднак у XX стагоддзі нямецкімі навукоўцамі было выяўлена, што X і XI кнігі «Царкоўнай гісторыі» [[Руфін Аквілейскі|Руфіна Аквілейскага]] (345—410) былі лацінскім перакладам «Царкоўнай гісторыі» Геласія{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=96}}. Такім чынам, Геласій быў першым, хто запісаў апавяданне пра здабыццё Аленай свяшчэннага дрэва<ref>Barbara Baert. [https://books.google.com/books?id=vVcRd2sldBIC&dq=true-cross+stauros&hl=ru A Heritage Of Holy Wood: The Legend of the True Cross in Text and Image], Brill, 2004. — pp. 30—32. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150331144607/https://books.google.com/books?id=vVcRd2sldBIC&dq=true-cross+stauros&hl=ru |date=31 сакавіка 2015 }}. Арыгінальны тэкст Геласія, вызвалены ад уставак і змяненняў, унесеных Руфінам, рэканструяваны ў кнізе Stephan Borgehammar. How the Holy Cross was Found: From Event to Medieval Legend. — Stockholm: Almquist & Wiksell International, 1992. — pp. 11—14, 31—55</ref>. Гісторыя пра здабыццё Крыжа ў Геласія хутчэй за ўсё ўзыходзіць да вусных крыніц{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=98}}. [[Файл:Jan van Eyck 094.jpg|міні|злева|<center>«Імператрыца Алена назірае за раскопкамі». <br /> [[Ян ван Эйк]]. Мініяцюра з «Цудоўнага Часаслова Нотр-Дам»</center>]] Геласій Кесарыйскі быў крыніцай для ўсіх аўтараў V стагоддзя, якія ўключалі гісторыю здабыцця Крыжа ў свае «Царкоўныя гісторыі». Прама ці ўскосна, Руфін Аквілейскі, [[Сакрат Схаластык]] (каля 380—440), [[Сазамен]] (каля 400—450), [[Феадарыт Кірскі]] (386—458) і {{нп3|Геласій Кізіцкі|Геласій Кізіцкі|ru|Геласий Кизический}} (другая палова V стагоддзя) запазычылі свае апавяданні пра гэтую падзею ў Геласія Кесарыйскага. Аповеды свяціцеля Амвросія, епіскапа [[Паўлін Наланскі|Паўліна Наланскага]] (353—431) і [[Сульпіцый Север|Сульпіцыя Севера]] (каля 363—410) не ўзыходзяць напрамую да Геласія{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=99}}. Гісторыя, выкладзеная Руфінам, якая фактычна з’яўляецца перакладам «Царкоўнай гісторыі» Геласія, паведамляе, што Крыж быў знойдзены цудоўным чынам на месцы пакарання смерцю Хрыста, замаскіраваным статуяй [[Венера (багіня)|Венеры]]. Таксама ён апавядае пра цудоўнае вылячэнне паміраючай жанчыны епіскапам Макарыем пасля яе дакранання да аднаго з трох крыжоў, якое стала «боскім сведчаннем», які пацвердзіў надпіс на крыжы Ісуса Хрыста. Алена пабудавала храм на гэтым месцы, а знойдзеныя цвікі даслала сыну{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=101}}<ref name="Руфин">[https://azbyka.ru/otechnik/Rufin_Akvilejskij/tserkovnaja-istorija/1_8#0_8 Руфин, пресвитер Аквилейский. Церковная история, X (I), 7—8. О Елене, матери Константина. О Кресте Спасителя, найденном в Иерусалиме Еленой.] {{ref-ru}}</ref><ref name="eklessia">[http://www.ecclesia.relig-museum.ru/derew/Golgotha/golgotha1.htm#5 Деревенский Б. Г. О местоположении Голгофы и гробницы Христа. Глава 2. Церковное открытие Голгофы и Гроба Господня]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080306160544/http://www.ecclesia.relig-museum.ru/derew/Golgotha/golgotha1.htm#5 |date=6 сакавіка 2008 }} {{ref-ru}}</ref>. «Царкоўная гісторыя» Сакрата Схаластыка (каля 439 года) з’яўляецца першым паведамленнем, які дайшоў да нашага часу на грэчаскай мове, і якое апавядае пра знаходжанне Крыжа царыцай Аленай{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=102}}. Сакрат так паведамляў пра крыніцу гэтай знаходкі: «Гэта напісаў я хоць і па чутках, аднак пра сапраўднасць гэтай падзеі гавораць амаль усе жыхары Канстанцінопаля»<ref name="Сократ">{{Cite web |url=https://azbyka.ru/otechnik/Sokrat_Sholastik/tserkovnaja-istorija-socrata/1_17 |title=Сакрат Схаластык. Царкоўная гісторыя, 1:17 |access-date=2007-10-19|url-status=live }} {{ref-ru}}</ref>. Самая доўгая грэчаская версія гісторыі пра здабыццё Крыжа змешчана ў «Царкоўнай гісторыі» Сазамена, напісанай у 440 годзе{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=104}}<ref name="Созомен">[https://azbyka.ru/otechnik/Ermij_Sozomen/tserkovnaja-istorija/2_1 Ермій Сазамен. Царкоўная гісторыя, II, 1.] {{ref-ru}}</ref>. Феадарыт Кірскі быў трэцім грэчаскім аўтарам, які ўключыў паданне пра здабыццё Крыжа Аленай у сваю «Царкоўную гісторыю», напісаную ў 440-х гадах. У той час як іншыя царкоўныя гісторыкі тлумачылі паездку Алены ў Іерусалім яе імкненнем шукаць Крыж, Феадарыт сцвярджаў, што яна адправілася ў Іерусалім, каб перадаць ліст Канстанціна епіскапу Макарыю{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=107}}<ref name="Феодорит">Феадарыт Кірскі. Царкоўная гісторыя, I, 18.</ref>. ==== Месца раскопак ==== [[Файл:Finding of the cross.jpg|міні|320пкс|<center>Здабыццё Крыжа святой Аленай, {{s|1516—1533 гады}}</center>]] Усе ўказанні гісторыкаў, найбліжэйшых па часе да пошукаў, зводзяцца да таго, што крыжы былі знойдзены недалёка ад [[Магіла Гасподняя|Магілы Гасподняй]], аднак не ў самой Магіле. І хоць існавала іўдзейскае абрадавае прадпісанне, якое патрабавала, каб дрэва, на якім хто-небудзь быў укрыжаваны, было пахавана разам з пакараным смерцю, яно не магло было быць выканана пабожнымі вучнямі Хрыста<ref>«Калі, паводле рабінскага прадпісання, „камень, якім хто-небудзь быў забіты, дрэва, на якім хто-небудзь быў павешаны, меч, якім хто-небудзь быў абезгалоўлены, і вяроўка, якой хто-небудзь быў задушаны, павінны быць пахаваныя разам з пакараным смерцю“ (Sanhedr. fol. 45, 2), то такое прадпісанне не магло быць выканана тут. Пахаванне прачыстага цела Госпада Ісуса Хрыста здзяйснялася пабожнымі рукамі Яго вучняў-сяброў, а целы двух разбойнікаў, можа быць, зусім не мелі яўрэйскага пахавання: рымскія салдаты, якія вартавалі каля іх крыжоў, маглі кінуць іх потым у найбліжэйшую пячору» ({{кніга|аўтар = Маккавейский Н. К.|загаловак = Археология истории страданий Господа Иисуса Христа|месца = Киев|выдавецтва = Пролог|год = 2006|старонкі = 263|isbn = 966-8538-00-5}})</ref>. Існавала верагоднасць, што ўсе тры крыжы, выкарыстаныя пры пакаранні смерцю ў той дзень, маглі быць закапаныя паблізу ад месца ўкрыжавання<ref name="skaballanovich">{{Cite web |url=http://www.sedmitza.ru/index.html?did=17433 |title=Скабалланович М. Н. Крестовоздвижение. Судьба Креста Христова, его обретение и воздвижение |access-date=2007-12-04 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307072008/http://www.sedmitza.ru/index.html?did=17433 |url-status=live }}</ref>. Сазамен у сваёй працы выказвае наступнае меркаванне пра магчымы лёс Крыжа пасля зняцця з яго цела Ісуса: «Воіны, як апавядае гісторыя, спачатку знайшлі мёртвым на крыжы Ісуса Хрыста і, зняўшы Яго, аддалі для пахавання; потым, маючы намер паскорыць смерць укрыжаваных па абодва яго бакі разбойнікаў, перабілі ім галёнкі, а самі крыжы кідалі адзін за адным, як папала»<ref name="Созомен"/>. Як паведамляў царкоўны пісьменнік [[Руфін Аквілейскі|Руфін]] у сваёй «Царкоўнай гісторыі», X і XI кнігі якой з’яўляюцца лацінскім перакладам «Царкоўнай гісторыі» [[Геласій Кесарыйскі|Геласія Кесарыйскага]], Крыж быў знойдзены цудоўным чынам на месцы пакарання смерцю Ісуса Хрыста, дзе ў той час была ўстаноўлена статуя Венеры{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=101}}. [[Файл:Place where Cross was found.jpg|міні|180пкс|Мармуровая пліта, якая адзначае месца здабыцця Крыжа]] На месцы грабніцы Ісуса Хрыста, Галгофы і месца здабыцця Крыжа быў збудаваны [[Храм Магілы Гасподняй]]. Месца здабыцця Крыжа знаходзіцца ў прыдзеле Здабыцця Крыжа ў былой каменяломні. Яно адзначана ўмураванай у падлогу плітой з чырвонага мармуру з выявай праваслаўнага крыжа. Пліта з трох бакоў абнесена металічнай агароджай, тут жа першы час захоўваўся Крыж. У прыдзел Здабыцця Крыжа з падземнай [[Армянская апостальская царква|армянскай]] царквы Святой Алены ўніз вядуць 23 прыступкі, гэта самая нізкая і самая ўсходняя кропка Храма Магілы Гасподняй, два паверхі ўніз ад асноўнага ўзроўню<ref>Святая Земля: Исторический путеводитель по памятным местам Израиля, Египта, Иордании и Ливана / Ред. М. В. Бибиков. М., 2000. — С. 51. {{ref-ru}}</ref>. У прыдзеле Здабыцця Крыжа пад столлю каля спуску ёсць акно, якое адзначае месца, з якога Алена назірала за ходам раскопак і кідала для заахвочвання працаўнікоў грошы<ref>[https://azbyka.ru/palomnik/blogs/sputnik-palomnika-po-svjatym-mestam-v-predelah-iordanii/#ch_0_3 Спутник паломника по Святым местам. Иерусалим. Место обретения Креста Господня]. {{ref-ru}}</ref>. Гэта месца належыць [[Іерусалімская праваслаўная царква|Іерусалімскай праваслаўнай царкве]]<ref>[http://ru.jerusalem-patriarchate.info/пресвятой-гроб-господень-и-храм-воскр/приделы Пресвятой Гроб Господень и Храм Воскресения. Приделы]. Сайт Иерусалимской православной церкви. {{ref-ru}}</ref>. ==== Вызначэнне сапраўднасці крыжа ==== [[Файл:Chiesa di San Polo (Venice) - Oratorio del Crocifisso - Saints Helena and Macarius by Giandomenico Tiepolo.jpg|міні|200пкс|злева|<center>Вызначэнне сапраўднасці крыжа, [[Джавані Батыста Т’епола|Джавані Т’епола]], {{s|1740-я гады}}</center>]] Згодна з найбольш старажытнай версіяй, якая прыводзіцца ў царкоўных гісторыкаў V стагоддзя [[Руфін Аквілейскі|Руфіна Аквілейскага]]<ref name="Руфин"/>, [[Сакрат Схаластык|Сакрата Схаластыка]]<ref name="Сократ"/>, [[Сазамен]]а<ref name="Созомен"/>, [[Феадарыт Кірскі|Феадарыта Кірскага]]<ref name="Феодорит"/> і якая, верагодна, узыходзіць да страчанай «Царкоўнай гісторыі» [[Геласій Кесарыйскі|Геласія Кесарыйскага]] (IV стагоддзе), для таго каб даведацца, які з трох крыжоў з’яўляецца Крыжам Ісуса Хрыста, іерусалімскі епіскап [[Макарый I Іерусалімскі|Макарый]] прапанаваў прыкласці па чарзе кожны з крыжоў да цяжкахворай жанчыны. Пасля таго, як яна вылечылася пасля дакранання да аднаго з крыжоў, быў вызначаны Крыж Хрыстоў<ref name="Прав. энц."/>. Сакрат Схаластык пісаў: {{Пачатак цытаты}}Іерусалімскі епіскап, па імі Макарый вырашыў неразуменне вераю, гэта значыць прасіў у Бога знака і атрымаў яго. Гэты знак заключаўся ў наступным: у той краіне адна жанчына апантаная была доўгачасовай хваробай, і нарэшце, знаходзілася ўжо пры смерці. Епіскап намерыўся паднесці да паміраючай кожны з тых крыжоў, веруючы, што, дакрануўшыся да каштоўнага крыжа, яна паправіцца. Надзея не падманула яго. Калі падносілі да жанчыны два крыжы не Гасподнія, паміраючай ніколькі не было лепш, а як хутка паднесены быў трэці, сапраўдны — паміраючая адразу ўмацавалася і вярнулася да поўнага здароўя<ref name="Сократ"/>. {{Канец цытаты}} Таксама гэтую версію прыводзіць візантыйскі храніст [[Феафан Вызнаўца|Феафан]] (760—818): «Да адной жанчыны знатнага роду, адчайна хворай і напаўмёртвай, Макарый падносіў усе крыжы, і пазнаў крыж Гасподні. Ледзь цень яго крануўся хворай, як нежывая і нерухомая боскаю сілаю адразу ўстала і гучным голасам уславіла Бога»<ref name="Феофан" />. Згодна з другой версіяй, якая ўзнікла ў канцы IV — пачатку V стагоддзя, адшукаць Крыж Хрыстовы дапамог цуд — уваскрашэнне праз дакрананне да сапраўднага дрэва мерцвяка. Пра гэтую версію паведамляў [[Паўлін Наланскі]] ў лісце да [[Сульпіцый Север|Сульпіцыя Севера]], напісаным ім у 403 годзе<ref name="Paulinus">[https://archive.org/details/20200507-letters-of-st.-paulinus-of-nola/page/131/mode/2up Paulinus of Nola. Epistle 31, 6.]</ref><ref>[https://archive.org/details/20200507-letters-of-st.-paulinus-of-nola/page/327/mode/2up Letters of St. Paulinus of Nola, 1967. — P. 327.]</ref>. Нягледзячы на старажытнасць першай версіі падання пра здабыццё Крыжа і на тое, што менавіта першай версіі прытрымліваліся найбольш аўтарытэтныя візантыйскія гісторыкі, у позневізантыйскую эпоху больш распаўсюджанай стала другая версія<ref name="Прав. энц."/>. Гэта версія змешчана ў гісторыі, у якой апісваецца дапамога яўрэя {{нп3|Іуда Кірыяк|Іуды Кірыяка|ru|Иуда Кириак}} у пошуку Крыжа Гасподняга{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=165}}. Таксама гэтая версія прыведзена ў «[[Залатая легенда|Залатой легендзе]]» Якава Варагінскага (XIII стагоддзе)<ref name="eklessia"/>. Свяціцель [[Дзімітрый Растоўскі]] ў Жыціях святых у заўвазе заканчвае сваё апавяданне пра Узвіжанне Крыжа Гасподняга паведамленнем пра тое, што [[Нікіфар Каліст Ксанфопул|Нікіфар Каліст]] (1256—1317) казаў, «што абодва цуды былі здзейсненыя тады Крыжам Гасподнім: і ўдава, якая ляжала дома хвораю і ўжо памірала, ад брамы смяротнай была вернутая да жыцця і здароўя, і мярцвяк, якога неслі для пахавання, быў уваскрошаны»<ref>{{Кніга:Жыціі святых Дзімітрыя Растоўскага|Паданне пра ўзвіжанне пачэснага і Жыватворнага Крыжа Гасподняга|Верасень|14|}}</ref>. === Дапамога Іуды Кірыяка === [[Файл:Piero della Francesca 018.jpg|міні|200пкс|<center>«{{нп3|Іуда Кірыяк|Іуду Кірыяка|ru|Иуда Кириак}} апускаюць у калодзеж». <br /> [[П’ера дэла Франчэска]], 1452—1465 гады, {{нп3|Базіліка Сан-Франчэска ў Арэцца|царква Сан-Франчэска ў Арэцца|en|Basilica of San Francesco, Arezzo}}</center>]] У першай палове V стагоддзя з’явілася гісторыя пра ўдзел яўрэя {{нп3|Іуда Кірыяк|Іуды Кірыяка|ru|Иуда Кириак}} ў пошуку Крыжа Гасподняга{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=175}}. У Сярэднія вякі яна была вельмі ўпадабаная па ўсёй Еўропе і была перакладзена на многія мовы. Самыя раннія версіі гэтай гісторыі існуюць на сірыйскай, грэчаскай і лацінскай мовах{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=165}}. Ленінградскі рукапіс N.S. 4, датаваны прыкладна 500 годам н. э., змяшчае найстаражытнейшы з захаваных сірыйскіх тэкстаў гэтай гісторыі<ref>Han J.W. Drijvers, J.W. Drijvers. The Finding of the True Cross. The Judas Kyriakos Legend in Syriac. Introduction, Text and Translation, 1997.</ref>. Аднак найбольш дакладны з наяўных тэкстаў змяшчаецца ў сірыйскім рукапісе «BL Add. 14644», які датуецца V ці VI стагоддзем{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=165}}. Згодна з гэтай гісторыяй, царыца Алена прыбыла ў Іерусалім, каб знайсці Крыж Гасподні. Для гэтага яна загадала сабраць жыхароў горада і яго ваколіц. У Іерусаліме тады знайшлося каля 3000 іўдзеяў. Адзін з іх, па імені Іуда, продкам якога з’яўляўся першамучанік [[Стэфан Першамучанік|Стэфан]], сказаў ім: {{Пачатак цытаты}} Я ведаю і думаю, што яна выкарыстае нас, каб дапытаць пра дрэва, на якім нашы продкі ўкрыжавалі Ісуса. Але паклапаціцеся пра тое, каб, калі хто-небудзь з нас даведаецца пра гэта, ён не прызнаўся. І калі хто-небудзь гэта зробіць, усе святы нашых продкаў спыняцца, і закон таксама будзе скасаваны. {{Канец цытаты}} Іуда сказаў, што яго бацька наказаў яму, што калі будуць шукаць Крыж, ён паказаў яго, а калі не, то даў указанне яго сынам. Аднак іўдзеі не пагадзіліся, каб Іуда паказаў месцазнаходжанне Крыжа. Тады Алена загадала аддаць іх агню. Спалохаўшыся, яны перадалі ёй Іуду, сказаўшы, што ён больш за ўсіх дасведчаны ў законе. Аднак на просьбу Алены паказаць месцазнаходжанне Крыжа Іуда адказаў, што не ведае пра яго. Тады Алена загадала кінуць Іуду ў сухі калодзеж на сем дзён і пакінуць там без ежы, пакуль ён не скажа праўду. Калі прайшло сем дзён, Іуда закрычаў з калодзежа і сказаў, што згодны паказаць месца, дзе схаваны Крыж Хрыстовы. Выйшаўшы з калодзежа, ён пайшоў да таго месца і маліўся, каб яму было паслана знаменне. Пасля гэтага пачуўся гучны голас і з’явіўся моцны пах цудоўнага фіміяму, так што Іуда прасвятлеў, і сказаў: «Сапраўды, Ты — Хрыстос, Збавіцель Сусвету». Затым ён, выкапаўшы каля дваццаці локцяў, знайшоў тры схаваныя крыжы і прынёс іх у горад да царыцы. Крыж Гасподні быў пазнаны па тым, што калі міма праносілі мярцвяка на насілках, Іуда ўсклаў на яго па чарзе тры крыжы, і мярцвяк устаў, калі быў пастаўлены крыж, на якім быў укрыжаваны Ісус Хрыстос. Побач знаходзіўся апантаны чалавек, але бес выйшаў з яго па загадзе Іуды. Пасля гэтага Іуда прыняў хрышчэнне ад мясцовага епіскапа. Калі епіскап памёр, царыца Алена звярнулася да Еўсевія, епіскапа Рыма, які быў з ёй, і ён усклаў рукі на Іуду і паставіў яго епіскапам у Іерусаліме. Яна таксама змяніла яго імя і назвала яго Кірыякам. Затым царыца паклапацілася пра пошук цвікоў ад Крыжа. Яна паклікала Кірыяка, просячы яго паказаць месцазнаходжанне цвікоў. Кірыяк разам са шматлікімі братамі і вернікамі адправіўся да таго месца, дзе быў знойдзены Крыж. Прыйшоўшы туды, ён стаў чытаць малітву і калі скончыў яе, з’явілася знаменне ў выглядзе ўспышкі маланкі, «і гэтыя цвікі, з’явіліся з зямлі, як зіхатлівае чыстае золата, так што ўсе, хто бачыў гэта, уверавалі» і казалі, што ўкрыжаваны Ісус ёсць Бог. Кірыяк прынёс цвікі Алене. Яна загадала зрабіць з іх аброці для каня цара Канстанціна, каб ён быў непераможным супраць усіх яго ворагаў. Пасля гэтага яна ўзвяла вялікае ганенне на іўдзейскі народ і загадала выгнаць іх з Іўдзеі{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=165—171}}. Гэта гісторыя атрымала прызнанне не адразу. У [[Liber Pontificalis]] згадваецца, што Іуда Кірыяк быў ахрышчаны ў той жа дзень, калі быў знойдзены Крыж. Царкоўны гісторык [[Сазамен]] (440 год) відавочна згадваў гэтую гісторыю ў сваім апавяданні пра выяўленне Крыжа Аленай<ref name="Созомен"/>. Таксама [[Грыгорый Турскі]] (573—591 гады) сцвярджаў, што Алена знайшла Крыж з дапамогай Іуды<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Grigorij_Turskij/istorija-frankov/1 Григорий Турский. История франков, 1:36.] {{ref-ru}}</ref>. З тых часоў гэтая гісторыя стала найбольш упадабанай сярэднявечнымі хрысціянамі на Захадзе{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=174—175}}. Аповед пра дапамогу Іуды Кірыяка ў пошуку Крыжа таксама прыведзены «[[Залатая легенда|Залатой легендзе]]» Якава Варагінскага (XIII стагоддзе)<ref name="eklessia"/>. Пра прыцягненне мясцовых жыхароў да пошукаў Крыжа пісалі таксама [[Руфін Аквілейскі|Руфін]], [[Паўлін Наланскі]]<ref>Паўлін Ноланскі. Лісты, 31, 4—5.</ref> і [[Сульпіцый Север|Сульпіцый Север]]<ref>Сульпіцый Север. Хроніка, II, 33—34.</ref>. Аднак пазней у [[VII стагоддзе|VII стагоддзі]] [[Іаан Нікійскі]] паведамляў, што чалавекам, які знайшоў для Алены Крыж быў некі Аблавіус, «шчыры хрысціянін, адзін з самых знакамітых людзей [імперыі]»<ref name="eklessia"/><ref>Іаан Нікійскі. Хроніка, 76, 71.</ref>. === Апакрыфічная гісторыя пра першае здабыццё Крыжа === У пачатку V стагоддзя з’явілася апакрыфічная гісторыя пра першае здабыццё Крыжа Гасподняга ў I стагоддзі царыцай Пратонікай, якая, як меркавалася, была жонкай імператара [[Клаўдзій|Клаўдзія]]. Найбольш дакладная з вядомых версій захавалася ў сірыйскім тэксце «[[Вучэнне Адая|Вучэнне Адая апостала]]», датаваным канцом IV — пачаткам V стагоддзя{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=147}}<ref>{{ПЭ|63494|Аддай|11|296|А. В. Пастэрнак}}</ref>. З пяці апублікаваных рукапісаў гэтай гісторыі, Ленінградскі рукапіс N.S. 4, датаваны прыкладна 500 годам н.э., змяшчае найбольш дакладную версію{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=147}}. У «Вучэнні Адая» гісторыя пра здабыццё Крыжа Пратонікай выкладаецца ад імя апостала Адая (гісторык Яўсевій Кесарыйскі ідэнтыфікаваў яго як [[Фадзей (апостал ад 70)|Фадзея]], апостала ад сямідзесяці{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=151}}), які вылечыў [[Абгар V Укама|Аўгара]], цара Эдэсы, і падчас свайго знаходжання пры двары цара распавёў яму, ягонай сям’і і прыдворнай свіце гэтую гісторыю. У той час як гісторыя, якая адводзіць галоўную ролю царыцы Алене, заснавана на гістарычных сведчаннях і на гістарычных акалічнасцях свайго часу, гісторыя пра Пратоніку — гэта апавяданне, якое не мае пацверджання ў гістарычных падзеях. Яна вядомая толькі ў сірыйскай, а пазней і ў армянскай мовах{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=147}}. На думку гісторыка {{нп3|Ян Вілем Дрэйверс|Яна Вілема Дрэйверса|en|Jan Willem Drijvers}}, «Вучэнне Адая» з’яўляецца гістарычнай выдумкай{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=151}}. Матыў дадання легенды ў «Вучэнне Адая» заключаецца ў антыяўрэйскім характары легенды{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=161}}. Гэты апокрыф адносіць здабыццё Крыжа да кіравання імператара [[Тыберый|Тыберыя]], які, як паведамляе апокрыф, будучага імператара Клаўдзія «зрабіў другой асобай у дзяржаве»<ref>Клаўдзій ніколі не прыцягваўся на дзяржаўную службу пры імператарах [[Актавіян Аўгуст|Актавіяне Аўгусце]] і Тыберыі, толькі ў [[37]] годзе [[Калігула]] прызначыў яго [[Консул (Старажытны Рым)|консулам]]</ref>. Жонка Клаўдзія, названая ў апокрыфе Пратонікай (верагодна, імя звязана з грэчаскім выразам «першая перамога» ({{lang-grc|ἡ πρώτη νίκη}}), якое па задуме аўтара апокрыфа павінна было падкрэсліць першаснасць гэтай легенды адносна гісторыі здабыцця Крыжа імператрыцай Аленай), якая была павернутая ў [[Рым]]е ў хрысціянства пропаведдзю [[Апостал Пётр|апостала Пятра]], захацела «ўбачыць Іерусалім і тыя месцы, дзе Гасподзь наш здзейсніў подзвігі Свае»<ref name="Addai">{{Cite web |url=http://khazarzar.skeptik.net/books/mesher01.htm#g02 |title=''Вучэнне Адая апостала'' // Мещерская Е. Н. Апокрифические деяния апостолов Новозаветные апокрифы в сирийской литературе |access-date=2008-01-20 |archive-date=2008-01-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080113100942/http://khazarzar.skeptik.net/books/mesher01.htm#g02 |url-status=live }}</ref>. Пратоніка ўзяла ў падарожжа двух сваіх сыноў і адзіную дачку. Па прыездзе ў Іерусалім яна была сустрэтая з імператарскімі ўшанаваннямі, але на яе просьбу паказаць ёй Галгофу і Магілу Гасподнюю [[Якаў (апостал ад 70)|апостал Якаў]], першы епіскап Іерусаліма, паведаміў ёй, што яны пад наглядам іўдзеяў, якія «не дазваляюць нам хадзіць туды і маліцца перад Галгофай і грабніцай». Даведаўшыся пра гэта, Пратоніка сустрэлася з іўдзейскімі старэйшынамі і загадала ім перадаць Галгофу і Магілу Гасподнюю хрысціянам, а пасля пайшла туды і знайшла ў грабніцы тры крыжы. Калі яна ўваходзіла ў грабніцу разам з дзецьмі, то «яе юная дачка ўпала і памерла без болю, без пакуты, без якой бы то ні было прычыны для смерці». Тады Пратоніка стала маліцца Богу і казаць, што людзі сталі насміхацца з яе і казаць, што «ўсё гэта здарылася з ёй таму, што яна адрынула багоў, якім пакланялася, і ўверавала ў Хрыста, якога не ведала, і пайшла, каб ушанаваць месца грабніцы Яго і ўкрыжавання Яго». Яна прасіла Бога дараваць ёй за тое, што раней пакланялася ідалам. Аднак яе старэйшы сын сказаў ёй, што раптоўная смерць яго сястры неспраста, гэтая падзея — цуд, за які будуць усхваляць Бога, а не ганіць Яго імя, бо дзякуючы смерці яго сястры яны змогуць убачыць і даведацца, які крыж — Хрыста. Пасля гэтага Пратоніка з малітвай ускладала па чарзе крыжы на сваю дачку і пасля ўскладання Сапраўднага Крыжа яе дачка ажыла і «ўславіла Бога, які вярнуў ёй жыццё пры дапамозе крыжа Свайго»<ref name="Addai"/>. Пасля гэтага Пратоніка перадала Жыватворны Крыж апосталу Якаву і загадала, каб вялікі і прыгожы будынак быў пабудаваны на месцы здабыцця Крыжа. Калі яна вярнулася ў Рым, то расказала пра ўсё Клаўдзію, які, калі пачуў пра гэта, загадаў усім іўдзеям пакінуць Італію<ref name="Addai"/>. Паколькі ў сірыйцаў існавалі дзве легенды пра «Здабыццё крыжа» (царыцай Аленай пры дапамозе Іуды Кірыяка ў IV стагоддзі і Пратонікай у I стагоддзі), то ўзнікла супярэчнасць, з якой мэтай царыцы Алене зноў давялося шукаць Крыж, які быў перададзены Пратонікай Якаву, першаму епіскапу Іерусаліма. Таму з’явілася неабходнасць развіць апавяданне далей, крыж аказваецца пахаваным у часы імператара [[Траян]]а (кіраваў 98—117), пры [[Сімяон (апостал ад 70)|Сымоне]], другім епіскапе Іерусаліма<ref name="Пигулевская">{{Cite web |url=http://www.krotov.info/libr_min/p/pigulevs/pigulev11.html |title=Пигулевская Н. В., Мартирий Кириака Иерусалимского |access-date=2008-01-24 |archive-date=2008-01-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080121010654/http://www.krotov.info/libr_min/p/pigulevs/pigulev11.html |url-status=live }}</ref>. Прынята лічыць, што пасля складання першай версіі тэксту «Вучэння Адая» на сірыйскай мове ў канцы III стагоддзя, ён дапаўняўся, пакуль не дасягнуў свайго канчатковага выгляду каля 400 года, прычым адным з галоўных дапаўненняў быў аповед пра выяўленне Крыжа Пратонікай{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=152—153}}. На думку гісторыка Яна Вілема Дрэйверса, легенда пра Пратоніку з’явілася раней гісторыі пра Алену і Іуду Кірыяка{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=175}}. Аднак раней расійскі гісторык [[Ніна Віктараўна Пігулеўская|Н. В. Пігулеўская]] прыйшла да высновы, што легенда пра першае здабыццё Крыжа Пратонікай з’яўляецца больш позняй версіяй, якая з’явілася ў візантыйскай Сірыі пад уплывам грэчаскай легенды пра Алену і Кірыяка<ref name="Пигулевская"/>. Існуе таксама [[Эфіопія|эфіопская]] версія дадзенай легенды, якая прыпісвае здабыццё Крыжа Гасподняга Феадосіі, якая ў легендзе названая сястрой імператара Канстанціна і дачкой царыцы Алены. Гэтая версія заснавана на [[Копты|копцкай]] версіі легенды, якая прыпісвае выяўленне грабніцы Ісуса Хрыста, [[INRI|цітла INRI]] і целаў разбойнікаў Еўдакіі, якую ў копцкай легендзе называюць сястрой імператара Канстанціна. Гісторыя Еўдакіі напісана ў сярэдзіне VII стагоддзя, а працэс трансфармацыі «Падання пра здабыццё Грабніцы Еўдакіяй» у «Паданне пра здабыццё Крыжа Феадосіяй» павінен быў адбывацца паміж пачаткам XV стагоддзя і сярэдзінай XVI стагоддзя, якім датуецца найстаражытнейшы з вядомых рукапісаў, які змяшчае эфіопскі тэкст<ref>[https://www.academia.edu/81886389/Theodoxia_and_her_finding_of_the_Holy_Cross_an_Ethiopic_version_of_the_Legend_of_the_Finding_of_the_Holy_Cross_in_the_Miracles_of_Mary Witold Witakowski. Theodoxia and her finding of the Holy Cross: an Ethiopic version of the Legend of the Finding of the Holy Cross in the Miracles of Mary, 1999. — P. 263—268.]</ref>. === Гістарычнасць традыцыйнай версіі здабыцця Крыжа === Царкоўны гісторык [[Яўсевій Кесарыйскі]] (каля 263—340) у сваёй працы «Жыццё Канстанціна», апісваючы будаўніцтва [[Храм Магілы Гасподняй|Храма Магілы Гасподняй]] па загадзе імператара Канстанціна, не згадвае пра Крыж і пра ўдзел у будаўніцтве базілікі царыцы Алены. Па яго апавяданні, пячору, дзе быў пахаваны Хрыстос, знайшлі падчас раскопак язычніцкага капішча. Калі па загадзе Канстанціна зрывалі насып храма «юрліваму дэману кахання»<ref>{{Cite web |url=https://www.sedmitza.ru/lib/text/432958/ |title=Евсевий Памфил (Кесарийский), «Жизнь Константина», книга 3, глава 26|access-date=2008-01-23}}</ref> (гэта значыць багіні [[Венера (міфалогія)|Венеры]]), то «раптам у глыбіні зямлі, звыш усякага спадзявання, паказалася пустая прастора, а потым Пачэсны і Усесвяты Знак збавіцельнага Уваскрэсення. Тады найсвятая пячора стала для нас вобразам Збавіцеля, які вярнуўся да жыцця»<ref>{{Cite web |url=https://www.sedmitza.ru/lib/text/432958/ |title=Евсевий Памфил (Кесарийский), «Жизнь Константина», книга 3, глава 28|access-date=2008-01-23 }}</ref>. Гісторык Ян Вілем Дрэйверс мяркуе, што «Пачэсны і Усесвяты Знак збавіцельнага Уваскрэсення» не можа адносіцца ні да чаго, акрамя грабніцы Хрыста{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=85}}. Аднак Яўсевій Кесарыйскі ўставіў у сваё сачыненне «Жыццё Канстанціна» паміж апісаннямі раскопак і завершанай Канстанцінавай базілікі ліст Канстанціна да [[Макарый I Іерусалімскі|Макарыя Іерусалімскага]]. У гэтым лісце Канстанцін пісаў<ref>{{Cite web |url=https://www.sedmitza.ru/lib/text/432958/ |title=Евсевий Памфил (Кесарийский), «Жизнь Константина», книга 3, глава 30|access-date=2008-01-23}}</ref>: {{Пачатак цытаты}} Ласка Збавіцеля Нашага такая вялікая, што, здаецца, ніякае слова недастатковае для годнага апісання сапраўднага цуду. Знак найсвяцейшых пакут, які хаваўся так доўга пад зямлёй і заставаўся ў невядомасці на працягу цэлых стагоддзяў, нарэшце, праз звяржэнне агульнага ворага, заззяў для рабоў божых, якія вызваліліся ад яго. {{Канец цытаты}} Згодна з гісторыкамі Гаральдам А. Дрэйкам і Зеевам Рубінам, гэтым «знакам найсвяцейшых пакут» не можа быць нічога, акрамя Крыжа{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=85}}. На думку Дрэйка, Яўсевій, за выключэннем ліста Канстанціна, не згадвае Крыж проста таму, што для яго Крыж меў толькі сімвалічнае значэнне, хоць ён ведаў, што знаходжанне Крыжа было непасрэднай прычынай для будаўніцтва базілікі Канстанціна ў Іерусаліме{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=86}}. Рубін лічыў, што Яўсевій не згадаў пра выяўленне Крыжа з-за асаблівага статусу, які пры гэтым атрымаў Іерусалім і яго епіскап. Епіскап Іерусаліма імкнуўся да панавання ў Палесціне, у той час як епіскап Кесарыі спрабаваў любой цаной паменшыць яго ўплыў. Таму Яўсевій, будучы мітрапалітам Кесарыі, хацеў адцягнуць увагу ад Крыжа да менш важнай грабніцы{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=87}}. Гісторык П. У. Л. Уокер лічыў, што галоўным у адсутнасці згадкі Яўсевіем Крыжа было тое, што ён хацеў падкрэсліць Уваскрэсенне больш, чым смерць Хрыста, і таму яго больш цікавіла Грабніца, чым Галгофа і Крыж{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=88}}. Таму гісторык Ян Вілем Дрэйверс меркаваў, што хоць Яўсевій замоўчваў пра Крыж, ён сапраўды быў здабыты ў часы кіравання Канстанціна ў 320-х гадах, як сцвярджаў свяціцель Кірыл у сваім лісце да Канстанцыя, у памяць пра гэтую падзею Канстанцін загадаў пабудаваць пышную царкву на месцы здабыцця Крыжа і прылеглым месцы пахавання Хрыста{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=89}}. [[Бардоскі ітынерарый|Паломнік з Бардо]], які наведаў Іерусалім у 333 годзе, прама згадваў Галгофу як месца, дзе Канстанцін пабудаваў базіліку, аднак ён не паведамляў пра Крыж<ref>{{Cite web |url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Byzanz/IV/320-340/Bordosskij_putnik/frametext.htm |title=Бордосский Путник |access-date=2008-01-24 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307055030/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Byzanz/IV/320-340/Bordosskij_putnik/frametext.htm |url-status=live }}</ref>. На думку Яна Вілема Дрэйверса, гэта нядзіўна, улічваючы, што паломнік з Бардо амаль не цікавіўся рэліквіямі і цудамі{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=84}}. Да сярэдзіны IV стагоддзя ў Іерусаліме і ў іншых частках Рымскай імперыі развілося моцнае шанаванне Крыжа{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=82}}. Лічыцца, што культ Жыватворнага Крыжа ўзнік у прамежак часу паміж 333 годам і сярэдзінай IV стагоддзя, калі ў «Агалашальных павучаннях» Кірыла Іерусалімскага з’яўляюцца сведчанні пра гэты культ, а крыху пазней у яго ж лісце да імператара Канстанцыя сустракаецца і згадка пра здабыццё Крыжа ў часы цара Канстанціна без згадкі царыцы Алены<ref name="Кирилл Иерусалимский_1"/><ref name="Кирилл Иерусалимский_2"/><ref name="eklessia" />. Што тычыцца гісторыі пра знаходжанне Крыжа Аленай, доўгі час лічылася, што яна ўзнікла на захадзе, але даследаванні апошняга часу паказалі, што яе вытокі хутчэй варта шукаць у Іерусаліме ў сярэдзіне ці другой палове IV стагоддзя{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=99}}{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=139}}<ref>S. Heid. Der Ursprung der Helenalegende im Pilgerbetrieb Jerusalems. — JbAC, 32, 1989. — Pp. 41—71.</ref>. Раннія версіі гэтай гісторыі, верагодна, існавалі спачатку толькі ў вуснай форме{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=139}}. На думку Яна Вілема Дрэйверса, гісторыя здабыцця Крыжа Аленай з’яўляецца легендарнай, але да канца IV стагоддзя яна была прынята як гістарычны і дакладны факт. На яго думку, здабыццё Крыжа сталі звязваць з царыцай Аленай, таму што яна была выбітным членам дынастыі Канстанціна, але галоўным чынам таму што яна, як было вядома, наведвала святыя месцы ў Палесціне{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=140, 142}}. == Святкаванні == [[Файл:Feast of the Cross.jpg|міні|200пкс|<center>«Узвіжанне Крыжа Гасподняга». <br /> [[Ікона]] работы Гурыя Нікіціна. 1680</center>]] === Узвіжанне Крыжа Гасподняга === {{Асноўны артыкул|Узвіжанне Крыжа Гасподняга}} У гонар здабыцця Крыжа было ўсталявана свята [[Узвіжанне Крыжа Гасподняга]], якое атрымала сваю назву праз тое, што епіскап [[Макарый I Іерусалімскі|Макарый I]], каб усе вернікі маглі ўбачыць Крыж, узводзіў (гэта значыць падымаў) яго. Указанне на час усталявання свята Узвіжання маецца ў [[Велікодная хроніка|Велікоднай хроніцы]], напісанай у VII стагоддзі, якая адносіць пачатак свята да 333—334 гадоў, калі, згодна з Хронікай, быў «асвечаны Храм Святога Крыжа, пабудаваны Канстанцінам пры епіскапе Макарыі»<ref name="Спасский">[https://azbyka.ru/otechnik/Sergij_Spasskij/polnyj-mesjatseslov-vostoka-tom-ii-svjatoj-vostok/3_254 Архиепископ Сергий (Спасский). Полный месяцеслов Востока. Том II. Святой Восток. Часть II. Сентябрь, 14.] {{ref-ru}}</ref><ref>[[Пятроўскі, Аляксандр Васільевіч|Пятроўскі А. В.]] [http://www.biblioteka3.ru/biblioteka/pravoslavnaja-bogoslovskaja-jenciklopedija/tom-3/vozdvizhenie.html Воздвижение Креста Господня]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20140519002055/http://www.biblioteka3.ru/biblioteka/pravoslavnaja-bogoslovskaja-jenciklopedija/tom-3/vozdvizhenie.html |date=19 мая 2014 }} // [[Праваслаўная багаслоўская энцыклапедыя]]. Том 3. Выданне Петраград. Дадатак да духоўнага часопіса «[[Странник (часопіс)|Странник]]» за 1902 год. {{ref-ru}}</ref><ref>[https://archive.org/details/chronicon-p/page/18/mode/2up Chronicon Paschale, 2007. — P. 19—20.]</ref>. Аднак шырокае распаўсюджанне на Усходзе свята атрымала пасля перамогі імператара [[Іраклій I (візантыйскі імператар)|Іраклія]] над персамі і ўрачыстага вяртання Крыжа ў [[Іерусалім]] пасля 17-гадовага палону ў 631 годзе<ref name="Прав. энц."/><ref name="Спасский"/>. Рымская царква прыняла свята толькі ў VII стагоддзі<ref name="Прав. энц."/>. Гэта свята ёсць у [[Сакраментарый Геласія|сакраментарыях папы Геласія]] (які прыпісваецца папу Геласію (492—496), але ўзыходзіць да VII—VIII стагоддзяў<ref>{{Праваслаўная энцыклапедыя|161960|Геласия сакраментарий|10|547-551|Ткаченко А. А.}}</ref>) і Грыгорыя (які прыпісваецца папу Грыгорыю Вялікаму (590—604), аднак многія сучасныя даследчыкі абвяргаюць такую атрыбуцыю, даказваючы, што ядро гэтага сакраментарыя магло з’явіцца толькі праз чвэрць стагоддзя пасля скону свяціцеля<ref>{{Праваслаўная энцыклапедыя|161960|Григория сакраментарий|13|97-99|Ткаченко А. А.}}</ref>)<ref name="Спасский"/>. Свята Узвіжання Пачэснага і Жыватворнага Крыжа Гасподняга адзначаецца як [[Праваслаўе|праваслаўнай]], так і [[Каталіцтва|каталіцкай]] цэрквамі 14 верасня (паводле [[Юліянскі каляндар|юліянскага календара]] ў некаторых праваслаўных цэрквах, і паводле [[Грыгарыянскі каляндар|грыгарыянскага календара]] ў каталіцтве). У Праваслаўнай царкве асобна ўсталяванае святкаванне ва ўспамін здабыцця царыцай Аленай Крыжа Гасподняга і цвікоў, якое адзначаецца 6 сакавіка (паводле юліянскага календара)<ref>[https://days.pravoslavie.ru/Days/20220306.html Обретение Честного креста и гвоздей св. равноапостольной царицею Еленою во Иерусалиме (326). 6 марта. Православный церковный календарь.] {{ref-ru}}</ref>. === Вынясенне пачэсных дрэў Жыватворнага Крыжа === [[Файл:Proishozhdenie chestnih drev (1510).jpeg|міні|злева|200пкс|<center> «Вынясенне пачэсных дрэў Жыватворнага Крыжа». <br /> Ікона. 1510 </center>]] {{Асноўны артыкул|Вынясенне пачэсных дрэў Жыватворнага Крыжа}} Пачынаючы з IX стагоддзя ў Канстанцінопалі ўзнікла традыцыя «''выносіць Пачэснае Дрэва Крыжа на дарогі і вуліцы для асвячэння месцаў і дзеля адхілення хвароб''»<ref>{{Cite web |url=https://lavra.ru/news/all/prazdnovanie-proiskhozhdeniya-izneseniya-chestnykh-drev-zhivotvoryashchego-kresta-gospodnya |title=Празднование Происхождения (изнесения) Честных Древ Животворящего Креста Господня |access-date=2025-10-010}}</ref>. У сучасных царкоўных календарах свята мае назву: «Вынясенне Пачэсных Дрэў Жыватворнага Крыжа Гасподняга»<ref> {{Праваслаўная энцыклапедыя|2660930|Происхождение честных древ честного и животворящего Креста Господня|58|284—291|Крюкова А. Н., Крашенинникова Н. Н., [[Марыя Аляксандраўна Маханько|Маханько М. А.]]}}</ref>. Святкаванне здзяйсняецца ў першы дзень [[Успенскі пост|Успенскага паста]] — 1 жніўня паводле [[Юліянскі каляндар|юліянскага календара]]. Паводле [[Тыпікон|Устава]] яно адносіцца да малых свят «са славаслоўем», але мае адзін дзень перадсвята. == Месцазнаходжанне == [[Файл:Reliquary_True_Cross_c800_Byzantine.jpg|міні|246x246пкс|Рэлікварый для захоўвання часціцы Жыватворнага Крыжа (Візантыя, [[IX стагоддзе]])]] === IV стагоддзе === Як заведчыў [[Кірыл Іерусалімскі]] ў канцы 340-х гадоў у сваіх «Аглашальных павучаннях» ужо ў яго час часткі Жыватворнага Крыжа былі разнесены сярод хрысціян па ўсім свеце{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=82}}. Таксама [[Іаан Златавуст]] (IV стагоддзе) казаў, што часціцы Жыватворнага Крыжа былі ў многіх вернікаў: «Многія, як мужы, так і жонкі, атрымаўшы малую часціцу гэтага дрэва і абклаўшы яе золатам, вешаюць сабе на шыю»<ref name="skaballanovich" />. [[Паўлін Наланскі]] ў 403 годзе паслаў часціцу Святога Крыжа свайму сябру Сульпіцыю Северу, паведаміўшы ў лісце гісторыю яго здабыцця. Таксама Паўлін паведамляе, што «хоць яго штодня дзеляць, ён, здаецца, застаецца цэлым для тых, хто яго падымае, і заўсёды цэлым для тых, хто яму пакланяецца»{{sfn|Jan Willem Drijvers|1992|с=82}}. Згодна з [[Сакрат Схаластык|Сакратам Схаластыкам]] (каля 439 года), імператрыца Алена падзяліла Жыватворны Крыж на дзве часткі: адну змясціла ў сярэбраную захавальніцу і пакінула ў Іерусаліме «як помнік для наступных гісторыкаў», а другую адправіла свайму сыну [[Канстанцін I Вялікі|Канстанціну]], які змясціў яе ў сваю [[Статуя|статую]], устаноўленую на калоне ў цэнтры Канстанцінавай плошчы. Звесткі пра гэта, па сцвярджэнні самога Сакрата, напісаныя ім «па чутках», аднак пра сапраўднасць гэтай падзеі гавораць амаль усе жыхары [[Канстанцінопаль|Канстанцінопаля]]<ref name="Сократ"/>. Візантыйскі храніст [[Феафан Вызнаўца]] (IX стагоддзе) у сваёй «Хранаграфіі» так апісвае раздзяленне Крыжа: {{Пачатак цытаты}} Найласкавейшая Алена са страхам і вялікаю радасцю ўзвёўшы жыватворнае дрэва, частку яго з цвікамі павезла да сына, іншую ж, уклаўшы ў срэбны каўчэг, уручыла епіскапу Макарыю, у памяць будучым пакаленням. Тады ж загадала яна ўвесці цэрквы на Святой Магіле, лобным месцы, і ў імя сына свайго там, дзе здабыта жыватворнае дрэва; таксама ў Віфлееме і на гары Елеонскай, і потым вярнулася да найслаўнага Канстанціна. Ён сустрэў яе з вялікаю радасцю, частку жыватворнага дрэва паклаў у залаты каўчэг і аддаў на захаванне епіскапу, цвікі ж адны ўкаваў у свой шлем, а іншыя ўставіў у аброць свайго каня<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Feofan_Ispovednik/hronografija «Хранаграфія» Феафана, л. м. 5817, Р. Х. 317.] {{ref-ru}}</ref>. {{Канец цытаты|крыніца=«Хранаграфія» Феафана, год 5817 (325/326)}} Паломніца {{нп3|Эгерыя (IV стагоддзе)|Эгерыя|ru|Эгерия (IV век)}}, якая здзейсніла паломніцтва ў Палесціну ў 381—384 гадах, апавядала пра абрад пакланення дрэву Крыжа Гасподняга ў [[Вялікая пятніца|Вялікую пятніцу]], а таксама пра меры, якія прадпрымаліся супраць раскрадання часціц дрэва [[паломнік]]амі. [[Файл:0 Statue de Sainte Hélène par Andrea Bolgi - Basilique St-Pierre - Vatican.JPG|міні|180пкс|злева|Статуя святой Алены ў [[Сабор Святога Пятра|саборы Святога Пятра]]. Скульптар А. Больджы]] {{Пачатак цытаты}} Такім чынам, пасля адпусту каля Крыжа, яшчэ да ўсходу сонца, усе адразу з бадзёрасцю ідуць на Сіён памаліцца каля таго слупа, каля якога бічавалі Госпада. Вярнуўшыся адтуль, сядзяць крыху ў сябе дома і адразу ўсе бываюць гатовыя. Затым на Галгофе, за Крыжам, узводзіцца епіскапу кафедра, якая стаіць цяпер; на гэтую кафедру садзіцца епіскап; ставіцца перад ім стол, пакрыты палатном, вакол стала стаяць дыяканы, і прыносіцца сярэбраны пазалочаны каўчэг, у якім знаходзіцца Святое дрэва крыжа; адкрываецца і вымаецца; кладзецца на стол, як дрэва крыжа, так і надпіс. Такім чынам, калі гэта пакладзена на стол, епіскап, седзячы, прытрымлівае сваімі рукамі канцы Святога дрэва, а дыяканы, стоячы вакол, ахоўваюць. Яно ахоўваецца так таму, што існуе звычай, па якім увесь народ, падыходзячы па адзіночцы, як верныя, так і агалошаныя, схіляюцца перад сталом, цалуюць Святое дрэва, і затым праходзяць. І паколькі, распавядаюць, не ведаю калі, нехта адгрыз і скраў часціцу Святога дрэва, таму цяпер дыяканы, якія стаяць вакол, ахоўваюць, каб ніхто з тых, хто падыходзіць, не адважыўся зрабіць таго ж. І так праходзіць увесь народ, па адзіночцы, усе схіляючыся і дакранаючыся крыжам і надпісам спярша чала, а потым вачэй; затым, пацалаваўшы крыж, праходзяць; руку ж ніхто не працягвае для дотыку<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Istorija_Tserkvi/palomnichestvo-po-svjatym-mestam-kontsa-4-veka/ Этерия (Сильвия Аквитанка). Паломничество по святым местам конца IV века. Православный палестинский сборник. Выпуск 20. Санкт-Петербург, 1889.] {{ref-ru}}</ref>. {{Канец цытаты}} === 614—1204 гады === У 614 годзе персідскі цар [[Хасроў II Парвіз|Хасроў II]] разрабаваў Іерусалім і павёз іерусалімскую частку Крыжа ў Вавілон. Манах {{нп3|Антыёх Стратыг|Антыёх Стратыг|ru|Антиох Стратиг}}, таксама ўведзены ў палон, паведамляў, што гэтая частка Крыжа знаходзілася ў персідскім палоне да 631 года («да лета сямнаццатага пасля паланення Іерусаліма»). Таксама ён пісаў, што персідскі военачальнік {{нп3|Фарухан Шахрвараз|Раcмі-Азан|ru|Фаррухан Шахрвараз}} забіў персідскага цара {{нп3|Арташыр III|Ардасіра|ru|Арташир III}}, унука Хасрова, і завалодаў царствам. У той час цар [[Іраклій I|Іраклій]] са сваім войскам ужо дасягнуў Персіі, завалодаў многімі яе гарадамі і вынішчыў тысячы салдат персідскага войска. Тады Расмі-Азан пасябраваў з грэкамі і падарыў цару Іраклію ў падзяку Жыватворны Крыж Хрыста. Антыёх паведамляў, што 21 сакавіка (631 года) Іраклій узняў у Іерусаліме на былым месцы дрэва Крыжа, «запячатанае па-ранейшаму ў скрыні, як ён і быў узяты»<ref>[http://vostlit.narod.ru/Texts/rus8/Stratig/text.htm Антыёх Стратыг. Паланенне Іерусаліма]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071127153823/http://vostlit.narod.ru/Texts/rus8/Stratig/text.htm |date=27 лістапада 2007 }}. {{ref-ru}}</ref><ref>[http://www.tertullian.org/fathers/antiochus_strategos_capture.htm Antiochus Strategos. The Capture of Jerusalem by the Persians in 614 AD]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20181012042416/http://www.tertullian.org/fathers/antiochus_strategos_capture.htm |date=12 кастрычніка 2018 }}.</ref>. У 638 годзе пасля [[Аблога Іерусаліма (637)|захопу Іерусаліма]] арабамі, іерусалімскую частку Крыжа падзялілі на часткі і вывезлі ў [[Канстанцінопаль]] і іншыя месцы. Гэта прывяло да шырокага распаўсюджвання на Усходзе свята Узвіжання Крыжа Гасподняга, а таксама ўстанаўлення свята Здабыцця Крыжа і цвікоў святой царыцай Аленай у Іерусаліме {{СС|19|сакавіка||6}} і [[Крыжапаклонная нядзеля|Крыжапаклоннай нядзелі]] (3-я нядзеля Вялікага посту). Адну з частак праз некаторы час вярнулі назад у Іерусалім, дзе яна знаходзілася да эпохі [[Крыжовыя паходы|Крыжовых паходаў]]<ref>{{БРЭ|артыкул=Крест Господень|аўтар=Лукашевич А. А.|том=15|спасылка=https://old.bigenc.ru/religious_studies/text/2109703}}</ref>. Пра раздзяленне іерусалімскай часткі Крыжа паведамляў Ансел, кантар Магілы Гасподняй, у лісце да епіскапа парыжан Галона ад 1108 ці 1109 года пад назвай «Пра часціцу Крыжа Гасподняга, якая трапіла са скарбніцы цара Давіда Будаўніка ў сабор Парыжскай Божай Маці»: {{Пачатак цытаты}} Аднак па смерці Эраклія [візантыйскі імператар [[Іраклій I (візантыйскі імператар)|Іраклій]]] (641 год) народ няверных настолькі прыгнёў хрысціян, што імя Хрыстова намерваліся выкараніць і памяць пра Крыж і Магілу знішчыць. Так, усклаўшы кучу бярвення, спалілі частку Магілы, і падобным чынам хацелі спаліць і Крыж, але хрысціяне схавалі яго, з-за чаго многія з іх былі забітыя. Нарэшце, хрысціяне, параіўшыся, разрэзаўшы, падзялілі на шмат частак і па цэрквах верных размеркавалі… Так, у Канстанцінопалі, акрамя імператарскага крыжа, ёсць адсюль тры крыжы, на Кіпры — два, на Крыце — адзін, у Антыяхіі — тры, у Эдэсе адзін, у Александрыі адзін, у Аскалоне адзін, у Дамаску адзін, у Іерусаліме — чатыры; сірыйцы маюць адзін, грэкі са Святога Савы — адзін, манахі з даліны Іасафат — адзін; мы, лаціняне, пры Святой Магіле маем адзін, які мае паўтары пядзі даўжыні і адзін палец шырыні і таўшчыні столькі ж. Таксама патрыярх Геаргіянаў мае адзін; цар яшчэ Геаргіянаў меў адзін, які цяпер па ласцы Божай маеце вы<ref>{{Cite web |url=http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Kavkaz/XI/1080-1100/David/text4.phtml |title=Письмо Анселла, кантора Гроба Господня, из Иерусалима |access-date=2008-02-04 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307055037/http://www.vostlit.info/Texts/Dokumenty/Kavkaz/XI/1080-1100/David/text4.phtml |url-status=live }} {{ref-ru}}</ref>. {{Канец цытаты}} Прынамсі, у пачатку IX стагоддзя ў ліку кліра храма Уваскрэсення былі два прэсвітары вартавыя, у абавязку якіх было ахоўваць святы Крыж і сударый<ref>[https://azbyka.ru/otechnik/Mihail_Skaballanovich/vozdvizhenie-chestnogo-i-zhivotvorjashego-kresta-gospodnja/1 Скабалланович М. Н. Воздвижение Честного и Животворящего Креста Господня. Судьба Креста Христова, его обретение и воздвижение.] {{ref-ru}}</ref>. У X стагоддзі ў часы кіравання [[Канстанцін VII Багранародны|Канстанціна Багранароднага]] была створана адмысловая стаўратэка (вядомая пад назвай Лімургскай), змешчаная ў імператарскую скарбніцу, дзе захоўвалася шмат часціц Жыватворнага Крыжа Хрыстовага, якія браліся для таго, каб змясціць іх у [[Хрызма|Крыж Канстанціна]]<ref>[http://vedomosti.meparh.ru/2004_6_8/16.htm Николай Погребняк, протоиерей ''Первый Спас'' // Московские епархиальные ведомости, 2004 год, № 6—8]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080306141709/http://vedomosti.meparh.ru/2004_6_8/16.htm |date=6 сакавіка 2008 }} {{ref-ru}}</ref>. Частка Крыжа, якая знаходзілася ў Іерусаліме, была страчана ў 1187 годзе ў [[Бітва пры Хатыне|бітве пры Хатыне]], калі пасля разгрому рыцарскага войска святыню мабыць захапілі мусульмане, як пра гэта паведамляў франк Ернул, удзельнік той бітвы. Ён таксама распавядаў гісторыю пра нейкага [[Тампліеры|тампліера]], які пазней паведаміў [[Генрых II (граф Шампані)|графу Генры]], кіраўніку Іерусалімскага каралеўства з 1192 па 1197 год, пра тое, што ён закапаў Крыж і можа паказаць тое месца. Граф Генры даў яму свой дазвол і эскорт. Яны адправіліся ў тайне і капалі тры ночы, але не змаглі нічога знайсці<ref>{{Cite web |url=http://www.vostlit.info/Texts/rus6/Ernoul/text.phtml |title=Ернул. Хаттинская битва, 1187 |access-date=2008-02-04 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307055052/http://www.vostlit.info/Texts/rus6/Ernoul/text.phtml |url-status=live }} {{ref-ru}}</ref>. У [[Кёльнская каралеўская хроніка|Кёльнскай каралеўскай хроніцы]] (XII—XIII стагоддзі) паведамляецца, што Канстанцінопальская частка Крыжа была вывезена з Канстанцінопаля крыжакамі ў 1204 годзе: «калі горад быў узяты, былі знойдзены незлічоныя багацці, каштоўнейшыя і непараўнальныя камяні, а таксама частка дрэва Гасподняга, прывезенага Аленай з Іерусаліма, упрыгожанага золатам і каштоўнымі камянямі, і якое карысталася там найвялікшым шанаваннем. Яе разрэзалі прысутныя епіскапы, а астатнія каштоўнейшыя рэчы былі падзелены паміж знатнымі людзьмі, а затым, па вяртанні іх на радзіму, размеркаваны па цэрквах і манастырах»<ref>[https://www.dmgh.de/mgh_ss_rer_germ_18/index.htm#page/202/mode/2up Chronica Regia Coloniensis. — P. 203.]</ref>. === Часціцы Крыжа ў цяперашні час === За сваю гісторыю дрэва Жыватворнага Крыжа было падзелена на часціцы рознага памеру, якія цяпер можна сустрэць у многіх храмах і манастырах свету. Магчыма, што сярод іх існуюць падробкі, але іх колькасць вызначыць цяжка. Царкоўны рэфарматар [[Жан Кальвін]] палемічна заяўляў у XVI стагоддзі ў сачыненні «[[Трактат пра рэліквіі]]», што шматлікія часткі Крыжа склалі б груз цэлага карабля<ref>M. Iehan Calvin. [https://archive.org/details/traitdesreliqu00calvuoft/page/112/mode/2up?ref=ol Traité des reliques, 1543. Éditions Bossard, Paris, 1921. — P. 113.]</ref><ref>[http://religion.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000000/st026.shtml Христианский культ: Культ реликвий]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20071211145225/http://religion.historic.ru/books/item/f00/s00/z0000000/st026.shtml |date=11 снежня 2007 }} // Настольная книга атеиста / С. Ф. Анисимов, Н. А. Аширов, М. С. Беленький и др.; Под общ. ред. С. Д. Сказкина. — 9-е изд., испр. и доп. — М.. Политиздат, 1987. {{ref-ru}}</ref>. Аднак даследчык канца XIX стагоддзя {{нп3|Шарль Рао дэ Флеры|Шарль Рао дэ Флеры|fr|Charles Rohault de Fleury}} у сачыненні «Памяць пра прылады пакут Хрыстовых» ({{lang-fr|«Mémoire sur les instruments de la passion de la N.-S. J.-C.»}})<ref>{{Cite web |url=https://books.google.ru/books?id=O3FTAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Les+instruments+de+la+passion&hl=ru&sa=X&ei=P1RXVeaMCILCywPlmICIBw&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=Les%20instruments%20de%20la%20passion&f=false |title=Charles Rohault de Fleury «Mémoire sur les instruments de la passion de la N.-S. J.-C.» 1870 |access-date=2015-05-16 |archive-date=2015-05-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150518093341/https://books.google.ru/books?id=O3FTAAAAcAAJ&printsec=frontcover&dq=Les+instruments+de+la+passion&hl=ru&sa=X&ei=P1RXVeaMCILCywPlmICIBw&ved=0CCQQ6AEwAQ#v=onepage&q=Les%20instruments%20de%20la%20passion&f=false |url-status=live }}</ref> паведамляе, што сумарная вага ўсіх дакументальна зафіксаваных фрагментаў Крыжа складае ўсяго каля траціны аб’ёму ад Крыжа<ref>{{Cite web |url=http://www.newadvent.org/cathen/04529a.htm |title=The True Cross. Catholic Encyclopedia |access-date=2008-01-21 |archive-date=2004-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040603030333/http://www.newadvent.org/cathen/04529a.htm |url-status=live }}</ref><ref>Перну Р. Крестоносцы. Дух завоевания. II. Коронация императора. {{ref-ru}}</ref>. ==== У Праваслаўнай царкве ==== [[Файл:5281-20080123-jerusalem-holy-sepulchre-treasure.jpg|міні|250пкс|Часціца Жыватворнага Крыжа. Праваслаўная скарбніца побач з [[Галгофа]]й, [[Храм Магілы Гасподняй]]]] У адным з самых ранніх помнікаў (1-я палова XI стагоддзя) старажытнарускай славеснасці, «[[Слова пра закон і благадаць|Слове пра Закон і Благадаць]]» [[мітрапаліт]]а [[Іларыён Кіеўскі|Іларыёна Кіеўскага]], ёсць згадка Жыватворнага Крыжа: «Ён [імператар Канстанцін] з маці сваёй Аленай Крыж ад Іерусаліма прынёс [і], па ўсім свеце сваім разаслаўшы, веру зацвердзіў»<ref>[https://philologos.narod.ru/sophia/slovoz.htm Иларион, митрополит Киевский. Слово о законе и благодати.] {{ref-ru}}</ref>. У праваслаўі лічыцца, што найбуйнейшы ў свеце фрагмент Жыватворнага Крыжа памерам 31 x 16 x 2,5 см знаходзіцца ў манастыры [[Ксірапатам]] на гары Афон. Паводле адной версіі гэтая рэліквія была падораная імператарам [[Раман I Лакапін|Раманам I Лакапінам]] у X стагоддзі. Паводле іншай версіі яна была падораная Ксірапатамскаму манастыру імператарам [[Раман III Аргір|Раманам III Аргірам]], пра што сведчыць яго грамата ад лютага 1034 года<ref>[https://rus-istoria.ru/library/item/911-lyubimets-imperatorov Любимец императоров.] {{ref-ru}}</ref>. Часціца Крыжа Гасподняга захоўваецца ў багата ўпрыгожаным рэлікварыі<ref>[https://orthochristian.com/82465.html The Largest Piece of the True Cross Of Christ—Holy Monastery of Xeropotamou, Mount Athos, 27.09.2015.]</ref>. У XII стагоддзі ў [[Крыж Ефрасінні Полацкай|напрастольны крыж]], выкананы па заказе прападобнай [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]], была ўстаўлена часціца Крыжа Гасподняга, прывезеная ў XII стагоддзі з Канстанцінопаля ў ліку іншых рэліквій. Выкананы ў форме шасціканцовага крыжа вышынёй 51 сантыметр. У наш час месцазнаходжанне гэтага крыжа невядомае<ref>{{Праваслаўная энцыклапедыя|187870|Евфросинии Полоцкой, преподобной, крест|17|502-504|Э. В. Ш.}}</ref><ref>[https://omsk-eparhiya.ru/orthodoxbasics/Vladika/Books/Slovo1/26Evfros.htm Митрополит Владимир (Иким). Книга I. Слово в день памяти преподобной княжны Евфросинии, игумении Полоцкой.] {{ref-ru}}</ref>. Часціца дрэва Крыжа, прывезеная на Русь з Канстанцінопаля ў 1383 годзе, была змешчана ў «[[Каўчэг Дыянісія]]», які ў [[Завяшчанне|завяшчаннях]] [[Спіс кіраўнікоў Маскоўскага княства|маскоўскіх вялікіх князёў]] XV стагоддзя ўзначальваў пералік святынь, якія перадаваліся па спадчыне. У XV—XVII стагоддзях каўчэг знаходзіўся ў вялікакняжацкай казне або непасрэдна ў Крыжовым (або маленным) пакоі, у XVII — пачатку XX стагоддзяў — у [[Дабравешчанскі сабор (Маскоўскі Крэмль)|Дабравешчанскім саборы Маскоўскага Крамля]], з’яўляючыся адной з найгалоўных яго святынь<ref>{{Праваслаўная энцыклапедыя|1841626|Ковчег архиепископа Дионисия Суздальского|36|182-184|[[Марыя Аляксандраўна Маханько|Маханько М. А.]]}}</ref><ref name="sedmiza">{{Cite web |url=http://www.sedmitza.ru/index.html?sid=291&did=6193&p_comment=complex |title=Выставка «Царский храм. Святыни Благовещенского собора в Кремле» |access-date=2007-12-05 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307072019/http://www.sedmitza.ru/index.html?sid=291&did=6193&p_comment=complex |url-status=live }}</ref>. У наш час знаходзіцца ў музеях Маскоўскага Крамля<ref>[https://collectiononline.kreml.ru/entity/OBJECT/41950?query=Ковчег%20Дионисия Ковчег-мощевик. 1383. Музеи Московского Кремля.] {{ref-ru}}</ref>. У перыяд патрыярства [[Нікан (Патрыярх Маскоўскі)|Нікана]] ў Расіі сталі вырабляць крыжы-машчавікі «мераю і падабенствам Крыжа Хрыстовага»<ref>[https://pravoslavie.ru/348.html Василий Омелин. Крест — хранитель всея вселенныя. Православие.ru, 18.08.2005.] {{ref-ru}}</ref>. Адным з іх стаў «[[Кійскі крыж]]», створаны 1656 годзе, у які акрамя часціцы Жыватворнага Крыжа, было змешчана каля 300 святынь. У цяперашні час часціца Крыжа не захавалася<ref>{{Праваслаўная энцыклапедыя|1684596|Кийский крест|33|424-428}}</ref>. Рускія паломнікі ў Святую зямлю з першай паловы XIX стагоддзя, з ліку асабліва знакамітых асоб, атрымлівалі ад [[Іерусалімскі патрыярх|Іерусалімскага патрыярха]] крыжы з часціцай Дрэва Крыжа Гасподняга ў якасці благаслаўлення, а пазней і ўзнагароды<ref>{{Cite web |url=http://palomnic.org/journal/6/8/1/ |title=Гнутова С. В. Иерусалимский Крест с частицей Животворящего Древа |access-date=2007-12-05 |archive-date=2008-03-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080307040731/http://palomnic.org/journal/6/8/1/ |url-status=live }}</ref>. З 1800 года [[Найсвяцейшы ўрадавы сінод|Свяцейшы ўрадавы сінод]] устанавіў на {{ЮК|12 кастрычніка}} свята ў гонар «{{нп3|Перанясенне ў Гатчыну часткі Крыжа Гасподняга|Перанясення з Мальты ў Гатчыну часткі дрэва Жыватворнага Крыжа Гасподняга, Філермскай іконы Божай Маці і правіцы святога Іаана Хрысціцеля|ru|Перенесение в Гатчину части Креста Господня}}». Рэліквіі былі паднесены {{ЮК|12 кастрычніка}} 1799 года імператару [[Павел I|Паўлу I]] рыцарамі [[Мальтыйскі ордэн|Мальтыйскага ордэна]], якія прыбылі ў [[Гатчына|Гатчыну]] (45 км на поўдзень ад цэнтра [[Санкт-Пецярбург|Пецярбурга]]). З пабудаванага для ордэна [[Прыярацкі палац|Прыярацкага палаца]] восенню таго ж года святыні перавезлі ў Пецярбург, дзе іх змясцілі ў {{нп3|Вялікая царква Зімовага палаца|Вялікай царкве Зімовага палаца|ru|Большая церковь Зимнего дворца}}<ref name="Days1722">{{Cite web |url=http://days.pravoslavie.ru/Life/life1722.htm |title=Перенесение из Мальты в Гатчину части древа Животворящего Креста Господня, Филермской иконы Божией Матери и десной руки святого Иоанна Крестителя |access-date=2010-08-04 |archive-date=2010-09-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100904075103/http://days.pravoslavie.ru/Life/life1722.htm |url-status=live }}</ref>. У цяперашні час часціца Крыжа Гасподняга знаходзіцца ў [[Цэтынскі манастыр|Цэтынскім манастыры]] ў Чарнагорыі<ref>[https://www.njegos.org/orthodoxy/moncet.htm The Monastery of Cetinje.]</ref>. ==== У Каталіцкай царкве ==== [[Файл:Lignum-crucis.jpg|міні|200пкс|злева|Магчыма, самая вялікая частка Крыжа, якая захоўваецца ў манастыры Санта Торыбіа дэ Льебана, Кантабрыя, Іспанія]] [[Файл:493px-ReliquaryoftheTrueCross.jpg|міні|200пкс|Рэлікварый з часткай Жыватворнага Крыжа. [[Сабор Парыжскай Божай Маці]]]] У каталіцтве лічыцца, што самая вялікая частка Крыжа знаходзіцца ў іспанскім [[Францысканцы|францысканскім]] манастыры Санта Тарыбіа дэ Льебана ў [[Кантабрыя|Кантабрыі]]. Яго памеры: вертыкальная перакладзіна — 63,5 cм, гарызантальная перакладзіна — 39,3 cм, таўшчыня — 3,8 cм. Ён прывезены ў манастыр у VIII стагоддзі і знаходзіцца ў пазалочаным сярэбраным рэлікварыі з пялёсткамі на канцах у гатычным стылі, вырабленым у 1679 годзе<ref>[https://cantabriaspain.co.uk/cantabria/liebana-lignum-crucis/ Liébana «Lignum crucis».]</ref><ref>[https://www.santotoribiodeliebana.es/lignumcrucis/ Lignum crucis (Leño de la Cruz).]</ref>. Таксама часціцы Крыжа захоўваюцца рэлікварыях у базіліцы [[Санта-Крочэ-ін-Джэрусалемэ]] ў Рыме<ref>[https://www.santacroceroma.it/en/features-3/reliquie.html Relics. The Basilica of The Holy Cross in Jerusalem.]</ref>, [[Сабор Парыжскай Божай Маці|саборы Парыжскай Божай Маці]]<ref>[https://www.notredamedeparis.fr/en/pray/services-masses/veneration-crown-thorns Veneration of the Holy Crown of Thorns. Notre Dan de Paris.]</ref>, музеі [[Санта-Марыя-дэль-Ф’ёрэ|кафедральнага сабора Фларэнцыі]]<ref>[https://duomo.firenze.it/en/opera-magazine/post/5259/the-diamond-the-cross-and-the-medici-grand-duchess The Diamond, the Cross and the Medici Grand Duchess. Opera di Santa Maria del Fiore.]</ref>. Пры даследаванні гэтых рэліквій пацверджана, што ўсе часціцы Жыватворнага Крыжа складаюцца з драўніны алівы<ref>William Ziehr. Das Kreuz. Stuttgart 1997. — P. 67.</ref>. У 1188 годзе герцаг Аўстрыі [[Леапольд V (герцаг Аўстрыі)|Леапольд V]] падарыў манастыру {{нп3|Хайлігенкройц (манастыр)|Хайлігенкройц|de|Stift Heiligenkreuz}} вялікую часціцу Крыжа, якую шануюць і дагэтуль. Гэтая часціца з’яўляецца самай вялікай часціцай Крыжа Гасподняга ў Еўропе, якая ляжыць на поўнач ад Альпаў<ref name="heiligenkreuz">{{Cite web |url=http://stift-heiligenkreuz.org/ |title=Афіцыйны сайт манастыра Хайлігенкройц |access-date=2022-04-01 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819060342/http://stift-heiligenkreuz.org/1056-1091-1089-1089-1082-1080-1081.174.0.html |url-status=live }}</ref>. == У жывапісе == Каля 1380 года [[Аньёла Гадзі]] распісаў галоўную капэлу царквы [[Санта-Крочэ (Фларэнцыя)|Санта Крочэ]] ў Фларэнцыі сюжэтамі гісторыі Крыжа Гасподняга. Сцэны фрэсак паўтаралі тэкст [[Залатая легенда|Залатой легенды]] Якава Варагінскага. Фрэскі Аньёла Гадзі сталі эталонам для роспісаў францысканскіх цэркваў. На іх аснове ў 1410 года {{нп3|Чэні дзі Франчэска|Чэні дзі Франчэска|en|Cenni di Francesco}} распісаў галоўную капэлу царквы Святога Францыска ў [[Вальтэра|Вальтэры]]<ref name="cyberleninka">[https://cyberleninka.ru/article/n/istoriya-svyatogo-kresta-freski-piero-della-francheska-v-tserkvi-cvyatogo-frantsiska-v-aretstso Кувшинская И. В. История Святого креста: фрески Пьеро делла Франческа в церкви Cвятого Франциска в Ареццо. — Искусствознание. 2014, 1—2. — С. 345—369.] {{ref-ru}}</ref>. У 1424 годзе [[Мазаліна да Панікале]] ў царкве Санта-Стэфана-дэльі-Агасцініяні ў горадзе [[Эмпалі]] стварыў фрэскі з «Гісторыямі Сапраўднага Крыжа», якія захоўваюцца ў Манастырскім музеі<ref>[https://www.sedmitza.ru/text/10328974.html Фрески Мазолино да Паникале выставлены в тосканском Эмполи, 17.11.2023.] {{ref-ru}}</ref>. У 1452—1466 гадах [[П’ера дэла Франчэска]] ў базіліцы {{нп3|Базіліка Сан-Франчэска ў Арэцца|Сан-Франчэска ў Арэцца|en|Basilica of San Francesco, Arezzo}} стварыў цыкл фрэсак [[Гісторыя Жыватворнага Крыжа]]<ref name="cyberleninka"/>. Разуменне тэксту «Залатой легенды» ў П’ера дэла Франчэска глыбока адрознае ад прачытання яго майстрам з Санта-Крочэ. У адрозненне ад Аньёла Гадзі, які паслядоўна выкладае гісторыю Крыжа Гасподняга, ён выкарыстоўвае іншы спосаб пабудовы фрэскавага цыкла, заснаваны на алегарычным тлумачэнні яе сюжэтаў<ref name="cyberleninka"/>. == Іншыя звесткі == * У 2006 годзе часціца Жыватворнага Крыжа была дастаўлена на [[Нізкая калязямная арбіта|калязямную арбіту]]<ref>[http://www.federalspace.ru/NewsDoSele.asp?NEWSID=2762 Святейший Патриарх Алексий II встретился с Руководителем Роскосмоса А. Н. Перминовым]. {{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080306140843/http://www.federalspace.ru/NewsDoSele.asp?NEWSID=2762 |date=6 сакавіка 2008 }} {{ref-ru}}</ref>. == Гл. таксама == {{commonscat-inline|Holy Cross}} * [[Укрыжаванне (дэкаратыўна-прыкладное мастацтва)]] * {{нп3|Форма крыжа Ісуса Хрыста|Форма крыжа Ісуса Хрыста|ru|Форма креста Иисуса Христа}} * {{нп3|Хрысціянскія рэліквіі|Хрысціянскія рэліквіі|ru|Христианские реликвии}} == Крыніцы == {{крыніцы|2}} == Літаратура == * {{кніга| аўтар = {{нп3|Ян Вілем Дрэйверс|Jan Willem Drijvers|en|Jan Willem Drijvers}}| загаловак = Helena Augusta. The Mother of Constantine the Great and the Legend of Her Finding of the True Cross| выдавец = E. J. BRILL| год = 1992| старонак = 218 |спасылка=https://www.academia.edu/122771195/Helena_Augusta_The_Mother_of_Constantine_the_Great_and_the_Legend_of_Her_Finding_of_the_True_Cross| ref = Jan Willem Drijvers}} * Barbara Baert. [https://books.google.com/books?id=vVcRd2sldBIC&dq=true-cross+stauros&hl=ru A Heritage Of Holy Wood: The Legend of the True Cross in Text and Image].{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20150331144607/https://books.google.com/books?id=vVcRd2sldBIC&dq=true-cross+stauros&hl=ru |date=31 сакавіка 2015 }}, Leiden: Brill, 2004, ISBN 90-04-12469-1 * [[Фернан Каброль|Cabrol F.]] [https://www.newadvent.org/cathen/04529a.htm The True Cross].{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20201015040735/https://www.newadvent.org/cathen/04529a.htm |date=15 кастрычніка 2020 }} // [[The Catholic Encyclopedia]]. Vol. 4. New York: {{нп3|Robert Appleton Company|Robert Appleton Company|en|Robert Appleton Company}}, 1908. == Спасылкі == {{Навігацыя}} * [http://www.krotov.info/acts/04/socrat/socr01.html Сократ Схоластик об обретении креста Еленой].{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20070929123515/http://www.krotov.info/acts/04/socrat/socr01.html |date=29 верасня 2007 }} {{ref-ru}} * [http://vozdvizhenie.paskha.ru/Bogosluzhenie/Akafist/ Акафист Честному и Животворящему Кресту Господню].{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20081201025955/http://vozdvizhenie.paskha.ru/Bogosluzhenie/Akafist/ |date=1 снежня 2008 }} {{ref-ru}} * [[Барыс Георгіевіч Дзеравенскі|Дзеравенскі Б. Г.]] [http://www.krotov.info/libr_min/05_d/der/evensky_06.htm О местонахождении Голгофы и гробницы Христа"]: подборка свидетельств по истории обретения Креста.{{Архівавана|url=https://web.archive.org/web/20080306100432/http://www.krotov.info/libr_min/05_d/der/evensky_06.htm |date=6 сакавіка 2008 }}. {{ref-ru}} {{ВС}} {{Пакаранне смерцю Хрыста}} [[Катэгорыя:Прылады Пакут]] [[Катэгорыя:Крыж у хрысціянстве]] n9f1jisi5779hiqxvlao8cuwd8oxp0j 0 795322 5125335 5115642 2026-04-13T11:36:46Z DzBar 156353 шаблон 5125335 wikitext text/x-wiki {{Музей}} '''Цэнтральны дом мастака''' (скар. '''ЦДМ''') на Крымскім Вале — выставачны цэнтр у [[Масква|Маскве]], установа Міжнароднай канфедэрацыі саюзаў мастакоў, адзін з самых вядомых падобных комплексаў у Расіі, які існаваў з 1979 года па 2019 год. У гады існавання ЦДМ дзяліў будынак з Траццякоўскай галерэяй (Новай Траццякоўкай), займаючы заходнюю частку будынка. ЦДМ у Маскве спыніў сваё існаванне з красавіка 2019 года, а выставачная прастора перададзена Новай Траццякоўцы. == Асноўная інфармацыя == Будынак ЦДМ размяшчаецца ў цэнтры Масквы, у парку «Музеон». * Колькасць выстаў у год — больш за 300. * Наведвальнасць за год — каля 1 млн чалавек. * Экспазіцыйная плошча — 9 000 м². * Колькасць залаў — 27. * Фонд пастаяннага захоўвання: жывапіс, графіка, ДПМ, скульптура, плакат, вырабы народных промыслаў з 20-х гадоў XX стагоддзя па цяперашні час — больш за 46 тысяч адзінак захоўвання. * Кінаканцэртная зала — 600 месцаў. * Прэс-цэнтр — 60 месцаў. * Паркоўка — больш за 500 месцаў. [[Катэгорыя:Культурная спадчына Расіі]] [[Катэгорыя:Выстаўкі]] du9310f66wix3qv791arrboyi4603ac 5125339 5125335 2026-04-13T11:39:13Z DzBar 156353 афармленне 5125339 wikitext text/x-wiki {{Музей|дата закрыцця=2019}} '''Цэнтральны дом мастака''' (скар. '''ЦДМ''') на Крымскім Вале — выставачны цэнтр у [[Масква|Маскве]], установа Міжнароднай канфедэрацыі саюзаў мастакоў, адзін з самых вядомых падобных комплексаў у Расіі, які існаваў з 1979 года па 2019 год. У гады існавання ЦДМ дзяліў будынак з Траццякоўскай галерэяй (Новай Траццякоўкай), займаючы заходнюю частку будынка. ЦДМ у Маскве спыніў сваё існаванне з красавіка 2019 года, а выставачная прастора перададзена Новай Траццякоўцы. == Асноўная інфармацыя == Будынак ЦДМ размяшчаецца ў цэнтры Масквы, у парку «Музеон». * Колькасць выстаў у год — больш за 300. * Наведвальнасць за год — каля 1 млн чалавек. * Экспазіцыйная плошча — 9 000 м². * Колькасць залаў — 27. * Фонд пастаяннага захоўвання: жывапіс, графіка, ДПМ, скульптура, плакат, вырабы народных промыслаў з 20-х гадоў XX стагоддзя па цяперашні час — больш за 46 тысяч адзінак захоўвання. * Кінаканцэртная зала — 600 месцаў. * Прэс-цэнтр — 60 месцаў. * Паркоўка — больш за 500 месцаў. {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Культурная спадчына Расіі]] [[Катэгорыя:Выстаўкі]] [[Катэгорыя:Колішнія музеі]] kpi9smfdybptl7tvby7195bflkncrt4 5125340 5125339 2026-04-13T11:40:37Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 2019 годзе]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125340 wikitext text/x-wiki {{Музей|дата закрыцця=2019}} '''Цэнтральны дом мастака''' (скар. '''ЦДМ''') на Крымскім Вале — выставачны цэнтр у [[Масква|Маскве]], установа Міжнароднай канфедэрацыі саюзаў мастакоў, адзін з самых вядомых падобных комплексаў у Расіі, які існаваў з 1979 года па 2019 год. У гады існавання ЦДМ дзяліў будынак з Траццякоўскай галерэяй (Новай Траццякоўкай), займаючы заходнюю частку будынка. ЦДМ у Маскве спыніў сваё існаванне з красавіка 2019 года, а выставачная прастора перададзена Новай Траццякоўцы. == Асноўная інфармацыя == Будынак ЦДМ размяшчаецца ў цэнтры Масквы, у парку «Музеон». * Колькасць выстаў у год — больш за 300. * Наведвальнасць за год — каля 1 млн чалавек. * Экспазіцыйная плошча — 9 000 м². * Колькасць залаў — 27. * Фонд пастаяннага захоўвання: жывапіс, графіка, ДПМ, скульптура, плакат, вырабы народных промыслаў з 20-х гадоў XX стагоддзя па цяперашні час — больш за 46 тысяч адзінак захоўвання. * Кінаканцэртная зала — 600 месцаў. * Прэс-цэнтр — 60 месцаў. * Паркоўка — больш за 500 месцаў. {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Культурная спадчына Расіі]] [[Катэгорыя:Выстаўкі]] [[Катэгорыя:Колішнія музеі]] [[Катэгорыя:Арганізацыі, закрытыя ў 2019 годзе]] eap1msfgij4s2eavofz4itab37y6igc 4 798387 5125196 5120437 2026-04-12T21:14:23Z Emilia Noah 155537 5125196 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) 0tmbol0feo9wgcs7cjq3ohi5kmwacfp 5125198 5125196 2026-04-12T21:15:24Z Emilia Noah 155537 5125198 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) s0v9xo1jftv63haq2qhnf4dfvjbc671 5125200 5125198 2026-04-12T21:16:56Z Emilia Noah 155537 5125200 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) ftc8ymqf2vugnm9b7qusg1zmblz8g15 5125291 5125200 2026-04-13T09:38:54Z Emilia Noah 155537 5125291 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2026|Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне}} == [[Валер Віктаравіч Руселік]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:49, 25 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} няма значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:45, 3 сакавіка 2026 (+03) : Не праходзіць як журналіст ды блогер? Усё ж нават "зоркай" Белсата яго [https://nashaniva.com/372748 называюць]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:16, 4 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Старонка выдалена ўдзельнікам [[Удзельнік:J-ka Zadzvinski|J-ka Zadzvinski]]. Таму вынік фармальны. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:14, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Аляксандр Іосіфавіч Урбановіч]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, кандыдат навук, дацэнт, меў навуковыя інтарэсы, усё. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:51, 29 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:53, 30 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, вядомы навуковец, шмат навуковых прац. Ёсць крынiцы. [[Удзельнік:James M Irons|James M Irons]] ([[Размовы з удзельнікам:James M Irons|размовы]]) 12:52, 30 сакавіка 2026 (+03) :: [[Удзельнік:James M Irons]], колькасць навуковых прац не мае асаблівай ролі, важней паказаць прызнанне яго заслуг у навуковым свеце. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:17, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:48, 10 красавіка 2026 (+03) == [[TDK]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 23 сакавіка 2026 (+03) ::Артыкул невялікі, можна выправіць. Я папрацую бліжэйшым часам. ::{{Зраблю|10-04-2026}} [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:16, 28 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выпраўлены і захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:56, 9 красавіка 2026 (+03) == [[King Promise]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць не падмацаваны крыніцамі, толькі сайт творцы. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:51, 23 сакавіка 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. Крыніцы ёсць.--[[Удзельнік:Dzianis Niadbajla|J-ka Zaprudnik]] 15:33, 2 красавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Спасылкі на незалежныя крыніцы нароўні з сайтам творцы пададзены, старока захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 9 красавіка 2026 (+03) == [[Ruslan Saberov]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:18, 8 сакавіка 2026 (+03) :: [https://ru.wikipedia.org/wiki/Ruslan_Saberov неоднократное воссоздание вместо повторного обсуждения]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:11, 11 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. Неаднаразовае аднаўленне замест паўторнага абмеркавання — пастаўлена бестэрміновая ахова ад стварэння. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:53, 1 красавіка 2026 (+03) == [[Сезон 2022/2023 «Цмокі-Мінск-2»]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Пуста. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:34, 31 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === гэта карэктная перасылка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:50, 31 сакавіка 2026 (+03) == [[MakEditor:81-717/714/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 11:55, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:04, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Раавітса (прыпыначны пункт)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Памылковы рэдырэкт. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:52, 30 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:00, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[A optima/Чарнавік]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не артыкул. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:54, 26 сакавіка 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 11:32, 26 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 26 сакавіка 2026 (+03) == [[Сехемкара II]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} пустая старонка. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:55, 23 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:47, 23 сакавіка 2026 (+03) == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Відавочна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца. Таксама асоба не настолькі выдатная, каб можна было падцягнуць [[Вікіпедыя:Значнасць асоб #Дадатковыя крытэрыі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:40, 18 сакавіка 2026 (+03) : У артыкул [[Хлебапякарная прамысловасць Беларусі]] шмат што можна перанесці. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:13, 18 сакавіка 2026 (+03) :Так, усё можна перанесці, згадаць саму Загнетаву. У раздзеле Вядомыя асобы артыкула пра Смаргонь даць яе біяграму, бо літаральна будзе пару сказаў. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:10, 18 сакавіка 2026 (+03) :: {{зроблена}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:20, 19 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Змест са старонкі вынесены, адміны могуць яе выдаляць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:49, 20 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Змагары з літвінізмам]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:13, 22 лютага 2026 (+03) *:Людзі змаюгаюцца з літвінізмам, што прама вынікае з іх біяграфій, у чым уласнае даследаванне? Калі мы дадаем людзей у катэгорыю "Анархісты N-краіны" ці "Антыфашысты N-краіны", то гэта таксам арыгінальнае даследаванне? [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 13:22, 22 лютага 2026 (+03) *:: Ты, калега, мабыць таксама шмат з чым і шмат з кім змагаешся. І ў Беларусі ты не адзін такі, але катэгорыі "Змагары з Беларусі" мы не будзем ствараць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:24, 22 лютага 2026 (+03) *:Няма тут уласнага даследавання, літвінізм сфармуляваны Баранаўскасам, то-бок прынамсі ў нейкай паралельнай рэчаіснасці ён ёсць. На гэта лёгка знайсці аўтарытэтныя крыніцы ў адпаведным артыкуле. Практычна "з'ява" ў гэтай рэальнасці прызнана пагрозай нацыянальнай бяспецы Літвы і з ёю змагаюцца, ёсць заявы ад Дэпартамента бяспекі і іншых ведамстваў. Адпаведна, ёсць змагары. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:10, 12 сакавіка 2026 (+03) :: Змагары ёсць, і што з таго вынікае? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:19, 12 сакавіка 2026 (+03) ::: Катэгорыю "Змагары" створым? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::[[:Катэгорыя:Праціўнікі літвінізму]] або [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:24, 12 сакавіка 2026 (+03) :::Нічога не вынікае, проста змагары, як Партос казаў: "я б'юся, бо б'юся", -- значыць, яны бачаць у гэтым сэнс. Калі "змагары" здаюцца ўжо занятымі, можна "праціўнікі", рэдкая наогул катэгорыя ў Вікіпедыі, але ёсць [[:fr:Catégorie:Opposant|Catégorie:Opposant]]. Звычайна абмяжоўваецца ўсё прыхільнікамі розных плыняў, але тут здаецца ніяк не абмяжуешся. [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:22, 12 сакавіка 2026 (+03) :::: Абмяжуешся. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:25, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::: Не трэба навешваць на сучаснікаў ярлыкоў. Рэдактарам Вікіпедыі не стае для гэтага аўтарытэту. Хай спачатку вырашыць экспертная супольнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:30, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::Здаецца, "крытыкі" якраз тая форма, што прызнаецца як ВП:НПГ [[:en:Category:Writers_of_social_and_political_criticism|Category:Writers of social and political criticism]]. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:31, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::: Critics of liberalism (1 P) — вось дык напаўненне катэгорыі! Не чытаюць англамоўныя беларускай прэсы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:37, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::Яны іншае чытаюць <bdi>Critics of feminism</bdi> (2 C, 217 P). --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:41, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::: Critics of artificial intelligence — цэлых 22, на чале з Папам Рымскім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:44, 12 сакавіка 2026 (+03) ::::::::: Наконт непрыняцця фемінізму — харошы прыклад, комплексы ВікіРэдактараў раскрывае красамоўна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:57, 12 сакавіка 2026 (+03) :::::::::: Змагары з мультыкультуралізмам ёсць, а змагароў з нацыяналізмам няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:09, 12 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ператварыў на [[:Катэгорыя:Крытыкі літвінізму]] і далучыў да адпаведнай надкатэгорыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 12:59, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[:Катэгорыя:Культурныя спрэчкі]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, вынік уласнага даследавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:20, 22 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Знайшліся інтэрвікі, намінацыю закрыў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:39, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Дыльнозахон Каттахонова]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:35, 10 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена, дрэнны машынны пераклад, таксама пытанні па значнасці. Можаце нармальна перапісаць у сваёй прасторы імёнаў і паведаміць адміністратарам, калі напішаце нешта адэкватнае. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:02, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Саунтрэс]] == {{закрыта}} * {{выдаліць}}, значнасць не пераўзыходзіць навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:09, 28 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:46, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена па тых жа прычынах, што і чыназес. Значнасці не паказана.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:01, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Чыназес]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Не слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:44, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул быў хутка выдалены, значнасць выразна не паказана. Да таго ж, зноскі на Вікіпедыю — гэта вяршыня. Калі нехта захоча аднавіць старонку і будзе паказана выразна значнасць, спачатку перапішыце нармальна на сваёй падстаронцы і потым паведамце адміністратарам.[[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 18:59, 12 сакавіка 2026 (+03) == [[Жан-Луі Гасэ]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 9 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Каб выставіць артыкул да выдалення, трэба зайсці праз закладку ''правіць'' у акенца рэдагавання артыкула, у першым радку паставіць '''<nowiki>{{да выдалення|}}</nowiki>'''. Працэдура выстаўлення старонкі да выдалення не была выканана, прапанова засталася без рэагавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:06, 9 сакавіка 2026 (+03) == [[Мачулішчы (аэрадром)]] == {{закрыта}} Большая частка тэкста абаронена аўтарскімі правамі і супадае з тэкстам, размешчаным у выданні «Наша Ніва» (артыкул «Мачулішчы, Мачулішчы… А што значыць па-беларуску „мачулішча“?»). Не быў прадстаўлены відавочны дазвол ад уладальнікаў матэрыялу на яго свабоднае распаўсюджанне. Як патэнцыйнае парушэнне аўтарскіх правоў прыйдзецца выдаліць інфармацыю, якая слова ў слова супадае з інфармацыяй у гэтым артыкуле. Тое, што застанецца, да артыкула не будзе дацягваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:38, 7 сакавіка 2026 (+03) :па-першае, я сам і ёсць аўтарам таго тэксту ў НН. па-другое, я цяпер істотна дапоўніў артыкул, ён павялічыўся ў некалькі разоў. [[Удзельнік:Аляксандр Белы|Аляксандр Белы]] ([[Размовы з удзельнікам:Аляксандр Белы|размовы]]) 21:43, 7 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 22:47, 8 сакавіка 2026 (+03) == [[Янка Тарчэўскі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, няма значнасці. --[[Удзельнік:Hanylka|Hanylka]] ([[Размовы з удзельнікам:Hanylka|размовы]]) 23:02, 14 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Жахліва аформлена, няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:08, 20 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасці няма. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 14:49, 3 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:24, 4 сакавіка 2026 (+03) == [[AniBel]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. Распаўсюджванне пірацкага кантэнту. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 7 лютага 2026 (+03) :Ого, некалькі месяцаў вісеў артыкул і толькі зараз апомніліся. Прам сьмешна з гэтага [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:57, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, аргументаў дзеля захавання артыкула не бачна. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:26, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:06, 16 лютага 2026 (+03) == [[Лагодны Цмок]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула пастаўлена пад сумненне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Гэта звесткі не для Вікіпедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:26, 9 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:45, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 01:05, 16 лютага 2026 (+03) == [[СонейкаПрадакшн]] == {{закрыта}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:00, 7 лютага 2026 (+03) :Новы этап у перакладніцкай сферы (дубляваньне і адаптацыя тэксту). Таксама гэтая і ўсе іншыя каманды з'яўляюцца часткай гісторыі і рабілі у той ці іншай ступені ўклад у беларускую культуру. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 22:01, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:22, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:58, 16 лютага 2026 (+03) == [[Скрынка (сеціва)]] == {{закрыта}} Няма значнасці. Вікіпедыя — не каталог.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:56, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, проста старонка ў сеціве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:15, 7 лютага 2026 (+03) :Таксама трэба выдаліць старонкі пра Анібел і Лагодны Цмок, бо Вікіпедыя — не каталог [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:48, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:56, 16 лютага 2026 (+03) == [[Зьнічка (сеціва)]] == {{закрыта}} Проста сайт з пірацкім кантэнтам. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:55, 7 лютага 2026 (+03) :Anibel і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам, але старонкі пра іх існуюць [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:47, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:06, 8 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:53, 16 лютага 2026 (+03) == [[Bilbo's]] == {{закрыта}} Аматарская суполка. няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:57, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама аматарскія суполкі, але старонкі пра іх існуюць. Пра значнасьць напісана ў адпаведным разьдзеле. Ініцыятыва з'яўлялася новым этапам у перакладніцкай сферы. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:55, 7 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 01:23, 8 лютага 2026 (+03) :<nowiki>{{Супраць}}</nowiki> <nowiki>{{Пакінуць}}</nowiki> Учора не адразу ўбачыў як гэтыя знакі ставіць. Я адкажу за ўсе артыкулы, якія перанёс учора з іншай беларускай Вікіпедыі. Галоўная значнасьць гэта гісторыя. Усе гэтыя праэкты з'яўляюцца часткай гісторыі. Так, для звычайнай гісторыі (якую сабе людзі ўяўляюць) гэта ня мае каштоўнасьці. Аднак сёньня ё розныя гісторыі, напрыклад: гісторыя навукі, паўсядзёнасьці, мастацтва і г.д. І ўжо для гісторыі аматарскага перакладу гэтыя старонкі прадстаўляюць каштоўнасьць, бо з'яўляюцца крыніцай у дасьледаваньнях. Таксама гэтыя артыкулы даюць зразумець як разьвіваўся аматарскі пераклад, пасьлядоўнасьць падзей. Таксама ўклад у беларускую культуру, новыя падыходы ў аматарскім перакладзе, што зноў жа карысна для гісторыі і дасьледаваньняў. :Таму ўсе артыкулы пра праэкты варта пакінуць! [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::Мда... штосьці не працуюць гэтыя шаблоны [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 14:39, 8 лютага 2026 (+03) ::: [[Вікіпедыя:Значнасць]] — вось неяк так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:06, 9 лютага 2026 (+03) ::::Пачытаў, і артыкул мае значнасьць. У публічных крыніцах не напісана (і ня будзе), але значнасьць апісана вышэй, што таксама дазваляецца як значнасьць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 18:43, 9 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:42, 16 лютага 2026 (+03) == [[Кінакіпа]] == {{закрыта}} Няма значнасці, проста сайт з пірацкім кантэнтам. Хоць для беларускай мовы ў сённяшніх умовах гэта і мае пэўную значнасць, але для энцыклапедыі каталог пірацкага відэа — перабор.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:54, 7 лютага 2026 (+03) :Анібел і Лагодны Цмок таксама проста сайты з пірацкім кантэнтам. Тыя артыкулы таксама варта выдаліць. [[Удзельнік:Bilbo&#39;smanha|Bilbo&#39;smanha]] ([[Размовы з удзельнікам:Bilbo&#39;smanha|размовы]]) 21:50, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі. {{закрыта-канец}} === Вынік === Рэклама сайта с пірацкім кантэнтам. Значасці няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:35, 16 лютага 2026 (+03) == [[На чатырох Верацеях]] == {{закрыта}} Вікіпедыя — не даведнік для вандроўнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:10, 16 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Хутка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:32, 16 лютага 2026 (+03) == [[Арцём Халяеў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, не артыкул. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:28, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У вызначэнні — толькі тры словы. Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 00:30, 16 лютага 2026 (+03) == [[Уладзіслаў Шылюк]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:43, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, згодны, што проста быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:24, 5 лютага 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]], тут больш істотна, што агульны крытэрый значнасці не выконваецца, то бок асоба ў артыкуле бадай не апісана. А ў прынцыпе мы прафесійных спартоўцаў паважаем, і якасныя артыкулы пра іх у БелВікі могуць існаваць, нават калі людзі й не мелі шматгадовай выбітнай кар'еры. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:30, 5 лютага 2026 (+03) :::Зразумела, дзякуй. [[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 04:23, 6 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:31, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:23, 14 лютага 2026 (+03) == [[Леанід Цітоў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:25, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:22, 14 лютага 2026 (+03) == [[Аляксей Сірчанка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:20, 14 лютага 2026 (+03) == [[Антон Самсонаў]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:51, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:26, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:32, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:19, 14 лютага 2026 (+03) == [[Іван Кухарэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}}, значнасць не паказана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:55, 4 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана, быць удзельнікам каманды недастаткова. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:27, 5 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}} [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 13:33, 7 лютага 2026 (+03) :{{выдаліць}}. Значнасць не падмацавана крыніцамі.--[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:46, 10 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 12:16, 14 лютага 2026 (+03) == [[Марыя Пархімчык]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:46, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Рэкламны артыкул без нармальных крыніц.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Вы лічыце, што сябра Саюзу пісьменьнікаў не можа быць адзначаны ў вікіпэдыі? А калі яе жыцьцяпіс пазначаны на Міжнароднага саюзу беларускіх пісьменьнікаў? [https://bellit.info/persons/abukhovich-alhjerd.html Міжнародны саюз беларускіх пісьменьнікаў// Асобы] Ці гэта таксама не значна? :) --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 22:36, 21 студзеня 2026 (+03) :: Калега [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], сапраўды такі склаўся ў БелВікі звычай, што адной толькі прыналежнасці да пісьменніцкага саюза недастаткова для пацвярджэння энцыклапедычнай значнасці творцы. Тут бы пашукаць рэцэнзій на яе творы ў аўтарытэтных крыніцах ці нейкіх іншых сведчанняў прызнання яе творчасці крытыкай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:48, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што можна выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:50, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Пакуль што энцыклапедычная значнасць не паказана. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:22, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 9 лютага 2026 (+03) == [[Павел Слюнькін]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:47, 16 студзеня 2026 (+03) ::'''Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' ::https://rm.coe.int/report-addressing-the-specific-challenges-faced-by-the-belarusians-in-/1680ab3442 ::https://www.ibanet.org/Belarus-the-human-cost-of-the-crackdown-on-dissent ::https://www.gmfus.org/belarus-change-tracker-seeing-trends-through-news-fog ::https://bct.expert/be/about/ ::https://lmc.icds.ee/speaker/pavel-slunkin/ ::https://georgiatoday.ge/pavel-slunkin-belarus-lessons-for-georgia/ ::https://cepa.org/author/pavel-slunkin/ ::https://ecfr.eu/profile/pavel_slunkin/ ::https://belinstitute.com/en/news/review-2021-forecast-2022 ::https://ex-press.live/rubrics/politika/2024/06/19/eks-diplomat-pavel-slyunkin-zapad-ne-gotov-idti-na-ustupki-lukashenko-no-ostorozhnichaet-opasayas-ego-sprovocirovat ::https://www.dw.com/ru/jeks-diplomat-zadacha-es-nashhupat-protivorechija-mezhdu-lukashenko-i-putinym/a-59295981 ::https://nashaniva.com/ru/328408 ::https://pozirk.online/ru/longreads/85750/ ::https://newbelarus.vision/artykuly/pavel-slyunkin-ob-izmeneniyax-v-mide-vedomstvo-mozhet-nabirat-luchshix-specialistov/ ::https://gazetaby.com/post/slyunkin-esli-svoboda-mnenij-dlya-vas-ne-priemlemy-to-poluchitsya-ne-g/202762/ ::https://news.zerkalo.io/life/86489.html ::??? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:47, 19 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}. Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:21, 16 студзеня 2026 (+03) ::Значнасць асоб у Вікіпедыі вызначаецца па наступных крытэрах: ::Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::Асоба зрабіла шырокавядомы ўнёсак, які стаў прызнаным фактам у яе галіне дзейнасці (+). ::Навукоўцы, '''даследнікі''', філосафы (для зручнасці назавем іх «[[навуковы свет]]») даволі ўплывовыя ў навуковым свеце без згадвання іх біяграфій у другасных крыніцах (+). ::'''На сённяшні дзень беларусаў-экспертаў у замежных аналітычных цэнтрах можна пералічыць па пальцах адной рукі. Не разумею вашую пазіцыю па «нязначнасці».''' [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::: тут трэба дадаткова паказаць, наколькі гэта асоба ўплывовая ў навуковым свеце; покуль што значнасць даследчыка прамалёўваецца, але не пацвярджаецца. Аднога факту работы ў даследчым цэнтры недастаткова. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:46, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Эксперт па Беларусі якога цытуюць the New York Times, DW, France24, Atlantic Council, etc падаецца значнай асобай у галіне. ::::: Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў [[Вікіпедыя:Аўтарытэтныя крыніцы|надзейных]] [[Вікіпедыя:Не ўласнае даследаванне|другасных крыніцах]], [[Вікіпедыя:Правяральнасць|незалежных]] ад яе (+). ::::[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:25, 21 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], ты пачтай, што ніжэй напісана вялікімі чырвонымі літарамі пра т.зв. ''Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва''. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:35, 21 студзеня 2026 (+03) :::::: Калі ты не хочаш артыкул пра асобу дапрацаваць, то і гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:38, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Сторонка будзе выделеная таму што: :::::::а) вы паводзіце сябе як хамло :::::::б) вам не падабаецца персаналія :::::::? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:58, 21 студзеня 2026 (+03) :::::::Прашу вас звяртацца да мяне на «вы» і спыніць хамства ў мой бок. Тое, што вы даўні карыстальнік Вікіпкедыі не дае вам аніякага права па-хамску ставіцца да іншых удзельнікаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:00, 21 студзеня 2026 (+03) ::::::Мне падаецца, што выдаленне артыкулаў праз суб'ектыўнае меркаванне і стаўленне асобных карыстальнікаў да персаналіяў і аб'ектаў з'яўляецца вандалізмам. Няма ўпэўненнасці, што шантаж удзельнікаў адпавядае духу Википедыі. Чаму вы грубіце замест таго, каб разам дапрацаваць артыкул і зрабіць Вікіпедыю лепш для карыстальнікаў не абазнаных у беларускіх арганізацыях і асобах? [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:05, 21 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, не бачна жадаючых палепшыць артыкул, а ў існым выглядзе яго змест не пацвярджае энцыклапедычнай значнасці асобы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:07, 21 студзеня 2026 (+03) ::Калі ласка, прапануйце катэгорыі для паляпшэння. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::У артыкуле 10 спасылак на аўтарытэтныя незалежныя крыніцы, якія апісваюць асобу і спасылаюцца на публікацыі даследчыка ў ягонай галіне экспертызы – што, безумоўна, пацвярджае энцыклапедычную значнасць асобы. Я з задавальненнем дадам патрэбныя катэгорыі, але давайце працаваць канструктыўна разам, а не антаганістычна. Дзякуй, калегі. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:42, 21 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Пагаджуся, што трэба выдаліць [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 19:43, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:05, 9 лютага 2026 (+03) == [[Таццяна Мiкалаеўна Мiкушына]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:38, 21 студзеня 2026 (+03) ::Дадзены артыкул можа адпавядаць крытэрам значнасці для пісьменнікаў. У правілах вызначана, што значнымі з'яўляюцца "Аўтары … і іншыя прадстаўнікі творчых прафесій  ... твор (або творы) якіх прыцягнулі значную ўвагу крытыкаў." ::У артыкуле ёсць спасылкі на 5 рэцэнзій профільных навукоўцаў на кнігі Т. Мікушынай: рэлігіязнаўцы і філосафа на кнігі духоўнага зместу, гісторыка на кнігу гістарычнага зместу і г.д. ::На старонцы абмеркавання дадзенага артыкула як на загану ўказвалася на тое, што дадзены артыкул раней выдаляўся ў расійскай вікіпедыі. Аднак у тыя гады, калі ён выдаляўся, яшчэ не было тых крыніц, якія азначаныя ў беларускім артыкуле, або былі адзінкі з іх. Палова крыніц датуецца 2019-2022 гадамі. ::Апроч рэцэнзій навукоўцаў інфармацыя пра Т. Мікушыну ёсць у рэлігіязнаўчай  манаграфіі "Тэасофiя без межаў: мiжкультурныя i мiждысцыплiнарныя перспектывы сучаснага эзатэрычнага руху", у дакладзе профільнага дзярж. дэпартамента прэм’ер-міністру Францыі пра стан спраў у асяроддзі новых рэлігійных рухаў, у аналітычных артыкулах нацыянальнага інфарм. агенцтва Украіны "УкрІнфарм", агульнарасійскай газеты "Новыя весткі". [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Таксама ў зносках дадзенага артыкула ёсць інфармацыя, што кнігі гэтага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах (крыніца з назвай "Бiяграфiя Мікушынай Таццяны Мікалаеўны"). [[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 12:34, 22 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:32, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не паказана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:03, 21 студзеня 2026 (+03) :: Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], то мо прагаласуйце і наконт гандбалістаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 26 студзеня 2026 (+03) {{Выдаліць}} Аўтарка тэасофскай макулатуры [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:10, 28 студзеня 2026 (+03) : [[Удзельнік:DenisBorum]], у Вікіпедыі маюць існаваць артыкулы пра асоб з экстравагантнымі поглядамі, калі іх меркаванне асветлена ў дастатковым аб'ёме ў аўтарытэтных крыніцах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:13, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} па [[ВП:БС]], аўтарытэтнасць крыніц сумнеўная. --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:35, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дадаў у артыкул інфармацыю пра тое, што кнігі дадзенага аўтара перакладзеныя і апублікаваныя на 11 мовах. Шырокае распаўсюджанне кніг па краінах свету выяўляецца і ў крыніцах. Рэцэнзіі напісаныя навукоўцамі розных краін: Украіна (Ю. Заўгародны), Германія (B. Seidel-Dreffke), Партугалія (D. Metilka), Расія (А. Салаўёў, М. Скуратоўская). Таксама і аналітычныя матэрыялы: Германія (H. Krämer), Францыя (G. Fenech), Украіна (Укрiнформ), Расія (Книжная Индустрия, Новые Известия).--[[Удзельнік:Алесандр Бусел|Алесандр Бусел]] ([[Размовы з удзельнікам:Алесандр Бусел|размовы]]) 15:00, 5 лютага 2026 (+03) : {{Пакінуць}} артыкул напісаны не бездакорна, пра каштоўнасць творчасці таксама можна спрачацца, але найбольш мяне цікавяць крыніцы, дзе я не бачу спасылак на першасныя крыніцы, што ўжо надае ўпэўненасці ў тым, што гэты артыкул на галаву вышэй большасці намінантаў тут, хаця вядома, што частку крыніц можна назваць афіляванай. Як варыянт, можна пакінуць шаблон пра тое, што значнасць асобы ставіцца пад пытанне. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:36, 6 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Цікавасць з боку навуковага свету дадае значнасці дзейнасці асобы. Старонка захавана, але значнасць аб’екта артыкула ставіцца пад сумненне. Адпаведны шаблон на старонцы захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:43, 6 лютага 2026 (+03) == [[Губбет Аннет Алексееўна]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:01, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, тэкст нечытальны, ды й значнасці ў персоны няма. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:44, 3 лютага 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, энцыклапедычная значнасць не паказана ([[ВП:ЗА]]), біяграфія сучасніка ўвогуле без крыніц ([[ВП:БС]]). --[[Удзельнік:IshaBarnes|IshaBarnes]] ([[Размовы з удзельнікам:IshaBarnes|размовы]]) 03:41, 5 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Машынны пераклад, значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:45, 5 лютага 2026 (+03) == [[Нізам DRedd]] == {{закрыта}} Значнасць прадмету артыкула не пацвярджаецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 10:08, 22 лістапада 2025 (+03) :Значымасць асоб у Вікіпедыі не з’яўляецца вынікам аднаразовага згадвання ў СМІ. Паводле прынцыпаў энцыклапедычнай значнасці, яна павінна пацвярджацца шматразовым, незалежным і надзейным асвятленнем у аўтарытэтных крыніцах. У выпадку з Нізамам DRedd гэтая ўмова цалкам выконваецца. Яго дзейнасць асвятлялася неаднаразова і ў розных фарматах: :публікацыі ў медыя, рецэнзіі на музычныя рэлізы, інтэрв’ю і асобныя матэрыялы пра творчасць. :Такі аб’ём незалежнай інфармацыі сведчыць пра тое, што Нізам DRedd мае ўстойлівую публічную прысутнасць, а яго праца атрымала заўважную ўвагу з боку розных крыніц, што адпавядае крытэрыям значымасці для артыкулаў пра дзеячоў культуры. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:34, 22 лістапада 2025 (+03) :: Асоба мае чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу творцаў. Тут не бачна нічога асаблівага, акрамя згадак у медыях. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:38, 22 лістапада 2025 (+03) ::: Ні ў рускім, ні ў казахскім раздзелах артыкула няма, чаго так? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:40, 22 лістапада 2025 (+03) ::::Паважаны калега, хачу звярнуць увагу, што патрабаванне «асоба павінна істотна вылучацца з агульнага шэрагу творцаў» не з’яўляецца часткай крытэрыяў значнасці ў Вікіпедыі. Гэта суб’ектыўная ацэнка, якая не замацавана ў правілах. Паводле дзеючых палітык — у тым ліку ВП:Значнасць і ВП:Аўтарытэтныя крыніцы — єдыным крытэрыем значнасці для асоб з’яўляецца шматразовае, істотнае і незалежнае асвятленне дзейнасці асобы ў аўтарытэтных крыніцах. ::::У артыкуле гэтая ўмова выконваецца: існуюць ::::- шматразовыя публікацыі, ::::- незалежныя рэцэнзіі, ::::- інтэрв’ю, ::::- асобныя матэрыялы пра творчасць, ::::што сведчыць пра наяўнасць устойлівага, значнага і незалежнага асвятлення, менавіта таго, што патрабуюць правілы. ::::Правілы не прадугледжваюць дадатковага крытэрыя (асаблівай унікальнасці) або (вылучэння з агульнага шэрагу), такая ацэнка можа быць асабістым меркаваннем, але яна не можа замяняць сабой нормы Вікіпедыі. Калі ў Вас ёсць заўвагі да канкрэтных крыніц, гатовы абмеркаваць і дапоўніць артыкул, але, паводле палітык Вікіпедыі, наяўнасць шматлікіх незалежных і надзейных матэрыялаў ужо пацвярджае энцыклапедычную значнасць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 14:51, 22 лістапада 2025 (+03) :У артыкуле, відавочна, можна пачысціць шмат інфармацыі з першасных крыніц, ёсць сцверджанні без крыніц. Але нібы ёсць нейкія другасныя, хоць і выглядаюць досыць слабавата. У любым выпадку, бачу нейкую зацікаўленасць грамадскасці, таму я хутчэй {{супраць}} выдалення. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:59, 22 лістапада 2025 (+03) ::Дзякуй, калега. Я без праблем дапрацую артыкул, прыбяру з яго неадпаведныя першасныя звесткі і забяспечу актуалізацыю інфармацыі ў адпаведнасці з патрабаваннямі Вікіпедыі. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:06, 23 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Viktorius001]], назвы сінглаў і альбомаў мусяць быць перакладзены на беларускую мову. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:07, 24 лістапада 2025 (+03) ::Добры дзень, прашу прабачэння, я выправлю. Скажыце, калі ласка, ці можна пісаць арыгінальную назву побач у дужках? Ці патрабуецца толькі беларускамоўны варыянт? [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 11:38, 24 лістапада 2025 (+03) :::так, можна, нават трэба. Нават я бы сказаў, што пераклад трэба ў дужкі [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:34, 24 лістапада 2025 (+03) ::Усё гатова, калегі. Калі будуць яшчэ пытанні, я гатовы абмеркаваць і дапрацаваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 18:19, 24 лістапада 2025 (+03) :::Нічога не гатова. Пачысціў вельмі артыкул, вельмі шмат смецця. Цяпер крыху адэкватней выглядае, але, вядома, слаба. Таксама адчуваю, што вы ўсё робіце праз інструменты генератыўнага штучнага інтэлекту. Давайце хаця б тут, у размовах, пазбягайце гэтага, гэта маветон, непрыемна ад такога [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 24 лістапада 2025 (+03) ::::Так, бачу, вы добра пачысцілі, дзякуй, але я проста спрабаваў выстроіць храналогію [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 21:56, 24 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Адсутнасць крыніц, якія пацвярджаюць значнасць. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:47, 25 лістапада 2025 (+03) ::Паважаны калега, грамадскі інтарэс гэты сабджэкт, безумоўна, мае. У абарону артыкула скажу, што я буду весці актуалізацыю ўсіх сваіх артыкулаў і абавязкова буду іх дапоўніваць. [[Удзельнік:Viktorius001|Viktorius001]] ([[Размовы з удзельнікам:Viktorius001|размовы]]) 20:55, 28 лістапада 2025 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], але ж дзе тут мы бачым гэтага рэпера вышэй за 34-ю пазіцыю? Нейкі культ асобы местачковы ў яго, кшталту сябры ў клуб прыйшлі, а так не хадзілі, покуль ён хварэў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 18:23, 21 студзеня 2026 (+03) ::нельга ігнараваць публікацыі на розных сайтах рознай ступені ангажаванасці. Але пагаджаюся, што слабенька гэта ўсё. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 21:10, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можна сказаць, што дзейнасць творчай асобы досыць падрабязна асветлена, але невідавочна, што яна выбіваецца з агульнага шэрагу. Таму значнасць аб’екта артыкула пастаўлена пад сумненне. Старонка захавана з даданнем адпаведнага шаблону. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:20, 4 лютага 2026 (+03) == [[Святлана Абдулаева]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:47, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}}, фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 15:42, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Ізноў нейкая значнасць асоба толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:04, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], не толькі з той нагоды, што ў яе ёсць кніга. Абзац перад вашым пастом перачытайце, калі ласка. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:14, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Наконт значнасці літаратараў лакальны кансэнсус дасягаўся напр. тут, гл. <s>[[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Канстанцін Пятровіч Бадак]]</s> [[Вікіпедыя:Архіў_запытаў_на_выдаленне/2024 #Кастусь Станіслававіч Турко]] і падобныя. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:22, 21 студзеня 2026 (+03) ::::Пра што вы? Там партызан. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:03, 21 студзеня 2026 (+03) :::: ''фактаў публікацый у аўтарытэтных беларускіх выданнях можа быць дастаткова, каб прызнаць, што творца выбіваецца з агульнага шэрагу; біяграфічных звестак на старонцы таксама даволі багата'', навошта выдуоняцца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:10, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Трохі яшчэ дадаў інфы. --[[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]] ([[Размовы з удзельнікам:Dzejka|размовы]]) 23:13, 21 студзеня 2026 (+03) :: [[Удзельнік:Dzejka|Dzejka]], вычытайце артыкул, калі ласка, правапіс трэба прывесці ў норму. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:58, 28 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} Дададзена спасылка на сайт СБП {{Выдаліць}} У такім выглядзе як цяпер (правапіс, непрацоўныя крыніцы, афармленне), я б артыкул выдаліў [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:04, 28 студзеня 2026 (+03) : З правапісам ёсць нюансы, але не крытычныя, тэкст чытальны. Крыніц хапае, спасылкі працуюць. Афармленне прыкладна як у іншых артыкулаў. Не разумею, дзеля чаго кідацца так адразу ў выдалізм. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:22, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === У артыкуле дзейнасць асобы паказана досыць падрабязна. Як літаратарка друкавалася ў агульнанацыянальных выданнях, як лідарка мясцовай супольнасці фігуравала ў навінах. Для прызнання значнасці ў нашым беларускацэнтрычным праекце гэтага дастаткова. Прастаўлены шаблон аб неабходнасці праверкі арфаграфіі. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:55, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Паўднёвай Асеціі]] == {{закрыта}} {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:53, 27 студзеня 2026 (+03) : Калі ўзяць пад увагу міжмоўную каардынацыю, то гэтыя прадметы маюць значнасць — артыкулы пра іх маюцца ў буйных моўных раздзелах. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) ::{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) == [[Пашпарт грамадзяніна Абхазіі]] == {{Выдаліць}} Адсутнасць значнасці [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 21:51, 27 студзеня 2026 (+03) : {{Пакінуць}} ёсць артыкулы ў іншых моўных раздзелах. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:55, 28 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прадметы і з'явы ў Вікіпедыі прынята паказваць даволі шырока. Таму склаўся кансэнсус, што атрыбуты часткова прызнаных дзяржаў могуць быць тут апісаныя. Старонкі захаваны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:47, 3 лютага 2026 (+03) == Гандбалісты == {{закрыта}} * [[Алег Тарасевіч]] * [[Алег Луня]] * <s>[[Аляксандр Станіслававіч Лукашэвіч]]</s> — выклікаўся ў зборную Беларусі --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 20:10, 27 студзеня 2026 (+03) * [[Багдан Пазняк]] * [[Мацвей Крэўчык]] * [[Мікіта Шалешка]] Гандбалісты гродзенскага клуба [[ГК Кронан Гродна|«Кронан»]], пра якіх у артыкулах сказана толькі, што яны правялі ў камндзе адзін (не чэмпіёнскі) сезон. Агульны крытэрый значнасці не выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:24, 22 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:54, 28 студзеня 2026 (+03) * {{выдаліць}} Пустыя артыкулы, акрамя загалоўкаў наогул нічога [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:22, 28 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:09, 3 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выразны кансэнсус за выдаленне нязначных гульцоў зборнай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:11, 3 лютага 2026 (+03) : [[Удзельнік:Plaga med]], старонак пра гульцоў нацыянальнай зборнай сярод выдаленых няма. Прыналежнасць да яе можа надаць спартоўцу значнасці безумоўна. І кансэнсус дагэтуль складваўся менавіта так. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 лютага 2026 (+03) ::выбачаюся, не так сфармуляваў. Гаворка была пра клуб. Таму Лукашэвіча не кранаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Макар Валынкін]] == {{закрыта}} {{выдаліць}} Не бачу значнасці. Будуць прыводзіць прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца, але гэта далей не кароткі спіс, куды заходзяць творы, якія суддзі прынамсі чытаюць. Пры такім падыходзе і вузкім літаратурным працэсе ў Беларусі, любога аўтара кнігі можна абазначыць значным толькі паводле таго, што ён выдаў кнігу і трапіў у доўгі спіс якой-небудзь прэміі. Я так падазраю, сапраўдным аўтарам артыкула і ёсць сам герой.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:02, 21 студзеня 2026 (+03) * {{Пакінуць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:12, 21 студзеня 2026 (+03) :Якраз пра ўсіх, хто трапіў у лонг-лісты прэмій з аўтарытэтным журы, хачу артыкул і стварыць, як пра аўтараў, так і пра дызайнераў-ілюстратараў. Калі пра іх будзе дастаткова інфы ў адпаведнасці з [[Вікіпедыя:Значнасць#Агульны_крытэрый_значнасці|агульным крытэрыем значнасці]]. У гэтым выпадку дастаткова як да чалавека, якому 25 гадоў толькі пагатоў. У нас пра спартсменаў наогул толькі вага і пол, проста за факт дасягнення, а тут як па мне поўны спіс патрэбнага. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 16:24, 21 студзеня 2026 (+03) ::Я б спартоўцаў таксама выдаляў, вельмі шкада, што склаўся такі міжмоўны кансэнсус наконт іх. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:59, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Старонкі пра спартоўцаў без энцыклапедычнай значнасці з БелВікі выдаляліся шматразова, часамі і без абмеркавання. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:08, 21 студзеня 2026 (+03) ::Аўтар артыкула я, гэта з гісторыі ж бачна. У тэксце няма ацэнак, толькі апісальнае апавяданне. Наконт лонг-ліста, ён фарміруецца з шырэйшага спісу, то-бок журы чытае ўсё, што дасылаюць/намінуюць і ў лонг-ліст выбіраюць ўжо ўдзельнікаў на наступны тур (шорт-ліст) выбару. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 17:31, 21 студзеня 2026 (+03) ::: Пане Максіме, дазволь часамі называць цябе Макарам. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 21 студзеня 2026 (+03) :::Нібы я не ведаю выпадкаў, калі просяць стварыць артыкул на ўжо падрыхтаваным загадзя матэрыяле. Але калі твае ўласныя памкненні — то няхай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:33, 27 студзеня 2026 (+03) {{Устрымліваюся}} Малады хлопец, я б даў яму шанец і не спяшаўся б зараз выдаляць артыкул пра яго [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 20:19, 28 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Дзейнасць асобы апісана ў другасных крыніцах даволі падрабязна, прыклад траплення ў доўгі спіс Прэміі Гедройца таксама пацвярджае, што асоба выбіваецца з агульнага шэрагу. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:06, 2 лютага 2026 (+03) == [[Пекла на Венеры]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:50, 2 снежня 2025 (+03) ::Прабачайце канешне, але ў чым вымяраецца значнасць літаратурнага твору? [[Удзельнік:HK-47|HK-47]] ([[Размовы з удзельнікам:HK-47|размовы]]) 18:55, 2 снежня 2025 (+03) ::: Калі не задумвацца пра значнасць, то можна наствараць артыкулаў пра кожны верш Янкі Купалы і Аляксандра Пушкіна, агульнапрызнаных класікаў беларускай і рускай літаратур, не кажучы нават пра значна менш вядомых аўтараў. Наяўнасць надрукаванага ці апублікаванага ў сеціве верша, апавядання, нават кнігі (цяпер за грошы можна надрукаваць амаль усё, што заўгодна) аўтаматычна не надае значнасць гэтаму твору. Раю паглядзець [[:ru:Википедия:Критерии значимости литературных произведений|тут]] і [[:uk:Вікіпедія:Критерії значущості/Книги|тут]]. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 19:59, 2 снежня 2025 (+03) ::::трэба на беларускую перакласці :) ::::Можа асобны праект зрабіць па перакладзе такіх старонак, а тое шмат спасылаемся на іншыя моўныя версіі. Ствараецца фальшывае ўражанне, што правілы з іншых вікі аўтаматычна стасуюцца ў беларускай вікі, што не праўда [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 16:33, 3 снежня 2025 (+03) ::::: [[Удзельнік:Plaga med]], вы падтрымліваеце выдаленне гэтага артыкула праз адсутнасць значнасці, ці не? Маем канкрэтны кейс і маем знайсці кансэнсус. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:13, 3 снежня 2025 (+03) ::::::так, забыў напісаць. Адносна намінацыі, значнасць не паказана, таму калі не будзе выпраўлена на працягу намінацыі — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:59, 3 снежня 2025 (+03) : {{выдаліць}}. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:15, 3 снежня 2025 (+03) * На сайце {{Не перакладзена 5|Лаборатория Фантастики|Лаборатория Фантастики|ru|Лаборатория Фантастики}} рэйтынг твора 7,8 з 10,0; на сайце {{Не перакладзена 5|LiveLib.ru|LiveLib.ru|ru|LiveLib.ru}} — 3,3 з 5,0. ([https://fantlab.ru/work28843] і [https://www.livelib.ru/book/1008522568-ad-na-venere-yurij-brajder-nikolaj-chadovich]) [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 22:06, 6 снежня 2025 (+03) ** [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]], і як мы маем гэта інтэрпрэтаваць? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 6 снежня 2025 (+03) **:Я не ведаю, наколькі гэтыя агрэгатары аўтарытэтныя, але там ёсць рэцэнзіі, на падставе якіх будуецца гэтая адзнака. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:26, 7 снежня 2025 (+03) **:: Дык ацаніце аўтарытэтнасць рэцэнзентаў, ці гэта размова дзеля размовы? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 14:32, 7 снежня 2025 (+03) **:::Я не ведаю, як гэта зрабіць. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 14:43, 7 снежня 2025 (+03) *:факт наяўнасці ацэнак чытачоў на агрэгатарах не з’яўляецца крытэрыем значнасці [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:41, 7 снежня 2025 (+03) *::Значнасць літаратурнага твору вымяраецца не самім фактам апублікавання, а тым, што пішуць наконт яго (рэцэнзіі, навуковыя артыкулы і гэтак далей). Пры гэтым водгукі чытачоў значнасць той жа аповесці канешне не паказваюць. Прывяду прыклад твору: «[[Пакахай мяне, салдацік]]» Васіля Быкава, дзе можна бачыць і артыкул (нават не адзін), які тычацца аповесці, і намінацыю на «Рускі Букер». З аповесцю «Пекла на Венеры» усё цяжка. У пошуку я знайшоў артыкул «Повесть Ю. Брайдера и Н. Чадовича «Ад на Венере»: жанровые особенности, конфликт, проблематика», які датаваны 2021 годам, аднак праблема ў тым, што [https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/46204/1/Дробышевская_Повесть.pdf гэта спасылка] не адкрываецца. Таму і дапоўніць не атрымаецца. [[Удзельнік:Антон 740|Антон 740]] ([[Размовы з удзельнікам:Антон 740|размовы]]) 22:47, 7 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Інфармацыя не пацверджана крыніцамі. Адзіная спасылка да тэксту "У першыню апублікавана ў журнале «Парус» у 1988 годзе" не змяшчае пацвярджэнне факта, што гэта было першае апублікаванне. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:23, 28 студзеня 2026 (+03) == [[Іван Чумачэнка]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} значнасць? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 10:10, 24 кастрычніка 2025 (+03) ::Дзень добры! Ці шмат вы ведаеце беларускіх аўтарак (асабліва жанчын) дзіцячых анімацыйных серыялаў, якія сталі вядомыя на ўвесь свет і дасягнулі такой папулярнасці? Вось вам і “значнасць”. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30317-95|&#126;2025-30317-95]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30317-95|размова]]) 13:52, 27 кастрычніка 2025 (+03) ::: А нічога, ананіме, што размова ідзе менавіта пра мужчыну, а не акторку Цітову? Як і іншыя ўдзельнікі я не бачу значнасці. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-30195-20|&#126;2025-30195-20]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-30195-20|размова]]) 16:51, 27 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}}, значнасці няма [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:59, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Пра асобу ёсць літаратуразнаўчыя артыкулы ў аўтарытэтных выданнях, вершы яго перакладзены на іншыя мовы, у тым ліку беларускую. Старонка дапоўнена і захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:24, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Баран (хімія)]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Фрагмент, карэктнасць назвы? --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 13:00, 20 кастрычніка 2025 (+03) ::Пытанне ў тым, з якой мовы адаптаваць назву гэтых злучэнняў. Калі мы перакладаем з англійскай мовы, то націск усё ж на першы склад: "bOranes". І, як мне здаецца, такая адаптацыя больш карэктная, чым адаптаваць назву з рускай мовы, у якой націск на другі склад: "борАны". Нажаль, хімічная тэрміналогія на беларускай мове занадта кволая, каб дзесьці пашукаць ужо існуючы варыянт артыкулаў пра дадзеныя злучэнні. [[Удзельнік:Tojtooj|Tojtooj]] ([[Размовы з удзельнікам:Tojtooj|размовы]]) 21:13, 23 кастрычніка 2025 (+03) : У "Слоўніку навучэнца" у арт. "Бор" узгадваюцца ''боравадароды''. Трэба дадаць інфармацыю. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:28, 24 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}}, але змяніць загаловак на «Гідрыды бора», тады адпадзе пытанне «О ці А?» [https://old.bigenc.ru/chemistry/text/1878901] [[Удзельнік:DenisBorum|DenisBorum]] ([[Размовы з удзельнікам:DenisBorum|размовы]]) 14:56, 27 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул дапрацаваны, перанесены пад новую назву і захаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 10:07, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Сцяпаныч]] == {{закрыта}} Значнасць праекта не пацверджана, можна пра яго распавесці ў артыкуле пра стваральнікаў. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 00:13, 11 кастрычніка 2025 (+03) :перанесці кароткую інфармацыю з белсата ў артыкул пра стваральнікаў. Артыкул — {{выдаліць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:58, 11 кастрычніка 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 08:49, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:07, 21 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}}, беларускі серыял пра паліцыю ніякіх водгукаў не атрымаў, нічога не прападзе, калі гэта старонка будзе выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:10, 22 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не пацверджана, артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:23, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Марыя Феліцыя Друцкая-Любецкая]] == {{закрыта}} Выдаліць Няма значнасці. Яна не мастачка і не літаратар. Уся інфармацыя зводзіцца толькі да інфармацыі пра бацькоў, мужа і дзяцей, што ёсць у артыкуле [[Аляксандр Ксавер’евіч Друцкі-Любецкі]]. --[[Адмысловае:Contributions/&#126;2025-28448-24|&#126;2025-28448-24]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2025-28448-24|размова]]) 16:02, 11 кастрычніка 2025 (+03) : Шаноўны ананім, [https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%90%D0%BB%D1%8F%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80_%D0%9A%D1%81%D0%B0%D0%B2%D0%B5%D1%80%E2%80%99%D0%B5%D0%B2%D1%96%D1%87_%D0%94%D1%80%D1%83%D1%86%D0%BA%D1%96-%D0%9B%D1%8E%D0%B1%D0%B5%D1%86%D0%BA%D1%96&diff=5044184&oldid=5037296 хіба лепш] яе партрэтную галерэю змясціць у артыкул пра мужа? Ён жа здэцца тэж не мастак і не літаратар? --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:33, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}, княгіня, вобраз у мастацтве. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 16:48, 11 кастрычніка 2025 (+03) Пры падвядзенні вынікаў [[Вікіпедыя:Архіў запытаў на выдаленне/2017|у 2017 годзе]] кансэнсус складваўся на грунце, што ''практыку пісаць асобныя артыкулы пра жонак прадстаўнікоў шляхты, калі яны не маюць асобнай ад мужа/бацькі значнасці, варта прызнаць дэструктыўнай''. Але ў дадзеным выпадку старонка не пра дваранку, а пра арыстакратку. Мяркую, артыкулы пра арыстакратак варта пакідаць нават у выпадку, каоі яны не нашмат перасягаюць слоўнікавыя (адпаведна, агульны крытэрый значнасці не выконваецца). --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:16, 11 кастрычніка 2025 (+03) :крыніц бы дадаць хоць якіх… [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 11 кастрычніка 2025 (+03) * {{пакінуць}}. Генеалогію можна прасачыць з шаблона ў вонкавых спасылках, там і даты нараджэння-смерці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:24, 16 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Зыходзячы з кансэнсусу наконт дапушчальнасці існавання артыкулаў не адпаведных агульнаму крытэрыю значнасці, калі прадмет артыкула яўна выбіваецца з агульнага шэрагу, можам захаваць артыкулы пра арыстакратаў, нават калі іх тэкст ледзь перасягае слоўнікавае азначэнне. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:04, 22 студзеня 2026 (+03) == [[Старажытная казка (гурт)]] == {{закрыта}} Пацвярджэння значнасці прадмету артыкула не відаць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:26, 5 студзеня 2026 (+03) :Тобто білоруською цю статтю ліпше не перекладати [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 08:04, 6 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Няма значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:27, 14 студзеня 2026 (+03) : {{Выдаліць}} Самарэклама. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:08, 19 студзеня 2026 (+03) ::Де тут реклама? Немає там ніякої реклами [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 16:31, 19 студзеня 2026 (+03) ::І тим паче немає самореклами. Я до цього гурту прямого відношення не маю, максимум лише цікавлюся їх творчістю. [[Удзельнік:NT2007|NT2007]] ([[Размовы з удзельнікам:NT2007|размовы]]) 15:34, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:57, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Агенцтва еўраатлантычнага супрацоўніцтва]] == {{закрыта}} Не бачна дзейнасці гэтага гуртка, значнасць прадмета артыкула адсутнічае. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:15, 13 студзеня 2026 (+03) :так, пакуль што значнасць не вырысоўваецца, {{выдаліць}}. Як будзе нешта там адбывацца, зробіцца нармальны артыкул ад пачатку [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:16, 13 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасці няма.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:22, 16 студзеня 2026 (+03) :{{выдаліць}} Значнасць не падмацавана крыніцамі. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 16:07, 19 студзеня 2026 (+03) ::Агульны крытэрый значнасці – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. Наколькі бачу, у крытэрах значнасці няма параметра «не падабаецца асобным удзельнікам» таму што «не бачна дзейнасці гэтага гуртка» ([https://be.wikipedia.org/w/index.php?title=%D0%92%D1%96%D0%BA%D1%96%D0%BF%D0%B5%D0%B4%D1%8B%D1%8F:%D0%90%D0%9A%D0%97&redirect=no ВП:АКЗ]).''' ::Калі ласка, прытрымлівайцеся правілаў. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:33, 19 студзеня 2026 (+03) :Не згодны, крытэр значнасці прадмета не ацэньваецца па суб'ектыўным незадавальненні дзейнасцю. :'''Прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці:''' :https://racyja.com/by/palityka/valer-kavaleuski-pra-ahenctva-euraatlantycnaha-supracounictva/ :https://nashaniva.com/348357 :https://pozirk.online/be/news/98626/ :https://tsikhanouskaya.org/be/event/meeting-of-the-alliance-of-parliamentary-groups-for-democratic-belarus :https://euroradio.fm/pakarac-lukashenku-ci-pachue-tramp-prosbu-cikhanouskay-efir [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:38, 19 студзеня 2026 (+03) :: ''Традыцыйна лічаць, што энцыклапедычнага апісання вартыя не ўсе аб’екты і тэмы, а толькі найболей значныя, якія чымсьці істотна вылучаюцца з агульнага шэрагу''. А гэта ініцыятыва местачковая, новая, малапрыкметная, і цікавасць да яе покуль не выбіваецца за межы навіннай. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:52, 19 студзеня 2026 (+03) :::Я паўтаруся, калі ласка, выконвайце правілы, якія '''''<u>агульныя для ўсіх</u>''''' – незалежна ад вашага персанальнага стаўлення да асобаў ці арганізацыі. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – '''аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]].''' У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:05, 20 студзеня 2026 (+03) :::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]], паўтарацца не трэба, але варта перачытаць мой допіс абзацам вышэй. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:53, 20 студзеня 2026 (+03) ::::: І таксама вашая гульня са шрыфтамі, гэта абы-што, бо Вікіпедыя не мае цвёрдых правілаў, апроч пяці агульных прынцыпаў, выкладзеных тут — [[Вікіпедыя:Пяць слупоў]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:26, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::Я паўтаруся ў трэці раз, бо два было мала. Агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных [[Вікіпедыя:АК|аўтарытэтных крыніцах]]. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:35, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::: Гэта не прадмет для апісання ў энцыклапедыі. Старонка мае быць выдалена. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:54, 20 студзеня 2026 (+03) ::::::::Чацвёрты раз: агульны крытэрый значнасці ў Вікіпедыі – аб’ект або тэма меркавана значныя, калі яны дастаткова падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах. У дадзеным выпадку прадмет падрабязна асветлены ў незалежных аўтарытэтных крыніцах, што наўпрост задавальняе крытэр значнасці. ::::::::Аргументуйце сваю пазіцыю. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 23:09, 20 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць не паказана. Акрамя заявы пра стварэнне арганізацыі і трох асоб, якія ўвайшлі ў яе склад, у артыкуле нічога няма. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:29, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Вярыгі]] == {{закрыта}} : {{Выдаліць}} Прапаную перанесці ў Вікі-слоўнік. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 12:28, 19 студзеня 2026 (+03) ::Добрая ідэя, дзякуй. [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 20:04, 19 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул выдалены. У Вікіслоўніку створана адпаведная старонка. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 07:14, 21 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 17:34, 21 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:CTV-Belarus-radio-amateurs-treason-case-collage-Krasko-EW1AEH-Repiecij-EW1ABT.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, які нельга грузіць для «добрасумленнага выкарыстання».--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 23:31, 16 студзеня 2026 (+03) *{{Выдаліць}} . [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 12:03, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 06:50, 21 студзеня 2026 (+03) == [[Аркадзь Люксембург]] == {{закрыта}} Аўтаматычны пераклад. Прасцей выдаліць і стварыць наноў.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 00:02, 23 жніўня 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Машынны пераклад. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 15:11, 1 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Артыкул шматразова рэдагаваўся, у тым ліку цягам намінацыі, арфаграфія засталася вельмі слабая, але сэнс тэксту зразумелы. Закладаючы добрыя намеры рэдактараў артыкула, старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:14, 20 студзеня 2026 (+03) == [[Саша, что ты несёшь?!]] == {{закрыта}} Звычайны расійскі юцьюб-канал. Няма значнасці.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:21, 12 студзеня 2026 (+03) :Гэта youTube-праект беларускага медыя reform.news. Паводле маніторынга ''[[Information Policy]]'', канал «Саша, что ты несёшь?!» у 2025 годзе ўвайшоў у топ‑10 стрымаў беларускага YouTube па колькасці праглядаў. За адзін месяц праект набраў сотні тысяч праглядаў, дзясяткі тысяч лайкаў і вялікую актыўнасць каментароў, што сведчыць пра значны інтарэс аўдыторыі. :https://infopolicy.net/youtube_streams_in_belarus_092025/ [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 18:43, 12 студзеня 2026 (+03) ::Давайце цяпер пра ўсе расійскія юцьюб-каналы ствараць артыкулы. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:01, 13 студзеня 2026 (+03) :{{пакінуць}}, як для беларускіх медыя, то значнае шоў, а з такім фарматам хіба адзінае, але са стылем папрацаваць і не такой бязлітаснай вікіфікацыю зрабіць, у яго вынесці інфу пра гэтае шоў з артыкула пра СЧТН. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 00:11, 13 студзеня 2026 (+03) : Чаму расійскі? Беларускі. Ну мова руская, так, але ж гэта не крытэрый. Трэба глядзець на крыніцы, каб вызначыць значнасць. Мала, канешне, але нешта ёсць. Артыкул мае права на існаванне. Калі нехта захоча дапоўніць: [https://baj.media/be/svetlana-tihanovskaja-ja-smotrju-sasha-chto-ty-nesesh-mne-ochen-nravitsja/], [https://ijnet.org/ru/story/%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D0%B8-%D0%BF%D0%BE%D1%87%D0%B5%D0%BC%D1%83-%D0%B1%D0%B5%D0%BB%D0%BE%D1%80%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5-%D0%B6%D1%83%D1%80%D0%BD%D0%B0%D0%BB%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%8B-%D0%B2%D0%BE%D0%B7%D0%B2%D1%80%D0%B0%D1%89%D0%B0%D1%8E%D1%82%D1%81%D1%8F-%D0%BA-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%B5-%D0%BF%D0%BE%D1%81%D0%BB%D0%B5-%D1%82%D1%8E%D1%80%D1%8C%D0%BC%D1%8B], [https://nashaniva.com/ru/378537], [https://ru.belsat.eu/80770013/pervaya-ugolovka-za-repost-i-psihushka-za-oskorblenie-lukashenko-hronika-repressij]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:25, 13 студзеня 2026 (+03) :Артыкул яўна напісаны больш чым цалкам з дапамогай ШІ. Пры тым ёсць месцы, якія выглядаюць як неверагодныя, і не маюць пацвярджэння крыніцамі, запрошаны госць Пятрухін, бо Пятрухіна Паўлючэнка і Атрошчанкаў хуясосяць з выпуску ў выпуск. Тут не пытанне значнасці, а проста машынны твор. [[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:34, 13 студзеня 2026 (+03) ::Але ізноў жа гэта ніхто не будзе перапісваць. Крыху здзіўляюць аргументы «можна перапісаць, таму пакідаем», пры тым што перапісваць ніхто не будзе. Мяркую, дзесьці ў правілах выдалення трэба прапісаць тое, што для пакідання артыкула яго спачатку трэба перапісаць, але потым ужо выказвацца аб тым, што яго можна пакінкуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:58, 14 студзеня 2026 (+03) ::: [[Удзельнік:Francišak Skaryna]] ўжо вынік падвёў, артыкул больш не прапануецца да выдалення. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:02, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 22:06, 15 студзеня 2026 (+03) :::::@[[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] Пятрухін так і застаецца сярод гасцей праграмы. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:01, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: Шаблон нельга выдаляць пакуль трывае абмеркаванне. Трэба пачакаць на вынік. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:08, 18 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Я трохі паглыбіўся ў артыкул і вырашыў яго дапрацаваць. Пачысціў тэкст ад ШІ, і вось што мы маем: дзве крыніцы ад «Рэформу» з аўтабіяграфічнай інфармацыяй пра праект, звесткі пра тое, што яны ўвайшлі ў топ-10 стрымаў (нават без апісання праекта, гэта проста маніторынг), і дзве крыніцы пра ўключэнне ў спіс экстрэмісцкіх матэрыялаў (усё ў кантэксце самога «Рэформу»). Вядома, уключэнне ў спіс дадае значнасці, але без іншых [[ВП:АК]], дзе апісваўся б сам праект — яны не гуляюць такой значнай ролі (усё ж у гэтых спісах ужо сотні ці тысячы медыяпраектаў). У рэшце рэшт засталося чатыры сказы інфармацыі. Пакуль яна перанесена ў артыкул [[Reformation]]. Раю зноў стварыць асобную старонку пра праект, калі з’явяцца крыніцы з апісаннем яго працы, тэм або крытыкай. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 15:39, 18 студзеня 2026 (+03) :Дзякуй! [[Удзельнік:Francišak Skaryna|Francišak Skaryna]] ([[Размовы з удзельнікам:Francišak Skaryna|размовы]]) 19:48, 19 студзеня 2026 (+03) == [[Don’t dance!]] == {{закрыта}} Перанёс з хуткага, бо пытанне да значнасці. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 03:11, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}}, значнасці не відаць зусім. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 12:23, 7 студзеня 2026 (+03) : {{выдаліць}} адсутнасць значнасці. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 09:26, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць кансэнсус за выдаленне. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:04, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Uladzislava Lucevič.jpg]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены свабодным файлам.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:37, 14 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:01, 16 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:Аляксей Нічыпаравіч Карпюк.png]] == {{закрыта}} Не выкарыстоўваецца. Заменены больш прыдатным здымкам, дзе відаць твар асобы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 15:35, 14 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Ёсць свабодная замена. Выдалена. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 05:00, 16 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Федасеевіч Луцэнка]] == {{закрыта}} Відавочна, мільёны герояў варты памяці ўсе разам і паасобку, але тут проста парушаецца правіла «[[Вікіпедыя:Чым не з’яўляецца Вікіпедыя|Вікіпедыя — '''не мемарыялы''']]». Прынамсі цяпер не раскрыта значнасць асобы (гл. [[Вікіпедыя:Значнасць асоб]]. Такім чынам, можна будзе стварыць 7 млн артыкулаў, а можа і 20+ млн, а не гэта задача Вікіпедыі. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 11:20, 11 студзеня 2026 (+03) : Гісторыю жыцця і гібелі лётчыка можна змясціць у артыкул [[Параслішча]], там ужо створаны раздзел пра памятныя мясціны. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 13:51, 11 студзеня 2026 (+03) :: Калі значнасць асобы не будзе паказана, артыкул будзе выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:26, 11 студзеня 2026 (+03) ::падтрымліваю прапанову перанесці інфармацыю ў артыкул пра населены пункт [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 22:20, 13 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Інфармацыя пра асобу перанесена ў артыкул [[Параслішча]], у раздзел пра помнік. Старонка пра асобы ператворана ў перасылку. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:46, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:604729180 25404301542530606 2996882043193254815 n.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл. Выява чалавека ёсць сярод свабодных. Аўтару навучыцца нармальна называць файлы.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[:Файл:6d5fbb733faf664235f203bde044368f.jpg]] == {{закрыта}} Несвабодны файл, у якога ёсць вольная замена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 16:00, 13 студзеня 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Несвабодны файл можа выкарыстоўвацца толькі ў тым выпадку, калі свабодная, адпаведная ўмовам энцыклапедычнасці, замена (альтэрнатыва) для яго няма ў цяперашні момант або ня можа з’явіцца ў будучыні. Свабодная замена ёсць, несвабодны файл выдалены. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 18:29, 13 студзеня 2026 (+03) == [[Міхаіл Уладзіміравіч Шчукін]] == {{закрыта}} : Значнасць асобы не паказана. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 16:57, 28 лістапада 2025 (+03) : {{Выдаліць}} Вікіпедыя - не мемарыял. --[[Удзельнік:Rymchonak|Rymchonak]] ([[Размовы з удзельнікам:Rymchonak|размовы]]) 07:51, 2 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана. Артыкул выдалены. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:12, 6 студзеня 2026 (+03) == [[Сяргей Усцінаў]] == {{закрыта}} Значнасць асобы пад сумневам. Артыкул абсалютна неэнцыклапедычны, нейкая поўная храналогія жыцця, а не артыкул энцыклапедыі.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 01:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) * {{Пакінуць}}, агульны крытэрый значнасці выконваецца. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:09, 8 кастрычніка 2025 (+03) *:Які менавіта? У такім выглядзе артыкул у Вікіпедыі існаваць не можа, калі вы не збіраецеся яго перапісаць — яго трэба выдаліць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:24, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::: ''агульны крытэрый значнасці'' — ён адзін. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:32, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::Які? Дык выпраўляць збіраецеся? Мне падаецца, пісала нейрасетка. Там трэба пераправяраць кожны факт. Чытаем: «заснавальнік праваабарончай арганізацыі «Прававая ініцыятыва».», потым чытаем біяграфію «Праваабарончую дзейнасць пачаў у 2005 годзе, уступіўшы ў праваабарончую арганізацыю «Прававая ініцыятыва»». Гэта як? Напісана, што арганізацыя заснавана ў 1996 годзе. Мяркую, асоба дзесьці тады ў школу хадзіла. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:53, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::: Не трэба ўжываць ментарскі тон у размовах, правіць артыкул не буду. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:55, 8 кастрычніка 2025 (+03) ::::::Я зразумеў, на вашую думку варта пакідаць любы набор літар пад выглядам артыкула, калі на вашую думку ён адпавядае «крытэрыям». [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 17:59, 8 кастрычніка 2025 (+03) :якая асоба пад сумневам? Лепей дапамажыце напісаць правільна. :А не ставіць пад сумнеў "значаць асобы". [[Удзельнік:Kresy67|Kresy67]] ([[Размовы з удзельнікам:Kresy67|размовы]]) 18:29, 8 кастрычніка 2025 (+03) :Прынамсі прызнанне ў сваёй "галіне" ёсць, староннія крыніцы ёсць, дастаткова поўнае апісанне жыцця і дзейнасці ёсць, то-бок асноўнаму крытэрыю: "Асоба лічыцца значнай, калі яна досыць падрабязна апісана ў надзейных другасных крыніцах, незалежных ад яе", -- і праўда адпавядае. Напісана таксама нармальна, хаця заўсёды можна лепей. Па мне, было б добра дадаць крыніц не з праваабарончай галіны, недзе ж пра яго пісалі напэўна не калегі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 21:51, 8 кастрычніка 2025 (+03) :{{Пакінуць}} Вядомы праваабаронца, значная асоба. Калі ў артыкуле памылкі, то трэба выправіць, а не выдаляць артыкул. [[Удзельнік:Uladz v|Uladz v]] ([[Размовы з удзельнікам:Uladz v|размовы]]) 14:37, 31 кастрычніка 2025 (+03) ::Месяц прайшоў, а вы так і не выправілі. Навошта тады пакідаць? [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:47, 3 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === [[Вікіпедыя:Значнасць #Значнасць датычыцца тэм артыкулаў, а не іх зместу]]. Агульны крытэрый значнасці выковаецца. Старонка захавана. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:30, 5 студзеня 2026 (+03) 94whk6blh9nwt5t6ew4gl2b4ak7qzs4 4 798401 5125304 5117185 2026-04-13T09:55:27Z Emilia Noah 155537 5125304 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) pulsjuu1fcvhvv8r4vljrv3itocjx0g 5125306 5125304 2026-04-13T09:56:12Z Emilia Noah 155537 5125306 wikitext text/x-wiki {{Архіў}} == [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] → [[Зімовая вайна]] == {{закрыта}} Аргументы наступныя: # Існуе сучасная беларускамоўная крыніца (перакладная) з назвай Зімовая вайна. Яна адзначана ў артыкуле побач з назвай. # «Зімовая» больш кароткая і запамінальная назва, якая перадае сутнасць вайны і не перасякаецца з іншымі артыкуламі. # Існуе артыкул [[Савецка-фінская вайна (1941—1944)]], чыя назва канфліктуе з «савецка-фінляндскай», і такім чынам патрабуе ўніфікацыі і дадатковага абмеркавання, якое на расійскай вікі, адкуль і ўзятая назва, цягнецца гадамі і ніяк не скончыцца. Замена назвы на «зімовую» здымае гэтую праблему. Калі няма адназначна больш аўтарытэтных ці папулярных беларускамоўных крыніц, якія б карысталіся назвай «савецка-фін(лянд)ская», — прапаную перайменаваць. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 16:51, 24 лютага 2025 (+03) :я так разумею, што савецка-фінская — гэта больш назва сучасная вайне, і яна не зусім карэктная ў тым плане, што прыметнік «фінскі» ўтвораны ад фінаў, а не Фінляндыі. То бок вайна не з дзяржавай, а народам. Па перайменаванні {{слабое за}}, бо сапраўды ў іншых моўных раздзелах ужываецца гэтая назва і я сам нібы ўпершыню пра гэтую вайну пад такой назвай даведваўся. Але трэба паглядзець, чаму ў рувікі такую назву ўзялі, можа ёсць нейкая аргументацыя. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:53, 24 лютага 2025 (+03) : Падтрымаю, так як гэта назва больш распаўсюджана ў літаратуры. Таксама падтрымаю перайменаванне вайны 1941—1944 гадоў у адпаведнасці са Скарнікам ([https://www.skarnik.by/tsbm/89464]) і Verbum ([https://verbum.by/tsbm/finliandski], [https://verbum.by/?q=%D1%84%D1%96%D0%BD%D1%81%D0%BA%D1%96])[[Удзельнік:DBatura|DBatura]] ([[Размовы з удзельнікам:DBatura|размовы]]) 02:29, 25 лютага 2025 (+03) :Мяркую, што тут канкрэтнасць мусіць пераважаць над умоўнай распаўсюджанай назвай. Гэта не "стогадовая вайна" ўсё-такі. "Зімовая вайна" мала чаго скажа выпадковаму чытачу а нат інтарэсанту, тады як "сав. — фін." — скажа (падкажа). Я б і сав.-фінскую, якая частка ІІ Сус-е перайменаваў бы ў сав.-фінляндскую, нягледзячы на крыніцы, бо састарэлае, няправільнае словаўжыванне, але ляд з ім. Відаць, буду супраць… ("Відаць" і шматкроп’е — бо не на сто адсотак пэўны). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:22, 25 лютага 2025 (+03) :: Тут хіба залежыць ад кантэксту. Калі ідзе пералік войнаў розных часоў паміж рознымі краінамі, то згодны, што «зімовая» вайна не кажа яўна ні пра тое, якія краіны ваявалі, ні пра тое, у якія гады адбывалася вайна, таму патрабуе ўдакладнення. З іншага боку, калі кантэкст ужо ёсць, напрыклад гэта артыкул ці раздзел пра Фінляндыю, назва «Савецка-фін(лянд)ская вайна (1939—1940)» падаецца мне занадта грувасткай і шаблоннай. У такім выпадку карацейшая і ямчэйшая назва, што апісвае характар вайны, можа быць больш дарэчнай і запамінальнай. Для артыкула такі кантэкст як бакі канфлікту як раз даецца ў прэамбуле, таму заблытацца будзе цяжка. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 08:15, 1 сакавіка 2025 (+03) :::Я згодны, вядома, пра кантэкст (трудна было б быць не згодным). Але што да наймення артыкула, то выяўленасць кантэксту, пададзенага ў прэамбуле, нмд спрэчна. Таму я за "разгорнутую" назву, у целах артыкулаў можа ужывацца (і часта больш пасавацьме) "Зімовая вайна", але для "сініх спасылак" не трэба такое назвы асн. артыкула (не кажучы пра то, што е такая зьява як рэдырэкт, які гэтага разу абсалютна патрэбны — праверыў, цікава, што ніхто яшчэ не зрабіў…) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 23:27, 12 сакавіка 2025 (+03) :"Ва ўсім свеце" гэта вайна (1939-1940) называецца зімовай, а наступная (1941-1944) — працяг вайны. Як так разумею, гэта фінскі погляд, то бок погляд на падзею з боку Фінляндыі і ейнай гісторыі, які прыняты ў Еўропе. Але прапаную пакінуць савецка-фінляндская вайна ў абодвух выпадках (ясна, што разводзім з дапамогай дат), таму што такая назва поўнасцю акрэслівае сутнасць гэтай вайны. Плюс пераназыванне можа адкрыць скрыню Пандоры, бо іншыя ваенныя кампаніі Другой сусветнай у свеце таксама называюцца не так, як прынята ў нашай гістарыяграфіі. Але ў сам артыкул можна дадаць дадатковую назву "Зімовая вайна" і "Працяг вайны" адпаведна. --[[Удзельнік:Maksim Harecki|Maksim H.]] ([[Размовы з удзельнікам:Maksim Harecki|размовы]]) 13:11, 28 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Па выніках абмеркавання прынята рашэнне не пераймяноўваць артыкул. Нягледзячы на тое, што назва «Зімовая вайна» з’яўляецца агульнапрынятым міжнародным гістарыяграфічным тэрмінам і сустракаецца ў сучасных беларускамоўных крыніцах, яна ўсё яшчэ саступае апісальнай назве «Савецка-фінляндская вайна» ў плане інфарматыўнасці для шырокага кола чытачоў. Падчас дыскусіі ўдзельнікі адзначылі, што апісальная назва адназначна акрэслівае бакі канфлікту, што з’яўляецца важным для энцыклапедычнага рэсурсу. Аргументы за ўніфікацыю з еўрапейскай традыцыяй і скарачэнне назвы былі прызнаныя важкімі і мы павінны іх улічваць. Паколькі сярод удзельнікаў не было дасягнута відавочнага кансэнсусу на карысць змены назвы, артыкул застаецца пры цяперашнім найменні. Пры гэтым назва «Зімовая вайна» павінна быць абавязкова пазначана ў прэамбуле як раўнапраўная, а таксама выкарыстоўвацца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 21:05, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Ева Грын]] → [[Эва Грэн]] == {{закрыта}} Ніякаю транскрыпцыяй гэта не "асвячаецца", "традыцыі" ў беларускай — няма. Як і жаднымі каламбурамі, ужытымі акторкаю, існае напісанне не можа апраўдвацца. Проста калька з расійскае мовы (дзе, як часта бывае, увайшло ў абыходак праз абмылковае прачытанне). Што да Евы — Эвы, то чаго ж у нас другія Эвамі могуць быць, а от Грэн, дык толькі Евай чамусьці? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 21:39, 19 лютага 2025 (+03) : Ок, а чаму Грэн, а не Грын? [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 04:51, 20 лютага 2025 (+03) ::Таму што францужанка, таму што транскрыпцыя, таму што на радзтме яе так завуць, таму што сама сябе ў роднай мове так называе. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:24, 25 лютага 2025 (+03) : {{Не пераймяноўваць}}. "Green" на англійскай і французскай мовах гучыць як "Грын" і перакладаецца як "Грын". [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:12, 20 лютага 2025 (+03) ::На французскай сапраўды чытаецца падобна на «Эва́ Ґрэн». Паходжанне ў яе не англійскае, а шведскае, і там чытаецца як «Ѣ́ва Ґрен» (там на пачатку мусіць быць гук як у слове «б'''е'''раг»). Таму я хутчэй пагаджуся наконт прозвішча, што там лагічней перадаваць як «Грэн», а вось наконт імя не ўпэўнены, мне падаецца, што тут усё ж Ева мусіць быць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:06, 20 лютага 2025 (+03) :::вось бачу прыклады са шведскай [[Ева Боніер]] і іншыя паслядоўна ў нас «Ева». З французскай вядомая карціна [[Ева (карціна)|Ева]] і жанчыны [[Ева Жалі]] і некаторыя іншыя. Імя «Эва» бачу, што ўжываем у іспанскай, польскай і некаторых яшчэ мовах. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:20, 20 лютага 2025 (+03) :::: Сп. Eva Green — французская актрыса, якая жыве ў Вялікабрытаніі. [https://www.youtube.com/watch?v=rKUs7xk8szY Тут] яна кажа, што яна францужанка. Вось [https://www.youtube.com/watch?v=dL4G-LMtlLk тут] і [https://www.youtube.com/watch?v=MzShQmUxerk тут] яе называюць ''Грын'', у першым відэа — у яе прысутнасці. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 11:07, 22 лютага 2025 (+03) :::::дык вядома, чалавек з вуліцы англамоўны пабачыць прозвішча «Green» і адразу прачытае як Грын, але гэта ж не мяняе арыгінальнага прачытання імя. Такое прачытанне ў англійскай яшчэ можна дапусціць, бо прозвішча германскае, могуць адаптоўваць пад свой манер. Але ўвогуле, калі вашае прозвішча неяк перакручваюць усе замежнікі гэта ж яшчэ не азначае, што так і трэба. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 12:05, 22 лютага 2025 (+03) :::::Ад таго, што хтосьці некуды пераехаў, ён не становіцца нараджэнцам тых зямель. Расійцы мяне Серґеем абзывалі, Сяргеем я, нат пераехаўшы ў Расію, з гэтага быць не перастаў бы. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:30, 25 лютага 2025 (+03) :::::Зілазні, які ў Штатах нарадзіўся і тае польскае і не нюхаў, у нас (у ВП няма — упушчэнне) Жа/элязны вечна — традыцыя нібыта! А тут чалавека не ў англіскамоўнай краіне народжанага пераназываць па-англійску — зноў традыцыя? Дык мо прызнаемся ў такім разе, што "традыцыі" толькі з расійскае мовы ды годзе? Чы мо пастараемся свае моўныя рабіць, не партаючы імёнаў прытым, бо ад ВП і ў беларускай ужыванне паціху "традыцыйнае" наявіцца? [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:38, 25 лютага 2025 (+03) ::::Што да Боніер і некат. інш. — магчыма такое ўжыванне праз крыніцы (злізанае з рас-е), што да стасоўна новых персаналіяў — трэба разглядаць і, магчыма, пераймяноўваць. Кожнага разу асобна, звесна. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:43, 25 лютага 2025 (+03) ::::Дарэчы, скончыцца з гэтым — як бы ні… выносіцьму францужанак (новых прынамсі), бо Ева заміж Эва́ — абы што. А за францужанкамі мо і другіх нацый кабеты прыспеюць. Адамаў усё адно няма з імі побач. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 10:17, 20 красавіка 2025 (+03) :::А Перон чамусьці Эва ў нас, ды й другіх Эў багата. Палячкі, скажам, Эвы, а францужанка — Ева? Біблійная Ева — ок (хоч і тут варыянты магчымы). [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:27, 25 лютага 2025 (+03) ::На французскай як Грын? От дзіва дзіўнае! [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:25, 25 лютага 2025 (+03) : З беларускага толькі пабачыў "Еву Грын" у [[Наша Ніва (1991)|НН]]: [https://nashaniva.com/311360]. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 00:43, 6 жніўня 2025 (+03) ::тут хутчэй ад няведання. Але, думаю, варта будзе пакінуць заўвагу, што можна сустрэць такую версію [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 02:57, 26 жніўня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} На англійскай вікі пазначана вымаўленне паводле IPA "French: [eva ɡa.ɛl ɡʁeːn]; Swedish: [ˈêːva ˈɡreːn]", так што карэктней будзе "Грэн". Наконт Ева/Эва - няма традыцыі з найменнем канкрэтна гэтай асобы, таму абапіраемся на тое, што бліжэй арыгіналу - Эва. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 15:16, 19 студзеня 2026 (+03) : {{не пераймяноўваць}} Цяперашні варыянт больш распаўсюджаны, але французскі можна прапісаць у прэамбуле.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:17, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} прозвішча, {{Не пераймяноўваць}} імя. [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 01:34, 26 сакавіка 2026 (+03) {{Закрыта-канец}} === Вынік === Падчас абмеркавання ўдзельнікі прыйшлі да згоды, што цяперашняя форма «Грын» з’яўляецца вынікам памылковай асацыяцыі з англійскім словам green. На самой справе прозвішча актрысы мае шведскае паходжанне і паходзіць ад шведскага слова gren. У шведскай мове яно вымаўляецца як [ɡreːn], а ў французскай (роднай мове актрысы) — як [ɡʁɛn]. Лачіным будзе перайменаваць прозвішча ў «Грэн»<br /><br />Што датычна імя, дык тут адназначнага кансэнсусу наконт змены на «Эва» дасягнута не было. Добрыя заўвагі з двух бакоў. Прынята рашэнне пакінуць імя ў традыцыйным/кансэнсусным для Вікі напісанні. Калі будуць новыя аргументы — можна зноў адкрыць гэтую тэму.<br /><br />Ранейшая назва «Ева Грын» захаваецца як перанакіраванне. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:29, 12 красавіка 2026 (+03) == [[Каханне і галубы]] → [[Любоў і галубы]] == {{закрыта}} [[Вікіпедыя:Да_выдалення#Каханне_і_галубы|Прапануецца]] перайменаваць. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 09:49, 17 верасня 2025 (+03) :уласна, мая прапанова, таму мой голас {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 11:31, 17 верасня 2025 (+03) : СМІ (а часам адно і тое ж смі) пішуць як "любоў" [https://www.zviazda.by/sites/default/files/pdf/2015/07/28lip-1.indd_.pdf], так і "каханне" [https://zviazda.by/editions/news/yak-vyadomaya-kinagistoryya-kakhanne-i-galuby-mozha-vyglyadats-na-teatralnay-stsene/]. Трэба паглядзець што там з АК. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:31, 20 верасня 2025 (+03) ::калі няма больш-менш трывалай формы, мне здаецца, трэба глядзець на змест і сэнс назвы. Мне здаецца, што больш шырокае «любоў» лепш перадае атмасферу, змест фільма. Там рамантычны складнік моцны, але там яшчэ і сям’я вельмі важная прынамсі, і нават я бы так сказаў, што там, па маіх успамінах, важны канфлікт сям’і і кахання, дзе выхадам з’яўляецца любоў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:03, 21 верасня 2025 (+03) ::: Т. В. Пешына ў артыкуле пра рэжысёра ў БЭ т. 11 піша «Каханне і галубы». --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 09:37, 21 верасня 2025 (+03) ::::Калі ў БЭ ёсць, то лепей пакінуць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:19, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Можа і спрэчна, але нібы ў АК больш перавага слову «каханне» тут, таму версію з «любоў» зрабіў перасылкай проста. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:24, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Царква Святога Доната]] → [[Царква Святога Даната]] (або: [[Святы Данат Задарскі]] → [[Святы Донат Задарскі]]) == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Царква Святога Доната#Правапіс імя|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:22, 10 верасня 2025 (+03) :Я так разумею, што трэба арыентавацца на арыгінал імя Donatus на лаціне для імя чалавека, а не на сучаснае прачытанне на харвацкай. Адносна будынку, здаецца ў нас прынята ўтвараць назвы ад імя, а не транскрыбіраваць з мясцовай назвы. Таму я за тое, каб {{перайменаваць}} артыкул пра царкву. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:47, 18 верасня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Абмеркаванне павісла, таму перайменаваў. Я не эксперт у лаціне, але нібы па правілах у слове Donatus ідзе націск на «a». Таму, кіруючыся гэтым і аргументацыяй вышэй, зрабіў усё ў адпаведнасці з гэтым вымаўленнем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:22, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Януш Валуш]] → [[Януш Валусь]] або [[Януш Валюсь]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Януш Валуш|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) :згодны. Бліжэй нібыта «Ва́люсь» [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:52, 18 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} Паводле польска-беларускай практычнай транскрыпцыі мае быць "Валюсь". [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 13:49, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана ў [[Януш Валюсь]]. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:13, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Ілукстэ]] → [[Ілукшта]] == {{закрыта}} Традыцыйная назва, раз пераймяноўваем літоўскія і украінскія гарады, то будзе паслядоўна па ўсіх бегчы, калі канечне традыцыйная назва сапраўды функцыянуе ў беларускай шырэй, чым сучасная. У Google Scholar Ілукшта 3 разы сустракаецца, Ілукстэ — 2, можна яшчэ крыніц пашукаць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:00, 24 сакавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} Але ўвогуле, трэба сістэмная праца з назвамі Латвіі, бо ізноў пануе савецкая практыка, а беларуская традацыя адкідаецца.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:04, 28 сакавіка 2025 (+03) :{{не пераймяноўваць}} Выключэнне было зроблена для горада Вільня, усё астатняе мусіла быць аформлена ў выглядзе дапаўнення да правіл наймення артыкулаў, каб азначыць межы прымянення, але яго не з'явілася дагэтуль - кожны ўдзельнік трымае ў галаве нейкае сваё правіла наймення літоўскіх тапонімаў і межы прымянення гэтых правіл. Не трэба гэты сыры прадукт распаўсюджваць далей да фармальнага афармлення зразумелых правіл. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:20, 1 красавіка 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, якія "выключэнні"? Гэта ж нават на слых умоўна "я чуў", а крыніцы прывялі ўжэ. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:42, 11 красавіка 2025 (+03) :таксама звяртаю ўвагу, што пасля перайменавання, варта будзе падняць пытанне пра назву горада [[Даўгаўпілс]] і патэнцыйна іншых населеных пунктаў. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:34, 21 лістапада 2025 (+03) ::Пераназывайце ўжо і закрывайце абмеркаванне. Год вісіць. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:18, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Большасць выказалася «за», таму перайменаваў. Заўважу, што гэта ўсё ўказвае на тое, што пасля перайменавання НП у Літве будзе паслядоўным пераймяноўваць многія населеныя пункты ўва ўсіх суседніх краінах калі ёсць традыцыйная функцыянальная беларуская назва, зафіксаваная ў АК. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:07, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Рональд Коўз]] → [[Рональд Коўс]] == {{закрыта}} Прозвішча чытаецца як [kəʊs]. І ў нашай [[Вікіпедыя:Праект:Правапіс/Англійска-беларуская практычная транскрыпцыя|сістэме транскрыпцыі]], і ў [[:ru:Англо-русская практическая транскрипция|сістэме]] ад ру вікі, гук [s] заўсёды перадаецца як «с». Літара «з» — паўстаў імаверна ад няправільнага прачытання імя раней у рускай мове. Калі ў нас няма АК з Коўз, то прапаную перайменаваць. Дарэчы на вымаўленне слова ў беларускай мове напісанне не ўплывае, гэта чыста выпраўленне для паслядоўнасці менавіта пісьма. — [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:21, 22 студзеня 2025 (+03) : "З" тут яўна артэфакт няправільнае расійскае перадачы (як які-небудзь гішпанскі Радрыгез умоўна), таму не мусіць існаваць. {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 19:00, 19 лютага 2025 (+03) :{{Каментарый}} Не можа быць Коўс, гэта супярэчыць правілам: Гук [у] не чаргуецца з [ў] у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 12:33, 28 сакавіка 2025 (+03) ::У арыгінале «Coase» — гэта этымалагічна не ёсць -ус. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 17:06, 28 сакавіка 2025 (+03) :::Мы прымяняем правілы да беларускай транслітарацыі, а не да арыгінальнай назвы. --[[Удзельнік:Чаховіч Уладзіслаў|Чаховіч Уладзіслаў]] ([[Размовы з удзельнікам:Чаховіч Уладзіслаў|размовы]]) 20:55, 1 красавіка 2025 (+03) ::::Вы не правы тут. Гэта правіла тычыцца іменна лацінскіх канчаткаў. [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 11:24, 11 красавіка 2025 (+03) :::::Не толькі лацінскіх канчаткаў: страус, соус. [[Удзельнік:Burzuchius|Burzuchius]] ([[Размовы з удзельнікам:Burzuchius|размовы]]) 22:08, 13 красавіка 2025 (+03) ::::::Страус, соус. Я, само-сабою, няправільна выказаўся, недакладна — не канчаткаў як такіх а фіналяў. Так, страус і г. д., але ж вы пэўна зразумелі, што гэтта вялося іменна пра лацінскія канчаткі, фіналі ў словах з другіх моў тут ні пры чым. (У Правілах пра -ум, -ус акурат пра іх, пра лаціну, гэта калі здаровы глузд не выкідваць на абочыну; так дык Правілы наагул слаба распрацаваныя) [[Удзельнік:Ryčard Humel|Ryčard Humel]] ([[Размовы з удзельнікам:Ryčard Humel|размовы]]) 06:02, 20 красавіка 2025 (+03) ::Падтрымаю варыянт з "Коус". Самому гэтае правіла падаецца дзіўным, але як ні круці, сказана проста "у запазычаных словах, якія заканчваюцца на -ум, -ус", без удакладнення паходжання. Маем, зрэшты, [[Штраус]], дзе прозвішча хіба не лацтнскае. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:20, 22 снежня 2025 (+03) :{{перайменаваць}} у «Коус». [[Удзельнік:Emilia Noah|Emilia Noah]] ([[Размовы з удзельнікам:Emilia Noah|размовы]]) 17:54, 13 сакавіка 2026 (+03) :{{перайменаваць}} Сістэмная перадача ў беларускай мове.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:16, 13 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Выглядае на тое, што кансэнсус склаўся бліжэй да формы «Коус», таму перайменавана пад такую форму. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:59, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Шнеўр Залман з Лядаў]] → [[Шнеер Залман з Лядоў]] == {{закрыта}} У тапоніме націск падае на канчатак, граматычная база дае два варыянты роднага склону: Лядоў і Ляд. Імя прапаную перадаваць з ідыша, Шнеер ці Шнэер.--[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 22:07, 10 верасня 2025 (+03) :наконт прозвішча згодны, наконт імя — не магу пацвярдзіць, бо слаба чытаю на ідышы і няма версіі з агаласоўкамі пад рукой. Нямецкая вікі падае версія Schneur (Шнэур), хіба на ідышы не мусіць быць так жа? [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:00, 11 верасня 2025 (+03) :у польскім вікіслоўніку, напрыклад [[:pl:wikt:שניאור]] -[[Удзельнік:Ілля Касакоў|Ілля Касакоў]] ([[Размовы з удзельнікам:Ілля Касакоў|размовы]]) 15:17, 15 верасня 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} У БелЭн і БСЭн "ШнЕер", штопраўда, у дачыненні ягонага нашчадка [[Залман Шнеур]]. Якога, дарэчы, таксама трэба перайменаваць, бо форма "Шнеур" немагчымая. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 17:46, 27 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана згодна з абмеркаваннем. У БелСЭ і БелЭн не знайшоў сам. Калі @[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] зможа дадаць спасылкі з пазнакамі старонак у тамах, то будзем вельмі ўдзячныя! [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:55, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Onliner.by]] → [[Onliner]] == {{закрыта}} Больш вядомы пад гэтай назвай. А са старой назвы заставіць перасылку. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 20:16, 15 кастрычніка 2025 (+03) :{{перайменаваць}} згодна з сайтам, менавіта такая ў выдання афіцыйная назва, без дамена. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:22, 29 кастрычніка 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} згодна з сайтам. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:52, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена згодна з абмеркаваннем. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:33, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Элекцыя Viritim]] → [[Electio viritim]] == {{закрыта}} Варта перайменаваць з сумесі кірыліцызаванай польскай і латыні на нешта аднастайнае — або цалкам на лаціне (што вынесена ў загаловак як самае відавочнае), або ўжо па-беларуску (не рызыкну прапанаваць варыянты). У сучасным выбарчым праве падобнае называецца [[Прамыя выбары|прамымі выбарамі]] (то-бок непасрэдныя, не за прадстаўніка на выбары, а непасрэдна за кандыдата на пасаду). Толькі цяпер гэта ўсеагульныя выбары, а тут усеагульна-саслоўныя. Адзіная знойдзеная праз Гугл беларуская крыніца[https://knihi-online.com/duch-casu-jury-viesialkouski.html], дзе ўжываецца слова «вірытым», ускосна дае «выбары ад вірытым», але па-мойму толькі бо аўтар (або арганізатары тых выбараў) не ведалі як гэта па-беларуску называецца ў сучаснасці. Калі ласка, вашы думкі на гэты конт. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 09:21, 20 лістапада 2025 (+03) :мне здаецца, лепш першай назвай выкарыстоўваць лацінскі арыгінал і дадаваць беларускія пераклады па меры ўзнікнення ў крыніцах, а таксама можна ў дужках падаць кароткі пераклад назвы на беларускую з тлумачэннем этымалогіі, як гэта робіцца ў іншых артыкулах. Таму {{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 15:38, 27 лістапада 2025 (+03) :{{Перайменаваць}} на лацінскую назву. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:51, 9 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Кансэнсус ёсць, нехта ўжо перайменаваў. Лід пажадана палепшыць. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:31, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Храм Гроба Гасподняга]] → [[Храм Труны Гасподняй]] == {{закрыта}} Такі варыянт выкарыстоўваецца ў БелЭн; т.7 с.172, т.1, с. 309 --[[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:57, 19 студзеня 2026 (+03) :Тут БЭ можа і не зусім і аўтарытэтнай будзе. Перасылка ёсць і, відаць, трэба яўна напісаць у артыкуле які варыянт дае БЭ. Ёсць традыцыя, беларускія пераклады Новага Запавету, адкуль уласна гэтае паняцце. Пагатоў, труна -- гэта ж пэўны прадмет і тут гаворка не пра яго адназначна. Трэба комплекс крыніц браць і каб усё ж бліжэйшых да хрысціянскай тэматыкі. -- [[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 15:32, 24 студзеня 2026 (+03) ::тут хутчэй сапраўды будзе «гроб» па значэнні бліжэй, як польскае «grób». {{не пераймяноўваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:48, 3 лютага 2026 (+03) :::Мо я неяк няправільна шукаю, але слова "гроб" няма ані ў ТСБМ, ані ў ТСЛБМ, ані ў граматычнай базе інстытута мовазнаўства. Адкуль тады браць значэнне? [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 00:57, 3 лютага 2026 (+03) ::::тут ужо трэба ставіць пытанне па крыніцах у [[Гроб Гасподні|гэтым артыкуле]]. Я не магу знайсці лепшага адпаведніка для беларускай мовы. Не выключаю, што ў рэлігійнай тэрміналогіі слоўнікі могуць адставаць. Да таго ж, гэта досыць дыскусійнае поле па сённяшні дзень. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 01:04, 3 лютага 2026 (+03) :::::Таксама ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html Новым Запавеце Чарняўскага] бачым гроб, а ў [https://knihi.com/none/Sviataja_Biblija_Novy_Zapaviet_orig.html рэдакцыі 99-га] — магіла. Не выключаю, што гэта не было ініцыятывай самога Чарняўскага. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:28, 3 лютага 2026 (+03) ::::::У Евангеллі Мацвея (разд. 27, 60) выдання Рымска-каталіцкай царквы, 2017, Пераклад Біблейскай Камісіі ::::::пры Бел. Экзархаце РПЦ, перакладзе Сёмухі 2002, А. Бокуна 2023, паўсюдна магіла. А ў рэдакцыі Чарняўскага ад 2017, якая была ўжо пасля смерці аўтара, ужываецца слова «склеп». Усе прыведзеныя варыянты кнігі зручна сабраныя [https://www.biblija.by/online/ тут], як што. ::::::Ёсць падставы прапанаваць паўсюдна замяніць на «Магілу Гасподнюю». [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:41, 3 лютага 2026 (+03) :::::::З пададзенай аргументацыяй згодны, "Магіла гасподня" выглядае найбольш правільным варыянтам. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 12:25, 14 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Згодна з абмеркаваннем, перакладзена ў адпаведнасці з большасцю перакладаў Бібліі у [[Храм Магілы Гасподняй]] [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:26, 24 сакавіка 2026 (+03) == [[Дамброва Бяластоцка]] → [[Дуброва-Беластоцкая]] == {{закрыта}} Назва, якая шырока выкарыстоўваецца тамтэйшымі беларусамі, сапраўдная нештучная назва.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 13:47, 15 студзеня 2026 (+03) : Пане [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]], тут яўна ёсць патрэба глядзець шырэй на рэчы — перадача назваў паселішчаў [[Усходняя Беласточчына|Усходняй Беласточчыны]] датычыць шматлікіх кейсаў. Адзінкавы перанос засведчыць усяго толькі нашую непаслядоўнасць. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 17:31, 15 студзеня 2026 (+03) ::Гэта не адзінкавы перанос. Буду выстаўляць паступова пад нармальныя замацаваныя назвы. Ужо крыху прайшоўся вёскамі Сакольскага павета. Не зусім разумею, адкуль узялася практыка выкарыстоўваць нейкія прыдуманыя для беларускай мовы назвы, гэта так нідзе не робіцца. З тапонімамі Літвы крыху разгроб, цяпер вось будзем Польшчу глядзець. Для значных паселішчаў ёсць крыніцы кшталту Гістарычнага атласа. Для маленькіх глядзець ужыванне ў беларускай прэсе. Дарэчы, менавіта так складаўся тапанімічны даведнік Рапановіча ў Беларусі, які потым стаў асновай для даведніка Лемцюговай. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:06, 15 студзеня 2026 (+03) ::: Праграмная рада тыднёвіка "Ніва" шмат гадоў і паслядоўна падае на яго старонках беларускія назвы паселішчаў, але белвікіпедысты аддаюць перавагу інструкцыі па транслітэрыцыі, гл. напр. у арт. [[Бельск Падляскі]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 22:11, 15 студзеня 2026 (+03) ::::Гэта вялікая бяда, што калісьці аматары мёртвых інструкцый транслітарацыі дабраліся да тапаніміі і ім ніхто нічога не сказаў па справе. Да таго ж, інструкцыі тычацца назваў, якія не замацаваныя ў мове. Цяпер выпраўляць — вельмі цяжкая праца, але за яе трэба брацца. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:58, 16 студзеня 2026 (+03) ::::: [[Дубічы Цэркеўнэ]], гміна дзе беларусы ў абсалютнай перавазе, еднак трохэ з польскего мувён. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 19:54, 16 студзеня 2026 (+03) ::::::Але вы падтрымайце іншыя перайменаванні, ці як. Правёў сур’ёзную працу дзеля выпраўлення тапаніміі Падляшша. Хіба ўсе назвы з створаных выправіў. [[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 20:02, 14 лютага 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 19:13, 13 сакавіка 2026 (+03) == [[Эсфір (дачка Амінавада)]] → [[Эсфір (дачка Амінадава)]] або [[Эсфір]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Эсфір (дачка Амінавада)#Амінадава?|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 19:19, 8 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: відавочная абдрукоўка. У некаторых моўных версіях ёсць удакладненне - [https://de.wikipedia.org/wiki/Ester_(Bibel) Эсфір (Біблія)], або [https://sk.wikipedia.org/wiki/Ester_(biblick%C3%A1_postava) Эсфір (біблійны персанаж)], аднак старонак неадназначнасці (спасылак на артыкулы пра іншых Эсфір) нават там не знайшоў. І ў нас таксама падобнае ўдакладненне лічу непатрэбным. [[Удзельнік:Economico-geographer|Economico-geographer]] ([[Размовы з удзельнікам:Economico-geographer|размовы]]) 21:50, 9 студзеня 2026 (+03) :{{Перайменаваць}} у [[Эсфір]]: няма патрэбы ва ўдакладненні, пагатоў такім, мякка кажучы старамодным :) --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 20:17, 17 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана пад назву [[Эсфір]], а таксама дададзена дадатковая старонка перасылкі. На старонцы размоў асобна адзначана праблема перадачы імя Амінадаў/Абігаіл/... у беларускай. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:52, 3 лютага 2026 (+03) == [[Адольф Гітлер Уунона]] → [[Адольф Уунона]] == {{закрыта}} Асоба афіцыйна змяніла імя ([https://www.telegraph.co.uk/world-news/2025/11/28/namibian-politician-named-adolf-hitler-wins-re-election/ крыніца]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 18:36, 28 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, але важна пакінуць у лідзе ягонае папярэдняе імя, бо яно вельмі медыйнае [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 20:04, 30 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Асоба афіцыйна змяніла імя. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:41, 26 студзеня 2026 (+03) == [[Страдзівары]] → [[Страдывары]] == {{закрыта}} Згодна з БелЭн ([https://knihi.com/none/Bielaruskaja_encyklapiedyja_djvu.zip.html#Bielaruskaja_encyklapedyja.15.djvu_192 т. 15, с. 192]). [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 00:32, 11 студзеня 2026 (+03) :Раз у БелЭн, то {{Перайменаваць}} [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:59, 19 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перанесена як у крыніцы, перасылка пакінута, бо памылка папулярная і не арфаграфічная. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 22:02, 23 студзеня 2026 (+03) == [[Анатоль Аляксеевіч Стэпусь]] → [[Анатоль Аляксеевіч Сцепусь]] == {{закрыта}} Напісанне прозвішча ''Сцепусь'' даеца на сайтах [https://mfa.gov.by/be/press/news_mfa/b797e4897c39802e.html МЗС Беларусі], [https://bel.sputnik.by/20170408/dyplamatyya-kultury-u-ehstonii-prahodzic-vystava-belaruskih-mastakou-1028215799.html Sputnik Беларусь], [https://www.sb.by/articles/glytok-pavetra-z-batska-shchyny-estoniya.html СБ Беларусь сегодня] і іншых. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 17:09, 21 студзеня 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Памылка ў назве. Перайменавана. --[[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 16:18, 23 студзеня 2026 (+03) {{закрыта}} == [[Руска-турэцкія войны]] → [[Расійска-турэцкія войны]] == У артыкулах вядзецца пра расійска-турэцкія войны, а не пра рускія.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 18:36, 30 верасня 2025 (+03) :{{перайменаваць}}, згодна з меркаваннем ніжэй [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 00:04, 1 кастрычніка 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Перайменавана.--[[Удзельнік:Lš-k.|Lš-k.]] ([[Размовы з удзельнікам:Lš-k.|размовы]]) 14:27, 15 студзеня 2026 (+03) == [[Ідзанакі і Ідзанамі]] → [[Ідзанагі і Ідзанамі]] == {{закрыта}} Гл. [[Размовы:Ідзанакі і Ідзанамі|старонку размоў]]. [[Удзельнік:IP781584110|IP781584110]] ([[Размовы з удзельнікам:IP781584110|размовы]]) 11:47, 28 жніўня 2025 (+03) : Вось тут неадназначна, бо можа ў пытаннях вымаўлення аўтар і правы, але ж мы тут заўсёды аддаем перавагу АК. Калі там напісана "Ідзанакі", а іншых прыкладаў у бел АК няма - хутчэй за ўсё назва застанецца. Не падводжу вынік, хачу пачуць што думаюць іншыя ўдзельнікі. [[Удзельнік:MocnyDuham|MocnyDuham]] ([[Размовы з удзельнікам:MocnyDuham|размовы]]) 14:37, 7 верасня 2025 (+03) ::Я бы пакінуў «Ідзанакі», бо АК, але варта было б адзначыць арыгінальнае вымаўленне з транскрыпцыяй на беларускую. Але ёсць сумневы, што варта перадаваць японскае -gi- ў беларускай як -кі-, бо насамрэч да выбухнога ґ бліжэй к, а не фрыкатыўны г. [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 23:50, 18 верасня 2025 (+03) :{{Не пераймяноўваць}} Усё ж такі перавагу трэба аддаваць беларускім крыніцам. Тым болей, як было зазначана вышэй, бягучы варыянт нельга лічыць памылкай. [[Удзельнік:Ueschar|Ueschar]] ([[Размовы з удзельнікам:Ueschar|размовы]]) 14:09, 22 снежня 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Прыкладаў іншага напісання ў беларускіх аўтарытэтных крыніцах не прыведзена. Артыкул пакінуты пад цяперашняй назвай. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:43, 11 студзеня 2026 (+03) == [[Небаскроб Мэры-Экс]] → [[Сент-Мэры Экс 30]] == {{закрыта}} У цяперашняй назве ўжыта няпоўная назва вуліцы. Варта таксама пазначыць нумар будынка, бо там ёсць і іншыя хмарачосы, напрыклад [https://en.wikipedia.org/wiki/70%20St%20Mary%20Axe Сент-Мэры Экс 70]. --[[Удзельнік:A potato hater|A potato hater]] ([[Размовы з удзельнікам:A potato hater|размовы]]) 07:28, 22 лістапада 2025 (+03) :{{перайменаваць}} [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 14:09, 27 лістапада 2025 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Аргументацыя слушная, супраць ніхто не выступаў. Артыкул перайменаваны. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 14:21, 11 студзеня 2026 (+03) 7nd1ipnjn9bxfpp0lb5chzupmuv9f0x 0 801605 5125052 5094631 2026-04-12T13:43:18Z DzBar 156353 дапаўненне 5125052 wikitext text/x-wiki '''Навуковая вуліца''' — назва вуліц у розных населеных пунктах. == Беларусь == * [[Навуковая вуліца (Жодзіна)|Навуковая вуліца]] — вуліца ў [[Жодзіна|Жодзіне]]. * [[Навуковая вуліца (Мінск)|Навуковая вуліца]] — вуліца ў [[Мінск]]у. == Украіна == * [[Навуковая вуліца (Львоў)|Навуковая вуліца]] — вуліца ў [[Львоў|Львове]]. {{неадназначнасць|вуліцы}} {{Заліўка неадназначнасцей вуліц}} homnifl0dsdff76a5vt9wv9jq8r13bo 4 802395 5125123 5096115 2026-04-12T18:23:34Z Emilia Noah 155537 5125123 wikitext text/x-wiki {{Архіў|2025—2027|Вікіпедыя:Аднаўленне выдаленых старонак}} == [[Святлана Іванаўна Загнетава]] == {{закрыта}} Хачу аспрэчыць выдаленне артыкула! мне ён дарагі, я яго даўно задумаў, нават незалежна ад марафона, і нямала часу на яго патраціў. там толькі даты нараджэння няма і іншых асабістых звестак мала, але ж можа з цягам часу высветліцца ўсё трэба разумець, што менавіта з яе першага рэцэпту, Нарачанскага (1986), пачалося адраджэнне нацыянальнай рэцэптуры выпечкі хлеба ў прамысловасці, і ўсялякія Траецкія і Радзівілаўскія - таксама яе заслуга. Лічу што гэта вельмі нават адпавядае крытэрыю значнасці : Падпішыцеся, калі ласка праз <nowiki>~~~~</nowiki> [[Удзельнік:Plaga med|Plaga med]] ([[Размовы з удзельнікам:Plaga med|размовы]]) 19:09, 21 сакавіка 2026 (+03) : Напішыце ў энцыклапедычным стылі хоць бы пару сказаў пра яе біяграфію і дзейнасць. З крыніцамі (!) у адпаведным абзацы "Вядомыя асобы Смаргоні", каб можна было відавочна разумець ці ёсць там на агульны крэтырэй значнасці. Без метафарычнасці, звілістых сцежак жыцця, як цяжка было ў 1990-я, хлеба заставалася на тры дні і вось гэтага во ўсяго. Па фактах. --[[Удзельнік:M.L.Bot|M.L.Bot]] ([[Размовы з удзельнікам:M.L.Bot|размовы]]) 23:21, 21 сакавіка 2026 (+03) {{закрыта-канец}} === Вынік === Значнасць асобы не паказана, старонка выдалена. [[Удзельнік:DobryBrat|DobryBrat]] ([[Размовы з удзельнікам:DobryBrat|размовы]]) 21:01, 30 сакавіка 2026 (+03) == [[Ігар Уладзіміравіч Случак]] == Як па мне, з часу выдалення артыкулу ў 2013 годзе з'явілася шмат новай інфармацыі пра асобу. Тэма добра высьветленая ў СМІ. Ігар Случак [https://www.svaboda.org/a/32161901.html напісаў і выдаў кнігу], таксама [https://www.radabnr.org/bnr100-medal-vierasien2019/ быў ўзнагароджаны] медалем да стагоддзя БНР. У версіі класічнай моўнай нормай артыкул [[w:be-tarask:Ігар Случак|існуе]]. Я гатовы дапоўніць артыкул новай інфармацыяй і спасылкамі, але найперш хачу ведаць меркаванне адміністратараў гэтага раздзела пра значнасць асобы. --[[Удзельнік:Vasyl` Babych|Vasyl` Babych]] ([[Размовы з удзельнікам:Vasyl` Babych|размовы]]) 23:09, 19 сакавіка 2025 (+03) : [[Удзельнік:Vasyl` Babych]], магу аднавіць старонку ў Вашай асабістай прасторы. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:11, 19 сакавіка 2025 (+03) :: {{зроблена}}, гл. [[Удзельнік:Vasyl` Babych/Ігар Уладзіміравіч Случак]]. --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 23:19, 19 сакавіка 2025 (+03) kiszypnjbjmo2t0efy1wfu9gvawnfvd 0 802397 5125230 5111243 2026-04-13T06:29:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Літаратура */ 5125230 wikitext text/x-wiki [[Файл:Silva rerum.JPG|міні|Silva rerum сям’і Красоўскіх (1763) з Драгічынскай зямлі (Падляшша)]] '''Silva rerum''' ({{lang-la|лес рэчаў}}) — адна з самых арыгінальных пісьмовых традыцый [[Шляхта|шляхты]] даўняй [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]]. Гэта былі хатнія кнігі запісаў, якія захоўваліся і вяліся пакаленнямі шляхецкіх (а радзей [[Мяшчане|мяшчанскіх]]) сем’яў з XVI па XVIII стагоддзе. У сучаснай польскай мове іх рэтраспектыўна называюць ''sylwy''. Лічыцца, што гэтая традыцыя ўзыходзіць да зборніка Silvae, падобнага зместу, рымскага паэта Публія Папінія Стацыя (45 — 96). Гэтыя кнігі запісаў можна алегарычна ахарактарызаваць як «папяровыя базы дадзеных» або аддаленых продкаў сённяшніх блогаў ці форумаў у сацыяльных сетках. У адным томе ўладальнік запісваў усё, што лічыў вартым пісьмовай фіксацыі. У гэтых запісах не было ані цэнзуры, ані жорсткага парадку — панаваў радасны, творчы хаос. Тыповы ''silva rerum'' мог уключаць: * Публічныя дакументы: копіі каралеўскіх [[Прывілей|прывілеяў]], юрыдычных актаў, сеймавых прамоваў. * Літаратурныя творы: вершы, [[Фацэцыя|фацэцыі]], святочныя песні, палітычныя памфлеты, і нават [[эпіграма|эпіграмы]] супраць суседзяў або палітычных праціўнікаў. * Практычныя парады: кулінарныя рэцэпты, рэцэпты лекаў (напрыклад, ад зубнога болю) і сельскагаспадарчыя парады. * Сямейныя хронікі: даты нараджэння, хросту, смерці, вяселля і пахавання, іншыя важныя падзеі з жыцця роду. * Цікавыя факты: [[анекдот]]ы, прароцтвы і апісанні дзіўных прыродных з’яў. Для гісторыкаў і літаратуразнаўцаў ''silva rerum'' — гэта неацэнная крыніца інфармацыі пра ментальнасць эпохі [[сарматызм]]у. Яны раскрываюць паўсядзённае жыццё шляхты знутры — не толькі афіцыйныя аспекты, але і тое, што забаўляла і палохала тыповых прадстаўнікоў палітычнага класу, што напаўняла іх штодзённасць. Многія творы вядомых [[Барока|барочных]] паэтаў (напрыклад, [[Ян Анджэй Морштын|Яна Анджэя Морштына]] або [[Даніэл Набароўскі|Даніэля Набароўскага]]) захаваліся да нашых дзён толькі таму, што хтосьці калісьці перапісаў іх у сваю хатнюю кнігу. Да жанру ''silva rerum'' можна аднесці таксама дзённікі [[Ян Хрызастом Пасак|Яна Хрызастома Пасака]] або кнігу запісаў [[Стэфан Мядэкша|Стэфана Мядэкшы]] ''Stefana Franciszka z Prószcza Medekszy, sekretarza Jana Kazimierza, sędziego ziemskiego kowieńskiego, Księga pamiętnicza wydarzeń zaszłych na Litwie 1654—1668''. Вядзенне ''silva rerum'' сведчыла пра высокую літаратурную культуру тагачаснага грамадства — шляхціч не толькі пасіўна чытаў, але і актыўна адбіраў і архіваваў веды. У нашы дні часам служаць узорам стылізацыі для сучасных літаратурных або навуковых твораў. Напрыклад, чатырохтомны эпічны [[раман]] літоўскай пісьменніцы [[Крысціна Сабаляўскайце|Крысціны Сабаляўскайце]] ''Silva rerum'' (2008—2016, беларускі пераклад [[Сяргей Шупа|Сяргея Шупы]] 2025 года) асвятляе падзеі з жыцця некалькіх пакаленняў тыповай шляхецкай сям’і на працягу каля палутара стагоддяў — з часоў «[[Шведскі патоп|Патопу]]» 1650-х да [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]]. А зборнік навуковых артыкулаў у гонар 70-годдзя [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка|Георгія Якаўлевіча Галенчанкі]] называецца ''Silva rerum nova''. == Гл. таксама == * [[Дыярыуш]] == Літаратура == * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum. Прага, Вясна, 2025 ISBN 978-80-909134-8-6 — 292 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum II. Прага, Вясна, 2025 ISBN 978-80-909134-9-3 — 300 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum III. Прага, Вясна, 2025 ISBN 978-80-909750-0-2 — 326 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum IV. Прага, Вясна, 2025 ISBN 978-80-909750-1-9 — 404 с. * Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Якаўлевіча Галенчанкі / Уклад.: А. Дзярновіч, А. Семянчук; Рэдкалегія: А. Дзярновіч (сакратар). — Вільня — Мінск: AIDAI — ATHENAEUM, 2009. — 312 с. {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Культура Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сарматызм]] [[Катэгорыя:Літаратурныя жанры]] gwam2yjkbtspix2iclp8bbgl155k7ut 5125231 5125230 2026-04-13T06:31:59Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125231 wikitext text/x-wiki [[Файл:Silva rerum.JPG|міні|250px|Silva rerum сям’і Красоўскіх з [[Драгічын]]скай зямлі ([[1763]]), напісаная на польскай і лацінскай мовах]] '''Сільва рэрум''' ({{lang-la|Silva rerum}} — ''«лес рэчаў»'') — адна з самых арыгінальных пісьмовых і кніжных традыцый [[шляхта|шляхты]] даўняй [[Рэч Паспалітая|Рэчы Паспалітай]] і [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. Гэта былі аб’ёмныя хатнія кнігі запісаў (рукапісныя зборнікі), якія захоўваліся і вяліся пакаленнямі шляхецкіх (а радзей [[Мяшчане|мяшчанскіх]]) сем’яў з [[XVI стагоддзе|XVI]] па [[XVIII стагоддзе]]. У сучаснай польскай літаратуразнаўчай тэрміналогіі іх часта рэтраспектыўна называюць ''sylwy''. Лічыцца, што паходжанне самой назвы і традыцыі ўзыходзіць да аднайменнага зборніка «Silvae» рымскага паэта [[Публій Папіній Стацый|Публія Папінія Стацыя]] (45 — 96 гг. н.э.). Гэтыя кнігі запісаў можна алегарычна ахарактарызаваць як «папяровыя базы дадзеных» або аддаленых продкаў сённяшніх асабістых блогаў і форумаў у сацыяльных сетках. У адным томе ўладальнік запісваў літаральна ўсё, што лічыў карысным або вартым захавання для нашчадкаў. У такіх запісах не было ніякай урадавай ці царкоўнай цэнзуры і жорсткага парадку — панаваў творчы хаос і поўная свабода самавыяўлення. == Змест і структура == Тыповы шляхецкі зборнік ''silva rerum'' уяўляў сабой стракатую сумесь розных жанраў і дакументаў. У яго маглі ўключацца: * '''Публічныя дакументы:''' копіі каралеўскіх [[Прывілей|прывілеяў]], юрыдычных актаў, прамовы з [[Сойм Рэчы Паспалітай|соймаў]] і павятовых [[Соймік|соймікаў]]. * '''Літаратурныя творы:''' вершы, святочныя песні, [[Фацэцыя|фацэцыі]], палітычныя памфлеты, а таксама вострыя [[Эпіграма|эпіграмы]] супраць суседзяў або палітычных праціўнікаў. * '''Практычныя парады:''' кулінарныя рэцэпты, рэцэпты лекаў (напрыклад, ад зубнога болю), сельскагаспадарчыя і медыцынскія парады. * '''Сямейныя хронікі:''' даты нараджэння, хросту, смерці, вяселля і пахавання, а таксама іншыя важныя падзеі з жыцця роду. * '''Цікавыя факты:''' [[анекдот]]ы, прароцтвы і апісанні дзіўных прыродных з’яў. Для сучасных гісторыкаў і літаратуразнаўцаў ''silva rerum'' — гэта неацэнная гістарычная крыніца інфармацыі пра ментальнасць эпохі [[сарматызм]]у. Гэтыя кнігі раскрываюць паўсядзённае жыццё шляхты знутры — не толькі афіцыйныя аспекты, але і тое, што хвалявала, забаўляла і палохала тыповых прадстаўнікоў палітычнага класа, чым была напоўнена іх штодзённасць. Многія творы вядомых [[Барока|барочных]] паэтаў (напрыклад, [[Ян Анджэй Морштын|Яна Анджэя Морштына]] або [[Даніэл Набароўскі|Даніэля Набароўскага]]) захаваліся да нашых дзён толькі таму, што хтосьці калісьці перапісаў іх у сваю хатнюю кнігу. Вядзенне ''silva rerum'' яскрава сведчыла пра высокую літаратурную і кніжную культуру тагачаснага грамадства — шляхціч выступаў не толькі як пасіўны чытач, але і як актыўны стваральнік, які самастойна адбіраў, рэдагаваў і архіваваў веды для наступных пакаленняў. == Традыцыя «Сільва рэрум» у Вялікім Княстве Літоўскім == У Вялікім Княстве Літоўскім традыцыя стварэння «лесу рэчаў» набыла сваю спецыфіку, абумоўленую складанай моўнай і канфесійнай сітуацыяй. Як адзначае даследчык [[Мікалай Віктаравіч Нікалаеў|М. Нікалаеў]], у ВКЛ існаванне шматнацыянальнай дзяржавы з дамінаваннем польскай мовы і паланізаванай культуры вярхоў грамадства зусім не азначала поўнай нацыянальнай самаасіміляцыі мясцовага насельніцтва. Палітычная эліта Вялікага Княства Літоўскага была шматмоўнай і двухканфесійнай, што наўпрост адлюстравалася ў іх хатніх кнігах{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. Нягледзячы на тое, што пераважная большасць адукаванай шляхты ВКЛ — як каталікоў, так і праваслаўных — свабодна карысталася польскай і [[Лацінская мова|лацінскай]] мовамі, яны часта змяшчалі ў свае ''silva rerum'' тэксты на «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове. Зборнікі рознага зместу, якія вяліся паралельна з часамі [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]], набылі ў ВКЛ менавіта гэтую форму і часта раскрывалі асобу ўладальніка лепш за любыя афіцыйныя дакументы. У сярэдзіне XVII стагоддзя прыкладам такога шматмоўнага падыходу стаў зборнік [[Сымон Полацкі|Сымона Полацкага]], куды былі ўпісаны тэксты на старабеларускай, царкоўнаславянскай, польскай і лацінскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. Традыцыя рукапісных кніжных зборнікаў абумовіла з’яўленне і выдатных гарадскіх хронік у ВКЛ. У апошнія гады існавання дзяржавы са шматлікіх запісаў розных аўтараў і перапісчыкаў былі сфарміраваны такія гістарычныя і літаратурныя помнікі, як «Віцебская хроніка» Панцырнага і Аверкі, «Магілёўская хроніка» Сурты і Трубніцкага, а таксама вядомая «Слуцкая хроніка»{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. Цікавасць да літаратуры і фіксацыі падзей выяўлялася ва ўніверсітэцкіх выкананнях і прыватных маёнтках. Напрыклад, надзвычай папулярнымі былі зборнікі эпісталярыяў (каля 151 пісьма рознага зместу) і кнігі з прывілеямі каралёў і вялікіх князёў. Першая ў іх па ўпамінанні і важнасці стаяла «прывілей Сапегаў» — вялізны дакумент на 1400 старонак, у якім былі сабраны правы і дараванні роду [[Сапегі|Сапегаў]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. Да жанру ''silva rerum'' напрамую адносяцца знакамітыя дзённікі [[Ян Хрызастом Пасак|Яна Хрызастома Пасака]], кніга запісаў [[Стэфан Мядэкша|Стэфана Мядэкшы]] (сакратара караля [[Ян II Казімір|Яна Казіміра]] і земскага суддзі з [[Коўна]]), а таксама ўнікальныя зборнікі ўніяцкага ксяндза Бенядыкта Хмялеўскага з рагацінскага дэканата і кніга «Новыя Афіны» Алаіза Фялінскага. Як адзначае гісторык М. Нікалаеў, такія хатнія кніжкі часта з’яўляліся адзінай бібліятэкай і галоўным інтэлектуальным багаццем для беднай і сярэдняй шляхты, якія перадаваліся ў спадчыну разам з маёнткам{{sfn|Нікалаеў|2009|с=278}}. Для праваслаўнага духавенства форму ''silva rerum'' прынялі зборнікі накшталт «Ростовского Димитрия митрополита записки» і іншыя рэлігійныя хронікі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=278}}. Асобным і надзвычай цікавым прыкладам ужывання жанру ''silva rerum'' у палітычных мэтах стала кніга шляхціца з навагрудскага павета К. Несялоўскага. Яго зборнік быў цалкам прысвечаны не ўласным успамінам, а змяшчаў выключна сабраныя гаспадаром тэксты з жорсткай крытыкай і палітычнымі нападамі супраць магутнага роду Радзівілаў і асабіста [[Дамінік Мікалай Радзівіл|Дамініка Радзівіла]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=278}}. Гэта сведчыла пра тое, што хатнія хронікі выкарыстоўваліся як своеасаблівая зброя ў мясцовых магнацкіх канфліктах. == У сучаснай культуры == У нашы дні гістарычныя кнігі ''silva rerum'' часам служаць узорам стылізацыі для сучасных літаратурных або навуковых твораў. Напрыклад, шырокую вядомасць атрымаў чатырохтомны эпічны [[раман]] літоўскай пісьменніцы [[Крысціна Сабаляўскайце|Крысціны Сабаляўскайце]] «''Silva rerum''» (2008—2016). Твор, які быў перакладзены на беларускую мову [[Сяргей Шупа|Сяргеем Шупам]] у 2025 годзе, асвятляе драматычныя падзеі з жыцця некалькіх пакаленняў тыповай шляхецкай сям’і Нарвойшаў з Вялікага Княства Літоўскага на працягу паўтара стагоддзя — з часоў спусташальнага «[[Шведскі патоп|Патопу]]» 1650-х гадоў да канчатковых [[Падзелы Рэчы Паспалітай|падзелаў Рэчы Паспалітай]]. Таксама традыцыйная лацінская назва часта выкарыстоўваецца ў сучаснай беларускай акадэмічнай навуцы для абазначэння зборнікаў розных матэрыялаў. Так, зборнік навуковых артыкулаў, выдадзены ў гонар 70-годдзя выбітнага беларускага кнігазнаўца і гісторыка [[Георгій Якаўлевіч Галенчанка|Георгія Якаўлевіча Галенчанкі]], атрымаў назву ''«Silva rerum nova»'' (Вільня — Мінск, 2009). == Гл. таксама == * [[Дыярыуш]] == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1|ref=Нікалаеў}} * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum / Пер. з літ. [[Сяргей Шупа|Сяргея Шупы]]. — Прага: Вясна, 2025. — ISBN 978-80-909134-8-6 — 292 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum II. — Прага: Вясна, 2025. — ISBN 978-80-909134-9-3 — 300 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum III. — Прага: Вясна, 2025. — ISBN 978-80-909750-0-2 — 326 с. * Крысьціна Сабаляўскайце. Silva rerum IV. — Прага: Вясна, 2025. — ISBN 978-80-909750-1-9 — 404 с. * Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Якаўлевіча Галенчанкі / Уклад.: А. Дзярновіч, А. Семянчук; Рэдкалегія: А. Дзярновіч (сакратар). — Вільня — Мінск: AIDAI — ATHENAEUM, 2009. — 312 с. {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Культура Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Сарматызм]] [[Катэгорыя:Літаратурныя жанры]] [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] tbof2no3yxwypr54hjefuu7yvlqga3j 0 802476 5125170 5111209 2026-04-12T19:47:48Z DBatura 73587 /* Люты */ 5125170 wikitext text/x-wiki {{Суданскі канфлікт (2023)}} У красавіку [[2023]] года пачалося ўзброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж [[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС) і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] «[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП), якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні спачатку ахапілі сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. == Храналогія== === Студзень === * 1 студзеня — Хамід Алі Абубакар, галоўнакамандуючы фракцыі Рэвалюцыйнага савета «Суданская рэвалюцыя», звязанай з Сіламі аператыўнай падтрымкі, і адначасова саветнік па бяспецы Дагала , быў забіты ў выніку ўдару беспілотніка на сустрэчы камандуючых паўстанцаў у Цэнтральным Дарфуры.<ref>{{cite web |title=RSF Darfur security advisor killed in drone strike near Zalingei |website=Sudan Tribune |date=1 January 2026 |access-date=2 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308882}}</ref> * 3 студзеня — беспілотнікі мяцежнікаў нанеслі ўдары беспілотнікамі па Эль-Абейду і штаце Белы Ніл.<ref>{{cite web |title=RSF drones attack vital sites in North Kordofan and White Nile states |website=Sudan Tribune |date=4 January 2026 |access-date=4 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308964}}</ref> У выніку авіяўдараў ВПС Судана па роднаму гораду Дагала, Аль-Зоргу, была знішчана гарадская бальніца, а таксама загінулі двое сваякоў Дагала і мясцовы племянны правадыр Башыр Барма Барака Алах.<ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=RSF Accuses Army of Killing Over 64 Civilians in North Darfur |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/03/rsf-accuses-army-of-killing-over-64-civilians-in-north-darfur/ |access-date=4 January 2026 |website=Darfur24}}</ref> Прыхільнікі Дагала і саюзныя групы заявілі аб захопе Эль-Бардаба на поўнач ад Кадуглі<ref>{{cite web |title=South Kordofan: RSF claim control of El Bardab area north of Kadugli |website=Radio Dabanga |date=4 January 2026 |access-date=7 January 2026 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/south-kordofan-rsf-claim-control-of-el-bardab-area-north-of-kadugli}}</ref>. * 5 студзеня — урадавыя войскі заявілі, што перахапілі атаку беспілотніка праціўніка на Мерове<ref>{{cite web |title=Sudanese army says it intercepted drone attack on key dam |website=Sudan Tribune |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309008}}</ref>. Па дадзеных Суданскай сеткі лекараў, у выніку ўдару беспілотніка САП па хаце ў Эль-Абейдзе загінулі трынаццаць чалавек, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{cite web |title=Children killed after drone hits home in Sudan, medics say |website=BBC |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c74w54783zeo}}</ref> * 7 студзеня — адзін салдат загінуў у выніку меркаванага ўдару беспілотніка мяцежнікаў па лагеры сіл «Суданскага шчыта» на раўніне Бутану ў штаце Гезіра.<ref>{{cite web |title=Drone strike kills one at Sudan Shield camp in Al-Jazirah |website=Sudan Tribune |date=7 January 2026 |access-date=8 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309113}}</ref> * 9 студзеня — САП і іх саюзнікі, асобныя фракцыі груповак «[[Вызваленчы рух Судана]]» і «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]», атакавалі пазіцыі [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]] на мяжы [[Чад]]а і Судана.<ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Sudanese army allies and RSF clash near Chadian border |url=https://sudantribune.com/article/309196 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune}}</ref> Узброеныя сілы Судана нанеслі авіяўдары па пазіцыях войск Дагала ў Дарфуры і Кардафане. Армія Бурхана заявіла, што было знішчана 240 ваенных машын і загінулі сотні мяцежнікаў. Таксама заяўлена, што над аэрапортам Ньла збіты турэцкі беспілотнік Baykar Bayraktar Akıncı САП. У Паўднёвым Кардафане фракцыя аль-Хілу заявіла, што ў выніку авіяўдару па Ум-Джаміне ў акрузе Аль-Сунут загінулі 13 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-01-09 |title=Sudanese army launches intensive strikes on RSF positions in Darfur and Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309192 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 10 студзеня — УСС абвінавацілі сілы Дагала ў забойстве і выкраданні 19 чалавек у Джырджыры, Паўночны Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=Joint Forces accuse RSF of killing 19 civilians in North Darfur |url=https://sudantribune.com/article/309255 |access-date=2026-01-15 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 11 студзеня — УСС нанеслі ўдары па калоне забеспячэння ў Ябусе, штат Блакітны Ніл, недалёка ад эфіопска-суданскай мяжы.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=الطيران الحربي يقصف معقل رئيسي لـ«الشعبية» في النيل الأزرق للمرة الأولى |trans-title=Warplanes bombed a major stronghold of the "Popular Front" in Blue Nile state for the first time |url=https://sudantribune.net/article/309228 |access-date=2026-01-12 |website=Sudan Tribune |language=ar}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па рынку ў Картале, Паўднёвы Кардафан, загінулі пяць чалавек і 20 атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strike kills five in South Kordofan market |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309283}}</ref> * 12 студзеня — прынамсі 27 чалавек загінулі і 73 атрымалі раненні ў выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковай базе ў Сінгху. Паведамляецца, што мэтай атакі была сустрэча паміж прадстаўнікамі ўрада і УСС на базе. Пацверджана, што губернатары штатаў Белы Ніл, Сенар і Блакітны Ніл прысутнічалі на сустрэчы, але не пацярпелі<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=Sudan paramilitary strike on southeastern city kills 27 |url=https://www.arabnews.com/node/2629082/middle-east |access-date=2026-01-13 |website=[[Arab News]]|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strikes kill dozens in Sinjah government and military sites |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309295}}</ref>. * 13 студзеня — армія Бурхана і саюзныя групы заявілі, што адбілі Джырджыру.<ref>{{Cite web |date=2026-01-14 |title=Sudan Joint Force claims recapture of Jargeira in North Darfur from RSF |access-date=2026-01-15 |website=[[Radio Dabanga]] |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-joint-force-claims-recapture-of-jargeira-in-north-darfur-from-rsf}}</ref> * 14 студзеня — УСС адбілі сумесную атаку войск Дагала і аль-Хілу паблізу Аль-Кувайка, недалёка ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-01-15 |title=Sudan army says repels RSF attack in South Kordofan |access-date=2026-01-15 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309385}}</ref> САП былі абвінавачаны ў выкраданні 97 маладых людзей з залатога рудніка ў Эяль-Бахіце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF accused of kidnapping 97 people from West Kordofan gold mine |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309419}}</ref> * 15 студзеня — мяцежнікі, пераследуючы праціўніка, атакавалі тэрыторыю Чада, забіўшы сем чадскіх салдат<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF attacks Chadian army camp near Sudan border |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309426}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Chad: 7 soldiers killed in reported clash at Sudanese border with RSF |access-date=2026-01-16 |website=[[Africanews]]|url=https://www.africanews.com/2026/01/16/chad-7-soldiers-killed-in-reported-clash-at-sudanese-border-with-rsf/}}</ref>. Дванаццаць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па рынку ў Даланге, Паўднёвы Кардафан<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=12 killed in RSF drone strike on South Kordofan market |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309407}}</ref>. Прыхільнікі Дагала і аль-Хілу заявілі, што адбілі атаку УСС на Хабілу пад Далангам.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=SPLM-N and RSF repel Sudanese army attack in Habila |access-date=2026-01-17 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309453}}</ref> * 18 студзеня — УСС адбілі атаку войск Дагала на Вадзі аль-Хут у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-01-18 |title=Sudanese army, RSF clash on North Kordofan-Khartoum border|url=https://sudantribune.com/article/309546 |access-date=2026-01-19 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 студзеня — пяць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Абу-Заіме, Паўночны Кардафан.<ref name="zaima">{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone attacks wreak death, injury among South Kordofan civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-attacks-wreak-death-injury-among-south-kordofan-civilians |access-date=2026-01-25 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 студзеня — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone strike kills two in Sudan's Dilling, medical group says |url=https://sudantribune.com/article/309809 |access-date=2026-01-25 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 25 студзеня — войскі Бурхана адбілі буйнамаштабную атаку баевікоў Дагала і аль-Хілу на Мілкан і Аль-Сілак у штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Sudan says RSF, SPLM-N attack Blue Nile region from South Sudan |url=https://sudantribune.com/article/309824 |access-date=2026-01-26 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 26 студзеня — урадавыя войскі адбілі Хабілу і знялі аблогу Даланга<ref>{{Cite web |date=2026-01-26 |title=Sudanese Army Announces Lifting of Dilling Siege After Fierce Battles |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/26/sudanese-army-announces-lifting-of-dilling-siege-after-fierce-battles/ |access-date=2026-01-26 |website=Darfur24 |language=en}}</ref>. * 27 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка па Далангу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dilling, South Kordofan: Calls for air bridge on second day of deadly drone strikes |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dilling-south-kordofan-calls-for-air-bridge-on-second-day-of-deadly-drone-strikes |access-date=2026-01-29 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref> * 28 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу загінулі дзясяткі чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dozens killed in RSF drone strike in Sudan's South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309969 |access-date=2026-01-29 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 30 студзеня — [[Еўрапейскі Саюз]] увёў санкцыі супраць сямі чалавек за іх ролю ў эскалацыі канфлікту ў Судане, уключаючы брата Дагала, маёра Алгонея Хамдана Дагала Мусу, і Аль-Місбаха Абу Заіда Тальху, камандзіра [[Батальён Аль-Бара ібн Малік|батальёна Аль-Бара ібн Малік]]<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=EU blacklists seven in Sudan, including RSF leader's brother |url=https://sudantribune.com/article/310021 |access-date=2026-01-30 |website=Sudan Tribune }}</ref>. Дроны мяцежнікаў атакавалі Аль-Абейд.<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=RSF drones attack Sudan’s El Obeid, target government buildings |url=https://sudantribune.com/article/310055 |access-date=2026-02-01 |website=Sudan Tribune }}</ref> ===Люты=== * 1 лютага — УСС і АСАД адбілі Аль-Дашоль на шашы паміж Далангам і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=Sudanese army nears end of Kadugli siege in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310109 |access-date=2026-02-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі пяць чалавек, уключаючы высокапастаўленага камандзіра мяцежнікаў і правадыра племя, загінулі ў сутыкненнях паміж варагуючымі фракцыямі САП у Хазан-Джадзідзе, Усходні Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-02-02 |title=Senior RSF officer and tribal leader killed in East Darfur internal clashes |url=https://sudantribune.com/article/310168 |access-date=2026-02-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 3 лютага — урадавыя войскі заявілі, што прарвалі аблогу Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=Sudanese military claims to have broken RSF siege of Kordofan’s regional capital |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-kordofan-b047d3d473a4e2fe5d5fcf1c55deb08e |access-date=2026-02-04 |website=AP News}}</ref> Пазней у той жа дзень у выніку ўдараў беспілотнікаў па горадзе загінулі 15 чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Sudan Doctors Network: ‘15 dead as drones strafe South Kordofan capital Kadugli’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/doctors-15-dead-as-drones-strafe-south-kordofan-capital-kadugli |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> Войскі аль-Хілу і Дагала захапілі гарады Дэйм Мансур, Башыр Нуку і Хор Аль-Будзі недалёка ад Курмука ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=RSF and SPLM-N attack arm’s positions in Blue Nile, capture strategic area |url=https://sudantribune.com/article/310223 |access-date=2026-02-04 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 лютага — у выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковым шпіталі ў Кадуглі загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=One killed in drone attack on Kadugli hospital |url=https://sudantribune.com/article/310256 |access-date=2026-02-06 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 5 лютага — Вялікабрытанія санкцыі супраць шасці чалавек за іх ролю ў падтрыманні канфлікту, уключаючы трох калумбійцаў, абвінавачаных у вярбоўцы наймітаў для арміі Дагала, палявога камандзіра САП [[Хусейн Бармаш|Хусейна Баршама]] і камандуючага [[Сілы шчыта Судана|сіламі «Шчыт Судана]]» [[Абу Акла Кайкал|Абу Аклу Кайкала]]<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=UK hits ‘Sudan’s war machine’ with new sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/uk-hits-sudans-war-machine-with-new-sanctions |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па вайсковым шпіталі ў Куіку, Паўднёвы Кардафан, загінулі 22 чалавекі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=Famine is threatening more of war-torn Sudan’s Darfur region as an attack in the south kills 22 |url=https://apnews.com/article/sudan-famine-rsf-kordofan-darfur-war-hunger-9b16a0419f8d7cc67c7e95939a8a954d |access-date=2026-02-06 |website=AP News}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Заходнім Кардафане 11 чалавек атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=Deadly attacks hit Kordofan as scrutiny grows over drone warfare in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/deadly-attacks-hit-kordofan-as-scrutiny-grows-over-drone-warfare-in-sudan |access-date=2026-02-09 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 6 лютага — прынамсі адзін чалавек загінуў у выніку серыі ўдараў беспілотнікаў САП па калонах грузавікоў у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=RSF drones attack aid convoys in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310338 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 7 лютага — у выніку атакі беспілотніка САП на аўтамабіль з перамешчанымі асобамі каля Рахада загінулі прынамсі 24 чалавекі, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Drone attack by paramilitary group in Sudan kills 24, including 8 children, doctors’ group says|url=https://apnews.com/article/sudan-attack-war-rfs-military-displaced-21c24cd642120884e3fc00b05c02f97e |access-date=2026-02-07 |website=Associated Press}}</ref> Прыхільнікі Бурхана адбілі атаку войск Дагала на Аль-Сілак.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Sudanese army repels attack near South Sudan border |url=https://sudantribune.com/article/310386 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 8 лютага — восем чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па аўтамабілі, які перавозіў прадукты харчавання, недалёка ад Ум-Рувабы, Паўночны Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-08 |title=RSF drones target convoys in Sudan’s Kordofan region |url=https://sudantribune.com/article/310441 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 лютага — прыхільнікі Бурхана заявілі, што знішчылі сістэму СПА [[FK-2000]] і беспілотнікі праціўніка ў Эд-Дубеібаце.<ref>{{Cite web |date=2026-02-10 |title=Sudanese army says destroyed RSF drones and air defence systems |url=https://sudantribune.com/article/310506 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref> * 11 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па мячэці ў Эр-Рахадзе.<ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=Drone strike on a mosque kills 2 children in Sudan’s Kordofan region |url=https://apnews.com/article/mosque-north-kordofan-war-sudan-drone-attack-children-2b19238cee4ae4105e756add236f5624 |access-date=2026-02-11 |website=Associated Press}}</ref> * 13 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Аль-Кургале, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=RSF drone strikes kill two in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310656 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Бурхана абстралялі кантраляваныя баевікамі гарады Малкон і Ябус, размешчаныя недалёка ад эфіопскай мяжы ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=Drone strikes and shelling intensify in Sudan’s South Kordofan, Blue Nile |url=https://sudantribune.com/article/310668 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 14 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў паўстанцаў па Кайсане, штат Блакітны Ніл, загінула неўстаноўленая колькасць мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-14 |title=Civilian deaths reported in RSF drone strike on Blue Nile’s locality |url=https://sudantribune.com/article/310696 |access-date=2026-02-15 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 15 лютага — тры чалавекі загінулі ў выніку ўдару дрона САП па бальніцы Аль-Мазмум у штаце Сенар<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudanse medical group says RSF drone strike kills three at Sennar hospital |url=https://sudantribune.com/article/310746 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref>. Прынамсі 28 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку за межамі Садары ў Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Drone attack on Sudan market kills 28: rights group |url=https://www.africanews.com/amp/2026/02/16/drone-attack-on-sudan-market-kills-28-rights-group/ |website=africanews}}</ref> УСС заявілі аб знішчэнні сістэмы СПА праціўніка ў Абу-Забадзе, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudan army says destroys second RSF air defence system in Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310737 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 16 лютага — прынамсі 26 чалавек загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па сховішчы для перамешчаных асоб у Эль-Сунуце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Two days of drone strikes leave 60+ dead across Sudan’s Darfur and Kordofan regions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-days-of-drone-strikes-leave-60-dead-across-sudans-darfur-and-kordofan-regions/ |website=Radio Dabanga}}</ref> * 18 лютага — [[Сусветная харчовая праграма]] ўпершыню з 2024 года даставіла гуманітарную дапамогу ў Даланг і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Aid reaches Sudan’s Kordofan as over 30 countries alarmed by drone attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/19/aid-reaches-sudans-kordofan-as-over-30-countries-alarmed-by-drone-attacks |website=Al Jazeera}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Курмуку загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Drone strike hits Sudan’s Al-Kurmuk near Ethiopian border, official says |url=https://sudantribune.com/article/310868 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 19 лютага — Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць камандзіраў паўстанцаў Абу Лулу, [[Геда Хамдан Ахмед|Геда Хамдана Ахмеда]] і Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда за іх дзеянні ў Эль-Фашыры<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260220210003/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |title=Treasury Sanctions Sudanese Paramilitary Commanders for Atrocities in El-Fasher |language=en |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=19 February 2026 |archive-date=20 February 2026}}</ref>. У выніку атакі БПЛА паўстанцаў на калону гуманітарнай дапамогі ў Катале, якая рухалася ў Даланг і Кадуглі, загінулі тры супрацоўнікі гуманітарнай арганізацыі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Three aid workers killed, 4 wounded in RSF drone attack in Sudan’s Kordofan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/20/three-aid-workers-killed-4-wounded-in-rsf-drone-attack-in-sudans-kordofan |website=Al Jazeera}}</ref> * 21 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі заявілі, што захапілі Эль-Ціну, размешчаную на мяжы з Чадам і Паўночным Дарфурам. Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура абверглі гэтае зацвярджэнне.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=‘Joint Force repels RSF attack on Sudan-Chad border’, as rival claims spark border tensions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/joint-force-repels-rsf-attack-on-sudan-chad-border-as-rival-claims-spark-border-tensions |website=Radio Dabanga}}</ref> * 22 лютага — чыноўнік [[Муса Хілаль]] перажыў атаку мяцежнага дрона на свой гасцявой дом у Мустарыхе, Паўночны Дарфур. У выніку асобнай атакі на горад загінулі некалькі чалавек, а сын Хілаля атрымаў раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=Musa Hilal survives drone assassination attempt in North Darfur stronghold |url=https://sudantribune.com/article/310983 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі атакавалі Мустарыху, у выніку чаго загінулі 28 мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=RSF attack on Musa Hilal’s Darfur stronghold kills 28, doctors say |url=https://sudantribune.com/article/311045 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 24 лютага — [[Савет Бяспекі ААН]] увёў санкцыі супраць чатырох камандзіраў САП, уключаючы брата Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, Абу Лулу і Тыджані Ібрагіма Мусу Махамеда, за зверствы, учыненыя ў Эль-Фашыры.<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=UN sanctions 4 commanders in Sudan’s paramilitary force accused of atrocities in Darfur |url=https://apnews.com/article/un-sudan-rsf-darfur-atrocities-sanctions-paramilitary-93fa977773e81f5c34543edad833ce49 |website=AP News}}</ref> * 26 лютага — дроны баевікоў нанеслі ўдары па Гейсану ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-27 |title=RSF, SPLM-N escalate drone attacks on Blue Nile border towns |url=https://sudantribune.com/article/311167 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 28 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Эль-Абейду загінулі дзевяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Nine killed in Sudan’s El Obeid as RSF drone strikes intensify |url=https://sudantribune.com/article/311211 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> === Сакавік === * 1 сакавіка — САП і саюзнікі заявілі, што захапілі гарнізон у Аль-Такме, за 7 км на ўсход ад Даланга, і перарэзалі дарогу, якая злучае Даланг і Хабілу.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Sudanese army repels joint RSF-rebel attack on South Kordofan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311239 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 2 сакавіка — дванаццаць чалавек атрымалі раненні ў выніку ўдару мяцежнага беспілотніка па брытанскай бальніцы ў Эль-Абейдзе.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=RSF strike on El Obeid hospital injures 12, including medical staff |url=https://sudantribune.com/article/311290 |access-date=2026-03-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 сакавіка — у выніку абстрэлаў Даланга з боку САП і войск аль-Хілу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Five killed in artillery strike on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311367 |access-date=2026-03-05 |website=Sudan Tribune}}</ref> Васемнаццаць чалавек загінулі ў выніку авіяўдару ВПС Судана па Мугладу.<ref name="africanews"/> * 5 сакавіка — прыхільнікі Бурхана заявілі, што адбілі Бару ў Паўночным Кардафане<ref name="africanews"/>. Неўзабаве пасля гэтага САП разрабавалі і спалілі суседнюю вёску Ум Курайдзім<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudanese army retakes strategic town in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311381 |access-date=2026-03-06 |website=Sudan Tribune}}</ref>, забіўшы сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Doctors network says RSF killed 7 civilians in North Kordofan attack |url=https://sudantribune.com/article/311439 |access-date=2026-03-07 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Дагала заявілі, што ўзялі Эль-Бардаб на поўнач ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudan war: At least 9 dead in new Kordofan shelling carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-at-least-9-dead-in-kordofan-shelling-canage |access-date=2026-03-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлу САП Даланга загінулі дваццаць восем чалавек.<ref name="africanews">{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Sudan: army claims recapture of Bara, at least 51 dead in fighting |url=https://www.africanews.com/2026/03/06/sudan-army-claims-recapture-of-bara-at-least-51-dead-in-fighting/ |access-date=2026-03-06 |website=Africanews}}</ref> * 7 сакавіка — прынамсі 34 чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў УСС па Абу-Забаду.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Dozens killed in drone strikes on markets in Kordofan and East Darfur |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dozens-killed-in-drone-strikes-on-markets-in-kordofan-and-east-darfur |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 8 сакавіка — шэсць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па паліўным рынку ў Эд-Дэйне<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Six killed in army drone strike on East Darfur fuel market |url=https://sudantribune.com/article/311501 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref>, а яшчэ 10 чалавек загінулі ў аналагічнай атацы ў Ньяле<ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=10 killed, seven injured in ‘SAF drone strike’ on South Darfur market’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/10-killed-seven-injured-in-saf-drone-strike-on-south-darfur-market |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref>. Атрады аль-Хілу заявілі, што 17 чалавек загінулі ў выніку атакі войск Бурхана на рынак у Джалдзе, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=SPLM-N says army drone strike kills 17 in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311507 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 сакавіка — прынамсі 52 чалавекі загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па грамадзянскім канвоі недалёка ад Аль-Фулаха, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Sudan war: 52 killed in West Kordofan drone convoy carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-52-killed-in-west-kordofan-drone-convoy-carnage |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлаў Даланга з боку мяцежнікаў загінулі сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Seven civilians dead in new shelling of Dilling, South Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/seven-civilians-dead-in-new-shelling-of-dilling-south-kordofan |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 11 сакавіка — прынамсі 17 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па школе ў Шукейры, штат Белы Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=Students among 17 dead in RSF drone attack in Sudan’s White Nile State |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/students-among-17-dead-in-rsf-drone-attack-in-sudans-white-nile-state |access-date=2026-03-12 |website=Al Jazeera}}</ref> Прынамсі 20 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па Абу-Забаду<ref>{{cite news |title=Drone strikes hit West Darfur fuel market, shelling resumes in South Kordofan as Sudan fighting intensifies |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-strikes-hit-west-darfur-market-bombing-resumes-in-south-kordofan-as-sudan-fighting-intensifies |access-date=14 March 2026 |work=Radio Dabanga |date=12 March 2026}}</ref>. * 12 сакавіка — прынамсі 11 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку Адыконг у Заходнім Дарфуры, недалёка ад чадскага горада Адрэ.<ref>{{cite news |last=Khaled |first=Fatma |title=Drone strike in Sudan near the border with Chad kills 4, injures many more |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/12/sudan-darfur-war-army-drones-kordofan/06299b14-1e51-11f1-a29c-fd43da9a479a_story.html |access-date=13 March 2026 |agency=The Associated Press |publisher=The Washington Post |date=12 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Drone attack on market in Sudan kills 11, as air war civilian toll mounts |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/drone-attack-on-market-in-sudan-kills-11-as-air-war-civilian-toll-mounts |access-date=14 March 2026 |work=Al Jazeera |date=13 March 2026}}</ref> УСС заявілі, што адбілі ў мяцежнікаў Усходні Ёрт і лагер Балама ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{cite news |title=Sudan army says it seized two areas in Blue Nile region |url=https://sudantribune.com/article/311706 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=12 March 2026}}</ref> * 13 сакавіка — трынаццаць баевікоў RСАП уключаючы генерал-маёра, былі забітыя ў выніку ўдару ўрадавага дрона па калоне ў Фора-Баранга, Заходні Дарфур<ref>{{cite news |title=Sudanese army drone strike kills senior RSF commander in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article/311726 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=13 March 2026}}</ref>. * 16 сакавіка — САП адбілі Бару і Карнай у Паўночным Дарфуры, недалёка ад мяжы з Чадам.<ref>{{cite news |title=RSF seizes strategic city in Sudan’s North Kordofan, town on Chad border |url=https://sudantribune.com/article/311812 |access-date=17 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=16 March 2026}}</ref> * 18 сакавіка — мяцежнікаў абвінавацілі ў забойстве 12 чалавек у Шурайм-Міме, на поўнач ад Бары.<ref>{{cite news |title=Sudan doctors say RSF killed 12 civilians in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311909 |access-date=19 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=18 March 2026}}</ref> * 20 сакавіка — у выніку авіяўдару УСС па бальніцы Эд Даэйн загінулі семдзесят чалавек, 146 атрымалі раненні. Па дадзеных [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]], у выніку атакі больш за два мільёны чалавек засталіся без належнага медыцынскага абслугоўвання.<ref>{{Cite web |title=Chadian army bolsters presence near Sudan border as tensions rise |url=https://sudantribune.com/article/311984 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chad launches security operation on Sudan border after drone strike |url=https://sudantribune.com/article/311925 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Аль-Дабе пацярпелі тры чалавекі, а таксама была пашкоджана электрастанцыя, што прывяло да адключэння электраэнергіі.<ref>{{Cite web |title=Chad shuts Sudan border after drone strike kills civilians in El Tina |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/chad-shuts-sudan-border-after-drone-strike-kills-civilians-in-el-tina |access-date=2026-03-22 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 сакавіка — атрады Дагала і аль-Хілу захапілі Курмук <ref>{{cite web|title=RSF-SPLM-N joint forces seize strategic Sudanese town near Ethiopian border.|url=https://sudantribune.com/article/312054|date=24 March 2026|access-date=26 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web|title=‘RSF and SPLM-N seize parts of Sudan’s Blue Nile region’ as more than 73,000 flee |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-splm-n-seize-parts-of-sudans-blue-nile-region-as-more-than-73000-flee|date=24 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref>. * 25 сакавіка — САП забілі 16 мірных жыхароў у Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |title=Medical group accuses RSF of killing 16 civilians in Sudan’s Darfur |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/medical-group-accuses-rsf-of-killing-16-civilians-in-sudan-s-darfur/3878947 |access-date=2026-03-26 |website=Anadolu Ajansi}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка ў кантраляваным САП раёне Сараф-Амра ў Паўночным Дарфуры загінулі 22 чалавекі і 17 атрымалі раненні. Шэсць чалавек загінулі і 10 атрымалі раненні ў выніку меркаванага ўдару войск Дагала па грамадзянскай грузавіку ў Паўночным Кардафане.<ref>{{cite web|title=Two drone strikes on civilian targets kill 28 people in Sudan|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/26/sudan-drone-strikes-civilian-targets-north-darfur-market-north-kordofan-truck|date=26 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=The Guardian}}</ref> * 27 сакавіка — урадавыя дрон нанеслі ўдар па пазіцыях САП в Паўночным Дарфуры.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral|url=https://sudantribune.com/article/312161|date=27 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> У выніку авіяўдару ВПС Судана па пахаванні ў Аль-Сунуце, Паўднёвы Кардафан, загінулі сем чалавек.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral |url=https://sudantribune.com/article/312161 |date=27 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 28 сакавіка — суданская ўрадавая армія заявіла, што адбіла атакі праціўніка на заходнія і паўночныя ўскраіны Даланга.<ref>{{cite web|title=Sudan army says it repels RSF-SPLM-N attack on Dilling|url=https://sudantribune.com/article/312191|date=28 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 29 сакавіка — УСС заявілі аб адбіцці атакі сіл Дагала і аль-Хілу на Аль-Кайлі ў штаце Блакітны Ніл, у выніку чаго загінулі 94 байца, некалькі чалавек былі захопленыя ў палон, а чатыры баявыя машыны знішчаны.<ref>{{cite web|title=Sudan army says repels attack in Blue Nile region|url=https://sudantribune.com/article/312234|date=29 March 2026|access-date=2 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі 14 чалавек загінулі ў выніку двухдзённага абстрэлу Даланга з боку мяцежнікаў<ref>{{cite web|title=At least 14 civilians killed in artillery shelling on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/312231 |date=29 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Храналогіі]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] ou15uy76ivlzfwyhrdx8nkhajqmlqgx 5125172 5125170 2026-04-12T19:48:40Z DBatura 73587 /* Сакавік */ 5125172 wikitext text/x-wiki {{Суданскі канфлікт (2023)}} У красавіку [[2023]] года пачалося ўзброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж [[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС) і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] «[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП), якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні спачатку ахапілі сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. == Храналогія== === Студзень === * 1 студзеня — Хамід Алі Абубакар, галоўнакамандуючы фракцыі Рэвалюцыйнага савета «Суданская рэвалюцыя», звязанай з Сіламі аператыўнай падтрымкі, і адначасова саветнік па бяспецы Дагала , быў забіты ў выніку ўдару беспілотніка на сустрэчы камандуючых паўстанцаў у Цэнтральным Дарфуры.<ref>{{cite web |title=RSF Darfur security advisor killed in drone strike near Zalingei |website=Sudan Tribune |date=1 January 2026 |access-date=2 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308882}}</ref> * 3 студзеня — беспілотнікі мяцежнікаў нанеслі ўдары беспілотнікамі па Эль-Абейду і штаце Белы Ніл.<ref>{{cite web |title=RSF drones attack vital sites in North Kordofan and White Nile states |website=Sudan Tribune |date=4 January 2026 |access-date=4 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308964}}</ref> У выніку авіяўдараў ВПС Судана па роднаму гораду Дагала, Аль-Зоргу, была знішчана гарадская бальніца, а таксама загінулі двое сваякоў Дагала і мясцовы племянны правадыр Башыр Барма Барака Алах.<ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=RSF Accuses Army of Killing Over 64 Civilians in North Darfur |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/03/rsf-accuses-army-of-killing-over-64-civilians-in-north-darfur/ |access-date=4 January 2026 |website=Darfur24}}</ref> Прыхільнікі Дагала і саюзныя групы заявілі аб захопе Эль-Бардаба на поўнач ад Кадуглі<ref>{{cite web |title=South Kordofan: RSF claim control of El Bardab area north of Kadugli |website=Radio Dabanga |date=4 January 2026 |access-date=7 January 2026 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/south-kordofan-rsf-claim-control-of-el-bardab-area-north-of-kadugli}}</ref>. * 5 студзеня — урадавыя войскі заявілі, што перахапілі атаку беспілотніка праціўніка на Мерове<ref>{{cite web |title=Sudanese army says it intercepted drone attack on key dam |website=Sudan Tribune |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309008}}</ref>. Па дадзеных Суданскай сеткі лекараў, у выніку ўдару беспілотніка САП па хаце ў Эль-Абейдзе загінулі трынаццаць чалавек, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{cite web |title=Children killed after drone hits home in Sudan, medics say |website=BBC |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c74w54783zeo}}</ref> * 7 студзеня — адзін салдат загінуў у выніку меркаванага ўдару беспілотніка мяцежнікаў па лагеры сіл «Суданскага шчыта» на раўніне Бутану ў штаце Гезіра.<ref>{{cite web |title=Drone strike kills one at Sudan Shield camp in Al-Jazirah |website=Sudan Tribune |date=7 January 2026 |access-date=8 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309113}}</ref> * 9 студзеня — САП і іх саюзнікі, асобныя фракцыі груповак «[[Вызваленчы рух Судана]]» і «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]», атакавалі пазіцыі [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]] на мяжы [[Чад]]а і Судана.<ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Sudanese army allies and RSF clash near Chadian border |url=https://sudantribune.com/article/309196 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune}}</ref> Узброеныя сілы Судана нанеслі авіяўдары па пазіцыях войск Дагала ў Дарфуры і Кардафане. Армія Бурхана заявіла, што было знішчана 240 ваенных машын і загінулі сотні мяцежнікаў. Таксама заяўлена, што над аэрапортам Ньла збіты турэцкі беспілотнік Baykar Bayraktar Akıncı САП. У Паўднёвым Кардафане фракцыя аль-Хілу заявіла, што ў выніку авіяўдару па Ум-Джаміне ў акрузе Аль-Сунут загінулі 13 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-01-09 |title=Sudanese army launches intensive strikes on RSF positions in Darfur and Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309192 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 10 студзеня — УСС абвінавацілі сілы Дагала ў забойстве і выкраданні 19 чалавек у Джырджыры, Паўночны Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=Joint Forces accuse RSF of killing 19 civilians in North Darfur |url=https://sudantribune.com/article/309255 |access-date=2026-01-15 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 11 студзеня — УСС нанеслі ўдары па калоне забеспячэння ў Ябусе, штат Блакітны Ніл, недалёка ад эфіопска-суданскай мяжы.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=الطيران الحربي يقصف معقل رئيسي لـ«الشعبية» في النيل الأزرق للمرة الأولى |trans-title=Warplanes bombed a major stronghold of the "Popular Front" in Blue Nile state for the first time |url=https://sudantribune.net/article/309228 |access-date=2026-01-12 |website=Sudan Tribune |language=ar}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па рынку ў Картале, Паўднёвы Кардафан, загінулі пяць чалавек і 20 атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strike kills five in South Kordofan market |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309283}}</ref> * 12 студзеня — прынамсі 27 чалавек загінулі і 73 атрымалі раненні ў выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковай базе ў Сінгху. Паведамляецца, што мэтай атакі была сустрэча паміж прадстаўнікамі ўрада і УСС на базе. Пацверджана, што губернатары штатаў Белы Ніл, Сенар і Блакітны Ніл прысутнічалі на сустрэчы, але не пацярпелі<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=Sudan paramilitary strike on southeastern city kills 27 |url=https://www.arabnews.com/node/2629082/middle-east |access-date=2026-01-13 |website=[[Arab News]]|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strikes kill dozens in Sinjah government and military sites |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309295}}</ref>. * 13 студзеня — армія Бурхана і саюзныя групы заявілі, што адбілі Джырджыру.<ref>{{Cite web |date=2026-01-14 |title=Sudan Joint Force claims recapture of Jargeira in North Darfur from RSF |access-date=2026-01-15 |website=[[Radio Dabanga]] |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-joint-force-claims-recapture-of-jargeira-in-north-darfur-from-rsf}}</ref> * 14 студзеня — УСС адбілі сумесную атаку войск Дагала і аль-Хілу паблізу Аль-Кувайка, недалёка ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-01-15 |title=Sudan army says repels RSF attack in South Kordofan |access-date=2026-01-15 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309385}}</ref> САП былі абвінавачаны ў выкраданні 97 маладых людзей з залатога рудніка ў Эяль-Бахіце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF accused of kidnapping 97 people from West Kordofan gold mine |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309419}}</ref> * 15 студзеня — мяцежнікі, пераследуючы праціўніка, атакавалі тэрыторыю Чада, забіўшы сем чадскіх салдат<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF attacks Chadian army camp near Sudan border |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309426}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Chad: 7 soldiers killed in reported clash at Sudanese border with RSF |access-date=2026-01-16 |website=[[Africanews]]|url=https://www.africanews.com/2026/01/16/chad-7-soldiers-killed-in-reported-clash-at-sudanese-border-with-rsf/}}</ref>. Дванаццаць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па рынку ў Даланге, Паўднёвы Кардафан<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=12 killed in RSF drone strike on South Kordofan market |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309407}}</ref>. Прыхільнікі Дагала і аль-Хілу заявілі, што адбілі атаку УСС на Хабілу пад Далангам.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=SPLM-N and RSF repel Sudanese army attack in Habila |access-date=2026-01-17 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309453}}</ref> * 18 студзеня — УСС адбілі атаку войск Дагала на Вадзі аль-Хут у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-01-18 |title=Sudanese army, RSF clash on North Kordofan-Khartoum border|url=https://sudantribune.com/article/309546 |access-date=2026-01-19 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 студзеня — пяць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Абу-Заіме, Паўночны Кардафан.<ref name="zaima">{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone attacks wreak death, injury among South Kordofan civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-attacks-wreak-death-injury-among-south-kordofan-civilians |access-date=2026-01-25 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 студзеня — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone strike kills two in Sudan's Dilling, medical group says |url=https://sudantribune.com/article/309809 |access-date=2026-01-25 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 25 студзеня — войскі Бурхана адбілі буйнамаштабную атаку баевікоў Дагала і аль-Хілу на Мілкан і Аль-Сілак у штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Sudan says RSF, SPLM-N attack Blue Nile region from South Sudan |url=https://sudantribune.com/article/309824 |access-date=2026-01-26 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 26 студзеня — урадавыя войскі адбілі Хабілу і знялі аблогу Даланга<ref>{{Cite web |date=2026-01-26 |title=Sudanese Army Announces Lifting of Dilling Siege After Fierce Battles |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/26/sudanese-army-announces-lifting-of-dilling-siege-after-fierce-battles/ |access-date=2026-01-26 |website=Darfur24 |language=en}}</ref>. * 27 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка па Далангу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dilling, South Kordofan: Calls for air bridge on second day of deadly drone strikes |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dilling-south-kordofan-calls-for-air-bridge-on-second-day-of-deadly-drone-strikes |access-date=2026-01-29 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref> * 28 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу загінулі дзясяткі чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dozens killed in RSF drone strike in Sudan's South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309969 |access-date=2026-01-29 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 30 студзеня — [[Еўрапейскі Саюз]] увёў санкцыі супраць сямі чалавек за іх ролю ў эскалацыі канфлікту ў Судане, уключаючы брата Дагала, маёра Алгонея Хамдана Дагала Мусу, і Аль-Місбаха Абу Заіда Тальху, камандзіра [[Батальён Аль-Бара ібн Малік|батальёна Аль-Бара ібн Малік]]<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=EU blacklists seven in Sudan, including RSF leader's brother |url=https://sudantribune.com/article/310021 |access-date=2026-01-30 |website=Sudan Tribune }}</ref>. Дроны мяцежнікаў атакавалі Аль-Абейд.<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=RSF drones attack Sudan’s El Obeid, target government buildings |url=https://sudantribune.com/article/310055 |access-date=2026-02-01 |website=Sudan Tribune }}</ref> ===Люты=== * 1 лютага — УСС і АСАД адбілі Аль-Дашоль на шашы паміж Далангам і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=Sudanese army nears end of Kadugli siege in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310109 |access-date=2026-02-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі пяць чалавек, уключаючы высокапастаўленага камандзіра мяцежнікаў і правадыра племя, загінулі ў сутыкненнях паміж варагуючымі фракцыямі САП у Хазан-Джадзідзе, Усходні Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-02-02 |title=Senior RSF officer and tribal leader killed in East Darfur internal clashes |url=https://sudantribune.com/article/310168 |access-date=2026-02-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 3 лютага — урадавыя войскі заявілі, што прарвалі аблогу Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=Sudanese military claims to have broken RSF siege of Kordofan’s regional capital |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-kordofan-b047d3d473a4e2fe5d5fcf1c55deb08e |access-date=2026-02-04 |website=AP News}}</ref> Пазней у той жа дзень у выніку ўдараў беспілотнікаў па горадзе загінулі 15 чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Sudan Doctors Network: ‘15 dead as drones strafe South Kordofan capital Kadugli’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/doctors-15-dead-as-drones-strafe-south-kordofan-capital-kadugli |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> Войскі аль-Хілу і Дагала захапілі гарады Дэйм Мансур, Башыр Нуку і Хор Аль-Будзі недалёка ад Курмука ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=RSF and SPLM-N attack arm’s positions in Blue Nile, capture strategic area |url=https://sudantribune.com/article/310223 |access-date=2026-02-04 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 лютага — у выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковым шпіталі ў Кадуглі загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=One killed in drone attack on Kadugli hospital |url=https://sudantribune.com/article/310256 |access-date=2026-02-06 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 5 лютага — Вялікабрытанія санкцыі супраць шасці чалавек за іх ролю ў падтрыманні канфлікту, уключаючы трох калумбійцаў, абвінавачаных у вярбоўцы наймітаў для арміі Дагала, палявога камандзіра САП [[Хусейн Бармаш|Хусейна Баршама]] і камандуючага [[Сілы шчыта Судана|сіламі «Шчыт Судана]]» [[Абу Акла Кайкал|Абу Аклу Кайкала]]<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=UK hits ‘Sudan’s war machine’ with new sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/uk-hits-sudans-war-machine-with-new-sanctions |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па вайсковым шпіталі ў Куіку, Паўднёвы Кардафан, загінулі 22 чалавекі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=Famine is threatening more of war-torn Sudan’s Darfur region as an attack in the south kills 22 |url=https://apnews.com/article/sudan-famine-rsf-kordofan-darfur-war-hunger-9b16a0419f8d7cc67c7e95939a8a954d |access-date=2026-02-06 |website=AP News}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Заходнім Кардафане 11 чалавек атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=Deadly attacks hit Kordofan as scrutiny grows over drone warfare in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/deadly-attacks-hit-kordofan-as-scrutiny-grows-over-drone-warfare-in-sudan |access-date=2026-02-09 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 6 лютага — прынамсі адзін чалавек загінуў у выніку серыі ўдараў беспілотнікаў САП па калонах грузавікоў у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=RSF drones attack aid convoys in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310338 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 7 лютага — у выніку атакі беспілотніка САП на аўтамабіль з перамешчанымі асобамі каля Рахада загінулі прынамсі 24 чалавекі, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Drone attack by paramilitary group in Sudan kills 24, including 8 children, doctors’ group says|url=https://apnews.com/article/sudan-attack-war-rfs-military-displaced-21c24cd642120884e3fc00b05c02f97e |access-date=2026-02-07 |website=Associated Press}}</ref> Прыхільнікі Бурхана адбілі атаку войск Дагала на Аль-Сілак.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Sudanese army repels attack near South Sudan border |url=https://sudantribune.com/article/310386 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 8 лютага — восем чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па аўтамабілі, які перавозіў прадукты харчавання, недалёка ад Ум-Рувабы, Паўночны Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-08 |title=RSF drones target convoys in Sudan’s Kordofan region |url=https://sudantribune.com/article/310441 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 лютага — прыхільнікі Бурхана заявілі, што знішчылі сістэму СПА [[FK-2000]] і беспілотнікі праціўніка ў Эд-Дубеібаце.<ref>{{Cite web |date=2026-02-10 |title=Sudanese army says destroyed RSF drones and air defence systems |url=https://sudantribune.com/article/310506 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref> * 11 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па мячэці ў Эр-Рахадзе.<ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=Drone strike on a mosque kills 2 children in Sudan’s Kordofan region |url=https://apnews.com/article/mosque-north-kordofan-war-sudan-drone-attack-children-2b19238cee4ae4105e756add236f5624 |access-date=2026-02-11 |website=Associated Press}}</ref> * 13 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Аль-Кургале, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=RSF drone strikes kill two in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310656 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Бурхана абстралялі кантраляваныя баевікамі гарады Малкон і Ябус, размешчаныя недалёка ад эфіопскай мяжы ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=Drone strikes and shelling intensify in Sudan’s South Kordofan, Blue Nile |url=https://sudantribune.com/article/310668 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 14 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў паўстанцаў па Кайсане, штат Блакітны Ніл, загінула неўстаноўленая колькасць мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-14 |title=Civilian deaths reported in RSF drone strike on Blue Nile’s locality |url=https://sudantribune.com/article/310696 |access-date=2026-02-15 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 15 лютага — тры чалавекі загінулі ў выніку ўдару дрона САП па бальніцы Аль-Мазмум у штаце Сенар<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudanse medical group says RSF drone strike kills three at Sennar hospital |url=https://sudantribune.com/article/310746 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref>. Прынамсі 28 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку за межамі Садары ў Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Drone attack on Sudan market kills 28: rights group |url=https://www.africanews.com/amp/2026/02/16/drone-attack-on-sudan-market-kills-28-rights-group/ |website=africanews}}</ref> УСС заявілі аб знішчэнні сістэмы СПА праціўніка ў Абу-Забадзе, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudan army says destroys second RSF air defence system in Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310737 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 16 лютага — прынамсі 26 чалавек загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па сховішчы для перамешчаных асоб у Эль-Сунуце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Two days of drone strikes leave 60+ dead across Sudan’s Darfur and Kordofan regions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-days-of-drone-strikes-leave-60-dead-across-sudans-darfur-and-kordofan-regions/ |website=Radio Dabanga}}</ref> * 18 лютага — [[Сусветная харчовая праграма]] ўпершыню з 2024 года даставіла гуманітарную дапамогу ў Даланг і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Aid reaches Sudan’s Kordofan as over 30 countries alarmed by drone attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/19/aid-reaches-sudans-kordofan-as-over-30-countries-alarmed-by-drone-attacks |website=Al Jazeera}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Курмуку загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Drone strike hits Sudan’s Al-Kurmuk near Ethiopian border, official says |url=https://sudantribune.com/article/310868 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 19 лютага — Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць камандзіраў паўстанцаў Абу Лулу, [[Геда Хамдан Ахмед|Геда Хамдана Ахмеда]] і Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда за іх дзеянні ў Эль-Фашыры<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260220210003/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |title=Treasury Sanctions Sudanese Paramilitary Commanders for Atrocities in El-Fasher |language=en |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=19 February 2026 |archive-date=20 February 2026}}</ref>. У выніку атакі БПЛА паўстанцаў на калону гуманітарнай дапамогі ў Катале, якая рухалася ў Даланг і Кадуглі, загінулі тры супрацоўнікі гуманітарнай арганізацыі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Three aid workers killed, 4 wounded in RSF drone attack in Sudan’s Kordofan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/20/three-aid-workers-killed-4-wounded-in-rsf-drone-attack-in-sudans-kordofan |website=Al Jazeera}}</ref> * 21 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі заявілі, што захапілі Эль-Ціну, размешчаную на мяжы з Чадам і Паўночным Дарфурам. Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура абверглі гэтае зацвярджэнне.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=‘Joint Force repels RSF attack on Sudan-Chad border’, as rival claims spark border tensions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/joint-force-repels-rsf-attack-on-sudan-chad-border-as-rival-claims-spark-border-tensions |website=Radio Dabanga}}</ref> * 22 лютага — чыноўнік [[Муса Хілаль]] перажыў атаку мяцежнага дрона на свой гасцявой дом у Мустарыхе, Паўночны Дарфур. У выніку асобнай атакі на горад загінулі некалькі чалавек, а сын Хілаля атрымаў раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=Musa Hilal survives drone assassination attempt in North Darfur stronghold |url=https://sudantribune.com/article/310983 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі атакавалі Мустарыху, у выніку чаго загінулі 28 мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=RSF attack on Musa Hilal’s Darfur stronghold kills 28, doctors say |url=https://sudantribune.com/article/311045 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 24 лютага — [[Савет Бяспекі ААН]] увёў санкцыі супраць чатырох камандзіраў САП, уключаючы брата Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, Абу Лулу і Тыджані Ібрагіма Мусу Махамеда, за зверствы, учыненыя ў Эль-Фашыры.<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=UN sanctions 4 commanders in Sudan’s paramilitary force accused of atrocities in Darfur |url=https://apnews.com/article/un-sudan-rsf-darfur-atrocities-sanctions-paramilitary-93fa977773e81f5c34543edad833ce49 |website=AP News}}</ref> * 26 лютага — дроны баевікоў нанеслі ўдары па Гейсану ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-27 |title=RSF, SPLM-N escalate drone attacks on Blue Nile border towns |url=https://sudantribune.com/article/311167 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 28 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Эль-Абейду загінулі дзевяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Nine killed in Sudan’s El Obeid as RSF drone strikes intensify |url=https://sudantribune.com/article/311211 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> === Сакавік === * 1 сакавіка — САП і саюзнікі заявілі, што захапілі гарнізон у Аль-Такме, за 7 км на ўсход ад Даланга, і перарэзалі дарогу, якая злучае Даланг і Хабілу.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Sudanese army repels joint RSF-rebel attack on South Kordofan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311239 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 2 сакавіка — дванаццаць чалавек атрымалі раненні ў выніку ўдару мяцежнага беспілотніка па брытанскай бальніцы ў Эль-Абейдзе.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=RSF strike on El Obeid hospital injures 12, including medical staff |url=https://sudantribune.com/article/311290 |access-date=2026-03-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 сакавіка — у выніку абстрэлаў Даланга з боку САП і войск аль-Хілу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Five killed in artillery strike on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311367 |access-date=2026-03-05 |website=Sudan Tribune}}</ref> Васемнаццаць чалавек загінулі ў выніку авіяўдару ВПС Судана па Мугладу.<ref name="africanews"/> * 5 сакавіка — прыхільнікі Бурхана заявілі, што адбілі Бару ў Паўночным Кардафане<ref name="africanews"/>. Неўзабаве пасля гэтага САП разрабавалі і спалілі суседнюю вёску Ум Курайдзім<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudanese army retakes strategic town in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311381 |access-date=2026-03-06 |website=Sudan Tribune}}</ref>, забіўшы сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Doctors network says RSF killed 7 civilians in North Kordofan attack |url=https://sudantribune.com/article/311439 |access-date=2026-03-07 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Дагала заявілі, што ўзялі Эль-Бардаб на поўнач ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudan war: At least 9 dead in new Kordofan shelling carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-at-least-9-dead-in-kordofan-shelling-canage |access-date=2026-03-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлу САП Даланга загінулі дваццаць восем чалавек.<ref name="africanews">{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Sudan: army claims recapture of Bara, at least 51 dead in fighting |url=https://www.africanews.com/2026/03/06/sudan-army-claims-recapture-of-bara-at-least-51-dead-in-fighting/ |access-date=2026-03-06 |website=Africanews}}</ref> * 7 сакавіка — прынамсі 34 чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў УСС па Абу-Забаду.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Dozens killed in drone strikes on markets in Kordofan and East Darfur |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dozens-killed-in-drone-strikes-on-markets-in-kordofan-and-east-darfur |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 8 сакавіка — шэсць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па паліўным рынку ў Эд-Дэйне<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Six killed in army drone strike on East Darfur fuel market |url=https://sudantribune.com/article/311501 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref>, а яшчэ 10 чалавек загінулі ў аналагічнай атацы ў Ньяле<ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=10 killed, seven injured in ‘SAF drone strike’ on South Darfur market’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/10-killed-seven-injured-in-saf-drone-strike-on-south-darfur-market |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref>. Атрады аль-Хілу заявілі, што 17 чалавек загінулі ў выніку атакі войск Бурхана на рынак у Джалдзе, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=SPLM-N says army drone strike kills 17 in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311507 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 сакавіка — прынамсі 52 чалавекі загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па грамадзянскім канвоі недалёка ад Аль-Фулаха, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Sudan war: 52 killed in West Kordofan drone convoy carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-52-killed-in-west-kordofan-drone-convoy-carnage |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлаў Даланга з боку мяцежнікаў загінулі сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Seven civilians dead in new shelling of Dilling, South Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/seven-civilians-dead-in-new-shelling-of-dilling-south-kordofan |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 11 сакавіка — прынамсі 17 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па школе ў Шукейры, штат Белы Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=Students among 17 dead in RSF drone attack in Sudan’s White Nile State |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/students-among-17-dead-in-rsf-drone-attack-in-sudans-white-nile-state |access-date=2026-03-12 |website=Al Jazeera}}</ref> Прынамсі 20 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па Абу-Забаду<ref>{{cite news |title=Drone strikes hit West Darfur fuel market, shelling resumes in South Kordofan as Sudan fighting intensifies |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-strikes-hit-west-darfur-market-bombing-resumes-in-south-kordofan-as-sudan-fighting-intensifies |access-date=14 March 2026 |work=Radio Dabanga |date=12 March 2026}}</ref>. * 12 сакавіка — прынамсі 11 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку Адыконг у Заходнім Дарфуры, недалёка ад чадскага горада Адрэ.<ref>{{cite news |last=Khaled |first=Fatma |title=Drone strike in Sudan near the border with Chad kills 4, injures many more |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/12/sudan-darfur-war-army-drones-kordofan/06299b14-1e51-11f1-a29c-fd43da9a479a_story.html |access-date=13 March 2026 |agency=The Associated Press |publisher=The Washington Post |date=12 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Drone attack on market in Sudan kills 11, as air war civilian toll mounts |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/drone-attack-on-market-in-sudan-kills-11-as-air-war-civilian-toll-mounts |access-date=14 March 2026 |work=Al Jazeera |date=13 March 2026}}</ref> УСС заявілі, што адбілі ў мяцежнікаў Усходні Ёрт і лагер Балама ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{cite news |title=Sudan army says it seized two areas in Blue Nile region |url=https://sudantribune.com/article/311706 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=12 March 2026}}</ref> * 13 сакавіка — трынаццаць баевікоў Дагала, уключаючы генерал-маёра, былі забітыя ў выніку ўдару ўрадавага дрона па калоне ў Фора-Баранга, Заходні Дарфур<ref>{{cite news |title=Sudanese army drone strike kills senior RSF commander in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article/311726 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=13 March 2026}}</ref>. * 16 сакавіка — САП адбілі Бару і Карнай у Паўночным Дарфуры, недалёка ад мяжы з Чадам.<ref>{{cite news |title=RSF seizes strategic city in Sudan’s North Kordofan, town on Chad border |url=https://sudantribune.com/article/311812 |access-date=17 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=16 March 2026}}</ref> * 18 сакавіка — мяцежнікаў абвінавацілі ў забойстве 12 чалавек у Шурайм-Міме, на поўнач ад Бары.<ref>{{cite news |title=Sudan doctors say RSF killed 12 civilians in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311909 |access-date=19 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=18 March 2026}}</ref> * 20 сакавіка — у выніку авіяўдару УСС па бальніцы Эд Даэйн загінулі семдзесят чалавек, 146 атрымалі раненні. Па дадзеных [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]], у выніку атакі больш за два мільёны чалавек засталіся без належнага медыцынскага абслугоўвання.<ref>{{Cite web |title=Chadian army bolsters presence near Sudan border as tensions rise |url=https://sudantribune.com/article/311984 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chad launches security operation on Sudan border after drone strike |url=https://sudantribune.com/article/311925 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Аль-Дабе пацярпелі тры чалавекі, а таксама была пашкоджана электрастанцыя, што прывяло да адключэння электраэнергіі.<ref>{{Cite web |title=Chad shuts Sudan border after drone strike kills civilians in El Tina |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/chad-shuts-sudan-border-after-drone-strike-kills-civilians-in-el-tina |access-date=2026-03-22 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 сакавіка — атрады Дагала і аль-Хілу захапілі Курмук <ref>{{cite web|title=RSF-SPLM-N joint forces seize strategic Sudanese town near Ethiopian border.|url=https://sudantribune.com/article/312054|date=24 March 2026|access-date=26 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web|title=‘RSF and SPLM-N seize parts of Sudan’s Blue Nile region’ as more than 73,000 flee |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-splm-n-seize-parts-of-sudans-blue-nile-region-as-more-than-73000-flee|date=24 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref>. * 25 сакавіка — САП забілі 16 мірных жыхароў у Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |title=Medical group accuses RSF of killing 16 civilians in Sudan’s Darfur |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/medical-group-accuses-rsf-of-killing-16-civilians-in-sudan-s-darfur/3878947 |access-date=2026-03-26 |website=Anadolu Ajansi}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка ў кантраляваным САП раёне Сараф-Амра ў Паўночным Дарфуры загінулі 22 чалавекі і 17 атрымалі раненні. Шэсць чалавек загінулі і 10 атрымалі раненні ў выніку меркаванага ўдару войск Дагала па грамадзянскай грузавіку ў Паўночным Кардафане.<ref>{{cite web|title=Two drone strikes on civilian targets kill 28 people in Sudan|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/26/sudan-drone-strikes-civilian-targets-north-darfur-market-north-kordofan-truck|date=26 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=The Guardian}}</ref> * 27 сакавіка — урадавыя дрон нанеслі ўдар па пазіцыях САП в Паўночным Дарфуры.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral|url=https://sudantribune.com/article/312161|date=27 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> У выніку авіяўдару ВПС Судана па пахаванні ў Аль-Сунуце, Паўднёвы Кардафан, загінулі сем чалавек.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral |url=https://sudantribune.com/article/312161 |date=27 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 28 сакавіка — суданская ўрадавая армія заявіла, што адбіла атакі праціўніка на заходнія і паўночныя ўскраіны Даланга.<ref>{{cite web|title=Sudan army says it repels RSF-SPLM-N attack on Dilling|url=https://sudantribune.com/article/312191|date=28 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 29 сакавіка — УСС заявілі аб адбіцці атакі сіл Дагала і аль-Хілу на Аль-Кайлі ў штаце Блакітны Ніл, у выніку чаго загінулі 94 байца, некалькі чалавек былі захопленыя ў палон, а чатыры баявыя машыны знішчаны.<ref>{{cite web|title=Sudan army says repels attack in Blue Nile region|url=https://sudantribune.com/article/312234|date=29 March 2026|access-date=2 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі 14 чалавек загінулі ў выніку двухдзённага абстрэлу Даланга з боку мяцежнікаў<ref>{{cite web|title=At least 14 civilians killed in artillery shelling on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/312231 |date=29 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Храналогіі]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] cf2hfgs0vak4q7n6vnhmpo5skljx6om 5125173 5125172 2026-04-12T19:49:48Z DBatura 73587 /* Сакавік */ 5125173 wikitext text/x-wiki {{Суданскі канфлікт (2023)}} У красавіку [[2023]] года пачалося ўзброенае супрацьстаянне на тэрыторыі [[Судан]]а паміж [[Узброеныя сілы Судана|Узброенымі сіламі Судана]] (УСС) і [[ваенізаваная арганізацыя|ваенізаванай арганізацыяй]] «[[Сілы аператыўнай падтрымкі]]» (САП), якая сыходзіць сваімі каранямі да апалчэння [[Джанджавід]]. Баявыя дзеянні спачатку ахапілі сталіцу, а хутка і розныя іншыя часткі краіны. Сам канфлікт стаў следствам барацьбы за ўладу паміж [[Абдэль Фатах аль-Бурхан|Абдэлем аль-Бурханам]] і [[Махамед Хамдан Дагала|Махамедам Дагала]], а таксама няўдалай спробы інтэграцыі САП у шэрагі арміі. == Храналогія== === Студзень === * 1 студзеня — Хамід Алі Абубакар, галоўнакамандуючы фракцыі Рэвалюцыйнага савета «Суданская рэвалюцыя», звязанай з Сіламі аператыўнай падтрымкі, і адначасова саветнік па бяспецы Дагала , быў забіты ў выніку ўдару беспілотніка на сустрэчы камандуючых паўстанцаў у Цэнтральным Дарфуры.<ref>{{cite web |title=RSF Darfur security advisor killed in drone strike near Zalingei |website=Sudan Tribune |date=1 January 2026 |access-date=2 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308882}}</ref> * 3 студзеня — беспілотнікі мяцежнікаў нанеслі ўдары беспілотнікамі па Эль-Абейду і штаце Белы Ніл.<ref>{{cite web |title=RSF drones attack vital sites in North Kordofan and White Nile states |website=Sudan Tribune |date=4 January 2026 |access-date=4 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/308964}}</ref> У выніку авіяўдараў ВПС Судана па роднаму гораду Дагала, Аль-Зоргу, была знішчана гарадская бальніца, а таксама загінулі двое сваякоў Дагала і мясцовы племянны правадыр Башыр Барма Барака Алах.<ref>{{Cite web |date=3 January 2026 |title=RSF Accuses Army of Killing Over 64 Civilians in North Darfur |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/03/rsf-accuses-army-of-killing-over-64-civilians-in-north-darfur/ |access-date=4 January 2026 |website=Darfur24}}</ref> Прыхільнікі Дагала і саюзныя групы заявілі аб захопе Эль-Бардаба на поўнач ад Кадуглі<ref>{{cite web |title=South Kordofan: RSF claim control of El Bardab area north of Kadugli |website=Radio Dabanga |date=4 January 2026 |access-date=7 January 2026 |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/south-kordofan-rsf-claim-control-of-el-bardab-area-north-of-kadugli}}</ref>. * 5 студзеня — урадавыя войскі заявілі, што перахапілі атаку беспілотніка праціўніка на Мерове<ref>{{cite web |title=Sudanese army says it intercepted drone attack on key dam |website=Sudan Tribune |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309008}}</ref>. Па дадзеных Суданскай сеткі лекараў, у выніку ўдару беспілотніка САП па хаце ў Эль-Абейдзе загінулі трынаццаць чалавек, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{cite web |title=Children killed after drone hits home in Sudan, medics say |website=BBC |date=5 January 2026 |access-date=5 January 2026 |url=https://www.bbc.com/news/articles/c74w54783zeo}}</ref> * 7 студзеня — адзін салдат загінуў у выніку меркаванага ўдару беспілотніка мяцежнікаў па лагеры сіл «Суданскага шчыта» на раўніне Бутану ў штаце Гезіра.<ref>{{cite web |title=Drone strike kills one at Sudan Shield camp in Al-Jazirah |website=Sudan Tribune |date=7 January 2026 |access-date=8 January 2026 |url=https://sudantribune.com/article/309113}}</ref> * 9 студзеня — САП і іх саюзнікі, асобныя фракцыі груповак «[[Вызваленчы рух Судана]]» і «[[Рух за справядлівасць і роўнасць]]», атакавалі пазіцыі [[Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура|Аб’яднаных сіл абароны Дарфура]] на мяжы [[Чад]]а і Судана.<ref>{{Cite web |date=9 January 2026 |title=Sudanese army allies and RSF clash near Chadian border |url=https://sudantribune.com/article/309196 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune}}</ref> Узброеныя сілы Судана нанеслі авіяўдары па пазіцыях войск Дагала ў Дарфуры і Кардафане. Армія Бурхана заявіла, што было знішчана 240 ваенных машын і загінулі сотні мяцежнікаў. Таксама заяўлена, што над аэрапортам Ньла збіты турэцкі беспілотнік Baykar Bayraktar Akıncı САП. У Паўднёвым Кардафане фракцыя аль-Хілу заявіла, што ў выніку авіяўдару па Ум-Джаміне ў акрузе Аль-Сунут загінулі 13 мірных жыхароў, уключаючы дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-01-09 |title=Sudanese army launches intensive strikes on RSF positions in Darfur and Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309192 |access-date=2026-01-11 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 10 студзеня — УСС абвінавацілі сілы Дагала ў забойстве і выкраданні 19 чалавек у Джырджыры, Паўночны Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=Joint Forces accuse RSF of killing 19 civilians in North Darfur |url=https://sudantribune.com/article/309255 |access-date=2026-01-15 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 11 студзеня — УСС нанеслі ўдары па калоне забеспячэння ў Ябусе, штат Блакітны Ніл, недалёка ад эфіопска-суданскай мяжы.<ref>{{Cite web |date=2026-01-11 |title=الطيران الحربي يقصف معقل رئيسي لـ«الشعبية» في النيل الأزرق للمرة الأولى |trans-title=Warplanes bombed a major stronghold of the "Popular Front" in Blue Nile state for the first time |url=https://sudantribune.net/article/309228 |access-date=2026-01-12 |website=Sudan Tribune |language=ar}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па рынку ў Картале, Паўднёвы Кардафан, загінулі пяць чалавек і 20 атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strike kills five in South Kordofan market |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309283}}</ref> * 12 студзеня — прынамсі 27 чалавек загінулі і 73 атрымалі раненні ў выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковай базе ў Сінгху. Паведамляецца, што мэтай атакі была сустрэча паміж прадстаўнікамі ўрада і УСС на базе. Пацверджана, што губернатары штатаў Белы Ніл, Сенар і Блакітны Ніл прысутнічалі на сустрэчы, але не пацярпелі<ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=Sudan paramilitary strike on southeastern city kills 27 |url=https://www.arabnews.com/node/2629082/middle-east |access-date=2026-01-13 |website=[[Arab News]]|agency=[[Agence France-Presse]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-12 |title=RSF drone strikes kill dozens in Sinjah government and military sites |access-date=2026-01-13 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309295}}</ref>. * 13 студзеня — армія Бурхана і саюзныя групы заявілі, што адбілі Джырджыру.<ref>{{Cite web |date=2026-01-14 |title=Sudan Joint Force claims recapture of Jargeira in North Darfur from RSF |access-date=2026-01-15 |website=[[Radio Dabanga]] |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-joint-force-claims-recapture-of-jargeira-in-north-darfur-from-rsf}}</ref> * 14 студзеня — УСС адбілі сумесную атаку войск Дагала і аль-Хілу паблізу Аль-Кувайка, недалёка ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-01-15 |title=Sudan army says repels RSF attack in South Kordofan |access-date=2026-01-15 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309385}}</ref> САП былі абвінавачаны ў выкраданні 97 маладых людзей з залатога рудніка ў Эяль-Бахіце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF accused of kidnapping 97 people from West Kordofan gold mine |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]] |url=https://sudantribune.com/article/309419}}</ref> * 15 студзеня — мяцежнікі, пераследуючы праціўніка, атакавалі тэрыторыю Чада, забіўшы сем чадскіх салдат<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=RSF attacks Chadian army camp near Sudan border |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309426}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=Chad: 7 soldiers killed in reported clash at Sudanese border with RSF |access-date=2026-01-16 |website=[[Africanews]]|url=https://www.africanews.com/2026/01/16/chad-7-soldiers-killed-in-reported-clash-at-sudanese-border-with-rsf/}}</ref>. Дванаццаць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па рынку ў Даланге, Паўднёвы Кардафан<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=12 killed in RSF drone strike on South Kordofan market |access-date=2026-01-16 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309407}}</ref>. Прыхільнікі Дагала і аль-Хілу заявілі, што адбілі атаку УСС на Хабілу пад Далангам.<ref>{{Cite web |date=2026-01-16 |title=SPLM-N and RSF repel Sudanese army attack in Habila |access-date=2026-01-17 |website=[[Sudan Tribune]]|url=https://sudantribune.com/article/309453}}</ref> * 18 студзеня — УСС адбілі атаку войск Дагала на Вадзі аль-Хут у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-01-18 |title=Sudanese army, RSF clash on North Kordofan-Khartoum border|url=https://sudantribune.com/article/309546 |access-date=2026-01-19 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 студзеня — пяць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Абу-Заіме, Паўночны Кардафан.<ref name="zaima">{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone attacks wreak death, injury among South Kordofan civilians |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-attacks-wreak-death-injury-among-south-kordofan-civilians |access-date=2026-01-25 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 студзеня — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Drone strike kills two in Sudan's Dilling, medical group says |url=https://sudantribune.com/article/309809 |access-date=2026-01-25 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 25 студзеня — войскі Бурхана адбілі буйнамаштабную атаку баевікоў Дагала і аль-Хілу на Мілкан і Аль-Сілак у штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-01-25 |title=Sudan says RSF, SPLM-N attack Blue Nile region from South Sudan |url=https://sudantribune.com/article/309824 |access-date=2026-01-26 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 26 студзеня — урадавыя войскі адбілі Хабілу і знялі аблогу Даланга<ref>{{Cite web |date=2026-01-26 |title=Sudanese Army Announces Lifting of Dilling Siege After Fierce Battles |url=https://www.darfur24.com/en/2026/01/26/sudanese-army-announces-lifting-of-dilling-siege-after-fierce-battles/ |access-date=2026-01-26 |website=Darfur24 |language=en}}</ref>. * 27 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка па Далангу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dilling, South Kordofan: Calls for air bridge on second day of deadly drone strikes |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dilling-south-kordofan-calls-for-air-bridge-on-second-day-of-deadly-drone-strikes |access-date=2026-01-29 |website=Radio Dabanga |language=en}}</ref> * 28 студзеня — у выніку ўдару беспілотніка САП па Далангу загінулі дзясяткі чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-01-28 |title=Dozens killed in RSF drone strike in Sudan's South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/309969 |access-date=2026-01-29 |website=Sudan Tribune }}</ref> * 30 студзеня — [[Еўрапейскі Саюз]] увёў санкцыі супраць сямі чалавек за іх ролю ў эскалацыі канфлікту ў Судане, уключаючы брата Дагала, маёра Алгонея Хамдана Дагала Мусу, і Аль-Місбаха Абу Заіда Тальху, камандзіра [[Батальён Аль-Бара ібн Малік|батальёна Аль-Бара ібн Малік]]<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=EU blacklists seven in Sudan, including RSF leader's brother |url=https://sudantribune.com/article/310021 |access-date=2026-01-30 |website=Sudan Tribune }}</ref>. Дроны мяцежнікаў атакавалі Аль-Абейд.<ref>{{Cite web |date=2026-01-30 |title=RSF drones attack Sudan’s El Obeid, target government buildings |url=https://sudantribune.com/article/310055 |access-date=2026-02-01 |website=Sudan Tribune }}</ref> ===Люты=== * 1 лютага — УСС і АСАД адбілі Аль-Дашоль на шашы паміж Далангам і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-01 |title=Sudanese army nears end of Kadugli siege in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310109 |access-date=2026-02-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі пяць чалавек, уключаючы высокапастаўленага камандзіра мяцежнікаў і правадыра племя, загінулі ў сутыкненнях паміж варагуючымі фракцыямі САП у Хазан-Джадзідзе, Усходні Дарфур.<ref>{{Cite web |date=2026-02-02 |title=Senior RSF officer and tribal leader killed in East Darfur internal clashes |url=https://sudantribune.com/article/310168 |access-date=2026-02-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 3 лютага — урадавыя войскі заявілі, што прарвалі аблогу Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=Sudanese military claims to have broken RSF siege of Kordofan’s regional capital |url=https://apnews.com/article/sudan-war-military-rsf-kordofan-b047d3d473a4e2fe5d5fcf1c55deb08e |access-date=2026-02-04 |website=AP News}}</ref> Пазней у той жа дзень у выніку ўдараў беспілотнікаў па горадзе загінулі 15 чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Sudan Doctors Network: ‘15 dead as drones strafe South Kordofan capital Kadugli’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/doctors-15-dead-as-drones-strafe-south-kordofan-capital-kadugli |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> Войскі аль-Хілу і Дагала захапілі гарады Дэйм Мансур, Башыр Нуку і Хор Аль-Будзі недалёка ад Курмука ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-03 |title=RSF and SPLM-N attack arm’s positions in Blue Nile, capture strategic area |url=https://sudantribune.com/article/310223 |access-date=2026-02-04 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 лютага — у выніку ўдару беспілотніка САП па вайсковым шпіталі ў Кадуглі загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=One killed in drone attack on Kadugli hospital |url=https://sudantribune.com/article/310256 |access-date=2026-02-06 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 5 лютага — Вялікабрытанія санкцыі супраць шасці чалавек за іх ролю ў падтрыманні канфлікту, уключаючы трох калумбійцаў, абвінавачаных у вярбоўцы наймітаў для арміі Дагала, палявога камандзіра САП [[Хусейн Бармаш|Хусейна Баршама]] і камандуючага [[Сілы шчыта Судана|сіламі «Шчыт Судана]]» [[Абу Акла Кайкал|Абу Аклу Кайкала]]<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=UK hits ‘Sudan’s war machine’ with new sanctions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/uk-hits-sudans-war-machine-with-new-sanctions |access-date=2026-02-06 |website=Radio Dabanga}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка мяцежнікаў па вайсковым шпіталі ў Куіку, Паўднёвы Кардафан, загінулі 22 чалавекі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-05 |title=Famine is threatening more of war-torn Sudan’s Darfur region as an attack in the south kills 22 |url=https://apnews.com/article/sudan-famine-rsf-kordofan-darfur-war-hunger-9b16a0419f8d7cc67c7e95939a8a954d |access-date=2026-02-06 |website=AP News}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка УСС па рынку ў Заходнім Кардафане 11 чалавек атрымалі раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=Deadly attacks hit Kordofan as scrutiny grows over drone warfare in Sudan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/deadly-attacks-hit-kordofan-as-scrutiny-grows-over-drone-warfare-in-sudan |access-date=2026-02-09 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 6 лютага — прынамсі адзін чалавек загінуў у выніку серыі ўдараў беспілотнікаў САП па калонах грузавікоў у Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-06 |title=RSF drones attack aid convoys in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310338 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 7 лютага — у выніку атакі беспілотніка САП на аўтамабіль з перамешчанымі асобамі каля Рахада загінулі прынамсі 24 чалавекі, у тым ліку восем дзяцей.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Drone attack by paramilitary group in Sudan kills 24, including 8 children, doctors’ group says|url=https://apnews.com/article/sudan-attack-war-rfs-military-displaced-21c24cd642120884e3fc00b05c02f97e |access-date=2026-02-07 |website=Associated Press}}</ref> Прыхільнікі Бурхана адбілі атаку войск Дагала на Аль-Сілак.<ref>{{Cite web |date=2026-02-07 |title=Sudanese army repels attack near South Sudan border |url=https://sudantribune.com/article/310386 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 8 лютага — восем чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па аўтамабілі, які перавозіў прадукты харчавання, недалёка ад Ум-Рувабы, Паўночны Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-08 |title=RSF drones target convoys in Sudan’s Kordofan region |url=https://sudantribune.com/article/310441 |access-date=2026-02-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 лютага — прыхільнікі Бурхана заявілі, што знішчылі сістэму СПА [[FK-2000]] і беспілотнікі праціўніка ў Эд-Дубеібаце.<ref>{{Cite web |date=2026-02-10 |title=Sudanese army says destroyed RSF drones and air defence systems |url=https://sudantribune.com/article/310506 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune |language=en-US}}</ref> * 11 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па мячэці ў Эр-Рахадзе.<ref>{{Cite web |date=2026-02-11 |title=Drone strike on a mosque kills 2 children in Sudan’s Kordofan region |url=https://apnews.com/article/mosque-north-kordofan-war-sudan-drone-attack-children-2b19238cee4ae4105e756add236f5624 |access-date=2026-02-11 |website=Associated Press}}</ref> * 13 лютага — два чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Аль-Кургале, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=RSF drone strikes kill two in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310656 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Бурхана абстралялі кантраляваныя баевікамі гарады Малкон і Ябус, размешчаныя недалёка ад эфіопскай мяжы ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-13 |title=Drone strikes and shelling intensify in Sudan’s South Kordofan, Blue Nile |url=https://sudantribune.com/article/310668 |access-date=2026-02-14 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 14 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў паўстанцаў па Кайсане, штат Блакітны Ніл, загінула неўстаноўленая колькасць мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-14 |title=Civilian deaths reported in RSF drone strike on Blue Nile’s locality |url=https://sudantribune.com/article/310696 |access-date=2026-02-15 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 15 лютага — тры чалавекі загінулі ў выніку ўдару дрона САП па бальніцы Аль-Мазмум у штаце Сенар<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudanse medical group says RSF drone strike kills three at Sennar hospital |url=https://sudantribune.com/article/310746 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref>. Прынамсі 28 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку за межамі Садары ў Паўночным Кардафане.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Drone attack on Sudan market kills 28: rights group |url=https://www.africanews.com/amp/2026/02/16/drone-attack-on-sudan-market-kills-28-rights-group/ |website=africanews}}</ref> УСС заявілі аб знішчэнні сістэмы СПА праціўніка ў Абу-Забадзе, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-15 |title=Sudan army says destroys second RSF air defence system in Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/310737 |access-date=2026-02-16 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 16 лютага — прынамсі 26 чалавек загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па сховішчы для перамешчаных асоб у Эль-Сунуце, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-02-16 |title=Two days of drone strikes leave 60+ dead across Sudan’s Darfur and Kordofan regions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/two-days-of-drone-strikes-leave-60-dead-across-sudans-darfur-and-kordofan-regions/ |website=Radio Dabanga}}</ref> * 18 лютага — [[Сусветная харчовая праграма]] ўпершыню з 2024 года даставіла гуманітарную дапамогу ў Даланг і Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Aid reaches Sudan’s Kordofan as over 30 countries alarmed by drone attacks |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/19/aid-reaches-sudans-kordofan-as-over-30-countries-alarmed-by-drone-attacks |website=Al Jazeera}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Курмуку загінуў адзін чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Drone strike hits Sudan’s Al-Kurmuk near Ethiopian border, official says |url=https://sudantribune.com/article/310868 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 19 лютага — Злучаныя Штаты ўвялі санкцыі супраць камандзіраў паўстанцаў Абу Лулу, [[Геда Хамдан Ахмед|Геда Хамдана Ахмеда]] і Тыджані Ібрагіма Мусы Махамеда за іх дзеянні ў Эль-Фашыры<ref>{{cite web|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260220210003/https://home.treasury.gov/news/press-releases/sb0399 |title=Treasury Sanctions Sudanese Paramilitary Commanders for Atrocities in El-Fasher |language=en |publisher=U.S. Department of the Treasury |date=19 February 2026 |archive-date=20 February 2026}}</ref>. У выніку атакі БПЛА паўстанцаў на калону гуманітарнай дапамогі ў Катале, якая рухалася ў Даланг і Кадуглі, загінулі тры супрацоўнікі гуманітарнай арганізацыі.<ref>{{Cite web |date=2026-02-20 |title=Three aid workers killed, 4 wounded in RSF drone attack in Sudan’s Kordofan |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/20/three-aid-workers-killed-4-wounded-in-rsf-drone-attack-in-sudans-kordofan |website=Al Jazeera}}</ref> * 21 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі заявілі, што захапілі Эль-Ціну, размешчаную на мяжы з Чадам і Паўночным Дарфурам. Аб’яднаныя сілы абароны Дарфура абверглі гэтае зацвярджэнне.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=‘Joint Force repels RSF attack on Sudan-Chad border’, as rival claims spark border tensions |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/joint-force-repels-rsf-attack-on-sudan-chad-border-as-rival-claims-spark-border-tensions |website=Radio Dabanga}}</ref> * 22 лютага — чыноўнік [[Муса Хілаль]] перажыў атаку мяцежнага дрона на свой гасцявой дом у Мустарыхе, Паўночны Дарфур. У выніку асобнай атакі на горад загінулі некалькі чалавек, а сын Хілаля атрымаў раненні.<ref>{{Cite web |date=2026-02-22 |title=Musa Hilal survives drone assassination attempt in North Darfur stronghold |url=https://sudantribune.com/article/310983 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 23 лютага — Сілы аператыўнай падтрымкі атакавалі Мустарыху, у выніку чаго загінулі 28 мірных жыхароў.<ref>{{Cite web |date=2026-02-24 |title=RSF attack on Musa Hilal’s Darfur stronghold kills 28, doctors say |url=https://sudantribune.com/article/311045 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 24 лютага — [[Савет Бяспекі ААН]] увёў санкцыі супраць чатырох камандзіраў САП, уключаючы брата Абдула Рахіма Дагала, Геда Хамдана Ахмеда, Абу Лулу і Тыджані Ібрагіма Мусу Махамеда, за зверствы, учыненыя ў Эль-Фашыры.<ref>{{Cite web |date=2026-02-26 |title=UN sanctions 4 commanders in Sudan’s paramilitary force accused of atrocities in Darfur |url=https://apnews.com/article/un-sudan-rsf-darfur-atrocities-sanctions-paramilitary-93fa977773e81f5c34543edad833ce49 |website=AP News}}</ref> * 26 лютага — дроны баевікоў нанеслі ўдары па Гейсану ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-02-27 |title=RSF, SPLM-N escalate drone attacks on Blue Nile border towns |url=https://sudantribune.com/article/311167 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 28 лютага — у выніку ўдараў беспілотнікаў САП па Эль-Абейду загінулі дзевяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=Nine killed in Sudan’s El Obeid as RSF drone strikes intensify |url=https://sudantribune.com/article/311211 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> === Сакавік === * 1 сакавіка — САП і саюзнікі заявілі, што захапілі гарнізон у Аль-Такме, за 7 км на ўсход ад Даланга, і перарэзалі дарогу, якая злучае Даланг і Хабілу.<ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=Sudanese army repels joint RSF-rebel attack on South Kordofan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311239 |access-date=2026-03-02 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 2 сакавіка — дванаццаць чалавек атрымалі раненні ў выніку ўдару мяцежнага беспілотніка па брытанскай бальніцы ў Эль-Абейдзе.<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=RSF strike on El Obeid hospital injures 12, including medical staff |url=https://sudantribune.com/article/311290 |access-date=2026-03-03 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 4 сакавіка — у выніку абстрэлаў Даланга з боку САП і войск аль-Хілу загінулі пяць чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-04 |title=Five killed in artillery strike on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/311367 |access-date=2026-03-05 |website=Sudan Tribune}}</ref> Васемнаццаць чалавек загінулі ў выніку авіяўдару ВПС Судана па Мугладу.<ref name="africanews"/> * 5 сакавіка — прыхільнікі Бурхана заявілі, што адбілі Бару ў Паўночным Кардафане<ref name="africanews"/>. Неўзабаве пасля гэтага САП разрабавалі і спалілі суседнюю вёску Ум Курайдзім<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudanese army retakes strategic town in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311381 |access-date=2026-03-06 |website=Sudan Tribune}}</ref>, забіўшы сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Doctors network says RSF killed 7 civilians in North Kordofan attack |url=https://sudantribune.com/article/311439 |access-date=2026-03-07 |website=Sudan Tribune}}</ref> Войскі Дагала заявілі, што ўзялі Эль-Бардаб на поўнач ад Кадуглі.<ref>{{Cite web |date=2026-03-05 |title=Sudan war: At least 9 dead in new Kordofan shelling carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-at-least-9-dead-in-kordofan-shelling-canage |access-date=2026-03-06 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлу САП Даланга загінулі дваццаць восем чалавек.<ref name="africanews">{{Cite web |date=2026-03-06 |title=Sudan: army claims recapture of Bara, at least 51 dead in fighting |url=https://www.africanews.com/2026/03/06/sudan-army-claims-recapture-of-bara-at-least-51-dead-in-fighting/ |access-date=2026-03-06 |website=Africanews}}</ref> * 7 сакавіка — прынамсі 34 чалавекі загінулі ў выніку ўдараў беспілотнікаў УСС па Абу-Забаду.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Dozens killed in drone strikes on markets in Kordofan and East Darfur |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/dozens-killed-in-drone-strikes-on-markets-in-kordofan-and-east-darfur |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 8 сакавіка — шэсць чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па паліўным рынку ў Эд-Дэйне<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=Six killed in army drone strike on East Darfur fuel market |url=https://sudantribune.com/article/311501 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref>, а яшчэ 10 чалавек загінулі ў аналагічнай атацы ў Ньяле<ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=10 killed, seven injured in ‘SAF drone strike’ on South Darfur market’ |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/10-killed-seven-injured-in-saf-drone-strike-on-south-darfur-market |access-date=2026-03-10 |website=Radio Dabanga}}</ref>. Атрады аль-Хілу заявілі, што 17 чалавек загінулі ў выніку атакі войск Бурхана на рынак у Джалдзе, Паўднёвы Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-08 |title=SPLM-N says army drone strike kills 17 in South Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311507 |access-date=2026-03-09 |website=Sudan Tribune}}</ref> * 10 сакавіка — прынамсі 52 чалавекі загінулі ў выніку меркаванага ўдару беспілотніка УСС па грамадзянскім канвоі недалёка ад Аль-Фулаха, Заходні Кардафан.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Sudan war: 52 killed in West Kordofan drone convoy carnage |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/sudan-war-52-killed-in-west-kordofan-drone-convoy-carnage |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> У выніку абстрэлаў Даланга з боку мяцежнікаў загінулі сем чалавек.<ref>{{Cite web |date=2026-03-11 |title=Seven civilians dead in new shelling of Dilling, South Kordofan |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/seven-civilians-dead-in-new-shelling-of-dilling-south-kordofan |access-date=2026-03-12 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 11 сакавіка — прынамсі 17 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка САП па школе ў Шукейры, штат Белы Ніл.<ref>{{Cite web |date=2026-03-12 |title=Students among 17 dead in RSF drone attack in Sudan’s White Nile State |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/12/students-among-17-dead-in-rsf-drone-attack-in-sudans-white-nile-state |access-date=2026-03-12 |website=Al Jazeera}}</ref> Прынамсі 20 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка УСС па Абу-Забаду<ref>{{cite news |title=Drone strikes hit West Darfur fuel market, shelling resumes in South Kordofan as Sudan fighting intensifies |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/drone-strikes-hit-west-darfur-market-bombing-resumes-in-south-kordofan-as-sudan-fighting-intensifies |access-date=14 March 2026 |work=Radio Dabanga |date=12 March 2026}}</ref>. * 12 сакавіка — прынамсі 11 чалавек загінулі ў выніку ўдару беспілотніка па рынку Адыконг у Заходнім Дарфуры, недалёка ад чадскага горада Адрэ.<ref>{{cite news |last=Khaled |first=Fatma |title=Drone strike in Sudan near the border with Chad kills 4, injures many more |url=https://www.washingtonpost.com/world/2026/03/12/sudan-darfur-war-army-drones-kordofan/06299b14-1e51-11f1-a29c-fd43da9a479a_story.html |access-date=13 March 2026 |agency=The Associated Press |publisher=The Washington Post |date=12 March 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Drone attack on market in Sudan kills 11, as air war civilian toll mounts |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/13/drone-attack-on-market-in-sudan-kills-11-as-air-war-civilian-toll-mounts |access-date=14 March 2026 |work=Al Jazeera |date=13 March 2026}}</ref> УСС заявілі, што адбілі ў мяцежнікаў Усходні Ёрт і лагер Балама ў штаце Блакітны Ніл.<ref>{{cite news |title=Sudan army says it seized two areas in Blue Nile region |url=https://sudantribune.com/article/311706 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=12 March 2026}}</ref> * 13 сакавіка — трынаццаць баевікоў Дагала, уключаючы генерал-маёра, былі забітыя ў выніку ўдару ўрадавага дрона па калоне ў Фора-Баранга, Заходні Дарфур<ref>{{cite news |title=Sudanese army drone strike kills senior RSF commander in West Darfur |url=https://sudantribune.com/article/311726 |access-date=14 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=13 March 2026}}</ref>. * 16 сакавіка — САП адбілі Бару і Карнай у Паўночным Дарфуры, недалёка ад мяжы з Чадам.<ref>{{cite news |title=RSF seizes strategic city in Sudan’s North Kordofan, town on Chad border |url=https://sudantribune.com/article/311812 |access-date=17 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=16 March 2026}}</ref> * 18 сакавіка — мяцежнікаў абвінавацілі ў забойстве 12 чалавек у Шурайм-Міме, на поўнач ад Бары.<ref>{{cite news |title=Sudan doctors say RSF killed 12 civilians in North Kordofan |url=https://sudantribune.com/article/311909 |access-date=19 March 2026 |work=Sudan Tribune |date=18 March 2026}}</ref> * 20 сакавіка — у выніку авіяўдару УСС па бальніцы Эд Даэйн загінулі семдзесят чалавек, 146 атрымалі раненні. Па дадзеных [[Сусветная арганізацыя аховы здароўя|Сусветнай арганізацыі аховы здароўя]], у выніку атакі больш за два мільёны чалавек засталіся без належнага медыцынскага абслугоўвання.<ref>{{Cite web |title=Chadian army bolsters presence near Sudan border as tensions rise |url=https://sudantribune.com/article/311984 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{Cite web |title=Chad launches security operation on Sudan border after drone strike |url=https://sudantribune.com/article/311925 |access-date=2026-03-22 |website=Sudan Tribune}}</ref> У выніку ўдару беспілотніка САП па Аль-Дабе пацярпелі тры чалавекі, а таксама была пашкоджана электрастанцыя, што прывяло да адключэння электраэнергіі.<ref>{{Cite web |title=Chad shuts Sudan border after drone strike kills civilians in El Tina |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/chad-shuts-sudan-border-after-drone-strike-kills-civilians-in-el-tina |access-date=2026-03-22 |website=Radio Dabanga}}</ref> * 24 сакавіка — атрады Дагала і аль-Хілу захапілі Курмук <ref>{{cite web|title=RSF-SPLM-N joint forces seize strategic Sudanese town near Ethiopian border.|url=https://sudantribune.com/article/312054|date=24 March 2026|access-date=26 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref><ref>{{cite web|title=‘RSF and SPLM-N seize parts of Sudan’s Blue Nile region’ as more than 73,000 flee |url=https://www.dabangasudan.org/en/all-news/article/rsf-and-splm-n-seize-parts-of-sudans-blue-nile-region-as-more-than-73000-flee|date=24 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Radio Dabanga}}</ref>. * 25 сакавіка — САП забілі 16 мірных жыхароў у Эль-Фашыры<ref>{{Cite web |title=Medical group accuses RSF of killing 16 civilians in Sudan’s Darfur |url=https://www.aa.com.tr/en/africa/medical-group-accuses-rsf-of-killing-16-civilians-in-sudan-s-darfur/3878947 |access-date=2026-03-26 |website=Anadolu Ajansi}}</ref>. У выніку ўдару беспілотніка ў кантраляваным САП раёне Сараф-Амра ў Паўночным Дарфуры загінулі 22 чалавекі і 17 атрымалі раненні. Шэсць чалавек загінулі і 10 атрымалі раненні ў выніку меркаванага ўдару войск Дагала па грамадзянскай грузавіку ў Паўночным Кардафане.<ref>{{cite web|title=Two drone strikes on civilian targets kill 28 people in Sudan|url=https://www.theguardian.com/world/2026/mar/26/sudan-drone-strikes-civilian-targets-north-darfur-market-north-kordofan-truck|date=26 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=The Guardian}}</ref> * 27 сакавіка — урадавыя дроны нанеслі ўдар па пазіцыях САП в Паўночным Дарфуры.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral|url=https://sudantribune.com/article/312161|date=27 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> У выніку авіяўдару ВПС Судана па пахаванні ў Аль-Сунуце, Паўднёвы Кардафан, загінулі сем чалавек.<ref>{{cite web|title=SPLM-N says Sudanese army airstrike kills seven at South Kordofan funeral |url=https://sudantribune.com/article/312161 |date=27 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 28 сакавіка — суданская ўрадавая армія заявіла, што адбіла атакі праціўніка на заходнія і паўночныя ўскраіны Даланга.<ref>{{cite web|title=Sudan army says it repels RSF-SPLM-N attack on Dilling|url=https://sudantribune.com/article/312191|date=28 March 2026|access-date=28 March 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> * 29 сакавіка — УСС заявілі аб адбіцці атакі сіл Дагала і аль-Хілу на Аль-Кайлі ў штаце Блакітны Ніл, у выніку чаго загінулі 94 байца, некалькі чалавек былі захопленыя ў палон, а чатыры баявыя машыны знішчаны.<ref>{{cite web|title=Sudan army says repels attack in Blue Nile region|url=https://sudantribune.com/article/312234|date=29 March 2026|access-date=2 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref> Прынамсі 14 чалавек загінулі ў выніку двухдзённага абстрэлу Даланга з боку мяцежнікаў<ref>{{cite web|title=At least 14 civilians killed in artillery shelling on Sudan’s Dilling |url=https://sudantribune.com/article/312231 |date=29 March 2026|access-date=3 April 2026|publisher=Sudan Tribune}}</ref>. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ВС}} [[Катэгорыя:Храналогіі]] [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] sx7e44kl319fdw3bijf3ttqckd3tha3 14 804807 5125054 5116753 2026-04-12T13:52:50Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Воласці Эстоніі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125054 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Адміністрацыйны падзел Эстоніі]] [[Катэгорыя:Воласці Эстоніі]] lexs3g73u69s2fvh0d1c08p1m2f4shs 0 804905 5125092 5117773 2026-04-12T17:09:02Z Plaga med 116903 5125092 wikitext text/x-wiki {{Асоба | імя = Казімір Анташэўскі | арыгінал імя = {{lang-pl|Kazimierz Antoszewski}} | шырыня = | дата нараджэння = 1757 | месца нараджэння = | дата смерці = пасля 1805 | месца смерці = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|ВКЛ}}<br>{{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} | род дзейнасці = [[мастак]], [[манументальны жывапіс|мастак-манументаліст]] | узнагароды і прэміі = }} {{цёзкі2|Анташэўскі}} '''Казімі́р Анташэ́ўскі''' ({{lang-pl|Kazimierz Antoszewski}}; у літаратуры часта памылкова згадваецца як ''Антон Анташэўскі''<ref name="Yarashevich">{{cite web|url=https://media.catholic.by/nv/n16/art18.htm|title=Роспісы Будслаўскага касцёла|author=[[Аляксандр Адамавіч Ярашэвіч|Аляксандр Ярашэвіч]]|publisher=[[Наша вера (часопіс)|Наша Вера]]|accessdate=2026-03-28|lang=be}}</ref>; 1757 — пасля 1805) — [[мастак]]-[[манументаліст]], адзін з найбольш выбітных майстроў [[Ілюзіяністычны жывапіс|ілюзіяністычнага жывапісу]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] у перыяд пераходу ад позняга [[барока]] да [[класіцызм]]у{{sfn|Klajumienė|2004|с=248}}{{sfn|Michalczyk|2011|с=479—480}}. == Біяграфія == Нарадзіўся ў 1757 годзе ў сям’і Ігната, сына Юрыя (нар. 1735). Доўгі час у мастацтвазнаўстве, пачынаючы ад прац [[Эдвард Раставецкі|Эдварда Раставецкага]], [[Анджэй Рышкевіч|Анджэя Рышкевіча]] і [[Марыя Каламайская-Саед|Марыі Каламайскай-Саед]], мастак памылкова фігураваў пад імем Антон. Аднак беларускі гісторык-архівіст [[Уладзімір Мікалаевіч Дзянісаў|Уладзімір Дзянісаў]] знайшоў у метрычных кнігах [[Архікафедральны касцёл Найсвяцейшага Імя Марыі|мінскага кафедральнага касцёла]] запіс за 1805 год аб хрышчэнні Іосіфа (Юзафа), сына мастака Казіміра Анташэўскага і яго жонкі Ядвігі з Рубашоў (Рабушоў). Вядома, што ў 1825 годзе яго сын ужо служыў у [[Віленскі пяхотны полк|Віленскім пяхотным палку]]<ref name="Yarashevich"/><ref name="NIAB">{{cite web|url=https://niab.by/newsite/by/content/all/касцёлы-г-мінска-ў-xvi-–-пачатку-xx-стст-паводле-дакументаў-нгаб#48|title=Анташэўскі Казімір|author=[[Валерый Пазднякоў|Валерый Пазднякоў]]|publisher=Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|date=2019|accessdate=2026-03-28|lang=be}}</ref>{{sfn|Michalczyk|2011|с=482}}. У пачатку XIX стагоддзя Казімір Анташэўскі дамагаўся зацвярджэння ў шляхецтве [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]]. Ён карыстаўся гербам «[[Эліта (герб)|Эліта]]» і выводзіў сваё паходжанне з [[Пінскі павет (Вялікае Княства Літоўскае)|Пінскага павета]]. Пастановай [[Мінскі дваранскі дэпутацкі сход|Мінскага дваранскага дэпутацкага сходу]] ад 3 студзеня 1802 года ён быў прызнаны ў дваранстве, аднак пазней, указам [[Урадавы сенат|Сената]] ад 18 верасня 1825 года, гэтае рашэнне не было зацверджана<ref name="NIAB"/>. Значную ролю ў жыцці мастака адыграла мецэнацтва мсціслаўскага старасты і кашталяна [[Ян Нікадзім Лапацінскі|Яна Нікадзіма Лапацінскага]] (1747—1810). У 1780-я гады Анташэўскі працаваў у якасці яго прыдворнага мастака. Ёсць звесткі, што ў гэты час ён мог жыць у маёнтку Лапацінскіх [[Шаркаўшчына|Шаркаўшчыне]], які знаходзіўся непадалёк ад [[Будслаў|Будслава]]. Пасля смерці свайго апекуна ў 1810 годзе мастак, верагодна, канчаткова атабарыўся ў [[Мінск]]у<ref name="Yarashevich"/>. == Творчасць і стыль == Казімір Анташэўскі спецыялізаваўся на манументальных сцянных роспісах і працаваў пераважна ў тэхніцы [[Ілюзіяністычны жывапіс|ілюзіяністычнага жывапісу]] (інакш званага ''trompe-l'œil''). Даследчыцы архітэктурнай паліхраміі [[Даля Клаюмене]] і [[Марыя Каламайская-Саед]], а таксама польскі мастацтвазнаўца [[Збігнеў Міхальчык]] адзначаюць, што майстар ствараў так званыя «[[Аптычны алтар|аптычныя алтары]]» (ілюзорныя рэтаблі), якія маляваліся непасрэдна на плоскай сцяне і імітавалі складаную аб’ёмную архітэктуру ([[Калона|калоны]], [[Пілястра|пілястры]], [[карніз]]ы), цалкам замяняючы сабой сапраўдныя драўляныя ці мураваныя алтары{{sfn|Klajumienė|2004|с=248}}{{sfn|Klajumienė|2006|с=97}}{{sfn|Michalczyk|2011|с=481—483}}. Стылістыка Анташэўскага характарызуецца гарманічным пераходам ад дынамічных форм позняга [[барока]] да больш спакойных, стрыманых ліній [[класіцызм]]у, з уласцівым яму выкарыстаннем ілюзорных [[Кесон (архітэктура)|кесонаў]], [[Разетка (архітэктура)|разетак]] і [[Гірлянда (архітэктура)|гірлянд]]. Асаблівай рысай мастака з’яўлялася шырокае выкарыстанне тэхнікі [[грызайль]] для стварэння ілюзіі аб’ёмнай скульптуры — такім чынам ён маляваў пастаменты, фігуры [[апостал]]аў, [[евангеліст]]аў і [[Анёл|анёлаў]], якія здаваліся выкананымі з [[мармур]]у або [[стука]]{{sfn|Michalczyk|2011|с=487}}. Сучаснікі і нашчадкі высока ацэньвалі яго талент; у сярэдзіне XIX стагоддзя паэт і краязнаўца [[Уладзіслаў Сыракомля]] называў яго найлепшым мастаком у Мінску мінулых часоў<ref name="NIAB"/><ref name="Yarashevich"/>. == Вядомыя і атрыбутаваныя творы == Найбольш значным і дакументальна пацверджаным творам К.&nbsp;Анташэўскага з’яўляецца роспіс [[Касцёл Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі (Будслаў)|касцёла Унебаўзяцця Найсвяцейшай Панны Марыі]] пры кляштары бернардзінцаў у [[Будслаў|Будславе]]. У 1782 годзе ён заключыў кантракт на стварэнне сямі распісных ілюзійных алтароў. Згодна з кляштарнай хронікай, за галоўны алтар мастак павінен быў атрымаць 80 злотых, за алтары [[Святы Францішак Асізскі|Святога Францішка]] і [[Укрыжаванне Хрыстова|Укрыжаванага Езуса]] — па 70 злотых, за алтары [[Антоній Падуанскі|Святога Антонія]] і [[Святая Ганна|Святой Ганны]] — па 40 злотых, а за алтары [[Святая Барбара|Святой Барбары]], [[Святы Юзаф|Святога Юзафа]] і [[Іуда Фадзей|Святога Тадэвуша]] — па 20 злотых. Алтар [[Святы Казімір|Святога Казіміра]], свайго нябеснага апекуна, Анташэўскі паабяцаў зрабіць бясплатна. У тым жа годзе мастаку было выплачана 280 злотых (або аўрэусаў), што сведчыць пра поўнае выкананне кантракту. У выніку ў Будславе быў створаны ўнікальны ансамбль з дзевяці аптычных алтароў, выкананых з дасканалым выкарыстаннем святлаценю і перспектывы, які цудам захаваўся да нашага часу<ref name="Yarashevich"/>{{sfn|Klajumienė|2006|с=97}}. У 1790 годзе мастак падпісаў кантракт на роспіс і ўпрыгожванне драўлянай разьбой касцёла кляштара францысканцаў у [[Дзісна|Дзісне]]<ref name="NIAB"/>{{sfn|Michalczyk|2011|с=482}}. Каля 1783—1795 гадоў ён працаваў у езуіцкім [[Касцёл Святога Тадэвуша (Лучай)|касцёле Святога Тадэвуша ў Лучаі]], дзе на сродкі мінскага падчашага [[Тадэвуш Ваньковіч|Тадэвуша Ваньковіча]] стварыў пяць ілюзійных алтароў. Галоўны алтар утрымліваў фігуру [[Укрыжаванне|Укрыжавання]], а бакавыя былі прысвечаны [[Дабравешчанне|Звеставанню]], Святому Антонію, Святой Ганне і Святому Тадэвушу. Акрамя таго, майстар распісаў [[хрысцільня|хрысцільню]] і [[Магіла Гасподняя]]. На жаль, у сярэдзіне XX стагоддзя лучайскія роспісы былі цалкам перамаляваныя<ref name="Yarashevich"/>{{sfn|Michalczyk|2011|с=483}}. Каля 1798—1800 гадоў па заказе мінскага біскупа [[Якуб Дадэрка|Якуба Дадэркі]] Анташэўскі працаваў над аздабленнем [[Мінскі кафедральны касцёл|мінскага кафедральнага касцёла (былога касцёла езуітаў)]]. Ён распісаў скляпенні ва ўсіх трох навах карцінамі і сімваламі з [[Новы Запавет|Новага Запавета]], а таксама стварыў ілюзорны купал. Гэтыя працы былі высока ацэнены [[Уладзіслаў Сыракомля|Уладзіславам&nbsp;Сыракомлем]], які пакінуў іх апісанне<ref name="NIAB"/><ref name="Yarashevich"/>{{sfn|Michalczyk|2011|с=487}}. На аснове глыбокага аналізу стылёвых асаблівасцей (у прыватнасці, выкарыстання спецыфічных ілюзіяністычных матываў, кесонаў і фігур у тэхніцы грызайль) мастацтвазнаўца З.&nbsp;Міхальчык прыпісвае Казіміру Анташэўскаму або яго непасрэдным вучням аўтарства цэлага шэрагу іншых манументальных роспісаў на тэрыторыі Вялікага Княства Літоўскага. Сярод іх адзначаюцца роспісы ў [[Пінскі касцёл бернардзінцаў|касцёле бернардзінцаў]] і [[Пінская базыльянская царква|базыльянскай царкве]] ў [[Пінск]]у, [[Гарадзішчанскі касцёл бенедыкцінцаў|касцёле бенедыкцінцаў]] у [[Гарадзішча (Баранавіцкі раён)|Гарадзішчы]], [[Любяшоўскі касцёл капуцынаў|касцёле капуцынаў]] у [[Любяшоў|Любяшове]], [[Гальшанскі касцёл францысканцаў|касцёле францысканцаў]] у [[Гальшаны|Гальшанах]], [[Малалядская царква|базыльянскай царкве]] ў [[Малыя Ляды|Малых Лядах]], [[Прыдруйскі касцёл|касцёле]] ў [[Прыдруйск]]у (цяпер Латвія) і ў [[Малькаўшчынская капліца|капліцы]] ў [[Малькаўшчына (Браслаўскі раён)|Малькаўшчыне]] каля [[Друя|Друі]]<ref name="NIAB"/>{{sfn|Michalczyk|2011|с=488—503}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БЭ|1|Анташэўскі Антон}} * {{Крыніцы/ЭКБ|1|Анташэўскі Антон|с=171—172}} * {{Крыніцы/Гербоўнік беларускай шляхты|1|ref=Гербоўнік}} * {{кніга|спасылка=https://etalpykla.lituanistika.lt/object/LT-LDB-0001:B.03~2004~1367157816611/B.03~2004~1367157816611.pdf|аўтар=[[Даля Клаюмене|Klajumienė D.]]|загаловак=XVIII a. sienų tapyba Lietuvos bažnyčių architektūroje|месца=Vilnius|выдавецтва=Vilniaus dailės akademijos leidykla|адказны=Dalia Klajumienė|год=2004|старонак=280|isbn=9986-571-98-7|ref=Klajumienė}} * {{кніга|спасылка=https://etalpykla.lituanistika.lt/object/LT-LDB-0001:B.03~2006~1367151604343/B.03~2006~1367151604343.pdf|аўтар=[[Даля Клаюмене|Klajumienė D.]]|загаловак=Tapyti altoriai (XVIII a. — XIX a. I p.): nykstantys Lietuvos bažnyčių dailės paminklai|месца=Vilnius|выдавецтва=Vilniaus dailės akademijos leidykla|адказны=Dalia Klajumienė|год=2006|старонак=272|isbn=9955-624-56-|ref=Klajumienė}} * {{кніга |аўтар= Paknys M. |загаловак= Lietuvos Didžiosios Kunigaikštijos dailės ir architektūros istorija: žymiausi menininkai |месца= Vilnius |выдавецтва= Vilniaus dailės akademijos leidykla |год= 2009 |старонак= 110—111 |isbn= |ref=Paknys}} * {{артыкул |аўтар= [[Анджэй Рышкевіч|Ryszkiewicz A.]] |загаловак= Antoszewski Antoni |выданне= Słownik artystów polskich |тып= |год= 1971 |том= 1 |нумар= |старонкі= 40 |ref=Ryszkiewicz}} * {{артыкул |аўтар= [[Марыя Каламайская-Саед|Kałamajska-Saeed M.]] |загаловак= Freski kościoła bernardynów w Budsławiu |выданне= Sztuka Kresów Wschodnich |тып=зборнік |год= 1996 |том= 2 |нумар= |старонкі= 409—423 |ref=Kałamajska-Saeed 1996}} * {{артыкул |аўтар= [[Марыя Каламайская-Саед|Kałamajska-Saeed M.]] |загаловак= Perły z Atlantydy — relacja inwentaryzatorska z Białorusi |выданне= Stan badań nad wielokulturowym dziedzictwem dawnej Rzeczypospolitej |тып=зборнік |год= 2010 |том= 1 |нумар= |старонкі= 47—73 |ref=Kałamajska-Saeed 2010}} * {{артыкул |аўтар= [[Збігнеў Міхальчык|Michalczyk Z.]] |загаловак= Kazimierz Antoszewski i grupa barokowo-klasycystycznych malowideł ściennych na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego |выданне= Biuletyn Historii Sztuki |тып=часопіс |год= 2011 |том= 73 |нумар= 3—4 |старонкі= 479—530 |ref=Michalczyk}} * {{артыкул |аўтар= Адамовіч С. |загаловак= Цуд адраджэння |выданне= [[Наша вера]] |тып=часопіс |год= 1998 |том= |нумар= 1 |старонкі= 14 |ref=Адамовіч}} * {{артыкул |аўтар= Бажэнава В. |загаловак= Тыпалогія ілюзіяністычнага жывапісу |выданне= [[Наша вера]] |тып=часопіс |год= 1999 |том= |нумар= 2 |старонкі= 34—40 |ref=Бажэнава}} * {{артыкул |аўтар= Мамонька А. |загаловак= Роспісы Будслаўскага касцёла |выданне= [[Наша вера]] |тып=часопіс |год= 2001 |том= |нумар= 2 (16) |старонкі= 9—13 |ref=Мамонька}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Анташэўскі Казімір}} [[Катэгорыя:Мастакі Беларусі XVIII стагоддзя]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1757 годзе]] [[Катэгорыя:Мастакі-манументалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Мастакі барока]] [[Катэгорыя:Мастакі класіцызму]] k01h9tdnl57npccghwf7es7r8xr9b3f 10 805430 5125347 5121412 2026-04-13T11:53:03Z M.L.Bot 261 афармленне 5125347 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Беларусазнаўства ў Польшчы |загаловак = [[Беларусазнаўства ў Польшчы]] |выява = |клас_спісаў = hlist |група1 = Акадэмічныя<br/>і навуковыя<br/>цэнтры |спіс1 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Варшава |спіс1 = [[Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта]]{{·}} [[Працоўня беларускай філалогіі Польскай акадэміі навук|Працоўня беларускай філалогіі ПАН]] |загаловак2 = Беласток |спіс2 = [[Кафедра беларускай філалогіі Беластоцкага ўніверсітэта]]{{·}} [[Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта]] |загаловак3 = Люблін |спіс3 = [[Аддзел беларусістыкі Універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры]] |загаловак4 = Вільня<br/> <small>(міжваенны час)</small> |спіс4 = [[Беларусазнаўства ва Універсітэце Стэфана Баторыя]]{{·}} [[Навукова-даследчы інстытут Усходняй Еўропы]] }} |група2 = Даследчыкі<br/>паводле<br/>асяродкаў |спіс2 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Пачынальнікі |спіс1 = [[Самуіл Багуміл Ліндэ]]{{·}} [[Ян Баршчэўскі]]{{·}} [[Казімір Андрэевіч Буйніцкі|Казімір Буйніцкі]]{{·}} [[Аляксандр Феліксавіч Рыпінскі|Аляксандр Рыпінскі]]{{·}} [[Ян Чачот]] |загаловак2 = Варшаўскі |спіс2 = [[Антаніна Абрэмбская-Яблонская]]{{·}} [[Аляксандр Баршчэўскі]]{{·}} [[Ніна Баршчэўская]]{{·}} [[Базыль Белаказовіч]]{{·}} [[Яніна Эльжбета Смулэк|Эльжбета Смулкова]]{{·}} [[Юры Туронак]]{{·}} [[Мікалай Валянцінавіч Хаўстовіч|Мікалай Хаўстовіч]]{{·}} [[Ганна Энгелькінг]]{{·}} [[Мірослаў Янковяк]] |загаловак3 = Беластоцкі |спіс3 = [[Алена Глагоўская]]{{·}} [[Міхаіл Кандрацюк]]{{·}} [[Алег Юр’евіч Латышонак|Алег Латышонак]]{{·}} [[Ірэна Матуш]]{{·}} [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]]{{·}} [[Аляксандр Міськевіч]]{{·}} [[Базыль Сегень]]{{·}} [[Галіна Паўлаўна Тварановіч|Галіна Тварановіч]]{{·}} [[Лілія Цытко]]{{·}} [[Ян Чыквін]] |загаловак4 = Люблінскі |спіс4 = [[Сяргей Валер’евіч Кавалёў|Сяргей Кавалёў]]{{·}} [[Міхал Лесьёў]]{{·}} [[Рышард Лужны]]{{·}} [[Рышард Радзік]]{{·}} [[Міхал Саевіч]]{{·}} [[Беата Сівек]] |загаловак5 = Віленскі<br/>(да 1939) |спіс5 = [[Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ|Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ-Эрэнкройцава]]{{·}} [[Севярын Віславух]]{{·}} [[Мар’ян Пецюкевіч]]{{·}} [[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч|Станіслаў Станкевіч]]{{·}} [[Ян Станкевіч]]{{·}} [[Генадзь Іванавіч Цітовіч|Генадзь Цітовіч]] }} |група3 = Навуковыя<br/>і гістарычныя<br/>таварыствы |спіс3 = * [[Беларускае гістарычнае таварыства (Польшча)|Беларускае гістарычнае таварыства]] * [[Беларускае навуковае таварыства (Вільня)|Беларускае навуковае таварыства]] * [[Таварыства прыяцеляў беларусаведы]] (УСБ) * [[Белавежа (літаратурнае аб’яднанне)|БЛА «Белавежа»]] ''(навукова-крытычная секцыя)'' |група4 = Перыядычныя<br/>выданні |спіс4 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Сучасныя |спіс1 = «[[Acta Albaruthenica]]»{{·}} «[[Annus Albaruthenicus]]»{{·}} «[[Białorutenistyka Białostocka]]»{{·}} «[[Białoruskie Zeszyty Historyczne]]»{{·}} «[[Studia Białorutenistyczne]]»{{·}} «[[Termopile]]» |загаловак2 = Гістарычныя |спіс2 = «[[Balticoslavica]]»{{·}} «[[Родная мова (часопіс)|Родная мова]]»{{·}} «[[Środy Literackie]]» }} |група5 = Фундаментальныя<br/> працы і выданні |спіс5 = * «[[Люд беларускі]]» (М. Федароўскі) *«[[Падручны беларуска-польскі слоўнік]]» (Б. Друцкі-Падбярэскі) *«[[Вільня і Віленская зямля (манаграфія)|Вільня і Віленская зямля]]» *«[[Атлас усходнеславянскіх гаворак Беласточчыны]]» *«[[Старабеларуская літаратура ХІ—XVIII стст. Хрэстаматыя]]» }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Беларусь]] [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Польшча]] </noinclude> 1bxacyiu9smb2pl5gdu3x62hr1oknxl 5125349 5125347 2026-04-13T11:54:58Z M.L.Bot 261 5125349 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Беларусазнаўства ў Польшчы |загаловак = [[Беларусазнаўства ў Польшчы]] |выява = |клас_спісаў = hlist |група1 = Акадэмічныя<br/>і навуковыя<br/>цэнтры |спіс1 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Варшава |спіс1 = [[Кафедра беларусістыкі Варшаўскага ўніверсітэта]]{{·}} [[Працоўня беларускай філалогіі Польскай акадэміі навук|Працоўня беларускай філалогіі ПАН]] |загаловак2 = Беласток |спіс2 = [[Кафедра беларускай філалогіі Беластоцкага ўніверсітэта]]{{·}} [[Аддзел беларускай культуры Беластоцкага ўніверсітэта]] |загаловак3 = Люблін |спіс3 = [[Аддзел беларусістыкі Універсітэта Марыі Складоўскай-Кюры]] |загаловак4 = Вільня<br/>(1921-1939) |спіс4 = [[Беларусазнаўства ва Універсітэце Стэфана Баторыя]]{{·}} [[Навукова-даследчы інстытут Усходняй Еўропы]] }} |група2 = Даследчыкі<br/>паводле<br/>асяродкаў |спіс2 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Пачынальнікі |спіс1 = [[Самуіл Багуміл Ліндэ]]{{·}} [[Ян Баршчэўскі]]{{·}} [[Казімір Андрэевіч Буйніцкі|Казімір Буйніцкі]]{{·}} [[Аляксандр Феліксавіч Рыпінскі|Аляксандр Рыпінскі]]{{·}} [[Ян Чачот]] |загаловак2 = Варшаўскі |спіс2 = [[Антаніна Абрэмбская-Яблонская]]{{·}} [[Аляксандр Баршчэўскі]]{{·}} [[Ніна Баршчэўская]]{{·}} [[Базыль Белаказовіч]]{{·}} [[Яніна Эльжбета Смулэк|Эльжбета Смулкова]]{{·}} [[Юры Туронак]]{{·}} [[Мікалай Валянцінавіч Хаўстовіч|Мікалай Хаўстовіч]]{{·}} [[Ганна Энгелькінг]]{{·}} [[Мірослаў Янковяк]] |загаловак3 = Беластоцкі |спіс3 = [[Алена Глагоўская]]{{·}} [[Міхаіл Кандрацюк]]{{·}} [[Алег Юр’евіч Латышонак|Алег Латышонак]]{{·}} [[Ірэна Матуш]]{{·}} [[Яўген Васілевіч Мірановіч|Яўген Мірановіч]]{{·}} [[Аляксандр Міськевіч]]{{·}} [[Базыль Сегень]]{{·}} [[Галіна Паўлаўна Тварановіч|Галіна Тварановіч]]{{·}} [[Лілія Цытко]]{{·}} [[Ян Чыквін]] |загаловак4 = Люблінскі |спіс4 = [[Сяргей Валер’евіч Кавалёў|Сяргей Кавалёў]]{{·}} [[Міхал Лесьёў]]{{·}} [[Рышард Лужны]]{{·}} [[Рышард Радзік]]{{·}} [[Міхал Саевіч]]{{·}} [[Беата Сівек]] |загаловак5 = Віленскі<br/>(да 1939) |спіс5 = [[Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ|Цэзарыя Бадуэн дэ Куртэнэ-Эрэнкройцава]]{{·}} [[Севярын Віславух]]{{·}} [[Мар’ян Пецюкевіч]]{{·}} [[Станіслаў Іосіфавіч Станкевіч|Станіслаў Станкевіч]]{{·}} [[Ян Станкевіч]]{{·}} [[Генадзь Іванавіч Цітовіч|Генадзь Цітовіч]] }} |група3 = Навуковыя<br/>і гістарычныя<br/>таварыствы |спіс3 = * [[Беларускае гістарычнае таварыства (Польшча)|Беларускае гістарычнае таварыства]] * [[Беларускае навуковае таварыства (Вільня)|Беларускае навуковае таварыства]] * [[Таварыства прыяцеляў беларусаведы]] (УСБ) * [[Белавежа (літаратурнае аб’яднанне)|БЛА «Белавежа»]] ''(навукова-крытычная секцыя)'' |група4 = Перыядычныя<br/>выданні |спіс4 = {{Навігацыйная табліца|subgroup |загаловак1 = Сучасныя |спіс1 = «[[Acta Albaruthenica]]»{{·}} «[[Annus Albaruthenicus]]»{{·}} «[[Białorutenistyka Białostocka]]»{{·}} «[[Białoruskie Zeszyty Historyczne]]»{{·}} «[[Studia Białorutenistyczne]]»{{·}} «[[Termopile]]» |загаловак2 = Гістарычныя |спіс2 = «[[Balticoslavica]]»{{·}} «[[Родная мова (часопіс)|Родная мова]]»{{·}} «[[Środy Literackie]]» }} |група5 = Фундаментальныя<br/> працы і выданні |спіс5 = * «[[Люд беларускі]]» (М. Федароўскі) *«[[Падручны беларуска-польскі слоўнік]]» (Б. Друцкі-Падбярэскі) *«[[Вільня і Віленская зямля (манаграфія)|Вільня і Віленская зямля]]» *«[[Атлас усходнеславянскіх гаворак Беласточчыны]]» *«[[Старабеларуская літаратура ХІ—XVIII стст. Хрэстаматыя]]» }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Беларусь]] [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Польшча]] </noinclude> e81bbo1ag1bn3h4w4lsh73ukqkah51e 0 805603 5125058 5122875 2026-04-12T14:01:39Z Jaŭhien 59102 арфаграфія 5125058 wikitext text/x-wiki '''Арфаэ́пія белару́скай мо́вы''' — сукупнасць нормаў [[Беларуская мова|беларускай]] [[Літаратурная мова|літаратурнай]] мовы, якія ахопліваюць правілы вымаўлення [[гук мовы|гукаў]] і іх спалучэнняў. == Гісторыя == [[Арфаэпія|Арфаэпічныя]] нормы беларускай літаратурнай мовы сфарміраваліся ў XIX — пачатку XX стагоддзя на аснове сістэмы вымаўлення [[Сярэднебеларускія гаворкі|сярэднебеларускіх гаворак]] і першапачаткова вызначаліся высокай ступенню варыянтнасці. Іх станаўленню спрыяла актывізацыя тэатральнай справы (дзейнасць [[Ігнат Цярэнцьевіч Буйніцкі|І. Буйніцкага]], адкрыццё дзяржаўных тэатраў у [[Мінск]]у і [[Віцебск]]у ў 1920-я гады), арганізацыя рэгулярнага радыёэфіру ў 1925 годзе, публічныя лекцыі [[Анатоль Васілевіч Багдановіч|А. В. Багдановіча]], [[Пётр Апанасавіч Бузук|П. А. Бузука]], [[Іосіф Васілевіч Воўк-Левановіч|Я. В. Воўка-Левановіча]], [[Язэп Юр’евіч Лёсік|Я. Ю. Лёсіка]], [[Сцяпан Міхайлавіч Некрашэвіч|С. М. Некрашэвіча]] і іншых<ref>{{Крыніцы/Культура Беларусі: энцыклапедыя|артыкул=Арфаэпія|том=1|старонкі=218}}</ref>. == Вымаўленне галосных гукаў і іх спалучэнняў == Правілы вымаўлення і напісання [[Галосныя|галосных]] у пераважнай большасці выпадкаў супадаюць. Пад [[націск]]ам усе галосныя вымаўляюцца выразна: ''р[э́]кі, [з’э́]млі, в[о́]льны, [л’о́]гкі, пр[а́]вільны, з[в’а́]зка, [в’і́]льгаць, в[ы́]бары, д[у́]мка, [z’у́]ба''<ref name="Энцыклапедыя">{{Крыніцы/Беларуская мова: энцыклапедыя|артыкул=Арфаэпія|старонкі=51—52}}</ref>. У вымаўленні галосных не пад націскам адзначаюцца пэўныя асаблівасці. Ненаціскныя гукі [э], [о], [а] пасля цвёрдых [[Зычныя|зычных]] ва ўсіх складах — пераднаціскных і паслянаціскных — вымаўляюцца як выразны гук [а], толькі карацейшы за націскны ([[аканне]], на пісьме абазначаецца літарай '''а'''): ''р[а]чны́, ц[а]на́, дв[а]ры́, г[а]рады́, тр[а]ва́, с[а]давіна́, палі́ц[а]''. Галосны [э] у ненаціскным становішчы захоўвае сваё гучанне толькі ў [[Іншамоўныя словы|словах іншамоўнага паходжання]]: ''[э]по́ха, [э]кскава́тар, р[э]канстру́кцыя''. На пісьме гэтаму гуку адпавядае літара '''э'''. У некаторых словах, запазычаных праз [[Руская мова|рускую мову]], пасля [р], [ц] вымаўляецца як [ы] (на пісьме перадаецца літарай '''ы'''): ''бр[ы]зе́нт, др[ы]зі́на, інж[ы]не́р, канц[ы]ля́рыя, р[ы]со́ра''. Словы з націскнымі складамі ''ро, ло, рэ'' не падпарадкоўваюцца аканню. Не пад націскам [о], [э] у розных формах слова або ў аднакарэнных словах замяняюцца гукам [ы]: ''кр[о]ў — кр[ы]ві́, гл[о́]тка — гл[ы]то́к, бл[о́]хі — бл[ы]ха́, хр[э́]сьбіны — хр[ы]шчэ́нне''<ref name="Энцыклапедыя" />. Пасля мяккіх зычных гукі [э], [о], [а] вымаўляюцца як [а] толькі ў першым [[Склад (мова)|складзе]] перад націскам ([[яканне]], на пісьме — літара '''я'''): ''[в’а]се́лле, [л’а]со́к, [м’а]до́к, [с’а]ло́, г[л’а]дзе́ць''. У [[Часціца (часціна мовы)|часціцы]] ''не'' і [[прыназоўнік]]у ''без'' вымаўляецца [а], калі націск падае на першы склад наступнага за імі слова: ''[н’а] ве́даў, [н’а] пры́йдзе, [б’аз] ры́бы, [б’аз] ба́цькі''. У першым пераднаціскным складзе [э] захоўваецца ў большасці запазычаных слоў: ''а[б’э]лі́ск, [б’э]нзі́н, [г’э]ро́й, [м’э]да́ль, [п’э]ро́н, [с’э]зо́н'', але ''[с’а]ржа́нт''. Ва ўсіх іншых ненаціскных складах пасля мяккіх зычных у спрадвечна беларускіх словах вымаўляецца [э], набліжаны да [а]: ''[з’э^ал’э^а]нава́ты, во́[з’э^а]ра, [с’э^а]ляні́н''. На месцы спрадвечнага (этымалагічнага) [а] у гэтых складах можа вымаўляцца таксама выразны гук [а]: ''[л’а]мантава́́ць, [п’а]цярня́, [ц’а]гнікі́, су́[в’а]зь'', параўнанне ''[л’а́]мант, [п’а́]ць, [ц’а́]гнеш, [в’а́]жаш''<ref name="Энцыклапедыя" />. Націскныя і ненаціскныя галосныя [і], [ы] пасля зычных у сярэдзіне слова вымаўляюцца выразна: ''[л’і́]тара, [в’і]нава́ты, назо́ў[н’і]к, пам[ы́]лка, п[ы]та́нне, дабе́гч[ы]''. Перад націскным [і] у пачатку слова і ў сярэдзіне пасля галоснага ў вымаўленні развіваецца [[Прыстаўны гук|прыстаўны зычны гук]] [й]: ''[й]і́хні, [й]і́ней, [й]і́скры, кра[й]і́на, ма[й]і́мі''. Прыстаўны [й] з’яўляецца таксама пасля галоснага, пасля апострафа і мяккага знака як перад націскным, так і перад ненаціскным [і]: ''кра[й]і́, у сям’[й]і́, у Іль[й]і́, у вы́ра[й]і, се́м’[й]і, Іль[й]іча́''. Пасля цвёрдага зычнага (акрамя [γ], [к], [х]) на стыку слоў, частак [[Складанае слова|складанага слова]] або [[Марфема|марфем]] вымаўляецца гук [ы], які на пісьме можа абазначацца як літарай '''ы''', так і літарай '''і''': ''брат [ы] сястра, пед[ы]нстыту́т, уз[ы]сці́'', але ''іх [і] няма''. Пачатковы ненаціскны [і], а таксама [[злучнік]] ''і'' пасля слова, якое заканчваецца на галосны, пры адсутнасці паўзы паміж словамі замяняецца ў вымаўленні на [й]: ''на [й]гры́шчы, маці [й] дачка, прыйшлі [й] сказалі, не [й]дзі''. Такая ж замена адбываецца і пасля [[Прыстаўка (мова)|прыставак]] на галосны: ''за[й]гра́ць, па[й]сці́, вы́[й]сці''<ref name="Энцыклапедыя" />. Галосны [у] вымаўляецца выразна і ў націскным, і ў ненаціскным становішчы: ''в[у́]ліца, адв[у]чы́цца, г[у]тарко́вы, сці́сн[у]ць''. Пасля галоснага пачатковы [у] і прыназоўнік ''у'' замяняюцца на зычны [ў]: ''прыехалі [ў]чора, дарога [ў] полі, ва [ў]ніверсітэце, брата [ў]ладзіміра'' (Уладзіміра), на [ў]рале (на Урале), (ва ўласных назвах пачатковы гук [ў] на пісьме абазначаецца адпаведна літарай '''У''': ''ва Ушачах''). У запазычаных словах на ''-ум, -ус'' пасля галоснага гук [у] утварае самастойны склад і вымаўляецца нязменна: ''аквары[у]м, калёкві[у]м''<ref name="Энцыклапедыя" />. У спалучэннях галосных [іо], [іа], [іэ] у сярэдзіне запазычаных слоў узнікае ўстаўны ([[Эпентэза|эпентэтычны]]) гук [й]: ''б[ійо́]лаг, б[ійа]ло́гія, д[ыйа]рэ́за, пац[ыйэ́]нт''<ref name="Даведнік">{{Кніга|загаловак=Беларуская мова: энцыклапедычны даведнік|адказны=пад агул. рэд. Д.В. Дзятко|год=2022|месца=Мн.|выдавецтва=Беларусь|старонкі=37—38|старонак=495|isbn=978-985-01-1558-4}}</ref>. == Вымаўленне зычных гукаў і іх спалучэнняў == Зычныя гукі ў становішчы перад галоснымі вымаўляюцца выразна і нязменна: ''[дароγа], [чароды], [γрымоты]''<ref name="Даведнік" />. Перад гукамі [р], [л], [м], [н], [в], [й] зычныя вымаўляюцца выразна: ''д[р]овы, с[л]ых, з[м]ычка, с[в]абода, [бйу]''<ref name="Даведнік" />. Гук [γ] вымаўляецца працяжна. Гэты заднеязычны звонкі і шчылінны гук сустракаецца як у спрадвечна беларускіх, так і ў большасці запазычаных слоў: ''[γ]арох, а[γ]арод, [γ'э]ктар, [γ]арнізон''. [[Звонкі велярны выбухны зычны|Выбухны [г]]] вымаўляецца толькі ў некаторых запазычаных словах, у спалучэнні [зг] і на месцы [к] перад звонкімі зычнымі: ''[г]анак, [г]узік, [г]онта, [г]аза, [г]валт, [г’і]рса, шва[г’э]р, ма[зг’і], ва[г]зал'' (вакзал), ''ру[г]зак'' (рукзак), ''э[г]замен'' (экзамен), ''э[г]зэмпляр'' (экзэмпляр), ''та[г] было'' (так было)<ref name="Энцыклапедыя" />. Губна-зубны гук [в] вымаўляецца перад галоснымі: ''гала[в]а, [в]ышыня''. Пасля галоснага перад зычным і пасля галоснага ў канцы слова ён замяняецца губна-губным гукам [ў]: ''галоўка, траўка, галоў, траваў''<ref name="Энцыклапедыя" />. Гукі [ж], [ш], [ž], [ч], [р] у беларускай літаратурнай мове заўсёды цвёрдыя: ''[жы]віца, [шэ]сце, даж[žы], [ча]тыры, [ра]біна''<ref name="Энцыклапедыя" />. Гукі [ž], [z], [z’] — афрыкаты (злітныя); яны вымаўляюцца як адзін гук, які на пісьме абазначаецца дзвюма літарамі, але ад афрыкат трэба адрозніваць спалучэнні літар ''дж, дз'', якія на стыку прыстаўкі і кораня абазначаюць два гукі і вымаўляюцца раздзельна: ''а[д]-[ж]ыць, па[д]-[ж]аць, па[д]-[ж]ылкі, па[д]-[з’]емны''. Афрыката [ž] сустракаецца ў спрадвечна беларускіх словах, пераважна ў дзеясловах і аддзеяслоўных назоўніках, а таксама ў некаторых запазычаных: ''са[ž]у, са[ž]анец, агаро[ž]аны, агаро[ž]а, [ž]эмпер''. Цвёрдая афрыката [z] ужываецца ў некаторых [[Гукаперайманне|гукапераймальных]] беларускіх словах і запазычаннях з [[Польская мова|польскай мовы]]: ''[z]ынкаць, [z]вынкаць, пэн[z]аль, нэн[z]а, ксян[z]а'', а таксама на стыку слоў перад звонкім зычным: ''хлопе[z] бы прыйшоў'' (хлопец бы прыйшоў). Мяккая афрыката [z’] больш пашырана ў беларускай мове: ''[z’э]ці, [z’а]ліць, бара[z’]ба, каман[z’]ір, [z’у]на''<ref name="Энцыклапедыя" />. Гукі [д], [т] пры змякчэнні вымаўляюцца як [z’], [ц’] ([[дзеканне]] і [[цеканне]]): ''брыга[д]а — у брыга[z’э], пала[т]а — у пала[ц’э]''. У пераважнай большасці запазычаных слоў гукі [д], [т] вымаўляюцца цвёрда: ''[д]экан, [д]ывізія, [д]элегат, [т]эатр, кры[т]ыка'', але: ''[z’у] шэс, э[ц’у]д, [ц’і]р, [ц’у]ль''. Перад мяккім [в’] гукі [д], [т] змякчаюцца і змяняюцца на |z’], [ц’]: ''ба[ц’]вінне, [ц’]вёрды, змяр[ц’]велы, ча[ц’]вёрты, [z’]веры, [z’]ве''. На стыку прыстаўкі і [[Корань (мовазнаўства)|кораня]], у прыназоўніках, у формах [[Давальны склон|давальнага]] і [[Месны склон|меснага]] склону [[назоўнік]]аў на ''-тва, -тво'' перад мяккім [в’] зычныя [д], [т] не памякчаюцца: ''а[д]весці, па[д]вечар, у Лі[т]ве, у харас[т]ве''<ref name="Энцыклапедыя" />. Гукі [з’], [с’], [z’], [ц’] сваім утварэннем адрозніваюцца ад адпаведных парных цвёрдых гукаў [з], [с], [z], [ц]. Пры іх вымаўленні [[язык]] прыціскаецца да пярэдняй часткі цвёрдага [[Паднябенне|паднябення]], таму яны больш мяккія. Гукі [з], [с] у адпаведнасці з правіламі літаратурнага вымаўлення памякчаюцца перад мяккімі зычнымі і ў словах, і на стыку слоў ([[Асіміляцыя (мовазнаўства)|асімілятыўнае]] памякчэнне): ''[з’]мена, бая[з’]лівы, [з’] дзедам, [с’]ветлы, [с’]мех, [с’] сіняга неба''. Перад заднеязычнымі мяккімі [γ’], [г’], [к’], [х’] такога памякчэння не адбываецца: ''[з]гінацца, [с]кінуць, [с]хіліцца''<ref name="Энцыклапедыя" />. Гукі [н], [л] памякчаюцца перад мяккімі [z’], [ц’], [н’], [й]: ''му[н’]дзір, на фро[н’]це, малі[н’]нік, ка[н’йа]к, насто[л’]нік''<ref name="Энцыклапедыя" />. Падоўжаныя зычныя вымаўляюцца як адзін доўгі гук: ''га[л’:]ё, пыта[н’:]е, збо[ж:]а, узвы[ш:]а''<ref name="Энцыклапедыя" />. Звонкія зычныя на канцы слова і перад глухімі вымаўляюцца як глухія, а глухія перад звонкімі — як звонкія: ''наро[т]'' (народ), ''хле[п]'' (хлеб), ''яга[т]ка'' (ягадка), ''гры[п]кі'' (грыбкі), ''ка[з’]ба'' (касьба), ''фу[д]бол'' (футбол)<ref name="Энцыклапедыя" />. У спалучэннях шыпячых гукаў са свісцячымі або свісцячых з шыпячымі папярэдні гук прыпадабняецца да наступнага: ''купае[с’:]я'' (купаешся), ''у крыні[ц:]ы'' (у крынічцы), ''[ж:]аты'' (зжаты), ''пагру[шч]ык'' (пагрузчык), ''ра[шч]ысціць'' (расчысціць), ''ра[ш:]ыць'' (расшыць)<ref name="Энцыклапедыя" />. Да наступных гукаў прыпадабняюцца [д], [т] у спалучэннях ''дч, тч, дц, тц'', і гэтыя спалучэнні вымаўляюцца адпаведна як [ч:] або [ц:]: ''перакла[ч:]ык'' (перакладчык), ''пераплё[ч:]ык'' (пераплётчык); ''у ло[ц:]ы'' (у лодцы), ''у пала[ц:]ы'' (у палатцы). Спалучэнне ''зск'' вымаўляецца як [ск]: ''каўка[ск’]і'' (каўказскі); спалучэнне ''дск'' — як [цк]: ''грама[цк’]і'' (грамадскі)<ref name="Энцыклапедыя" />. У спалучэннях [кл’], [бл’], [бр], [пр], [рн], [тр], калі імі заканчваецца слова, паміж зычнымі з’яўляецца [[Рэдукаваныя галосныя|рэдукаваны]] (скарочаны) гук [ъ], падобны да [а]: ''спекта[къл’]'' (спектакль), ''ансам[бъл’]'' (ансамбль), ''ве[пър]'' (вепр), ''зу[бър]'' (зубр), ''ме[тър]'' (метр), ''го[рън]'' (горн), у некаторых спалучэннях гэта замацавалася і на пісьме (''дзёран'')<ref name="Энцыклапедыя" />. Спалучэнне ''чн'' вымаўляецца так, як пішацца: ''ру[чн]ы, па[чн]у, сма[чн]ы'', але ''яе[чн]я'' і ''яе[шн]я''. У словах, якія заканчваюцца спалучэннем [с’ц’], апошні гук вымаўляецца выразна: ''рада[с’ц’]'' (радасць), ''магчыма[с’ц’]'' (магчымасць), ''свежа[с’ц’]'' (свежасць)<ref name="Энцыклапедыя" />. == Гл. таксама == * [[Беларуская фанетыка]] == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Беларуская мова}} [[Катэгорыя:Беларуская мова]] d0kg3gixe6zce0vjvfekybqpec56gwi 0 805657 5125345 5124915 2026-04-13T11:48:03Z M.L.Bot 261 5125345 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} [[Файл:POL_COA_Słownik.svg|міні|Ліндэ за працу над слоўнікам у 1826 годзе быў узнагароджаны шляхецкіх гербам царом [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалаем I]] (праект герба распрацоўваў сам Ліндэ)]] [[Файл:Popiersie_SB_Lindego_Powazki.JPG|міні|Бюст С. Б. Ліндэ з сямейнай магілы на Евангеліцка-Аўгсбургскіх могілках у Варшаве]] [[Файл:Dawny_budynek_Szkoły_Obywatelskiej_w_Toruniu.jpg|міні|Былая пратэстанцкая школа Новага горада ў Торуні, якую наведваў Самуэль Багуміл Ліндэ ў другой палове XVIII стагоддзя]] [[Файл:Torun_pomnik_Lindego.jpg|міні|Помнік Ліндэ ў Торуні]] '''Самуэль Багуміл Ліндэ''' ({{lang-pl|Samuel Bogumił Linde}}; {{ВД-Прэамбула}}) — польскі [[Славістыка|славіст]], [[Лексікаграфія|лексікограф]], [[Мовазнаўства|лінгвіст]], перакладчык, бібліёграф, педагог і [[бібліятэкар]], аўтар манументальнага ''«Слоўніка польскай мовы»'' (1807—1814)<ref>Ліндэ Самуэль Багуміл // [[Беларуская энцыклапедыя]]: У 18 т. Т. 9: Кулібін — Малаіта / Рэдкал.: Г. П. Пашкоў і інш.. — Мн. : [[Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі|БелЭн]], 1999. — Т. 9. — C. 265.</ref><ref name=":0">Biskup Marian (red.), ''[https://kpbc.umk.pl/dlibra/docmetadata?id=40020 Wybitni ludzie dawnego Torunia],'' Warszawa PWN 1982, s. 153—160. </ref>. == Біяграфія == Нарадзіўся ў [[Торунь|Торуні]], малодшы сын мяшчаніна, імігранта са [[Швецыя|Швецыі]], майстра-слесара і раднага Яна Якабсена Ліндэ (Jan Jacobsen Lindt) і Ганны Барбары, народжанай Лангенган (Barbara Langenhan). Наведваў школу Новага горада ў Торуні і пратэстанцкую акадэмічную гімназію. З 1789 года вывучаў [[Багаслоўе|тэалогію]] і [[Філалогія|філалогію]] ва [[Лейпцыгскі ўніверсітэт|ўніверсітэце Лейпцыга.]] У 1791 годзе, пасля двух гадоў спроб, стаў выкладчыкам польскай мовы і літаратуры ва ўніверсітэце. Скончыў яго ў 1792 годзе, атрымаўшы званне ''магістра дыпламатыкі'' на філасофскім факультэце пасля абароны дысертацыі ''«De solatiis adversus mortis horrores in Platone et Novo Testamento obviis»'', што дало яму права чытаць лекцыі ва ўніверсітэце. Восенню 1792 года пачаў супрацоўнічаць з прыхільнікамі [[Канстытуцыя 3 мая 1791 года|Канстытуцыі 3 мая,]] якія жылі ў [[Саксонія (федэральная зямля)|Саксоніі]] ў выгнанні, пераклаў на нямецкую мову творы [[Юльян Урсын Нямцэвіч|Юльяна Урсына Нямцэвіча]] «''Вяртанне дэпутата»'' і ''«Таргавіцкую Біблію»'', а таксама творы [[Гуга Калантай|Гуга Калантая]], [[Ігнацы Патоцкі|Ігнацыя Патоцкага]] і Францішка Ксаверыя Дмахоўскага «''Пра ўздым і падзенне Канстытуцыі 3 мая 1791 года»''. Пераклады гэтых твораў былі апублікаваныя ў Лейпцыгу паміж 1792 і 1794 гадамі. Кантакты з польскімі эмігрантамі, чыё сацыяльнае становішча пераўзыходзіла Ліндэ, адкрылі яму кар’ерныя шляхі, нягледзячы на тагачасную палітычную сітуацыю, і назаўсёды прывязалі яго да польскасці. Падчас [[Паўстанне 1794 года|паўстання Касцюшкі]] жыў у [[Варшава|Варшаве]] сярод прыхільнікаў Ігнацыя Патоцкага і Гуга Калантая. Пасля паразы паўстання стаў бібліятэкарам Юзафа Максіміліяна Асалінскага ў [[Вена|Вене]] да 1803 года. У гэты перыяд сабраў асноўны лексікаграфічны матэрыял для працы свайго жыцця — «''Слоўніка польскай мовы''». У 1800 годзе быў прызначаны членам Варшаўскага таварыства сяброў навукі, у працы якога ён актыўна ўдзельнічаў пасля 1803 года<ref name=":0" />. У 1803 годзе стаў дырэктарам Варшаўскага ліцэя, заснаванага прускімі ўладамі, і займаў гэтую пасаду бесперапынна да 1831 года. 1 сакавіка 1804 года Ліндэ апублікаваў праспект «Слоўніка польскай мовы» на польскай і нямецкай мовах. Дзякуючы падпіскам і дапамозе арыстакратычных спонсараў, у прыватнасці [[Адам Казімір Чартарыйскі|Адама Казіміра Чартарыйскага]], у Варшаве паміж 1807 і 1815 гадамі былі апублікаваныя шэсць тамоў «Слоўніка польскай мовы» вельмі вялікім накладам у 1200 асобнікаў. Ліндэ працягваў прадаваць свае працы да канца жыцця (да 1847 года). У 1817 годзе цар [[Аляксандр I (імператар расійскі)|Аляксандр I]] набыў у аўтара 98 асобнікаў «Слоўніка» для школ [[Літва|Літвы]] і [[Украіна|Украіны]], якія ўжо набылі працы Ліндэ дзякуючы намаганням [[Віленскі ўніверсітэт|Віленскага ўніверсітэта]], і асабліва яго рэктара [[Ян Снядэцкі|Яна Снядэцкага]]. У 1816—1818 гадах чытаў лекцыі ў [[Варшаўскі ўніверсітэт|Каралеўскім Варшаўскім універсітэце]], а з 1818 года быў дырэктарам Публічнай бібліятэкі, якая была аддзелена ад універсітэта і пашырала сваю калекцыю ў асноўным рэдкімі старадрукамі. У 1831 годзе бібліятэка налічвала больш за 133 000 тамоў — на той момант гэта была найбуйнейшая бібліятэка ў Польшчы. У 1819 годзе Ліндэ сабраў 50 000 тамоў з бібліятэк царкоўных устаноў, якія ў той час ліквідаваліся. Навуковыя працы Ліндэ, апублікаваныя пасля 1815 года, былі значнымі для таго часу, у які яны былі напісаны: «''Аб славянска-расійскай літаратуры''» (1815—1816), «''Аб Літоўскім статуце, рускай мовай і друкам выдадзеным, паведамленне''» (1816, фактычна 1817) і «''Пра мову старажытных прусаў''» (1822). З шырокай перакладчыцкай дзейнасці Ліндэ былі апублікаваныя толькі ''«[[Vincent Kadłubek|Вінцэнт Кадлубек]]»'' Я. М. Асалінскага і ''«Гістарычны нарыс расійскай літаратуры»'' [[Mikołaj Griecz|Мікалая Грэча]] (1823). Падчас выхаду на пенсію ён працаваў над расійска-польскім слоўнікам, які пакінуў няскончаным. Гэтая праца некаторы час цікавіла расійскія ўлады, але падвяргалася крытыцы з боку расійскіх навукоўцаў. У 1826 годзе быў узведзены ў дваранскія тытулы; атрымаў спадчыннае дваранства і [[герб]] «Слоўнік». Быў узнагароджаны [[Ордэн Святога Станіслава|ордэнам Святога Станіслава]] II ступені ў 1818 годзе і III ступені ў 1815 годзе, а таксама [[Ордэн Святога Уладзіміра|ордэнам Святога]] [[Ордэн Святога Уладзіміра|Уладзіміра]] III ступені царамі Аляксандрам I і [[Мікалай I (імператар расійскі)|Мікалаем I.]] У 1816 годзе атрымаў залаты медаль, прафінансаваны таварыствам, за свой «Слоўнік польскай мовы»; у 1842 годзе атрымаў залаты медаль, прафінансаваны ўладамі Каралеўства Польскага, з нагоды свайго юбілею. У 1844 годзе стаў ганаровым грамадзянінам горада Торунь <ref>{{Cite web|url=https://torun.pl/pl/wykaz-honorowych-obywateli-miasta-torunia|title=Honorowi Obywatele Torunia|website=torun.pl}}</ref> . Пахаваны на Евангеліцка-Аўгсбургскіх могілках у Варшаве (алея 1, № 12). == Беларусістычныя даследванні == Пытанне таго, наколькі Ліндэ ў «''Слоўніку польскай мовы''» (1807—1814) выкарыстоўваў матэрыялы беларускай мовы застаецца дыскусійным. [[Вацлаў Ластоўскі]] лічыў, што ўключна з вытворнымі ў слоўніку налічваецца да 10 тысяч запазычанняў з беларускай і ўкраінскай моў<ref name=":02">{{Кніга|аўтар=Запрудскі Сяргей|загаловак=Беларусістычныя зацікаўленні Самуэля Багуміла Ліндэ // Нарысы гісторыі беларускага мовазнаўства ХІХ стагоддзя: дапаможнік|год=2020|месца=Мінск|выдавецтва=БДУ|старонкі=25-40|спасылка=https://elib.bsu.by/bitstream/123456789/294026/1/Zaprudski.pdf}}</ref>. Але беларуская і ўкраінская мовы былі абмінуты С. Б. Ліндэ ў змешчаным у першым томе слоўніка ягоным пераліку славянскіх моў і дыялектаў, з якіх ён чэрпаў паралелі для польскіх слоў. У слоўніку С. Б. Ліндэ прыведзена цытата з «''Хронікі Гвагніна''», у якой фігуруе выраз Белая Русь. Таксама ў слоўніку ёсць артыкулы з назвамі сямі беларускіх гарадоў: [[Брэст]], [[Гродна]], [[Масты]], [[Навагрудак]], [[Нясвіж]], [[Магілёў]], [[Орша]]<ref>''Lewaszkiewicz, Tadeusz''. [https://ispan.waw.pl/ireteslaw/handle/20.500.12528/320bia%C5%82orutenistyczne.pdf Zainteresowania białorutenistyczne Samuela Bogumila Lindego]. W: Maria Biolik i in. (red.). ''Slavica, onomastica, regionalia. Prace dedykowane Panu Profesorowi Jerzemu Dumie''. Olsztyn: Wydawnictwo Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, 2016. S. 97-105.</ref>. У 1815—1816 гг. у Варшаве на польскай мове былі надрукаваны дзве працы Самуэля Багуміла Ліндэ, якія з’явіліся вельмі важным укладам у беларусістыку таго часу, фактычна распачыналі навуковае зацікаўленне беларускай мовай. Першая праца — гэта вялікі артыкул «''Аб славянска-расійскай літаратуры''» (''O literaturze słowiańskorosyjskiej''), дзе падрабаязна разглядаецца выдадзеная ў 1813—1815 гг. у Санкт-Пецярбургу праца [[Васіль Сцяпанавіч Сопікаў|Васіля Сопікава]] «''Спроба расійскай бібліяграфіі''». У ім упершыню ў польскамоўнай навуковай літаратуры сустракаецца выраз беларуская мова. Так, С. Б. Ліндэ акцэнтаваў увагу на тым, што мову не ўсіх прадстаўленых у каталогу В. Сопікава кірылічных выданняў трэба кваліфікаваць як царкоўнаславянскую: «''…шмат ёсць напісаных па-маларасійску або па-беларасійску''». Ліндэ змясціў два паралельныя, беларускі і польскі, фрагменты з ´Казання святога Кірылы пра Антыхрыста" [[Стафан Іванавіч Зізаній|Стафана Зізанія]], каментуючы мову ´Казання святога Кірылы пра Антыхрыста", выказаў меркаванне аб блізкасці здабытай з гэтага помніка, раней яму невядомай мовы да польскай: беларуская і польская мовы, на яго думку, адрозніваліся толькі канчаткамі іменных часцін мовы і дзеясловаў, але рэдка лексікай<ref name=":2">{{Артыкул|спасылка=https://www.academia.edu/165563104/%D0%A4%D0%90%D0%A0%D0%9C%D0%86%D0%A0%D0%90%D0%92%D0%90%D0%9D%D0%9D%D0%95_%D0%9F%D0%90%D0%9D%D0%AF%D0%A6%D0%A6%D0%AF_%D0%91%D0%95%D0%9B%D0%90%D0%A0%D0%A3%D0%A1%D0%9A%D0%90%D0%AF_%D0%9C%D0%9E%D0%92%D0%90_%D0%8E_%D0%9F%D0%95%D0%A0%D0%A8%D0%90%D0%99_%D0%9F%D0%90%D0%9B%D0%9E%D0%92%D0%95_%D0%A5%D0%86%D0%A5_%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%93%D0%9E%D0%94%D0%94%D0%97%D0%AF_%D0%A0%D0%9E%D0%9B%D0%AF_%D0%9F%D0%A0%D0%90%D0%A6_%D0%93%D0%86%D0%A1%D0%A2%D0%90%D0%A0%D0%AB%D0%A7%D0%9D%D0%90%D0%93%D0%90_%D0%9F%D0%A0%D0%9E%D0%A4%D0%86%D0%9B%D0%AE|аўтар=Siarhiej Zaprudski|загаловак=ФАРМІРАВАННЕ ПАНЯЦЦЯ «БЕЛАРУСКАЯ МОВА» Ў ПЕРШАЙ ПАЛОВЕ ХІХ СТАГОДДЗЯ: РОЛЯ ПРАЦ ГІСТАРЫЧНАГА ПРОФІЛЮ|год=2025-01-01|выданне=Беларуская мова – галоўная гісторыка-культурная каштоўнасць нацыі і дзяржавы : (да 95-годдзя Інстытута мовазнаўства імя Якуба Коласа) : зб. навук. арт. / Нац. акад. навук Беларусі, Цэнтр даслед. беларус. культуры, мовы і літ., Ін-т мовазнаўства імя Якуба Коласа ; пад агул. рэд. І. Л. Капылова ; н...}}</ref>. Ліндэ вельмі ўважліва і падрабязна разгледзеў тыя месцы кнігі Сопікава, у якіх гаворка ішла пра [[Францыск Скарына|Францыска Скарыну]], паводле меркавання філолага, Скарына хутчэй пісаў свае творы «''на рускім дыялекце, вельмі блізкім да польскай мовы''». Напісанне другой працы — «''Аб Літоўскім статуце, рускай мовай і друкам выдадзеным, паведамленне''» (''O Statucie litewskim ruskim językiem i drukiem wydanym wiadomość'') — было водгукам Ліндэ на грамадскую ўвагу да гэтага помніка, засведчаную ў факце яго выдання ў 1811 годзе ў Пецярбургу на рускай і польскай мовах. Ліндэ так моцна быў зацікаўлены гэтым помнікам, што першыя аркушы здаў у друк, калі кнігу яшчэ не скончыў. У выніку ў канцы працы прыйшлося зрабіць некаторыя карэктывы да таго, што было напісана ў пачатку кнігі. У гэтай працы Ліндэ звярнуў увагу на «рускую мову» Статута. Недыферэнцыяванае выкарыстанне некаторымі тагачаснымі польскімі аўтарамі тэрміна «''język ruski''» вымусіла Ліндэ зрабіць заўвагу адносна таго, што гэты выраз часам ужываўся неўласціва: напрыклад, [[Тадэвуш Чацкі]] ў асобных выпадках змешваў назву руская мова з назвамі царкоўная мова і расійская мова. Аднак, сцвярджае С. Б. Ліндэ, руская мова моцна адрозніваецца ад расійскай і царкоўнай, і<blockquote>расіянін, які з захапленнем дэкламуе творы Ламаносава, Дзяржавіна і г. д., а таксама грэцка-расійскі святар, які ўсю славянскую Біблію ведае на памяць, не зразумее ніводнага артыкула рускага Літоўскага статута настолькі, што ўзнікла патрэба выдаць Статут у перакладзе на расійскую мову.</blockquote>Зыходзячы з таго што мова Статута не адрознівалася ад мовы кваліфікаванага В. Сопікавым як беларуская «Казання Святога Кірыла аб Антыхрысце», С. Б. Ліндэ назваў мову Літоўскага статута беларускай, выдзеліўшы ў тэксце гэтую назву<ref name=":02" />. Таксама ён адзначыў пранікненне рыс жывой народнай гаворкі (''mowy potocznej'') у «дыялект бела-рускі» (''dyalekt Biało-Ruski''), на якім напісаны тэкст са Святога Пісьма, змешчаны ў Статуце пад гербам Пагоня<ref name=":1">{{Артыкул|спасылка=https://www.ceeol.com/search/article-detail?id=1376800|аўтар=Свістунова Марына|загаловак=Філолагі Варшаўскага ўніверсітэта ХІХ – пачатку ХХ ст. аб пісьмовай традыцыі беларускай мовы|год=2021|мова=|выданне=Acta Albaruthenica|выпуск=21|старонкі=231–247}}</ref>. У працы «Аб Літоўскім статуце…» С. Б. Ліндэ яшчэ раз звярнуўся да тэмы кваліфікацыі мовы Ф. Скарыны і скарэкціраваў свае ранейшыя погляды: «''у Скарыны назіраем дамешку рускай мовы да царкоўнай, старая славянская мова ў яго выразна пераважае''»<ref name=":02" />. Такім чынам, у працы Ліндэ істотнымі для беларусістыкі аказаліся размежаванне беларускай («рускай»), расійскай і стараславянскай моў у якасці асобных і і кваліфікацыя мовы Статута як беларускай<ref name=":02" />. У прадмове да перакладу кнігі [[Мікалай Іванавіч Грэч|Мікалая Грэча]] «Гісторыя рускай літаратуры» (1823) Ліндэ падкрэслівае неабходнасць устанавіць і захоўваць розніцу ва ўжыванні назваў славянскай, царкоўнай, рускай, маларасійскай, беларускай, сучаснай расійскай моў. Ён паўторна прапанаваў сваю дыферэнцыяцыю, пры гэтым рускай ён назваў мову, якая «''была ва ўжытку ў Маскве і ваколіцах да часу Пятра Вялікага і трохі пазней''», беларускай — «''на якой народ размаўляе ў Літве і часткова на Валыні''», сучаснай расійскай — «''якая ўзнікла пасля Пятра Вялікага''»<ref name=":3">{{Артыкул|спасылка=https://elib.bsu.by/handle/123456789/12213|аўтар=Сяргей Мікалаевіч Запрудскі|загаловак=Беларусістычныя зацікаўленні Самуэля Багуміла Ліндэ|год=2007|выданне=Droga ku wzajemności. 50 lat białorutenistyki na Uniwersytecie Warszawskim. Redakcja naukowa Mikołaj Timoszuk i Mikołaj Chaustowicz. (Acta Albaruthenica 6)|старонкі=S. 382—395}}</ref>. Такім чынам, Ліндэ спачатку разумеў пад ´беларускай мовайª выключна гістарычны феномен, але пазней змяніў свой пункт гледжання і выкарыстоўваў гэты лінгвонім толькі для наймення сучаснай яму жывой беларускай мовы<ref name=":2" />. Паводле Сяргея Запрудскага:<blockquote>На кароткі час Ліндэ блізка дакрануўся да некаторых вельмі важных пісьмовых помнікаў беларускай гісторыі: выданняў Ф. Скарыны, Статута Вялікага Княства Літоўскага і інш. Першы аналіз Статута дазволіў Ліндэ ідэнтыфікаваць беларускую мову як адрозную і ад польскай, і ад расійскай, і ад царкоўнаславянскай. Верагодна, з прычыны таго, аднак, што паглыбленая распрацоўка беларускай тэматыкі не магла прыносіць палітычных дывідэндаў Ліндэ неўзабаве перастаў акцэнтаваць беларускі ракурс польскаўсходнеславянскіх сувязяў, звузіўшы яго да польска-расійскага<ref name=":3" />.</blockquote> == Крыніцы == {{крыніцы}} {{Беларусазнаўства ў Польшчы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Ліндэ Самуэль Багуміл}} [[Катэгорыя:Удзельнікі паўстання 1794 года]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Лейпцыгскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Славісты Польшчы]] pc10tcenxzpobfxz4hrzumhrt6q89t9 10 805659 5125228 5124494 2026-04-13T06:28:12Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125228 wikitext text/x-wiki {{Навігацыйная табліца |імя = Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага |загаловак = [[Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага]] |выява = |state = <includeonly>collapsed</includeonly> |клас_спісаў = hlist |група1 = Рукапісныя помнікі<br/>(XIV—XVIII стст.) |спіс1 = * [[Лаўрышаўскае Евангелле]] (XIV ст.) * [[Мсціслаўскі Псалтыр]] (1395) * [[Кіеўскі Псалтыр]] (1397) * [[Смаленскі Псалтыр]] (1390-я) * [[Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх]] (1395) * [[Дзесятаглаў]] (Мацея Дзесятага, 1502—1507) * [[Супрасльскі летапіс]] * [[Кніга Аляксандрыя]] |група2 = [[Музычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Музычныя рукапісы<br/>і друкі (Ірмалоі)]] |спіс2 = * [[Супрасльскі ірмалой]] (1598—1601) * [[Жыровіцкі ірмалой]] * [[Куцеінскі ірмалой]] * [[Ірмалой Лаўрэна Крупскага]] (Смаленск, XVII ст.) * [[Ірмалой Яна Рапалейскага]] (1744) * [[Анфалагіён]] |група3 = Друкарні ВКЛ |спіс3 = {{Навігацыйная табліца |child |група1 = Вільня |спіс1 = * [[Віленская друкарня Скарыны|Друкарня Францыска Скарыны]] * [[Друкарня Мамонічаў]] * [[Віленская брацкая друкарня]] * [[Віленская друкарня Яна Карцана|Друкарня Яна Карцана]] * [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная (езуіцкая) друкарня]] * [[Друкарня Базыльян|Базыльянская друкарня]] |група2 = Іншыя гарады |спіс2 = * [[Ашмянская друкарня]] * [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкая (Радзівілаўская)]] * [[Буйніцкая друкарня|Буйніцкая (Спірыдона Собаля)]] * [[Гродзенская друкарня|Гродзенская (Тызэнгаўза / Каралеўская)]] * [[Еўеўская друкарня]] * [[Заблудаўская друкарня]] * [[Заслаўская друкарня]] * [[Куцеінская друкарня]] * [[Лоская друкарня]] * [[Любчанская друкарня|Любчанская (Пятра Бластуса Кміты)]] * [[Магілёўская брацкая друкарня]] * [[Мінская брацкая друкарня]] * [[Нясвіжская друкарня]] * [[Пінская друкарня|Пінская (езуіцкая)]] * [[Слуцкая друкарня]] * [[Супрасльская друкарня]] * [[Цяпінская друкарня]] }} |група4 = Кірылічныя выданні |спіс4 = * [[Біблія Францыска Скарыны]] (1517—1519) * [[Малая падарожная кніжка]] (1522) * [[Апостал (1525)|«Апостал»]] (1525) * [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1529 года|Першы Статут ВКЛ]] (1529) * [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1566 года|Другі Статут ВКЛ]] (1566) * [[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэці Статут ВКЛ]] (1588) * [[Трыбунал або Цэтула]] (1581) * [[Катэхізіс (1562)|«Катэхізіс» Сымона Буднага]] (1562) * [[Евангелле Васіля Цяпінскага]] (каля 1570) * [[Евангелле вучыцельнае]] (1580, 1616) * [[Дыёптра]] (Еўе, 1612) * [[Еўеўскі буквар]] (1618) * [[Куцеінскі буквар]] (1631) * [[Акафісты і каноны]] (Магілёў, 1693) * [[Лексіс (1596)|«Лексіс»]] і [[Грамматіка словенска]] (Л. Зізаній, 1596) * [[Граматыка Сматрыцкага|«Грамматіки славенския правилноє Сvнтагма»]] (1619) * [[Лексікон славенароскі|«Лексікон славенароскі»]] (П. Бярында, 1627) |група5 = Польскамоўныя і<br/> лацінамоўныя выданні |спіс5 = * [[Брэсцкая Біблія]] (Радзівілаўская, 1563) * [[Нясвіжская Біблія]] (С. Буднага, 1572) * [[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]] (Слуцк, 1678) * [[Rosarium et officium Beatae Mariae Virginis|Rosarium]] (Вільня, 1678) * [[Аб апраўданні грамадным]] (Нясвіж) |група6 = Дзеячы кніжнай культуры |спіс6 = {{Навігацыйная табліца |child |група1 = Друкары і выдаўцы |спіс1 = * [[Францыск Скарына]] * [[Сымон Будны]] * [[Васіль Цяпінскі]] * [[Мамонічы|Кузьма, Лука і Лявон Мамонічы]] * [[Ян Карцан]] і [[Іосіф Карцан]] * [[Пётр Бластус Кміта]] * [[Васіль Гарабурда]] * [[Спірыдон Собаль]] * [[Іаіль Труцэвіч]] * [[Пётр Элерт]] * [[Іван Фёдараў (друкар)|Іван Фёдараў]] * [[Пётр Мсціславец]] |група2 = Лексікографы і пісьменнікі |спіс2 = * [[Лаўрэнцій Зізаній]] * [[Сцяфан Зізаній]] * [[Памва Бярында]] * [[Мялецій Сматрыцкі]] * [[Ілья Капіевіч]] * [[Сымон Полацкі]] * [[Мацей Дзесяты]] |група3 = Гравёры і мастакі |спіс3 = * [[Максім Вошчанка]] * [[Васіль Вошчанка]] * [[Іван Шчырскі]] * [[Аляксандр Тарасевіч]] * [[Лявон Тарасевіч]] * [[Фёдар Ангілейка]] |група4 = Інтралігатары (пераплётчыкі) |спіс4 = * [[Якуб Марковіч]] * [[Казімір Вяжбойскі]] * [[Францыск Сафія]] * [[Эльях Тыль]] |група5 = Мецэнаты і фундатары |спіс5 = * [[Астафій Багданавіч Валовіч|Астафій Валовіч]] * [[Леў Сапега]] * [[Мікалай Радзівіл Чорны]] * [[Мікалай Крыштоф Радзівіл Сіротка|Мікалай Радзівіл Сіротка]] * [[Ян Кішка]] * [[Багдан Агінскі]] * [[Рыгор Хадкевіч]] }} |група7 = З'явы і прафесіі |спіс7 = * [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інтралігатарства (пераплётная справа)]] * [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|Кніжная гравюра]] ([[Ксілаграфія]], [[Медзярыт]]) * [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|Кніжны гандаль]] * [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Цэнзура ў ВКЛ]] (Індэксы забароненых кніг) * [[Сільва рэрум]] * [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Панегірычная літаратура]] * [[Вакабула]] * [[Суперэкслібрыс]] * [[Фоліа]] |група8 = Бібліятэкі і кнігазборы |спіс8 = * [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка (Радзівілаў)]] * [[Бібліятэка Сапегаў]] (Ружаны, Дзярэчын) * [[Бібліятэка Віленскай акадэміі]] * [[Бібліятэка Супрасльскага манастыра]] * [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра]] * [[Бібліятэка Храптовічаў]] (Шчорсы) * [[Слуцкая бібліятэка кальвіністаў]] * [[Бібліятэка Залускіх]] }}<noinclude> [[Катэгорыя:Навігацыйныя шаблоны:Вялікае Княства Літоўскае]] </noinclude> blb48pbyz5aj47oo38e1ew3epg3f7ag 0 805674 5125118 5124125 2026-04-12T18:19:33Z Emilia Noah 155537 /* Спасылкі */ 5125118 wikitext text/x-wiki {{да выдалення|значнасць?}} {{Мастак}} '''Крысціна Віталеўна Лядская''' ({{ВД-Прэамбула}}) — беларуская мастачка, мастацтвазнаўца, куратар арт-праектаў, перакладчык, экспадызайнер. == Біяграфія == Нарадзілася 21 снежня 1972 года ў Мінску, у мастацкай сям'і. Бацька, Віталь Мікалаевіч Лядскі (1952— 1993) працаваў мастаком-[[Афармленчае мастацтва|афарміцелем]]. Маці, Івета Канстантынаўна Саўчык, была педагогам па мастацкім выхаванні і развіцці дзяцей малодшага школьнага ўзросту, атрымала ад мэра Мінска [[Міхаіл Якаўлевіч Паўлаў|Міхаіла Паўлава]] прэмію па экалагічных праектах з дзецьмі. Менавіта маці прывіла Крысціне першыя навыкі малявання. Пасля 8 класаў сярэдняй школы падрыхтоўкай Крысціны да ўступных іспытаў 2 месяца займаўся мастак-манументаліст Эдуард Шчаглоў. У 1988 годзе паступіла ў [[Мінскі дзяржаўны мастацкі каледж імя А. К. Глебава|Мінскае мастацкае вучыішча імя А. К. Глебава]] з выдатнымі адзнакамі па кампазіцыі, малюнку і [[жывапіс]]у. Аднім з яе выкладчыкаў быў [[Уладзімір Леанідавіч Зінкевіч|Уладзімір Зінкевіч]]. Скончыла вучылішча ў 1992 годзе з «чырвоным» дыпломам па спецыяльнасці «мастацкае афармленне», пасля чаго адразу паступіла ў [[Беларуская дзяржаўная акадэмія мастацтваў|Беларускі дзяржаўны тэатральна-мастацкій інстытут]] на [[Станковая графіка|станковую графіку]]. Выкладчыкамі у яе былі вядомыя беларускія мастакі [[Уладзімір Пятровіч Савіч|Уладзімір Савіч]], [[Уладзімір Самойлавіч Басалыга|Уладзімір Басалыга]], [[Уладзімір Антонавіч Тоўсцік|Уладзімір Тоўсцік]], [[Уладзімір Мікалаевіч Вішнеўскі|Уладзімір Вішнеўскі]]. Услед за мастацкай адукацыяй вырашыла атрымаць і больш шырокую гуманітарную, паступіўшы ў [[Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт]] на філасофскі факультэт з паглыбленым вывучэннем нямецкай мовы. Чытала працы нямецкіх філосафаў Гадамера, Хайдэггера, Гартмана ў арыгінале, перакладала іх для друку на рускую мову. Яе выкладчыкам і навуковым кіраўніком быў беларускі філосаф [[Анатоль Арсеньевіч Міхайлаў|Анатоль Міхайлаў]], [[Акадэмік НАН Беларусі|Акадэмік]] [[Нацыянальная акадэмія навук Беларусі|Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]], [[доктар філасофскіх навук]], [[прафесар]]. Атрымала кваліфікацыю "філосаф, выкладчык філасофскіх дысцыплін". Пасля заканчэння ЕГУ ў 2001 годзе засталася выкладаць у ЕГУ. У 1999 — 2003 гг. — заснавальнік і галоўны рэдактар інфармацыйнага бюлетэня ЕГУ. З 2001 па 2004 гг. была рэдактарам выдавецтва ЕГУ. У гэты час таксама выкладала па наступных навучальных курсах ЕГУ: * Нямецкая філасофская тэрміналогія * Французская філасофская тэрміналогія * Французская тэрміналогія для культуролагаў * Прырода філасофскіх ведаў і інш. У 2003 годзе паступіла ў аспірантуру ЕГУ, кафедра філасофіі і культуралогіі, філасофская антрапалогія. Аспірантура: 01.10.2003—31.07.2004, даследчая стыпендыя для аспірантаў DAAD, Універсітэт Альберта-Людвіга, Фрайбург, Германія (сертыфікат мовы універсітэта Альберта-Людвіга, Нямецкая мова, ступень СI). З 01.10.2005 па 30.06.2006 — Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт, факультэт перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі, перакладчык-рэферэнт, Нямецкая мова (дыплом з адзнакай). Прайшла перападрыхтоўку як перакладчык (Мінскі дзяржаўны лінгвістычны універсітэт, факультэт павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі кадраў, кваліфікацыя «перакладчык-рэферэнт, Нямецкая мова»). З 2004 працуе пазаштатным перакладчыкам пры Беларускай гандлёва-прамысловай Палаце, Нямецкая мова. У 2005—2006 гг. была таксама перакладчыкам у Нацыянальным акадэмічным Вялікім тэатры оперы і балета. У 2006—2007 гг. займала пасаду памочніка мастацкага кіраўніка Нацыянальнага акадэмічнага Вялікага тэатра оперы РБ па міжнароднай дзейнасці. Займалася арганізацыяй, каардынацыяй і суправаджэннем замежных гастроляў калектыву тэатра оперы. З 2005 па 2008 тэатральная трупа 5 разоў выязджала на гастролі ў Германію, 2 разы на гастролі на Канарскія выспы і адзін раз у Аўстрыю, дзе трупа выступала сумесна з [[Мансерат Кабалье]]. Ажыццяўляла ўсе знешнія зносіны калектыва на нямецкай мове. З 2008 года — асістэнт арганізатара оперных фестываляў, перакладчык міжнародных праектаў у оперных прадзюсерскіх цэнтрах New European Festival GmbH, Германія; Verein Oper Schenkenberg, Швейцарыя; Staufer Festspiele Göppingen GmbH, Германия; Music & Theater Saar GmbH, Германия. У 2010 — 2011 гг. была дырэктарам беларускага аддзялення міжнароднага агенцтва «Берын Арт Менеджмент» у Мінску, займалася арганізацыяй канцэртных турнэ, шоу, фестываляў. У 2012 годзе змяніла сферу дзейнасці з музычнага на візуальнае мастацтва. У 2012—2013 годзе была старшым навуковым супрацоўнікам Гарадской мастацкай галерэі твораў Л. Шчамялёва (філіяла ДУ «[[Музей гісторыі горада Мінска]]»). У 2013—2015 гадах стала загадваць галерэяй, змяніўшы на гэтай пасадзе [[Таццяна Алегаўна Бембель|Таццяну Бембель]]. * [[23 студзеня]] — [[13 лютага]] [[2015 год у гісторыі беларускага выяўленчага мастацтва|2015 года]]: выстаўка твораў жівапісу [[Леанід Дзмітрыевіч Шчамялёў|Леаніда Шчамялёва]] '''«Белае сонца блакітнай зімы»''', Гарадская мастацкая галерэя твораў Л. Шчамялёва, куратар К. Лядская: <center><gallery mode=packed heights=100> Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015.JPG Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015 14.JPG Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015 11.JPG Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015 04.JPG Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015 09.JPG Выява:Opening of an exhibition of Leonid Shchemelyov 23.01.2015 02.JPG </gallery></center> У 2015 — 2016 гадах — арт-куратар, арт-менеджар, прэс-сакратар новай Мастацкай галерэі «Дом карцін». З 2025 года рэалiзуе сабе як мастацтвазнаўца, куратар арт-праектаў, арт-менеджэр і экспадызайнер у мінскай галерэі «Арыстакрат». == Творчасць == Паралельна з працай Крысціна ўсё жыццё піша творы жывапісу і ўдзельнічае ў мастацкіх выставах: * 2017 — Персанальная выстава жывапісу «Мае рэчы», мастацкая галерэя «Кніжны салон», Мінск. * 2018 — Персанальная выстава жывапісу «Мае рэчы. Нацюрморт», музей «Прастора [[Хаім Саламонавіч Суцін|Суціна]]», [[Смілавічы]]. Куратар — Юрый Абдурахманаў. * 2019 — Галерэя «Арыстакрат». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://tanix.by/blog/inspiration/intervju-s-kristinoj-ljadskoj ] * [https://museums.by/muzei/galereya-shchemeleva/] * [http://museum.by/node/34661 ] * [https://sputnik.by/20160226/1020415955.html ] * [http://uk.minsk.gov.by/docs/kultura/afisha/shemelev20150120.pdf ] * [https://mir24.tv/news/13332977/Tihonov_AI@mirtv.ru] * [https://minsknews.by/sittsevyimi-vodopadami-zamanivaet-gorodskaya-galereya-proizvedeniy-leonida-shhemeleva/] {{Вонкавыя спасылкі}} muz8pmvpr5af466wrb8r06s2osu80ue 0 805725 5125068 5123989 2026-04-12T15:19:47Z CheburekWithMeat 166412 Пераклад імёнаў рэдактараў, афармленне карткі. 5125068 wikitext text/x-wiki {{Газета|мова=Арабская|заснавальнікі={{ubl|[[Фарыс Німр]]|Халіл Табет|Антон Наджыб Матар}}|галоўны рэдактар=Фарыс Німр|заснаванне=18 красавіка 1888 г.|спыненне публікацый=11 лістапада 1952 г. (апошні выпуск) 26 мая 1954 г. (забаронена)|галоўны офіс=Каір|краіна=Егіпет|назва=Аль-Мукатам|рэдактар=[[Фарыс Німр]], [[Якуб Саруф]], [[Халіл Табет]] і [[Антон Наджыб Матар]]|тып=[[Газета]] і [[перыядычнае выданне]]}} '''«Аль-Мукатам»''' — егіпецкая газета, якая выдавалася ў [[Каір]]ы ў [[1888]]—1952 гадах. Да моманту свайго закрыцця ўладамі ў 1954 годзе выданне лічылася адным з найбольш уплывовых у краіне. Сваю назву газета атрымала ў гонар горнага храбта, што месціцца непадалёк ад егіпецкай сталіцы. == Гісторыя == Першы нумар ''«Аль-Мукатама»'' пабачыў свет 18 красавіка 1888 года. Яе стваральнікамі выступілі трое хрысціян: [[Фарыс Німр]], Халіл Табет і Антон Наджыб Матар. Выхад газеты падтрымаў [[Лорд Кромер]], які на той час з’яўляўся брытанскім адміністратарам у Егіпце. Да 14 лютага 1889 года рэдакцыя выпусціла ўсяго тры нумары, пасля чаго газета пачала выходзіць штодня. Выданне мела шчыльныя сувязі з колам аўтараў часопіса ''«Аль-Муктатаф»''. Заснавальнікамі апошняга былі выхадцы з Сірыі — хрысціяне Фарыс Німр, Якуб Саруф і Шахін Макарыус. Акрамя таго, Макарыус у 1885—1896 гадах выдаваў у Каіры масонскі часопіс ''«[[Аль-Латаіф]]»''. Фарыс Німр займаў пасаду галоўнага рэдактара ''«Аль-Мукатама»'' ад моманту стварэння і да самай смерці ў 1951 годзе, курыруючы палітычны кірунак газеты. У раннія гады за навуковую тэматыку выдання адказваў Якуб Саруф. У 1893 годзе ў ''Аль-Мукатама'' было каля 3000 падпісчыкаў. У 1897 годзе іх было амаль шэсць тысяч, як ў ''«[[Аль-Ахрам]]»'' і ''«[[Аль-Муайяд]]»''. Апошні нумар газеты выйшаў 11 лістапада 1952 года. Потым яна ужо была забароненая міністрам нацыянальнага кіраўніцтва на чале з [[Салах Салем|Салахам Салемам]] 26 мая 1954 года. == Змест і палітычная пазіцыя == Першапачаткова газета публікавала навіны ў аснове якіх быў пераклад тэлеграфных паведамленняў, якія дасылалі інфармацыйныя агенцтвы, такія як [[Reuters]] і [[Havas]]. ''Аль-Мукатам'' была першай егіпецкай газетай, якая атрымала гэтыя паведамленні ад вядучых інфармацыйных агенцтваў. Таксама адзін з рэдактараў брытанскай штодзённай газеты ''[[Daily Mail]]'' быў яе лонданскім карэспандэнтам. З 28 чэрвеня 1895 г. па 9 лютага 1896 г. выходзіла праца Мухамада Аль-Мувайліхі пад назвай Ма Хуналік. Падчас [[Брытанская акупацыя Егіпта|брытанскай акупацыі Егіпта]] паміж 1892 і 1914 гадамі ''Аль-Мукатам'' прытрымлівалася прабрытанскай палітычнай пазіцыі, ад чаго газета падвяргалася частай крытыцы. Часткова былі абвінавачванні ў тым, што яна фінансуецца брытанскімі ўладамі. З-за гэтай крытыкі існавала напружанасць паміж ''Аль-Мукатам'' і іншай каірскай газетай ''«[[Аль-Муайяд]]»'', якая падтрымлівала незалежнасць Егіпта. Група пад кіраўніцтвам [[Мустафа Каміль|Мустафы Каміля]] (аўтар часопіса ''Аль-Муайяд)'' атакавала офісы часопіса ''Аль-Мукатам.'' Выдаўцы ''Аль-Мукатам'' часта падвяргаліся высмейванню з боку палітычнага сатырычнага часопіса ''[[Аль-Сіяс Аль-Мусавар|Аль-Сіяса Аль-Мусавара]]''. ''Аль-Мукаттам'' і ''Аль-Ахрам'', якія займалі праасманскую пазіцыю, таксама сталі апанентамі з 1889 года. ''Аль-Мукатам'' таксама падтрымлівала яшчэ адну падзею, якая выклікала крытыку — міграцыя [[Яўрэі|габрэяў]] у [[Палесціна|Палесціну]]. У 1911 годзе сіянісцкі актывіст [[Нісім Малул]] пачаў працаваць карэспандэнтам ''Аль-Мукатама'' ў [[Хайфа|Хайфе]]. У газеце была рэгулярная калонка пра Палесціну, рэдактар якой быў ананімным, а ў артыкулаў быў подпіс «старэйшага сіяніста». Палестынскі сацыёлаг і пісьменнік [[Салім Тамары]], сцвярджае, што рэдактарам калонкі мог быць [[Шымон Моял]], пісьменнік і [[Сіянізм|сіяніст,]] ураджэнец Яфы. Калі брытанскае кіраванне ў Егіпце скончылася ў 1914 годзе, ''Аль-Мукатам'' амаль адразу стаў вядомы за сваю высакаякасную журналістыку і рэфарматарскую пазіцыю. Яны былі першымі з арабскіх газет, хто апублікавала тэкст [[Дэкларацыя Бальфура 1917 года|Дэкларацыі Бальфура]] 10 лістапада 1917 г. На старонках ''Аль-Мукатама часта з’яўляліся крытычныя выпады ў бок саудаўскага лідара'' [[Абдэль Азіз ібн Сауд|Ібн Сауда]] каля 1920-х гадоў. Для яго іх выпады былі немалой праблемай, таму ў 1924 г. ён заснаваў у Мецы газету Ум Аль-Кура, каб супрацьстаяць негатыўнай прапагандзе ''Аль-Мукатама.'' Уолтэр Смарт, які быў зяць Німра і супрацоўнік брытанскага пасольства, публікаваў у газеце шмат [[Панарабізм|панарабісцкіх]] артыкулаў пачыная з 1930-х гадоў. Газета была сярод выданняў, якія адзначалі завяршэнне будаўніцтва казармаў зоны Суэцкага канала ў сакавіку 1939 года, чаго патрабавалі брытанскія ўлады. Да канца свайго існавання ''Аль-Мукатам'' меў незалежны рэдакцыйны падыход к навінам. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-09}} [[Катэгорыя:Культура Егіпта]] rp0wbod4n4pe4ec1o986f6ukahgbiqo 5125069 5125068 2026-04-12T15:34:20Z CheburekWithMeat 166412 вікіфікацыя імёнаў і прыбіранне дублікатаў у картцы 5125069 wikitext text/x-wiki {{Газета|мова=Арабская|заснавальнікі={{ubl|[[Фарыс Німр]]|[[Халіл Табет]]|[[Антон Наджыб Матар]]}}|галоўны рэдактар=[[Фарыс Німр]]|заснаванне=18 красавіка 1888 г.|спыненне публікацый=11 лістапада 1952 г. (апошні выпуск) 26 мая 1954 г. (забаронена)|галоўны офіс=Каір|краіна=Егіпет|назва=Аль-Мукатам|рэдактар=[[Якуб Саруф]]|тып=[[Газета]] і [[перыядычнае выданне]]}} '''«Аль-Мукатам»''' — егіпецкая газета, якая выдавалася ў [[Каір]]ы ў [[1888]]—1952 гадах. Да моманту свайго закрыцця ўладамі ў 1954 годзе выданне лічылася адным з найбольш уплывовых у краіне. Сваю назву газета атрымала ў гонар горнага храбта, што месціцца непадалёк ад егіпецкай сталіцы. == Гісторыя == Першы нумар ''«Аль-Мукатама»'' пабачыў свет 18 красавіка 1888 года. Яе стваральнікамі выступілі трое хрысціян: [[Фарыс Німр]], Халіл Табет і Антон Наджыб Матар. Выхад газеты падтрымаў [[Лорд Кромер]], які на той час з’яўляўся брытанскім адміністратарам у Егіпце. Да 14 лютага 1889 года рэдакцыя выпусціла ўсяго тры нумары, пасля чаго газета пачала выходзіць штодня. Выданне мела шчыльныя сувязі з колам аўтараў часопіса ''«Аль-Муктатаф»''. Заснавальнікамі апошняга былі выхадцы з Сірыі — хрысціяне Фарыс Німр, Якуб Саруф і Шахін Макарыус. Акрамя таго, Макарыус у 1885—1896 гадах выдаваў у Каіры масонскі часопіс ''«[[Аль-Латаіф]]»''. Фарыс Німр займаў пасаду галоўнага рэдактара ''«Аль-Мукатама»'' ад моманту стварэння і да самай смерці ў 1951 годзе, курыруючы палітычны кірунак газеты. У раннія гады за навуковую тэматыку выдання адказваў Якуб Саруф. У 1893 годзе ў ''Аль-Мукатама'' было каля 3000 падпісчыкаў. У 1897 годзе іх было амаль шэсць тысяч, як ў ''«[[Аль-Ахрам]]»'' і ''«[[Аль-Муайяд]]»''. Апошні нумар газеты выйшаў 11 лістапада 1952 года. Потым яна ужо была забароненая міністрам нацыянальнага кіраўніцтва на чале з [[Салах Салем|Салахам Салемам]] 26 мая 1954 года. == Змест і палітычная пазіцыя == Першапачаткова газета публікавала навіны ў аснове якіх быў пераклад тэлеграфных паведамленняў, якія дасылалі інфармацыйныя агенцтвы, такія як [[Reuters]] і [[Havas]]. ''Аль-Мукатам'' была першай егіпецкай газетай, якая атрымала гэтыя паведамленні ад вядучых інфармацыйных агенцтваў. Таксама адзін з рэдактараў брытанскай штодзённай газеты ''[[Daily Mail]]'' быў яе лонданскім карэспандэнтам. З 28 чэрвеня 1895 г. па 9 лютага 1896 г. выходзіла праца Мухамада Аль-Мувайліхі пад назвай Ма Хуналік. Падчас [[Брытанская акупацыя Егіпта|брытанскай акупацыі Егіпта]] паміж 1892 і 1914 гадамі ''Аль-Мукатам'' прытрымлівалася прабрытанскай палітычнай пазіцыі, ад чаго газета падвяргалася частай крытыцы. Часткова былі абвінавачванні ў тым, што яна фінансуецца брытанскімі ўладамі. З-за гэтай крытыкі існавала напружанасць паміж ''Аль-Мукатам'' і іншай каірскай газетай ''«[[Аль-Муайяд]]»'', якая падтрымлівала незалежнасць Егіпта. Група пад кіраўніцтвам [[Мустафа Каміль|Мустафы Каміля]] (аўтар часопіса ''Аль-Муайяд)'' атакавала офісы часопіса ''Аль-Мукатам.'' Выдаўцы ''Аль-Мукатам'' часта падвяргаліся высмейванню з боку палітычнага сатырычнага часопіса ''[[Аль-Сіяс Аль-Мусавар|Аль-Сіяса Аль-Мусавара]]''. ''Аль-Мукаттам'' і ''Аль-Ахрам'', якія займалі праасманскую пазіцыю, таксама сталі апанентамі з 1889 года. ''Аль-Мукатам'' таксама падтрымлівала яшчэ адну падзею, якая выклікала крытыку — міграцыя [[Яўрэі|габрэяў]] у [[Палесціна|Палесціну]]. У 1911 годзе сіянісцкі актывіст [[Нісім Малул]] пачаў працаваць карэспандэнтам ''Аль-Мукатама'' ў [[Хайфа|Хайфе]]. У газеце была рэгулярная калонка пра Палесціну, рэдактар якой быў ананімным, а ў артыкулаў быў подпіс «старэйшага сіяніста». Палестынскі сацыёлаг і пісьменнік [[Салім Тамары]], сцвярджае, што рэдактарам калонкі мог быць [[Шымон Моял]], пісьменнік і [[Сіянізм|сіяніст,]] ураджэнец Яфы. Калі брытанскае кіраванне ў Егіпце скончылася ў 1914 годзе, ''Аль-Мукатам'' амаль адразу стаў вядомы за сваю высакаякасную журналістыку і рэфарматарскую пазіцыю. Яны былі першымі з арабскіх газет, хто апублікавала тэкст [[Дэкларацыя Бальфура 1917 года|Дэкларацыі Бальфура]] 10 лістапада 1917 г. На старонках ''Аль-Мукатама часта з’яўляліся крытычныя выпады ў бок саудаўскага лідара'' [[Абдэль Азіз ібн Сауд|Ібн Сауда]] каля 1920-х гадоў. Для яго іх выпады былі немалой праблемай, таму ў 1924 г. ён заснаваў у Мецы газету Ум Аль-Кура, каб супрацьстаяць негатыўнай прапагандзе ''Аль-Мукатама.'' Уолтэр Смарт, які быў зяць Німра і супрацоўнік брытанскага пасольства, публікаваў у газеце шмат [[Панарабізм|панарабісцкіх]] артыкулаў пачыная з 1930-х гадоў. Газета была сярод выданняў, якія адзначалі завяршэнне будаўніцтва казармаў зоны Суэцкага канала ў сакавіку 1939 года, чаго патрабавалі брытанскія ўлады. Да канца свайго існавання ''Аль-Мукатам'' меў незалежны рэдакцыйны падыход к навінам. == Крыніцы == {{крыніцы}} {{ВС}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-09}} [[Катэгорыя:Культура Егіпта]] sjic206lh0mwe5adyd70hf8ntlg365g 0 805744 5125116 5124031 2026-04-12T18:18:21Z Emilia Noah 155537 /* Зноскі */ 5125116 wikitext text/x-wiki {{да выдалення}} {{Infobox person | дата нараджэння = [[1856]] год | дата смерці = [[1951]] год (94-95 лет) | месца нараджэння = [[Хасбея]], [[Асманская Імперыя]] | месца смерці = [[Каір]], [[Егіпет]] | Альма-матар = [[Нью-Ёркскі ўніверсітэт]] | род дзейнасці = [[Журналіст]], [[выдавец]] | дзеці = [[Эмі Німр]] і [[Каця Антоніўс]] | Член = [[Акадэмія Арабскай Мовы ў Каіры]] }} '''Фарыс Німр''' (1856–1951) – ліванскі журналіст і інтэлектуал. Быў сузаснавальнікам газеты ''[[Аль-Мукатам|«Аль-Мукатам»]],'' якая выдавалася ў Каіры і мела прабрытанскую арыентацыю.<ref name=":0">{{Cite web|lang=ar|url=http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|title=الأعلام|author=Khayr al-Dīn al-Ziriklī|website=encyc.reefnet.gov.sy|archive-url=https://archive.today/20121224202101/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|archive-date=2012-12-24|access-date=2022-05-21|url-status=dead|year=1980}}</ref><ref name=":04">{{Cite web|language=ar|url=http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|title=الأعلام|author=Khayr al-Dīn al-Ziriklī|website=encyc.reefnet.gov.sy|archive-url=https://archive.today/20121224202101/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|archive-date=2012-12-24|access-date=2022-05-21|url-status=dead|year=1980|trans-title=Who’s who}}</ref> == Раннія гады і адукацыя == Нарадзіўся ў 1856 годзе у [[Хасбея|Хасбаі]] ([[Асманская імперыя|Асманская імперыя)]] ў сям'і пратэстантаў. Пасля гібелі бацькі ў [[Грамадзянская вайна 1860 года ў Горным Ліване|грамадзянскай вайне 1860 года Горным Ліване]], Фарыс пераехаў разам з маці ў [[Бейрут]], а пазней у [[Іерусалім]]. У 1868 годзе яны вярнуліся ў Хасбаю. Cкончыў [[Амерыканскі ўніверсітэт Бейрута|Сірыйскі каледж]] у Бейруце (1874). Працаваў абсерваторыі Лі пад кіраўніцтвам доктара Карнеліуса Ван Дэйка.<ref name=":0">{{Cite web|lang=ar|url=http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|title=الأعلام|author=Khayr al-Dīn al-Ziriklī|website=encyc.reefnet.gov.sy|archive-url=https://archive.today/20121224202101/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|archive-date=2012-12-24|access-date=2022-05-21|url-status=dead|year=1980}}</ref> У 1890 годзе атрымаў доктарскую ступень па філасофіі ў [[Нью-Ёркскі ўніверсітэт|Нью-Ёркскім універсітэце]].<ref name=":0" /> == Кар'ера і дзейнасць == Пасля вучобы працаваў у Амерыканскім каледжы ў [[Бейрут|Бейруце]], дзе выкладаў хімію. Быў членам арганізацыі вольных масонаў.<ref name="ycho">{{cite journal|author=Y. Choueiri|title=Two Histories of Syria and the Demise of Syrian Patriotism|journal=Middle Eastern Studies|year=1987|volume=23|issue=4|page=498|doi=10.1080/00263208708700722|jstor=4283206}}</ref> У 1876 годзе разам з [[Якуб Саруф|Якубам Саруфам]] заснаваў у Бейруце штомесячны арабскі навукова-папулярны часопіс ''[[Аль-Муктатаф|«Аль-Муктатаф»]].'' У канцы 1884 года яны пераехалі ў Каір, дзе працягнулі паспяховую выдавецкую дзейнасць.<ref name=":02">{{Cite web|language=ar|url=http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|title=الأعلام|author=Khayr al-Dīn al-Ziriklī|website=encyc.reefnet.gov.sy|archive-url=https://archive.today/20121224202101/http://encyc.reefnet.gov.sy/?page=entry&id=260246|archive-date=2012-12-24|access-date=2022-05-21|url-status=dead|year=1980|trans-title=Who’s who}}</ref><ref name="faw">{{cite book|author=Fawaz Gerges|title=Making the Arab World: Nasser, Qutb, and the Clash That Shaped the Middle East|year=2018|publisher=[[Princeton University Press]]|location=Princeton, NJ; Oxford|isbn=9781400890071|page=43|url=https://muse.jhu.edu/book/64675|author-link=Fawaz Gerges}}</ref> Калі брытанскія ўлады ў Егіпце дазволілі ім аднавіць выхад часопіса, Якуб і Фарыс пашырылі яго выданне Фарыс Німр, разам з Якубам Саруфам і Шахінам Макар'юсам заснавалі ў Каіры арабскую штодзённую газету ''[[Аль-Мукатам|«Аль-Мукатам»]].'' Быў членам егіпецкага сената і членам Сірыйскага Камітэта па Дабрабыту (з 1918 года). Сярод іншых членаў камітэта былі [[Хаккі аль-Азм]], [[Рафік аль-Азм]], Сулейман Насіф і Фаўзі аль-Бакры. == Асабістае жыццё і смерць == Кэці, якая была дачкой Німра, выйшла замуж за гісторыка і пісьменніка [[Джодж Антоніўс|Джоджа Антоніўса]].<ref>{{cite book|author=Ann M. Lesch|editor=Philip Mattar|title=Encyclopedia of the Palestinians|year=2005|publisher=Facts on File, Inc.|location=New York|page=22|chapter=Antonius, George|chapter-url=https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA22|isbn=978-0-8160-6986-6}}</ref> Другая дачка, Эмі, заручылася з брытанскім дыпламатам Уолтэрам Смартам.<ref>{{cite book|author=Meir Zamir|title=The Secret Anglo-French War in the Middle East. Intelligence and Decolonization, 1940-1948|year=2015|publisher=[[Routledge]]|location=London; New York|isbn=978-1-315-76542-6|page=39|url=https://books.google.com/books?id=BVfqoAEACAAJ}}</ref> Купец і заснавальнік часопіса ''[[Аль-Латаіф|«Аль-Латаіф»]]'' Шахін Макарыя ажаніўся з сястрой Німра, Мар'ям. Памёр у 1951 годзе ў Каіры. <ref name="dmr70">{{cite journal|author=Donald M. Reid|title=Syrian Christians, the Rags-To-Riches Story, and Free Enterprise|journal=International Journal of Middle East Studies|date=October 1970|volume=1|issue=4|doi=10.1017/S0020743800000738|s2cid=163113257|page=360}}</ref> <ref>{{cite thesis|author=Katlyn Quenzer|title=Writing the Resistance: A Palestinian Intellectual History, 1967-1974|url=http://hdl.handle.net/1885/155195|location=[[Australian National University]]|degree=PhD|hdl=1885/155195|year=2019|page=49|doi=10.25911/5d5149b41c470}}</ref> == Зноскі == {{Вонкавыя спасылкі}} [[Катэгорыя:Выпускнікі Нью-Ёркскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1951 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1856 годзе]] 9j097l99tp1ow8evcuuowslf16blhn1 0 805812 5125245 5124128 2026-04-13T07:19:12Z Voūk12 159072 /* Латыфундыі і маёнткі */ 5125245 wikitext text/x-wiki [[Файл:Mähmaschine.jpg|міні|Гала-рымскі калон]] Пачаткова слова абазначала вайсковага пасяленца, землеўласніка, жыхара рымскай [[Калонія (Рым)|калоніі.]] У Позняй Рымскай імперыі і раннім Сярэднявеччы '''''калон''''' (лац. адз. '''''colonus,''''' мн.: ''coloni'') стаў арандатарам-земляробам. Вядомыя пад агульнай назвай каланата, гэтыя земляробы працавалі як арандатары, плацячы землеўладальнікам (прыватным ці дзяржаве) частку свайго ўраджаю ў абмен на карыстанне іх сельскагаспадарчымі землямі. Пад уплывам розных фактараў, пачаткова дамоўныя, адносіны паміж арандатарам і землеўладальнікам у рэшце рэшт дэградавалі да ўзроўню вечнай запазычанасці і залежнасці. У выніку сістэма ''каланату'' (''colona'', ''colonatus'') стала новым тыпам землеўладання, паставіўшы ўладальнікаў у сярэдні стан паміж свабодай і рабствам. Гэтую сістэму можна лічыць папярэдніцай еўрапейскага [[Феадалізм|феадальнага]] [[Прыгоннае права|прыгону]]<ref name="urlThe Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... - George Lillie Craik, Charles MacFarlane - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=rxk5AQAAMAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA545|title=The Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... – George Lillie Craik, Charles MacFarlane – Google Książki|author=Craik|first=George Lillie|format=|access-date=|year=1846}}</ref> <ref name="urlThe Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=DblZAAAAcAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA449|title=The Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly – Google Książki|format=|access-date=|year=1842}}</ref> == Гісторыя == У [[Італія (рымская правінцыя)|Рымскай Італіі]] значная частка сельскагаспадарчых зямель здавалася ў арэнду арандатарам. Існавала канцэпцыя, якая дазваляла арандатарам валодаць зямлёй, нават калі яны не былі яе ўладальнікамі. Падатковыя абавязкі ўзнікалі пры продажы зямельнага ўчастка, але большая частка абкладаемых падаткам дзяржаўных зямель у Італіі здавалася ў арэнду, а не была ва ўласнасці. Такім чынам, многія падаткі спаганяліся з арандатараў, а не з уладальнікаў зямлі. Гэтыя арандатары таксама маглі прадаваць і купляць дамовы арэнды, што сведчыць пра даволі гнуткую і справядлівую сістэму ўласнасці. Паводле рымскіх судоў, сельскагаспадарчыя арандатары таксама мелі правы супраць землеўладальнікаў, якія спрабавалі несправядліва парушыць іх кантракты. Гэты перыяд часу сведчыў пра пэўную ступень справядлівасці і справядлівасці ў адносінах да калоній. Першапачаткова ''калон'' знаходзіўся ва ўзаемных адносінах, у якіх землеўладальнік дазваляў арандатару карыстацца сваёй зямлёй у абмен на частку вырошчваемых культур. Аднак падчас праўлення [[Дыяклетыян|Дыяклетыяна]] (284–305) адбылася рэформа падатковай сістэмы, якую многія гісторыкі лічаць прычынай змены ў адносінах паміж арандатарам і землеўладальнікам. Некалькі ўказаў прывязвалі ''калонаў'' да зямлі, каб павялічыць зямельныя падаткі і [[Падушны падатак|падушныя падаткі]] . Дыяклетыян стварыў складаную падатковую сістэму, заснаваную на колькасці асоб, а таксама рэгулярны [[Перапіс насельніцтва|перапіс]] насельніцтва дзеля кантролю за насельніцтвам і ўзбагачэння імперыі. Падатковыя стаўкі разлічваліся па складанай матэматычнай формуле. Сістэма была размеркавальнай, г.зн. яна не ўлічвала плацежаздольнасць, як гэта было б у выпадку з кантрыбутыўнай сістэмай (прынятай [[Візантыя|Усходняй імперыяй]] у канцы VII стагоддзя). Ператварыўшы ''спецыяльныя'' рэквізіцыі і рэгулярныя падатковыя патрабаванні ў рэгулярную сістэму падатковых калектываў, Дыяклетыян упершыню даў імперыі бюджэт. Статус гэтых сельскагаспадарчых рабочых паступова зніжаўся, пакуль не дасягнуў рэкордна нізкага ўзроўню падчас праўлення [[Юстыніян I|Юстыніяна]] (527–565). Яго галоўнай мэтай было ліквідаваць [[Карупцыя|карупцыю]] ў зборы падаткаў, надаўшы губернатарам больш простага кантролю. У 11-й кнізе сваёй кадыфікацыі рымскага права, ''Corpus juris civilis'', Юстыніян абнавіў законы, заснаваныя на падаткаабкладанні, размеркаванні зямлі і тыпах ''калоній'' . Апісваючы ''agricolae censiti'', Юстыніян выразна згадвае тып ''{{Lang|la|coloni}}'', ''{{Lang|la|coloni adscripticii}}'', якія лічыліся несвабоднымі і параўнальнымі па статусе і абавязках з рабамі. == ''Адскрыпцыі'' == Уладальнік маёнтка мог прэтэндаваць на працаўніка ў якасці {{Lang|la|colonus adscripticius}} з намерам, каб гэтая асоба аказала яму паслугі. Гаспадар зямлі таксама павінен быў прад'явіць доказы з дапамогай двух дакументаў, такіх як {{Lang|la|conductionale instrumentum}} або ''conductio'' ( працоўны дагавор ), або копія {{Lang|la|publici census adscriptio}} (пацверджанне аб яго рэгістрацыі ў дзяржаўным падатковым рэестры). Гэтыя дакументы прадухілілі б ненаўмыснае ўцягванне людзей у {{Lang|la|adscripticii}}, бо такія кантракты часта нельга было ануляваць. Падпісваючы кантракт, мужчына замацоўваў сваю сям'ю, дзяцей і сябе ў ''дагаворы''. Паходжанне або статус {{Lang|la|origo}}, гэтай сям'і і нашчадкаў, такім чынам, станавіліся статусам ''адскрыпцыяў'' . Згодна з нормамі тагачаснага міжнароднага прыватнага права ''(ius gentium)'', ''паходжанне'' чалавека вызначаў яго родны горад і сям'я, адпаведна з якімі на яго распаўсюджвалася сістэма публічнага і прыватнага права, а таксама задачы ў грамадстве , якія ён павінен выконваць (''munera'' і ''honores''). У выпадках {{Lang|la|colonus adscripticius}} іх родны горад замяняўся маёнткам землеўладальніка. Такім чынам, землеўладальнік мог выклікаць сваіх сялян-калонаў выконваць павіннасці, напрыклад, як горад мог заклікаць сваіх грамадзян да выканання грамадскіх абавязкаў. Калі землеўладальнік маёнтка прадаваў сваю маёмасць, {{Lang|la|coloni adscripticii}} прывязаныя да маёнтка былі вымушаныя працаваць на новага ўладальніка. Такім чынам, яны былі вымушаныя выконваць загады землеўладальніка, прымацаваныя да пэўнага ўчастка зямлі і звязаныя кантрактам на нявызначаны тэрмін. Адрозненне паміж {{Lang|la|coloni}} і рабамі была ў тым, што калоны былі прымацаваны да пэўнага ўчастка зямлі і не маглі быць прададзеныя або аддзеленыя ад яго. Адскрыпцыі мелі шмат абавязкаў перад маёнткам. Яны павінны былі выконваць заданні ў маёнтку, апрацоўваць зямлю і выконваць іншыя віды працы па гаспадарцы. Яны таксама не маглі судзіцца або падаваць скаргі супраць уладальніка маёнтка. Тых адскрыпцыяў, хто спрабаваў пакінуць маёнтак без дазволу, каралі, прычым метады пакарання вар'іравалія ад прымусовага нашэння ланцугоў да цялесных пакаранняў. Вольныя калоны, хоць і падпарадкоўваліся ўладальніку маёнтка, з якім у іх быў дагавор, маглі пакінуць маёнтак. Найважнейшымі былі адрозненні, якія тычыліся іх права на валоданне ''(peculium)'' {{Lang|la|Coloni adscripticii}} былі вымушаныя падпарадкаваць сваю маёмасць уладальніку маёнтка і ім забаранялася выносіць яе з дому без дазволу. Свабодныя калоны маглі перамяшчаць сваю маёмасць па сваім жаданні і не падпарадкоўваліся загадам уладальнікаў маёнтка. === ''Adscriptus glebae'' === Калі працаўніка называлі «адскрыптам глебы» ({{Lang|la|adscriptus glebae}}) - яго маглі прадаць або перадаць ''толькі'' разам з зямлёй, як пры феадальным сялянстве і [[Прыгоннае права|прыгонным праве]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]. У [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] да 1861 года, не гледзячы на аднолькавыя назвы, больш было распаўсюджана аналагічнае адскрыпцыі [[Чаляднін|чалядніцтва]], калі сялян маглі разлучаць з ся'мёй і прадаваць душамі без зямлі і гаспадаркі. == Падаткаабкладанне == Свабодныя {{Lang|la|coloni}} адказвалі за падаткі з арэндаванай зямлі, на якой яны вырошчвалі ўраджай і жылі. У іх было два варыянты аплаты: альбо плаціць падатак непасрэдна імперскім чыноўнікам, альбо яны маглі перадаць землеўладальніку аднаразовую суму раз у год. Калі ''калон'' вырашаў даць уладальніку аднаразовую суму ці {{Lang|la|tota summa}}, гаспадар маёнтка перадаваў адпаведную суму збіральніку падаткаў, а астатнюю частку пакідаў сабе ў якасці даходу. Калі ''калон адскрыптыцый'' падпісваў кантракт на працу на землеўладальніка на нявызначаны тэрмін, землеўладальнік быў вымушаны ўзяць на сябе адказнасць за падаткі, якія фермер плаціў бы, калі б ён быў проста арандатарам зямлі. Свабодныя арандатары плацілі свае ўласныя падаткі ўраду. Чалавек, які размяшчаў адскрыптыцыя, карыстаўся яго працай, таму ён быў адказны за яго падаткі. У чацвёртым і пятым стагоддзях арэндныя дагаворы былі вельмі фармалізаванымі і складаліся паводле строгіх патрабаванняў. Дамовы арэнды павінны былі быць зарэгістраваны ў муніцыпальных падатковых спісах і павінны былі ўключаць імя арандатара, канкрэтны зямельны надзел і імя землеўладальніка. Затым арандатар дадаваўся ў падатковы спіс для гэтага канкрэтнага поля і, такім чынам, мог быць ідэнтыфікаваны як частка ланцужка адказнасці за гэты ўчастак зямлі. Рэгістрацыя ў імперскіх або муніцыпальных падатковых спісах таксама давала дадатковыя перавагі. Арандатары, якія былі зарэгістраванымі падаткаплацельшчыкамі, былі законна абаронены ад высялення і павышэння арэнднай платы. == Латыфундыі і маёнткі == [[Латыфундыя|Латыфундыі —]] гэта вялікія па плошчы зямельныя надзелы, якія спецыялізаваліся на вырабе сельска гаспадарчай прадукцыі ў вялікіх аб'емах дзеля буйноага гуртовага гандлю і экспарта, напрыклад, збожжа, [[Аліўкавы алей|аліўкавага алея]] і [[Свойскі бык|быдла]]. Латыфундыі абапіраліся на працу рабоў для вытворчасці вялікай колькасці ўраджаю. Як масава з'ява яны распаўсюдзіліся ў II стагоддзі да н.э. У некаторых выпадках утвараліся маёнткі, у якіх многія надзелы зямлі, якія належалі аднаму землеўладальніку, здаваліся ў арэнду вяскоўцам, якія валодалі ўласнымі дамамі, але не мелі зямлі. Буйныя маёнткі пашыраліся за кошт аб'яднання суседніх, меншых ферм. Яны былі вымушаныя прадаваць сваю зямлю маёнтку, бо не маглі канкураваць з пункту гледжання прадукцыйнасці і коштаў працы. Па меры таго, як дробныя фермы скупляліся заможымі землеўладальнікамі, латыфундыі пашыраліся. Са спыненнем заваеваў, пачаўся рост кошту куплі рабоў і каля 200 г. н. э.латыфундыі, у асноўным, выйшлі з моды і пачалі банкрутаваць. Маёнткі, ''massa'', сталі пераемнікамі латыфундый. Багатыя рымскія землеўладальнікі аддавалі перавагу арэнднай плаце, якая збіралася з свабодных або звязаных арандатараў, якія ў шмат разоў перавышалі колькасць рабоў-сельскагаспадарчых рабочых, адсюль і з'яўляліся {{Lang|la|ptiicoloni}} і {{Lang|la|adscripticii}} Дзяржава і багатыя мецэнаты атрымлівалі выгаду ад працы знясіленых арандатараў. == Бібліяграфія == ** Battistella, Florian (2024). ''Kaisertum und Kolonat. Untersuchungen zur Agrargesetzgebung Justinians und zu ihrem Kontext'' [Empire and colonate. Studies on Justinian's agrarian legislation and its context]. Stuttgart: Franz Steiner, {{ISBN|978-3-515-13627-3}}. ** Brooks, Sarah. "The Byzantine State under Justinian I (Justinian the Great)". In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art ** Carrié, J.-M. "Le 'colonat du Bas-Empire': un mythe historiographique?" [The 'colonate of the Late Empire': a historiographical myth?]. ''Opus'' '''1''', pp. 351–370. ** "The Civil Law." Constitution Society. Translated version of Justinian's law codes ** Encyclopædia Britannica. "Colonus (ancient Tenant Farmer)." ** Grey, Cam. "Contextualizing Colonatus: The Origo of the Late Roman Empire." Journal of Roman Studies 97 (2007): 155. ** Jones, A. H. M. "The Roman Colonate." Past and Present 13.1 (1958): 1–13. ** Schipp, Oliver (2009). ''Der weströmische Kolonat von Konstantin bis zu den Karolingern (332 bis 861)'' [The western Roman colonate from Constantine to the Carolingians (332 to 861)]. Hamburg: Kovač, {{ISBN|978-3-8300-4575-5}}. ** Schipp, Oliver (2023). ''[[doi:10.11588/propylaeum.1190|Den Kolonat neu denken. Zur Aktualität eines Forschungsproblems]]'' [Rethinking the colonate. On the timeliness of a research problem]. Heidelberg: Propyläum, {{ISBN|978-3-96929-215-0}}. ** Sirks, A. J. B. "The Colonate in Justinian's Reign." Journal of Roman Studies 98 (2008): 120–143. ** Sirks, Boudewijn (2024). ''The Colonate in the Roman Empire''. Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|978-1-009-17260-8}}. ** Temin, Peter. The Roman Market Economy. Princeton: Princeton UP, 2013. [[Катэгорыя:Прыгоннае права]] [[Катэгорыя:Феадалізм]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] colo4kav6dp8gpcqwxa2kgbjn5m360e 5125263 5125245 2026-04-13T08:04:08Z Voūk12 159072 5125263 wikitext text/x-wiki [[Файл:Mähmaschine.jpg|міні|Гала-рымскі калон]] Пачаткова слова абазначала вайсковага пасяленца, землеўласніка, жыхара рымскай [[Калонія (Рым)|калоніі.]] У Позняй Рымскай імперыі і раннім Сярэднявеччы '''''калон''''' (лац. адз. '''''colonus,''''' мн.: ''coloni'') стаў арандатарам-земляробам. Вядомыя пад агульнай назвай каланата, гэтыя земляробы працавалі як арандатары, плацячы землеўладальнікам (прыватным ці дзяржаве) частку свайго ўраджаю ў абмен на карыстанне іх сельскагаспадарчымі землямі. Пад уплывам розных фактараў, пачаткова дамоўныя, адносіны паміж арандатарам і землеўладальнікам у рэшце рэшт дэградавалі да ўзроўню вечнай запазычанасці і залежнасці. У выніку сістэма ''каланату'' (''colona'', ''colonatus'') стала новым тыпам землеўладання, паставіўшы ўладальнікаў у сярэдні стан паміж свабодай і рабствам. Гэтую сістэму можна лічыць папярэдніцай еўрапейскага [[Феадалізм|феадальнага]] [[Прыгоннае права|прыгону]]<ref name="urlThe Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... - George Lillie Craik, Charles MacFarlane - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=rxk5AQAAMAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA545|title=The Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... – George Lillie Craik, Charles MacFarlane – Google Książki|author=Craik|first=George Lillie|format=|access-date=|year=1846}}</ref> <ref name="urlThe Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=DblZAAAAcAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA449|title=The Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly – Google Książki|format=|access-date=|year=1842}}</ref> == Гісторыя == У [[Італія (рымская правінцыя)|Рымскай Італіі]] значная частка сельскагаспадарчых зямель здавалася ў арэнду арандатарам. Існавала канцэпцыя, якая дазваляла арандатарам валодаць зямлёй, нават калі яны не былі яе ўладальнікамі. Падатковыя абавязкі ўзнікалі пры продажы зямельнага ўчастка, але большая частка абкладаемых падаткам дзяржаўных зямель у Італіі здавалася ў арэнду, а не была ва ўласнасці. Такім чынам, многія падаткі спаганяліся з арандатараў, а не з уладальнікаў зямлі. Гэтыя арандатары таксама маглі прадаваць і купляць дамовы арэнды, што сведчыць пра даволі гнуткую і справядлівую сістэму ўласнасці. Паводле рымскіх судоў, сельскагаспадарчыя арандатары таксама мелі правы супраць землеўладальнікаў, якія спрабавалі несправядліва парушыць іх кантракты. Гэты перыяд часу сведчыў пра пэўную ступень справядлівасці і справядлівасці ў адносінах да калоній. Першапачаткова ''калон'' знаходзіўся ва ўзаемных адносінах, у якіх землеўладальнік дазваляў арандатару карыстацца сваёй зямлёй у абмен на частку вырошчваемых культур. Аднак падчас праўлення [[Дыяклетыян|Дыяклетыяна]] (284–305) адбылася рэформа падатковай сістэмы, якую многія гісторыкі лічаць прычынай змены ў адносінах паміж арандатарам і землеўладальнікам. Некалькі ўказаў прывязвалі ''калонаў'' да зямлі, каб павялічыць зямельныя падаткі і [[Падушны падатак|падушныя падаткі]] . Дыяклетыян стварыў складаную падатковую сістэму, заснаваную на колькасці асоб, а таксама рэгулярны [[Перапіс насельніцтва|перапіс]] насельніцтва дзеля кантролю за насельніцтвам і ўзбагачэння імперыі. Падатковыя стаўкі разлічваліся па складанай матэматычнай формуле. Сістэма была размеркавальнай, г.зн. яна не ўлічвала плацежаздольнасць, як гэта было б у выпадку з кантрыбутыўнай сістэмай (прынятай [[Візантыя|Усходняй імперыяй]] у канцы VII стагоддзя). Ператварыўшы ''спецыяльныя'' рэквізіцыі і рэгулярныя падатковыя патрабаванні ў рэгулярную сістэму падатковых калектываў, Дыяклетыян упершыню даў імперыі бюджэт. Класічныя рымскія юрысты згадваюць аб калонах у главе аб здачы і аб найманні, і каланат ставіўся, такім чынам, тады яшчэ да вобласці прыватнага права. Калі канчаўся тэрмін дамовы, землеўладальнік мог выдаліць калона, а калон - ці пакінуць зямлю, ці, па дамове з землеўладальнікам, працягнуць дамову. Але пры [[Канстанцін I Вялікі|Канстанціне Вялікім]] калоны былі ўжо людзьмі, прымацаванымі да зямлі, якую яны апрацоўвалі і за карыстанне якой неслі на карысць землеўладальніка вядомыя павіннасці<ref>{{Кніга|загаловак=Колонат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.}}</ref>. [[Файл:RomaSCostanzaMosaici02b.jpg|міні|Праца сялян у [[Маўзалей Канстанцыі|маўзалеі Канстанцыі]]. 4 ст. Рым]] Статус калонаў як сельскагаспадарчых рабочых паступова зніжаўся, пакуль не дасягнуў рэкордна нізкага ўзроўню падчас праўлення [[Юстыніян I|Юстыніяна]] (527–565). Яго галоўнай мэтай было ліквідаваць [[Карупцыя|карупцыю]] ў зборы падаткаў, надаўшы губернатарам больш простага кантролю. У 11-й кнізе сваёй кадыфікацыі рымскага права, ''Corpus juris civilis'', Юстыніян абнавіў законы, заснаваныя на падаткаабкладанні, размеркаванні зямлі і тыпах ''калоній'' . Апісваючы ''agricolae censiti'', Юстыніян выразна згадвае тып ''{{Lang|la|coloni}}'', ''{{Lang|la|coloni adscripticii}}'', якія лічыліся несвабоднымі і параўнальнымі па статусе і абавязках з рабамі. Палажэнні кодэкса [[Юстыніян I|Юстыніяна,]] якія датычацца калонаў, сцвярджаюць: калон не можа пакінуць надзел, які апрацоўвае. Ён па выразе закона, "раб зямлі". Але, абмяжоўваючы свабоду калонаў, заканадаўства адначасова абмяжоўвала і свабоду распараджэння землеўладальніка, які не меў права сагнаць сваіх калонаў з займаемых імі ўчасткаў або прадаць зямлю без калонаў, якія сядзелі на ёй. У вядомых выпадках, зрэшты, землеўладальнікам дазвалялася, у інтарэсах земляробства, пераводзіць калонаў з аднаго маёнтка на іншы, але пры гэтым забаронена было раздрабляць сем'і. Даючы гаспадару ўладу караць калонаў за спробу збегчы, імператары забаранялі землеўладальнікам прымаць чужых калонаў. Які прыняў збеглага калона абавязаны быў вярнуць яго, пакрыць ранейшаму ўладальніку панесеныя ім страты, заплаціць падаткі калона за ўвесь час яго знаходжання ў сябе, і яшчэ падвяргаўся штрафу па прысудзе суддзі. Кожны калон меў увесь час адзін і той жа адмысловы ўчастак зямлі, які ён перадаваў у спадчыну сваім дзецям і апрацоўваў, як жадаў і ўмеў. Гэтым становішча калонаў істотна адрознівалася ад становішча рабоў, якія працавалі ў розных частках маёнтка, у агульнай масе, па ўказаннях і пад наглядам кіраўнікоў. Гаспадар калона не мог патрабаваць ад яго ніякіх асабістых паслуг. Але паколькі калон амаль цалкам залежаў ад зямлі якая належыць гаспадару, то фактычна меў такую ​​магчымасць<ref>{{Кніга|загаловак=И.Б.Новицкий, И.С. Перетерский. Римское частное право. — Москва: КНОРУС, 2016. — С. 126. — 608 с.}}</ref>. == ''Адскрыпцыі'' == Уладальнік маёнтка мог прэтэндаваць на працаўніка ў якасці {{Lang|la|colonus adscripticius}} з намерам, каб гэтая асоба аказала яму паслугі. Гаспадар зямлі таксама павінен быў прад'явіць доказы з дапамогай двух дакументаў, такіх як {{Lang|la|conductionale instrumentum}} або ''conductio'' ( працоўны дагавор ), або копія {{Lang|la|publici census adscriptio}} (пацверджанне аб яго рэгістрацыі ў дзяржаўным падатковым рэестры). Гэтыя дакументы прадухілілі б ненаўмыснае ўцягванне людзей у {{Lang|la|adscripticii}}, бо такія кантракты часта нельга было ануляваць. Падпісваючы кантракт, мужчына замацоўваў сваю сям'ю, дзяцей і сябе ў ''дагаворы''. Паходжанне або статус {{Lang|la|origo}}, гэтай сям'і і нашчадкаў, такім чынам, станавіліся статусам ''адскрыпцыяў'' . Згодна з нормамі тагачаснага міжнароднага прыватнага права ''(ius gentium)'', ''паходжанне'' чалавека вызначаў яго родны горад і сям'я, адпаведна з якімі на яго распаўсюджвалася сістэма публічнага і прыватнага права, а таксама задачы ў грамадстве , якія ён павінен выконваць (''munera'' і ''honores''). У выпадках {{Lang|la|colonus adscripticius}} іх родны горад замяняўся маёнткам землеўладальніка. Такім чынам, землеўладальнік мог выклікаць сваіх сялян-калонаў выконваць павіннасці, напрыклад, як горад мог заклікаць сваіх грамадзян да выканання грамадскіх абавязкаў. Калі землеўладальнік маёнтка прадаваў сваю маёмасць, {{Lang|la|coloni adscripticii}} прывязаныя да маёнтка былі вымушаныя працаваць на новага ўладальніка. Такім чынам, яны былі вымушаныя выконваць загады землеўладальніка, прымацаваныя да пэўнага ўчастка зямлі і звязаныя кантрактам на нявызначаны тэрмін. Адрозненне паміж {{Lang|la|coloni}} і рабамі была ў тым, што калоны былі прымацаваны да пэўнага ўчастка зямлі і не маглі быць прададзеныя або аддзеленыя ад яго. Адскрыпцыі мелі шмат абавязкаў перад маёнткам. Яны павінны былі выконваць заданні ў маёнтку, апрацоўваць зямлю і выконваць іншыя віды працы па гаспадарцы. Яны таксама не маглі судзіцца або падаваць скаргі супраць уладальніка маёнтка. Тых адскрыпцыяў, хто спрабаваў пакінуць маёнтак без дазволу, каралі, прычым метады пакарання вар'іравалія ад прымусовага нашэння ланцугоў да цялесных пакаранняў. Вольныя калоны, хоць і падпарадкоўваліся ўладальніку маёнтка, з якім у іх быў дагавор, маглі пакінуць маёнтак. Найважнейшымі былі адрозненні, якія тычыліся іх права на валоданне ''(peculium)'' {{Lang|la|Coloni adscripticii}} былі вымушаныя падпарадкаваць сваю маёмасць уладальніку маёнтка і ім забаранялася выносіць яе з дому без дазволу. Свабодныя калоны маглі перамяшчаць сваю маёмасць па сваім жаданні і не падпарадкоўваліся загадам уладальнікаў маёнтка. === ''Adscriptus glebae'' === Калі працаўніка называлі «адскрыптам глебы» ({{Lang|la|adscriptus glebae}}) - яго маглі прадаць або перадаць ''толькі'' разам з зямлёй, як пры феадальным сялянстве і [[Прыгоннае права|прыгонным праве]] ў [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]. У [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] да 1861 года, не гледзячы на аднолькавыя назвы, больш было распаўсюджана аналагічнае адскрыпцыі [[Чаляднін|чалядніцтва]], калі сялян маглі разлучаць з ся'мёй і прадаваць душамі без зямлі і гаспадаркі. == Падаткаабкладанне == Свабодныя {{Lang|la|coloni}} адказвалі за падаткі з арэндаванай зямлі, на якой яны вырошчвалі ўраджай і жылі. У іх было два варыянты аплаты: альбо плаціць падатак непасрэдна імперскім чыноўнікам, альбо яны маглі перадаць землеўладальніку аднаразовую суму раз у год. Калі ''калон'' вырашаў даць уладальніку аднаразовую суму ці {{Lang|la|tota summa}}, гаспадар маёнтка перадаваў адпаведную суму збіральніку падаткаў, а астатнюю частку пакідаў сабе ў якасці даходу. Калі ''калон адскрыптыцый'' падпісваў кантракт на працу на землеўладальніка на нявызначаны тэрмін, землеўладальнік быў вымушаны ўзяць на сябе адказнасць за падаткі, якія фермер плаціў бы, калі б ён быў проста арандатарам зямлі. Свабодныя арандатары плацілі свае ўласныя падаткі ўраду. Чалавек, які размяшчаў адскрыптыцыя, карыстаўся яго працай, таму ён быў адказны за яго падаткі. У чацвёртым і пятым стагоддзях арэндныя дагаворы былі вельмі фармалізаванымі і складаліся паводле строгіх патрабаванняў. Дамовы арэнды павінны былі быць зарэгістраваны ў муніцыпальных падатковых спісах і павінны былі ўключаць імя арандатара, канкрэтны зямельны надзел і імя землеўладальніка. Затым арандатар дадаваўся ў падатковы спіс для гэтага канкрэтнага поля і, такім чынам, мог быць ідэнтыфікаваны як частка ланцужка адказнасці за гэты ўчастак зямлі. Рэгістрацыя ў імперскіх або муніцыпальных падатковых спісах таксама давала дадатковыя перавагі. Арандатары, якія былі зарэгістраванымі падаткаплацельшчыкамі, былі законна абаронены ад высялення і павышэння арэнднай платы. == Латыфундыі і маёнткі == [[Латыфундыя|Латыфундыі —]] гэта вялікія па плошчы зямельныя надзелы, якія спецыялізаваліся на вырабе сельска гаспадарчай прадукцыі ў вялікіх аб'емах дзеля буйноага гуртовага гандлю і экспарта, напрыклад, збожжа, [[Аліўкавы алей|аліўкавага алея]] і [[Свойскі бык|быдла]]. Латыфундыі абапіраліся на працу рабоў для вытворчасці вялікай колькасці ўраджаю. Як масава з'ява яны распаўсюдзіліся ў II стагоддзі да н.э. У некаторых выпадках утвараліся маёнткі, у якіх многія надзелы зямлі, якія належалі аднаму землеўладальніку, здаваліся ў арэнду вяскоўцам, якія валодалі ўласнымі дамамі, але не мелі зямлі. Буйныя маёнткі пашыраліся за кошт аб'яднання суседніх, меншых ферм. Яны былі вымушаныя прадаваць сваю зямлю маёнтку, бо не маглі канкураваць з пункту гледжання прадукцыйнасці і коштаў працы. Па меры таго, як дробныя фермы скупляліся заможымі землеўладальнікамі, латыфундыі пашыраліся. Са спыненнем заваеваў, пачаўся рост кошту куплі рабоў і каля 200 г. н. э.латыфундыі, у асноўным, выйшлі з моды і пачалі банкрутаваць. Маёнткі, ''massa'', сталі пераемнікамі латыфундый. Багатыя рымскія землеўладальнікі аддавалі перавагу арэнднай плаце, якая збіралася з свабодных або звязаных арандатараў, якія ў шмат разоў перавышалі колькасць рабоў-сельскагаспадарчых рабочых, адсюль і з'яўляліся {{Lang|la|ptiicoloni}} і {{Lang|la|adscripticii}} Дзяржава і багатыя мецэнаты атрымлівалі выгаду ад працы знясіленых арандатараў. У першыя стагоддзі н.э. асноўную масу калонаў складалі палонныя варвары і рабы-вольнаадпушчаніннікі. Найбольшае распаўсюджванне калоны як сацыяльна-эканамічны клас грамадзян атрымалі ў позняй Заходняй Рымскай імперыі, у першую чаргу ў паўночнай палове Рымскай Галіі, дзе калоны фактычна сталі папярэднікамі залежных сялян часоў класічнага феадалізму. Формы рымскага каланата перажылі падзенне імперыі і працягваліся ў тым жа выглядзе існаваць у варварскіх каралеўствах. У эпоху канчатковага ўсталявання феадалізму (у падрыхтоўцы якога каланат гуляў бачную ролю) калоны паступова перайшлі ў клас прыгонных (віланаў). Калі землеўладальнікі набылі на сваіх землях правы дзяржаўнай улады, абмежаванні іх улады над калонамі, створаныя заканадаўствам рымскіх імператараў, гублялі сілу, і калонаў стаў тады абараняць ужо не закон, а звычай і цікавасць самога землеўладальніка, які падахвочваў яго не патрабаваць са сваіх сялян празмернага. == Бібліяграфія == ** Battistella, Florian (2024). ''Kaisertum und Kolonat. Untersuchungen zur Agrargesetzgebung Justinians und zu ihrem Kontext'' [Empire and colonate. Studies on Justinian's agrarian legislation and its context]. Stuttgart: Franz Steiner, {{ISBN|978-3-515-13627-3}}. ** Brooks, Sarah. "The Byzantine State under Justinian I (Justinian the Great)". In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art ** Carrié, J.-M. "Le 'colonat du Bas-Empire': un mythe historiographique?" [The 'colonate of the Late Empire': a historiographical myth?]. ''Opus'' '''1''', pp. 351–370. ** "The Civil Law." Constitution Society. Translated version of Justinian's law codes ** Encyclopædia Britannica. "Colonus (ancient Tenant Farmer)." ** Grey, Cam. "Contextualizing Colonatus: The Origo of the Late Roman Empire." Journal of Roman Studies 97 (2007): 155. ** Jones, A. H. M. "The Roman Colonate." Past and Present 13.1 (1958): 1–13. ** Schipp, Oliver (2009). ''Der weströmische Kolonat von Konstantin bis zu den Karolingern (332 bis 861)'' [The western Roman colonate from Constantine to the Carolingians (332 to 861)]. Hamburg: Kovač, {{ISBN|978-3-8300-4575-5}}. ** Schipp, Oliver (2023). ''[[doi:10.11588/propylaeum.1190|Den Kolonat neu denken. Zur Aktualität eines Forschungsproblems]]'' [Rethinking the colonate. On the timeliness of a research problem]. Heidelberg: Propyläum, {{ISBN|978-3-96929-215-0}}. ** Sirks, A. J. B. "The Colonate in Justinian's Reign." Journal of Roman Studies 98 (2008): 120–143. ** Sirks, Boudewijn (2024). ''The Colonate in the Roman Empire''. Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|978-1-009-17260-8}}. ** Temin, Peter. The Roman Market Economy. Princeton: Princeton UP, 2013. [[Катэгорыя:Прыгоннае права]] [[Катэгорыя:Феадалізм]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] 4wx7mwh15zo2e9ugt4o00vgtdpuwpf5 5125275 5125263 2026-04-13T08:35:20Z Voūk12 159072 5125275 wikitext text/x-wiki [[Файл:Mähmaschine.jpg|міні|Гала-рымскі калон]] Пачаткова слова абазначала вайсковага пасяленца, землеўласніка, жыхара рымскай [[Калонія (Рым)|калоніі.]] У Позняй Рымскай імперыі і раннім Сярэднявеччы '''''калон''''' (лац. адз. '''''colonus,''''' мн.: ''coloni'') стаў арандатарам-земляробам. Вядомыя пад агульнай назвай каланата, гэтыя земляробы працавалі як арандатары, плацячы землеўладальнікам (прыватным ці дзяржаве) частку свайго ўраджаю ў абмен на карыстанне іх сельскагаспадарчымі землямі. Пад уплывам розных фактараў, пачаткова дамоўныя, адносіны паміж арандатарам і землеўладальнікам у рэшце рэшт дэградавалі да ўзроўню вечнай запазычанасці і залежнасці. У выніку сістэма ''каланату'' (''colona'', ''colonatus'') стала новым тыпам землеўладання, паставіўшы ўладальнікаў у сярэдні стан паміж свабодай і рабствам. Гэтую сістэму можна лічыць папярэдніцай еўрапейскага [[Феадалізм|феадальнага]] [[Прыгоннае права|прыгону]]<ref name="urlThe Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... - George Lillie Craik, Charles MacFarlane - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=rxk5AQAAMAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA545|title=The Pictorial History of England: Being a History of the People, as Well as ... – George Lillie Craik, Charles MacFarlane – Google Książki|author=Craik|first=George Lillie|format=|access-date=|year=1846}}</ref> <ref name="urlThe Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly - Google Książki">{{Cite web|url=https://books.google.com/books?id=DblZAAAAcAAJ&q=roman+colonus+feudalism&pg=PA449|title=The Edinburgh Review, Or Critical Journal: ... To Be Continued Quarterly – Google Książki|format=|access-date=|year=1842}}</ref> == Гісторыя == У [[Італія (рымская правінцыя)|Рымскай Італіі]] значная частка сельскагаспадарчых зямель здавалася ў арэнду арандатарам. Існавала канцэпцыя, якая дазваляла арандатарам валодаць зямлёй, нават калі яны не былі яе ўладальнікамі. Падатковыя абавязкі ўзнікалі пры продажы зямельнага ўчастка, але большая частка абкладаемых падаткам дзяржаўных зямель у Італіі здавалася ў арэнду, а не была ва ўласнасці. Такім чынам, многія падаткі спаганяліся з арандатараў, а не з уладальнікаў зямлі. Гэтыя арандатары таксама маглі прадаваць і купляць дамовы арэнды, што сведчыць пра даволі гнуткую і справядлівую сістэму ўласнасці. Паводле рымскіх судоў, сельскагаспадарчыя арандатары таксама мелі правы супраць землеўладальнікаў, якія спрабавалі несправядліва парушыць іх кантракты. Гэты перыяд часу сведчыў пра пэўную ступень справядлівасці і справядлівасці ў адносінах да калоній. Першапачаткова ''калон'' знаходзіўся ва ўзаемных адносінах, у якіх землеўладальнік дазваляў арандатару карыстацца сваёй зямлёй у абмен на частку вырошчваемых культур. Аднак падчас праўлення [[Дыяклетыян|Дыяклетыяна]] (284–305) адбылася рэформа падатковай сістэмы, якую многія гісторыкі лічаць прычынай змены ў адносінах паміж арандатарам і землеўладальнікам. Некалькі ўказаў прывязвалі ''калонаў'' да зямлі, каб павялічыць зямельныя падаткі і [[Падушны падатак|падушныя падаткі]] . Дыяклетыян стварыў складаную падатковую сістэму, заснаваную на колькасці асоб, а таксама рэгулярны [[Перапіс насельніцтва|перапіс]] насельніцтва дзеля кантролю за насельніцтвам і ўзбагачэння імперыі. Падатковыя стаўкі разлічваліся па складанай матэматычнай формуле. Сістэма была размеркавальнай, г.зн. яна не ўлічвала плацежаздольнасць, як гэта было б у выпадку з кантрыбутыўнай сістэмай (прынятай [[Візантыя|Усходняй імперыяй]] у канцы VII стагоддзя). Ператварыўшы ''спецыяльныя'' рэквізіцыі і рэгулярныя падатковыя патрабаванні ў рэгулярную сістэму падатковых калектываў, Дыяклетыян упершыню даў імперыі бюджэт. Класічныя рымскія юрысты згадваюць аб калонах у главе аб здачы і аб найманні, і каланат ставіўся, такім чынам, тады яшчэ да вобласці прыватнага права. Калі канчаўся тэрмін дамовы, землеўладальнік мог выдаліць калона, а калон - ці пакінуць зямлю, ці, па дамове з землеўладальнікам, працягнуць дамову. Пры [[Канстанцін I Вялікі|Канстанціне Вялікім]] калоны былі ўжо людзьмі, прымацаванымі да зямлі, якую яны апрацоўвалі і за карыстанне якой неслі на карысць землеўладальніка пэўныя павіннасці<ref>{{Кніга|загаловак=Колонат // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.}}</ref>. Статус калонаў як сельскагаспадарчых працаўнікоў зніжаўся паступова, пакуль не дасягнуў рэкордна нізкага ўзроўню падчас праўлення [[Юстыніян I|Юстыніяна]] (527–565). Галоўнай мэтай гэтага імператара было ліквідаваць [[Карупцыя|карупцыю]] ў зборы падаткаў, надаўшы губернатарам больш простага кантролю. У 11-й кнізе сваёй кадыфікацыі рымскага права, ''Corpus juris civilis'', Юстыніян абнавіў законы, заснаваныя на падаткаабкладанні, размеркаванні зямлі і тыпах ''калоній'' . Апісваючы ''agricolae censiti'', Юстыніян выразна згадвае тып ''{{Lang|la|coloni}}'', ''{{Lang|la|coloni adscripticii}}'', якія лічыліся несвабоднымі і параўнальнымі па статусе і абавязках з рабамі. Але гаспадар зямлі ня меў улады рабіць што заўгодна з жыццем і душой калона, у адрозненні ад раба. Палажэнні кодэкса [[Юстыніян I|Юстыніяна,]] якія датычацца калонаў, канчаткова сцвярджаюць: калон не можа пакінуць надзел, які апрацоўвае. Ён па выразе закона, "раб зямлі". Але, абмяжоўваючы свабоду калонаў, заканадаўства адначасова абмяжоўвала і свабоду распараджэння землеўладальніка, які не меў права сагнаць сваіх калонаў з займаемых імі надзелаў або прадаць зямлю без калонаў, якія сядзелі на ёй. У вядомых выпадках, зрэшты, землеўладальнікам дазвалялася, у інтарэсах земляробства, пераводзіць калонаў з аднаго маёнтка на іншы, але пры гэтым забаронена было раздрабляць сем'і. Даючы гаспадару ўладу караць калонаў за спробу збегчы, імператары забаранялі землеўладальнікам прымаць чужых калонаў. Які прыняў збеглага калона абавязаны быў вярнуць яго, пакрыць ранейшаму ўладальніку панесеныя ім страты, заплаціць падаткі калона за ўвесь час яго знаходжання ў сябе, і яшчэ падвяргаўся штрафу па прысудзе суддзі. Кожны калон меў увесь час адзін і той жа адмысловы ўчастак зямлі, які ён перадаваў у спадчыну сваім дзецям і апрацоўваў, як жадаў і ўмеў. Гэтым становішча калонаў істотна адрознівалася ад становішча рабоў, якія працавалі ў розных частках маёнтка, у агульнай масе, па ўказаннях і пад наглядам кіраўнікоў. Гаспадар калона не мог патрабаваць ад яго ніякіх асабістых паслуг. Але паколькі калон амаль цалкам залежаў ад зямлі якая належыць гаспадару, то фактычна меў такую ​​магчымасць<ref>{{Кніга|загаловак=И.Б.Новицкий, И.С. Перетерский. Римское частное право. — Москва: КНОРУС, 2016. — С. 126. — 608 с.}}</ref>. == ''Адскрыпцыі'' == [[Файл:RomaSCostanzaMosaici02b.jpg|міні|Праца сялян у [[Маўзалей Канстанцыі|маўзалеі Канстанцыі]]. 4 ст. Рым]] Уладальнік маёнтка мог прэтэндаваць на працаўніка ў якасці {{Lang|la|colonus adscripticius}} з намерам, каб гэтая асоба аказала яму паслугі. Гаспадар зямлі таксама павінен быў прад'явіць доказы з дапамогай двух дакументаў, такіх як {{Lang|la|conductionale instrumentum}} або ''conductio'' ( працоўны дагавор ), або копія {{Lang|la|publici census adscriptio}} (пацверджанне аб яго рэгістрацыі ў дзяржаўным падатковым рэестры). Гэтыя дакументы прадухілілі б ненаўмыснае ўцягванне людзей у {{Lang|la|adscripticii}}, бо такія кантракты часта нельга было ануляваць. Падпісваючы кантракт, мужчына замацоўваў сваю сям'ю, дзяцей і сябе ў ''дагаворы''. Паходжанне або статус {{Lang|la|origo}}, гэтай сям'і і нашчадкаў, такім чынам, станавіліся статусам ''адскрыпцыяў'' . Згодна з нормамі тагачаснага міжнароднага прыватнага права ''(ius gentium)'', ''паходжанне'' чалавека вызначаў яго родны горад і сям'я, адпаведна з якімі на яго распаўсюджвалася сістэма публічнага і прыватнага права, а таксама задачы ў грамадстве , якія ён павінен выконваць (''munera'' і ''honores''). У выпадках {{Lang|la|colonus adscripticius}} іх родны горад замяняўся маёнткам землеўладальніка. Такім чынам, землеўладальнік мог выклікаць сваіх сялян-калонаў выконваць павіннасці, напрыклад, як горад мог заклікаць сваіх грамадзян да выканання грамадскіх абавязкаў. Калі землеўладальнік маёнтка прадаваў сваю маёмасць, {{Lang|la|coloni adscripticii}} прывязаныя да маёнтка былі вымушаныя працаваць на новага ўладальніка. Такім чынам, яны былі вымушаныя выконваць загады землеўладальніка, прымацаваныя да пэўнага ўчастка зямлі і звязаныя кантрактам на нявызначаны тэрмін. Адрозненне паміж {{Lang|la|coloni}} і рабамі была ў тым, што калоны былі прымацаваны да пэўнага ўчастка зямлі і не маглі быць прададзеныя або аддзеленыя ад яго. Адскрыпцыі мелі шмат абавязкаў перад маёнткам. Яны павінны былі выконваць заданні ў маёнтку, апрацоўваць зямлю і выконваць іншыя віды працы па гаспадарцы. Яны таксама не маглі судзіцца або падаваць скаргі супраць уладальніка маёнтка. Тых адскрыпцыяў, хто спрабаваў пакінуць маёнтак без дазволу, каралі, прычым метады пакарання вар'іравалія ад прымусовага нашэння ланцугоў да цялесных пакаранняў. Вольныя калоны, хоць і падпарадкоўваліся ўладальніку маёнтка, з якім у іх быў дагавор, маглі пакінуць маёнтак. Найважнейшымі былі адрозненні, якія тычыліся іх права на валоданне ''(peculium)'' {{Lang|la|Coloni adscripticii}} былі вымушаныя падпарадкаваць сваю маёмасць уладальніку маёнтка і ім забаранялася выносіць яе з дому без дазволу. Свабодныя калоны маглі перамяшчаць сваю маёмасць па сваім жаданні і не падпарадкоўваліся загадам уладальнікаў маёнтка. === ''Adscriptus glebae'' === Калі працаўніка называлі «адскрыптам глебы» ({{Lang|la|adscriptus glebae}}) - яго маглі прадаць або перадаць ''толькі'' разам з зямлёй, як смерды і халопы - большасць феадальназалежных сялян пры [[Прыгоннае права|прыгонным праве]] [[Вялікае Княства Літоўскае|ВКЛ]]. У [[Расійская імперыя|Расійскай імперыі]] да 1861 года, не гледзячы на аднолькавыя назвы, больш было распаўсюджана аналагічнае адскрыпцыі [[Чаляднін|чалядніцтва,]]<nowiki/>калі сялян маглі разлучаць з ся'мёй і прадаваць паасобна - "душамі" без зямлі і гаспадаркі. == Падаткаабкладанне == Свабодныя {{Lang|la|coloni}} адказвалі за падаткі з арэндаванай зямлі, на якой яны вырошчвалі ўраджай і жылі. У іх было два варыянты аплаты: альбо плаціць падатак непасрэдна імперскім чыноўнікам, альбо яны маглі перадаць землеўладальніку аднаразовую суму раз у год. Калі ''калон'' вырашаў даць уладальніку аднаразовую суму ці {{Lang|la|tota summa}}, гаспадар маёнтка перадаваў адпаведную суму збіральніку падаткаў, а астатнюю частку пакідаў сабе ў якасці даходу. Калі ''калон адскрыптыцый'' падпісваў кантракт на працу на землеўладальніка на нявызначаны тэрмін, землеўладальнік быў вымушаны ўзяць на сябе адказнасць за падаткі, якія фермер плаціў бы, калі б ён быў проста арандатарам зямлі. Свабодныя арандатары плацілі свае ўласныя падаткі ўраду. Чалавек, які размяшчаў адскрыптыцыя, карыстаўся яго працай, таму ён быў адказны за яго падаткі. У чацвёртым і пятым стагоддзях арэндныя дагаворы былі вельмі фармалізаванымі і складаліся паводле строгіх патрабаванняў. Дамовы арэнды павінны былі быць зарэгістраваны ў муніцыпальных падатковых спісах і павінны былі ўключаць імя арандатара, канкрэтны зямельны надзел і імя землеўладальніка. Затым арандатар дадаваўся ў падатковы спіс для гэтага канкрэтнага поля і, такім чынам, мог быць ідэнтыфікаваны як частка ланцужка адказнасці за гэты ўчастак зямлі. Рэгістрацыя ў імперскіх або муніцыпальных падатковых спісах таксама давала дадатковыя перавагі. Арандатары, якія былі зарэгістраванымі падаткаплацельшчыкамі, былі законна абаронены ад высялення і павышэння арэнднай платы. == Латыфундыі і маёнткі == [[Латыфундыя|Латыфундыі —]] гэта вялікія па плошчы зямельныя надзелы, якія спецыялізаваліся на вырабе сельска гаспадарчай прадукцыі ў вялікіх аб'емах дзеля буйноага гуртовага гандлю і экспарта, напрыклад, збожжа, [[Аліўкавы алей|аліўкавага алея]] і [[Свойскі бык|быдла]]. Латыфундыі абапіраліся на працу рабоў для вытворчасці вялікай колькасці ўраджаю. Як масава з'ява яны распаўсюдзіліся ў II стагоддзі да н.э. У некаторых выпадках утвараліся маёнткі, у якіх многія надзелы зямлі, якія належалі аднаму землеўладальніку, здаваліся ў арэнду вяскоўцам, якія валодалі ўласнымі дамамі, але не мелі зямлі. Буйныя маёнткі пашыраліся за кошт аб'яднання суседніх, меншых ферм. Яны былі вымушаныя прадаваць сваю зямлю маёнтку, бо не маглі канкураваць з пункту гледжання прадукцыйнасці і коштаў працы. Па меры таго, як дробныя фермы скупляліся заможымі землеўладальнікамі, латыфундыі пашыраліся. Са спыненнем заваеваў, пачаўся рост кошту куплі рабоў і каля 200 г. н. э.латыфундыі, у асноўным, выйшлі з моды і пачалі банкрутаваць. Маёнткі, ''massa'', сталі пераемнікамі латыфундый. Багатыя рымскія землеўладальнікі аддавалі перавагу арэнднай плаце, якая збіралася з свабодных або звязаных арандатараў, якія ў шмат разоў перавышалі колькасць рабоў-сельскагаспадарчых рабочых, адсюль і з'яўляліся {{Lang|la|ptiicoloni}} і {{Lang|la|adscripticii}} Дзяржава і багатыя мецэнаты атрымлівалі выгаду ад працы знясіленых арандатараў. У першыя стагоддзі н.э. асноўную масу калонаў складалі палонныя варвары і рабы-вольнаадпушчаніннікі. Найбольшае распаўсюджванне калоны як сацыяльна-эканамічны клас грамадзян атрымалі ў позняй Заходняй Рымскай імперыі, у першую чаргу ў паўночнай палове Рымскай Галіі, дзе калоны фактычна сталі папярэднікамі залежных сялян часоў класічнага феадалізму. Формы рымскага каланата перажылі падзенне імперыі і працягваліся ў тым жа выглядзе існаваць у варварскіх каралеўствах. У эпоху канчатковага ўсталявання феадалізму (у падрыхтоўцы якога каланат гуляў бачную ролю) калоны паступова перайшлі ў клас прыгонных (віланаў). Калі землеўладальнікі набылі на сваіх землях правы дзяржаўнай улады, абмежаванні іх улады над калонамі, створаныя заканадаўствам рымскіх імператараў, гублялі сілу, і калонаў стаў тады абараняць ужо не закон, а звычай і цікавасць самога землеўладальніка, які падахвочваў яго не патрабаваць са сваіх сялян празмернага. == Бібліяграфія == ** Battistella, Florian (2024). ''Kaisertum und Kolonat. Untersuchungen zur Agrargesetzgebung Justinians und zu ihrem Kontext'' [Empire and colonate. Studies on Justinian's agrarian legislation and its context]. Stuttgart: Franz Steiner, {{ISBN|978-3-515-13627-3}}. ** Brooks, Sarah. "The Byzantine State under Justinian I (Justinian the Great)". In Heilbrunn Timeline of Art History. New York: The Metropolitan Museum of Art ** Carrié, J.-M. "Le 'colonat du Bas-Empire': un mythe historiographique?" [The 'colonate of the Late Empire': a historiographical myth?]. ''Opus'' '''1''', pp. 351–370. ** "The Civil Law." Constitution Society. Translated version of Justinian's law codes ** Encyclopædia Britannica. "Colonus (ancient Tenant Farmer)." ** Grey, Cam. "Contextualizing Colonatus: The Origo of the Late Roman Empire." Journal of Roman Studies 97 (2007): 155. ** Jones, A. H. M. "The Roman Colonate." Past and Present 13.1 (1958): 1–13. ** Schipp, Oliver (2009). ''Der weströmische Kolonat von Konstantin bis zu den Karolingern (332 bis 861)'' [The western Roman colonate from Constantine to the Carolingians (332 to 861)]. Hamburg: Kovač, {{ISBN|978-3-8300-4575-5}}. ** Schipp, Oliver (2023). ''[[doi:10.11588/propylaeum.1190|Den Kolonat neu denken. Zur Aktualität eines Forschungsproblems]]'' [Rethinking the colonate. On the timeliness of a research problem]. Heidelberg: Propyläum, {{ISBN|978-3-96929-215-0}}. ** Sirks, A. J. B. "The Colonate in Justinian's Reign." Journal of Roman Studies 98 (2008): 120–143. ** Sirks, Boudewijn (2024). ''The Colonate in the Roman Empire''. Cambridge: Cambridge University Press, {{ISBN|978-1-009-17260-8}}. ** Temin, Peter. The Roman Market Economy. Princeton: Princeton UP, 2013. [[Катэгорыя:Прыгоннае права]] [[Катэгорыя:Феадалізм]] [[Катэгорыя:Старонкі з недагледжанымі перакладамі]] 892h0w8mpb9pmmlw2icvd11bu7210jy 0 805879 5125213 5124736 2026-04-13T04:00:45Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125213 wikitext text/x-wiki '''Моўная сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім'''&nbsp;— складаны комплекс сацыялінгвістычных, культурных і палітычных узаемаадносін паміж рознымі мовамі і пісьмовымі сістэмамі, якія суіснавалі на тэрыторыі [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікага Княства Літоўскага]]. З'яўляючыся шматнацыянальнай і шматканфесійнай дзяржавай, Вялікае Княства Літоўскае вызначалася шырокім [[палілінгвізм|полілінгвізмам]] і шрыфтавым плюралізмам, асабліва ў сталічнай [[Вільня|Вільні]], дзе адначасова выкарыстоўваліся пяць розных алфавітаў і некалькі гутарковых і літаратурных моў{{sfn|Дзярновіч|2011|с=138}}{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=46—47}}. [[Файл:Metryka litewska.jpg|міні|прама|Развароткі кнігі Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага, які ілюструе выкарыстанне старабеларускай мовы і кірылічнага скорапісу ў афіцыйным справаводстве]] == Мноства дыгласій == [[Сацыялінгвістыка|Сацыялінгвістычная]] сітуацыя ў Вялікім Княстве Літоўскім апісваецца даследчыкамі не проста як білінгвізм, а як феномен «мноства дыгласій». Згодна з канцэпцыяй [[Чарлз Фергюсан|Чарлза Фергюсана]]{{sfn|Ferguson|1959|с=325—340}}, у грамадстве адбываецца функцыянальны падзел моў на «высокія» (афіцыйныя, літаратурныя, сакральныя) і «нізкія» (гутарковыя, штодзённыя). Як адзначаў [[Раджэр Т. Бел]], у такой сітуацыі ўсталёўваецца грамадская згода наконт статусу розных моў, дзе «высокая» выкарыстоўваецца для фармальнага і публічнага ўжытку, а «нізкая» мае зменлівую і спрошчаную структуру і абмяжоўваецца вуснымі каналамі камунікацыі{{sfn|Белл|1980|с=176, 190—191}}. У Вялікім Княстве Літоўскім гэты падзел меў шматмерны характар: для кожнай сферы існавала свая дамінуючая моўная сістэма. [[Старабеларуская мова]] (якая ў тагачаснай тэрміналогіі называлася «рускай») выконвала ролю [[Дзяржаўная мова|дзяржаўнай мовы]] справаводства і заканадаўства, [[Лацінская мова|лаціна]] і [[царкоўнаславянская мова]] абслугоўвалі рэлігійную і навуковую сферы, у той час як гутарковыя беларускія і літоўскія [[дыялект|дыялекты]] заставаліся сродкам паўсядзённай камунікацыі{{sfn|Дзярновіч|2011|с=133—134}}. == Афіцыйныя і літаратурныя мовы == [[Файл:Statut Vialikaha Kniastva Litoŭskaha. Статут Вялікага Княства Літоўскага.jpg|міні|прама|Тытульны аркуш Статута Вялікага Княства Літоўскага (1588). Старабеларуская мова выступала галоўнай мовай дзяржаўнага права і канцылярыі]] Найбольш важны статус сярод пісьмовых моў мела старабеларуская мова, на якой стваралася [[Метрыка Вялікага Княства Літоўскага]] і былі напісаны [[Статуты Вялікага Княства Літоўскага]] (1529, 1566, 1588 гадоў). Пісары і канцылярысты выкарыстоўвалі для яе запісу [[Скорапіс|скорапіс]]&nbsp;— хуткае і плыўнае кірылічнае пісьмо, якое эвалюцыянавала пад уплывам заходнееўрапейскіх [[гуманізм|гуманістычных]] шрыфтоў{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=47—48}}. Пісьмовая старабеларуская мова ў XVI—XVII&nbsp;стагоддзях мела выразны канцылярскі і штучны характар («простая мова»), значна адрозніваючыся ад жывых мясцовых гаворак. Як адзначаў [[Генры Алан Глісан]], паміж маўленнем і пісьмом існуе цесная сувязь, але пісьмовая мова патрабуе асобнага вывучэння{{sfn|Глисон|2002|с=404}}. Нягледзячы на ўнармаванасць, канцылярская старабеларуская мова ўбірала ў сябе мясцовую лексіку, у тым ліку [[Літуанізм|літуанізмы]]. Літоўскі лінгвіст [[Канстанцінас Яблонскіс|Канстанцінас Яблонскіс]] і яго пераемнік [[Зігмас Зінкявічус|Зігмас Зінкявічус]] зафіксавалі ў тэкстах Метрыкі каля 250 слоў балцкага паходжання, якія выкарыстоўваліся пераважна для апісання спецыфічных сацыяльна-эканамічных рэалій на тэрыторыі этнічнай Літвы (у той час як па-за яе межамі колькасць літуанізмаў скарачалася да паўсотні){{sfn|Zinkevičius|1996|с=73}}{{sfn|Дзярновіч|2011|с=124}}. Лаціна выступала мовай міжнароднай [[дыпламатыя|дыпламатыі]], навукі і [[Каталіцкая царква|Каталіцкай царквы]]. Ва ўмовах гуманізму лацінская мова лічылася ўзорам дасканаласці. Вядомы віленскі войт і публіцыст [[Аўгустын Ратундус]] у прадмове да лацінскага перакладу Статута 1566 года нават прапаноўваў зрабіць лаціну дзяржаўнай мовай замест старабеларускай, абгрунтоўваючы гэта міфам пра рымскае паходжанне літоўскай шляхты{{sfn|Дзярновіч|2011|с=140}}. Аднак рэальным канкурэнтам як старабеларускай, так і лаціне стала [[польская мова]]. Ужо ў сярэдзіне XVI&nbsp;стагоддзя яна пачала дамінаваць у вусных зносінах эліты. Гэты пераход быў настолькі магутным, што нават дзеячы [[Праваслаўная царква|праваслаўнай]] і [[Уніяцтва|ўніяцкай]] цэркваў пачалі пісаць свае палемічныя трактаты па-польску. Напрыклад, выбітны абаронца праваслаўя [[Мялецій Сматрыцкі]] наўмысна напісаў свой знакаміты твор «[[Фрынас]]» (1610) на польскай мове з грэчаскім загалоўкам («ΘΡΕΝΟΣ»), каб яго аргументы былі зразумелыя шырокаму колу адукаваных гараджан і апанентам-езуітам{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=306—308}}. == Статус і функцыі літоўскай мовы == {{асноўны артыкул|Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім}} [[Літоўская мова]] на працягу XV—XVII&nbsp;стагоддзяў функцыянавала пераважна як вусная гаворка. Яна ніколі не мела шанцу набыць статус афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства{{sfn|Błaszczyk|2002|с=305}}. Пры гэтым яна актыўна выкарыстоўвалася ў паўсядзённым жыцці не толькі сялянамі, але і дробнай шляхтай, купецтвам (асабліва ў [[Коўна|Коўне]] і Вільні), а таксама духавенствам для казанняў{{sfn|Дзярновіч|2011|с=138—139}}. У асобных палітычных і судовых абставінах літоўская мова выконвала функцыю «крыптамовы» (тайнай мовы), якую выкарыстоўвалі для ўтойвання інфармацыі ад замежнікаў або непажаданых асоб. Так, падчас [[З'езд еўрапейскіх манархаў у Луцку|Луцкага з'езда манархаў]] у 1429 годзе вялікі князь [[Вітаўт]] і кароль [[Ягайла]] наўмысна перайшлі ў размове паміж сабой на літоўскую мову, каб іх планы не зразумелі імператар [[Жыгімонт Люксембургскі]] і прысутныя польскія прэлаты («''nos vero in lithwanico diximus ad vos''»){{sfn|Codex epistolaris Vitoldi|1882|с=816}}{{sfn|Дзярновіч|2011|с=116}}. Іншы яскравы прыклад зафіксаваны ў кнігах Метрыкі Вялікага Княства Літоўскага пад 1529 годам: падчас судовага разбору ў [[Эйшышкі|Эйшышках]] баярын Пётр Сумарок пачаў размаўляць са сведкамі па-літоўску, спрабуючы падкупіць іх у прысутнасці віленскага судовага выканаўцы (дзецкага) Васіля Бяляніна, спадзяючыся, што той не зразумее мясцовай гаворкі{{sfn|Lietuvos Metrika|1995|с=90}}{{sfn|Дзярновіч|2011|с=115}}. Уменне эліты карыстацца літоўскай мовай фіксуецца і раней: польскі храніст [[Ян Длугаш]] адзначаў, што калі ў 1440 годзе [[Казімір IV Ягелончык|Казімір Ягайлавіч]] прыбыў у Вільню, мясцовая знаць пачала вучыць маладога гаспадара літоўскай мове і звычаям{{sfn|Dlugossii|2001|с=256}}{{sfn|Дзярновіч|2011|с=117}}. Пра шырокае распаўсюджанне розных моў сведчаць і справаздачы гданьскіх мяшчан, якія ў 1492 годзе прыбылі ў Вільню і адзначалі, што падчас перамоў выкарыстоўвалася і польская, і літоўская, і «русінская» (старабеларуская) мовы{{sfn|Hansisches Urkundenbuch|1916|с=364}}. [[Файл:Mazvydo_katekizmas.jpg|міні|прама|Тытульны аркуш «Катэхізіса» Марцінаса Мажвідаса (1547)&nbsp;— першай друкаванай кнігі на літоўскай мове, выдадзенай у Прусіі]] Развіццё літоўскай пісьменнасці і кнігадрукавання адбывалася з пэўным спазненнем у параўнанні з суседняй Прусіяй. Калі ў пратэстанцкім [[Прусія (герцагства)|Прускім герцагстве]] першая літоўская кніга «[[Катэхізіс Марцінаса Мажвідаса|Катэхізіс]]» [[Марцінас Мажвідас|Марцінаса Мажвідаса]] выйшла ўжо ў 1547 годзе дзякуючы імкненню пратэстантаў данесці Слова Божае на роднай мове вернікаў, то ў каталіцкім Вялікім Княстве Літоўскім першая літоўская кніга з'явілася толькі ў 1595 годзе (гэта быў пераклад катэхізіса, зроблены езуітам [[Мікалоюс Даўкша|Мікалаем Даўкшам]]){{sfn|Topolska|2002|с=169—170}}{{sfn|Дзярновіч|2011|с=121}}. Значнай вяхой стала выданне каля 1620 года ў Вільні езуітам [[Канстанцінас Шырвідас|Канстанцінам Шырвідам]] першага трохмоўнага (польска-лацінска-літоўскага) слоўніка «[[Dictionarium trium linguarum]]», які заставаўся адзіным друкаваным літоўскім слоўнікам у дзяржаве аж да XIX&nbsp;стагоддзя{{sfn|Дзярновіч|2011|с=122}}. == Шрыфтавы плюралізм і шматмоўныя дакументы == Унікальнай асаблівасцю кніжнай і дакументальнай культуры сталіцы дзяржавы была прысутнасць адразу пяці алфавітаў. Прастора горада аб'ядноўвала розныя пісьмовыя сістэмы, якія выкарыстоўваліся ў залежнасці ад канфесіі і прызначэння тэксту{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=46—47}}: * [[Кірыліца]] выкарыстоўвалася для царкоўнаславянскай і старабеларускай моў. * [[Лацінскі алфавіт]] абслугоўваў тэксты на лацінскай, польскай, літоўскай і нямецкай мовах. * [[Яўрэйскае пісьмо]] выкарыстоўвалася іўдзейскай абшчынай Вільні для свяшчэнных тэкстаў на [[Іўрыт|іўрыце]] і паўсядзённай, а таксама рэлігійна-папулярнай літаратуры на [[Ідыш|ідышы]] (напрыклад, жаночых малітоўнікаў). * [[Арабскае пісьмо]] першапачаткова ўжывалася [[Літоўскія татары|літоўскімі татарамі]] для рэлігійных мэт ([[Каран]], тафсіры). Аднак у працэсе моўнай асіміляцыі татары пачалі ствараць [[Кітабы|кітабы]] і хамаілы&nbsp;— тэксты на старабеларускай і польскай мовах, але запісаныя арабскай вяззю. * [[Грэчаскі алфавіт]] эпізадычна выкарыстоўваўся ў праваслаўных брацкіх школах і тэалагічнай палеміцы. [[Файл:Старонка_з_кітаба_Івана_Луцкевіча_першай_паловы_XVIII_стагоддзя.jpg|міні|прама|Узор кітаба&nbsp;— тэксту, запісанага беларускай мовай з выкарыстаннем арабскага алфавіта]] Гэтая шматмоўнасць яскрава адлюстроўвалася ў юрыдычных і гаспадарчых дакументах гараджан і дзяржаўных інстытуцый. У судовых кнігах Вільні XVI—XVII&nbsp;стагоддзяў нярэдка сустракаюцца дакументы, у якіх уступныя ісконныя формулы (інтытуляцыя, карабарацыя) напісаны кірыліцай на старабеларускай мове, асноўны змест справы перададзены па-польску з лацінскімі юрыдычнымі ўстаўкамі, а подпісы сведак зроблены лацінкай, кірыліцай ці нават на ідышы або па-татарску{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=54—55}}{{sfn|Niedźwiedź|2012|с=241—242}}. == Крыніцы == {{крыніцы|33em}} == Літаратура == * {{Кніга |аўтар=Niedźwiedź J. |загаловак=Kultura literacka Wilna (1323–1655). Retoryczna organizacja miasta |месца=Kraków |выдавецтва=Universitas |год=2012 |старонак=502 |isbn=97883-242-1855-4 |ref=Niedźwiedź}} * {{Артыкул |аўтар=Дзярновіч А. |загаловак=Літоўская мова ў Вялікім Княстве Літоўскім: паміж функцыяй і статусам |выданне=Палітычная сфера |год=2011 |нумар=16-17 (1-2) |старонкі=116—143 |ref=Дзярновіч}} * {{Кніга |аўтар=Белл Р. Т. |загаловак=Социолингвистика. Цели, методы и проблемы |месца=М. |выдавецтва=Международные отношения |год=1980 |ref=Белл}} * {{Кніга |аўтар=Глисон Г. |загаловак=Введение в дескриптивную лингвистику |месца=М. |выдавецтва=Прогресс |год=2002 |ref=Глисон}} * {{Кніга |загаловак=Codex epistolaris Vitoldi magni ducis Lithuaniae 1376–1430 |адказны=wyd. A. Prochaska |месца=Cracoviae |выдавецтва=Sumptibus Academiae Literarum Crac. |год=1882 |ref=Codex epistolaris Vitoldi}} * {{Кніга |аўтар=Dlugossii Joannis |загаловак=Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae. Liber 11 et 12: 1431–1444 |месца=Varsaviae |выдавецтва=PWN |год=2001 |ref=Dlugossii}} * {{Артыкул |аўтар=Ferguson C. A. |загаловак=Diglossia |выданне=Word |год=1959 |нумар=15 |старонкі=325—340 |ref=Ferguson}} * {{Кніга |загаловак=Hansisches Urkundenbuch |месца=München; Leipzig |выдавецтва=Verlag der Buchhandlung des Waisenhauses |год=1916 |том=Bd. 11 |адказны=Ed. v. W. Stein |ref=Hansisches Urkundenbuch}} * {{Кніга |загаловак=Lietuvos Metrika. Knyga Nr. 225 (1528–1547): 6-oji Teismų bylų knyga |адказны=Spaudai parengė S. Lazutka, I. Valikonytė ir kt. |месца=Vilnius |выдавецтва=Vilniaus Universiteto leidykla |год=1995 |ref=Lietuvos Metrika}} * {{Кніга |аўтар=Błaszczyk G. |загаловак=Litwa na przełomie średniowiecza i nowożytności: 1492–1596 |месца=Poznań |выдавецтва=Wydawnictwo Poznańskie |год=2002 |ref=Błaszczyk}} * {{Кніга |аўтар=Topolska M. B. |загаловак=Społeczeństwo i kultura w Wielkim Księstwie Litewskim od XV do XVIII wieku |месца=Poznań – Zielona Góra |выдавецтва=Bogucki Wydawnictwo Naukowe |год=2002 |ref=Topolska}} * {{Кніга |аўтар=Zinkevičius Z. |загаловак=Lietuvių kalbos istorija |месца=Vilnius |выдавецтва=Mokslo ir enciklopedijų leidykla |год=1996 |ref=Zinkevičius}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} [[Катэгорыя:Мовы Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя беларускай мовы]] [[Катэгорыя:Гісторыя літоўскай мовы]] [[Катэгорыя:Сацыялінгвістыка]] nv0y2eazdwbgzl2nvtmzaaymlnlywp2 0 805919 5125212 5124740 2026-04-13T04:00:39Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125212 wikitext text/x-wiki [[Файл:Earth_From_the_Perspective_of_Artemis_II.jpg|міні|''Hello, World'', фотаздымак Рыда Вайсмана з экіпажа [[Артэміда-2|«Артэміды-2»]], 3 красавіка 2026 года]] '''''Hello, World''''' — гэта фатаграфія [[Зямля|Зямлі]], зробленая астранаўтам [[НАСА]] [[Рыд Вайсман|Рыдам Вайсманам]] на борце [[Арыён (касмічны карабель)|касмічнага карабля «Арыён»]] падчас місіі [[Артэміда-2|«Артэміда-2»]], апублікаваная 3 красавіка 2026 года.<ref name="Miller2026">{{cite news|last1=Miller|first1=Katrina|date=3 April 2026|title=NASA Unveils 1st Earth Photos From Artemis II Moon Mission: ‘You Look Beautiful.’|url=https://www.nytimes.com/2026/04/03/science/nasa-artemis-moon-photos.html|access-date=5 April 2026|work=[[The New York Times]]}}</ref><ref name="Ferreira Santos20262">{{cite news|last1=Ferreira Santos|first1=Sofia|date=3 April 2026|title=Artemis II crew now halfway to Moon as they take 'spectacular' image of Earth|url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ce8jzr423p9o|access-date=5 April 2026|work=[[BBC News]]}}</ref><ref name="Breen2026">{{Cite web|language=en-US|url=https://www.cbsnews.com/news/artemis-ii-earth-photo-nasa-reid-wiseman/|title=NASA shares first photos of Earth taken by Artemis II: "Hello, World"|first=Kerry|last=Breen|website=[[CBS News]]|date=April 3, 2026|access-date=April 3, 2026}}</ref> Здымак, зроблены падчас палёту касмічнага карабля да Месяца, паказвае поўнае паўшар'е Зямлі (поўны дыск). Гэты здымак і папярэдні здымак Вайсмана — першыя такія фатаграфіі, зробленыя чалавекам з 1972 года, калі экіпаж [[Апалон-17|«Апалона-17»]] зрабіў «''[[The Blue Marble|The Blue Marble»]].<ref name="Ferreira Santos20262" />'' Паколькі начны здымак быў асветлены толькі святлом [[Поўня (фаза Месяца)|поўнага месяца]], ён быў штучна асветлены.<ref>{{cite news|last1=Poole|first1=Robert|author1-link=Robert Poole (historian)|title=How Artemis II’s Earthset photo compares with the iconic Earthrise image from 1968|url=https://theconversation.com/how-artemis-iis-earthset-photo-compares-with-the-iconic-earthrise-image-from-1968-279966|access-date=10 April 2026|work=The Conversation|date=8 April 2026}}</ref> [[Файл:Hello_World_approximate_orientation.svg|міні|Прыблізная арыентацыя Зямлі на фота]] [[Файл:Artemis_II_Captures_Dark_Side_of_the_Earth.jpg|міні|Папярэдні здымак Вайсмана]] Назва [[Hello world|«Hello, World»]] намякае на прывітанне экіпажа і традыцыйнае тэставае паведамленне, якое выкарыстоўваецца ў [[Праграмаванне|праграмаванні]].<ref name="GlobalSecurity2026">{{Cite web|url=https://www.globalsecurity.org/space/systems/artemis-2-01.htm|title=Artemis II|website=www.globalsecurity.org|date=2 April 2026|publisher=Global Security|access-date=6 April 2026}}</ref> == Глядзіце таксама == {{Commonscat}} * ''[[Earthrise]]'', фатаграфія [[Уільям Элісан Андэрс|Уільяма Андэрса]] ад 24 снежня 1968 года з місіі «Апалон-8» == Зноскі == <references> <ref name="art002e000192">{{Cite web|lang=en-US|url=https://images.nasa.gov/details/art002e000192|title=Earth From the Perspective of Artemis II|access-date=2026-04-03}}</ref> </references> {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} [[Катэгорыя:Праграма «Артэміда»]] [[Катэгорыя:Творы 2026 года]] [[Катэгорыя:2026 год у астраноміі]] [[Катэгорыя:2026 год у культуры і мастацтве]] [[Катэгорыя:Фатаграфіі 2026 года]] [[Катэгорыя:Каляровыя фатаграфіі]] qn496x8emd76b5xo3mdw853fyso95mc 0 805934 5125211 5124847 2026-04-13T04:00:32Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125211 wikitext text/x-wiki '''"Ліхадзей тыдня"''' (або '''"монстр тыдня"''') — троп, пры якім канкрэтны антаганіст з'яўляецца толькі ў адным эпізодзе шматэпізадычнага твора. Звычайна ў творах, дзе ён прысутнічае, героі ў кожнай серыі сустракаюць новага суперніка, перамагаюць яго, і пасля гэтага ліхадзей болей ніколі не з'яўляецца ў сюжэце.<ref name=Recht>{{cite book |last = Recht |first = Markus |date = 2011 |title = Der sympathische Vampir – Visualisierungen von Männlichkeiten in der TV-Serie Buffy |publisher = Campus Verlag |page = 18 |isbn = 978-3-593-39421-3 |lang = de |trans-title = The likeable vampire – Visualisations of masculinities in the TV series Buffy }}</ref><ref>{{cite journal |last = Neff-Strickland |first = Jaymen |date = 2024 |title = Freak of the Week to Super Serialized: The Complex Narrative Evolution of ''Smallville'' |url = https://www.proquest.com/openview/d731a320973f6cc4133ae74f57407c97/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2043477 |journal = Cinematic Codes Review |volume = 9 |issue = 3 |pages = 49–69 |access-date = 2026-02-20 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://tvtropes.org/pmwiki/pmwiki.php/Main/MonsterOfTheWeek|title=Monster of the Week|website=TV Tropes|access-date=2026-04-11}}</ref> Выраз "монстр тыдня" ўзнік пры вырабніцтве амерыканскага серыяла 1960-х гадоў "За мяжой магчымага"<ref name="McCoy">{{Cite web|url=https://gamerant.com/monster-of-the-week-trope-explained/|title=Monster-of-the Week Trope, Explained|first=Joshua Kristian|last=McCoy|date=October 5, 2022|website=Game Rant}}</ref>, аднак сама канцэпцыя з'явілася яшчэ раней.<ref name="McCoy" /><ref name="DMDave">{{Cite web|url=https://dmdave.com/monster-of-the-week-format/|title=Monster-of-the-Week Format &#124; New Rules for Fifth Edition (BroadSword Magazine Preview)|date=August 5, 2019|website=DMDave Publishing}}</ref><ref>{{Cite journal|url=https://www.mdpi.com/2076-0787/5/2/40|title=Baba Yaga, Monsters of the Week, And Pop Culture’s Formation of Wonder and Families Through Monstrosity|first1=Jill|last1=Rudy|first2=Jarom|last2=McDonald|date=June 3, 2016|journal=Humanities|volume=5|issue=2|pages=40|doi=10.3390/h5020040|doi-access=free}}</ref> Троп шырока выкарыстоўваўся ў серыялах, якія выходзілі на штотыднёвай аснове: "[[Доктар Хто]]",<ref name="DMDave" /> "[[Скубі-Ду]]",<ref>{{cite web |last = Sproull |first = Patrick |url = https://www.denofgeek.com/us/tv/scooby-doo/219931/the-10-scariest-scooby-doo-episodes |title = The 10 Scariest ''Scooby-Doo'' Episodes |date = September 13, 2018 |website = Den of Geek |access-date = July 11, 2019 |archive-date = April 15, 2018 |archive-url = https://archive.today/20180415092738/http://www.denofgeek.com/us/tv/scooby-doo/219931/the-10-scariest-scooby-doo-episodes |url-status = live }}</ref> "[[Сакрэтныя матэрыялы]]"'',''<ref>{{Cite web|url=https://www.cbr.com/best-monster-of-the-week-series/|title=10 Greatest Monster-of-the-Week Shows, Ranked|first=Daniel|last=Kurland|date=January 18, 2023|website=CBR}}</ref> "[[Зачараваныя (тэлесерыял)|Зачараваныя]]",<ref>{{cite web |last = Eirth |first = Annabelle |url = https://screenrant.com/charmed-biggest-problems-fans-ignore/ |title = 25 Things Wrong With ''Charmed'' Fans Choose To Ignore |date = January 20, 2019 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = May 12, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240512160647/https://screenrant.com/charmed-biggest-problems-fans-ignore/ |url-status = live }}</ref> "[[Звышнатуральнае (серыял)|Звышнатуральнае]]",<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/supernatural-best-monster-of-the-week-villains/|title=''Supernatural''{{'}}s 10 Best Monster-of-the-Week Villains, Ranked|first=Liz|last=Declan|date=October 18, 2025|website=ScreenRant}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://collider.com/best-supernatural-monsters-every-season/|title=Best Monster-of-the-Week Episodes From Each Season of ''Supernatural''|first=Michael John|last=Petty|date=April 24, 2022|website=[[collider.com]]}}</ref> і іншых. Некаторыя серыялы чаргуюць "ліхадзеяў тыдня" і прадвіжэнне асноўнага сюжэта ("Бафі — забойца вампіраў",<ref name="Recht" /><ref>{{cite web |last = Vinney |first = Cynthia |url = https://screenrant.com/buffy-vampire-slayer-monsters-episodes/ |title = ''Buffy the Vampire Slayer'': The 5 Best Monsters Of The Week (And The 5 Worst) |date = March 16, 2019 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = December 12, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20221212181336/https://screenrant.com/buffy-vampire-slayer-monsters-episodes/ |url-status = live }}</ref> "Звышнатуральнае",<ref name="leane">{{cite web |last = Leane |first = Rob |url = https://www.denofgeek.com/us/tv/superhero-tv/245124/does-superhero-tv-need-the-villain-of-the-week-format |title = Does Superhero TV Need the Villain-of-the-Week Format? |date = April 1, 2015 |website = Den of Geek |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 14, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240214001727/https://www.denofgeek.com/us/tv/superhero-tv/245124/does-superhero-tv-need-the-villain-of-the-week-format |url-status = live }}</ref> "Сакрэтныя матэрыялы"),<ref>{{cite web |last = Bassett |first = Jordan |url = https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/xfiles-scariest-monster-of-the-week-episodes-2215681 |title = ''The X Files''{{'}} Scariest 'Monster-of-the-Week' Episodes |date = January 8, 2018 |website = NME.com |publisher = New Musical Express |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 13, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240213081810/https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/xfiles-scariest-monster-of-the-week-episodes-2215681 |url-status = live }}</ref><ref>{{cite web |last = Navarro |first = Megan |url = https://bloody-disgusting.com/editorials/3519356/x-files-turns-25-10-best-monster-week-episodes/ |title=''The X-Files'' Turns 25: The 10 Best Monster-of-the-Week Episodes! |date = September 10, 2018 |website = Bloody Disgusting |access-date = July 11, 2019 |archive-date = February 28, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240228170626/https://bloody-disgusting.com/editorials/3519356/x-files-turns-25-10-best-monster-week-episodes/ |url-status = live }}</ref> у іншых жа яны выступаюць як пешкі больш рэгулярных ворагаў ( "Kamen Rider",<ref>{{cite web |last = Eisenbeis |first = Richard |url = https://kotaku.com/i-cant-decide-if-samurai-flamenco-is-brilliant-or-terr-1503049913 |title = I Can't Decide If ''Samurai Flamenco'' Is Brilliant or Terrible |date = January 17, 2014 |website = Kotaku |access-date = July 11, 2019 |archive-date = March 19, 2016 |archive-url = https://archive.today/20160319222044/http://kotaku.com/i-cant-decide-if-samurai-flamenco-is-brilliant-or-terr-1503049913 |url-status = live }}</ref> "Сэйлар Мун",<ref>{{cite web |last = Wellham |first = Melissa |url = https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2016/11/21/re-watching-sailor-moon-adult |title = Re-Watching ''Sailor Moon'' as an Adult |date = November 21, 2016 |website = SBS.com.au |publisher = Special Broadcasting Service |access-date = July 11, 2019 |archive-date = August 28, 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240828065638/https://www.sbs.com.au/popasia/blog/2016/11/21/re-watching-sailor-moon-adult |url-status = live }}</ref> "Super Sentai"<ref>{{cite web |last = Whitbrook |first = James |url = https://io9.gizmodo.com/the-io9-guide-to-super-sentai-1769494693 |title = The Io9 Guide to ''Super Sentai'' |date = April 7, 2016 |website = io9 |publisher = Gawker Media |access-date = July 11, 2019 |archive-date = April 7, 2016 |archive-url = https://archive.today/20160407151553/http://io9.gizmodo.com/the-io9-guide-to-super-sentai-1769494693 |url-status = live }}</ref> і "Магутныя рэйнджары").{{sfn|Clements|McCarthy|2015|p=}}<ref>{{cite web |last = Bruce |first = Amanda |url = https://screenrant.com/power-rangers-main-major-villain-ranked-worst-best/ |title = ''Power Rangers'': Every Major Villain, Ranked Worst To Best |date = August 25, 2017 |website = Screen Rant |access-date = July 11, 2019 |archive-date = May 25, 2020 |archive-url = https://archive.today/20200525204225/https://screenrant.com/power-rangers-main-major-villain-ranked-worst-best/ |url-status = live }}</ref> У "Сакрэтных матэрыялах" бывалі выпадкі, калі некаторыя з ліхадзеяў вярталіся.<ref>{{Cite web|url=https://screenrant.com/xfiles-tv-show-every-monster-week-return-sequel-episode/|title=''X-Files'': Every Time a Monster of the Week Returned|first=Michael|last=Kennedy|date=August 18, 2020|website=ScreenRant}}</ref> У іншых серыялах, яны могуць вяртацца пасля выпраўлення, стаць саюзнікамі герояў або атрымаць большую ролю ў гісторыі. == References == {{Reflist|30em}} === Sources === * {{cite book |last1 = Clements |first1 = Jonathan |last2 = McCarthy |first2 = Helen |year = 2015 |title = The Anime Encyclopedia, 3rd Revised Edition: A Century of Japanese Animation |publisher = [[Stone Bridge Press]] |isbn = 978-1-61172-018-1 }} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} [[Катэгорыя:Тэрміналогія тэлебачання]] kfsk9sbkj4xjruk90fhg7ahrkt1hzqr 0 805941 5125309 5124939 2026-04-13T10:15:49Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125309 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Турцэвіч}} {{Навуковец}} '''Іва́н Рыго́равіч Турцэ́віч''' ([[4 красавіка]] [[1856]], [[Сухавічы (Калінкавіцкі раён)|Сухавічы]]&nbsp;— паміж 20 лістапада і 20 снежня 1938, [[Нежын]]) — беларускі і ўкраінскі [[філолаг]]-[[антыказнавец]], [[Медыявіст|гісторык-медыявіст]] ([[візантолаг]]), выкладчык [[Класічная філалогія|класічнай філалогіі]], [[прафесар]], грамадскі дзеяч. == Біяграфія == === Раннія гады і сям’я === Нарадзіўся 4 красавіка 1856 года ў сяле [[Сухавічы (Калінкавіцкі раён)|Сухавічы]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]] [[Мінская губерня|Мінскай губерні]] (цяпер вёска ў [[Калінкавіцкі раён|Калінкавіцкім раёне]] [[Гомельская вобласць|Гомельскай вобласці]])<ref name="eiu">{{cite web|url=http://www.history.org.ua/?termin=turtsevych_i|title=Турцевич Іван Григорович|author=Зозуля С. Ю.|work=Енциклопедія історії України: Додатковий том. Кн. 1: А–Я|publisher=НАН України. Інститут історії України. — К.: В-во «Наукова думка»|date=2021|lang=uk|accessdate=25 кастрычніка 2023}}</ref>{{sfn|Зозуля|2006|с=114}}. Паходзіў з вядомага праваслаўна-ўніяцкага роду [[Турцэвічы (род)|Турцэвічаў]]. Яго прапрадзед Арцемій (Арцемон) Турцэвіч, быўшы праваслаўным святаром, у 1749 годзе прыняў унію і стаў служыць у мястэчку [[Холмеч]] Рэчыцкага павета пры двары магнатаў [[Валовічы|Валовічаў]]. Пазней прыходам кіраваў яго дзед Гаўрыіл{{sfn|Петухов|2016|с=131}}. Бацька Івана, былы ўніят Рыгор Марцінавіч Турцэвіч, вярнуўся ў праваслаўе і служыў [[псаломшчык]]ам у мясцовай прыходскай царкве ў Сухавічах{{sfn|Петухоў|2023|с=216}}. Сям’я мела вельмі сціплыя матэрыяльныя магчымасці{{sfn|Зозуля|2006|с=114}}. Акрамя Івана выхоўваліся старэйшы брат Аляксандр, малодшы брат [[Восіп Рыгоравіч Турцэвіч|Восіп]] (нарадзіўся ў 1859 годзе, пазней стаў выкладчыкам малявання і чыстапісання 2-й Адэскай гімназіі), а таксама сястра Хіёнія (у замужжы Хлябцэвіч), якая жыла ў [[Мазыр]]ы і навакольнай вёсцы [[Тварычаўка]]{{sfn|Петухоў|2023|с=216—217}}. Вядомы гісторык, археограф і педагог [[Арсень Восіпавіч Турцэвіч|Арсень Турцэвіч]] (1848&nbsp;— пасля 1915) даводзіўся Івану Рыгоравічу стрыечным братам (сынам дзядзькі Восіпа Сіманавіча){{sfn|Петухов|2016|с=131—132}}. Атрымаўшы хатнюю пачатковую адукацыю, Іван вучыўся ў [[Мазырская прагімназія|Мазырскай гарадской прагімназіі]] (1866—1870), а потым для сканчэння гімназічнага курса перабраўся ў горад [[Шаўляй|Шаўлі]] Ковенскай губерні ў [[Шавельская гімназія|мясцовую мужчынскую гімназію]] (1870—1874){{sfn|Зозуля|2006|с=114}}<ref name="eiu"/>. У 1874 годзе паступіў у [[Пецярбургскі гісторыка-філалагічны інстытут]]. Аднак з-за адсутнасці фінансаў на пражыванне ў сталіцы і шкоднага для здароўя халоднага клімату ў 1875 годзе ён быў вымушаны пакінуць Пецярбург{{sfn|Петухов|2016|с=129}}{{sfn|Зозуля|2006|с=114}}. У тым жа годзе перавёўся на аддзяленне класічнай філалогіі ў нядаўна рэарганізаваны [[Ніжынскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Мікалая Гогаля|Нежынскі гісторыка-філалагічны інстытут імя кн. А. А. Безбародкі]], дзе студэнты знаходзіліся на поўным дзяржаўным забеспячэнні. Скончыў яго ў 1879 годзе ў складзе першага выпуску{{sfn|Петухов|2016|с=129}}. === Праца ў Кіеве і Нежыне === [[Файл:Ivan Turtsevich portrait.jpg|злева|міні|Іван Турцэвіч]] З 1879 па 1892 год працаваў выкладчыкам старажытных моў у элітнай [[Кіеўская 1-я гімназія|1-й Кіеўскай мужчынскай гімназіі]]<ref name="eiu"/>. Характэрна, што адным з вучняў Івана Турцэвіча ў гэтай гімназіі быў яго зямляк, будучы славуты гісторык і эканаміст [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]]{{sfn|Петухов|2016|с=129}}. [[Міністэрства народнай асветы Расійскай імперыі|Міністэрства народнай асветы]] двойчы накіроўвала Турцэвіча ў замежныя камандзіроўкі з навуковымі мэтамі для паглыблення ведаў па гісторыі і антычнай археалогіі. У 1879—1880 гадах ён наведаў [[Германія|Нямеччыну]] і [[Італія|Італію]], а ў 1889—1890 гадах — [[Берлін]], [[Гётынген]], [[Лондан]], [[Парыж]], [[Марсель]], [[Фларэнцыя|Фларэнцыю]], [[Рым]] і [[Неапаль]]{{sfn|Петухоў|2023|с=216}}{{sfn|Петухов|2016|с=129}}{{sfn|Зозуля|2006|с=115}}. Вынікам першых даследаванняў стала манаграфія «Культ Весты ў старажытным Рыме» (1887), якая прынесла яму шырокую вядомасць. За час працы ў Кіеве даслужыўся да чыну калежскага саветніка, быў узнагароджаны ордэнамі Святой Ганны і Святога Станіслава ІІІ ступені{{sfn|Зозуля|2006|с=115}}. У 1892 годзе на запрашэнне прафесара А.&nbsp;Фогеля Іван Турцэвіч вярнуўся ў сваю альма-матар у Нежын{{sfn|Петухов|2016|с=130}}. Да 1909 года ён выкладаў гісторыю і літаратуру Старажытнага Рыма, паслядоўна займаючы пасады [[Экстраардынарны прафесар|экстраардынарнага]], а з 1903 года — [[Ардынарны прафесар|ардынарнага]] прафесара кафедры рымскай славеснасці{{sfn|Зозуля|2006|с=115}}. У 1903—1904 гадах быў членам праўлення інстытута<ref name="eiu"/>. Пасля выхаду ў адстаўку ў ліпені 1909 года атрымаў чын [[Сапраўдны стацкі саветнік|сапраўднага стацкага саветніка]] і пенсію ў 3000 рублёў у год{{sfn|Зозуля|2006|с=115}}{{sfn|Петухов|2016|с=129}}. [[Файл:Ivan Turtsevich in uniform (1913).jpg|thumb|Іван Турцэвіч у форме правадзейнага стацкага саветніка. Фотаздымак зроблены ў 1913 годзе ў Нежыне ў фотаатэлье А. Сяргееўскага.]] З’яўляўся актыўным удзельнікам навуковага і грамадскага жыцця: быў сябрам [[Гістарычнае таварыства імя Нестара-Летапісца|Гістарычнага таварыства імя Нестара-Летапісца]] (з 1890), [[Кіеўскае аддзяленне Таварыства класічнай філалогіі і педагогікі|Таварыства класічнай філалогіі і педагогікі]] (з 1881), Гісторыка-філалагічнага таварыства пры Нежынскім інстытуце (у 1907—1909 гадах — яго старшыня){{sfn|Петухов|2016|с=129}}<ref name="eiu"/>. У 1909—1914 гадах абіраўся [[гласны]]м (дэпутатам) Нежынскай гарадской думы, быў членам папячыцельскай рады Нежынскай жаночай прагімназіі (з 1909) і папячыцелем 1-га Нежынскага земскага гарадскога народнага вучылішча (1913—1917)<ref name="nizhyn">{{cite web|url=https://nizhyn.city/articles/136766/kalendar-nizhina-na-kviten-2021-rik-dati-podii-imena|title=Календар Ніжина на квітень 2021 рік: дати, події, імена|publisher=Nizhyn.city|date=3 красавіка 2021|lang=uk|accessdate=25 кастрычніка 2023}}</ref><ref name="eiu"/>. === Пасля 1917 года === Пасля [[Рэвалюцыя 1917 года ў Расіі|рэвалюцыйных падзей 1917 года]] і ўсталявання савецкай улады жыццё прафесара ператварылася ў змаганне за выжыванне. У 1918 годзе бальшавікі пазбавілі яго пенсіі як «эксплуататара» (бо ён меў уласны дом) і наклалі [[Кантрыбуцыя|кантрыбуцыю]] ў 3 мільёны рублёў, якую ён мусіў часткова аплаціць{{sfn|Зозуля|2006|с=117}}. Восенню 1919 года падчас ператрусу яго дом быў разрабаваны салдатамі [[Добраахвотніцкая армія|Добраахвотніцкай арміі]] генерала [[Антон Іванавіч Дзянікін|А.&nbsp;Дзянікіна]]{{sfn|Зозуля|2006|с=117}}. Савецкія ўлады ўвесь час падсялялі ў яго дом кватэрантаў, якія даводзілі памяшканні да разрухі{{sfn|Зозуля|2006|с=118}}. Нягледзячы на гэта, у 1917 годзе Іван Турцэвіч вярнуўся да выкладання і да 1922 года працаваў прафесарам у Нежынскім інстытуце народнай асветы<ref name="eiu"/>. У 1922 годзе яго звольнілі з пасады як прадстаўніка «старой прафесуры». Аднак у тым жа годзе яго зацвердзілі сапраўдным членам новастворанай Нежынскай навукова-даследчай кафедры гісторыі культуры і мовы, дзе ў 1925—1926 гадах ён кіраваў секцыяй гісторыі антычнай культуры<ref name="eiu"/>{{sfn|Зозуля|2006|с=118}}. Заробак вучонага быў жабрацкім (на ўзроўні аспіранцкага мінімуму — 59 рублёў), ён жыў у неацяпляемым пакоі і недаядаў. Каб выжыць, ён прадаваў уласныя рэчы і кнігі з бібліятэкі{{sfn|Зозуля|2006|с=119}}. Сярод яго жыхароў-кватэрантаў у 1929—1931 гадах знаходзіўся яго былы вучань з Кіеўскай гімназіі, акадэмік [[Мітрафан Віктаравіч Доўнар-Запольскі|Мітрафан Доўнар-Запольскі]], які адбываў у Нежыне ссылку і якому Турцэвіч таксама выкладаў старажытныя мовы{{sfn|Петухоў|2023|с=216, 219}}. З 1919 года і да самай смерці Іван Турцэвіч не змог апублікаваць ніводнай сваёй працы, хоць стала рыхтаваў дакалады і артыкулы{{sfn|Зозуля|2006|с=118}}. Яго тэмы абвяшчаліся «неактуальнымі з пункту гледжання пралетарскай культуры». Тым не менш, ён падрыхтаваў шэраг навукоўцаў, сярод якіх былі [[Канстанцін Феадосьевіч Штэпа|К.&nbsp;Штэпа]], [[Т. Аляксееў|Т.&nbsp;Аляксееў]], [[В. Пухцінскі|В.&nbsp;Пухцінскі]]{{sfn|Зозуля|2006|с=119}}. Менавіта дзякуючы свайму былому аспіранту К.&nbsp;Штэпу, у 1930 годзе ён быў абраны сапраўдным членам і кіраўніком Нежынскай філіі Камісіі па вывучэнні Блізкага Усходу і Візантыі [[Усеўкраінская акадэмія навук|Усеўкраінскай акадэміі навук]]<ref name="eiu"/>. З 1934 года знаходзіўся на пенсіі. У 1936 годзе атрымаў афіцыйнае запрашэнне на Міжнародны кангрэс у Рым, але з-за абставін паехаць не змог<ref name="eiu"/>. Памёр паміж 20 лістапада і 20 снежня 1938 года{{sfn|Зозуля|2006|с=119}}. Пахаваны на [[Грэцкія могілкі (Нежын)|Грэцкіх могілках]] у [[Нежын]]е (магіла не захавалася)<ref name="eiu"/>. == Навуковыя інтарэсы і бібліятэка == Навуковыя даследаванні Івана Турцэвіча канца XIX&nbsp;— пачатку XX стагоддзя вытрыманы ў рэчышчы пазітывізму. Яны тычыліся гісторыі Рымскай дзяржавы, яе палітычнай сістэмы, археалогіі, тапанімікі антычнага Рыма («Водазабеспячэнне старажытнага Рыма», 1885; «Культ Весты ў старажытным Рыме», 1887)<ref name="eiu"/>. Значная частка прац ахоплівала класічнае мовазнаўства, пераклады з класічных моў (новы пераклад твораў [[Тацыт]]а, 1889; пераклад панегірыка [[Элій Арыстыд|Элія Арыстыда]], 1907)<ref name="eiu"/>. У 1920-х гадах кола яго інтарэсаў пашырылася: ён пачаў даследаваць сацыяльныя рухі і саслоўную барацьбу ў антычным свеце эпохі элінізму і ў эпоху Сярэднявечча (у прыватнасці, грамадска-палітычны рух зілотаў у Візантыі ў сярэдзіне XIV стагоддзя). У гэтых працах адчуваўся ўплыў сацыялагічных метадаў і структуралізму. Вынікі гэтых даследаванняў пры жыцці засталіся неапублікаванымі<ref name="eiu"/>. Асобную каштоўнасць уяўляла асабістая бібліятэка Івана Турцэвіча, якая фарміравалася на працягу ўсяго жыцця. Ён набываў шмат выданняў падчас замежных паездак. Бібліятэка складалася пераважна з заходнееўрапейскіх выданняў XIX стагоддзя па гісторыі Старажытнай Грэцыі і Рыма, а таксама Заходняй Еўропы. У зборы прысутнічалі грэчаскія старадрукі XVII стагоддзя, шматлікія слоўнікі і граматыкі. Кнігі маюць уласнаручныя подпісы, штампы і вензель «ИТ»<ref name="lib">{{cite web|url=https://library.ndu.edu.ua/index.php/2015-02-17-13-01-25/fondy-biblioteky/item/1291|title=Особова бібліотека Івана Григоровича Турцевича|publisher=Бібліотека Ніжинського державного університету імені Миколи Гоголя|lang=uk|accessdate=25 кастрычніка 2023}}</ref>. Напрыканцы 1941 года 745 тамоў з яго асабістай бібліятэкі былі перададзены ў бібліятэку Нежынскага інстытута, дзе захоўваюцца як асобная калекцыя да сённяшняга часу<ref name="lib"/>. == Сувязі з Беларуссю і светапогляд == Нягледзячы на сталае жыццё і працу ва [[Украіна|Украіне]], Іван Турцэвіч не перарываў сувязяў з радзімай. Ён рэгулярна наведваў сваякоў у [[Мазыр]]ы і яго наваколлях, вёў актыўную перапіску з братамі і пляменнікамі. У яго асабістым архіве захавалася паштоўка ад чэшска-расійскага філолага, прафесара [[Антон Вячаслававіч Добіяш|Антона Добіяша]] (бацькі вядомай медыявісткі [[В. Добіяш-Раждзественская|В.&nbsp;Добіяш-Раждзественскай]]), адрасаваная ў Мазыр у 1900 годзе{{sfn|Петухоў|2023|с=217}}. Сваю [[Беларусы|нацыянальную прыналежнасць]] прафесар выразна акрэсліў у вершы, напісаным у кастрычніку 1917 года пад уплывам рэвалюцыйных падзей. Верш, адрасаваны прафесару-медыявісту [[Міхаіл Мікалаевіч Беражкоў|Міхаілу Беражкову]], меў назву «„Заповіт“ Белорусса в Малороссии» і відавочна перагукаўся з аднайменным творам [[Тарас Рыгоравіч Шаўчэнка|Тараса Шаўчэнкі]]{{sfn|Петухоў|2023|с=218—219}}. У тэксце, напісаным па-ўкраінску, Іван Турцэвіч шчыра прызнаваўся ў любові да ўкраінскай зямлі, якая стала яму другой радзімай, але пры гэтым выказваў трывогу за лёс адзінай прасторы, падзеленай паміж «Руссю і Украінай», называў сябе беларусам і турбаваўся пра тое, што «неразумныя дзеці» будуць будаваць самастойнасць у ліхую гадзіну{{sfn|Петухоў|2023|с=218—219}}. Даследчыкі адзначаюць, што дакументальныя сведчанні жыцця Івана Турцэвіча пацвярджаюць: ён не забываў Беларусь, лічыў сябе беларусам і падтрымліваў сваіх землякоў{{sfn|Петухоў|2023|с=220}}{{sfn|Петухов|2016|с=130}}. == Бібліяграфія == Асноўныя навуковыя працы<ref name="eiu"/>{{sfn|Зозуля|2006|с=119—120}}: * ''Водоснабжение древнего Рима'' // Сборник статей по классической древности. — Киев, 1885. — Вып. 2. * ''Культ Весты в древнем Риме''. Ч. 1. — Киев, 1887. * ''Новый русский перевод сочинений Тацита'' // Журнал Министерства народного просвещения. — 1889. — № 2. * ''О важности изучения римской государственности и главнейших характеристических чертах ее'': вступительная лекция, читанная 7 декабря 1892. — Нежин, 1894. * ''Культ Весты в древнем Риме''. Ч. 2 // Известия Историко-филологического института князя Безбородко в Нежине. — 1895. — Т. 15. * ''Обращение к императору провинциальных сеймов, городских и других обществ в первые три века Римской империи'' // Известия Историко-филологического института князя Безбородко в Нежине. — 1900, 1901. * ''Orbis in orbe: центры и общества земляков и иноверцев в императорском Риме I—III веков'' // Сборник Историко-филологического общества при Историко-филологическом институте князя Безбородко в Нежине. — Нежин, 1902. * ''Панегирик Риму Элия-Аристида'': греческий текст с русским переводом, введением, комментарием и приложениями. Вып. 1. — Нежин, 1907. * ''Весталка в аду'' // Гермес: научно-популярный вестник античного мира. — 1908. — № 14. * ''Об ударении прилагательных в греческом языке'' // Гермес: научно-популярный вестник античного мира. — 1908. — № 15. * ''Древние рассказы о вдове'' // Сборник Историко-филологического общества при Историко-филологическом институте князя Безбородко в Нежине. — 1909. — Т. 6, отд. 2. * ''Филологические этюды и заметки''. Вып. 1. — Нежин, 1909. * ''300 философских толков у древних греков'' // Сборник Историко-филологического общества при Историко-филологическом институте князя Безбородко в Нежине. — 1914. — Т. 9 (неафіцыйны аддзел). * ''О зилотах Фессалоники и трактате Николая Кавасилы'' [рукапіс 1920-х гадоў, пасмяротная публікацыя] // Східний світ. — 2003. — № 1. — С. 186—188. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул|аўтар=Петухоў А.|загаловак=Беларусь і беларусы ў жыцці Івана Турцэвіча|выданне=Аўтограф. Альманах|месца=Мінск|год=2023|выпуск=4|старонкі=216—220|спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf|ref=Петухоў}} * {{артыкул|аўтар=Петухов, А. В.|загаловак=Турцевичи: из местечковых поповичей в науку|выданне=Вестник Полоцкого государственного университета. Серия А. Гуманитарные науки. Исторические науки|год=2016|нумар=9|старонкі=128—133|спасылка=https://www.academia.edu/30467381/%D0%A2%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B8_%D0%B8%D0%B7_%D0%BC%D0%B5%D1%81%D1%82%D0%B5%D1%87%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8B%D1%85_%D0%BF%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%D0%B5%D0%B9_%D0%B2_%D0%BD%D0%B0%D1%83%D0%BA%D1%83|ref=Петухов}} * {{артыкул|аўтар=Зозуля С. Ю.|загаловак=Іван Григорович Турцевич (1856-1938)|выданне=Ніжинська старовина: Науковий історико-культурологічний збірник|месца=Ніжин|год=2006|выпуск=2(5)|старонкі=114—120|мова=uk|ref=Зозуля}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Турцэвіч Іван Рыгоравіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 4 красавіка]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1856 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Рэчыцкім павеце (Расійская імперыя)]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1938 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Нежыне]] [[Катэгорыя:Філолагі Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Гісторыкі Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Выкладчыкі Нежынскага дзяржаўнага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Антыказнаўцы Расійскай імперыі]] [[Катэгорыя:Беларусы ва Украіне]] [[Катэгорыя:Візантыністы]] [[Катэгорыя:Філолагі Украіны]] [[Катэгорыя:Антыказнаўцы Украіны]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Калінкавіцкім раёне]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Мазырскай мужчынскай гімназіі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Шавельскай гімназіі]] 1qhu62ht937q6uo9ge08zarojvwk4ks 14 805996 5125014 2026-04-12T12:03:40Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2008|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2008]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе]]» 5125014 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2008|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2008]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2008 годзе]] nfyvg5oa0vitafch1ahnhtl98emy2zj 14 805997 5125015 2026-04-12T12:05:23Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2007|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2007]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе]]» 5125015 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2007|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2007]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2007 годзе]] g4xqd828na1y95001b6j7xcg3ju4vre 14 805998 5125017 2026-04-12T12:06:52Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2004|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2004]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе]]» 5125017 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2004|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2004]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2004 годзе]] 4pn58antlrs26nbdfum6qdrxzth8b6q 14 805999 5125018 2026-04-12T12:08:01Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2002|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2002]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе]]» 5125018 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2002|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2002]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2002 годзе]] lwitl0spg3sx9msh847bw6kcpqt6men 14 806000 5125019 2026-04-12T12:09:20Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2000|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2000]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе]]» 5125019 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2000|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2000]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2000 годзе]] c982e5dj9xee7ge0qtq8igx84tfxe41 14 806001 5125020 2026-04-12T12:11:49Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1999|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1999]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе]]» 5125020 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1999|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1999]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1999 годзе]] 54ffv30q91j5lluzzr77eueu79j0z2t 14 806002 5125021 2026-04-12T12:13:12Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1998|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1998]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе]]» 5125021 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1998|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1998]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1998 годзе]] lv0b6n8an9m8j2qc04t2xkykephwwnu 14 806003 5125022 2026-04-12T12:14:43Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1956|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1956]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе]]» 5125022 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1956|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1956]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1956 годзе]] 4cw4n53qatz0rv6j9xerhp6xool5m78 14 806004 5125023 2026-04-12T12:16:51Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1957|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1957]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе]]» 5125023 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|1957|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|1957]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1957 годзе]] 82dha45yvpnwg2di241m7yaly30iirr 0 806005 5125024 2026-04-12T12:16:57Z Dzejka 157132 з крыніца — [[be-tarask:Юрась Нераток]] 5125024 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Юрась Нераток''' сапр.: ''Юрый Гарбачоў'' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі пісьменнік. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюзу архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменнікаў Беларусі]], Саюзу расійскіх пісьменнікаў, Міжнароднага Саюзу пісьменнікаў «Новый современник», . == Жыццяпіс == Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на Минскім аўтазаводзе, у НВА «Цэнтар», галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектару праектавання электрамеханічных кампанентаў Аб’яднанага інстытуту машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Быў сябрам Беларускага саюзу архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газэтах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам '''Юрый Юлаў'''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як бард. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] osto9isgvbcvfc0uxgbds6r0xhh1bp7 5125210 5125024 2026-04-13T04:00:27Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125210 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Юрась Нераток''' сапр.: ''Юрый Гарбачоў'' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі пісьменнік. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюзу архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменнікаў Беларусі]], Саюзу расійскіх пісьменнікаў, Міжнароднага Саюзу пісьменнікаў «Новый современник», . == Жыццяпіс == Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на Минскім аўтазаводзе, у НВА «Цэнтар», галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектару праектавання электрамеханічных кампанентаў Аб’яднанага інстытуту машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі. Быў сябрам Беларускага саюзу архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газэтах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам '''Юрый Юлаў'''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як бард. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] ry9vy9ox3mjm4p8cq1u7qrifk5eyq4v 5125257 5125210 2026-04-13T08:00:56Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125257 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} '''Юрась Нераток''' сапр.: ''Юрый Гарбачоў'' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага Саюзу пісьменнікаў «Новый современник», . == Жыццяпіс == Нарадзіўся ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектару праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як [[бард]]. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] bune6kcoxsv3n1accayychd07tgddip 5125258 5125257 2026-04-13T08:02:31Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125258 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} {{цёзкі2|Гарбачоў}} '''Юрый Юр’евіч Гарбачоў''', вядомы пад псеўданімам '''Юрась Нераток''' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага Саюза пісьменнікаў «Новый современник». == Жыццяпіс == Нарадзіўся {{ДН|19|9|1961}} года ў вёсцы [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектару праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як [[бард]]. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] qsvx9mp40zmlt4k5tr5x5vijwjv7ebt 5125259 5125258 2026-04-13T08:02:56Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Юрась Нераток]] у [[Юрый Юр’евіч Гарбачоў]] 5125258 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} {{цёзкі2|Гарбачоў}} '''Юрый Юр’евіч Гарбачоў''', вядомы пад псеўданімам '''Юрась Нераток''' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага Саюза пісьменнікаў «Новый современник». == Жыццяпіс == Нарадзіўся {{ДН|19|9|1961}} года ў вёсцы [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектару праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як [[бард]]. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] qsvx9mp40zmlt4k5tr5x5vijwjv7ebt 5125261 5125259 2026-04-13T08:03:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125261 wikitext text/x-wiki {{Пісьменнік}} {{цёзкі2|Гарбачоў}} '''Юрый Юр’евіч Гарбачоў''', вядомы пад псеўданімам '''Юрась Нераток''' ({{ДН|19|9|1961}} в. [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]], [[Мастоўскі раён]] — {{ДС|10|4|2026}}<ref>[http://www.zhyvica.ru/main/7869-svetlaja-pamjat.html Нэкалог], 10-04-2026</ref>, [[Мінск]]) — беларускі [[пісьменнік]]. Сябра [[Беларускі саюз архітэктараў|Беларускага саюза архітэктараў]], [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюза пісьменнікаў Беларусі]], [[Саюз расійскіх пісьменнікаў|Саюза расійскіх пісьменнікаў]], Міжнароднага Саюза пісьменнікаў «Новый современник». == Жыццяпіс == Нарадзіўся {{ДН|19|9|1961}} года ў вёсцы [[Баяры (Мастоўскі сельсавет)|Баяры]] [[Мастоўскі раён|Мастоўскага раёна]] ў сям’і настаўнікаў-філолагаў. Дзяцінства правёў у вёсцы [[Хадакі (Івацэвіцкі раён)|Хадакі]] [[Івацэвіцкі раён|Івацэвіцкага раёну]]. У 1983 годзе скончыў [[Беларускі політэхнічны інстытут]]. Працаваў канструктарам на [[Мінскі аўтазавод|Мінскім аўтазаводзе]], у [[НВА «Цэнтр»]], галоўным канструктарам СТДА «Вентура», ТАА «Градзіс», загадчыкам сектара праектавання электрамеханічных кампанентаў [[Аб’яднаны інстытут машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі|Аб’яднанага інстытута машынабудавання Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі]]. Быў сябрам Беларускага саюза архітэктараў. Друкаваўся ў шматлікіх газетах і часопісах, калектыўных зборніках і альманахах. Аўтар кніг вершаў «Фотаальбом» (2003) і «Споведзь струны» і кніг прозы «Закуцце» (2007) і «Непатрэбныя людзі» (2019). Аўтар і ўкладальнік калектыўнай электроннай паэмы «Буслан і Жамбіла» (2012). Суаўтар (сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і [[Марына Шапавалава|Марынай Шапавалавай]]) паэтычнага трыялогу «Заблытаўся сярод навін» (2017). Шмат пісаў таксама па-руску — пад псеўданімам ''Юрый Юлаў''. Быў сябрам [[Саюз пісьменнікаў Беларусі|Саюзу пісьменьнікаў Беларусі]], сябрам-заснавальнікам народнага клубу паэтаў і кампазітараў «Жывіца». Акрамя літаратурнай творчасьці, быў вядомы і як [[бард]]. == Творы == === Па-беларуску === * 2003 — «Фотаальбом» * 2007 — «Споведзь струны» * 2007 — «Закуцьце» * 2012 — «Буслан і Жамбіла» — калектыўная электронная паэма * 2017 — «Заблытаўся сярод навін» — паэтычны трыялёг сумесна з [[Ірына Карнавухава|Ірынай Карнавухавай]] і Марынай Шапавалавай * 2019 — «Непатрэбныя людзі» === Па-расейску === * 1999 — «Пьяный материк» * 1999 — «Экспедитор» * 2000 — «Монодия», зборнік вершаў * 2001 — «Сон-дежавю», зборнік вершаў * 2002 — «Абстрактно о конкретном», зборнік баек * 2012 — «Мужская интеллектуальная фантазия» сэрыя з 4 кніг: ** «Мутант», ** «Фермер», ** «Терапия», ** «По дороге на пикник» * 2018 — «Квингента классики и дискотека века» трохмодульная музычная анталёгія (кнігі і дыскі) * 2020 — «Эбола хуаньская: онлайн экспромпроект», паэма * 2021 — «Шахматы, которых не было, шахматистам, которые будут всегда» * 2025 — «Стежка в минулое» == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Нераток, Юрась}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мастоўскім раёне]] [[Катэгорыя:Паэты Беларусі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Мінску]] e68mt2j78xj9yxvo5sqss3iqjag3li9 14 806006 5125026 2026-04-12T12:20:17Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2010|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2010]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе]]» 5125026 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2010|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2010]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2010 годзе]] 426v29fkg0pk17yc1ch0sy7lta4yt19 14 806007 5125027 2026-04-12T12:22:13Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2017|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2017]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе]]» 5125027 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Тэлеканалы, запушчаныя ў|2017|годзе}} [[Катэгорыя:Тэлеканалы паводле гадоў запуску|2017]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2017 годзе]] tnb6t05hpbejl08u971s4n62ybrx54t 14 806008 5125030 2026-04-12T12:29:53Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Літаратурныя прэміі]] [[Журналістыка]]» 5125030 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Літаратурныя прэміі]] [[Журналістыка]] rypbw9m1814xh9jatkmdwnoxl02e10n 5125031 5125030 2026-04-12T12:30:32Z DzBar 156353 5125031 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Літаратурныя прэміі]] [[Катэгорыя:Журналістыка]] j8vnd6aexh5gqa1pfc0hnv6qvl1dzub 14 806009 5125032 2026-04-12T12:36:21Z DzBar 156353 Новая старонка: « {{Commonscat|Television presenters from Brazil}} [[Катэгорыя:Тэлевядучыя паводле краін|Бразілія]] [[Катэгорыя:Постаці Бразіліі]] [[Катэгорыя:Тэлебачанне ў Бразіліі]]» 5125032 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Television presenters from Brazil}} [[Катэгорыя:Тэлевядучыя паводле краін|Бразілія]] [[Катэгорыя:Постаці Бразіліі]] [[Катэгорыя:Тэлебачанне ў Бразіліі]] 3d6x7aqwod4t5qxlwmpr6idrsf822y1 14 806010 5125034 2026-04-12T12:46:07Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{deathyr|93|4}}» 5125034 wikitext text/x-wiki {{deathyr|93|4}} 49ldbenvy2tvsi4lbd3us2m9or3jcn9 5125035 5125034 2026-04-12T12:47:12Z DzBar 156353 5125035 wikitext text/x-wiki {{deathyr|93|4}} {{Commonscat}} 5u5vg6mgmgdi7v4uz0bojtd4xqqhil9 14 806011 5125036 2026-04-12T12:48:31Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{deathyr|136|5}} {{Commonscat}}» 5125036 wikitext text/x-wiki {{deathyr|136|5}} {{Commonscat}} fpc6obewg2uua7ir6l1fdyu8itrtc6u 14 806012 5125037 2026-04-12T12:49:42Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{deathyr|136|9}} {{Commonscat}}» 5125037 wikitext text/x-wiki {{deathyr|136|9}} {{Commonscat}} 2vtvfsb3jv6e1vy4srla4qzklvhoqn7 14 806013 5125038 2026-04-12T12:52:34Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{deathyr|116|6}} {{Commonscat}}» 5125038 wikitext text/x-wiki {{deathyr|116|6}} {{Commonscat}} pwgoakuuqyt3yfkh83jdickte30f6qm 14 806014 5125039 2026-04-12T12:56:04Z DzBar 156353 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Мультсерыялы паводле краін|Канада]] [[Катэгорыя:Мультфільмы Канады]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы Канады]]» 5125039 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Мультсерыялы паводле краін|Канада]] [[Катэгорыя:Мультфільмы Канады]] [[Катэгорыя:Тэлесерыялы Канады]] aoco476qxfge6m9xpd1kabw1o9oxknd 14 806015 5125040 2026-04-12T13:05:00Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Падарожнікі паводле краін|Аўстрыя]] [[Катэгорыя:Постаці Аўстрыі]]» 5125040 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Падарожнікі паводле краін|Аўстрыя]] [[Катэгорыя:Постаці Аўстрыі]] 6lr0bbrazq5lyn6c3ga3xkoh6hrpacl 14 806016 5125044 2026-04-12T13:18:59Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Locestcat|1904}}» 5125044 wikitext text/x-wiki {{Locestcat|1904}} 91l4wdde5ucupwpjfubeurbopxzxlvc 14 806017 5125045 2026-04-12T13:23:19Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{birthyr|95|6}} {{Commonscat|956 births}}» 5125045 wikitext text/x-wiki {{birthyr|95|6}} {{Commonscat|956 births}} gk3ddcnb8gaxshzy9gcncf31a98fjvr 14 806018 5125046 2026-04-12T13:24:26Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{birthyr|95|3}} {{Commonscat|953 births}}» 5125046 wikitext text/x-wiki {{birthyr|95|3}} {{Commonscat|953 births}} bopmz77jlk8nojt3hkydtrgn5pbqwh0 14 806019 5125047 2026-04-12T13:27:18Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|2023|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|2023]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]]» 5125047 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|2023|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|2023]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2023 годзе]] qme2mo5bxdv8f8sf26jp95he95inotf 14 806020 5125048 2026-04-12T13:28:53Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|2022|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|2022]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе]]» 5125048 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|2022|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|2022]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 2022 годзе]] qnew52r7ikxu9cal4jayf5cbmjdkqhf 14 806021 5125049 2026-04-12T13:30:15Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1861|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1861]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1861 годзе]]» 5125049 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1861|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1861]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1861 годзе]] qqceg7g2fm7zzbljuiew2dl57t79rfb 14 806022 5125050 2026-04-12T13:32:07Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1842|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1842]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1842 годзе]]» 5125050 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1842|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1842]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1842 годзе]] q0vm9he9lax35xu4mxfvtqpojj6sfpp 14 806023 5125051 2026-04-12T13:33:14Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1846|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1846]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1846 годзе]]» 5125051 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Навучальныя ўстановы, заснаваныя ў|1846|годзе}} [[Катэгорыя:Навучальныя ўстановы‏‎ паводле гадоў заснавання|1846]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1846 годзе]] ab2xgrnyng0g4ttrb7afhgc8wppb5mn 0 806024 5125060 2026-04-12T14:07:57Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Фларыян Грабніцкі]] 5125060 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Фларыян Грабніцкі]] av1zk7luf41fgvdmrw2mlijh6ub2te2 0 806025 5125098 2026-04-12T17:30:14Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Ева Грын]] у [[Ева Грэн]]: Згодна з [[Вікіпедыя:Да перайменавання|абмеркаваннем]]: [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 5125098 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ева Грэн]] 5afeyh319x75qbuxhfmtb1m5vcc4abh 1 806026 5125100 2026-04-12T17:30:14Z MocnyDuham 99818 MocnyDuham перанёс старонку [[Размовы:Ева Грын]] у [[Размовы:Ева Грэн]]: Згодна з [[Вікіпедыя:Да перайменавання|абмеркаваннем]]: [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 5125100 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Размовы:Ева Грэн]] ieln6ioz2rpazbmhqg9qouiybhro13g 0 806027 5125104 2026-04-12T17:32:25Z MocnyDuham 99818 [[Адмысловае:PermanentLink/5125096#Вынік]] 5125104 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ева Грэн]] 5afeyh319x75qbuxhfmtb1m5vcc4abh 2 806028 5125107 2026-04-12T17:38:35Z Milana Borisova 166605 Новая старонка: «{{Babel|ru|be-4|be-tarask-4}}{{Userbox/Удзельнік з Беларусі}} {{Userbox/Нарадзіўся ў Беларусі}}» 5125107 wikitext text/x-wiki {{Babel|ru|be-4|be-tarask-4}}{{Userbox/Удзельнік з Беларусі}} {{Userbox/Нарадзіўся ў Беларусі}} nkhp3s8adxuac9hkaghxjqcca0xbas8 5125108 5125107 2026-04-12T17:41:13Z Milana Borisova 166605 5125108 wikitext text/x-wiki {{Babel|ru|be-4|be-tarask-4}}{{Userbox/Удзельнік з Беларусі}} {{Userbox/Нарадзіліся ў Беларусі}} [[Эндру Дэлмар Хопкінс]] t1y23nq1cil0r4bf7wkrkmdvzagywxo 5125332 5125108 2026-04-13T11:22:36Z Milana Borisova 166605 5125332 wikitext text/x-wiki {{Babel|ru|be-4|be-tarask-4}}{{Userbox/Удзельнік з Беларусі}} {{Userbox/Нарадзіліся ў Беларусі}} == Перевёденныя артыкулы == * [[Эндру Дэлмар Хопкінс]] * [[Вiкiпедыя:Адміністратары]] ee7l2iim21aimw99vzen1gc5mkdt2au 0 806029 5125109 2026-04-12T17:44:51Z Milana Borisova 166605 Новая старонка: «{{Кароткі апісанне|Амерыканскі энтамолаг (1857–1948)}} {{дадатковыя зноскі|дата=студзень 2019}} [[Файл:1909. Andrew Delmar Hopkins. The father of forest entomology in America. Washington, D.C. (37317672141).jpg|thumb|{{center|Эндру Дэлмар Хопкінс}}]] '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' (20 жніўня 1857 г. — 22 верасня 1948 г.) — амерыкан...» 5125109 wikitext text/x-wiki {{Кароткі апісанне|Амерыканскі энтамолаг (1857–1948)}} {{дадатковыя зноскі|дата=студзень 2019}} [[Файл:1909. Andrew Delmar Hopkins. The father of forest entomology in America. Washington, D.C. (37317672141).jpg|thumb|{{center|Эндру Дэлмар Хопкінс}}]] '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' (20 жніўня 1857 г. — 22 верасня 1948 г.) — амерыканскі [[энтамолаг]] канца 19-га і пачатку 20-га стагоддзяў. Нягледзячы на ​​самавука, яго навуковае разуменне лясной энтамалогіі было выключным. Ён атрымаў ганаровую доктарскую ступень у Заходневірджынскім універсітэце, а ў 1902 годзе пайшоў працаваць у [[Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША]]. Пасля гэтага ён быў прызначаны кіраўніком нядаўна створанага Аддзела даследаванняў лясных насякомых. Ён стаў спецыялістам па сямействе караедаў [[Scolytidae]], асабліва па родзе [[Dendroctonus]], віды якога з'яўляюцца найбольш разбуральнымі насякомымі ў хвойных лясах Паўночнай Амерыкі. Яго таксанамічныя манаграфіі па гэтых жуках з'яўляюцца класікай. Ён прапанаваў [[Закон біякліматыкі]], а таксама распрацаваў [[Сістэму нататак і запісаў Хопкінса]], сістэму, якую ён увёў у федэральны ўрад, калі ўпершыню прыйшоў працаваць у Аддзел энтамалогіі ў канцы 1890-х гадоў. Даследаванні Хопкінса з'яўляюцца адным з краевугольных каменяў энтамалогіі на паўночнаамерыканскім кантыненце, і яго часта называюць «бацькам паўночнаамерыканскай лясной энтамалогіі». ==Біяграфія жыцця== А. Д. Хопкінс нарадзіўся ў акрузе Джэксан, штат Вірджынія [[Вірджынія]] (пазней [[акруга Джэксан, Заходняя Вірджынія|акруга Джэксан]], [[Заходняя Вірджынія]]). Ён цікавіўся прыродай з дзяцінства, і да дванаццаці гадоў збіраў насякомых. Гэтая цікаўнасць у рэшце рэшт перарасла ў моцнае жаданне вывучаць лясных насякомых і змены, якія яны выклікалі ў лясах. І хоць Хопкінс адыграў ключавую ролю ў развіцці лясной энтамалогіі ў [[Паўночнай Амерыцы]], яго адзіная фармальная адукацыя была ў акруговых школах Заходняй Вірджыніі. Пасля заканчэння школы і ва ўзросце 17 гадоў ён узяў на сябе кіраўніцтва фермай свайго дзеда. Яго праца па арганізацыі аднаго з першых фермерскіх кааператываў у той перыяд прыцягнула да яго ўвагу [[Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі]]. Штат шукаў энтамолага, і Хопкінс вызваліўся, даўшы зразумець, што заработная плата для яго не мае значэння, і папрасіў толькі дазволіць яму працаваць з дому. Каб развеяць занепакоенасць станцыі тым, што ён не мае прафесійнай падрыхтоўкі, ён даслаў дырэктару рукапіс, які напісаў пра мясцовага сельскагаспадарчага шкодніка, разам са сваімі арыгінальнымі малюнкамі.<ref name="Furniss1">{{cite journal |last1=Furniss |first1=Malcolm M. |title=Пачаткі амерыканскай лясной энтамалогіі: Роля Эндру Дэлмара Хопкінса (1857–1948) |journal=American Entomologist |date=2010 |volume=56 |issue=2 |pages=78–87 |doi=10.1093/ae/56.2.78|doi-access= }}<ref> Яго праца паступова пераключылася з сельскай гаспадаркі на навуковыя даследаванні. Ён пачаў свае даследаванні для станцыі з вызначэння таго, якія насякомыя наносяць найбольшую шкоду ў Заходняй Вірджыніі. Ён падарожнічаў па ўсім штаце, збіраючы неабходныя дадзеныя, апытваючы фермераў. Падчас адной з гэтых паездак ён і яго калега выявілі буйную ўспышку караеда ва ўсходнім нагор'і, на гары Чыт. Жукі, а таксама ўздзеянне гесеўскай мухі на пшаніцу, сталі галоўным аб'ектам яго ранніх прац. Абодва дапамаглі яму заваяваць рэпутацыю, улічваючы навуковыя веды, якія яны прыўнеслі ў энтамалогію. Хопкінс таксама выкладаў эканамічную энтамалогію ва Універсітэце Заходняй Вірджыніі, дзе атрымаў ганаровую доктарскую ступень. На працягу 1890-х гадоў і ў 20 стагоддзі ён набываў усё большы вопыт у абранай ім галіне. Гэты вопыт павысіў яго аўтарытэт у навуковай супольнасці. Яго ўзрослы статус азначаў, што яму была прадастаўлена магчымасць дасягнуць поспеху ў сваёй прафесійнай ролі, пакуль іншыя энтамолагі развівалі яго працу. У рэшце рэшт ён пакінуў пасаду віцэ-дырэктара Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі, каб аднавіць працу ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША, дзе і застаўся да канца сваёй кар'еры. Першапачаткова ён працаваў у Міністэрстве спецыяльным агентам, прычым большую частку сваёй працы на захадзе Злучаных Штатаў ён прысвяціў вывучэнню ўздзеяння караедаў на заходнія хвойныя дрэвы. Да 1904 года, пасля вяртання, ён стаў кіраўніком нядаўна створанага Аддзела лясных насякомых (Бюро энтамалогіі) у Вашынгтоне. Хопкінс выйшаў на пенсію ў 1923 годзе і вярнуўся дадому на сваю ферму ў акрузе Вуд, штат Заходняя Вірджынія, дзе пачаў сваю кар'еру. Ён працягваў развіваць свае ідэі па біякліматыцы, і Міністэрства сельскай гаспадаркі стварыла палявую станцыю пад назвай «Міжкантынентальная базавая станцыя біякліматычных даследаванняў ферм Канава». Ён таксама зноў заняўся селекцыяй раслін, захапленнем, якое ўпершыню прыцягнула яго ўвагу ў першыя дні працы ў фермерскім кааператыве, які ён дапамог стварыць. Ён памёр па невядомых прычынах у 1948 годзе. ==Дасягненні== Пры жыцці ён быў членам многіх навуковых арганізацый. нацыянальных арганізацый і займаў кіруючыя пасады ў многіх з іх. Ён быў членам Амерыканскай акадэміі садзейнічання развіццю навукі ў 1893 годзе і ганаровым членам у 1938 годзе, членам Энтамалагічнага таварыства Амерыкі, членам [[Амерыканскай асацыяцыі эканамічных энтамолагаў]] (віцэ-прэзідэнт у 1900 годзе і прэзідэнт у 1902 годзе), першым прэзідэнтам Акадэміі навук Заходняй Вірджыніі, прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Вашынгтона, прэзідэнтам [[Біялагічнага таварыства Вашынгтона]] у 1920 годзе, віцэ-прэзідэнтам Вашынгтонскай акадэміі навук, пажыццёвым членам [[Амерыканскага метэаралагічнага таварыства]], ганаровым членам Таварыства эканамічных біёлагаў Англіі і членам [[Космас-клуба]]. Эндру быў абраны ў Вашынгтонскі палявы клуб біёлагаў у 1904 годзе і скончыў сваё членства ў 1912 годзе. ==Напрамкі даследавання== === Біякліматыка === Падчас сваёй працы энтамолагам Эндру Дэлмар Хопкінс таксама вывучаў біякліматыку. Хопкінс апісаў біякліматыку як спробу суаднесці феналагічныя з'явы раслін і жывёл з рознымі элементамі, якія складаюць клімат рэгіёну. У 1889 годзе Хопкінс сфармуляваў сувязь паміж вышынёй, шыратой і даўгатой і сезоннымі падзеямі, такімі як надыход вясны. Гэтая сувязь была названа «Законам Хопкінса біякліматыкі». Многія садаводы і іншыя аматары раслін выкарыстоўваюць гэты закон для вызначэння графіка пасадкі. === Закон вясны === Жывучы ў Заходняй Вірджыніі ў 1889 годзе, А. Д. Хопкінс выявіў, што вясна наступае на адзін дзень на кожныя 15 хвілін паўночнай шыраты, на 1,25 дня на кожны градус даўгаты на захад і на адзін дзень на кожныя 100 футаў вышэй па вышыні. Такім чынам, для месца, размешчанага на 15 хвілін паўночнай шыраты, на адзін градус захаду і на 200 метраў вышэй за іншае абранае месца, вясна павінна наступіць на 4,25 дня пазней. Напрыклад, згодна з законам Хопкінса, кветкі павінны квітнець, дрэвы павінны распускацца, а гусі павінны з'яўляцца прыкладна на 11 дзён пазней у Омахе, штат Небраска, чым у Канзас-Сіці, штат Канзас. Разлік прыведзены ў дадатку. ==Даследаванні караедаў== Многія раннія даследаванні Хопкінса ўключалі якасныя назіранні за сямействам жукоў. Найбольш вядомым назіраннем Хопкінса за караедам быў прынцып адбору гаспадара Хопкінса (ПВГП), які адносіцца да назірання, што многія дарослыя насякомыя дэманструюць перавагу віду гаспадара, на якім яны самі развіваліся ў якасці лічынак. Аднак практычнасць ПВГП значна абмяркоўвалася з моманту яго першай прапановы ў 1916 годзе. Многія сучасныя навукоўцы нават адкінулі доказы, якія пацвярджаюць ПВГП, як здагадку. Нягледзячы на ​​тое, што ён напісаў дзясяткі вядомых публікацый, найбольш папулярнымі ў Хопкінса па караедах з'яўляюцца «Каталог караедаў Заходняй Вірджыніі (Scolytidae) і іх ворагаў» і «Каталог насякомых лясоў і ценявых дрэў Заходняй Вірджыніі». ==Спадчына== Разнастайнасць і аб'ём публікацый, якія выпусціў Хопкінс, не маюць сабе роўных ні ў аднаго іншага энтамолага. Прарыўныя даследаванні Хопкінса па паўночнаамерыканскіх жуках і колькасная ацэнка закона Хопкінса дагэтуль высока цэняцца ў сучаснай навуковай супольнасці. '''Апублікаваныя працы''' * [https://books.google.com/books?id=DvantgAACAAJ Хопкінс, А. Д. Рэдвуд: III. Насякомыя-ворагі секвоі. Бюлетэнь Міністэрства сельскай гаспадаркі, лясны аддзел 38. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША, 1903.] * Чорныя дзіркі ў дрэве, Эндру Хопкінс * [https://books.google.com/books?id=XrEZAAAYAAJ&pg=PA197 Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880–1893 гг., Эндру Хопкінс] * Хопкінс, А. Д., красавік 1891 г. Папярэдняе даследаванне спусташэння насякомымі. Жоўтая акацыя. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, [[Моргантаўн, Заходняя Вірджынія]], ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1894 г. Чорныя дзіркі ў дрэве. Энтамалагічны аддзел, ЗША. * Хопкінс, А. Д., красавік 1899 г. Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880–1893 гг. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, Моргантаўн, Заходняя Вірджынія, ЗША. * [https://books.google.com/books?id=OLnPAAAMAAJ&pg=PA7 Хопкінс, А. Д. 1899. Папярэдняя справаздача аб насякомых-ворагах лясоў на паўночным захадзе: справаздача аб выніках разведвальнай паездкі, зробленай вясной і ў пачатку лета 1899 года. Аддзел энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1901. Насякомыя-ворагі елкі на паўночным усходзе: папулярны справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1902 г. Аб вывучэнні лясной энтамалогіі ў Амерыцы. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Насякомыя-ворагі хвоі ў лясным запаведніку Блэк-Хілз: справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Некаторыя з асноўных насякомых-ворагаў хвойных парод Заснаваныя ў Злучаных Штатах. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Пашкоджанні насякомымі лісцяных лясных дрэў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Секвоя. Бюро лясной гаспадаркі ЗША. * [https://books.google.com/books?id=8EU723_LoJ0C Хопкінс, А. Д. Лістапад 1903 г. Пашкоджанні вытрыманай драўніны парашкападобным парашком. Аддзел энтамалогіі ЗША.] * [https://web.archive.org/web/20160304093338/http://naldc.nal.usda.gov/catalog/IND43645396 Хопкінс, А. Д. 1904. Пашкоджанні насякомымі лясных прадуктаў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1904. Каталог экспанатаў насякомых-ворагаў лясоў і лясной прадукцыі на выставе закупак Луізіяны, Сент-Луіс, штат Місуры, 1904. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., май 1905 г. Чорная кляштака на заходнім тсугі. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Насякомыя-ворагі ўзнаўлення лясоў. Міністэрства сельскай гаспадаркі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Жук Блэк-Хілз. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1906. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка I, Саранча. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., студзень 1907 г. Пашкоджанне кіпарыса апяразістага ў Паўднёвай Атлантыцы і штатах Персідскага заліва. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1907 г. Саранчавы матылёк і метады барацьбы з ім. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., сакавік 1907 г. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка III, Дадатковыя дадзеныя пра саранчувага матылька. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1907 г. Беласасновы шашолак. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1907 г. Значныя разбурэнні ляснымі насякомымі. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.org/details/contributionstow01hopkrich Хопкінс, А. Д. 1909-15. Уклад у манаграфію сколітыдных жукоў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=ObAZAAAYAAJ&pg=PA10 Хопкінс, А. Д. 1911. Адміранне хвоі ў паўднёвых штатах: прычына, маштаб і сродак. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1915. Спіс родавых назваў і іх тыпавых відаў у надсямействе калеаптэрных Scolytoidea. Нацыянальны музей ЗША, ЗША. * Хопкінс, А. Д. і Снайдэр, Т. Э. Студзень 1917. Пашкоджанні, нанесеныя жукамі Lyctus сушанай цвёрдай драўніне парашком. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.today/20121214144505/http://agricola.nal.usda.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=CAT87202898&DB=local&CNT=25&Search_Code=GKEY&STARTDB=NALDB Хопкінс, А. Д. Сакавік 1921 г. Паўднёвы хваёвы жук; Пагроза хваёвай драўніны паўднёвых штатаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=lxNDAAAAYAAJ&pg=PR1 Хопкінс, А. Д. Біякліматыка: навука пра жыццё і кліматычныя сувязі. (Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША: 1938 г.).] Дадатак '''Прыклад разлікаў з выкарыстаннем закона часу Хопкінса''' Калі б вы падарожнічалі з [[Канзас-Сіці, штат Канзас|Канзас-Сіці]] (вышыня 1000 футаў, 39,11 градусаў паўночнай шыраты, -94,63 даўгаты) у [[Омаха, штат Небраска]] (вышыня 1034 футы, 41,26 градусаў паўночнай шыраты, -95,93 даўгаты), затрымка надыходу вясны складзе… [((1034 футы - 1000 футаў)/100 футаў * 1,25 дня) + ((41,26 градусаў - 39,11 градусаў)* 4 дні) + ((-95,93 градусаў - -94,63 градусаў) * 1,25 дня)] = (34 футы / 100 футаў * 1,25 дня) + (2,15 градуса * 4 дні) + (1,3 градуса * 1,25 дня) = 8,5 дня + 2,6875 дня + 1,625 дня = 10,65 дня ==Глядзіце таксама== * [[Біякліматычная архітэктура]] * [[Род]] * [[Жыццёвыя зоны Холдрыджа]] ==Спасылкі== <спасылкі /> == Знешнія спасылкі == {{Катэгорыя Commons}} * [https://web.archive.org/web/20071007011440/http://www.sfiwc.org/hopkins.html Эндру Дэлмар Хопкінс - Канферэнцыя па працы з насякомымі ў паўднёвых лясах] * [https://web.archive.org/web/20101216081810/http://entsoc.org/PDF/Pubs/Periodicals/AE/AE-2003/summer/Furniss-Heritage.pdf Энтамалогія лясоў у Паўночных Скалістых гарах: 1909-1917 гг., як адлюстравана ў перапісцы паміж Джозэфам Брунерам і А. Д. Хопкінсам] * [http://pathfinderscience.net/phenology/cbackground.cfm Pathfinder Science: Феналогія - закон біякліматыкі Хопкінса] * [https://www.pwrc.usgs.gov/resshow/perry/bios/hopkinsandrew.htm Даследчы цэнтр дзікай прыроды Потаксент: Эндру Дэлмар Хопкінс] * [http://www.globalbioclimatics.org Сусветная сістэма біякліматычнай класіфікацыі] *[[Цэнтр Заходняй Вірджыніі і рэгіянальнай гісторыі]] ва [[Універсітэце Заходняй Вірджыніі]], [https://archives.lib.wvu.edu/agents/people/780 Артыкулы Эндру Дэлмара Хопкінса] {{Кантроль улады}} {{DEFAULTSORT:Хопкінс, Эндру Дэлмар}} [[Катэгорыя:Амерыканскія энтамолагі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1857 годзе]] [[Катэгорыя:Смерці ў 1948 годзе]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Джэксан, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Навукоўцы з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Вуд, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Заходневірджынскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Заходневірджынскі ўніверсітэт выкладчыкі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Лясной службы ЗША]] [[Катэгорыя:Амерыканскія навукоўцы]] [[Катэгорыя:Фермеры з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Амерыканскія фермеры 19 стагоддзя]] 2xwyoqbufv2rclnetqn15a2j5fmioy7 5125175 5125109 2026-04-12T19:58:23Z JerzyKundrat 174 5125175 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' {{lang-en|Andrew Delmar Hopkins}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі [[энтамолаг]] канца XIX і пачатку XX стагоддзяў. Нягледзячы на ​​самавука, яго навуковае разуменне лясной энтамалогіі было выключным. Ён атрымаў ганаровую доктарскую ступень у Заходневірджынскім універсітэце, а ў 1902 годзе пайшоў працаваць у [[Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША]]. Пасля гэтага ён быў прызначаны кіраўніком нядаўна створанага Аддзела даследаванняў лясных насякомых. Ён стаў спецыялістам па сямействе караедаў [[Scolytidae]], асабліва па родзе [[Dendroctonus]], віды якога з’яўляюцца найбольш разбуральнымі насякомымі ў хвойных лясах Паўночнай Амерыкі. Яго таксанамічныя манаграфіі па гэтых жуках з’яўляюцца класікай. Ён прапанаваў [[Закон біякліматыкі]], а таксама распрацаваў [[Сістэму нататак і запісаў Хопкінса]], сістэму, якую ён увёў у федэральны ўрад, калі ўпершыню прыйшоў працаваць у Аддзел энтамалогіі ў канцы 1890-х гадоў. Даследаванні Хопкінса з’яўляюцца адным з краевугольных каменяў энтамалогіі на паўночнаамерыканскім кантыненце, і яго часта называюць «бацькам паўночнаамерыканскай лясной энтамалогіі». == Біяграфія == А. Д. Хопкінс нарадзіўся ў акрузе Джэксан, штат Вірджынія [[Вірджынія]] (пазней [[акруга Джэксан, Заходняя Вірджынія|акруга Джэксан]], [[Заходняя Вірджынія]]). Ён цікавіўся прыродай з дзяцінства, і да дванаццаці гадоў збіраў насякомых. Гэтая цікаўнасць у рэшце рэшт перарасла ў моцнае жаданне вывучаць лясных насякомых і змены, якія яны выклікалі ў лясах. І хоць Хопкінс адыграў ключавую ролю ў развіцці лясной энтамалогіі ў [[Паўночнай Амерыцы]], яго адзіная фармальная адукацыя была ў акруговых школах Заходняй Вірджыніі. Пасля заканчэння школы і ва ўзросце 17 гадоў ён узяў на сябе кіраўніцтва фермай свайго дзеда. Яго праца па арганізацыі аднаго з першых фермерскіх кааператываў у той перыяд прыцягнула да яго ўвагу [[Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі]]. Штат шукаў энтамолага, і Хопкінс вызваліўся, даўшы зразумець, што заработная плата для яго не мае значэння, і папрасіў толькі дазволіць яму працаваць з дому. Каб развеяць занепакоенасць станцыі тым, што ён не мае прафесійнай падрыхтоўкі, ён даслаў дырэктару рукапіс, які напісаў пра мясцовага сельскагаспадарчага шкодніка, разам са сваімі арыгінальнымі малюнкамі.<ref name="Furniss1">{{cite journal |last1=Furniss |first1=Malcolm M. |title=Пачаткі амерыканскай лясной энтамалогіі: Роля Эндру Дэлмара Хопкінса (1857–1948) |journal=American Entomologist |date=2010 |volume=56 |issue=2 |pages=78–87 |doi=10.1093/ae/56.2.78|doi-access= }}<ref> Яго праца паступова пераключылася з сельскай гаспадаркі на навуковыя даследаванні. Ён пачаў свае даследаванні для станцыі з вызначэння таго, якія насякомыя наносяць найбольшую шкоду ў Заходняй Вірджыніі. Ён падарожнічаў па ўсім штаце, збіраючы неабходныя дадзеныя, апытваючы фермераў. Падчас адной з гэтых паездак ён і яго калега выявілі буйную ўспышку караеда ва ўсходнім нагор’і, на гары Чыт. Жукі, а таксама ўздзеянне гесеўскай мухі на пшаніцу, сталі галоўным аб’ектам яго ранніх прац. Абодва дапамаглі яму заваяваць рэпутацыю, улічваючы навуковыя веды, якія яны прыўнеслі ў энтамалогію. Хопкінс таксама выкладаў эканамічную энтамалогію ва Універсітэце Заходняй Вірджыніі, дзе атрымаў ганаровую доктарскую ступень. На працягу 1890-х гадоў і ў 20 стагоддзі ён набываў усё большы вопыт у абранай ім галіне. Гэты вопыт павысіў яго аўтарытэт у навуковай супольнасці. Яго ўзрослы статус азначаў, што яму была прадастаўлена магчымасць дасягнуць поспеху ў сваёй прафесійнай ролі, пакуль іншыя энтамолагі развівалі яго працу. У рэшце рэшт ён пакінуў пасаду віцэ-дырэктара Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі, каб аднавіць працу ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША, дзе і застаўся да канца сваёй кар’еры. Першапачаткова ён працаваў у Міністэрстве спецыяльным агентам, прычым большую частку сваёй працы на захадзе Злучаных Штатаў ён прысвяціў вывучэнню ўздзеяння караедаў на заходнія хвойныя дрэвы. Да 1904 года, пасля вяртання, ён стаў кіраўніком нядаўна створанага Аддзела лясных насякомых (Бюро энтамалогіі) у Вашынгтоне. Хопкінс выйшаў на пенсію ў 1923 годзе і вярнуўся дадому на сваю ферму ў акрузе Вуд, штат Заходняя Вірджынія, дзе пачаў сваю кар’еру. Ён працягваў развіваць свае ідэі па біякліматыцы, і Міністэрства сельскай гаспадаркі стварыла палявую станцыю пад назвай «Міжкантынентальная базавая станцыя біякліматычных даследаванняў ферм Канава». Ён таксама зноў заняўся селекцыяй раслін, захапленнем, якое ўпершыню прыцягнула яго ўвагу ў першыя дні працы ў фермерскім кааператыве, які ён дапамог стварыць. Ён памёр па невядомых прычынах у 1948 годзе. == Дасягненні == Пры жыцці ён быў членам многіх навуковых арганізацый. нацыянальных арганізацый і займаў кіруючыя пасады ў многіх з іх. Ён быў членам Амерыканскай акадэміі садзейнічання развіццю навукі ў 1893 годзе і ганаровым членам у 1938 годзе, членам Энтамалагічнага таварыства Амерыкі, членам [[Амерыканскай асацыяцыі эканамічных энтамолагаў]] (віцэ-прэзідэнт у 1900 годзе і прэзідэнт у 1902 годзе), першым прэзідэнтам Акадэміі навук Заходняй Вірджыніі, прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Вашынгтона, прэзідэнтам [[Біялагічнага таварыства Вашынгтона]] у 1920 годзе, віцэ-прэзідэнтам Вашынгтонскай акадэміі навук, пажыццёвым членам [[Амерыканскага метэаралагічнага таварыства]], ганаровым членам Таварыства эканамічных біёлагаў Англіі і членам [[Космас-клуба]]. Эндру быў абраны ў Вашынгтонскі палявы клуб біёлагаў у 1904 годзе і скончыў сваё членства ў 1912 годзе. == Напрамкі даследавання == === Біякліматыка === Падчас сваёй працы энтамолагам Эндру Дэлмар Хопкінс таксама вывучаў біякліматыку. Хопкінс апісаў біякліматыку як спробу суаднесці феналагічныя з’явы раслін і жывёл з рознымі элементамі, якія складаюць клімат рэгіёну. У 1889 годзе Хопкінс сфармуляваў сувязь паміж вышынёй, шыратой і даўгатой і сезоннымі падзеямі, такімі як надыход вясны. Гэтая сувязь была названа «Законам Хопкінса біякліматыкі». Многія садаводы і іншыя аматары раслін выкарыстоўваюць гэты закон для вызначэння графіка пасадкі. === Закон вясны === Жывучы ў Заходняй Вірджыніі ў 1889 годзе, А. Д. Хопкінс выявіў, што вясна наступае на адзін дзень на кожныя 15 хвілін паўночнай шыраты, на 1,25 дня на кожны градус даўгаты на захад і на адзін дзень на кожныя 100 футаў вышэй па вышыні. Такім чынам, для месца, размешчанага на 15 хвілін паўночнай шыраты, на адзін градус захаду і на 200 метраў вышэй за іншае абранае месца, вясна павінна наступіць на 4,25 дня пазней. Напрыклад, згодна з законам Хопкінса, кветкі павінны квітнець, дрэвы павінны распускацца, а гусі павінны з’яўляцца прыкладна на 11 дзён пазней у Омахе, штат Небраска, чым у Канзас-Сіці, штат Канзас. Разлік прыведзены ў дадатку. == Даследаванні караедаў == Многія раннія даследаванні Хопкінса ўключалі якасныя назіранні за сямействам жукоў. Найбольш вядомым назіраннем Хопкінса за караедам быў прынцып адбору гаспадара Хопкінса (ПВГП), які адносіцца да назірання, што многія дарослыя насякомыя дэманструюць перавагу віду гаспадара, на якім яны самі развіваліся ў якасці лічынак. Аднак практычнасць ПВГП значна абмяркоўвалася з моманту яго першай прапановы ў 1916 годзе. Многія сучасныя навукоўцы нават адкінулі доказы, якія пацвярджаюць ПВГП, як здагадку. Нягледзячы на ​​тое, што ён напісаў дзясяткі вядомых публікацый, найбольш папулярнымі ў Хопкінса па караедах з’яўляюцца «Каталог караедаў Заходняй Вірджыніі (Scolytidae) і іх ворагаў» і «Каталог насякомых лясоў і ценявых дрэў Заходняй Вірджыніі». == Спадчына == Разнастайнасць і аб’ём публікацый, якія выпусціў Хопкінс, не маюць сабе роўных ні ў аднаго іншага энтамолага. Прарыўныя даследаванні Хопкінса па паўночнаамерыканскіх жуках і колькасная ацэнка закона Хопкінса дагэтуль высока цэняцца ў сучаснай навуковай супольнасці. '''Апублікаваныя працы''' * [https://books.google.com/books?id=DvantgAACAAJ Хопкінс, А. Д. Рэдвуд: III. Насякомыя-ворагі секвоі. Бюлетэнь Міністэрства сельскай гаспадаркі, лясны аддзел 38. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША, 1903.] * Чорныя дзіркі ў дрэве, Эндру Хопкінс * [https://books.google.com/books?id=XrEZAAAYAAJ&pg=PA197 Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг., Эндру Хопкінс] * Хопкінс, А. Д., красавік 1891 г. Папярэдняе даследаванне спусташэння насякомымі. Жоўтая акацыя. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, [[Моргантаўн, Заходняя Вірджынія]], ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1894 г. Чорныя дзіркі ў дрэве. Энтамалагічны аддзел, ЗША. * Хопкінс, А. Д., красавік 1899 г. Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, Моргантаўн, Заходняя Вірджынія, ЗША. * [https://books.google.com/books?id=OLnPAAAMAAJ&pg=PA7 Хопкінс, А. Д. 1899. Папярэдняя справаздача аб насякомых-ворагах лясоў на паўночным захадзе: справаздача аб выніках разведвальнай паездкі, зробленай вясной і ў пачатку лета 1899 года. Аддзел энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1901. Насякомыя-ворагі елкі на паўночным усходзе: папулярны справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1902 г. Аб вывучэнні лясной энтамалогіі ў Амерыцы. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Насякомыя-ворагі хвоі ў лясным запаведніку Блэк-Хілз: справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Некаторыя з асноўных насякомых-ворагаў хвойных парод Заснаваныя ў Злучаных Штатах. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Пашкоджанні насякомымі лісцяных лясных дрэў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Секвоя. Бюро лясной гаспадаркі ЗША. * [https://books.google.com/books?id=8EU723_LoJ0C Хопкінс, А. Д. Лістапад 1903 г. Пашкоджанні вытрыманай драўніны парашкападобным парашком. Аддзел энтамалогіі ЗША.] * [https://web.archive.org/web/20160304093338/http://naldc.nal.usda.gov/catalog/IND43645396 Хопкінс, А. Д. 1904. Пашкоджанні насякомымі лясных прадуктаў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1904. Каталог экспанатаў насякомых-ворагаў лясоў і лясной прадукцыі на выставе закупак Луізіяны, Сент-Луіс, штат Місуры, 1904. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., май 1905 г. Чорная кляштака на заходнім тсугі. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Насякомыя-ворагі ўзнаўлення лясоў. Міністэрства сельскай гаспадаркі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Жук Блэк-Хілз. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1906. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка I, Саранча. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., студзень 1907 г. Пашкоджанне кіпарыса апяразістага ў Паўднёвай Атлантыцы і штатах Персідскага заліва. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1907 г. Саранчавы матылёк і метады барацьбы з ім. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., сакавік 1907 г. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка III, Дадатковыя дадзеныя пра саранчувага матылька. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1907 г. Беласасновы шашолак. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1907 г. Значныя разбурэнні ляснымі насякомымі. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.org/details/contributionstow01hopkrich Хопкінс, А. Д. 1909-15. Уклад у манаграфію сколітыдных жукоў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=ObAZAAAYAAJ&pg=PA10 Хопкінс, А. Д. 1911. Адміранне хвоі ў паўднёвых штатах: прычына, маштаб і сродак. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1915. Спіс родавых назваў і іх тыпавых відаў у надсямействе калеаптэрных Scolytoidea. Нацыянальны музей ЗША, ЗША. * Хопкінс, А. Д. і Снайдэр, Т. Э. Студзень 1917. Пашкоджанні, нанесеныя жукамі Lyctus сушанай цвёрдай драўніне парашком. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.today/20121214144505/http://agricola.nal.usda.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=CAT87202898&DB=local&CNT=25&Search_Code=GKEY&STARTDB=NALDB Хопкінс, А. Д. Сакавік 1921 г. Паўднёвы хваёвы жук; Пагроза хваёвай драўніны паўднёвых штатаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=lxNDAAAAYAAJ&pg=PR1 Хопкінс, А. Д. Біякліматыка: навука пра жыццё і кліматычныя сувязі. (Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША: 1938 г.).] Дадатак '''Прыклад разлікаў з выкарыстаннем закона часу Хопкінса''' Калі б вы падарожнічалі з [[Канзас-Сіці, штат Канзас|Канзас-Сіці]] (вышыня 1000 футаў, 39,11 градусаў паўночнай шыраты, −94,63 даўгаты) у [[Омаха, штат Небраска]] (вышыня 1034 футы, 41,26 градусаў паўночнай шыраты, −95,93 даўгаты), затрымка надыходу вясны складзе… [((1034 футы — 1000 футаў)/100 футаў * 1,25 дня) + ((41,26 градусаў — 39,11 градусаў)* 4 дні) + ((-95,93 градусаў — −94,63 градусаў) * 1,25 дня)] = (34 футы / 100 футаў * 1,25 дня) + (2,15 градуса * 4 дні) + (1,3 градуса * 1,25 дня) = 8,5 дня + 2,6875 дня + 1,625 дня = 10,65 дня == Гл. таксама == * [[Біякліматычная архітэктура]] * [[Род]] * [[Жыццёвыя зоны Холдрыджа]] == Спасылкі == <спасылкі /> == Знешнія спасылкі == {{Катэгорыя Commons}} * [https://web.archive.org/web/20071007011440/http://www.sfiwc.org/hopkins.html Эндру Дэлмар Хопкінс — Канферэнцыя па працы з насякомымі ў паўднёвых лясах] * [https://web.archive.org/web/20101216081810/http://entsoc.org/PDF/Pubs/Periodicals/AE/AE-2003/summer/Furniss-Heritage.pdf Энтамалогія лясоў у Паўночных Скалістых гарах: 1909—1917 гг., як адлюстравана ў перапісцы паміж Джозэфам Брунерам і А. Д. Хопкінсам] * [http://pathfinderscience.net/phenology/cbackground.cfm Pathfinder Science: Феналогія — закон біякліматыкі Хопкінса] * [https://www.pwrc.usgs.gov/resshow/perry/bios/hopkinsandrew.htm Даследчы цэнтр дзікай прыроды Потаксент: Эндру Дэлмар Хопкінс] * [http://www.globalbioclimatics.org Сусветная сістэма біякліматычнай класіфікацыі] * [[Цэнтр Заходняй Вірджыніі і рэгіянальнай гісторыі]] ва [[Універсітэце Заходняй Вірджыніі]], [https://archives.lib.wvu.edu/agents/people/780 Артыкулы Эндру Дэлмара Хопкінса] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хопкінс Эндру Дэлмар}} [[Катэгорыя:Энтамолагі ЗША]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Джэксан, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Навукоўцы з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Вуд, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Заходневірджынскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Заходневірджынскі ўніверсітэт выкладчыкі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Лясной службы ЗША]] [[Катэгорыя:Амерыканскія навукоўцы]] [[Катэгорыя:Фермеры з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Амерыканскія фермеры 19 стагоддзя]] 7tk7pvvken3p1qdc7licp39w2j8wpkq 5125178 5125175 2026-04-12T20:00:59Z JerzyKundrat 174 5125178 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' {{lang-en|Andrew Delmar Hopkins}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі [[энтамолаг]] канца XIX і пачатку XX стагоддзяў. Нягледзячы на ​​самавука, яго навуковае разуменне лясной энтамалогіі было выключным. Ён атрымаў ганаровую доктарскую ступень у Заходневірджынскім універсітэце, а ў 1902 годзе пайшоў працаваць у [[Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША]]. Пасля гэтага ён быў прызначаны кіраўніком нядаўна створанага Аддзела даследаванняў лясных насякомых. Ён стаў спецыялістам па сямействе караедаў [[Scolytidae]], асабліва па родзе [[Dendroctonus]], віды якога з’яўляюцца найбольш разбуральнымі насякомымі ў хвойных лясах Паўночнай Амерыкі. Яго таксанамічныя манаграфіі па гэтых жуках з’яўляюцца класікай. Ён прапанаваў [[Закон біякліматыкі]], а таксама распрацаваў [[Сістэму нататак і запісаў Хопкінса]], сістэму, якую ён увёў у федэральны ўрад, калі ўпершыню прыйшоў працаваць у Аддзел энтамалогіі ў канцы 1890-х гадоў. Даследаванні Хопкінса з’яўляюцца адным з краевугольных каменяў энтамалогіі на паўночнаамерыканскім кантыненце, і яго часта называюць «бацькам паўночнаамерыканскай лясной энтамалогіі». == Біяграфія == А. Д. Хопкінс нарадзіўся ў акрузе Джэксан, штат Вірджынія [[Вірджынія]] (пазней [[акруга Джэксан, Заходняя Вірджынія|акруга Джэксан]], [[Заходняя Вірджынія]]). Ён цікавіўся прыродай з дзяцінства, і да дванаццаці гадоў збіраў насякомых. Гэтая цікаўнасць у рэшце рэшт перарасла ў моцнае жаданне вывучаць лясных насякомых і змены, якія яны выклікалі ў лясах. І хоць Хопкінс адыграў ключавую ролю ў развіцці лясной энтамалогіі ў [[Паўночнай Амерыцы]], яго адзіная фармальная адукацыя была ў акруговых школах Заходняй Вірджыніі. Пасля заканчэння школы і ва ўзросце 17 гадоў ён узяў на сябе кіраўніцтва фермай свайго дзеда. Яго праца па арганізацыі аднаго з першых фермерскіх кааператываў у той перыяд прыцягнула да яго ўвагу [[Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі]]. Штат шукаў энтамолага, і Хопкінс вызваліўся, даўшы зразумець, што заработная плата для яго не мае значэння, і папрасіў толькі дазволіць яму працаваць з дому. Каб развеяць занепакоенасць станцыі тым, што ён не мае прафесійнай падрыхтоўкі, ён даслаў дырэктару рукапіс, які напісаў пра мясцовага сельскагаспадарчага шкодніка, разам са сваімі арыгінальнымі малюнкамі.<ref name="Furniss1">{{cite journal |last1=Furniss |first1=Malcolm M. |title=Пачаткі амерыканскай лясной энтамалогіі: Роля Эндру Дэлмара Хопкінса (1857–1948) |journal=American Entomologist |date=2010 |volume=56 |issue=2 |pages=78–87 |doi=10.1093/ae/56.2.78|doi-access= }}<ref> Яго праца паступова пераключылася з сельскай гаспадаркі на навуковыя даследаванні. Ён пачаў свае даследаванні для станцыі з вызначэння таго, якія насякомыя наносяць найбольшую шкоду ў Заходняй Вірджыніі. Ён падарожнічаў па ўсім штаце, збіраючы неабходныя дадзеныя, апытваючы фермераў. Падчас адной з гэтых паездак ён і яго калега выявілі буйную ўспышку караеда ва ўсходнім нагор’і, на гары Чыт. Жукі, а таксама ўздзеянне гесеўскай мухі на пшаніцу, сталі галоўным аб’ектам яго ранніх прац. Абодва дапамаглі яму заваяваць рэпутацыю, улічваючы навуковыя веды, якія яны прыўнеслі ў энтамалогію. Хопкінс таксама выкладаў эканамічную энтамалогію ва Універсітэце Заходняй Вірджыніі, дзе атрымаў ганаровую доктарскую ступень. На працягу 1890-х гадоў і ў 20 стагоддзі ён набываў усё большы вопыт у абранай ім галіне. Гэты вопыт павысіў яго аўтарытэт у навуковай супольнасці. Яго ўзрослы статус азначаў, што яму была прадастаўлена магчымасць дасягнуць поспеху ў сваёй прафесійнай ролі, пакуль іншыя энтамолагі развівалі яго працу. У рэшце рэшт ён пакінуў пасаду віцэ-дырэктара Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі, каб аднавіць працу ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША, дзе і застаўся да канца сваёй кар’еры. Першапачаткова ён працаваў у Міністэрстве спецыяльным агентам, прычым большую частку сваёй працы на захадзе Злучаных Штатаў ён прысвяціў вывучэнню ўздзеяння караедаў на заходнія хвойныя дрэвы. Да 1904 года, пасля вяртання, ён стаў кіраўніком нядаўна створанага Аддзела лясных насякомых (Бюро энтамалогіі) у Вашынгтоне. Хопкінс выйшаў на пенсію ў 1923 годзе і вярнуўся дадому на сваю ферму ў акрузе Вуд, штат Заходняя Вірджынія, дзе пачаў сваю кар’еру. Ён працягваў развіваць свае ідэі па біякліматыцы, і Міністэрства сельскай гаспадаркі стварыла палявую станцыю пад назвай «Міжкантынентальная базавая станцыя біякліматычных даследаванняў ферм Канава». Ён таксама зноў заняўся селекцыяй раслін, захапленнем, якое ўпершыню прыцягнула яго ўвагу ў першыя дні працы ў фермерскім кааператыве, які ён дапамог стварыць. Ён памёр па невядомых прычынах у 1948 годзе. == Дасягненні == Пры жыцці ён быў членам многіх навуковых арганізацый. нацыянальных арганізацый і займаў кіруючыя пасады ў многіх з іх. Ён быў членам Амерыканскай акадэміі садзейнічання развіццю навукі ў 1893 годзе і ганаровым членам у 1938 годзе, членам Энтамалагічнага таварыства Амерыкі, членам [[Амерыканскай асацыяцыі эканамічных энтамолагаў]] (віцэ-прэзідэнт у 1900 годзе і прэзідэнт у 1902 годзе), першым прэзідэнтам Акадэміі навук Заходняй Вірджыніі, прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Вашынгтона, прэзідэнтам [[Біялагічнага таварыства Вашынгтона]] у 1920 годзе, віцэ-прэзідэнтам Вашынгтонскай акадэміі навук, пажыццёвым членам [[Амерыканскага метэаралагічнага таварыства]], ганаровым членам Таварыства эканамічных біёлагаў Англіі і членам [[Космас-клуба]]. Эндру быў абраны ў Вашынгтонскі палявы клуб біёлагаў у 1904 годзе і скончыў сваё членства ў 1912 годзе. == Напрамкі даследавання == === Біякліматыка === Падчас сваёй працы энтамолагам Эндру Дэлмар Хопкінс таксама вывучаў біякліматыку. Хопкінс апісаў біякліматыку як спробу суаднесці феналагічныя з’явы раслін і жывёл з рознымі элементамі, якія складаюць клімат рэгіёну. У 1889 годзе Хопкінс сфармуляваў сувязь паміж вышынёй, шыратой і даўгатой і сезоннымі падзеямі, такімі як надыход вясны. Гэтая сувязь была названа «Законам Хопкінса біякліматыкі». Многія садаводы і іншыя аматары раслін выкарыстоўваюць гэты закон для вызначэння графіка пасадкі. === Закон вясны === Жывучы ў Заходняй Вірджыніі ў 1889 годзе, А. Д. Хопкінс выявіў, што вясна наступае на адзін дзень на кожныя 15 хвілін паўночнай шыраты, на 1,25 дня на кожны градус даўгаты на захад і на адзін дзень на кожныя 100 футаў вышэй па вышыні. Такім чынам, для месца, размешчанага на 15 хвілін паўночнай шыраты, на адзін градус захаду і на 200 метраў вышэй за іншае абранае месца, вясна павінна наступіць на 4,25 дня пазней. Напрыклад, згодна з законам Хопкінса, кветкі павінны квітнець, дрэвы павінны распускацца, а гусі павінны з’яўляцца прыкладна на 11 дзён пазней у Омахе, штат Небраска, чым у Канзас-Сіці, штат Канзас. Разлік прыведзены ў дадатку. == Даследаванні караедаў == Многія раннія даследаванні Хопкінса ўключалі якасныя назіранні за сямействам жукоў. Найбольш вядомым назіраннем Хопкінса за караедам быў прынцып адбору гаспадара Хопкінса (ПВГП), які адносіцца да назірання, што многія дарослыя насякомыя дэманструюць перавагу віду гаспадара, на якім яны самі развіваліся ў якасці лічынак. Аднак практычнасць ПВГП значна абмяркоўвалася з моманту яго першай прапановы ў 1916 годзе. Многія сучасныя навукоўцы нават адкінулі доказы, якія пацвярджаюць ПВГП, як здагадку. Нягледзячы на ​​тое, што ён напісаў дзясяткі вядомых публікацый, найбольш папулярнымі ў Хопкінса па караедах з’яўляюцца «Каталог караедаў Заходняй Вірджыніі (Scolytidae) і іх ворагаў» і «Каталог насякомых лясоў і ценявых дрэў Заходняй Вірджыніі». == Спадчына == Разнастайнасць і аб’ём публікацый, якія выпусціў Хопкінс, не маюць сабе роўных ні ў аднаго іншага энтамолага. Прарыўныя даследаванні Хопкінса па паўночнаамерыканскіх жуках і колькасная ацэнка закона Хопкінса дагэтуль высока цэняцца ў сучаснай навуковай супольнасці. '''Апублікаваныя працы''' * [https://books.google.com/books?id=DvantgAACAAJ Хопкінс, А. Д. Рэдвуд: III. Насякомыя-ворагі секвоі. Бюлетэнь Міністэрства сельскай гаспадаркі, лясны аддзел 38. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША, 1903.] * Чорныя дзіркі ў дрэве, Эндру Хопкінс * [https://books.google.com/books?id=XrEZAAAYAAJ&pg=PA197 Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг., Эндру Хопкінс] * Хопкінс, А. Д., красавік 1891 г. Папярэдняе даследаванне спусташэння насякомымі. Жоўтая акацыя. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, [[Моргантаўн, Заходняя Вірджынія]], ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1894 г. Чорныя дзіркі ў дрэве. Энтамалагічны аддзел, ЗША. * Хопкінс, А. Д., красавік 1899 г. Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, Моргантаўн, Заходняя Вірджынія, ЗША. * [https://books.google.com/books?id=OLnPAAAMAAJ&pg=PA7 Хопкінс, А. Д. 1899. Папярэдняя справаздача аб насякомых-ворагах лясоў на паўночным захадзе: справаздача аб выніках разведвальнай паездкі, зробленай вясной і ў пачатку лета 1899 года. Аддзел энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1901. Насякомыя-ворагі елкі на паўночным усходзе: папулярны справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1902 г. Аб вывучэнні лясной энтамалогіі ў Амерыцы. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Насякомыя-ворагі хвоі ў лясным запаведніку Блэк-Хілз: справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Некаторыя з асноўных насякомых-ворагаў хвойных парод Заснаваныя ў Злучаных Штатах. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Пашкоджанні насякомымі лісцяных лясных дрэў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Секвоя. Бюро лясной гаспадаркі ЗША. * [https://books.google.com/books?id=8EU723_LoJ0C Хопкінс, А. Д. Лістапад 1903 г. Пашкоджанні вытрыманай драўніны парашкападобным парашком. Аддзел энтамалогіі ЗША.] * [https://web.archive.org/web/20160304093338/http://naldc.nal.usda.gov/catalog/IND43645396 Хопкінс, А. Д. 1904. Пашкоджанні насякомымі лясных прадуктаў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1904. Каталог экспанатаў насякомых-ворагаў лясоў і лясной прадукцыі на выставе закупак Луізіяны, Сент-Луіс, штат Місуры, 1904. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., май 1905 г. Чорная кляштака на заходнім тсугі. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Насякомыя-ворагі ўзнаўлення лясоў. Міністэрства сельскай гаспадаркі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Жук Блэк-Хілз. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1906. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка I, Саранча. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., студзень 1907 г. Пашкоджанне кіпарыса апяразістага ў Паўднёвай Атлантыцы і штатах Персідскага заліва. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1907 г. Саранчавы матылёк і метады барацьбы з ім. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., сакавік 1907 г. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка III, Дадатковыя дадзеныя пра саранчувага матылька. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1907 г. Беласасновы шашолак. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1907 г. Значныя разбурэнні ляснымі насякомымі. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.org/details/contributionstow01hopkrich Хопкінс, А. Д. 1909-15. Уклад у манаграфію сколітыдных жукоў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=ObAZAAAYAAJ&pg=PA10 Хопкінс, А. Д. 1911. Адміранне хвоі ў паўднёвых штатах: прычына, маштаб і сродак. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1915. Спіс родавых назваў і іх тыпавых відаў у надсямействе калеаптэрных Scolytoidea. Нацыянальны музей ЗША, ЗША. * Хопкінс, А. Д. і Снайдэр, Т. Э. Студзень 1917. Пашкоджанні, нанесеныя жукамі Lyctus сушанай цвёрдай драўніне парашком. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.today/20121214144505/http://agricola.nal.usda.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=CAT87202898&DB=local&CNT=25&Search_Code=GKEY&STARTDB=NALDB Хопкінс, А. Д. Сакавік 1921 г. Паўднёвы хваёвы жук; Пагроза хваёвай драўніны паўднёвых штатаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=lxNDAAAAYAAJ&pg=PR1 Хопкінс, А. Д. Біякліматыка: навука пра жыццё і кліматычныя сувязі. (Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША: 1938 г.).] Дадатак '''Прыклад разлікаў з выкарыстаннем закона часу Хопкінса''' Калі б вы падарожнічалі з [[Канзас-Сіці, штат Канзас|Канзас-Сіці]] (вышыня 1000 футаў, 39,11 градусаў паўночнай шыраты, −94,63 даўгаты) у [[Омаха, штат Небраска]] (вышыня 1034 футы, 41,26 градусаў паўночнай шыраты, −95,93 даўгаты), затрымка надыходу вясны складзе… [((1034 футы — 1000 футаў)/100 футаў * 1,25 дня) + ((41,26 градусаў — 39,11 градусаў)* 4 дні) + ((-95,93 градусаў — −94,63 градусаў) * 1,25 дня)] = (34 футы / 100 футаў * 1,25 дня) + (2,15 градуса * 4 дні) + (1,3 градуса * 1,25 дня) = 8,5 дня + 2,6875 дня + 1,625 дня = 10,65 дня == Крыніцы == {{крыніцы}} == Знешнія спасылкі == {{Катэгорыя Commons}} * [https://web.archive.org/web/20071007011440/http://www.sfiwc.org/hopkins.html Эндру Дэлмар Хопкінс — Канферэнцыя па працы з насякомымі ў паўднёвых лясах] * [https://web.archive.org/web/20101216081810/http://entsoc.org/PDF/Pubs/Periodicals/AE/AE-2003/summer/Furniss-Heritage.pdf Энтамалогія лясоў у Паўночных Скалістых гарах: 1909—1917 гг., як адлюстравана ў перапісцы паміж Джозэфам Брунерам і А. Д. Хопкінсам] * [http://pathfinderscience.net/phenology/cbackground.cfm Pathfinder Science: Феналогія — закон біякліматыкі Хопкінса] * [https://www.pwrc.usgs.gov/resshow/perry/bios/hopkinsandrew.htm Даследчы цэнтр дзікай прыроды Потаксент: Эндру Дэлмар Хопкінс] * [http://www.globalbioclimatics.org Сусветная сістэма біякліматычнай класіфікацыі] * [[Цэнтр Заходняй Вірджыніі і рэгіянальнай гісторыі]] ва [[Універсітэце Заходняй Вірджыніі]], [https://archives.lib.wvu.edu/agents/people/780 Артыкулы Эндру Дэлмара Хопкінса] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хопкінс Эндру Дэлмар}} [[Катэгорыя:Энтамолагі ЗША]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Джэксан, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Навукоўцы з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Вуд, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Заходневірджынскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Заходневірджынскі ўніверсітэт выкладчыкі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Лясной службы ЗША]] [[Катэгорыя:Амерыканскія навукоўцы]] [[Катэгорыя:Фермеры з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Амерыканскія фермеры 19 стагоддзя]] j1buhe0wq93u0uq3lu1ntbi2kmrfng9 5125179 5125178 2026-04-12T20:01:27Z JerzyKundrat 174 /* Знешнія спасылкі */ 5125179 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' {{lang-en|Andrew Delmar Hopkins}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі [[энтамолаг]] канца XIX і пачатку XX стагоддзяў. Нягледзячы на ​​самавука, яго навуковае разуменне лясной энтамалогіі было выключным. Ён атрымаў ганаровую доктарскую ступень у Заходневірджынскім універсітэце, а ў 1902 годзе пайшоў працаваць у [[Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША]]. Пасля гэтага ён быў прызначаны кіраўніком нядаўна створанага Аддзела даследаванняў лясных насякомых. Ён стаў спецыялістам па сямействе караедаў [[Scolytidae]], асабліва па родзе [[Dendroctonus]], віды якога з’яўляюцца найбольш разбуральнымі насякомымі ў хвойных лясах Паўночнай Амерыкі. Яго таксанамічныя манаграфіі па гэтых жуках з’яўляюцца класікай. Ён прапанаваў [[Закон біякліматыкі]], а таксама распрацаваў [[Сістэму нататак і запісаў Хопкінса]], сістэму, якую ён увёў у федэральны ўрад, калі ўпершыню прыйшоў працаваць у Аддзел энтамалогіі ў канцы 1890-х гадоў. Даследаванні Хопкінса з’яўляюцца адным з краевугольных каменяў энтамалогіі на паўночнаамерыканскім кантыненце, і яго часта называюць «бацькам паўночнаамерыканскай лясной энтамалогіі». == Біяграфія == А. Д. Хопкінс нарадзіўся ў акрузе Джэксан, штат Вірджынія [[Вірджынія]] (пазней [[акруга Джэксан, Заходняя Вірджынія|акруга Джэксан]], [[Заходняя Вірджынія]]). Ён цікавіўся прыродай з дзяцінства, і да дванаццаці гадоў збіраў насякомых. Гэтая цікаўнасць у рэшце рэшт перарасла ў моцнае жаданне вывучаць лясных насякомых і змены, якія яны выклікалі ў лясах. І хоць Хопкінс адыграў ключавую ролю ў развіцці лясной энтамалогіі ў [[Паўночнай Амерыцы]], яго адзіная фармальная адукацыя была ў акруговых школах Заходняй Вірджыніі. Пасля заканчэння школы і ва ўзросце 17 гадоў ён узяў на сябе кіраўніцтва фермай свайго дзеда. Яго праца па арганізацыі аднаго з першых фермерскіх кааператываў у той перыяд прыцягнула да яго ўвагу [[Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі]]. Штат шукаў энтамолага, і Хопкінс вызваліўся, даўшы зразумець, што заработная плата для яго не мае значэння, і папрасіў толькі дазволіць яму працаваць з дому. Каб развеяць занепакоенасць станцыі тым, што ён не мае прафесійнай падрыхтоўкі, ён даслаў дырэктару рукапіс, які напісаў пра мясцовага сельскагаспадарчага шкодніка, разам са сваімі арыгінальнымі малюнкамі.<ref name="Furniss1">{{cite journal |last1=Furniss |first1=Malcolm M. |title=Пачаткі амерыканскай лясной энтамалогіі: Роля Эндру Дэлмара Хопкінса (1857–1948) |journal=American Entomologist |date=2010 |volume=56 |issue=2 |pages=78–87 |doi=10.1093/ae/56.2.78|doi-access= }}<ref> Яго праца паступова пераключылася з сельскай гаспадаркі на навуковыя даследаванні. Ён пачаў свае даследаванні для станцыі з вызначэння таго, якія насякомыя наносяць найбольшую шкоду ў Заходняй Вірджыніі. Ён падарожнічаў па ўсім штаце, збіраючы неабходныя дадзеныя, апытваючы фермераў. Падчас адной з гэтых паездак ён і яго калега выявілі буйную ўспышку караеда ва ўсходнім нагор’і, на гары Чыт. Жукі, а таксама ўздзеянне гесеўскай мухі на пшаніцу, сталі галоўным аб’ектам яго ранніх прац. Абодва дапамаглі яму заваяваць рэпутацыю, улічваючы навуковыя веды, якія яны прыўнеслі ў энтамалогію. Хопкінс таксама выкладаў эканамічную энтамалогію ва Універсітэце Заходняй Вірджыніі, дзе атрымаў ганаровую доктарскую ступень. На працягу 1890-х гадоў і ў 20 стагоддзі ён набываў усё большы вопыт у абранай ім галіне. Гэты вопыт павысіў яго аўтарытэт у навуковай супольнасці. Яго ўзрослы статус азначаў, што яму была прадастаўлена магчымасць дасягнуць поспеху ў сваёй прафесійнай ролі, пакуль іншыя энтамолагі развівалі яго працу. У рэшце рэшт ён пакінуў пасаду віцэ-дырэктара Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі, каб аднавіць працу ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША, дзе і застаўся да канца сваёй кар’еры. Першапачаткова ён працаваў у Міністэрстве спецыяльным агентам, прычым большую частку сваёй працы на захадзе Злучаных Штатаў ён прысвяціў вывучэнню ўздзеяння караедаў на заходнія хвойныя дрэвы. Да 1904 года, пасля вяртання, ён стаў кіраўніком нядаўна створанага Аддзела лясных насякомых (Бюро энтамалогіі) у Вашынгтоне. Хопкінс выйшаў на пенсію ў 1923 годзе і вярнуўся дадому на сваю ферму ў акрузе Вуд, штат Заходняя Вірджынія, дзе пачаў сваю кар’еру. Ён працягваў развіваць свае ідэі па біякліматыцы, і Міністэрства сельскай гаспадаркі стварыла палявую станцыю пад назвай «Міжкантынентальная базавая станцыя біякліматычных даследаванняў ферм Канава». Ён таксама зноў заняўся селекцыяй раслін, захапленнем, якое ўпершыню прыцягнула яго ўвагу ў першыя дні працы ў фермерскім кааператыве, які ён дапамог стварыць. Ён памёр па невядомых прычынах у 1948 годзе. == Дасягненні == Пры жыцці ён быў членам многіх навуковых арганізацый. нацыянальных арганізацый і займаў кіруючыя пасады ў многіх з іх. Ён быў членам Амерыканскай акадэміі садзейнічання развіццю навукі ў 1893 годзе і ганаровым членам у 1938 годзе, членам Энтамалагічнага таварыства Амерыкі, членам [[Амерыканскай асацыяцыі эканамічных энтамолагаў]] (віцэ-прэзідэнт у 1900 годзе і прэзідэнт у 1902 годзе), першым прэзідэнтам Акадэміі навук Заходняй Вірджыніі, прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Вашынгтона, прэзідэнтам [[Біялагічнага таварыства Вашынгтона]] у 1920 годзе, віцэ-прэзідэнтам Вашынгтонскай акадэміі навук, пажыццёвым членам [[Амерыканскага метэаралагічнага таварыства]], ганаровым членам Таварыства эканамічных біёлагаў Англіі і членам [[Космас-клуба]]. Эндру быў абраны ў Вашынгтонскі палявы клуб біёлагаў у 1904 годзе і скончыў сваё членства ў 1912 годзе. == Напрамкі даследавання == === Біякліматыка === Падчас сваёй працы энтамолагам Эндру Дэлмар Хопкінс таксама вывучаў біякліматыку. Хопкінс апісаў біякліматыку як спробу суаднесці феналагічныя з’явы раслін і жывёл з рознымі элементамі, якія складаюць клімат рэгіёну. У 1889 годзе Хопкінс сфармуляваў сувязь паміж вышынёй, шыратой і даўгатой і сезоннымі падзеямі, такімі як надыход вясны. Гэтая сувязь была названа «Законам Хопкінса біякліматыкі». Многія садаводы і іншыя аматары раслін выкарыстоўваюць гэты закон для вызначэння графіка пасадкі. === Закон вясны === Жывучы ў Заходняй Вірджыніі ў 1889 годзе, А. Д. Хопкінс выявіў, што вясна наступае на адзін дзень на кожныя 15 хвілін паўночнай шыраты, на 1,25 дня на кожны градус даўгаты на захад і на адзін дзень на кожныя 100 футаў вышэй па вышыні. Такім чынам, для месца, размешчанага на 15 хвілін паўночнай шыраты, на адзін градус захаду і на 200 метраў вышэй за іншае абранае месца, вясна павінна наступіць на 4,25 дня пазней. Напрыклад, згодна з законам Хопкінса, кветкі павінны квітнець, дрэвы павінны распускацца, а гусі павінны з’яўляцца прыкладна на 11 дзён пазней у Омахе, штат Небраска, чым у Канзас-Сіці, штат Канзас. Разлік прыведзены ў дадатку. == Даследаванні караедаў == Многія раннія даследаванні Хопкінса ўключалі якасныя назіранні за сямействам жукоў. Найбольш вядомым назіраннем Хопкінса за караедам быў прынцып адбору гаспадара Хопкінса (ПВГП), які адносіцца да назірання, што многія дарослыя насякомыя дэманструюць перавагу віду гаспадара, на якім яны самі развіваліся ў якасці лічынак. Аднак практычнасць ПВГП значна абмяркоўвалася з моманту яго першай прапановы ў 1916 годзе. Многія сучасныя навукоўцы нават адкінулі доказы, якія пацвярджаюць ПВГП, як здагадку. Нягледзячы на ​​тое, што ён напісаў дзясяткі вядомых публікацый, найбольш папулярнымі ў Хопкінса па караедах з’яўляюцца «Каталог караедаў Заходняй Вірджыніі (Scolytidae) і іх ворагаў» і «Каталог насякомых лясоў і ценявых дрэў Заходняй Вірджыніі». == Спадчына == Разнастайнасць і аб’ём публікацый, якія выпусціў Хопкінс, не маюць сабе роўных ні ў аднаго іншага энтамолага. Прарыўныя даследаванні Хопкінса па паўночнаамерыканскіх жуках і колькасная ацэнка закона Хопкінса дагэтуль высока цэняцца ў сучаснай навуковай супольнасці. '''Апублікаваныя працы''' * [https://books.google.com/books?id=DvantgAACAAJ Хопкінс, А. Д. Рэдвуд: III. Насякомыя-ворагі секвоі. Бюлетэнь Міністэрства сельскай гаспадаркі, лясны аддзел 38. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША, 1903.] * Чорныя дзіркі ў дрэве, Эндру Хопкінс * [https://books.google.com/books?id=XrEZAAAYAAJ&pg=PA197 Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг., Эндру Хопкінс] * Хопкінс, А. Д., красавік 1891 г. Папярэдняе даследаванне спусташэння насякомымі. Жоўтая акацыя. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, [[Моргантаўн, Заходняя Вірджынія]], ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1894 г. Чорныя дзіркі ў дрэве. Энтамалагічны аддзел, ЗША. * Хопкінс, А. Д., красавік 1899 г. Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, Моргантаўн, Заходняя Вірджынія, ЗША. * [https://books.google.com/books?id=OLnPAAAMAAJ&pg=PA7 Хопкінс, А. Д. 1899. Папярэдняя справаздача аб насякомых-ворагах лясоў на паўночным захадзе: справаздача аб выніках разведвальнай паездкі, зробленай вясной і ў пачатку лета 1899 года. Аддзел энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1901. Насякомыя-ворагі елкі на паўночным усходзе: папулярны справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1902 г. Аб вывучэнні лясной энтамалогіі ў Амерыцы. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Насякомыя-ворагі хвоі ў лясным запаведніку Блэк-Хілз: справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Некаторыя з асноўных насякомых-ворагаў хвойных парод Заснаваныя ў Злучаных Штатах. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Пашкоджанні насякомымі лісцяных лясных дрэў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Секвоя. Бюро лясной гаспадаркі ЗША. * [https://books.google.com/books?id=8EU723_LoJ0C Хопкінс, А. Д. Лістапад 1903 г. Пашкоджанні вытрыманай драўніны парашкападобным парашком. Аддзел энтамалогіі ЗША.] * [https://web.archive.org/web/20160304093338/http://naldc.nal.usda.gov/catalog/IND43645396 Хопкінс, А. Д. 1904. Пашкоджанні насякомымі лясных прадуктаў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1904. Каталог экспанатаў насякомых-ворагаў лясоў і лясной прадукцыі на выставе закупак Луізіяны, Сент-Луіс, штат Місуры, 1904. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., май 1905 г. Чорная кляштака на заходнім тсугі. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Насякомыя-ворагі ўзнаўлення лясоў. Міністэрства сельскай гаспадаркі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Жук Блэк-Хілз. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1906. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка I, Саранча. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., студзень 1907 г. Пашкоджанне кіпарыса апяразістага ў Паўднёвай Атлантыцы і штатах Персідскага заліва. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1907 г. Саранчавы матылёк і метады барацьбы з ім. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., сакавік 1907 г. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка III, Дадатковыя дадзеныя пра саранчувага матылька. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1907 г. Беласасновы шашолак. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1907 г. Значныя разбурэнні ляснымі насякомымі. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.org/details/contributionstow01hopkrich Хопкінс, А. Д. 1909-15. Уклад у манаграфію сколітыдных жукоў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=ObAZAAAYAAJ&pg=PA10 Хопкінс, А. Д. 1911. Адміранне хвоі ў паўднёвых штатах: прычына, маштаб і сродак. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1915. Спіс родавых назваў і іх тыпавых відаў у надсямействе калеаптэрных Scolytoidea. Нацыянальны музей ЗША, ЗША. * Хопкінс, А. Д. і Снайдэр, Т. Э. Студзень 1917. Пашкоджанні, нанесеныя жукамі Lyctus сушанай цвёрдай драўніне парашком. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.today/20121214144505/http://agricola.nal.usda.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=CAT87202898&DB=local&CNT=25&Search_Code=GKEY&STARTDB=NALDB Хопкінс, А. Д. Сакавік 1921 г. Паўднёвы хваёвы жук; Пагроза хваёвай драўніны паўднёвых штатаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=lxNDAAAAYAAJ&pg=PR1 Хопкінс, А. Д. Біякліматыка: навука пра жыццё і кліматычныя сувязі. (Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША: 1938 г.).] Дадатак '''Прыклад разлікаў з выкарыстаннем закона часу Хопкінса''' Калі б вы падарожнічалі з [[Канзас-Сіці, штат Канзас|Канзас-Сіці]] (вышыня 1000 футаў, 39,11 градусаў паўночнай шыраты, −94,63 даўгаты) у [[Омаха, штат Небраска]] (вышыня 1034 футы, 41,26 градусаў паўночнай шыраты, −95,93 даўгаты), затрымка надыходу вясны складзе… [((1034 футы — 1000 футаў)/100 футаў * 1,25 дня) + ((41,26 градусаў — 39,11 градусаў)* 4 дні) + ((-95,93 градусаў — −94,63 градусаў) * 1,25 дня)] = (34 футы / 100 футаў * 1,25 дня) + (2,15 градуса * 4 дні) + (1,3 градуса * 1,25 дня) = 8,5 дня + 2,6875 дня + 1,625 дня = 10,65 дня == Крыніцы == {{крыніцы}} == Знешнія спасылкі == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20071007011440/http://www.sfiwc.org/hopkins.html Эндру Дэлмар Хопкінс — Канферэнцыя па працы з насякомымі ў паўднёвых лясах] * [https://web.archive.org/web/20101216081810/http://entsoc.org/PDF/Pubs/Periodicals/AE/AE-2003/summer/Furniss-Heritage.pdf Энтамалогія лясоў у Паўночных Скалістых гарах: 1909—1917 гг., як адлюстравана ў перапісцы паміж Джозэфам Брунерам і А. Д. Хопкінсам] * [http://pathfinderscience.net/phenology/cbackground.cfm Pathfinder Science: Феналогія — закон біякліматыкі Хопкінса] * [https://www.pwrc.usgs.gov/resshow/perry/bios/hopkinsandrew.htm Даследчы цэнтр дзікай прыроды Потаксент: Эндру Дэлмар Хопкінс] * [http://www.globalbioclimatics.org Сусветная сістэма біякліматычнай класіфікацыі] * [[Цэнтр Заходняй Вірджыніі і рэгіянальнай гісторыі]] ва [[Універсітэце Заходняй Вірджыніі]], [https://archives.lib.wvu.edu/agents/people/780 Артыкулы Эндру Дэлмара Хопкінса] {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Хопкінс Эндру Дэлмар}} [[Катэгорыя:Энтамолагі ЗША]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Джэксан, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Навукоўцы з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Вуд, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Заходневірджынскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Заходневірджынскі ўніверсітэт выкладчыкі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Лясной службы ЗША]] [[Катэгорыя:Амерыканскія навукоўцы]] [[Катэгорыя:Фермеры з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Амерыканскія фермеры 19 стагоддзя]] k0usyvr0vs772uee0qkn0xuztfd2i5r 5125209 5125179 2026-04-13T04:00:23Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125209 wikitext text/x-wiki {{Вучоны}} '''Эндру Дэлмар Хопкінс''' {{lang-en|Andrew Delmar Hopkins}}; {{ВД-Прэамбула}}) — амерыканскі [[энтамолаг]] канца XIX і пачатку XX стагоддзяў. Нягледзячы на ​​самавука, яго навуковае разуменне лясной энтамалогіі было выключным. Ён атрымаў ганаровую доктарскую ступень у Заходневірджынскім універсітэце, а ў 1902 годзе пайшоў працаваць у [[Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША]]. Пасля гэтага ён быў прызначаны кіраўніком нядаўна створанага Аддзела даследаванняў лясных насякомых. Ён стаў спецыялістам па сямействе караедаў [[Scolytidae]], асабліва па родзе [[Dendroctonus]], віды якога з’яўляюцца найбольш разбуральнымі насякомымі ў хвойных лясах Паўночнай Амерыкі. Яго таксанамічныя манаграфіі па гэтых жуках з’яўляюцца класікай. Ён прапанаваў [[Закон біякліматыкі]], а таксама распрацаваў [[Сістэму нататак і запісаў Хопкінса]], сістэму, якую ён увёў у федэральны ўрад, калі ўпершыню прыйшоў працаваць у Аддзел энтамалогіі ў канцы 1890-х гадоў. Даследаванні Хопкінса з’яўляюцца адным з краевугольных каменяў энтамалогіі на паўночнаамерыканскім кантыненце, і яго часта называюць «бацькам паўночнаамерыканскай лясной энтамалогіі». == Біяграфія == А. Д. Хопкінс нарадзіўся ў акрузе Джэксан, штат Вірджынія [[Вірджынія]] (пазней [[акруга Джэксан, Заходняя Вірджынія|акруга Джэксан]], [[Заходняя Вірджынія]]). Ён цікавіўся прыродай з дзяцінства, і да дванаццаці гадоў збіраў насякомых. Гэтая цікаўнасць у рэшце рэшт перарасла ў моцнае жаданне вывучаць лясных насякомых і змены, якія яны выклікалі ў лясах. І хоць Хопкінс адыграў ключавую ролю ў развіцці лясной энтамалогіі ў [[Паўночнай Амерыцы]], яго адзіная фармальная адукацыя была ў акруговых школах Заходняй Вірджыніі. Пасля заканчэння школы і ва ўзросце 17 гадоў ён узяў на сябе кіраўніцтва фермай свайго дзеда. Яго праца па арганізацыі аднаго з першых фермерскіх кааператываў у той перыяд прыцягнула да яго ўвагу [[Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі]]. Штат шукаў энтамолага, і Хопкінс вызваліўся, даўшы зразумець, што заработная плата для яго не мае значэння, і папрасіў толькі дазволіць яму працаваць з дому. Каб развеяць занепакоенасць станцыі тым, што ён не мае прафесійнай падрыхтоўкі, ён даслаў дырэктару рукапіс, які напісаў пра мясцовага сельскагаспадарчага шкодніка, разам са сваімі арыгінальнымі малюнкамі.<ref name="Furniss1">{{cite journal |last1=Furniss |first1=Malcolm M. |title=Пачаткі амерыканскай лясной энтамалогіі: Роля Эндру Дэлмара Хопкінса (1857–1948) |journal=American Entomologist |date=2010 |volume=56 |issue=2 |pages=78–87 |doi=10.1093/ae/56.2.78|doi-access= }}<ref> Яго праца паступова пераключылася з сельскай гаспадаркі на навуковыя даследаванні. Ён пачаў свае даследаванні для станцыі з вызначэння таго, якія насякомыя наносяць найбольшую шкоду ў Заходняй Вірджыніі. Ён падарожнічаў па ўсім штаце, збіраючы неабходныя дадзеныя, апытваючы фермераў. Падчас адной з гэтых паездак ён і яго калега выявілі буйную ўспышку караеда ва ўсходнім нагор’і, на гары Чыт. Жукі, а таксама ўздзеянне гесеўскай мухі на пшаніцу, сталі галоўным аб’ектам яго ранніх прац. Абодва дапамаглі яму заваяваць рэпутацыю, улічваючы навуковыя веды, якія яны прыўнеслі ў энтамалогію. Хопкінс таксама выкладаў эканамічную энтамалогію ва Універсітэце Заходняй Вірджыніі, дзе атрымаў ганаровую доктарскую ступень. На працягу 1890-х гадоў і ў 20 стагоддзі ён набываў усё большы вопыт у абранай ім галіне. Гэты вопыт павысіў яго аўтарытэт у навуковай супольнасці. Яго ўзрослы статус азначаў, што яму была прадастаўлена магчымасць дасягнуць поспеху ў сваёй прафесійнай ролі, пакуль іншыя энтамолагі развівалі яго працу. У рэшце рэшт ён пакінуў пасаду віцэ-дырэктара Заходневірджынскай сельскагаспадарчай эксперыментальнай станцыі, каб аднавіць працу ў Міністэрстве сельскай гаспадаркі ЗША, дзе і застаўся да канца сваёй кар’еры. Першапачаткова ён працаваў у Міністэрстве спецыяльным агентам, прычым большую частку сваёй працы на захадзе Злучаных Штатаў ён прысвяціў вывучэнню ўздзеяння караедаў на заходнія хвойныя дрэвы. Да 1904 года, пасля вяртання, ён стаў кіраўніком нядаўна створанага Аддзела лясных насякомых (Бюро энтамалогіі) у Вашынгтоне. Хопкінс выйшаў на пенсію ў 1923 годзе і вярнуўся дадому на сваю ферму ў акрузе Вуд, штат Заходняя Вірджынія, дзе пачаў сваю кар’еру. Ён працягваў развіваць свае ідэі па біякліматыцы, і Міністэрства сельскай гаспадаркі стварыла палявую станцыю пад назвай «Міжкантынентальная базавая станцыя біякліматычных даследаванняў ферм Канава». Ён таксама зноў заняўся селекцыяй раслін, захапленнем, якое ўпершыню прыцягнула яго ўвагу ў першыя дні працы ў фермерскім кааператыве, які ён дапамог стварыць. Ён памёр па невядомых прычынах у 1948 годзе. == Дасягненні == Пры жыцці ён быў членам многіх навуковых арганізацый. нацыянальных арганізацый і займаў кіруючыя пасады ў многіх з іх. Ён быў членам Амерыканскай акадэміі садзейнічання развіццю навукі ў 1893 годзе і ганаровым членам у 1938 годзе, членам Энтамалагічнага таварыства Амерыкі, членам [[Амерыканскай асацыяцыі эканамічных энтамолагаў]] (віцэ-прэзідэнт у 1900 годзе і прэзідэнт у 1902 годзе), першым прэзідэнтам Акадэміі навук Заходняй Вірджыніі, прэзідэнтам Энтамалагічнага таварыства Вашынгтона, прэзідэнтам [[Біялагічнага таварыства Вашынгтона]] у 1920 годзе, віцэ-прэзідэнтам Вашынгтонскай акадэміі навук, пажыццёвым членам [[Амерыканскага метэаралагічнага таварыства]], ганаровым членам Таварыства эканамічных біёлагаў Англіі і членам [[Космас-клуба]]. Эндру быў абраны ў Вашынгтонскі палявы клуб біёлагаў у 1904 годзе і скончыў сваё членства ў 1912 годзе. == Напрамкі даследавання == === Біякліматыка === Падчас сваёй працы энтамолагам Эндру Дэлмар Хопкінс таксама вывучаў біякліматыку. Хопкінс апісаў біякліматыку як спробу суаднесці феналагічныя з’явы раслін і жывёл з рознымі элементамі, якія складаюць клімат рэгіёну. У 1889 годзе Хопкінс сфармуляваў сувязь паміж вышынёй, шыратой і даўгатой і сезоннымі падзеямі, такімі як надыход вясны. Гэтая сувязь была названа «Законам Хопкінса біякліматыкі». Многія садаводы і іншыя аматары раслін выкарыстоўваюць гэты закон для вызначэння графіка пасадкі. === Закон вясны === Жывучы ў Заходняй Вірджыніі ў 1889 годзе, А. Д. Хопкінс выявіў, што вясна наступае на адзін дзень на кожныя 15 хвілін паўночнай шыраты, на 1,25 дня на кожны градус даўгаты на захад і на адзін дзень на кожныя 100 футаў вышэй па вышыні. Такім чынам, для месца, размешчанага на 15 хвілін паўночнай шыраты, на адзін градус захаду і на 200 метраў вышэй за іншае абранае месца, вясна павінна наступіць на 4,25 дня пазней. Напрыклад, згодна з законам Хопкінса, кветкі павінны квітнець, дрэвы павінны распускацца, а гусі павінны з’яўляцца прыкладна на 11 дзён пазней у Омахе, штат Небраска, чым у Канзас-Сіці, штат Канзас. Разлік прыведзены ў дадатку. == Даследаванні караедаў == Многія раннія даследаванні Хопкінса ўключалі якасныя назіранні за сямействам жукоў. Найбольш вядомым назіраннем Хопкінса за караедам быў прынцып адбору гаспадара Хопкінса (ПВГП), які адносіцца да назірання, што многія дарослыя насякомыя дэманструюць перавагу віду гаспадара, на якім яны самі развіваліся ў якасці лічынак. Аднак практычнасць ПВГП значна абмяркоўвалася з моманту яго першай прапановы ў 1916 годзе. Многія сучасныя навукоўцы нават адкінулі доказы, якія пацвярджаюць ПВГП, як здагадку. Нягледзячы на ​​тое, што ён напісаў дзясяткі вядомых публікацый, найбольш папулярнымі ў Хопкінса па караедах з’яўляюцца «Каталог караедаў Заходняй Вірджыніі (Scolytidae) і іх ворагаў» і «Каталог насякомых лясоў і ценявых дрэў Заходняй Вірджыніі». == Спадчына == Разнастайнасць і аб’ём публікацый, якія выпусціў Хопкінс, не маюць сабе роўных ні ў аднаго іншага энтамолага. Прарыўныя даследаванні Хопкінса па паўночнаамерыканскіх жуках і колькасная ацэнка закона Хопкінса дагэтуль высока цэняцца ў сучаснай навуковай супольнасці. '''Апублікаваныя працы''' * [https://books.google.com/books?id=DvantgAACAAJ Хопкінс, А. Д. Рэдвуд: III. Насякомыя-ворагі секвоі. Бюлетэнь Міністэрства сельскай гаспадаркі, лясны аддзел 38. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША, 1903.] * Чорныя дзіркі ў дрэве, Эндру Хопкінс * [https://books.google.com/books?id=XrEZAAAYAAJ&pg=PA197 Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг., Эндру Хопкінс] * Хопкінс, А. Д., красавік 1891 г. Папярэдняе даследаванне спусташэння насякомымі. Жоўтая акацыя. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, [[Моргантаўн, Заходняя Вірджынія]], ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1894 г. Чорныя дзіркі ў дрэве. Энтамалагічны аддзел, ЗША. * Хопкінс, А. Д., красавік 1899 г. Справаздача аб даследаваннях па вызначэнні прычын нездаровага стану елкі і хвоі з 1880—1893 гг. Сельскагаспадарчая эксперыментальная станцыя, Моргантаўн, Заходняя Вірджынія, ЗША. * [https://books.google.com/books?id=OLnPAAAMAAJ&pg=PA7 Хопкінс, А. Д. 1899. Папярэдняя справаздача аб насякомых-ворагах лясоў на паўночным захадзе: справаздача аб выніках разведвальнай паездкі, зробленай вясной і ў пачатку лета 1899 года. Аддзел энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1901. Насякомыя-ворагі елкі на паўночным усходзе: папулярны справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1902 г. Аб вывучэнні лясной энтамалогіі ў Амерыцы. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Насякомыя-ворагі хвоі ў лясным запаведніку Блэк-Хілз: справаздача аб выніках спецыяльных даследаванняў з рэкамендацыямі па прадухіленні страт. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1902. Некаторыя з асноўных насякомых-ворагаў хвойных парод Заснаваныя ў Злучаных Штатах. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Пашкоджанні насякомымі лісцяных лясных дрэў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1903. Секвоя. Бюро лясной гаспадаркі ЗША. * [https://books.google.com/books?id=8EU723_LoJ0C Хопкінс, А. Д. Лістапад 1903 г. Пашкоджанні вытрыманай драўніны парашкападобным парашком. Аддзел энтамалогіі ЗША.] * [https://web.archive.org/web/20160304093338/http://naldc.nal.usda.gov/catalog/IND43645396 Хопкінс, А. Д. 1904. Пашкоджанні насякомымі лясных прадуктаў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1904. Каталог экспанатаў насякомых-ворагаў лясоў і лясной прадукцыі на выставе закупак Луізіяны, Сент-Луіс, штат Місуры, 1904. Аддзел энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., май 1905 г. Чорная кляштака на заходнім тсугі. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Насякомыя-ворагі ўзнаўлення лясоў. Міністэрства сельскай гаспадаркі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1905. Жук Блэк-Хілз. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1906. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка I, Саранча. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., студзень 1907 г. Пашкоджанне кіпарыса апяразістага ў Паўднёвай Атлантыцы і штатах Персідскага заліва. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., люты 1907 г. Саранчавы матылёк і метады барацьбы з ім. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., сакавік 1907 г. Некаторыя насякомыя, шкодныя для лясоў. Частка III, Дадатковыя дадзеныя пра саранчувага матылька. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д., чэрвень 1907 г. Беласасновы шашолак. Бюро энтамалогіі, ЗША. * Хопкінс, А. Д. 1907 г. Значныя разбурэнні ляснымі насякомымі. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.org/details/contributionstow01hopkrich Хопкінс, А. Д. 1909-15. Уклад у манаграфію сколітыдных жукоў. Бюро энтамалогіі, ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=ObAZAAAYAAJ&pg=PA10 Хопкінс, А. Д. 1911. Адміранне хвоі ў паўднёвых штатах: прычына, маштаб і сродак. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * Хопкінс, А. Д. 1915. Спіс родавых назваў і іх тыпавых відаў у надсямействе калеаптэрных Scolytoidea. Нацыянальны музей ЗША, ЗША. * Хопкінс, А. Д. і Снайдэр, Т. Э. Студзень 1917. Пашкоджанні, нанесеныя жукамі Lyctus сушанай цвёрдай драўніне парашком. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША. * [https://archive.today/20121214144505/http://agricola.nal.usda.gov/cgi-bin/Pwebrecon.cgi?Search_Arg=CAT87202898&DB=local&CNT=25&Search_Code=GKEY&STARTDB=NALDB Хопкінс, А. Д. Сакавік 1921 г. Паўднёвы хваёвы жук; Пагроза хваёвай драўніны паўднёвых штатаў. Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША.] * [https://books.google.com/books?id=lxNDAAAAYAAJ&pg=PR1 Хопкінс, А. Д. Біякліматыка: навука пра жыццё і кліматычныя сувязі. (Міністэрства сельскай гаспадаркі ЗША: 1938 г.).] Дадатак '''Прыклад разлікаў з выкарыстаннем закона часу Хопкінса''' Калі б вы падарожнічалі з [[Канзас-Сіці, штат Канзас|Канзас-Сіці]] (вышыня 1000 футаў, 39,11 градусаў паўночнай шыраты, −94,63 даўгаты) у [[Омаха, штат Небраска]] (вышыня 1034 футы, 41,26 градусаў паўночнай шыраты, −95,93 даўгаты), затрымка надыходу вясны складзе… [((1034 футы — 1000 футаў)/100 футаў * 1,25 дня) + ((41,26 градусаў — 39,11 градусаў)* 4 дні) + ((-95,93 градусаў — −94,63 градусаў) * 1,25 дня)] = (34 футы / 100 футаў * 1,25 дня) + (2,15 градуса * 4 дні) + (1,3 градуса * 1,25 дня) = 8,5 дня + 2,6875 дня + 1,625 дня = 10,65 дня == Крыніцы == {{крыніцы}} == Знешнія спасылкі == {{Commonscat}} * [https://web.archive.org/web/20071007011440/http://www.sfiwc.org/hopkins.html Эндру Дэлмар Хопкінс — Канферэнцыя па працы з насякомымі ў паўднёвых лясах] * [https://web.archive.org/web/20101216081810/http://entsoc.org/PDF/Pubs/Periodicals/AE/AE-2003/summer/Furniss-Heritage.pdf Энтамалогія лясоў у Паўночных Скалістых гарах: 1909—1917 гг., як адлюстравана ў перапісцы паміж Джозэфам Брунерам і А. Д. Хопкінсам] * [http://pathfinderscience.net/phenology/cbackground.cfm Pathfinder Science: Феналогія — закон біякліматыкі Хопкінса] * [https://www.pwrc.usgs.gov/resshow/perry/bios/hopkinsandrew.htm Даследчы цэнтр дзікай прыроды Потаксент: Эндру Дэлмар Хопкінс] * [http://www.globalbioclimatics.org Сусветная сістэма біякліматычнай класіфікацыі] * [[Цэнтр Заходняй Вірджыніі і рэгіянальнай гісторыі]] ва [[Універсітэце Заходняй Вірджыніі]], [https://archives.lib.wvu.edu/agents/people/780 Артыкулы Эндру Дэлмара Хопкінса] {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Хопкінс Эндру Дэлмар}} [[Катэгорыя:Энтамолагі ЗША]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Джэксан, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Навукоўцы з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Пісьменнікі з акругі Вуд, Заходняя Вірджынія]] [[Катэгорыя:Выпускнікі Заходневірджынскага ўніверсітэта]] [[Катэгорыя:Заходневірджынскі ўніверсітэт выкладчыкі]] [[Катэгорыя:Супрацоўнікі Лясной службы ЗША]] [[Катэгорыя:Амерыканскія навукоўцы]] [[Катэгорыя:Фермеры з Заходняй Вірджыніі]] [[Катэгорыя:Амерыканскія фермеры 19 стагоддзя]] gtnkgwewzlopn43tjbndhbwwfhovh06 1 806030 5125110 2026-04-12T17:47:44Z Milana Borisova 166605 Новая старонка: «{{пераклад|en|Andrew Delmar Hopkins}}» 5125110 wikitext text/x-wiki {{пераклад|en|Andrew Delmar Hopkins}} gil4eci16xmch5keq7faand5qjdunwd 0 806031 5125114 2026-04-12T18:09:45Z MocnyDuham 99818 [[Адмысловае:PermanentLink/5125111#Вынік]] 5125114 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Савецка-фінляндская вайна (1939—1940)]] htaen2sefdjhy36ovtlddn3q9slmjux 1 806032 5125120 2026-04-12T18:22:19Z Emilia Noah 155537 Новая старонка: «{{Пакінута|2026|l1=King Promise}}» 5125120 wikitext text/x-wiki {{Пакінута|2026|l1=King Promise}} 2gt50oiucux05d2eq0qiphcw8tha2ph 1 806033 5125121 2026-04-12T18:22:39Z Emilia Noah 155537 Новая старонка: «{{Пакінута|2026|l1=TDK}}» 5125121 wikitext text/x-wiki {{Пакінута|2026|l1=TDK}} jt3aa2idvdj4v689lvsw1owsd24t8o3 0 806034 5125124 2026-04-12T18:29:51Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Цёзкі2|Малевіч}}{{Асоба |Імя = Іосіф Малевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = каля 1800 ці 1801 |Месца нараджэння = с. [[Крынкі (Бабруйскі раён)|Крынкі]], [[Бабруйскі павет]], [[Мінская губерня]], ...» 5125124 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Малевіч}}{{Асоба |Імя = Іосіф Малевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = каля 1800 ці 1801 |Месца нараджэння = с. [[Крынкі (Бабруйскі раён)|Крынкі]], [[Бабруйскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = {{ДС|20|5|1869}} |Месца смерці = в. [[Ачыжа|Ачыжы]], [[Ігуменскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Род дзейнасці = [[Святар|праваслаўны святар]] |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = Слуцкае духоўнае вучылішча |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = прадзед [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] |Узнагароды і прэміі = }} '''Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч''' (каля 1800 ці 1801&nbsp;— {{ДС|20|5|1869}})&nbsp;— [[Святар|праваслаўны святар]], прадзед класіка беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] па матчынай лініі. == Біяграфія == === Паходжанне і сям'я === Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле [[Крынка|Крынкі]] [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад [[Туберкулёз|сухотаў]] 29 снежня 1860 года{{sfn|Мышкавец|2023|с=126, 128}}. Першыя згадкі пра тое, што продкі М.&nbsp;Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Багдановіч]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125}}. === Адукацыя і пачатак службы === Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у [[Слуцкае духоўнае вучылішча]], аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў»{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе [[Дзячок|дзячка]] ў [[Успенска-Мікалаеўскай царква (Слуцк)|Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве]]. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў [[Дыякан|дыякана]] ў [[Мікалаеўская царква (Бабруйск)|Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве]]. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў [[Бабруйская крэпасць|Бабруйскай крапасной]] [[Аляксандра-Неўская царква (Бабруйск)|Аляксандра-Неўскай царкве]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў [[Мінская епархія|Мінскую епархію]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. === Святарская дзейнасць === Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у [[Мінская духоўная кансісторыя|Мінскай духоўнай кансісторыі]]. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны [[Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)|Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла]] ў Мінску). Пасля гэтага І.&nbsp;С.&nbsp;Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў [[Троіцкая царква (Дземяхі)|Троіцкую царкву]] вёскі [[Дземяхі (Рэчыцкі раён)|Дземяхі]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («[[Актоіх|Актоіха]]», «[[Ірмалогій|Ірмалоя]]» і «[[Мінея|Агульнай Мінеі]]») з маскоўскай друкарні{{sfn|Мышкавец|2023|с=127}}. У 1841 годзе ён пэўны час служыў у [[Макановіцкая царква|Макановіцкай царкве]] таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу»{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127}}. 14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў [[Рызапаложанская царква (Ачыжа)|Рызапаложанскую царкву]] ў вёсцы [[Ачыжа|Ачыжы]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]], дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127—128}}. За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць [[Крымская вайна|вайны 1853—1856 гадоў]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н.&nbsp;У.&nbsp;Сарокі і даследчыцы [[І. Мышкавец|І.&nbsp;Мышкавец]] у фондах [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Мышкавец І. |загаловак=Іосіф Стэфанавіч Малевіч — прадзед Максіма Багдановіча (па матэрыялах фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=125—129 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Мышкавец}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малевіч Іосіф Стэфанавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі 20 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч]] meskggxc848etsmbfr2ugee9t26xx9x 5125125 5125124 2026-04-12T18:31:29Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125125 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Малевіч}} {{Навуковец |Імя = Іосіф Малевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = каля 1800 ці 1801 |Месца нараджэння = с. [[Крынка|Крынкі]], [[Бабруйскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = {{ДС|20|5|1869}} |Месца смерці = в. [[Ачыжа|Ачыжы]], [[Ігуменскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Род дзейнасці = [[Святар|праваслаўны святар]] |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = Слуцкае духоўнае вучылішча |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = прадзед [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] |Узнагароды і прэміі = }} '''Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч''' (каля 1800 ці 1801&nbsp;— {{ДС|20|5|1869}})&nbsp;— [[Святар|праваслаўны святар]], прадзед класіка беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] па матчынай лініі. == Біяграфія == === Паходжанне і сям'я === Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле [[Крынка|Крынкі]] [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад [[Туберкулёз|сухотаў]] 29 снежня 1860 года{{sfn|Мышкавец|2023|с=126, 128}}. Першыя згадкі пра тое, што продкі М.&nbsp;Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Багдановіч]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125}}. === Адукацыя і пачатак службы === Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у [[Слуцкае духоўнае вучылішча]], аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў»{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе [[Дзячок|дзячка]] ў [[Успенска-Мікалаеўскай царква (Слуцк)|Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве]]. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў [[Дыякан|дыякана]] ў [[Мікалаеўская царква (Бабруйск)|Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве]]. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў [[Бабруйская крэпасць|Бабруйскай крапасной]] [[Аляксандра-Неўская царква (Бабруйск)|Аляксандра-Неўскай царкве]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў [[Мінская епархія|Мінскую епархію]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. === Святарская дзейнасць === Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у [[Мінская духоўная кансісторыя|Мінскай духоўнай кансісторыі]]. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны [[Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)|Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла]] ў Мінску). Пасля гэтага І.&nbsp;С.&nbsp;Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў [[Троіцкая царква (Дземяхі)|Троіцкую царкву]] вёскі [[Дземяхі (Рэчыцкі раён)|Дземяхі]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («[[Актоіх|Актоіха]]», «[[Ірмалогій|Ірмалоя]]» і «[[Мінея|Агульнай Мінеі]]») з маскоўскай друкарні{{sfn|Мышкавец|2023|с=127}}. У 1841 годзе ён пэўны час служыў у [[Макановіцкая царква|Макановіцкай царкве]] таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу»{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127}}. 14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў [[Рызапаложанская царква (Ачыжа)|Рызапаложанскую царкву]] ў вёсцы [[Ачыжа|Ачыжы]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]], дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127—128}}. За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць [[Крымская вайна|вайны 1853—1856 гадоў]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н.&nbsp;У.&nbsp;Сарокі і даследчыцы [[І. Мышкавец|І.&nbsp;Мышкавец]] у фондах [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Мышкавец І. |загаловак=Іосіф Стэфанавіч Малевіч — прадзед Максіма Багдановіча (па матэрыялах фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=125—129 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Мышкавец}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малевіч Іосіф Стэфанавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі 20 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч]] tlgdjqhexwz8w6m5s9cl5j0q5mcqxd8 5125127 5125125 2026-04-12T18:32:17Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125127 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Малевіч}} {{Навуковец |Імя = Іосіф Малевіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = каля 1800 ці 1801 |Месца нараджэння = с. [[Крынка (Асіповіцкі раён)|Крынкі]], [[Бабруйскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = {{ДС|20|5|1869}} |Месца смерці = в. [[Ачыжа|Ачыжы]], [[Ігуменскі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}} |Род дзейнасці = [[Святар|праваслаўны святар]] |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = Слуцкае духоўнае вучылішча |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = прадзед [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] |Узнагароды і прэміі = }} '''Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч''' (каля 1800 ці 1801&nbsp;— {{ДС|20|5|1869}})&nbsp;— [[Святар|праваслаўны святар]], прадзед класіка беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] па матчынай лініі. == Біяграфія == === Паходжанне і сям'я === Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле [[Крынка (Асіповіцкі раён)|Крынкі]] [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад [[Туберкулёз|сухотаў]] 29 снежня 1860 года{{sfn|Мышкавец|2023|с=126, 128}}. Першыя згадкі пра тое, што продкі М.&nbsp;Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Багдановіч]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125}}. === Адукацыя і пачатак службы === Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у [[Слуцкае духоўнае вучылішча]], аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў»{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе [[Дзячок|дзячка]] ў [[Успенска-Мікалаеўскай царква (Слуцк)|Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве]]. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў [[Дыякан|дыякана]] ў [[Мікалаеўская царква (Бабруйск)|Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве]]. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў [[Бабруйская крэпасць|Бабруйскай крапасной]] [[Аляксандра-Неўская царква (Бабруйск)|Аляксандра-Неўскай царкве]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў [[Мінская епархія|Мінскую епархію]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. === Святарская дзейнасць === Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у [[Мінская духоўная кансісторыя|Мінскай духоўнай кансісторыі]]. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны [[Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)|Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла]] ў Мінску). Пасля гэтага І.&nbsp;С.&nbsp;Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў [[Троіцкая царква (Дземяхі)|Троіцкую царкву]] вёскі [[Дземяхі (Рэчыцкі раён)|Дземяхі]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («[[Актоіх|Актоіха]]», «[[Ірмалогій|Ірмалоя]]» і «[[Мінея|Агульнай Мінеі]]») з маскоўскай друкарні{{sfn|Мышкавец|2023|с=127}}. У 1841 годзе ён пэўны час служыў у [[Макановіцкая царква|Макановіцкай царкве]] таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу»{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127}}. 14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў [[Рызапаложанская царква (Ачыжа)|Рызапаложанскую царкву]] ў вёсцы [[Ачыжа|Ачыжы]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]], дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127—128}}. За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць [[Крымская вайна|вайны 1853—1856 гадоў]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н.&nbsp;У.&nbsp;Сарокі і даследчыцы [[І. Мышкавец|І.&nbsp;Мышкавец]] у фондах [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Мышкавец І. |загаловак=Іосіф Стэфанавіч Малевіч — прадзед Максіма Багдановіча (па матэрыялах фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=125—129 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Мышкавец}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малевіч Іосіф Стэфанавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі 20 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч]] 74a3ilqbf74zjtie7wy1g79i2ob8x84 5125129 5125127 2026-04-12T18:33:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125129 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Малевіч}} {{Асоба}} '''Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч''' (каля 1800 ці 1801&nbsp;— {{ДС|20|5|1869}})&nbsp;— [[Святар|праваслаўны святар]], прадзед класіка беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] па матчынай лініі. == Біяграфія == === Паходжанне і сям'я === Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле [[Крынка (Асіповіцкі раён)|Крынкі]] [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад [[Туберкулёз|сухотаў]] 29 снежня 1860 года{{sfn|Мышкавец|2023|с=126, 128}}. Першыя згадкі пра тое, што продкі М.&nbsp;Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Багдановіч]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125}}. === Адукацыя і пачатак службы === Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у [[Слуцкае духоўнае вучылішча]], аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў»{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе [[Дзячок|дзячка]] ў [[Успенска-Мікалаеўскай царква (Слуцк)|Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве]]. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў [[Дыякан|дыякана]] ў [[Мікалаеўская царква (Бабруйск)|Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве]]. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў [[Бабруйская крэпасць|Бабруйскай крапасной]] [[Аляксандра-Неўская царква (Бабруйск)|Аляксандра-Неўскай царкве]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў [[Мінская епархія|Мінскую епархію]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. === Святарская дзейнасць === Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у [[Мінская духоўная кансісторыя|Мінскай духоўнай кансісторыі]]. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны [[Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)|Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла]] ў Мінску). Пасля гэтага І.&nbsp;С.&nbsp;Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў [[Троіцкая царква (Дземяхі)|Троіцкую царкву]] вёскі [[Дземяхі (Рэчыцкі раён)|Дземяхі]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («[[Актоіх|Актоіха]]», «[[Ірмалогій|Ірмалоя]]» і «[[Мінея|Агульнай Мінеі]]») з маскоўскай друкарні{{sfn|Мышкавец|2023|с=127}}. У 1841 годзе ён пэўны час служыў у [[Макановіцкая царква|Макановіцкай царкве]] таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу»{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127}}. 14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў [[Рызапаложанская царква (Ачыжа)|Рызапаложанскую царкву]] ў вёсцы [[Ачыжа|Ачыжы]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]], дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127—128}}. За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць [[Крымская вайна|вайны 1853—1856 гадоў]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н.&nbsp;У.&nbsp;Сарокі і даследчыцы [[І. Мышкавец|І.&nbsp;Мышкавец]] у фондах [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Мышкавец І. |загаловак=Іосіф Стэфанавіч Малевіч — прадзед Максіма Багдановіча (па матэрыялах фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=125—129 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Мышкавец}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малевіч Іосіф Стэфанавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі 20 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч]] 9odwx3rgt4c3sg8avpdpgnsyjxgcpmo 5125130 5125129 2026-04-12T18:33:43Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары]]; дададзена [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125130 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Малевіч}} {{Асоба}} '''Іо́сіф Стэфа́навіч Мале́віч''' (каля 1800 ці 1801&nbsp;— {{ДС|20|5|1869}})&nbsp;— [[Святар|праваслаўны святар]], прадзед класіка беларускай літаратуры [[Максім Багдановіч|Максіма Багдановіча]] па матчынай лініі. == Біяграфія == === Паходжанне і сям'я === Дакладная дата нараджэння невядомая, але паколькі ў некралогу згадвалася, што ён памёр на 70-м годзе жыцця, даследчыкі адносяць яе да 1800—1801 гадоў. Нарадзіўся ў сяле [[Крынка (Асіповіцкі раён)|Крынкі]] [[Бабруйскі павет|Бабруйскага павета]] ў святарскай сям'і. Яго бацькамі (адпаведна, прапрадзедам і прапрабабуляй Максіма Багдановіча) былі святар Стэфан Малевіч і яго жонка Харыціна{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. У кастрычніку 1824 года Іосіф Малевіч узяў шлюб з Еўдакіяй Кірылаўнай Крычэўскай, дачкой памерлага бабруйскага святара Кірылы Крычэўскага. У сям'і нарадзілася шмат дзяцей: Іван, Аляксандра, Антаніна, Кацярына, Іаан, Таццяна, Надзея і Канстанцін. Дачка Таццяна Іосіфаўна (нарадзілася ў 1840 годзе) у будучыні стала жонкай Апанаса Мякоты і бабуляй Максіма Багдановіча. Жонка святара Еўдакія Малевіч памерла ад [[Туберкулёз|сухотаў]] 29 снежня 1860 года{{sfn|Мышкавец|2023|с=126, 128}}. Першыя згадкі пра тое, што продкі М.&nbsp;Багдановіча па матчынай лініі былі святарамі, пакінуў бацька паэта [[Адам Ягоравіч Багдановіч|Адам Багдановіч]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125}}. === Адукацыя і пачатак службы === Пачатковую адукацыю Іосіф Малевіч атрымаў дома, дзе бацькі навучылі яго расійскай і царкоўнай грамаце. У 1815 годзе ён паступіў у [[Слуцкае духоўнае вучылішча]], аднак у 1820 годзе быў звольнены адтуль па ўласным прашэнні і «па слабасці дараванняў»{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Сваю царкоўную службу пачаў у верасні 1820 года на пасадзе [[Дзячок|дзячка]] ў [[Успенска-Мікалаеўскай царква (Слуцк)|Слуцкай саборнай Успенска-Мікалаеўскай царкве]]. 21 лістапада 1824 года быў пасвечаны ў [[Дыякан|дыякана]] ў [[Мікалаеўская царква (Бабруйск)|Бабруйскай саборнай Мікалаеўскай царкве]]. З 1827 года быў залічаны да ваеннага ведамства і працягнуў службу ў [[Бабруйская крэпасць|Бабруйскай крапасной]] [[Аляксандра-Неўская царква (Бабруйск)|Аляксандра-Неўскай царкве]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. Праслужыўшы ў ваенным ведамстве больш за дзесяць гадоў, 12 снежня 1837 года дыякан падаў прашэнне на імя архіепіскапа Мінскага і Гродзенскага з просьбай перавесці яго ў [[Мінская епархія|Мінскую епархію]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125—126}}. === Святарская дзейнасць === Справа аб пераводзе расцягнулася, але ў выніку 18 чэрвеня 1838 года Іосіф Малевіч паспяхова здаў экзамен у [[Мінская духоўная кансісторыя|Мінскай духоўнай кансісторыі]]. 19 чэрвеня 1838 года архіепіскап Мінскі і Гродзенскі Ніканор пасвяціў яго ў святара ў храме Святой Велікамучаніцы Кацярыны (мяркуецца, што тады гэтую ролю выконваў сучасны [[Царква Святых Апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)|Сабор святых апосталаў Пятра і Паўла]] ў Мінску). Пасля гэтага І.&nbsp;С.&nbsp;Малевіч быў прызначаны на вакантнае месца ў [[Троіцкая царква (Дземяхі)|Троіцкую царкву]] вёскі [[Дземяхі (Рэчыцкі раён)|Дземяхі]] [[Рэчыцкі павет (Расійская імперыя)|Рэчыцкага павета]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=126}}. Ён адказна ставіўся да сваіх абавязкаў: так, у 1840 годзе ён хадайнічаў аб набыцці неабходных богаслужэбных кніг («[[Актоіх|Актоіха]]», «[[Ірмалогій|Ірмалоя]]» і «[[Мінея|Агульнай Мінеі]]») з маскоўскай друкарні{{sfn|Мышкавец|2023|с=127}}. У 1841 годзе ён пэўны час служыў у [[Макановіцкая царква|Макановіцкай царкве]] таго ж павета. У 1842 годзе калегі абралі яго духоўнікам Ровенска-Слабадскога благачыння, ахарактарызаваўшы як «чалавека сумленнага, добрапарадачнага і такога, што заслугоўвае асаблівага даверу»{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127}}. 14 ліпеня 1844 года святар быў пераведзены ў [[Рызапаложанская царква (Ачыжа)|Рызапаложанскую царкву]] ў вёсцы [[Ачыжа|Ачыжы]] [[Ігуменскі павет|Ігуменскага павета]], дзе праслужыў да апошніх дзён свайго жыцця. На новым месцы ён быў зацверджаны духоўнікам Пярэжырскага благачыння. Служба ў Ачыжах суправаджалася складанымі бытавымі ўмовамі. Пачынаючы з 1847 года і аж да 1865 года Іосіф Малевіч неаднаразова звяртаўся да епархіяльнага кіраўніцтва, губернатара і мясцовых землеўладальнікаў з патрабаваннем адрамантаваць царкоўны дом, які знаходзіўся ў аварыйным стане і нагадваў «цёмны склеп». Святар прасіў не толькі за сябе, але і патрабаваў пабудаваць памяшканні для прычту і асобную школу для навучання мясцовых сялянскіх хлопчыкаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 127—128}}. За сваю службу Іосіф Малевіч быў узнагароджаны набедранікам у 1856 годзе, а 1 красавіка 1859 года атрымаў бронзавы наперсны крыж на Уладзімірскай стужцы ў памяць [[Крымская вайна|вайны 1853—1856 гадоў]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Памёр 20 мая 1869 года пасля працяглай хваробы. Даследчыкі яго архіўнай спадчыны адзначаюць, што па характары прадзед быў падобны на свайго славутага праўнука Максіма Багдановіча: яму былі ўласцівы эмацыянальнасць, гарачнасць, адказнасць і непрымірымасць да чалавечых заганаў{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. Біяграфія Іосіфа Малевіча была падрабязна адноўлена ў 2020-х гадах дзякуючы пошукам яго ўнучатай пляменніцы Н.&nbsp;У.&nbsp;Сарокі і даследчыцы [[І. Мышкавец|І.&nbsp;Мышкавец]] у фондах [[Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі|Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі]]{{sfn|Мышкавец|2023|с=125, 128}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Мышкавец І. |загаловак=Іосіф Стэфанавіч Малевіч — прадзед Максіма Багдановіча (па матэрыялах фондаў Нацыянальнага гістарычнага архіва Беларусі) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=125—129 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Мышкавец}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Малевіч Іосіф Стэфанавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1800 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1801 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Бабруйскім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі 20 мая]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1869 годзе]] [[Катэгорыя:Памерлі ў Ігуменскім павеце]] [[Катэгорыя:Праваслаўныя святары Беларусі]] [[Катэгорыя:Максім Багдановіч]] he55yzkxk4w1kpk5c67j7eir0p4rd0x 0 806035 5125131 2026-04-12T18:34:07Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] 5125131 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] ow1gz2n4z4aejrq443q1kyfpo8u0x88 0 806036 5125132 2026-04-12T18:34:13Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] 5125132 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] ow1gz2n4z4aejrq443q1kyfpo8u0x88 0 806037 5125133 2026-04-12T18:34:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] 5125133 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Іосіф Стэфанавіч Малевіч]] ow1gz2n4z4aejrq443q1kyfpo8u0x88 0 806038 5125135 2026-04-12T18:38:46Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)]] 5125135 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Сабор Святых апосталаў Пятра і Паўла (Мінск)]] 64sy7vjqb8aoykqlj708njqy0ur892i 0 806039 5125136 2026-04-12T18:39:27Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск)]] 5125136 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Свята-Мікалаеўская царква (Бабруйск)]] ehx680dr8k0m6hggobbdk2ih8krnifz 0 806040 5125137 2026-04-12T18:39:54Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Бабруйск)]] 5125137 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Свята-Аляксандра-Неўскі сабор (Бабруйск)]] h82zhg2chgcnc586lcg01qufo6py64m 3 806041 5125145 2026-04-12T18:51:11Z JerzyKundrat 174 Прывітанне 5125145 wikitext text/x-wiki {{вітаем}} --[[Удзельнік:JerzyKundrat|JerzyKundrat]] ([[Размовы з удзельнікам:JerzyKundrat|размовы]]) 21:51, 12 красавіка 2026 (+03) dua7rluvqr5jhnmycee6ny98lpbrnpt 0 806042 5125147 2026-04-12T18:52:56Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Іван Васільевіч Гутараў]] 5125147 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Іван Васільевіч Гутараў]] ls6dbz2jxb957iikj5me61sfaf4pw97 0 806043 5125149 2026-04-12T18:56:25Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Навуковец | Імя = Васіль Кузьміч Падлоў | Арыгінал імя = {{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}} | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = 1902 або 1903 | Месца нараджэння = | Дата смерці = пасля 1970 | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|СССР}} | Род дзейнасці...» 5125149 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Імя = Васіль Кузьміч Падлоў | Арыгінал імя = {{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}} | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Дата нараджэння = 1902 або 1903 | Месца нараджэння = | Дата смерці = пасля 1970 | Месца смерці = | Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|СССР}} | Род дзейнасці = [[настаўнік]], [[архівіст]], краязнавец | Месца працы = [[Дзяржаўны архіў Курскай вобласці]] | Навуковая ступень = | Навуковае званне = | Альма-матэр = [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Васі́ль Кузьмі́ч Падло́ў''' ({{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}}; 1902 або 1903&nbsp;— пасля 1970) — савецкі і беларускі [[настаўнік]], [[архівіст]], даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. == Біяграфія == === Раннія гады і праца ў Беларусі === Нарадзіўся ў 1902 ці 1903 годзе (у лісце за 1970 год адзначаў, што яму 67 гадоў). Атрымліваў адукацыю на [[Педагагічны факультэт БДУ|педагагічным факультэце]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Падчас вучобы жыў у адным пакоі студэнцкага інтэрната з будучым літаратуразнаўцам [[Іван Васілевіч Гутараў|Іванам Гутаравым]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. У 1925—1927 гадах працаваў у апараце Акруговага камітэта ЛКСМБ у [[Мінск]]у. Праз сваю службовую дзейнасць неаднаразова наведваў [[ЦК ЛКСМБ]], часта кантактаваў з тагачасным студэнтам [[Камуністычны ўніверсітэт імя Ф. Энгельса|Камуністычнага ўніверсітэта (Камвуза)]] [[Платон Галавач|Платонам Галавачом]], які цікавіўся справамі педагагічнага і медыцынскага факультэтаў. У гэты ж час быў знаёмы з паэтам [[Тодар Кляшторны|Тодарам Кляшторным]], наведваў літаратурныя вечарыны ў [[Мінскі педтэхнікум|Мінскім педтэхнікуме]], дзе пазнаёміўся з паэтэсай [[Зінаіда Аляксандраўна Бандарына|Зінаідай Бандарынай]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 142}}. === Высылка ў Сібір === Увосень 1927 года разам з групай студэнтаў Васіль Падлоў быў накіраваны [[Народным камісарыятам асветы БССР]] (праз Наркамасветы РСФСР) на працу ў беларускія школы [[Заходне-Сібірскі край|Заходне-Сібірскага краю]]. Мэтай гэтай камандзіроўкі было навучанне перасяленцаў з Беларусі на іх роднай мове. У Барабінскім акруговым аддзеле народнай асветы (ААНА) яму першапачаткова прапанавалі пасаду выкладчыка методыкі рускай мовы і кіраўніка педпрактыкі пры Барабінскім педтэхнікуме, аднак В.&nbsp;Падлоў адмовіўся, бо не падтрымліваў папулярную тады «комплексную сістэму і [[Дальтон-план|дальтон-план]]». Ён папрасіў месца выкладчыка рускай мовы і літаратуры ў адной са школ-сямігодак рабочага пасёлка [[Купіна]] (цяпер [[Купінскі раён]] [[Новасібірская вобласць|Новасібірскай вобласці]]){{sfn|Данільчык|2023|с=142—143}}. У верасні 1927 года ў раённым аддзеле народнай асветы ён выпадкова сустрэў Зінаіду Бандарыну, якая была прызначана загадчыцай пачатковай школы ў суседнім сяле [[Медзякова]]. У Сібіры В.&nbsp;Падлоў ажаніўся з мясцовай настаўніцай, з якой пазней пасябравала З.&nbsp;Бандарына. Падлоў дапамагаў паэтэсе ў яе спробах наладзіць навучанне на беларускай мове, аднак мясцовае насельніцтва патрабавала перавесці выкладанне на рускую мову. У выніку ў 1928 годзе З.&nbsp;Бандарына з'ехала з Сібіры. Сам В.&nbsp;Падлоў застаўся працаваць у школах Сібіры і пражыў там да 1943 года{{sfn|Данільчык|2023|с=143—144}}. === Дзейнасць у Курску === У сакавіку 1943 года [[ЦК КПСС]] накіраваў В.&nbsp;Падлова на працу ў вызваленыя ад [[Нямецкая акупацыя СССР|нямецка-фашысцкай акупацыі]] раёны. Ён пасяліўся ў горадзе [[Курск]], дзе паслядоўна працаваў у гарадскім камітэце партыі, у аддзеле прапаганды, а таксама сакратаром партбюро педагагічнага інстытута{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 141}}. З лістапада 1952 года па чэрвень 1963 года Васіль Кузьміч займаў пасаду начальніка Дзяржаўнага архіва [[Курская вобласць|Курскай вобласці]]. Знаходзячыся на гэтай пасадзе, ён выкарыстаў свой доступ да архіўных фондаў для пошуку дакументаў аб жыцці, службовай і грамадскай дзейнасці народнага паэта Беларусі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] ў [[Курская губерня|Курскай губерні]]. У прыватнасці, архівіст знайшоў унікальныя звесткі пра тое, што пісьменнік у 1919—1921 гадах працаваў настаўнікам другой Ліпавецкай пачатковай школы Вышне-Рэутчанскай воласці [[Абаянскі павет|Абаянскага павета]], а таксама інспектарам павятовага аддзела народнай асветы. В.&nbsp;Падлоў праводзіў гутаркі з былымі вучнямі і калегамі Якуба Коласа (Канстанціна Міхайлавіча Міцкевіча), складаў карту дарог Абаянскага павета, па якіх хадзіў пісьменнік{{sfn|Данільчык|2023|с=139, 141}}. У 1963 годзе выйшаў на пенсію. Станам на 1970 год працягваў жыць у Курску, цікавіўся літаратурным жыццём Беларусі і падтрымліваў перапіску са [[Станіслаў Пятровіч Шушкевіч|Станіславам Шушкевічам]], а таксама з сынам Якуба Коласа, дырэктарам [[Літаратурны музей Якуба Коласа|Літаратурнага музея Якуба Коласа]] [[Даніла Канстанцінавіч Міцкевіч|Данілам Міцкевічам]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. == Творчасць і публікацыі == Вынікі сваіх архіўных пошукаў, прысвечаных Якубу Коласу, Васіль Падлоў перадаваў у Беларусь. Яго краязнаўчыя і біяграфічныя знаходкі шырока выкарыстоўваліся ў беларускім друку. Сярод асноўных публікацый і выданняў, дзе былі змешчаны яго матэрыялы: * Артыкул «Незабыўны настаўнік» у газеце «[[Літаратура і мастацтва]]» (14 жніўня 1957 года, № 65){{sfn|Данільчык|2023|с=141}}; * Часопіс «[[Савецкая школа (часопіс)|Савецкая школа]]» (1959, № 4); * Брашура Л.&nbsp;Мірачыцкага «З незабыўных дарог» (Мінск, 1961); * Зборнік «Жыццё для народа» (1962); * Зборнік «Народны настаўнік Якуб Колас» (1966). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Данільчык А. |загаловак=Фонд Станіслава Пятровіча Шушкевіча (Ф. 71) як крыніца інфармацыі аб жыцці і творчасці «Маладнякоўцаў» (лісты В.К. Падлова) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=137—144 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Данільчык}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Падлоў Васіль Кузьміч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Архівісты СССР]] [[Катэгорыя:Настаўнікі СССР]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДУ]] [[Катэгорыя:Даследчыкі творчасці Якуба Коласа]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Расіі]] q7ras0y57q0x30ikrymeofskkwe8ypp 5125151 5125149 2026-04-12T18:59:12Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125151 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Імя = Васіль Кузьміч Падлоў | Арыгінал імя = {{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}} | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Месца працы = [[Дзяржаўны архіў Курскай вобласці]] | Навуковая ступень = | Навуковае званне = | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Васі́ль Кузьмі́ч Падло́ў''' ({{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}}; 1902 або 1903&nbsp;— пасля 1970) — савецкі і беларускі [[настаўнік]], [[архівіст]], даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. == Біяграфія == === Раннія гады і праца ў Беларусі === Нарадзіўся ў 1902 ці 1903 годзе (у лісце за 1970 год адзначаў, што яму 67 гадоў). Атрымліваў адукацыю на [[Педагагічны факультэт БДУ|педагагічным факультэце]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Падчас вучобы жыў у адным пакоі студэнцкага інтэрната з будучым літаратуразнаўцам [[Іван Васілевіч Гутараў|Іванам Гутаравым]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. У 1925—1927 гадах працаваў у апараце Акруговага камітэта ЛКСМБ у [[Мінск]]у. Праз сваю службовую дзейнасць неаднаразова наведваў [[ЦК ЛКСМБ]], часта кантактаваў з тагачасным студэнтам [[Камуністычны ўніверсітэт імя Ф. Энгельса|Камуністычнага ўніверсітэта (Камвуза)]] [[Платон Галавач|Платонам Галавачом]], які цікавіўся справамі педагагічнага і медыцынскага факультэтаў. У гэты ж час быў знаёмы з паэтам [[Тодар Кляшторны|Тодарам Кляшторным]], наведваў літаратурныя вечарыны ў [[Мінскі педтэхнікум|Мінскім педтэхнікуме]], дзе пазнаёміўся з паэтэсай [[Зінаіда Аляксандраўна Бандарына|Зінаідай Бандарынай]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 142}}. === Высылка ў Сібір === Увосень 1927 года разам з групай студэнтаў Васіль Падлоў быў накіраваны [[Народным камісарыятам асветы БССР]] (праз Наркамасветы РСФСР) на працу ў беларускія школы [[Заходне-Сібірскі край|Заходне-Сібірскага краю]]. Мэтай гэтай камандзіроўкі было навучанне перасяленцаў з Беларусі на іх роднай мове. У Барабінскім акруговым аддзеле народнай асветы (ААНА) яму першапачаткова прапанавалі пасаду выкладчыка методыкі рускай мовы і кіраўніка педпрактыкі пры Барабінскім педтэхнікуме, аднак В.&nbsp;Падлоў адмовіўся, бо не падтрымліваў папулярную тады «комплексную сістэму і [[Дальтон-план|дальтон-план]]». Ён папрасіў месца выкладчыка рускай мовы і літаратуры ў адной са школ-сямігодак рабочага пасёлка [[Купіна]] (цяпер [[Купінскі раён]] [[Новасібірская вобласць|Новасібірскай вобласці]]){{sfn|Данільчык|2023|с=142—143}}. У верасні 1927 года ў раённым аддзеле народнай асветы ён выпадкова сустрэў Зінаіду Бандарыну, якая была прызначана загадчыцай пачатковай школы ў суседнім сяле [[Медзякова]]. У Сібіры В.&nbsp;Падлоў ажаніўся з мясцовай настаўніцай, з якой пазней пасябравала З.&nbsp;Бандарына. Падлоў дапамагаў паэтэсе ў яе спробах наладзіць навучанне на беларускай мове, аднак мясцовае насельніцтва патрабавала перавесці выкладанне на рускую мову. У выніку ў 1928 годзе З.&nbsp;Бандарына з'ехала з Сібіры. Сам В.&nbsp;Падлоў застаўся працаваць у школах Сібіры і пражыў там да 1943 года{{sfn|Данільчык|2023|с=143—144}}. === Дзейнасць у Курску === У сакавіку 1943 года [[ЦК КПСС]] накіраваў В.&nbsp;Падлова на працу ў вызваленыя ад [[Нямецкая акупацыя СССР|нямецка-фашысцкай акупацыі]] раёны. Ён пасяліўся ў горадзе [[Курск]], дзе паслядоўна працаваў у гарадскім камітэце партыі, у аддзеле прапаганды, а таксама сакратаром партбюро педагагічнага інстытута{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 141}}. З лістапада 1952 года па чэрвень 1963 года Васіль Кузьміч займаў пасаду начальніка Дзяржаўнага архіва [[Курская вобласць|Курскай вобласці]]. Знаходзячыся на гэтай пасадзе, ён выкарыстаў свой доступ да архіўных фондаў для пошуку дакументаў аб жыцці, службовай і грамадскай дзейнасці народнага паэта Беларусі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] ў [[Курская губерня|Курскай губерні]]. У прыватнасці, архівіст знайшоў унікальныя звесткі пра тое, што пісьменнік у 1919—1921 гадах працаваў настаўнікам другой Ліпавецкай пачатковай школы Вышне-Рэутчанскай воласці [[Абаянскі павет|Абаянскага павета]], а таксама інспектарам павятовага аддзела народнай асветы. В.&nbsp;Падлоў праводзіў гутаркі з былымі вучнямі і калегамі Якуба Коласа (Канстанціна Міхайлавіча Міцкевіча), складаў карту дарог Абаянскага павета, па якіх хадзіў пісьменнік{{sfn|Данільчык|2023|с=139, 141}}. У 1963 годзе выйшаў на пенсію. Станам на 1970 год працягваў жыць у Курску, цікавіўся літаратурным жыццём Беларусі і падтрымліваў перапіску са [[Станіслаў Пятровіч Шушкевіч|Станіславам Шушкевічам]], а таксама з сынам Якуба Коласа, дырэктарам [[Літаратурны музей Якуба Коласа|Літаратурнага музея Якуба Коласа]] [[Даніла Канстанцінавіч Міцкевіч|Данілам Міцкевічам]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. == Творчасць і публікацыі == Вынікі сваіх архіўных пошукаў, прысвечаных Якубу Коласу, Васіль Падлоў перадаваў у Беларусь. Яго краязнаўчыя і біяграфічныя знаходкі шырока выкарыстоўваліся ў беларускім друку. Сярод асноўных публікацый і выданняў, дзе былі змешчаны яго матэрыялы: * Артыкул «Незабыўны настаўнік» у газеце «[[Літаратура і мастацтва]]» (14 жніўня 1957 года, № 65){{sfn|Данільчык|2023|с=141}}; * Часопіс «[[Савецкая школа (часопіс)|Савецкая школа]]» (1959, № 4); * Брашура Л.&nbsp;Мірачыцкага «З незабыўных дарог» (Мінск, 1961); * Зборнік «Жыццё для народа» (1962); * Зборнік «Народны настаўнік Якуб Колас» (1966). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Данільчык А. |загаловак=Фонд Станіслава Пятровіча Шушкевіча (Ф. 71) як крыніца інфармацыі аб жыцці і творчасці «Маладнякоўцаў» (лісты В.К. Падлова) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=137—144 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Данільчык}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Падлоў Васіль Кузьміч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Архівісты СССР]] [[Катэгорыя:Настаўнікі СССР]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДУ]] [[Катэгорыя:Даследчыкі творчасці Якуба Коласа]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Расіі]] dv2jhhb2rui73xp5jntym5m9kgv9zuf 5125152 5125151 2026-04-12T18:59:38Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Высылка ў Сібір */ 5125152 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Імя = Васіль Кузьміч Падлоў | Арыгінал імя = {{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}} | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Месца працы = [[Дзяржаўны архіў Курскай вобласці]] | Навуковая ступень = | Навуковае званне = | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Васі́ль Кузьмі́ч Падло́ў''' ({{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}}; 1902 або 1903&nbsp;— пасля 1970) — савецкі і беларускі [[настаўнік]], [[архівіст]], даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. == Біяграфія == === Раннія гады і праца ў Беларусі === Нарадзіўся ў 1902 ці 1903 годзе (у лісце за 1970 год адзначаў, што яму 67 гадоў). Атрымліваў адукацыю на [[Педагагічны факультэт БДУ|педагагічным факультэце]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Падчас вучобы жыў у адным пакоі студэнцкага інтэрната з будучым літаратуразнаўцам [[Іван Васілевіч Гутараў|Іванам Гутаравым]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. У 1925—1927 гадах працаваў у апараце Акруговага камітэта ЛКСМБ у [[Мінск]]у. Праз сваю службовую дзейнасць неаднаразова наведваў [[ЦК ЛКСМБ]], часта кантактаваў з тагачасным студэнтам [[Камуністычны ўніверсітэт імя Ф. Энгельса|Камуністычнага ўніверсітэта (Камвуза)]] [[Платон Галавач|Платонам Галавачом]], які цікавіўся справамі педагагічнага і медыцынскага факультэтаў. У гэты ж час быў знаёмы з паэтам [[Тодар Кляшторны|Тодарам Кляшторным]], наведваў літаратурныя вечарыны ў [[Мінскі педтэхнікум|Мінскім педтэхнікуме]], дзе пазнаёміўся з паэтэсай [[Зінаіда Аляксандраўна Бандарына|Зінаідай Бандарынай]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 142}}. === Высылка ў Сібір === Увосень 1927 года разам з групай студэнтаў Васіль Падлоў быў накіраваны [[Народны камісарыят асветы БССР|Народным камісарыятам асветы БССР]] (праз [[Наркамасветы РСФСР]]) на працу ў беларускія школы [[Заходне-Сібірскі край|Заходне-Сібірскага краю]]. Мэтай гэтай камандзіроўкі было навучанне перасяленцаў з Беларусі на іх роднай мове. У Барабінскім акруговым аддзеле народнай асветы (ААНА) яму першапачаткова прапанавалі пасаду выкладчыка методыкі рускай мовы і кіраўніка педпрактыкі пры Барабінскім педтэхнікуме, аднак В.&nbsp;Падлоў адмовіўся, бо не падтрымліваў папулярную тады «комплексную сістэму і [[Дальтон-план|дальтон-план]]». Ён папрасіў месца выкладчыка рускай мовы і літаратуры ў адной са школ-сямігодак рабочага пасёлка [[Купіна]] (цяпер [[Купінскі раён]] [[Новасібірская вобласць|Новасібірскай вобласці]]){{sfn|Данільчык|2023|с=142—143}}. У верасні 1927 года ў раённым аддзеле народнай асветы ён выпадкова сустрэў Зінаіду Бандарыну, якая была прызначана загадчыцай пачатковай школы ў суседнім сяле [[Медзякова]]. У Сібіры В.&nbsp;Падлоў ажаніўся з мясцовай настаўніцай, з якой пазней пасябравала З.&nbsp;Бандарына. Падлоў дапамагаў паэтэсе ў яе спробах наладзіць навучанне на беларускай мове, аднак мясцовае насельніцтва патрабавала перавесці выкладанне на рускую мову. У выніку ў 1928 годзе З.&nbsp;Бандарына з'ехала з Сібіры. Сам В.&nbsp;Падлоў застаўся працаваць у школах Сібіры і пражыў там да 1943 года{{sfn|Данільчык|2023|с=143—144}}. === Дзейнасць у Курску === У сакавіку 1943 года [[ЦК КПСС]] накіраваў В.&nbsp;Падлова на працу ў вызваленыя ад [[Нямецкая акупацыя СССР|нямецка-фашысцкай акупацыі]] раёны. Ён пасяліўся ў горадзе [[Курск]], дзе паслядоўна працаваў у гарадскім камітэце партыі, у аддзеле прапаганды, а таксама сакратаром партбюро педагагічнага інстытута{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 141}}. З лістапада 1952 года па чэрвень 1963 года Васіль Кузьміч займаў пасаду начальніка Дзяржаўнага архіва [[Курская вобласць|Курскай вобласці]]. Знаходзячыся на гэтай пасадзе, ён выкарыстаў свой доступ да архіўных фондаў для пошуку дакументаў аб жыцці, службовай і грамадскай дзейнасці народнага паэта Беларусі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] ў [[Курская губерня|Курскай губерні]]. У прыватнасці, архівіст знайшоў унікальныя звесткі пра тое, што пісьменнік у 1919—1921 гадах працаваў настаўнікам другой Ліпавецкай пачатковай школы Вышне-Рэутчанскай воласці [[Абаянскі павет|Абаянскага павета]], а таксама інспектарам павятовага аддзела народнай асветы. В.&nbsp;Падлоў праводзіў гутаркі з былымі вучнямі і калегамі Якуба Коласа (Канстанціна Міхайлавіча Міцкевіча), складаў карту дарог Абаянскага павета, па якіх хадзіў пісьменнік{{sfn|Данільчык|2023|с=139, 141}}. У 1963 годзе выйшаў на пенсію. Станам на 1970 год працягваў жыць у Курску, цікавіўся літаратурным жыццём Беларусі і падтрымліваў перапіску са [[Станіслаў Пятровіч Шушкевіч|Станіславам Шушкевічам]], а таксама з сынам Якуба Коласа, дырэктарам [[Літаратурны музей Якуба Коласа|Літаратурнага музея Якуба Коласа]] [[Даніла Канстанцінавіч Міцкевіч|Данілам Міцкевічам]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. == Творчасць і публікацыі == Вынікі сваіх архіўных пошукаў, прысвечаных Якубу Коласу, Васіль Падлоў перадаваў у Беларусь. Яго краязнаўчыя і біяграфічныя знаходкі шырока выкарыстоўваліся ў беларускім друку. Сярод асноўных публікацый і выданняў, дзе былі змешчаны яго матэрыялы: * Артыкул «Незабыўны настаўнік» у газеце «[[Літаратура і мастацтва]]» (14 жніўня 1957 года, № 65){{sfn|Данільчык|2023|с=141}}; * Часопіс «[[Савецкая школа (часопіс)|Савецкая школа]]» (1959, № 4); * Брашура Л.&nbsp;Мірачыцкага «З незабыўных дарог» (Мінск, 1961); * Зборнік «Жыццё для народа» (1962); * Зборнік «Народны настаўнік Якуб Колас» (1966). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Данільчык А. |загаловак=Фонд Станіслава Пятровіча Шушкевіча (Ф. 71) як крыніца інфармацыі аб жыцці і творчасці «Маладнякоўцаў» (лісты В.К. Падлова) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=137—144 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Данільчык}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Падлоў Васіль Кузьміч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Архівісты СССР]] [[Катэгорыя:Настаўнікі СССР]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДУ]] [[Катэгорыя:Даследчыкі творчасці Якуба Коласа]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Расіі]] suu6a8kb930abj1c75crzam8wdohlp7 5125208 5125152 2026-04-13T04:00:20Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125208 wikitext text/x-wiki {{Навуковец | Імя = Васіль Кузьміч Падлоў | Арыгінал імя = {{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}} | Фота = | Шырыня = | Подпіс = | Месца працы = [[Дзяржаўны архіў Курскай вобласці]] | Навуковая ступень = | Навуковае званне = | Навуковы кіраўнік = | Знакамітыя вучні = | Вядомы як = даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] | Узнагароды і прэміі = }} '''Васі́ль Кузьмі́ч Падло́ў''' ({{lang-ru|Василий Кузьмич Подлов}}; 1902 або 1903&nbsp;— пасля 1970) — савецкі і беларускі [[настаўнік]], [[архівіст]], даследчык біяграфіі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]]. == Біяграфія == === Раннія гады і праца ў Беларусі === Нарадзіўся ў 1902 ці 1903 годзе (у лісце за 1970 год адзначаў, што яму 67 гадоў). Атрымліваў адукацыю на [[Педагагічны факультэт БДУ|педагагічным факультэце]] [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]]. Падчас вучобы жыў у адным пакоі студэнцкага інтэрната з будучым літаратуразнаўцам [[Іван Васілевіч Гутараў|Іванам Гутаравым]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. У 1925—1927 гадах працаваў у апараце Акруговага камітэта ЛКСМБ у [[Мінск]]у. Праз сваю службовую дзейнасць неаднаразова наведваў [[ЦК ЛКСМБ]], часта кантактаваў з тагачасным студэнтам [[Камуністычны ўніверсітэт імя Ф. Энгельса|Камуністычнага ўніверсітэта (Камвуза)]] [[Платон Галавач|Платонам Галавачом]], які цікавіўся справамі педагагічнага і медыцынскага факультэтаў. У гэты ж час быў знаёмы з паэтам [[Тодар Кляшторны|Тодарам Кляшторным]], наведваў літаратурныя вечарыны ў [[Мінскі педтэхнікум|Мінскім педтэхнікуме]], дзе пазнаёміўся з паэтэсай [[Зінаіда Аляксандраўна Бандарына|Зінаідай Бандарынай]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 142}}. === Высылка ў Сібір === Увосень 1927 года разам з групай студэнтаў Васіль Падлоў быў накіраваны [[Народны камісарыят асветы БССР|Народным камісарыятам асветы БССР]] (праз [[Наркамасветы РСФСР]]) на працу ў беларускія школы [[Заходне-Сібірскі край|Заходне-Сібірскага краю]]. Мэтай гэтай камандзіроўкі было навучанне перасяленцаў з Беларусі на іх роднай мове. У Барабінскім акруговым аддзеле народнай асветы (ААНА) яму першапачаткова прапанавалі пасаду выкладчыка методыкі рускай мовы і кіраўніка педпрактыкі пры Барабінскім педтэхнікуме, аднак В.&nbsp;Падлоў адмовіўся, бо не падтрымліваў папулярную тады «комплексную сістэму і [[Дальтон-план|дальтон-план]]». Ён папрасіў месца выкладчыка рускай мовы і літаратуры ў адной са школ-сямігодак рабочага пасёлка [[Купіна]] (цяпер [[Купінскі раён]] [[Новасібірская вобласць|Новасібірскай вобласці]]){{sfn|Данільчык|2023|с=142—143}}. У верасні 1927 года ў раённым аддзеле народнай асветы ён выпадкова сустрэў Зінаіду Бандарыну, якая была прызначана загадчыцай пачатковай школы ў суседнім сяле [[Медзякова]]. У Сібіры В.&nbsp;Падлоў ажаніўся з мясцовай настаўніцай, з якой пазней пасябравала З.&nbsp;Бандарына. Падлоў дапамагаў паэтэсе ў яе спробах наладзіць навучанне на беларускай мове, аднак мясцовае насельніцтва патрабавала перавесці выкладанне на рускую мову. У выніку ў 1928 годзе З.&nbsp;Бандарына з'ехала з Сібіры. Сам В.&nbsp;Падлоў застаўся працаваць у школах Сібіры і пражыў там да 1943 года{{sfn|Данільчык|2023|с=143—144}}. === Дзейнасць у Курску === У сакавіку 1943 года [[ЦК КПСС]] накіраваў В.&nbsp;Падлова на працу ў вызваленыя ад [[Нямецкая акупацыя СССР|нямецка-фашысцкай акупацыі]] раёны. Ён пасяліўся ў горадзе [[Курск]], дзе паслядоўна працаваў у гарадскім камітэце партыі, у аддзеле прапаганды, а таксама сакратаром партбюро педагагічнага інстытута{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 141}}. З лістапада 1952 года па чэрвень 1963 года Васіль Кузьміч займаў пасаду начальніка Дзяржаўнага архіва [[Курская вобласць|Курскай вобласці]]. Знаходзячыся на гэтай пасадзе, ён выкарыстаў свой доступ да архіўных фондаў для пошуку дакументаў аб жыцці, службовай і грамадскай дзейнасці народнага паэта Беларусі [[Якуб Колас|Якуба Коласа]] ў [[Курская губерня|Курскай губерні]]. У прыватнасці, архівіст знайшоў унікальныя звесткі пра тое, што пісьменнік у 1919—1921 гадах працаваў настаўнікам другой Ліпавецкай пачатковай школы Вышне-Рэутчанскай воласці [[Абаянскі павет|Абаянскага павета]], а таксама інспектарам павятовага аддзела народнай асветы. В.&nbsp;Падлоў праводзіў гутаркі з былымі вучнямі і калегамі Якуба Коласа (Канстанціна Міхайлавіча Міцкевіча), складаў карту дарог Абаянскага павета, па якіх хадзіў пісьменнік{{sfn|Данільчык|2023|с=139, 141}}. У 1963 годзе выйшаў на пенсію. Станам на 1970 год працягваў жыць у Курску, цікавіўся літаратурным жыццём Беларусі і падтрымліваў перапіску са [[Станіслаў Пятровіч Шушкевіч|Станіславам Шушкевічам]], а таксама з сынам Якуба Коласа, дырэктарам [[Літаратурны музей Якуба Коласа|Літаратурнага музея Якуба Коласа]] [[Даніла Канстанцінавіч Міцкевіч|Данілам Міцкевічам]]{{sfn|Данільчык|2023|с=138, 140}}. == Творчасць і публікацыі == Вынікі сваіх архіўных пошукаў, прысвечаных Якубу Коласу, Васіль Падлоў перадаваў у Беларусь. Яго краязнаўчыя і біяграфічныя знаходкі шырока выкарыстоўваліся ў беларускім друку. Сярод асноўных публікацый і выданняў, дзе былі змешчаны яго матэрыялы: * Артыкул «Незабыўны настаўнік» у газеце «[[Літаратура і мастацтва]]» (14 жніўня 1957 года, № 65){{sfn|Данільчык|2023|с=141}}; * Часопіс «[[Савецкая школа (часопіс)|Савецкая школа]]» (1959, № 4); * Брашура Л.&nbsp;Мірачыцкага «З незабыўных дарог» (Мінск, 1961); * Зборнік «Жыццё для народа» (1962); * Зборнік «Народны настаўнік Якуб Колас» (1966). == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Данільчык А. |загаловак=Фонд Станіслава Пятровіча Шушкевіча (Ф. 71) як крыніца інфармацыі аб жыцці і творчасці «Маладнякоўцаў» (лісты В.К. Падлова) |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=137—144 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Данільчык}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Падлоў Васіль Кузьміч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1902 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Архівісты СССР]] [[Катэгорыя:Настаўнікі СССР]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДУ]] [[Катэгорыя:Даследчыкі творчасці Якуба Коласа]] [[Катэгорыя:Краязнаўцы Расіі]] oal1hhb8rpwlc9d0rdnknxcl15zc0au 0 806044 5125159 2026-04-12T19:21:10Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Цёзкі2|Александровіч}}{{навуковец |Імя = Самуіл Александровіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = [[Капыль]], [[Слуцкі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Да...» 5125159 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}}{{навуковец |Імя = Самуіл Александровіч |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = |Месца нараджэння = [[Капыль]], [[Слуцкі павет]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = кастрычнік [[1944]] |Месца смерці = знік без вестак |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|СССР}} |Род дзейнасці = студэнт, мемуарыст |Месца працы = |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|Мінскі педагагічны інстытут]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Вядомы як = аўтар «Літаратурнага дзённіка» пра жыццё перадваеннага Мінска |Узнагароды і прэміі = }} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Асобы Капыльскага раёна]] [[Катэгорыя:Загінулі ў Другую сусветную вайну]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] gqpioe83fvyzz11wrwact9ppb2hzm3q 5125160 5125159 2026-04-12T19:24:24Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125160 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}} {{Пісьменнік}} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Асобы Капыльскага раёна]] [[Катэгорыя:Загінулі ў Другую сусветную вайну]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] kqh5c2j2jfj6d5or0g04nm2o1wckxqi 5125161 5125160 2026-04-12T19:24:37Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Асобы Капыльскага раёна]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125161 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}} {{Пісьменнік}} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Загінулі ў Другую сусветную вайну]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] p0kwd894ues2ityn1mho6ktnyn4eg3f 5125162 5125161 2026-04-12T19:24:45Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Слуцкім павеце]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125162 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}} {{Пісьменнік}} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Загінулі ў Другую сусветную вайну]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] mz8gtizciw7624zuiymazv2ad8i7hav 5125163 5125162 2026-04-12T19:25:00Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 выдалена [[Катэгорыя:Загінулі ў Другую сусветную вайну]]; дададзена [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125163 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}} {{Пісьменнік}} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] 8usm5d5qxuzq2nhyboudczduka2on2k 5125207 5125163 2026-04-13T04:00:17Z KrBot 24355 + {{ізаляваны артыкул}} 5125207 wikitext text/x-wiki {{Цёзкі2|Александровіч}} {{Пісьменнік}} '''Самуі́л Хусэ́йнавіч Александро́віч''' (?&nbsp;— кастрычнік [[1944]])&nbsp;— студэнт, аўтар унікальнага «Літаратурнага дзённіка», каштоўнай крыніцы па гісторыі літаратурнага і культурнага жыцця перадваеннага Мінска. Старэйшы брат выдатнага беларускага пісьменніка і літаратуразнаўцы [[Сцяпан Хусейнавіч Александровіч|Сцяпана Александровіча]]. == Біяграфія == Нарадзіўся ў горадзе [[Капыль]] у сям'і Хусэйна Александровіча. У 1938 годзе паступіў на [[літаратурны факультэт Мінскага педагагічнага інстытута]] (цяпер [[Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт імя Максіма Танка|БДПУ імя Максіма Танка]]). Падчас навучання ў інстытуце быў аднакурснікам будучага беларускага паэта [[Аляксей Коршак|Аляксея Коршака]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. Малодшы брат Самуіла, Сцяпан Александровіч, паступіў у гэты ж інстытут годам пазней, у 1939 годзе. Пасля пачатку [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]], у 1941 годзе, Самуіл Александровіч быў прызваны ў шэрагі [[Чырвоная армія|Чырвонай Арміі]] з тэрыторыі Чарнігаўшчыны. Згодна з дакументамі ваеннага часу, ён прапаў без вестак на фронце ў кастрычніку 1944 года{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. == «Літаратурны дзённік» == Самуіл Александровіч увайшоў у гісторыю дзякуючы свайму нататніку, які атрымаў у даследчыкаў назву «Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча». Дзённік вёўся з 23 кастрычніка 1938 года па 6 красавіка 1939 года. Ва ўмовах канца 1930-х гадоў, калі з-за [[Рэпрэсіі ў БССР|палітычных рэпрэсій]] многія дзеячы культуры пазбягалі весці асабістыя запісы або знішчалі іх, гэты дакумент з'яўляецца выключнай гістарычнай і літаратурнай крыніцай{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Нататнік у кардоннай вокладцы складаецца са 100 разлінееных старонак, амаль цалкам запоўненых сінімі чарніламі. У ім зафіксаваны паўсядзённыя і побытавыя пытанні студэнцкага жыцця, апісанні літаратурных вечарын і сяброўскіх сустрэч у перадваенным Мінску. У тэксце згадваюцца шматлікія беларускія літаратары, з якімі аўтар сустракаўся ці выступленні якіх наведваў. Сярод іх [[Аляксей Коршак]], [[Эдуард Аўрамчык]], [[Аркадзь Гейнэ|Аркадзь Гейне]], [[Алесь Кучар|Алесь Кучар]], [[Рыгор Бярозкін]], [[Эдзі Агняцвет]], [[Іван Грамовіч]], [[Мікола Лупсякоў]], [[Васіль Сасноўскі]], [[Максім Пракопчык]], [[Пятро Мурашка]], [[Арон Коган]], [[Самуіл Штэйн]], [[Аляксандр Марціновіч]], [[Яфім Рунец]], [[Хаім Мальцінскі]], [[Кандрат Крапіва]], [[Аркадзь Аляксандравіч Куляшоў|Аркадзь Куляшоў]], [[Пятро Глебка]], [[Янка Купала]] і [[Якуб Колас]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129}}. Акрамя ўласна дзённікавых запісаў, нататнік утрымлівае шматлікія цытаты з твораў беларускай і рускай літаратуры, 30 газетных выразак (11 з беларускамоўных і 19 з рускамоўных выданняў). Таксама ў сшытку прысутнічаюць аўтарскія малюнкі каляровымі алоўкамі, сярод якіх пейзаж і выява ўнутранага дворыка вясковага дома, якая вельмі нагадвае фотаздымак капыльскага дома сям'і Александровічаў{{sfn|Бараноўскі|2023|с=129—130}}. Асаблівую каштоўнасць уяўляе падрабязная стэнаграма літаратурнага вечара ў мінскім педінстытуце ад 5 красавіка 1939 года. Гэты запіс дазваляе ўдакладніць склад удзельнікаў, рэакцыю гледачоў на выступленні, а таксама ўтрымлівае каментарыі Янкі Купалы і Якуба Коласа адносна маладых аўтараў і апісанне іх вопраткі і знешняга выгляду{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130}}. === Гісторыя атрыбуцыі === Доўгі час дзённік захоўваўся ў прыватнай асобы. Пры продажы ён быў памылкова атрыбутаваны як «Дзённік Сцяпана Александровіча» з-за наяўнасці ўнутры паштовай карткі, адрасаванай у Капыль на імя Сцяпана. Аднак даследчык [[Міхаіл Бараноўскі]] правёў дэталёвае вывучэнне артэфакта і даказаў, што аўтарам з'яўляецца менавіта Самуіл. Галоўным доказам паслужыла ўклееная ў нататнік медыцынская даведка з пячаткай [[Капыльская раённая бальніца|Капыльскай раённай бальніцы]], выдадзеная для прадстаўлення ў навуковую ўстанову на імя «гр-на Александровіча Самуіла Аўгусцінава» (імаверна, імя па бацьку было запісана памылкова ці ў адаптаваным варыянце). Гэта, а таксама супадзенне часу запісаў з перыядам навучання Самуіла ў інстытуце і почырк канчаткова пацвердзілі яго аўтарства. Пасля даследавання ўнікальны дакумент быў перададзены на захаванне ў [[Дзяржаўны музей гісторыі беларускай літаратуры|Літаратурны музей Максіма Багдановіча]]{{sfn|Бараноўскі|2023|с=130—131}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Бараноўскі М. |загаловак=«Літаратурны дзённік Самуіла Александровіча» як аб’ект навуковага даследавання |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=129—131 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Бараноўскі}} {{Бібліяінфармацыя}} {{ізаляваны артыкул|date=2026-04-13}} {{DEFAULTSORT:Александровіч Самуіл Хусэйнавіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Капылі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1944 годзе]] [[Катэгорыя:Загінулі ў баях Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Зніклі без вестак]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДПУ імя Максіма Танка]] [[Катэгорыя:Мемуарысты Беларусі]] ghk9vqlsmk73gdkgfmxalri6w3lkq7f 0 806045 5125183 2026-04-12T20:25:48Z DBatura 73587 Новая старонка: «{{групоўкс}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баев...» 5125183 wikitext text/x-wiki {{групоўкс}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны абваліліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне ААН паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення чаго Тамазудж хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 9m3n0otu4de531l1u2vudxe0qv3ccx4 5125184 5125183 2026-04-12T20:26:04Z DBatura 73587 5125184 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны абваліліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне ААН паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення чаго Тамазудж хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 6u3x65csw2r4wx9iwqgzrknu2k6zf5m 5125185 5125184 2026-04-12T20:26:30Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125185 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне ААН паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення чаго Тамазудж хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] bhko6olkcxeltsfqgzzfkvflr7oi9jo 5125186 5125185 2026-04-12T20:27:05Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125186 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення чаго Тамазудж хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] r5ifxyl7fc8se5am5a3pgrou32klfgf 5125187 5125186 2026-04-12T20:27:24Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125187 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення Тамазудж хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 8cyd705ig47q1kcrmnjl3pg4s1mjpcw 5125188 5125187 2026-04-12T20:27:51Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125188 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення «Тамазудж» хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла Тамазудж 3 вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] hapkor4bha0xoeszp0l0ko42bmwf1ws 5125189 5125188 2026-04-12T20:28:37Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125189 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення «Тамазудж» хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла «Тамазудж» у вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]]. ААН таксама падтрымала вызваленне 122 дзяцей, завербаваных Тамазуджам.<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] lye181osqm4vgzjutzlr2grzbvheyrc 5125190 5125189 2026-04-12T20:29:06Z DBatura 73587 /* Гісторыя */ 5125190 wikitext text/x-wiki {{групоўка}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення «Тамазудж» хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла «Тамазудж» у вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]].<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 3lizkgoxkdkn9h1uwddhwxkbdflaebv 5125192 5125190 2026-04-12T20:32:26Z DBatura 73587 5125192 wikitext text/x-wiki {{групоўка |выява=Logo of The Third Front.jpg}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення «Тамазудж» хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла «Тамазудж» у вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]].<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 5syg7x5qsus4oqusockijzlpxxnjiqd 5125193 5125192 2026-04-12T20:32:48Z DBatura 73587 5125193 wikitext text/x-wiki {{групоўка |эмблема=Logo of The Third Front.jpg}} '''Трэці фронт''' (араб . الجبهة الاالةة), таксама '''Тамазудж''' (تمازج) — [[судан]]ская паўстанцкая групоўка, якая базуецца ў рэгіёнах [[Дарфур]] і Кардафан. == Гісторыя== Утворана напярэдадні Джубского мірнага пагаднення 2020 года. Паводле заяў баевікоў, яны адкалоліся ад [[Народна-вызваленчы рух Судана–Поўнач|НВРС-П]], але фракцыі групоўкі гэта адмаўлялі. Як меркавалася, «Трэці фронт» быў створаны суданскім урадам як ілжывая паўстанцкая арганізацыя. Расследаванне [[ААН]] паказала, што Тамазудж, магчыма, узначальвалі арабскія апалчэнцы, якія раней служылі пад камандаваннем Рыека Мачара<ref name="2022_UN_experts">{{cite news |title=Final report of the Panel of Experts on the Sudan |url=https://www.ecoi.net/en/file/local/2067782/N2141620.pdf |access-date=1 December 2023 |publisher=United Nations Security Council |date=24 January 2022}}</ref>. Пасля падпісання Джубскага пагаднення «Тамазудж» хутка набраў сілу і ўплыў, вярбуючы новых байцоў з Дарфура і адкрываючы офісы па ўсім Судане<ref name="2022_UN_experts"></ref> . У 2021 годзе баевікі атрымалі два месцы ў Заканадаўчым савеце, уключаючы пасаду кіраўніка парламенцкага камітэта і камісіі<ref>{{Cite web |date=2021-01-26 |title=Peace mediators propose power-sharing compromise between Sudan's armed groups - Sudan {{!}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/report/sudan/peace-mediators-propose-power-sharing-compromise-between-sudan-s-armed-groups |access-date=2023-09-13 |website=reliefweb.int |language=en}}</ref>. 12 сакавіка 2023 года «Тамазудж» штурмаваў паліцэйскі ўчастак у [[Хартум]]е. Па словах групоўкі, сілавікі жорстка збілі кіраўніка баевікоў Хусейна Жакуда Вадзі і зламалі яму нагу ў выніку відавочнай спрэчкі з нагоды захопу аднаго з аўтамабіляў арганізацыі. У адплату група штурмавала ўчастак і вызваліла арыштаванага і яго целаахоўнікаў.<ref>{{cite web |title=Tamazuj group storms police station in Khartoum |url=https://sudantribune.com/article/271779 |website=Sudan Tribune |access-date=24 January 2026 |date=13 March 2023}}</ref> 17 жніўня 2023 года «Тамазудж» у рамках [[Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане|трэцяй грамадзянскай вайны ў Судане]] абвясціў аб сваім афіцыйным саюзе з [[Сілы аператыўнай падтрымкі|САП]].<ref>{{Cite web |last=SudanTribune |date=2023-08-18 |title=Tamazuj group aligns with RSF in Sudan's ongoing war |url=https://sudantribune.com/article276260/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20231016193808/https://sudantribune.com/article276260/ |url-status=dead |archive-date=October 16, 2023 |access-date=2023-09-13 |website=Sudan Tribune |language=en-US }}</ref> 4 чэрвеня 2024 года Арганізацыя Аб'яднаных Нацый абвінаваціла «Тамазудж» у вярбоўцы непаўналетніх і выкарыстанні іх у якасці [[дзеці-салдаты|дзяцей-салдат]].<ref>{{cite web |title=Children and armed conflict in the Sudan |url=https://docs.un.org/en/s/2024/443 |website=docs.un.org |access-date=24 January 2026}}</ref> == Крыніцы== {{Крыніцы}} [[Катэгорыя:Трэцяя грамадзянская вайна ў Судане]] [[Катэгорыя:Узброеныя групоўкі ў Судане]] 1jxu2yp23ps3y6nviuebinf54cul42l 6 806046 5125191 2026-04-12T20:31:59Z DBatura 73587 {{Несвабодны файл |апісанне = Эмблема «Тамазуджа» |крыніца = https://x.com/Galhaak |час стварэння = пачатак 2020-х |аўтар = невядома |частка = |разрозненне = }} {{Несвабодны файл/АДВ | артыкул = Тамазудж | мэта = Эмблема для артыкула пра групоўку | заменнасць = няма свабодных файлаў | іншае = }} 5125191 wikitext text/x-wiki == Тлумачэнне == {{Несвабодны файл |апісанне = Эмблема «Тамазуджа» |крыніца = https://x.com/Galhaak |час стварэння = пачатак 2020-х |аўтар = невядома |частка = |разрозненне = }} {{Несвабодны файл/АДВ | артыкул = Тамазудж | мэта = Эмблема для артыкула пра групоўку | заменнасць = няма свабодных файлаў | іншае = }} 78ya048g5hd9ctijczo48octeqivjpu 0 806047 5125214 2026-04-13T05:10:34Z DobryBrat 5701 Новая старонка: «{{Палітык}} '''Петэр Мадзьяр''' ({{lang-hu|Magyar Péter}}; {{ВД-Прэамбула}}) — венгерскі юрыст і палітык, дэпутат [[Еўрапарламент]]а з 2024 года. Старшыня Партыі павагі і свабоды. == Біяграфія == Нарадзіўся 16 сакавіка 1981 года ў [[Будапешт|Будапешце]]. Яго бацькамі былі Іштван...» 5125214 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Петэр Мадзьяр''' ({{lang-hu|Magyar Péter}}; {{ВД-Прэамбула}}) — венгерскі юрыст і палітык, дэпутат [[Еўрапарламент]]а з 2024 года. Старшыня Партыі павагі і свабоды. == Біяграфія == Нарадзіўся 16 сакавіка 1981 года ў [[Будапешт|Будапешце]]. Яго бацькамі былі Іштван Мадзьяр і Моніка Эрэш, а стрыечным дзедам быў палітык [[Ферэнц Мадл]], які займаў пасаду Прэзідэнта Венгрыі з 2000 па 2005 год. Вучыўся ў Будапешце і ў Берлінскім універсітэце імя Гумбальта, у 2004 годзе атрымаў дыплом юрыдычнага факультэта Каталіцкага ўніверсітэта Петэра Пазманя. Працаваў у Сталічным судзе, а затым уладкаваўся працаваць у сферы міжнароднага права. Са жніўня 2006 па сакавік 2023 года быў жанаты на Юдзіт Варзе. У пары трое сыноў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мадзьяр Петэр}} audcohs5e3fphv7q0wawujhoxz7j66m 5125262 5125214 2026-04-13T08:03:38Z DzBar 156353 дададзена [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125262 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Петэр Мадзьяр''' ({{lang-hu|Magyar Péter}}; {{ВД-Прэамбула}}) — венгерскі юрыст і палітык, дэпутат [[Еўрапарламент]]а з 2024 года. Старшыня Партыі павагі і свабоды. == Біяграфія == Нарадзіўся 16 сакавіка 1981 года ў [[Будапешт|Будапешце]]. Яго бацькамі былі Іштван Мадзьяр і Моніка Эрэш, а стрыечным дзедам быў палітык [[Ферэнц Мадл]], які займаў пасаду Прэзідэнта Венгрыі з 2000 па 2005 год. Вучыўся ў Будапешце і ў Берлінскім універсітэце імя Гумбальта, у 2004 годзе атрымаў дыплом юрыдычнага факультэта Каталіцкага ўніверсітэта Петэра Пазманя. Працаваў у Сталічным судзе, а затым уладкаваўся працаваць у сферы міжнароднага права. Са жніўня 2006 па сакавік 2023 года быў жанаты на Юдзіт Варзе. У пары трое сыноў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мадзьяр Петэр}} [[Катэгорыя:Прэм’ер-міністры Венгрыі|Мад]] ofa3onqudkjzyyvt5oe1cw6txynu8cc 5125276 5125262 2026-04-13T08:37:15Z DobryBrat 5701 Адкат праўкі [[Special:Diff/5125262|5125262]] аўтарства [[Special:Contributions/DzBar|DzBar]] ([[User talk:DzBar|размовы]]) Петэр Мадзьяр можа быць абраны на пасаду прэм'ер-міністра на першым паседжанні парламента, якое адбудзецца ў пачатку мая 2026 года. 5125276 wikitext text/x-wiki {{Палітык}} '''Петэр Мадзьяр''' ({{lang-hu|Magyar Péter}}; {{ВД-Прэамбула}}) — венгерскі юрыст і палітык, дэпутат [[Еўрапарламент]]а з 2024 года. Старшыня Партыі павагі і свабоды. == Біяграфія == Нарадзіўся 16 сакавіка 1981 года ў [[Будапешт|Будапешце]]. Яго бацькамі былі Іштван Мадзьяр і Моніка Эрэш, а стрыечным дзедам быў палітык [[Ферэнц Мадл]], які займаў пасаду Прэзідэнта Венгрыі з 2000 па 2005 год. Вучыўся ў Будапешце і ў Берлінскім універсітэце імя Гумбальта, у 2004 годзе атрымаў дыплом юрыдычнага факультэта Каталіцкага ўніверсітэта Петэра Пазманя. Працаваў у Сталічным судзе, а затым уладкаваўся працаваць у сферы міжнароднага права. Са жніўня 2006 па сакавік 2023 года быў жанаты на Юдзіт Варзе. У пары трое сыноў. == Крыніцы == {{Крыніцы}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Мадзьяр Петэр}} audcohs5e3fphv7q0wawujhoxz7j66m 0 806048 5125218 2026-04-13T06:09:00Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Навуковец |Імя = Ізраіль Аўсеевіч Урман |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|9|12|1903}} |Месца нараджэння = [[Мінск]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = пасля 1956 |Мес...» 5125218 wikitext text/x-wiki {{Навуковец |Імя = Ізраіль Аўсеевіч Урман |Арыгінал імя = |Фота = |Шырыня = |Подпіс = |Дата нараджэння = {{ДН|9|12|1903}} |Месца нараджэння = [[Мінск]], [[Мінская губерня]], [[Расійская імперыя]] |Дата смерці = пасля 1956 |Месца смерці = |Грамадзянства = {{Сцягафікацыя|СССР}} |Род дзейнасці = [[справавод]], [[урач|ваенны ўрач]] |Месца працы = [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] |Навуковая ступень = |Навуковае званне = |Альма-матэр = [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны медыцынскі інстытут]] |Навуковы кіраўнік = |Знакамітыя вучні = |Узнагароды і прэміі = }} '''Ізра́іль Аўсе́евіч Урман''' (ў асобных дакументах таксама ''Яўсеевіч''; {{ДН|9|12|1903}}, [[Мінск]]&nbsp;— пасля 1956)&nbsp;— адзін з першых адміністрацыйных супрацоўнікаў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (БДУ), пазней&nbsp;— [[урач|ваенны ўрач]], палкоўнік медыцынскай службы, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. == Біяграфія == === Раннія гады і сям'я === Нарадзіўся 9 снежня (у некаторых дакументах сустракаецца 3 або 7 снежня) 1903 года ў [[Мінск]]у ў яўрэйскай мяшчанскай сям'і. Яго бацька, Аўсей Ельеў, працаваў музычным майстрам батальёна [[Усерасійская надзвычайная камісія|Усерасійскай надзвычайнай камісіі]] (УНК), маці Цыля Моўшаўна не працавала па стане здароўя. У сям'і таксама выхоўваліся два браты і сястра{{sfn|Шапко|2023|с=182}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. З юнацкіх гадоў Ізраіль працаваў, каб пракарміць сям'ю, якая знаходзілася на яго ўтрыманні з-за хваробы бацькоў{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. === Праца і вучоба ў БДУ === Не маючы яшчэ поўных 18 гадоў, 7 верасня 1921 года быў прыняты ў новаствораны [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] на пасаду канторшчыка. Сумяшчаючы працу з вучобай, у 1922 годзе скончыў школу 2-й ступені пры Адзінай працоўнай школе № 10 г. Мінска, атрымаўшы спецыяльнасць па справаводстве. З 1 студзеня 1922 года быў пераведзены на пасаду справавода{{sfn|Шапко|2023|с=182}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. У 1923 годзе атрымаў пасведчанне аб праходжанні дапрызыўнай падрыхтоўкі пры 10-м палку сувязі, пасля чаго падаў дакументы для паступлення на [[медыцынскі факультэт БДУ]]. У заяве ён прасіў залічыць яго на бясплатную вакансію і вызваліць ад уступнага калоквіума з-за вялікай загружанасці на працы ва ўніверсітэце. Хадайніцтва было здаволена{{sfn|Шапко|2023|с=182—183}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. Жыў Ізраіль Урман вельмі бедна. У 1924 годзе кіраўніцтва канцылярыі і рэктар БДУ [[Уладзімір Іванавіч Пічэта|У.&nbsp;І.&nbsp;Пічэта]] хадайнічалі перад праўленнем саюза паліграфічных рабочых аб тэрміновым рамонце яго кватэры ў падвальным памяшканні па вуліцы Савецкай, дзе абвалілася печ і пагражала абрушэннем столь. Складаныя бытавыя ўмовы, хвароба маці і смерць бацькі адбіліся на вучобе: на трэцім курсе медыцынскага факультэта яго адлічылі за акадэмічную непаспяховасць, аднак ён прасіў праўленне ўніверсітэта аб аднаўленні{{sfn|Шапко|2023|с=183}}. Нягледзячы на гэта, кар'ера ва ўніверсітэце развівалася паспяхова. З 1 кастрычніка 1925 года (паводле іншых звестак — у 1925/1926 навучальным годзе) І.&nbsp;А.&nbsp;Урман быў прызначаны старшым справаводам агульнай канцылярыі БДУ. У яго абавязкі ўваходзіла вядзенне перапіскі, рассыланне копій пратаколаў пасяджэнняў праўлення, выдача камандзіровачных пасведчанняў, складанне вопісаў, а таксама загадванне архівам агульнай канцылярыі і кнігай загадаў{{sfn|Шапко|2023|с=183}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. У ліпені 1927 года здарыўся інцыдэнт са знікненнем шасці заказных лістоў з яго рабочага стала, што прывяло да службовага расследавання з прыцягненнем крымінальнага вышуку. У верасні 1928 года справа была закрыта з-за невыяўлення вінаватых. З 7 верасня 1928 года Ізраіль Аўсеевіч быў прызначаны загадчыкам канцылярыі медыцынскага факультэта БДУ. Працаваў на гэтай пасадзе да 1 жніўня 1930 года, пакуль медыцынскі факультэт не быў выдзелены ў самастойны [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны медыцынскі інстытут]], куды ён перайшоў працаваць{{sfn|Шапко|2023|с=183—184}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. === Ваенная служба === У 1941 годзе, ужо стаўшы ўрачом, Ізраіль Урман пайшоў на фронт. Прайшоў усю [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў званні падпалкоўніка медыцынскай службы 2386-га эвакуацыйнага шпіталя{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. Пазней даслужыўся да звання палкоўніка медыцынскай службы (гэтае званне згадваецца ў наградных дакументах з 1944 года){{sfn|Шапко|2023|с=184}}. За ўдзел у баявых дзеяннях быў неаднаразова адзначаны высокімі дзяржаўнымі ўзнагародамі, працягваў службу ў пасляваенны перыяд як мінімум да 1956 года{{sfn|Шапко|2023|с=184}}. Далейшы лёс невядомы. == Узнагароды == * [[Медаль «За баявыя заслугі»]] (3 лістапада 1944); * Два [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэны Чырвонай Зоркі]] (30 кастрычніка 1944, 6 лістапада 1945); * [[Медаль «За абарону Масквы»]] (1 мая 1944); * [[Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] (9 мая 1945); * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] (15 лістапада 1950); * [[Ордэн Леніна]] (30 снежня 1956){{sfn|Шапко|2023|с=184}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Шапко А. |загаловак=Делопроизводство БГУ в лицах: Израиль Овсеевич Урман |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=181—185 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Шапко}} * {{артыкул |аўтар=Герновіч Т. Д., Шапко А. С. |загаловак=Універсітэцкі архіў: пачатак дзейнасці і фарміраванне архіва БГУ |выданне=Пічэтаўскія чытанні — 2021: 100 гадоў БДУ — першаму ўніверсітэту Беларусі : матэрыялы міжнар. навук.-тэарэтыч. канф., Мінск, 27–28 кастрычніка 2021 г. |месца=Мінск |выдавецтва=БДУ |год=2021 |старонкі=69—77 |ref=Герновіч, Шапко}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Урман Ізраіль Аўсеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 9 снежня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР]] [[Катэгорыя:Палкоўнікі (СССР)]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДМУ]] 4tfpseh3lj8m56iip9qmokhqrwvh4so 5125219 5125218 2026-04-13T06:11:08Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 5125219 wikitext text/x-wiki {{Навуковец}} {{цёзкі2|Урман}} '''Ізра́іль Аўсе́евіч Урман''' (ў асобных дакументах таксама ''Яўсеевіч''; {{ДН|9|12|1903}}, [[Мінск]]&nbsp;— пасля 1956)&nbsp;— адзін з першых адміністрацыйных супрацоўнікаў [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта]] (БДУ), пазней&nbsp;— [[урач|ваенны ўрач]], палкоўнік медыцынскай службы, удзельнік [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікай Айчыннай вайны]]. == Біяграфія == === Раннія гады і сям'я === Нарадзіўся 9 снежня (у некаторых дакументах сустракаецца 3 або 7 снежня) 1903 года ў [[Мінск]]у ў яўрэйскай мяшчанскай сям'і. Яго бацька, Аўсей Ельеў, працаваў музычным майстрам батальёна [[Усерасійская надзвычайная камісія|Усерасійскай надзвычайнай камісіі]] (УНК), маці Цыля Моўшаўна не працавала па стане здароўя. У сям'і таксама выхоўваліся два браты і сястра{{sfn|Шапко|2023|с=182}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. З юнацкіх гадоў Ізраіль працаваў, каб пракарміць сям'ю, якая знаходзілася на яго ўтрыманні з-за хваробы бацькоў{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. === Праца і вучоба ў БДУ === Не маючы яшчэ поўных 18 гадоў, 7 верасня 1921 года быў прыняты ў новаствораны [[Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны ўніверсітэт]] на пасаду канторшчыка. Сумяшчаючы працу з вучобай, у 1922 годзе скончыў школу 2-й ступені пры Адзінай працоўнай школе № 10 г. Мінска, атрымаўшы спецыяльнасць па справаводстве. З 1 студзеня 1922 года быў пераведзены на пасаду справавода{{sfn|Шапко|2023|с=182}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. У 1923 годзе атрымаў пасведчанне аб праходжанні дапрызыўнай падрыхтоўкі пры 10-м палку сувязі, пасля чаго падаў дакументы для паступлення на [[медыцынскі факультэт БДУ]]. У заяве ён прасіў залічыць яго на бясплатную вакансію і вызваліць ад уступнага калоквіума з-за вялікай загружанасці на працы ва ўніверсітэце. Хадайніцтва было здаволена{{sfn|Шапко|2023|с=182—183}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. Жыў Ізраіль Урман вельмі бедна. У 1924 годзе кіраўніцтва канцылярыі і рэктар БДУ [[Уладзімір Іванавіч Пічэта|У.&nbsp;І.&nbsp;Пічэта]] хадайнічалі перад праўленнем саюза паліграфічных рабочых аб тэрміновым рамонце яго кватэры ў падвальным памяшканні па вуліцы Савецкай, дзе абвалілася печ і пагражала абрушэннем столь. Складаныя бытавыя ўмовы, хвароба маці і смерць бацькі адбіліся на вучобе: на трэцім курсе медыцынскага факультэта яго адлічылі за акадэмічную непаспяховасць, аднак ён прасіў праўленне ўніверсітэта аб аднаўленні{{sfn|Шапко|2023|с=183}}. Нягледзячы на гэта, кар'ера ва ўніверсітэце развівалася паспяхова. З 1 кастрычніка 1925 года (паводле іншых звестак — у 1925/1926 навучальным годзе) І.&nbsp;А.&nbsp;Урман быў прызначаны старшым справаводам агульнай канцылярыі БДУ. У яго абавязкі ўваходзіла вядзенне перапіскі, рассыланне копій пратаколаў пасяджэнняў праўлення, выдача камандзіровачных пасведчанняў, складанне вопісаў, а таксама загадванне архівам агульнай канцылярыі і кнігай загадаў{{sfn|Шапко|2023|с=183}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=75}}. У ліпені 1927 года здарыўся інцыдэнт са знікненнем шасці заказных лістоў з яго рабочага стала, што прывяло да службовага расследавання з прыцягненнем крымінальнага вышуку. У верасні 1928 года справа была закрыта з-за невыяўлення вінаватых. З 7 верасня 1928 года Ізраіль Аўсеевіч быў прызначаны загадчыкам канцылярыі медыцынскага факультэта БДУ. Працаваў на гэтай пасадзе да 1 жніўня 1930 года, пакуль медыцынскі факультэт не быў выдзелены ў самастойны [[Беларускі дзяржаўны медыцынскі ўніверсітэт|Беларускі дзяржаўны медыцынскі інстытут]], куды ён перайшоў працаваць{{sfn|Шапко|2023|с=183—184}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. === Ваенная служба === У 1941 годзе, ужо стаўшы ўрачом, Ізраіль Урман пайшоў на фронт. Прайшоў усю [[Вялікая Айчынная вайна|Вялікую Айчынную вайну]] ў званні падпалкоўніка медыцынскай службы 2386-га эвакуацыйнага шпіталя{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. Пазней даслужыўся да звання палкоўніка медыцынскай службы (гэтае званне згадваецца ў наградных дакументах з 1944 года){{sfn|Шапко|2023|с=184}}. За ўдзел у баявых дзеяннях быў неаднаразова адзначаны высокімі дзяржаўнымі ўзнагародамі, працягваў службу ў пасляваенны перыяд як мінімум да 1956 года{{sfn|Шапко|2023|с=184}}. Далейшы лёс невядомы. == Узнагароды == * [[Медаль «За баявыя заслугі»]] (3 лістапада 1944); * Два [[Ордэн Чырвонай Зоркі|ордэны Чырвонай Зоркі]] (30 кастрычніка 1944, 6 лістапада 1945); * [[Медаль «За абарону Масквы»]] (1 мая 1944); * [[Медаль «За перамогу над Германіяй у Вялікай Айчыннай вайне 1941—1945 гг.»]] (9 мая 1945); * [[Ордэн Чырвонага Сцяга]] (15 лістапада 1950); * [[Ордэн Леніна]] (30 снежня 1956){{sfn|Шапко|2023|с=184}}{{sfn|Герновіч, Шапко|2021|с=76}}. == Крыніцы == {{Крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=Шапко А. |загаловак=Делопроизводство БГУ в лицах: Израиль Овсеевич Урман |выданне=Аўтограф. Альманах |месца=Мінск |год=2023 |выпуск=4 |старонкі=181—185 |спасылка=https://bdamlm.by/images/data/24-11-23-40.pdf |ref=Шапко}} * {{артыкул |аўтар=Герновіч Т. Д., Шапко А. С. |загаловак=Універсітэцкі архіў: пачатак дзейнасці і фарміраванне архіва БГУ |выданне=Пічэтаўскія чытанні — 2021: 100 гадоў БДУ — першаму ўніверсітэту Беларусі : матэрыялы міжнар. навук.-тэарэтыч. канф., Мінск, 27–28 кастрычніка 2021 г. |месца=Мінск |выдавецтва=БДУ |год=2021 |старонкі=69—77 |ref=Герновіч, Шапко}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Урман Ізраіль Аўсеевіч}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся 9 снежня]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў 1903 годзе]] [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў Мінску]] [[Катэгорыя:Ваенныя ўрачы СССР]] [[Катэгорыя:Палкоўнікі (СССР)]] [[Катэгорыя:Удзельнікі Вялікай Айчыннай вайны]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Леніна]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонага Сцяга]] [[Катэгорыя:Кавалеры ордэна Чырвонай Зоркі]] [[Катэгорыя:Выпускнікі БДМУ]] 0c4pbxztpxeavuckkji7o4dmwg1f02l 0 806049 5125220 2026-04-13T06:11:48Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] 5125220 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] s2do2tsol5e2d8anuxrkm7elnrm7lwh 0 806050 5125221 2026-04-13T06:11:53Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] 5125221 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] s2do2tsol5e2d8anuxrkm7elnrm7lwh 0 806051 5125222 2026-04-13T06:11:58Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] 5125222 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] s2do2tsol5e2d8anuxrkm7elnrm7lwh 0 806052 5125223 2026-04-13T06:12:13Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] 5125223 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Ізраіль Аўсеевіч Урман]] s2do2tsol5e2d8anuxrkm7elnrm7lwh 0 806053 5125226 2026-04-13T06:19:58Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «'''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную...» 5125226 wikitext text/x-wiki '''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную культуру гэтага перыяду як сукупнасць духоўных і матэрыяльных каштоўнасцей, а саму кнігу — і як фактар духоўнага жыцця, і як прадмет матэрыяльнай культуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. Кніжная культура дзяржавы ўяўляла сабой складаны кангламерат асобных нацыянальных культур, у якім сінтэзаваліся ўсходнеславянскія, заходнееўрапейскія, а таксама ісламскія і іўдзейскія традыцыі. Яна прайшла шлях ад манастырскіх [[Скрыпторый|скрыпторыяў]] да ўзнікнення магутнай паліграфічнай індустрыі і ўключала ў сябе не толькі выданне тэкстаў, але і развіццё [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|пераплётнай справы]], [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжнай гравюры]] і фарміраванне найбуйнейшых [[Бібліятэка|бібліятэк]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. == Вытокі і фарміраванне: спадчына Кіеўскай Русі == Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага не ўзнікла на пустым месцы. Яна непасрэдна грунтавалася на магутнай культурнай спадчыне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] XI—XIII стагоддзяў. Уключэнне заходнерускіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага забяспечыла бесперапыннасць і пераемнасць рукапіснай традыцыі. Спадчына Кіеўскай Русі ў выглядзе [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]], кірылічнага пісьма і візантыйскага багаслоўя стала тым падмуркам, на якім пазней вырасла шматканфесійная кніжнасць Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=12}}. === Раннія цэнтры кнігапісання і помнікі === Ужо ў другой палове XI і пачатку XII стагоддзя на тэрыторыі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] сфарміраваліся першыя цэнтры рукапіснай кнігі. Знакавымі месцамі стварэння кніг сталі епіскапскія кафедры ў заснаваным у 1072 (ці каля 1088) годзе [[Тураў|Тураве]], а таксама ў [[Полацк]]у і [[Смаленск]]у. З распаўсюджваннем хрысціянства ўзнікла неабходнасць у вялікай колькасці багаслужбовых тэкстаў, такіх як [[Евангелле|Евангеллі]], [[Апостал (кніга)|Апосталы]] і [[Псалтыр|Псалтыры]]<ref>Мельников А. А. Пути непечальные: Исторические свидетельства о святости Белой Руси. Мн., 1992. С. 19, 48.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19}}. Значны ўклад у кніжную культуру гэтага перыяду ўнеслі выбітныя асветнікі і тэолагі. Творы [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], у тым ліку яго малітвы і павучанні, карысталіся велізарнай папулярнасцю і перапісваліся ў шматлікіх манастырскіх скрыпторыях далёка за межамі Турава на працягу некалькіх стагоддзяў<ref>Полянская И. В. Кирилл Туровский: творец или компилятор?! // От Нестора до Фонвизина. Новые методы установления авторства. М., 1994. С. 97–100.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19—20}}. Імя асветніцы [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]] непасрэдна звязана з арганізацыяй жаночага манастыра ў Полацку, дзе рупліва перапісваліся кнігі<ref>Соколов П. П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до начала XV века. Киев, 1913. С. 62–64, 69.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20}}. Сярод самых ранніх і каштоўных рукапісных помнікаў, якія захаваліся да нашага часу і сведчаць пра маштаб кнігапіснай дзейнасці на беларускіх землях да мангольскага нашэсця, вылучаюцца: * '''[[Тураўскае Евангелле]]''' XI стагоддзя, якое з'яўляецца адным з найстаражытнейшых усходнеславянскіх рукапісаў. У ім захаваўся знакаміты ўкладны запіс князя Канстанціна Астрожскага ад 1508 года{{sfn|Нікалаеў|2009|с=22}}. * '''[[Полацкае Евангелле]]''', створанае ў канцы XII або пачатку XIII стагоддзя. Гэты выдатны помнік дэманструе высокі ўзровень полацкай школы каліграфіі. Кніга ўтрымлівае больш познія ўкладныя прыпіскі з другой паловы XIV стагоддзя. Напрыклад, там захаваўся запіс ад Івана Дземянцава пра перадачу зямлі на «Вялікім полі» і святара пра набыццё зямлі, што сведчыць пра актыўнае і практычнае выкарыстанне Евангелля ў Полацку<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20—21}}. * '''[[Аршанскае Евангелле]]''' XIII стагоддзя. Гэты рукапіс утрымлівае не толькі тэкст, але і выдатныя мініяцюры з выявамі евангелістаў. Даследчыкі адзначаюць яго цесныя стылістычныя сувязі з полацкай мастацкай школай і яе кніжнай традыцыяй<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. (далей — Сводный каталог XI—XIII вв.). М., 1984. № 10, 55, 194, 195, 342.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. === Роля Галіцка-Валынскага княства і эміграцыя кніжнікаў === У сярэдзіне XIII стагоддзя пасля катастрафічнага мангольскага нашэсця на [[Кіеў]] і цэнтральныя рускія землі ў 1240 годзе геаграфія кніжнай культуры істотна змянілася. Цэнтр інтэлектуальнага жыцця перамясціўся на захад, у [[Галіцка-Валынскае княства]] і ў землі будучага Вялікага Княства Літоўскага, уключаючы [[Навагрудак]] і [[Гродна|Горадню]]. Разбурэнне паўднёвых гарадоў выклікала масавую міграцыю духавенства, пісараў і рамеснікаў-кніжнікаў на поўнач і захад пад абарону мясцовых князёў<ref>Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. С. 201–225.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=24}}. Галіцка-Валынская дзяржава стала своеасаблівым мостам, праз які візантыйска-кіеўская традыцыя бесперапынна перадавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. Пры дварах галіцкіх князёў ствараліся выдатныя рукапісы, у тым ліку славуты [[Галіцка-Валынскі летапіс]], які пазней стаў важнай крыніцай для стварэння ўласных агульнадзяржаўных летапісаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>Грушевський М. С. Звичайна схема «русскої» історії й справа раціонального укладу історії східнього слов’янства // Статьи по славяноведению. Вып. 1. СПб., 1904. С. 299.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=25}}. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага і далучэнне да яго шырокіх усходнеславянскіх тэрыторый выратавала кніжную спадчыну гэтых рэгіёнаў ад фізічнага знішчэння{{sfn|Нікалаеў|2009|с=27}}. Першыя літоўскія князі [[Міндоўг]], [[Гедымін]] і [[Альгерд]], нягледзячы на сваю першапачатковую прыхільнасць да язычніцтва, дэманстравалі выключную талерантнасць да кніжнай культуры мясцовага хрысціянскага насельніцтва<ref>ПСРЛ. Т. 32. С. 130.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=28—32}}. Пры іх дварах і ў канцылярыях актыўна працавалі славянскія пісары, што прывяло да замацавання «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мовы як афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства. Менавіта афіцыйныя дакументы, міжумоўныя граматы і прывілеі пачалі фарміраваць уласны дзяржаўны пласт кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—33}}. == Рукапісная кніга ў эпоху станаўлення дзяржавы (XIV—XV стагоддзі) == Са стварэннем і ўмацаваннем цэнтралізаванай дзяржавы ў [[XIV стагоддзе|XIV]]—[[XV стагоддзе|XV стагоддзях]] кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага выйшла на новы этап. У гэты час актыўна папаўняліся манастырскія бібліятэкі, ствараліся выдатныя помнікі рукапіснага мастацтва, а таксама пачалося шырокае выкарыстанне кнігі для дзяржаўных і юрыдычных патрэб. === Лаўрышаўскае Евангелле === Адным з найбольш яскравых помнікаў ранняга перыяду існавання ВКЛ з'яўляецца '''[[Лаўрышаўскае Евангелле]]''' (канец XIII — пачатак XIV ст.). Гэты ўнікальны рукапіс цесна звязаны з [[Лаўрышаўскі манастыр|Лаўрышаўскім манастыром]] каля [[Навагрудак|Навагрудка]], які ў той час з'яўляўся адным з найбуйнейшых духоўных цэнтраў дзяржавы. Евангелле вылучаецца сваім багатым мастацкім афармленнем. Яно ўтрымлівае 18 буйных каляровых [[Мініяцюра|мініяцюр]], якія адлюстроўваюць не толькі традыцыйныя евангельскія сюжэты, але і сцэны з жыцця святых. Даследчыкі звяртаюць увагу на стылістычную асаблівасць гэтых мініяцюр: мастак выкарыстаў надзвычай экспрэсіўную, хуткую манеру малюнка, якая ўказвае на жывую мясцовую мастацкую традыцыю. Некаторыя выявы (напрыклад, мініяцюра з выявай праведнага Іава) дэманструюць моцны драматызм і незвычайную для таго часу дынаміку кампазіцыі<ref>Семянчук А. Лаўрышаўскае Евангелле // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Я. Галенчанкі. Вільня — Мінск, 2009. С. 236—246.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=35}}. Акрамя мастацкай каштоўнасці, Лаўрышаўскае Евангелле з'яўляецца выдатнай крыніцай па гісторыі дзяржаўнага і сацыяльнага жыцця Навагрудчыны. На яго свабодных аркушах і палях на працягу стагоддзяў рабіліся важныя юрыдычныя прыпіскі (уклады, дараванні, тастаменты). Гэта сведчыць пра тое, што напрастольнае Евангелле ўспрымалася ў грамадстве ВКЛ не толькі як святыня, але і як галоўны, найбольш надзейны дзяржаўны архіў, запіс у якім гарантаваў непарушнасць дагавора<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. Вып. 1. М., 1976. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. Сярод такіх дакументаў захавалася і прыпіска дыякана Яўстафія пра спрайленне невядомага рэдактара ў канцы кнігі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=61}}. === Смаленска-Мсціслаўская кніжная школа === Асобным і вельмі магутным цэнтрам кнігапісання ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў канцы XIV стагоддзя сталі смаленскія і мсціслаўскія землі. Менавіта тут, пад патранажам мясцовых князёў, ствараліся выдатныя помнікі славянскай каліграфіі і кніжнага мастацтва. Найвышэйшым дасягненнем гэтай школы з'яўляецца '''[[Мсціслаўскі Псалтыр]]''' (ці ''Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх''), які быў перапісаны ў [[1395]] годзе. Як вынікае з падрабязнай прыпіскі самога пісца на апошніх аркушах, кніга была створана па заказе смаленскага князя Глеба Святаслававіча і яго жонкі Улляны. У гістарычнай нататцы падрабязна апісваюцца драматычныя падзеі, на фоне якіх ішла праца: бітва на Ворксле і аблога Смаленска войскамі вялікага князя літоўскага [[Вітаўт|Вітаўта]] ў 1395 годзе, калі горад канчаткова ўвайшоў у склад ВКЛ<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. М., 1984. С. 231.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=31}}. Псалтыр 1395 года вылучаецца бліскучым мастацкім афармленнем, якое сведчыць пра майстэрства і багацце заказчыкаў. Рукапіс упрыгожаны раскошнымі тэраталагічнымі ініцыяламі, складанымі арнаментальнымі рамкамі і загалоўкамі, выкананымі чырвонай фарбай (кінавар'ю). Даследчыкі звяртаюць увагу на вытанчанасць малюнка, які спалучае ў сабе традыцыйныя балканскія матывы са спецыфічнымі мясцовымі элементамі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=41}}. === Кіеўскі Псалтыр 1397 года === Праз два гады пасля мсціслаўскага шэдэўра, у [[1397]] годзе, у [[Кіеў|Кіеве]] (які ў той час таксама ўваходзіў у склад ВКЛ) быў створаны яшчэ адзін выдатны помнік — '''[[Кіеўскі Псалтыр]]'''. Гэты пергаментны рукапіс быў перапісаны вядомым майстрам Спірыдонам (які пакінуў свой аўтограф у канцы кнігі) на заказ біскупа Міхаіла<ref>Вздорнов Г. И. Исследование о Киевской Псалтири. М., 1978. С. 32.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=47}}. Кіеўскі Псалтыр лічыцца адным з найпрыгажэйшых ілюмінаваных рукапісаў Усходняй Еўропы. На яго палях размешчана велізарная колькасць маляўнічых шматкаляровых мініяцюр, якія дэманструюць не толькі біблейскія сюжэты, але і разнастайныя алегарычныя выявы жывёл (ільвоў, паўлінаў, фантастычных звяроў). Некаторыя мініяцюры маюць відавочны сімвалічны характар (напрыклад, мініяцюра да 139 псалма «Збаві мяне, Госпадзе, ад чалавека ліхога» ілюстравана сцэнай, дзе «д'яблы» напалі на людзей у дамах і на вуліцах). Мастак віртуозна ўплёў малюнкі прама ў тэкст, выкарыстоўваючы палі рукапісу як асноўную прастору для сваёй творчасці<ref>Щепкина М. В. и др. Описание пергаментных рукописей Государственного Исторического музея. Ч. 1. Русские рукописи // Археографический ежегодник за 1964 год. М., 1965. С. 160–161.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—48}}. Праз стагоддзі, ужо ў пачатку XVI стагоддзя, гэты шэдэўр стаў узорам для перапісчыкаў у самім цэнтры ВКЛ, калі паводле яго матываў у Вільні быў створаны іншы багата ілюстраваны рукапіс{{sfn|Нікалаеў|2009|с=44}}. == Эпоха кнігадрукавання (XVI–XVII стагоддзі) == Сапраўдны пераварот у кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага адбыўся ў пачатку [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] з распаўсюджваннем [[Кнігадрукаванне|кнігадрукавання]]. Гэтая тэхналагічная рэвалюцыя не толькі паскорыла тыражаванне тэкстаў, але і вывела дзяржаву ў лік перадавых культурных цэнтраў [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]]. === Дзейнасць Францыска Скарыны === Пачынальнікам і заснавальнікам усходнеславянскага кнігадрукавання стаў выбітны гуманіст і асветнік з [[Полацк]]а [[Францыск Скарына]]. У [[1517]] годзе ён заснаваў сваю першую друкарню ў [[Прага|Празе]], дзе пачаў выдаваць знакамітую «[[Біблія Францыска Скарыны|Біблію руску]]». Пазней, каля [[1522]] года, Скарына перанёс выдавецкую дзейнасць непасрэдна ў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага — [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. Менавіта ў [[Віленская друкарня Скарыны|Віленскай друкарні]] пабачылі свет яго славутая «[[Малая падарожная кніжка]]» (1522) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). Выданні Скарыны вылучаліся надзвычай высокім паліграфічным узроўнем, багаццем і прафесіяналізмам выканання [[Гравюра|гравюр]], а таксама моўнай наватарнасцю — яны друкаваліся на мове, максімальна набліжанай да жывой народнай гаворкі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. === Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі === У другой палове XVI і на працягу [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] на тэрыторыі дзяржавы пачаўся сапраўдны «друкарскі бум». Ён быў выкліканы як эканамічным ростам, так і вострай рэлігійнай палемікай у эпоху [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]]. У гэты перыяд у Вялікім Княстве Літоўскім сфарміравалася разгалінаваная сетка друкарань розных канфесій. '''Дзяржаўныя і праваслаўныя выданні''' Найбуйнейшым і самым камерцыйна паспяховым цэнтрам кірылічнага кнігадрукавання стала [[Друкарня Мамонічаў|друкарня Кузьмы і Лявона Мамонічаў]] у Вільні. Яна карысталася прамой падтрымкай урада і мела манаполію на выданне дзяржаўных прававых актаў. Найвышэйшым дасягненнем гэтай друкарні стаў выпуск у [[1588]] годзе манументальнага «[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэцяга Статута Вялікага Княства Літоўскага]]». Кніга была надрукавана на афіцыйнай «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове і багата аздоблена выявай дзяржаўнага герба [[Пагоня|«Пагоня»]], а таксама партрэтам караля Жыгімонта III Вазы<ref>Лаппо И. И. Литовский Статут 1588 года. Т. 1, ч. 1. Каунас, 1934. С. 439.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=212—213}}. Значную ролю адыгрывалі праваслаўныя брацкія друкарні, якія аб'ядноўвалі намаганні гараджан і духавенства для супрацьстаяння каталіцкай экспансіі. Сярод іх асабліва вылучаліся [[Віленская брацкая друкарня]], [[Магілёўская брацкая друкарня]], [[Еўеўская друкарня]] і [[Куцеінская друкарня]] (каля [[Орша|Оршы]]). Апошняя стала магутным цэнтрам вытворчасці багаслужбовых і навучальных кніг пад кіраўніцтвам ігумена [[Іаіль Труцэвіч|Іаіля Труцэвіча]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}. Таксама вядомы друкар і асветнік [[Спірыдон Собаль]] заснаваў мабільную [[Буйніцкая друкарня|друкарню ў Буйнічах]] пад [[Магілёў|Магілёвам]], дзе актыўна выдаваў папулярную літаратуру{{sfn|Нікалаеў|2009|с=229}}. '''Пратэстанцкія і каталіцкія цэнтры''' [[Пратэстантызм|Пратэстанты]] Вялікага Княства Літоўскага разгарнулі актыўную выдавецкую дзейнасць дзякуючы магутнай фінансавай падтрымцы мясцовых [[Магнаты|магнатаў]]. У прыватнасці, у [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкай друкарні]] Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1563 годзе была выдадзена знакамітая [[Брэсцкая Біблія]] (на [[Польская мова|польскай мове]]). Вялікі ўплыў мелі [[Нясвіжская друкарня|Нясвіжская друкарня]], дзе працаваў філосаф і асветнік [[Сымон Будны]] (там быў надрукаваны яго «[[Катэхізіс (1562)|Катэхізіс]]»), а таксама прыватная [[Лоская друкарня|Лоская]] і [[Любчанская друкарня|Любчанская друкарні]]. У Любчы друкар [[Пётр Бластус Кміта]] спецыялізаваўся на выпуску навуковай, гістарычнай і палемічнай літаратуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=215}}. [[Каталіцкая царква|Каталіцкі]] кнігадрук канцэнтраваўся пераважна ў руках ордэна [[Езуіты|езуітаў]]. Галоўным манапалістам стала [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная друкарня ў Вільні]], якая друкавала велізарнымі накладамі падручнікі, панегірыкі, слоўнікі і тэалагічныя трактаты на [[Лацінская мова|лацінскай]] і польскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|с=302}}. === Развіццё лексікаграфіі і асветніцкая літаратура === Важным здабыткам кніжнай культуры эпохі стала імклівае развіццё айчыннай [[Лексікаграфія|лексікаграфіі]] і стварэнне падручнікаў для брацкіх школ. У [[1596]] годзе славуты вучоны [[Лаўрэнцій Зізаній]] выдаў у Вільні першы друкаваны царкоўнаславянска-старабеларускі слоўнік «[[Лексіс (1596)|Лексіс...]]» разам са сваёй «[[Грамматіка словенска|Грамматікай словенскай]]»{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Аднак сапраўднай вяршыняй гэтага працэсу стала выданне манументальнай працы [[Памва Бярында|Памвы Бярынды]] «[[Лексікон славенароскі]]» (Кіеў, 1627; Куцейна, 1653). Яго слоўнік утрымліваў каля 7000 слоў і з'яўляўся незаменным інструментам для перакладу складаных біблейскіх тэкстаў на зразумелую насельніцтву мову{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Для патрэб хуткага навучання пісьменнасці брацкія і манастырскія друкарні выпускалі масавымі накладамі танныя і даступныя кнігі: [[Еўеўскі буквар]] (1618) і [[Куцеінскі буквар]] (1631). Гэтыя выданні шырока разыходзіліся не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і актыўна экспартаваліся ў суседнюю Маскоўскую дзяржаву<ref>Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981. С. 71.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=225}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=234}}. === Мастацтва кніжнай гравюры === [[Файл:Манархія турэцкая.jpg|міні|200px|Гравюра [[Максім Ярмалініч Вашчанка|М. Вашчанкі]] з кнігі «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]» ([[Слуцк]], 1678)]] У канцы XVI — XVII стагоддзях надзвычай высокага ўзроўню дасягнула [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжная ілюстрацыя]]. Беларускія майстры паступова перайшлі ад традыцыйнага і адносна простага [[Дрэварыт|дрэварыту]] да больш складанай і надзвычай тонкай тэхнікі [[Медзярыт|медзярыту]] (гравюры на медзі). Сярод самых выбітных гравёраў таго часу вылучаліся заснавальнікі [[Магілёўская школа гравюры|Магілёўскай школы гравюры]] [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максім Вашчанка]] і яго сын [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіль Вашчанка]]. Максім Вашчанка стварыў серыю віртуозных медзярытаў да перакладнога гістарычнага трактата «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]», які пабачыў свет у [[Слуцкая друкарня|Слуцкай друкарні]] ў 1678 годзе<ref>Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў. Мн., 1984. С. 162, 169.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=334}}. Яго сын Васіль Вашчанка адзначыўся тым, што ў 1702 годзе ўпершыню ў айчыннай кірылічнай кнізе змясціў рэалістычны свецкі гарадскі пейзаж — дэталёвую панараму Магілёва{{sfn|Нікалаеў|2009|с=344}}. Таксама вялікі ўклад у афармленне кніг унеслі такія знакамітыя мастакі, як [[Аляксандр Тарасевіч]] і [[Іван Шчырскі]], чые творы карысталіся вялікім попытам у друкарнях Вільні і [[Кіеўская лаўра|Кіева]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Акпыўнае кнігадрукаванне ў Вялікім Княстве Літоўскім стымулявала ўзнікненне і развіццё спадарожных прафесій і інстытутаў, у прыватнасці, цэхаў [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|інтралігатараў (пераплётчыкаў)]] і разгалінаванай сістэмы міжнароднага [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|кніжнага гандлю]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=235}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=238}}. == Бібліятэкі і кнігазборы == Назапашванне інтэлектуальнай спадчыны і імклівае развіццё кнігадрукавання ў [[XVI стагоддзе|XVI]]—[[XVII стагоддзе|XVII стагоддзях]] прывяло да ўзнікнення ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] велізарных прыватных і ўстаноўчых кнігасховішчаў. Магнаты, буйныя дзяржаўныя дзеячы, а таксама манастыры пачалі сістэматычна збіраць, каталагізаваць і захоўваць выданні з усёй [[Еўропа|Еўропы]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. === Магнацкія бібліятэкі === Безумоўным лідарам сярод усіх прыватных кнігасховішчаў дзяржавы з'яўлялася [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка Радзівілаў]]. Заснаваная ў сярэдзіне XVI стагоддзя, яна пастаянна папаўнялася высілкамі некалькіх пакаленняў княжацкага роду (асабліва дзякуючы намаганням [[Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка|Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі]]). Да канца [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзя]] яе аб'ём перавышаў 20 тысяч тамоў, сярод якіх былі ўнікальныя [[Інкунабула|інкунабулы]], гістарычныя летапісы, забароненыя [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквой]] працы і творы антычных аўтараў. Нясвіжская бібліятэка выконвала фактычную ролю паўдзяржаўнага архіва і даследчага цэнтра{{sfn|Нікалаеў|2009|с=249}}. Сярод іншых найважнейшых свецкіх бібліятэк вылучаліся: * '''[[Бібліятэка Сапегаў]]''' — размяшчалася ў рэзідэнцыях роду ў Ружанах і [[Дзярэчын]]е. Яна налічвала тысячы тамоў і лічылася адным з самых каштоўных збораў ва Усходняй Еўропе. Пасля падаўлення паўстання бібліятэка была канфіскавана расійскімі ўладамі і вывезена ў [[Санкт-Пецярбург]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. * '''[[Бібліятэка Храптовічаў|Шчорсаўская бібліятэка Храптовічаў]]''' — заснаваная канцлерам [[Яўхім Храптовіч|Яўхімам Храптовічам]]. Яна ўключала рэдкія выданні з кнігазбору езуітаў (у тым ліку палову бібліятэкі Залускіх) і выкарыстоўвалася як адкрыты навуковы цэнтр для даследчыкаў{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. === Манастырскія і акадэмічныя зборы === Акрамя свецкіх бібліятэк, магутнымі інтэлектуальнымі цэнтрамі з'яўляліся кнігазборы буйных манастыроў і навучальных устаноў. Галоўным адукацыйным і кніжным цэнтрам каталіцкай культуры была [[Бібліятэка Віленскай акадэміі|бібліятэка Віленскай акадэміі (універсітэта)]], заснаваная езуітамі. Вялізнай праваслаўнай (а пазней уніяцкай) бібліятэкай валодаў [[Супрасльскі манастыр|Супрасльскі манастыр]]. Там захоўваўся адзін з самых поўных збораў кірылічных выданняў і славянскіх рукапісаў. Яшчэ адзін выдатны збор належаў роду [[Хадкевічы|Хадкевічаў]] і захоўваўся архімандрытам Хрыстафорам Хадкевічам таксама ў Супраслі (пазней ён быў вывезены расійскімі войскамі){{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. Значныя кнігазборы, якія ўключалі не толькі тэалагічную, але і музычную літаратуру ([[Ірмалой|ірмалоі]]), мелі [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра|Жыровіцкі]] і [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі]] манастыры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. == Развіццё жанраў і інстытут цэнзуры == Развіццё кніжнай культуры непазбежна прывяло да ўзнікнення спецыфічных літаратурных жанраў і дзяржаўных механізмаў кантролю за друкам. Шырокае распаўсюджванне ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|панегірычная літаратура]]. У гонар уплывовых магнатаў, дзяржаўных і духоўных дзеячаў масава выдаваліся вершаваныя і празаічныя прысвячэнні, прамовы на гербы, віншаванні і эпітафіі. Гэтыя тэксты часта суправаджаліся высакаякаснымі медзярытнымі выявамі радавых гербаў і партрэтамі фундатараў. Выданне панегірыкаў стала важнай і вельмі прыбытковай часткай працы як невялікіх прыватных, так і буйных акадэмічных друкарань{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Унікальнай з'явай шляхецкай кніжнай культуры сталі так званыя «[[Сільва рэрум]]» ({{lang-la|Silva rerum}} — «лес рэчаў»). Гэта былі аб'ёмныя рукапісныя хатнія хронікі і альбомы, якія вяліся ў шляхецкіх сем'ях з пакалення ў пакаленне. Як адзначае М. Нікалаеў, туды запісваліся найважнейшыя палітычныя навіны, прамовы з соймаў, успаміны, гаспадарчыя парады, вершы, кулінарныя і медыцынскія рэцэпты. Для многіх даследчыкаў такія рукапісныя сшыткі застаюцца адной з галоўных крыніц вывучэння ментальнасці і паўсядзённага жыцця шляхты ВКЛ{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інстытут цэнзуры]] ў Вялікім Княстве Літоўскім першапачаткова меў пераважна канфесійны характар. З сярэдзіны XVI стагоддзя Каталіцкая царква праз ордэн езуітаў пачала актыўную барацьбу з распаўсюджваннем пратэстанцкай і праваслаўнай літаратуры. Пасля прыняцця [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборам]] строгіх правілаў, у ВКЛ пачалі дзейнічаць афіцыйныя «[[Індэкс забароненых кніг|Індэксы забароненых кніг]]» ({{lang-la|Index Librorum Prohibitorum}}). Выдаўцы былі абавязаны атрымліваць спецыяльны дазвол («імпрыматур») ад царкоўных іерархаў на друк любой кнігі, якая закранала тэалагічныя і маральныя пытанні. Аднак, дзякуючы магнацкай вольніцы і наяўнасці незалежных прыватных друкарань (асабліва ў кальвіністаў і арыян), цэнзурны кантроль у ВКЛ ніколі не быў татальным, што спрыяла захаванню адноснай свабоды друку і верацярпімасці аж да канца існавання дзяржавы<ref>Buchwald-Pelcowa P. Cenzura w dawnej Polsce: między prasą drukarską a stosem. Warszawa, 1997. S. 184–185.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=280}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1|ref=Нікалаеў}} {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукавання ў Беларусі]] p5ipccqxfeihla42ivsbpjlnfff4unk 5125227 5125226 2026-04-13T06:25:48Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Кіеўскі Псалтыр 1397 года */ 5125227 wikitext text/x-wiki '''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную культуру гэтага перыяду як сукупнасць духоўных і матэрыяльных каштоўнасцей, а саму кнігу — і як фактар духоўнага жыцця, і як прадмет матэрыяльнай культуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. Кніжная культура дзяржавы ўяўляла сабой складаны кангламерат асобных нацыянальных культур, у якім сінтэзаваліся ўсходнеславянскія, заходнееўрапейскія, а таксама ісламскія і іўдзейскія традыцыі. Яна прайшла шлях ад манастырскіх [[Скрыпторый|скрыпторыяў]] да ўзнікнення магутнай паліграфічнай індустрыі і ўключала ў сябе не толькі выданне тэкстаў, але і развіццё [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|пераплётнай справы]], [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжнай гравюры]] і фарміраванне найбуйнейшых [[Бібліятэка|бібліятэк]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. == Вытокі і фарміраванне: спадчына Кіеўскай Русі == Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага не ўзнікла на пустым месцы. Яна непасрэдна грунтавалася на магутнай культурнай спадчыне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] XI—XIII стагоддзяў. Уключэнне заходнерускіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага забяспечыла бесперапыннасць і пераемнасць рукапіснай традыцыі. Спадчына Кіеўскай Русі ў выглядзе [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]], кірылічнага пісьма і візантыйскага багаслоўя стала тым падмуркам, на якім пазней вырасла шматканфесійная кніжнасць Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=12}}. === Раннія цэнтры кнігапісання і помнікі === Ужо ў другой палове XI і пачатку XII стагоддзя на тэрыторыі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] сфарміраваліся першыя цэнтры рукапіснай кнігі. Знакавымі месцамі стварэння кніг сталі епіскапскія кафедры ў заснаваным у 1072 (ці каля 1088) годзе [[Тураў|Тураве]], а таксама ў [[Полацк]]у і [[Смаленск]]у. З распаўсюджваннем хрысціянства ўзнікла неабходнасць у вялікай колькасці багаслужбовых тэкстаў, такіх як [[Евангелле|Евангеллі]], [[Апостал (кніга)|Апосталы]] і [[Псалтыр|Псалтыры]]<ref>Мельников А. А. Пути непечальные: Исторические свидетельства о святости Белой Руси. Мн., 1992. С. 19, 48.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19}}. Значны ўклад у кніжную культуру гэтага перыяду ўнеслі выбітныя асветнікі і тэолагі. Творы [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], у тым ліку яго малітвы і павучанні, карысталіся велізарнай папулярнасцю і перапісваліся ў шматлікіх манастырскіх скрыпторыях далёка за межамі Турава на працягу некалькіх стагоддзяў<ref>Полянская И. В. Кирилл Туровский: творец или компилятор?! // От Нестора до Фонвизина. Новые методы установления авторства. М., 1994. С. 97–100.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19—20}}. Імя асветніцы [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]] непасрэдна звязана з арганізацыяй жаночага манастыра ў Полацку, дзе рупліва перапісваліся кнігі<ref>Соколов П. П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до начала XV века. Киев, 1913. С. 62–64, 69.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20}}. Сярод самых ранніх і каштоўных рукапісных помнікаў, якія захаваліся да нашага часу і сведчаць пра маштаб кнігапіснай дзейнасці на беларускіх землях да мангольскага нашэсця, вылучаюцца: * '''[[Тураўскае Евангелле]]''' XI стагоддзя, якое з'яўляецца адным з найстаражытнейшых усходнеславянскіх рукапісаў. У ім захаваўся знакаміты ўкладны запіс князя Канстанціна Астрожскага ад 1508 года{{sfn|Нікалаеў|2009|с=22}}. * '''[[Полацкае Евангелле]]''', створанае ў канцы XII або пачатку XIII стагоддзя. Гэты выдатны помнік дэманструе высокі ўзровень полацкай школы каліграфіі. Кніга ўтрымлівае больш познія ўкладныя прыпіскі з другой паловы XIV стагоддзя. Напрыклад, там захаваўся запіс ад Івана Дземянцава пра перадачу зямлі на «Вялікім полі» і святара пра набыццё зямлі, што сведчыць пра актыўнае і практычнае выкарыстанне Евангелля ў Полацку<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20—21}}. * '''[[Аршанскае Евангелле]]''' XIII стагоддзя. Гэты рукапіс утрымлівае не толькі тэкст, але і выдатныя мініяцюры з выявамі евангелістаў. Даследчыкі адзначаюць яго цесныя стылістычныя сувязі з полацкай мастацкай школай і яе кніжнай традыцыяй<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. (далей — Сводный каталог XI—XIII вв.). М., 1984. № 10, 55, 194, 195, 342.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. === Роля Галіцка-Валынскага княства і эміграцыя кніжнікаў === У сярэдзіне XIII стагоддзя пасля катастрафічнага мангольскага нашэсця на [[Кіеў]] і цэнтральныя рускія землі ў 1240 годзе геаграфія кніжнай культуры істотна змянілася. Цэнтр інтэлектуальнага жыцця перамясціўся на захад, у [[Галіцка-Валынскае княства]] і ў землі будучага Вялікага Княства Літоўскага, уключаючы [[Навагрудак]] і [[Гродна|Горадню]]. Разбурэнне паўднёвых гарадоў выклікала масавую міграцыю духавенства, пісараў і рамеснікаў-кніжнікаў на поўнач і захад пад абарону мясцовых князёў<ref>Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. С. 201–225.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=24}}. Галіцка-Валынская дзяржава стала своеасаблівым мостам, праз які візантыйска-кіеўская традыцыя бесперапынна перадавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. Пры дварах галіцкіх князёў ствараліся выдатныя рукапісы, у тым ліку славуты [[Галіцка-Валынскі летапіс]], які пазней стаў важнай крыніцай для стварэння ўласных агульнадзяржаўных летапісаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>Грушевський М. С. Звичайна схема «русскої» історії й справа раціонального укладу історії східнього слов’янства // Статьи по славяноведению. Вып. 1. СПб., 1904. С. 299.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=25}}. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага і далучэнне да яго шырокіх усходнеславянскіх тэрыторый выратавала кніжную спадчыну гэтых рэгіёнаў ад фізічнага знішчэння{{sfn|Нікалаеў|2009|с=27}}. Першыя літоўскія князі [[Міндоўг]], [[Гедымін]] і [[Альгерд]], нягледзячы на сваю першапачатковую прыхільнасць да язычніцтва, дэманстравалі выключную талерантнасць да кніжнай культуры мясцовага хрысціянскага насельніцтва<ref>ПСРЛ. Т. 32. С. 130.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=28—32}}. Пры іх дварах і ў канцылярыях актыўна працавалі славянскія пісары, што прывяло да замацавання «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мовы як афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства. Менавіта афіцыйныя дакументы, міжумоўныя граматы і прывілеі пачалі фарміраваць уласны дзяржаўны пласт кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—33}}. == Рукапісная кніга ў эпоху станаўлення дзяржавы (XIV—XV стагоддзі) == Са стварэннем і ўмацаваннем цэнтралізаванай дзяржавы ў [[XIV стагоддзе|XIV]]—[[XV стагоддзе|XV стагоддзях]] кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага выйшла на новы этап. У гэты час актыўна папаўняліся манастырскія бібліятэкі, ствараліся выдатныя помнікі рукапіснага мастацтва, а таксама пачалося шырокае выкарыстанне кнігі для дзяржаўных і юрыдычных патрэб. === Лаўрышаўскае Евангелле === Адным з найбольш яскравых помнікаў ранняга перыяду існавання ВКЛ з'яўляецца [[Лаўрышаўскае Евангелле]] (канец XIII — пачатак XIV ст.). Гэты ўнікальны рукапіс цесна звязаны з [[Лаўрышаўскі манастыр|Лаўрышаўскім манастыром]] каля [[Навагрудак|Навагрудка]], які ў той час з'яўляўся адным з найбуйнейшых духоўных цэнтраў дзяржавы. Евангелле вылучаецца сваім багатым мастацкім афармленнем. Яно ўтрымлівае 18 буйных каляровых [[Мініяцюра|мініяцюр]], якія адлюстроўваюць не толькі традыцыйныя евангельскія сюжэты, але і сцэны з жыцця святых. Даследчыкі звяртаюць увагу на стылістычную асаблівасць гэтых мініяцюр: мастак выкарыстаў надзвычай экспрэсіўную, хуткую манеру малюнка, якая ўказвае на жывую мясцовую мастацкую традыцыю. Некаторыя выявы (напрыклад, мініяцюра з выявай праведнага Іава) дэманструюць моцны драматызм і незвычайную для таго часу дынаміку кампазіцыі<ref>Семянчук А. Лаўрышаўскае Евангелле // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Я. Галенчанкі. Вільня — Мінск, 2009. С. 236—246.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=35}}. Акрамя мастацкай каштоўнасці, Лаўрышаўскае Евангелле з'яўляецца выдатнай крыніцай па гісторыі дзяржаўнага і сацыяльнага жыцця Навагрудчыны. На яго свабодных аркушах і палях на працягу стагоддзяў рабіліся важныя юрыдычныя прыпіскі (уклады, дараванні, тастаменты). Гэта сведчыць пра тое, што напрастольнае Евангелле ўспрымалася ў грамадстве ВКЛ не толькі як святыня, але і як галоўны, найбольш надзейны дзяржаўны архіў, запіс у якім гарантаваў непарушнасць дагавора<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. Вып. 1. М., 1976. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. Сярод такіх дакументаў захавалася і прыпіска дыякана Яўстафія пра спрайленне невядомага рэдактара ў канцы кнігі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=61}}. === Смаленска-Мсціслаўская кніжная школа === Асобным і вельмі магутным цэнтрам кнігапісання ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў канцы XIV стагоддзя сталі смаленскія і мсціслаўскія землі. Менавіта тут, пад патранажам мясцовых князёў, ствараліся выдатныя помнікі славянскай каліграфіі і кніжнага мастацтва. Найвышэйшым дасягненнем гэтай школы з'яўляецца [[Мсціслаўскі Псалтыр]] (ці ''Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх''), які быў перапісаны ў [[1395]] годзе. Як вынікае з падрабязнай прыпіскі самога пісца на апошніх аркушах, кніга была створана па заказе смаленскага князя Глеба Святаслававіча і яго жонкі Улляны. У гістарычнай нататцы падрабязна апісваюцца драматычныя падзеі, на фоне якіх ішла праца: бітва на Ворксле і аблога Смаленска войскамі вялікага князя літоўскага [[Вітаўт|Вітаўта]] ў 1395 годзе, калі горад канчаткова ўвайшоў у склад ВКЛ<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. М., 1984. С. 231.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=31}}. Псалтыр 1395 года вылучаецца бліскучым мастацкім афармленнем, якое сведчыць пра майстэрства і багацце заказчыкаў. Рукапіс упрыгожаны раскошнымі тэраталагічнымі ініцыяламі, складанымі арнаментальнымі рамкамі і загалоўкамі, выкананымі чырвонай фарбай (кінавар'ю). Даследчыкі звяртаюць увагу на вытанчанасць малюнка, які спалучае ў сабе традыцыйныя балканскія матывы са спецыфічнымі мясцовымі элементамі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=41}}. === Кіеўскі Псалтыр 1397 года === Праз два гады пасля мсціслаўскага шэдэўра, у [[1397]] годзе, у [[Кіеў|Кіеве]] (які ў той час таксама ўваходзіў у склад ВКЛ) быў створаны яшчэ адзін выдатны помнік — [[Кіеўскі Псалтыр]]. Гэты пергаментны рукапіс быў перапісаны вядомым майстрам Спірыдонам (які пакінуў свой аўтограф у канцы кнігі) на заказ біскупа Міхаіла<ref>Вздорнов Г. И. Исследование о Киевской Псалтири. М., 1978. С. 32.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=47}}. Кіеўскі Псалтыр лічыцца адным з найпрыгажэйшых ілюмінаваных рукапісаў Усходняй Еўропы. На яго палях размешчана велізарная колькасць маляўнічых шматкаляровых мініяцюр, якія дэманструюць не толькі біблейскія сюжэты, але і разнастайныя алегарычныя выявы жывёл (ільвоў, паўлінаў, фантастычных звяроў). Некаторыя мініяцюры маюць відавочны сімвалічны характар (напрыклад, мініяцюра да 139 псалма «Збаві мяне, Госпадзе, ад чалавека ліхога» ілюстравана сцэнай, дзе «д'яблы» напалі на людзей у дамах і на вуліцах). Мастак віртуозна ўплёў малюнкі прама ў тэкст, выкарыстоўваючы палі рукапісу як асноўную прастору для сваёй творчасці<ref>Щепкина М. В. и др. Описание пергаментных рукописей Государственного Исторического музея. Ч. 1. Русские рукописи // Археографический ежегодник за 1964 год. М., 1965. С. 160–161.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—48}}. Праз стагоддзі, ужо ў пачатку XVI стагоддзя, гэты шэдэўр стаў узорам для перапісчыкаў у самім цэнтры ВКЛ, калі паводле яго матываў у Вільні быў створаны іншы багата ілюстраваны рукапіс{{sfn|Нікалаеў|2009|с=44}}. == Эпоха кнігадрукавання (XVI–XVII стагоддзі) == Сапраўдны пераварот у кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага адбыўся ў пачатку [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] з распаўсюджваннем [[Кнігадрукаванне|кнігадрукавання]]. Гэтая тэхналагічная рэвалюцыя не толькі паскорыла тыражаванне тэкстаў, але і вывела дзяржаву ў лік перадавых культурных цэнтраў [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]]. === Дзейнасць Францыска Скарыны === Пачынальнікам і заснавальнікам усходнеславянскага кнігадрукавання стаў выбітны гуманіст і асветнік з [[Полацк]]а [[Францыск Скарына]]. У [[1517]] годзе ён заснаваў сваю першую друкарню ў [[Прага|Празе]], дзе пачаў выдаваць знакамітую «[[Біблія Францыска Скарыны|Біблію руску]]». Пазней, каля [[1522]] года, Скарына перанёс выдавецкую дзейнасць непасрэдна ў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага — [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. Менавіта ў [[Віленская друкарня Скарыны|Віленскай друкарні]] пабачылі свет яго славутая «[[Малая падарожная кніжка]]» (1522) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). Выданні Скарыны вылучаліся надзвычай высокім паліграфічным узроўнем, багаццем і прафесіяналізмам выканання [[Гравюра|гравюр]], а таксама моўнай наватарнасцю — яны друкаваліся на мове, максімальна набліжанай да жывой народнай гаворкі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. === Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі === У другой палове XVI і на працягу [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] на тэрыторыі дзяржавы пачаўся сапраўдны «друкарскі бум». Ён быў выкліканы як эканамічным ростам, так і вострай рэлігійнай палемікай у эпоху [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]]. У гэты перыяд у Вялікім Княстве Літоўскім сфарміравалася разгалінаваная сетка друкарань розных канфесій. '''Дзяржаўныя і праваслаўныя выданні''' Найбуйнейшым і самым камерцыйна паспяховым цэнтрам кірылічнага кнігадрукавання стала [[Друкарня Мамонічаў|друкарня Кузьмы і Лявона Мамонічаў]] у Вільні. Яна карысталася прамой падтрымкай урада і мела манаполію на выданне дзяржаўных прававых актаў. Найвышэйшым дасягненнем гэтай друкарні стаў выпуск у [[1588]] годзе манументальнага «[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэцяга Статута Вялікага Княства Літоўскага]]». Кніга была надрукавана на афіцыйнай «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове і багата аздоблена выявай дзяржаўнага герба [[Пагоня|«Пагоня»]], а таксама партрэтам караля Жыгімонта III Вазы<ref>Лаппо И. И. Литовский Статут 1588 года. Т. 1, ч. 1. Каунас, 1934. С. 439.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=212—213}}. Значную ролю адыгрывалі праваслаўныя брацкія друкарні, якія аб'ядноўвалі намаганні гараджан і духавенства для супрацьстаяння каталіцкай экспансіі. Сярод іх асабліва вылучаліся [[Віленская брацкая друкарня]], [[Магілёўская брацкая друкарня]], [[Еўеўская друкарня]] і [[Куцеінская друкарня]] (каля [[Орша|Оршы]]). Апошняя стала магутным цэнтрам вытворчасці багаслужбовых і навучальных кніг пад кіраўніцтвам ігумена [[Іаіль Труцэвіч|Іаіля Труцэвіча]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}. Таксама вядомы друкар і асветнік [[Спірыдон Собаль]] заснаваў мабільную [[Буйніцкая друкарня|друкарню ў Буйнічах]] пад [[Магілёў|Магілёвам]], дзе актыўна выдаваў папулярную літаратуру{{sfn|Нікалаеў|2009|с=229}}. '''Пратэстанцкія і каталіцкія цэнтры''' [[Пратэстантызм|Пратэстанты]] Вялікага Княства Літоўскага разгарнулі актыўную выдавецкую дзейнасць дзякуючы магутнай фінансавай падтрымцы мясцовых [[Магнаты|магнатаў]]. У прыватнасці, у [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкай друкарні]] Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1563 годзе была выдадзена знакамітая [[Брэсцкая Біблія]] (на [[Польская мова|польскай мове]]). Вялікі ўплыў мелі [[Нясвіжская друкарня|Нясвіжская друкарня]], дзе працаваў філосаф і асветнік [[Сымон Будны]] (там быў надрукаваны яго «[[Катэхізіс (1562)|Катэхізіс]]»), а таксама прыватная [[Лоская друкарня|Лоская]] і [[Любчанская друкарня|Любчанская друкарні]]. У Любчы друкар [[Пётр Бластус Кміта]] спецыялізаваўся на выпуску навуковай, гістарычнай і палемічнай літаратуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=215}}. [[Каталіцкая царква|Каталіцкі]] кнігадрук канцэнтраваўся пераважна ў руках ордэна [[Езуіты|езуітаў]]. Галоўным манапалістам стала [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная друкарня ў Вільні]], якая друкавала велізарнымі накладамі падручнікі, панегірыкі, слоўнікі і тэалагічныя трактаты на [[Лацінская мова|лацінскай]] і польскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|с=302}}. === Развіццё лексікаграфіі і асветніцкая літаратура === Важным здабыткам кніжнай культуры эпохі стала імклівае развіццё айчыннай [[Лексікаграфія|лексікаграфіі]] і стварэнне падручнікаў для брацкіх школ. У [[1596]] годзе славуты вучоны [[Лаўрэнцій Зізаній]] выдаў у Вільні першы друкаваны царкоўнаславянска-старабеларускі слоўнік «[[Лексіс (1596)|Лексіс...]]» разам са сваёй «[[Грамматіка словенска|Грамматікай словенскай]]»{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Аднак сапраўднай вяршыняй гэтага працэсу стала выданне манументальнай працы [[Памва Бярында|Памвы Бярынды]] «[[Лексікон славенароскі]]» (Кіеў, 1627; Куцейна, 1653). Яго слоўнік утрымліваў каля 7000 слоў і з'яўляўся незаменным інструментам для перакладу складаных біблейскіх тэкстаў на зразумелую насельніцтву мову{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Для патрэб хуткага навучання пісьменнасці брацкія і манастырскія друкарні выпускалі масавымі накладамі танныя і даступныя кнігі: [[Еўеўскі буквар]] (1618) і [[Куцеінскі буквар]] (1631). Гэтыя выданні шырока разыходзіліся не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і актыўна экспартаваліся ў суседнюю Маскоўскую дзяржаву<ref>Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981. С. 71.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=225}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=234}}. === Мастацтва кніжнай гравюры === [[Файл:Манархія турэцкая.jpg|міні|200px|Гравюра [[Максім Ярмалініч Вашчанка|М. Вашчанкі]] з кнігі «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]» ([[Слуцк]], 1678)]] У канцы XVI — XVII стагоддзях надзвычай высокага ўзроўню дасягнула [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжная ілюстрацыя]]. Беларускія майстры паступова перайшлі ад традыцыйнага і адносна простага [[Дрэварыт|дрэварыту]] да больш складанай і надзвычай тонкай тэхнікі [[Медзярыт|медзярыту]] (гравюры на медзі). Сярод самых выбітных гравёраў таго часу вылучаліся заснавальнікі [[Магілёўская школа гравюры|Магілёўскай школы гравюры]] [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максім Вашчанка]] і яго сын [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіль Вашчанка]]. Максім Вашчанка стварыў серыю віртуозных медзярытаў да перакладнога гістарычнага трактата «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]», які пабачыў свет у [[Слуцкая друкарня|Слуцкай друкарні]] ў 1678 годзе<ref>Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў. Мн., 1984. С. 162, 169.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=334}}. Яго сын Васіль Вашчанка адзначыўся тым, што ў 1702 годзе ўпершыню ў айчыннай кірылічнай кнізе змясціў рэалістычны свецкі гарадскі пейзаж — дэталёвую панараму Магілёва{{sfn|Нікалаеў|2009|с=344}}. Таксама вялікі ўклад у афармленне кніг унеслі такія знакамітыя мастакі, як [[Аляксандр Тарасевіч]] і [[Іван Шчырскі]], чые творы карысталіся вялікім попытам у друкарнях Вільні і [[Кіеўская лаўра|Кіева]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Акпыўнае кнігадрукаванне ў Вялікім Княстве Літоўскім стымулявала ўзнікненне і развіццё спадарожных прафесій і інстытутаў, у прыватнасці, цэхаў [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|інтралігатараў (пераплётчыкаў)]] і разгалінаванай сістэмы міжнароднага [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|кніжнага гандлю]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=235}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=238}}. == Бібліятэкі і кнігазборы == Назапашванне інтэлектуальнай спадчыны і імклівае развіццё кнігадрукавання ў [[XVI стагоддзе|XVI]]—[[XVII стагоддзе|XVII стагоддзях]] прывяло да ўзнікнення ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] велізарных прыватных і ўстаноўчых кнігасховішчаў. Магнаты, буйныя дзяржаўныя дзеячы, а таксама манастыры пачалі сістэматычна збіраць, каталагізаваць і захоўваць выданні з усёй [[Еўропа|Еўропы]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. === Магнацкія бібліятэкі === Безумоўным лідарам сярод усіх прыватных кнігасховішчаў дзяржавы з'яўлялася [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка Радзівілаў]]. Заснаваная ў сярэдзіне XVI стагоддзя, яна пастаянна папаўнялася высілкамі некалькіх пакаленняў княжацкага роду (асабліва дзякуючы намаганням [[Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка|Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі]]). Да канца [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзя]] яе аб'ём перавышаў 20 тысяч тамоў, сярод якіх былі ўнікальныя [[Інкунабула|інкунабулы]], гістарычныя летапісы, забароненыя [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквой]] працы і творы антычных аўтараў. Нясвіжская бібліятэка выконвала фактычную ролю паўдзяржаўнага архіва і даследчага цэнтра{{sfn|Нікалаеў|2009|с=249}}. Сярод іншых найважнейшых свецкіх бібліятэк вылучаліся: * '''[[Бібліятэка Сапегаў]]''' — размяшчалася ў рэзідэнцыях роду ў Ружанах і [[Дзярэчын]]е. Яна налічвала тысячы тамоў і лічылася адным з самых каштоўных збораў ва Усходняй Еўропе. Пасля падаўлення паўстання бібліятэка была канфіскавана расійскімі ўладамі і вывезена ў [[Санкт-Пецярбург]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. * '''[[Бібліятэка Храптовічаў|Шчорсаўская бібліятэка Храптовічаў]]''' — заснаваная канцлерам [[Яўхім Храптовіч|Яўхімам Храптовічам]]. Яна ўключала рэдкія выданні з кнігазбору езуітаў (у тым ліку палову бібліятэкі Залускіх) і выкарыстоўвалася як адкрыты навуковы цэнтр для даследчыкаў{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. === Манастырскія і акадэмічныя зборы === Акрамя свецкіх бібліятэк, магутнымі інтэлектуальнымі цэнтрамі з'яўляліся кнігазборы буйных манастыроў і навучальных устаноў. Галоўным адукацыйным і кніжным цэнтрам каталіцкай культуры была [[Бібліятэка Віленскай акадэміі|бібліятэка Віленскай акадэміі (універсітэта)]], заснаваная езуітамі. Вялізнай праваслаўнай (а пазней уніяцкай) бібліятэкай валодаў [[Супрасльскі манастыр|Супрасльскі манастыр]]. Там захоўваўся адзін з самых поўных збораў кірылічных выданняў і славянскіх рукапісаў. Яшчэ адзін выдатны збор належаў роду [[Хадкевічы|Хадкевічаў]] і захоўваўся архімандрытам Хрыстафорам Хадкевічам таксама ў Супраслі (пазней ён быў вывезены расійскімі войскамі){{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. Значныя кнігазборы, якія ўключалі не толькі тэалагічную, але і музычную літаратуру ([[Ірмалой|ірмалоі]]), мелі [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра|Жыровіцкі]] і [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі]] манастыры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. == Развіццё жанраў і інстытут цэнзуры == Развіццё кніжнай культуры непазбежна прывяло да ўзнікнення спецыфічных літаратурных жанраў і дзяржаўных механізмаў кантролю за друкам. Шырокае распаўсюджванне ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|панегірычная літаратура]]. У гонар уплывовых магнатаў, дзяржаўных і духоўных дзеячаў масава выдаваліся вершаваныя і празаічныя прысвячэнні, прамовы на гербы, віншаванні і эпітафіі. Гэтыя тэксты часта суправаджаліся высакаякаснымі медзярытнымі выявамі радавых гербаў і партрэтамі фундатараў. Выданне панегірыкаў стала важнай і вельмі прыбытковай часткай працы як невялікіх прыватных, так і буйных акадэмічных друкарань{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Унікальнай з'явай шляхецкай кніжнай культуры сталі так званыя «[[Сільва рэрум]]» ({{lang-la|Silva rerum}} — «лес рэчаў»). Гэта былі аб'ёмныя рукапісныя хатнія хронікі і альбомы, якія вяліся ў шляхецкіх сем'ях з пакалення ў пакаленне. Як адзначае М. Нікалаеў, туды запісваліся найважнейшыя палітычныя навіны, прамовы з соймаў, успаміны, гаспадарчыя парады, вершы, кулінарныя і медыцынскія рэцэпты. Для многіх даследчыкаў такія рукапісныя сшыткі застаюцца адной з галоўных крыніц вывучэння ментальнасці і паўсядзённага жыцця шляхты ВКЛ{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інстытут цэнзуры]] ў Вялікім Княстве Літоўскім першапачаткова меў пераважна канфесійны характар. З сярэдзіны XVI стагоддзя Каталіцкая царква праз ордэн езуітаў пачала актыўную барацьбу з распаўсюджваннем пратэстанцкай і праваслаўнай літаратуры. Пасля прыняцця [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборам]] строгіх правілаў, у ВКЛ пачалі дзейнічаць афіцыйныя «[[Індэкс забароненых кніг|Індэксы забароненых кніг]]» ({{lang-la|Index Librorum Prohibitorum}}). Выдаўцы былі абавязаны атрымліваць спецыяльны дазвол («імпрыматур») ад царкоўных іерархаў на друк любой кнігі, якая закранала тэалагічныя і маральныя пытанні. Аднак, дзякуючы магнацкай вольніцы і наяўнасці незалежных прыватных друкарань (асабліва ў кальвіністаў і арыян), цэнзурны кантроль у ВКЛ ніколі не быў татальным, што спрыяла захаванню адноснай свабоды друку і верацярпімасці аж да канца існавання дзяржавы<ref>Buchwald-Pelcowa P. Cenzura w dawnej Polsce: między prasą drukarską a stosem. Warszawa, 1997. S. 184–185.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=280}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1|ref=Нікалаеў}} {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукавання ў Беларусі]] 3fmytgihuebr946esyaom5mvht239sn 5125301 5125227 2026-04-13T09:48:23Z M.L.Bot 261 /* Літаратура */ 5125301 wikitext text/x-wiki '''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную культуру гэтага перыяду як сукупнасць духоўных і матэрыяльных каштоўнасцей, а саму кнігу — і як фактар духоўнага жыцця, і як прадмет матэрыяльнай культуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. Кніжная культура дзяржавы ўяўляла сабой складаны кангламерат асобных нацыянальных культур, у якім сінтэзаваліся ўсходнеславянскія, заходнееўрапейскія, а таксама ісламскія і іўдзейскія традыцыі. Яна прайшла шлях ад манастырскіх [[Скрыпторый|скрыпторыяў]] да ўзнікнення магутнай паліграфічнай індустрыі і ўключала ў сябе не толькі выданне тэкстаў, але і развіццё [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|пераплётнай справы]], [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжнай гравюры]] і фарміраванне найбуйнейшых [[Бібліятэка|бібліятэк]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=11}}. == Вытокі і фарміраванне: спадчына Кіеўскай Русі == Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага не ўзнікла на пустым месцы. Яна непасрэдна грунтавалася на магутнай культурнай спадчыне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] XI—XIII стагоддзяў. Уключэнне заходнерускіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага забяспечыла бесперапыннасць і пераемнасць рукапіснай традыцыі. Спадчына Кіеўскай Русі ў выглядзе [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]], кірылічнага пісьма і візантыйскага багаслоўя стала тым падмуркам, на якім пазней вырасла шматканфесійная кніжнасць Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=12}}. === Раннія цэнтры кнігапісання і помнікі === Ужо ў другой палове XI і пачатку XII стагоддзя на тэрыторыі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] сфарміраваліся першыя цэнтры рукапіснай кнігі. Знакавымі месцамі стварэння кніг сталі епіскапскія кафедры ў заснаваным у 1072 (ці каля 1088) годзе [[Тураў|Тураве]], а таксама ў [[Полацк]]у і [[Смаленск]]у. З распаўсюджваннем хрысціянства ўзнікла неабходнасць у вялікай колькасці багаслужбовых тэкстаў, такіх як [[Евангелле|Евангеллі]], [[Апостал (кніга)|Апосталы]] і [[Псалтыр|Псалтыры]]<ref>Мельников А. А. Пути непечальные: Исторические свидетельства о святости Белой Руси. Мн., 1992. С. 19, 48.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19}}. Значны ўклад у кніжную культуру гэтага перыяду ўнеслі выбітныя асветнікі і тэолагі. Творы [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], у тым ліку яго малітвы і павучанні, карысталіся велізарнай папулярнасцю і перапісваліся ў шматлікіх манастырскіх скрыпторыях далёка за межамі Турава на працягу некалькіх стагоддзяў<ref>Полянская И. В. Кирилл Туровский: творец или компилятор?! // От Нестора до Фонвизина. Новые методы установления авторства. М., 1994. С. 97–100.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=19—20}}. Імя асветніцы [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]] непасрэдна звязана з арганізацыяй жаночага манастыра ў Полацку, дзе рупліва перапісваліся кнігі<ref>Соколов П. П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до начала XV века. Киев, 1913. С. 62–64, 69.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20}}. Сярод самых ранніх і каштоўных рукапісных помнікаў, якія захаваліся да нашага часу і сведчаць пра маштаб кнігапіснай дзейнасці на беларускіх землях да мангольскага нашэсця, вылучаюцца: * '''[[Тураўскае Евангелле]]''' XI стагоддзя, якое з'яўляецца адным з найстаражытнейшых усходнеславянскіх рукапісаў. У ім захаваўся знакаміты ўкладны запіс князя Канстанціна Астрожскага ад 1508 года{{sfn|Нікалаеў|2009|с=22}}. * '''[[Полацкае Евангелле]]''', створанае ў канцы XII або пачатку XIII стагоддзя. Гэты выдатны помнік дэманструе высокі ўзровень полацкай школы каліграфіі. Кніга ўтрымлівае больш познія ўкладныя прыпіскі з другой паловы XIV стагоддзя. Напрыклад, там захаваўся запіс ад Івана Дземянцава пра перадачу зямлі на «Вялікім полі» і святара пра набыццё зямлі, што сведчыць пра актыўнае і практычнае выкарыстанне Евангелля ў Полацку<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=20—21}}. * '''[[Аршанскае Евангелле]]''' XIII стагоддзя. Гэты рукапіс утрымлівае не толькі тэкст, але і выдатныя мініяцюры з выявамі евангелістаў. Даследчыкі адзначаюць яго цесныя стылістычныя сувязі з полацкай мастацкай школай і яе кніжнай традыцыяй<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. (далей — Сводный каталог XI—XIII вв.). М., 1984. № 10, 55, 194, 195, 342.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. === Роля Галіцка-Валынскага княства і эміграцыя кніжнікаў === У сярэдзіне XIII стагоддзя пасля катастрафічнага мангольскага нашэсця на [[Кіеў]] і цэнтральныя рускія землі ў 1240 годзе геаграфія кніжнай культуры істотна змянілася. Цэнтр інтэлектуальнага жыцця перамясціўся на захад, у [[Галіцка-Валынскае княства]] і ў землі будучага Вялікага Княства Літоўскага, уключаючы [[Навагрудак]] і [[Гродна|Горадню]]. Разбурэнне паўднёвых гарадоў выклікала масавую міграцыю духавенства, пісараў і рамеснікаў-кніжнікаў на поўнач і захад пад абарону мясцовых князёў<ref>Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. С. 201–225.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=24}}. Галіцка-Валынская дзяржава стала своеасаблівым мостам, праз які візантыйска-кіеўская традыцыя бесперапынна перадавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. Пры дварах галіцкіх князёў ствараліся выдатныя рукапісы, у тым ліку славуты [[Галіцка-Валынскі летапіс]], які пазней стаў важнай крыніцай для стварэння ўласных агульнадзяржаўных летапісаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>Грушевський М. С. Звичайна схема «русскої» історії й справа раціонального укладу історії східнього слов’янства // Статьи по славяноведению. Вып. 1. СПб., 1904. С. 299.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=25}}. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага і далучэнне да яго шырокіх усходнеславянскіх тэрыторый выратавала кніжную спадчыну гэтых рэгіёнаў ад фізічнага знішчэння{{sfn|Нікалаеў|2009|с=27}}. Першыя літоўскія князі [[Міндоўг]], [[Гедымін]] і [[Альгерд]], нягледзячы на сваю першапачатковую прыхільнасць да язычніцтва, дэманстравалі выключную талерантнасць да кніжнай культуры мясцовага хрысціянскага насельніцтва<ref>ПСРЛ. Т. 32. С. 130.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=28—32}}. Пры іх дварах і ў канцылярыях актыўна працавалі славянскія пісары, што прывяло да замацавання «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мовы як афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства. Менавіта афіцыйныя дакументы, міжумоўныя граматы і прывілеі пачалі фарміраваць уласны дзяржаўны пласт кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—33}}. == Рукапісная кніга ў эпоху станаўлення дзяржавы (XIV—XV стагоддзі) == Са стварэннем і ўмацаваннем цэнтралізаванай дзяржавы ў [[XIV стагоддзе|XIV]]—[[XV стагоддзе|XV стагоддзях]] кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага выйшла на новы этап. У гэты час актыўна папаўняліся манастырскія бібліятэкі, ствараліся выдатныя помнікі рукапіснага мастацтва, а таксама пачалося шырокае выкарыстанне кнігі для дзяржаўных і юрыдычных патрэб. === Лаўрышаўскае Евангелле === Адным з найбольш яскравых помнікаў ранняга перыяду існавання ВКЛ з'яўляецца [[Лаўрышаўскае Евангелле]] (канец XIII — пачатак XIV ст.). Гэты ўнікальны рукапіс цесна звязаны з [[Лаўрышаўскі манастыр|Лаўрышаўскім манастыром]] каля [[Навагрудак|Навагрудка]], які ў той час з'яўляўся адным з найбуйнейшых духоўных цэнтраў дзяржавы. Евангелле вылучаецца сваім багатым мастацкім афармленнем. Яно ўтрымлівае 18 буйных каляровых [[Мініяцюра|мініяцюр]], якія адлюстроўваюць не толькі традыцыйныя евангельскія сюжэты, але і сцэны з жыцця святых. Даследчыкі звяртаюць увагу на стылістычную асаблівасць гэтых мініяцюр: мастак выкарыстаў надзвычай экспрэсіўную, хуткую манеру малюнка, якая ўказвае на жывую мясцовую мастацкую традыцыю. Некаторыя выявы (напрыклад, мініяцюра з выявай праведнага Іава) дэманструюць моцны драматызм і незвычайную для таго часу дынаміку кампазіцыі<ref>Семянчук А. Лаўрышаўскае Евангелле // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Я. Галенчанкі. Вільня — Мінск, 2009. С. 236—246.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=35}}. Акрамя мастацкай каштоўнасці, Лаўрышаўскае Евангелле з'яўляецца выдатнай крыніцай па гісторыі дзяржаўнага і сацыяльнага жыцця Навагрудчыны. На яго свабодных аркушах і палях на працягу стагоддзяў рабіліся важныя юрыдычныя прыпіскі (уклады, дараванні, тастаменты). Гэта сведчыць пра тое, што напрастольнае Евангелле ўспрымалася ў грамадстве ВКЛ не толькі як святыня, але і як галоўны, найбольш надзейны дзяржаўны архіў, запіс у якім гарантаваў непарушнасць дагавора<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. Вып. 1. М., 1976. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=21}}. Сярод такіх дакументаў захавалася і прыпіска дыякана Яўстафія пра спрайленне невядомага рэдактара ў канцы кнігі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=61}}. === Смаленска-Мсціслаўская кніжная школа === Асобным і вельмі магутным цэнтрам кнігапісання ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў канцы XIV стагоддзя сталі смаленскія і мсціслаўскія землі. Менавіта тут, пад патранажам мясцовых князёў, ствараліся выдатныя помнікі славянскай каліграфіі і кніжнага мастацтва. Найвышэйшым дасягненнем гэтай школы з'яўляецца [[Мсціслаўскі Псалтыр]] (ці ''Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх''), які быў перапісаны ў [[1395]] годзе. Як вынікае з падрабязнай прыпіскі самога пісца на апошніх аркушах, кніга была створана па заказе смаленскага князя Глеба Святаслававіча і яго жонкі Улляны. У гістарычнай нататцы падрабязна апісваюцца драматычныя падзеі, на фоне якіх ішла праца: бітва на Ворксле і аблога Смаленска войскамі вялікага князя літоўскага [[Вітаўт|Вітаўта]] ў 1395 годзе, калі горад канчаткова ўвайшоў у склад ВКЛ<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. М., 1984. С. 231.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=31}}. Псалтыр 1395 года вылучаецца бліскучым мастацкім афармленнем, якое сведчыць пра майстэрства і багацце заказчыкаў. Рукапіс упрыгожаны раскошнымі тэраталагічнымі ініцыяламі, складанымі арнаментальнымі рамкамі і загалоўкамі, выкананымі чырвонай фарбай (кінавар'ю). Даследчыкі звяртаюць увагу на вытанчанасць малюнка, які спалучае ў сабе традыцыйныя балканскія матывы са спецыфічнымі мясцовымі элементамі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=41}}. === Кіеўскі Псалтыр 1397 года === Праз два гады пасля мсціслаўскага шэдэўра, у [[1397]] годзе, у [[Кіеў|Кіеве]] (які ў той час таксама ўваходзіў у склад ВКЛ) быў створаны яшчэ адзін выдатны помнік — [[Кіеўскі Псалтыр]]. Гэты пергаментны рукапіс быў перапісаны вядомым майстрам Спірыдонам (які пакінуў свой аўтограф у канцы кнігі) на заказ біскупа Міхаіла<ref>Вздорнов Г. И. Исследование о Киевской Псалтири. М., 1978. С. 32.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=47}}. Кіеўскі Псалтыр лічыцца адным з найпрыгажэйшых ілюмінаваных рукапісаў Усходняй Еўропы. На яго палях размешчана велізарная колькасць маляўнічых шматкаляровых мініяцюр, якія дэманструюць не толькі біблейскія сюжэты, але і разнастайныя алегарычныя выявы жывёл (ільвоў, паўлінаў, фантастычных звяроў). Некаторыя мініяцюры маюць відавочны сімвалічны характар (напрыклад, мініяцюра да 139 псалма «Збаві мяне, Госпадзе, ад чалавека ліхога» ілюстравана сцэнай, дзе «д'яблы» напалі на людзей у дамах і на вуліцах). Мастак віртуозна ўплёў малюнкі прама ў тэкст, выкарыстоўваючы палі рукапісу як асноўную прастору для сваёй творчасці<ref>Щепкина М. В. и др. Описание пергаментных рукописей Государственного Исторического музея. Ч. 1. Русские рукописи // Археографический ежегодник за 1964 год. М., 1965. С. 160–161.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=32—48}}. Праз стагоддзі, ужо ў пачатку XVI стагоддзя, гэты шэдэўр стаў узорам для перапісчыкаў у самім цэнтры ВКЛ, калі паводле яго матываў у Вільні быў створаны іншы багата ілюстраваны рукапіс{{sfn|Нікалаеў|2009|с=44}}. == Эпоха кнігадрукавання (XVI–XVII стагоддзі) == Сапраўдны пераварот у кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага адбыўся ў пачатку [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] з распаўсюджваннем [[Кнігадрукаванне|кнігадрукавання]]. Гэтая тэхналагічная рэвалюцыя не толькі паскорыла тыражаванне тэкстаў, але і вывела дзяржаву ў лік перадавых культурных цэнтраў [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]]. === Дзейнасць Францыска Скарыны === Пачынальнікам і заснавальнікам усходнеславянскага кнігадрукавання стаў выбітны гуманіст і асветнік з [[Полацк]]а [[Францыск Скарына]]. У [[1517]] годзе ён заснаваў сваю першую друкарню ў [[Прага|Празе]], дзе пачаў выдаваць знакамітую «[[Біблія Францыска Скарыны|Біблію руску]]». Пазней, каля [[1522]] года, Скарына перанёс выдавецкую дзейнасць непасрэдна ў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага — [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. Менавіта ў [[Віленская друкарня Скарыны|Віленскай друкарні]] пабачылі свет яго славутая «[[Малая падарожная кніжка]]» (1522) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). Выданні Скарыны вылучаліся надзвычай высокім паліграфічным узроўнем, багаццем і прафесіяналізмам выканання [[Гравюра|гравюр]], а таксама моўнай наватарнасцю — яны друкаваліся на мове, максімальна набліжанай да жывой народнай гаворкі{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}. === Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі === У другой палове XVI і на працягу [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] на тэрыторыі дзяржавы пачаўся сапраўдны «друкарскі бум». Ён быў выкліканы як эканамічным ростам, так і вострай рэлігійнай палемікай у эпоху [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]]. У гэты перыяд у Вялікім Княстве Літоўскім сфарміравалася разгалінаваная сетка друкарань розных канфесій. '''Дзяржаўныя і праваслаўныя выданні''' Найбуйнейшым і самым камерцыйна паспяховым цэнтрам кірылічнага кнігадрукавання стала [[Друкарня Мамонічаў|друкарня Кузьмы і Лявона Мамонічаў]] у Вільні. Яна карысталася прамой падтрымкай урада і мела манаполію на выданне дзяржаўных прававых актаў. Найвышэйшым дасягненнем гэтай друкарні стаў выпуск у [[1588]] годзе манументальнага «[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэцяга Статута Вялікага Княства Літоўскага]]». Кніга была надрукавана на афіцыйнай «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове і багата аздоблена выявай дзяржаўнага герба [[Пагоня|«Пагоня»]], а таксама партрэтам караля Жыгімонта III Вазы<ref>Лаппо И. И. Литовский Статут 1588 года. Т. 1, ч. 1. Каунас, 1934. С. 439.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=154}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=212—213}}. Значную ролю адыгрывалі праваслаўныя брацкія друкарні, якія аб'ядноўвалі намаганні гараджан і духавенства для супрацьстаяння каталіцкай экспансіі. Сярод іх асабліва вылучаліся [[Віленская брацкая друкарня]], [[Магілёўская брацкая друкарня]], [[Еўеўская друкарня]] і [[Куцеінская друкарня]] (каля [[Орша|Оршы]]). Апошняя стала магутным цэнтрам вытворчасці багаслужбовых і навучальных кніг пад кіраўніцтвам ігумена [[Іаіль Труцэвіч|Іаіля Труцэвіча]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}. Таксама вядомы друкар і асветнік [[Спірыдон Собаль]] заснаваў мабільную [[Буйніцкая друкарня|друкарню ў Буйнічах]] пад [[Магілёў|Магілёвам]], дзе актыўна выдаваў папулярную літаратуру{{sfn|Нікалаеў|2009|с=229}}. '''Пратэстанцкія і каталіцкія цэнтры''' [[Пратэстантызм|Пратэстанты]] Вялікага Княства Літоўскага разгарнулі актыўную выдавецкую дзейнасць дзякуючы магутнай фінансавай падтрымцы мясцовых [[Магнаты|магнатаў]]. У прыватнасці, у [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкай друкарні]] Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1563 годзе была выдадзена знакамітая [[Брэсцкая Біблія]] (на [[Польская мова|польскай мове]]). Вялікі ўплыў мелі [[Нясвіжская друкарня|Нясвіжская друкарня]], дзе працаваў філосаф і асветнік [[Сымон Будны]] (там быў надрукаваны яго «[[Катэхізіс (1562)|Катэхізіс]]»), а таксама прыватная [[Лоская друкарня|Лоская]] і [[Любчанская друкарня|Любчанская друкарні]]. У Любчы друкар [[Пётр Бластус Кміта]] спецыялізаваўся на выпуску навуковай, гістарычнай і палемічнай літаратуры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=215}}. [[Каталіцкая царква|Каталіцкі]] кнігадрук канцэнтраваўся пераважна ў руках ордэна [[Езуіты|езуітаў]]. Галоўным манапалістам стала [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная друкарня ў Вільні]], якая друкавала велізарнымі накладамі падручнікі, панегірыкі, слоўнікі і тэалагічныя трактаты на [[Лацінская мова|лацінскай]] і польскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|с=302}}. === Развіццё лексікаграфіі і асветніцкая літаратура === Важным здабыткам кніжнай культуры эпохі стала імклівае развіццё айчыннай [[Лексікаграфія|лексікаграфіі]] і стварэнне падручнікаў для брацкіх школ. У [[1596]] годзе славуты вучоны [[Лаўрэнцій Зізаній]] выдаў у Вільні першы друкаваны царкоўнаславянска-старабеларускі слоўнік «[[Лексіс (1596)|Лексіс...]]» разам са сваёй «[[Грамматіка словенска|Грамматікай словенскай]]»{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Аднак сапраўднай вяршыняй гэтага працэсу стала выданне манументальнай працы [[Памва Бярында|Памвы Бярынды]] «[[Лексікон славенароскі]]» (Кіеў, 1627; Куцейна, 1653). Яго слоўнік утрымліваў каля 7000 слоў і з'яўляўся незаменным інструментам для перакладу складаных біблейскіх тэкстаў на зразумелую насельніцтву мову{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. Для патрэб хуткага навучання пісьменнасці брацкія і манастырскія друкарні выпускалі масавымі накладамі танныя і даступныя кнігі: [[Еўеўскі буквар]] (1618) і [[Куцеінскі буквар]] (1631). Гэтыя выданні шырока разыходзіліся не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і актыўна экспартаваліся ў суседнюю Маскоўскую дзяржаву<ref>Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981. С. 71.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=225}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=234}}. === Мастацтва кніжнай гравюры === [[Файл:Манархія турэцкая.jpg|міні|200px|Гравюра [[Максім Ярмалініч Вашчанка|М. Вашчанкі]] з кнігі «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]» ([[Слуцк]], 1678)]] У канцы XVI — XVII стагоддзях надзвычай высокага ўзроўню дасягнула [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжная ілюстрацыя]]. Беларускія майстры паступова перайшлі ад традыцыйнага і адносна простага [[Дрэварыт|дрэварыту]] да больш складанай і надзвычай тонкай тэхнікі [[Медзярыт|медзярыту]] (гравюры на медзі). Сярод самых выбітных гравёраў таго часу вылучаліся заснавальнікі [[Магілёўская школа гравюры|Магілёўскай школы гравюры]] [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максім Вашчанка]] і яго сын [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіль Вашчанка]]. Максім Вашчанка стварыў серыю віртуозных медзярытаў да перакладнога гістарычнага трактата «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]», які пабачыў свет у [[Слуцкая друкарня|Слуцкай друкарні]] ў 1678 годзе<ref>Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў. Мн., 1984. С. 162, 169.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=334}}. Яго сын Васіль Вашчанка адзначыўся тым, што ў 1702 годзе ўпершыню ў айчыннай кірылічнай кнізе змясціў рэалістычны свецкі гарадскі пейзаж — дэталёвую панараму Магілёва{{sfn|Нікалаеў|2009|с=344}}. Таксама вялікі ўклад у афармленне кніг унеслі такія знакамітыя мастакі, як [[Аляксандр Тарасевіч]] і [[Іван Шчырскі]], чые творы карысталіся вялікім попытам у друкарнях Вільні і [[Кіеўская лаўра|Кіева]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Акпыўнае кнігадрукаванне ў Вялікім Княстве Літоўскім стымулявала ўзнікненне і развіццё спадарожных прафесій і інстытутаў, у прыватнасці, цэхаў [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|інтралігатараў (пераплётчыкаў)]] і разгалінаванай сістэмы міжнароднага [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|кніжнага гандлю]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=235}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=238}}. == Бібліятэкі і кнігазборы == Назапашванне інтэлектуальнай спадчыны і імклівае развіццё кнігадрукавання ў [[XVI стагоддзе|XVI]]—[[XVII стагоддзе|XVII стагоддзях]] прывяло да ўзнікнення ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] велізарных прыватных і ўстаноўчых кнігасховішчаў. Магнаты, буйныя дзяржаўныя дзеячы, а таксама манастыры пачалі сістэматычна збіраць, каталагізаваць і захоўваць выданні з усёй [[Еўропа|Еўропы]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. === Магнацкія бібліятэкі === Безумоўным лідарам сярод усіх прыватных кнігасховішчаў дзяржавы з'яўлялася [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка Радзівілаў]]. Заснаваная ў сярэдзіне XVI стагоддзя, яна пастаянна папаўнялася высілкамі некалькіх пакаленняў княжацкага роду (асабліва дзякуючы намаганням [[Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка|Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі]]). Да канца [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзя]] яе аб'ём перавышаў 20 тысяч тамоў, сярод якіх былі ўнікальныя [[Інкунабула|інкунабулы]], гістарычныя летапісы, забароненыя [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквой]] працы і творы антычных аўтараў. Нясвіжская бібліятэка выконвала фактычную ролю паўдзяржаўнага архіва і даследчага цэнтра{{sfn|Нікалаеў|2009|с=249}}. Сярод іншых найважнейшых свецкіх бібліятэк вылучаліся: * '''[[Бібліятэка Сапегаў]]''' — размяшчалася ў рэзідэнцыях роду ў Ружанах і [[Дзярэчын]]е. Яна налічвала тысячы тамоў і лічылася адным з самых каштоўных збораў ва Усходняй Еўропе. Пасля падаўлення паўстання бібліятэка была канфіскавана расійскімі ўладамі і вывезена ў [[Санкт-Пецярбург]]{{sfn|Нікалаеў|2009|с=164}}. * '''[[Бібліятэка Храптовічаў|Шчорсаўская бібліятэка Храптовічаў]]''' — заснаваная канцлерам [[Яўхім Храптовіч|Яўхімам Храптовічам]]. Яна ўключала рэдкія выданні з кнігазбору езуітаў (у тым ліку палову бібліятэкі Залускіх) і выкарыстоўвалася як адкрыты навуковы цэнтр для даследчыкаў{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. === Манастырскія і акадэмічныя зборы === Акрамя свецкіх бібліятэк, магутнымі інтэлектуальнымі цэнтрамі з'яўляліся кнігазборы буйных манастыроў і навучальных устаноў. Галоўным адукацыйным і кніжным цэнтрам каталіцкай культуры была [[Бібліятэка Віленскай акадэміі|бібліятэка Віленскай акадэміі (універсітэта)]], заснаваная езуітамі. Вялізнай праваслаўнай (а пазней уніяцкай) бібліятэкай валодаў [[Супрасльскі манастыр|Супрасльскі манастыр]]. Там захоўваўся адзін з самых поўных збораў кірылічных выданняў і славянскіх рукапісаў. Яшчэ адзін выдатны збор належаў роду [[Хадкевічы|Хадкевічаў]] і захоўваўся архімандрытам Хрыстафорам Хадкевічам таксама ў Супраслі (пазней ён быў вывезены расійскімі войскамі){{sfn|Нікалаеў|2009|с=243}}. Значныя кнігазборы, якія ўключалі не толькі тэалагічную, але і музычную літаратуру ([[Ірмалой|ірмалоі]]), мелі [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра|Жыровіцкі]] і [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі]] манастыры{{sfn|Нікалаеў|2009|с=224}}{{sfn|Нікалаеў|2009|с=381}}. == Развіццё жанраў і інстытут цэнзуры == Развіццё кніжнай культуры непазбежна прывяло да ўзнікнення спецыфічных літаратурных жанраў і дзяржаўных механізмаў кантролю за друкам. Шырокае распаўсюджванне ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|панегірычная літаратура]]. У гонар уплывовых магнатаў, дзяржаўных і духоўных дзеячаў масава выдаваліся вершаваныя і празаічныя прысвячэнні, прамовы на гербы, віншаванні і эпітафіі. Гэтыя тэксты часта суправаджаліся высакаякаснымі медзярытнымі выявамі радавых гербаў і партрэтамі фундатараў. Выданне панегірыкаў стала важнай і вельмі прыбытковай часткай працы як невялікіх прыватных, так і буйных акадэмічных друкарань{{sfn|Нікалаеў|2009|с=324}}. Унікальнай з'явай шляхецкай кніжнай культуры сталі так званыя «[[Сільва рэрум]]» ({{lang-la|Silva rerum}} — «лес рэчаў»). Гэта былі аб'ёмныя рукапісныя хатнія хронікі і альбомы, якія вяліся ў шляхецкіх сем'ях з пакалення ў пакаленне. Як адзначае М. Нікалаеў, туды запісваліся найважнейшыя палітычныя навіны, прамовы з соймаў, успаміны, гаспадарчыя парады, вершы, кулінарныя і медыцынскія рэцэпты. Для многіх даследчыкаў такія рукапісныя сшыткі застаюцца адной з галоўных крыніц вывучэння ментальнасці і паўсядзённага жыцця шляхты ВКЛ{{sfn|Нікалаеў|2009|с=277}}. [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інстытут цэнзуры]] ў Вялікім Княстве Літоўскім першапачаткова меў пераважна канфесійны характар. З сярэдзіны XVI стагоддзя Каталіцкая царква праз ордэн езуітаў пачала актыўную барацьбу з распаўсюджваннем пратэстанцкай і праваслаўнай літаратуры. Пасля прыняцця [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборам]] строгіх правілаў, у ВКЛ пачалі дзейнічаць афіцыйныя «[[Індэкс забароненых кніг|Індэксы забароненых кніг]]» ({{lang-la|Index Librorum Prohibitorum}}). Выдаўцы былі абавязаны атрымліваць спецыяльны дазвол («імпрыматур») ад царкоўных іерархаў на друк любой кнігі, якая закранала тэалагічныя і маральныя пытанні. Аднак, дзякуючы магнацкай вольніцы і наяўнасці незалежных прыватных друкарань (асабліва ў кальвіністаў і арыян), цэнзурны кантроль у ВКЛ ніколі не быў татальным, што спрыяла захаванню адноснай свабоды друку і верацярпімасці аж да канца існавання дзяржавы<ref>Buchwald-Pelcowa P. Cenzura w dawnej Polsce: między prasą drukarską a stosem. Warszawa, 1997. S. 184–185.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|с=280}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|Нікалаеў|2009| {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1}} }} {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукавання ў Беларусі]] tm441lxulbfnlk14hzuqiv4k0obzcym 5125302 5125301 2026-04-13T09:50:38Z M.L.Bot 261 5125302 wikitext text/x-wiki '''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную культуру гэтага перыяду як сукупнасць духоўных і матэрыяльных каштоўнасцей, а саму кнігу — і як фактар духоўнага жыцця, і як прадмет матэрыяльнай культуры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=11}}. Кніжная культура дзяржавы ўяўляла сабой складаны кангламерат асобных нацыянальных культур, у якім сінтэзаваліся ўсходнеславянскія, заходнееўрапейскія, а таксама ісламскія і іўдзейскія традыцыі. Яна прайшла шлях ад манастырскіх [[Скрыпторый|скрыпторыяў]] да ўзнікнення магутнай паліграфічнай індустрыі і ўключала ў сябе не толькі выданне тэкстаў, але і развіццё [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|пераплётнай справы]], [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжнай гравюры]] і фарміраванне найбуйнейшых [[Бібліятэка|бібліятэк]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=11}}. == Вытокі і фарміраванне: спадчына Кіеўскай Русі == Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага не ўзнікла на пустым месцы. Яна непасрэдна грунтавалася на магутнай культурнай спадчыне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] XI—XIII стагоддзяў. Уключэнне заходнерускіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага забяспечыла бесперапыннасць і пераемнасць рукапіснай традыцыі. Спадчына Кіеўскай Русі ў выглядзе [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]], кірылічнага пісьма і візантыйскага багаслоўя стала тым падмуркам, на якім пазней вырасла шматканфесійная кніжнасць Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|p=12}}. === Раннія цэнтры кнігапісання і помнікі === Ужо ў другой палове XI і пачатку XII стагоддзя на тэрыторыі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] сфарміраваліся першыя цэнтры рукапіснай кнігі. Знакавымі месцамі стварэння кніг сталі епіскапскія кафедры ў заснаваным у 1072 (ці каля 1088) годзе [[Тураў|Тураве]], а таксама ў [[Полацк]]у і [[Смаленск]]у. З распаўсюджваннем хрысціянства ўзнікла неабходнасць у вялікай колькасці багаслужбовых тэкстаў, такіх як [[Евангелле|Евангеллі]], [[Апостал (кніга)|Апосталы]] і [[Псалтыр]]ы<ref>Мельников А. А. Пути непечальные: Исторические свидетельства о святости Белой Руси. Мн., 1992. С. 19, 48.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=19}}. Значны ўклад у кніжную культуру гэтага перыяду ўнеслі выбітныя асветнікі і тэолагі. Творы [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], у тым ліку яго малітвы і павучанні, карысталіся велізарнай папулярнасцю і перапісваліся ў шматлікіх манастырскіх скрыпторыях далёка за межамі Турава на працягу некалькіх стагоддзяў<ref>Полянская И. В. Кирилл Туровский: творец или компилятор?! // От Нестора до Фонвизина. Новые методы установления авторства. М., 1994. С. 97-100.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=19—20}}. Імя асветніцы [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]] непасрэдна звязана з арганізацыяй жаночага манастыра ў Полацку, дзе рупліва перапісваліся кнігі<ref>Соколов П. П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до начала XV века. Киев, 1913. С. 62-64, 69.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=20}}. Сярод самых ранніх і каштоўных рукапісных помнікаў, якія захаваліся да нашага часу і сведчаць пра маштаб кнігапіснай дзейнасці на беларускіх землях да мангольскага нашэсця, вылучаюцца: * '''[[Тураўскае Евангелле]]''' XI стагоддзя, якое з’яўляецца адным з найстаражытнейшых усходнеславянскіх рукапісаў. У ім захаваўся знакаміты ўкладны запіс князя Канстанціна Астрожскага ад 1508 года{{sfn|Нікалаеў|2009|p=22}}. * '''[[Полацкае Евангелле]]''', створанае ў канцы XII або пачатку XIII стагоддзя. Гэты выдатны помнік дэманструе высокі ўзровень полацкай школы каліграфіі. Кніга ўтрымлівае больш познія ўкладныя прыпіскі з другой паловы XIV стагоддзя. Напрыклад, там захаваўся запіс ад Івана Дземянцава пра перадачу зямлі на «Вялікім полі» і святара пра набыццё зямлі, што сведчыць пра актыўнае і практычнае выкарыстанне Евангелля ў Полацку<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=20—21}}. * '''[[Аршанскае Евангелле]]''' XIII стагоддзя. Гэты рукапіс утрымлівае не толькі тэкст, але і выдатныя мініяцюры з выявамі евангелістаў. Даследчыкі адзначаюць яго цесныя стылістычныя сувязі з полацкай мастацкай школай і яе кніжнай традыцыяй<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. (далей — Сводный каталог XI—XIII вв.). М., 1984. № 10, 55, 194, 195, 342.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=21}}. === Роля Галіцка-Валынскага княства і эміграцыя кніжнікаў === У сярэдзіне XIII стагоддзя пасля катастрафічнага мангольскага нашэсця на [[Кіеў]] і цэнтральныя рускія землі ў 1240 годзе геаграфія кніжнай культуры істотна змянілася. Цэнтр інтэлектуальнага жыцця перамясціўся на захад, у [[Галіцка-Валынскае княства]] і ў землі будучага Вялікага Княства Літоўскага, уключаючы [[Навагрудак]] і [[Гродна|Горадню]]. Разбурэнне паўднёвых гарадоў выклікала масавую міграцыю духавенства, пісараў і рамеснікаў-кніжнікаў на поўнач і захад пад абарону мясцовых князёў<ref>Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. С. 201—225.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=24}}. Галіцка-Валынская дзяржава стала своеасаблівым мостам, праз які візантыйска-кіеўская традыцыя бесперапынна перадавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. Пры дварах галіцкіх князёў ствараліся выдатныя рукапісы, у тым ліку славуты [[Галіцка-Валынскі летапіс]], які пазней стаў важнай крыніцай для стварэння ўласных агульнадзяржаўных летапісаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>Грушевський М. С. Звичайна схема «русскої» історії й справа раціонального укладу історії східнього слов’янства // Статьи по славяноведению. Вып. 1. СПб., 1904. С. 299.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=25}}. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага і далучэнне да яго шырокіх усходнеславянскіх тэрыторый выратавала кніжную спадчыну гэтых рэгіёнаў ад фізічнага знішчэння{{sfn|Нікалаеў|2009|p=27}}. Першыя літоўскія князі [[Міндоўг]], [[Гедымін]] і [[Альгерд]], нягледзячы на сваю першапачатковую прыхільнасць да язычніцтва, дэманстравалі выключную талерантнасць да кніжнай культуры мясцовага хрысціянскага насельніцтва<ref>ПСРЛ. Т. 32. С. 130.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=28—32}}. Пры іх дварах і ў канцылярыях актыўна працавалі славянскія пісары, што прывяло да замацавання «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мовы як афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства. Менавіта афіцыйныя дакументы, міжумоўныя граматы і прывілеі пачалі фарміраваць уласны дзяржаўны пласт кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|p=32—33}}. == Рукапісная кніга ў эпоху станаўлення дзяржавы (XIV—XV стагоддзі) == Са стварэннем і ўмацаваннем цэнтралізаванай дзяржавы ў [[XIV стагоддзе|XIV]]—[[XV стагоддзе|XV стагоддзях]] кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага выйшла на новы этап. У гэты час актыўна папаўняліся манастырскія бібліятэкі, ствараліся выдатныя помнікі рукапіснага мастацтва, а таксама пачалося шырокае выкарыстанне кнігі для дзяржаўных і юрыдычных патрэб. === Лаўрышаўскае Евангелле === Адным з найбольш яскравых помнікаў ранняга перыяду існавання ВКЛ з’яўляецца [[Лаўрышаўскае Евангелле]] (канец XIII — пачатак XIV ст.). Гэты ўнікальны рукапіс цесна звязаны з [[Лаўрышаўскі манастыр|Лаўрышаўскім манастыром]] каля [[Навагрудак|Навагрудка]], які ў той час з’яўляўся адным з найбуйнейшых духоўных цэнтраў дзяржавы. Евангелле вылучаецца сваім багатым мастацкім афармленнем. Яно ўтрымлівае 18 буйных каляровых [[Мініяцюра|мініяцюр]], якія адлюстроўваюць не толькі традыцыйныя евангельскія сюжэты, але і сцэны з жыцця святых. Даследчыкі звяртаюць увагу на стылістычную асаблівасць гэтых мініяцюр: мастак выкарыстаў надзвычай экспрэсіўную, хуткую манеру малюнка, якая ўказвае на жывую мясцовую мастацкую традыцыю. Некаторыя выявы (напрыклад, мініяцюра з выявай праведнага Іава) дэманструюць моцны драматызм і незвычайную для таго часу дынаміку кампазіцыі<ref>Семянчук А. Лаўрышаўскае Евангелле // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Я. Галенчанкі. Вільня — Мінск, 2009. С. 236—246.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=35}}. Акрамя мастацкай каштоўнасці, Лаўрышаўскае Евангелле з’яўляецца выдатнай крыніцай па гісторыі дзяржаўнага і сацыяльнага жыцця Навагрудчыны. На яго свабодных аркушах і палях на працягу стагоддзяў рабіліся важныя юрыдычныя прыпіскі (уклады, дараванні, тастаменты). Гэта сведчыць пра тое, што напрастольнае Евангелле ўспрымалася ў грамадстве ВКЛ не толькі як святыня, але і як галоўны, найбольш надзейны дзяржаўны архіў, запіс у якім гарантаваў непарушнасць дагавора<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. Вып. 1. М., 1976. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=21}}. Сярод такіх дакументаў захавалася і прыпіска дыякана Яўстафія пра спрайленне невядомага рэдактара ў канцы кнігі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=61}}. === Смаленска-Мсціслаўская кніжная школа === Асобным і вельмі магутным цэнтрам кнігапісання ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў канцы XIV стагоддзя сталі смаленскія і мсціслаўскія землі. Менавіта тут, пад патранажам мясцовых князёў, ствараліся выдатныя помнікі славянскай каліграфіі і кніжнага мастацтва. Найвышэйшым дасягненнем гэтай школы з’яўляецца [[Мсціслаўскі Псалтыр]] (ці ''Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх''), які быў перапісаны ў [[1395]] годзе. Як вынікае з падрабязнай прыпіскі самога пісца на апошніх аркушах, кніга была створана па заказе смаленскага князя Глеба Святаслававіча і яго жонкі Улляны. У гістарычнай нататцы падрабязна апісваюцца драматычныя падзеі, на фоне якіх ішла праца: бітва на Ворксле і аблога Смаленска войскамі вялікага князя літоўскага [[Вітаўт]]а ў 1395 годзе, калі горад канчаткова ўвайшоў у склад ВКЛ<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. М., 1984. С. 231.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=31}}. Псалтыр 1395 года вылучаецца бліскучым мастацкім афармленнем, якое сведчыць пра майстэрства і багацце заказчыкаў. Рукапіс упрыгожаны раскошнымі тэраталагічнымі ініцыяламі, складанымі арнаментальнымі рамкамі і загалоўкамі, выкананымі чырвонай фарбай (кінавар’ю). Даследчыкі звяртаюць увагу на вытанчанасць малюнка, які спалучае ў сабе традыцыйныя балканскія матывы са спецыфічнымі мясцовымі элементамі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=41}}. === Кіеўскі Псалтыр 1397 года === Праз два гады пасля мсціслаўскага шэдэўра, у [[1397]] годзе, у [[Кіеў|Кіеве]] (які ў той час таксама ўваходзіў у склад ВКЛ) быў створаны яшчэ адзін выдатны помнік — [[Кіеўскі Псалтыр]]. Гэты пергаментны рукапіс быў перапісаны вядомым майстрам Спірыдонам (які пакінуў свой аўтограф у канцы кнігі) на заказ біскупа Міхаіла<ref>Вздорнов Г. И. Исследование о Киевской Псалтири. М., 1978. С. 32.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=47}}. Кіеўскі Псалтыр лічыцца адным з найпрыгажэйшых ілюмінаваных рукапісаў Усходняй Еўропы. На яго палях размешчана велізарная колькасць маляўнічых шматкаляровых мініяцюр, якія дэманструюць не толькі біблейскія сюжэты, але і разнастайныя алегарычныя выявы жывёл (ільвоў, паўлінаў, фантастычных звяроў). Некаторыя мініяцюры маюць відавочны сімвалічны характар (напрыклад, мініяцюра да 139 псалма «Збаві мяне, Госпадзе, ад чалавека ліхога» ілюстравана сцэнай, дзе «д’яблы» напалі на людзей у дамах і на вуліцах). Мастак віртуозна ўплёў малюнкі прама ў тэкст, выкарыстоўваючы палі рукапісу як асноўную прастору для сваёй творчасці<ref>Щепкина М. В. и др. Описание пергаментных рукописей Государственного Исторического музея. Ч. 1. Русские рукописи // Археографический ежегодник за 1964 год. М., 1965. С. 160—161.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=32—48}}. Праз стагоддзі, ужо ў пачатку XVI стагоддзя, гэты шэдэўр стаў узорам для перапісчыкаў у самім цэнтры ВКЛ, калі паводле яго матываў у Вільні быў створаны іншы багата ілюстраваны рукапіс{{sfn|Нікалаеў|2009|p=44}}. == Эпоха кнігадрукавання (XVI—XVII стагоддзі) == Сапраўдны пераварот у кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага адбыўся ў пачатку [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] з распаўсюджваннем [[Кнігадрукаванне|кнігадрукавання]]. Гэтая тэхналагічная рэвалюцыя не толькі паскорыла тыражаванне тэкстаў, але і вывела дзяржаву ў лік перадавых культурных цэнтраў [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]]. === Дзейнасць Францыска Скарыны === Пачынальнікам і заснавальнікам усходнеславянскага кнігадрукавання стаў выбітны гуманіст і асветнік з [[Полацк]]а [[Францыск Скарына]]. У [[1517]] годзе ён заснаваў сваю першую друкарню ў [[Прага|Празе]], дзе пачаў выдаваць знакамітую «[[Біблія Францыска Скарыны|Біблію руску]]». Пазней, каля [[1522]] года, Скарына перанёс выдавецкую дзейнасць непасрэдна ў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага — [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}. Менавіта ў [[Віленская друкарня Скарыны|Віленскай друкарні]] пабачылі свет яго славутая «[[Малая падарожная кніжка]]» (1522) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). Выданні Скарыны вылучаліся надзвычай высокім паліграфічным узроўнем, багаццем і прафесіяналізмам выканання [[Гравюра|гравюр]], а таксама моўнай наватарнасцю — яны друкаваліся на мове, максімальна набліжанай да жывой народнай гаворкі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}. === Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі === У другой палове XVI і на працягу [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] на тэрыторыі дзяржавы пачаўся сапраўдны «друкарскі бум». Ён быў выкліканы як эканамічным ростам, так і вострай рэлігійнай палемікай у эпоху [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]]. У гэты перыяд у Вялікім Княстве Літоўскім сфарміравалася разгалінаваная сетка друкарань розных канфесій. '''Дзяржаўныя і праваслаўныя выданні''' Найбуйнейшым і самым камерцыйна паспяховым цэнтрам кірылічнага кнігадрукавання стала [[Друкарня Мамонічаў|друкарня Кузьмы і Лявона Мамонічаў]] у Вільні. Яна карысталася прамой падтрымкай урада і мела манаполію на выданне дзяржаўных прававых актаў. Найвышэйшым дасягненнем гэтай друкарні стаў выпуск у [[1588]] годзе манументальнага «[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэцяга Статута Вялікага Княства Літоўскага]]». Кніга была надрукавана на афіцыйнай «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове і багата аздоблена выявай дзяржаўнага герба «[[Пагоня]]», а таксама партрэтам караля Жыгімонта III Вазы<ref>Лаппо И. И. Литовский Статут 1588 года. Т. 1, ч. 1. Каунас, 1934. С. 439.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=212—213}}. Значную ролю адыгрывалі праваслаўныя брацкія друкарні, якія аб’ядноўвалі намаганні гараджан і духавенства для супрацьстаяння каталіцкай экспансіі. Сярод іх асабліва вылучаліся [[Віленская брацкая друкарня]], [[Магілёўская брацкая друкарня]], [[Еўеўская друкарня]] і [[Куцеінская друкарня]] (каля [[Орша|Оршы]]). Апошняя стала магутным цэнтрам вытворчасці багаслужбовых і навучальных кніг пад кіраўніцтвам ігумена [[Іаіль Труцэвіч|Іаіля Труцэвіча]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=224}}. Таксама вядомы друкар і асветнік [[Спірыдон Собаль]] заснаваў мабільную [[Буйніцкая друкарня|друкарню ў Буйнічах]] пад [[Магілёў|Магілёвам]], дзе актыўна выдаваў папулярную літаратуру{{sfn|Нікалаеў|2009|p=229}}. '''Пратэстанцкія і каталіцкія цэнтры''' [[Пратэстантызм|Пратэстанты]] Вялікага Княства Літоўскага разгарнулі актыўную выдавецкую дзейнасць дзякуючы магутнай фінансавай падтрымцы мясцовых [[Магнаты|магнатаў]]. У прыватнасці, у [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкай друкарні]] Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1563 годзе была выдадзена знакамітая [[Брэсцкая Біблія]] (на [[Польская мова|польскай мове]]). Вялікі ўплыў мелі [[Нясвіжская друкарня]], дзе працаваў філосаф і асветнік [[Сымон Будны]] (там быў надрукаваны яго «[[Катэхізіс (1562)|Катэхізіс]]»), а таксама прыватная [[Лоская друкарня|Лоская]] і [[Любчанская друкарня|Любчанская друкарні]]. У Любчы друкар [[Пётр Бластус Кміта]] спецыялізаваўся на выпуску навуковай, гістарычнай і палемічнай літаратуры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=215}}. [[Каталіцкая царква|Каталіцкі]] кнігадрук канцэнтраваўся пераважна ў руках ордэна [[Езуіты|езуітаў]]. Галоўным манапалістам стала [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная друкарня ў Вільні]], якая друкавала велізарнымі накладамі падручнікі, панегірыкі, слоўнікі і тэалагічныя трактаты на [[Лацінская мова|лацінскай]] і польскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|p=302}}. === Развіццё лексікаграфіі і асветніцкая літаратура === Важным здабыткам кніжнай культуры эпохі стала імклівае развіццё айчыннай [[Лексікаграфія|лексікаграфіі]] і стварэнне падручнікаў для брацкіх школ. У [[1596]] годзе славуты вучоны [[Лаўрэнцій Зізаній]] выдаў у Вільні першы друкаваны царкоўнаславянска-старабеларускі слоўнік «[[Лексіс (1596)|Лексіс…]]» разам са сваёй «[[Грамматіка словенска|Грамматікай словенскай]]»{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. Аднак сапраўднай вяршыняй гэтага працэсу стала выданне манументальнай працы [[Памва Бярында|Памвы Бярынды]] «[[Лексікон славенароскі]]» (Кіеў, 1627; Куцейна, 1653). Яго слоўнік утрымліваў каля 7000 слоў і з’яўляўся незаменным інструментам для перакладу складаных біблейскіх тэкстаў на зразумелую насельніцтву мову{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. Для патрэб хуткага навучання пісьменнасці брацкія і манастырскія друкарні выпускалі масавымі накладамі танныя і даступныя кнігі: [[Еўеўскі буквар]] (1618) і [[Куцеінскі буквар]] (1631). Гэтыя выданні шырока разыходзіліся не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і актыўна экспартаваліся ў суседнюю Маскоўскую дзяржаву<ref>Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981. С. 71.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=225}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=234}}. === Мастацтва кніжнай гравюры === [[Файл:Манархія турэцкая.jpg|міні|200px|Гравюра [[Максім Ярмалініч Вашчанка|М. Вашчанкі]] з кнігі «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]» ([[Слуцк]], 1678)]] У канцы XVI—XVII стагоддзях надзвычай высокага ўзроўню дасягнула [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжная ілюстрацыя]]. Беларускія майстры паступова перайшлі ад традыцыйнага і адносна простага [[дрэварыт]]у да больш складанай і надзвычай тонкай тэхнікі [[медзярыт]]у (гравюры на медзі). Сярод самых выбітных гравёраў таго часу вылучаліся заснавальнікі [[Магілёўская школа гравюры|Магілёўскай школы гравюры]] [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максім Вашчанка]] і яго сын [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіль Вашчанка]]. Максім Вашчанка стварыў серыю віртуозных медзярытаў да перакладнога гістарычнага трактата «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]», які пабачыў свет у [[Слуцкая друкарня|Слуцкай друкарні]] ў 1678 годзе<ref>Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў. Мн., 1984. С. 162, 169.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=334}}. Яго сын Васіль Вашчанка адзначыўся тым, што ў 1702 годзе ўпершыню ў айчыннай кірылічнай кнізе змясціў рэалістычны свецкі гарадскі пейзаж — дэталёвую панараму Магілёва{{sfn|Нікалаеў|2009|p=344}}. Таксама вялікі ўклад у афармленне кніг унеслі такія знакамітыя мастакі, як [[Аляксандр Тарасевіч]] і [[Іван Шчырскі]], чые творы карысталіся вялікім попытам у друкарнях Вільні і [[Кіеўская лаўра|Кіева]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=324}}. Акпыўнае кнігадрукаванне ў Вялікім Княстве Літоўскім стымулявала ўзнікненне і развіццё спадарожных прафесій і інстытутаў, у прыватнасці, цэхаў [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|інтралігатараў (пераплётчыкаў)]] і разгалінаванай сістэмы міжнароднага [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|кніжнага гандлю]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=235}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=238}}. == Бібліятэкі і кнігазборы == Назапашванне інтэлектуальнай спадчыны і імклівае развіццё кнігадрукавання ў [[XVI стагоддзе|XVI]]—[[XVII стагоддзе|XVII стагоддзях]] прывяло да ўзнікнення ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] велізарных прыватных і ўстаноўчых кнігасховішчаў. Магнаты, буйныя дзяржаўныя дзеячы, а таксама манастыры пачалі сістэматычна збіраць, каталагізаваць і захоўваць выданні з усёй [[Еўропа|Еўропы]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=243}}. === Магнацкія бібліятэкі === Безумоўным лідарам сярод усіх прыватных кнігасховішчаў дзяржавы з’яўлялася [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка Радзівілаў]]. Заснаваная ў сярэдзіне XVI стагоддзя, яна пастаянна папаўнялася высілкамі некалькіх пакаленняў княжацкага роду (асабліва дзякуючы намаганням [[Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка|Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі]]). Да канца [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзя]] яе аб’ём перавышаў 20 тысяч тамоў, сярод якіх былі ўнікальныя [[Інкунабула|інкунабулы]], гістарычныя летапісы, забароненыя [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквой]] працы і творы антычных аўтараў. Нясвіжская бібліятэка выконвала фактычную ролю паўдзяржаўнага архіва і даследчага цэнтра{{sfn|Нікалаеў|2009|p=249}}. Сярод іншых найважнейшых свецкіх бібліятэк вылучаліся: * '''[[Бібліятэка Сапегаў]]''' — размяшчалася ў рэзідэнцыях роду ў Ружанах і [[Дзярэчын]]е. Яна налічвала тысячы тамоў і лічылася адным з самых каштоўных збораў ва Усходняй Еўропе. Пасля падаўлення паўстання бібліятэка была канфіскавана расійскімі ўладамі і вывезена ў [[Санкт-Пецярбург]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. * '''[[Бібліятэка Храптовічаў|Шчорсаўская бібліятэка Храптовічаў]]''' — заснаваная канцлерам [[Яўхім Храптовіч|Яўхімам Храптовічам]]. Яна ўключала рэдкія выданні з кнігазбору езуітаў (у тым ліку палову бібліятэкі Залускіх) і выкарыстоўвалася як адкрыты навуковы цэнтр для даследчыкаў{{sfn|Нікалаеў|2009|p=381}}. === Манастырскія і акадэмічныя зборы === Акрамя свецкіх бібліятэк, магутнымі інтэлектуальнымі цэнтрамі з’яўляліся кнігазборы буйных манастыроў і навучальных устаноў. Галоўным адукацыйным і кніжным цэнтрам каталіцкай культуры была [[Бібліятэка Віленскай акадэміі|бібліятэка Віленскай акадэміі (універсітэта)]], заснаваная езуітамі. Вялізнай праваслаўнай (а пазней уніяцкай) бібліятэкай валодаў [[Супрасльскі манастыр]]. Там захоўваўся адзін з самых поўных збораў кірылічных выданняў і славянскіх рукапісаў. Яшчэ адзін выдатны збор належаў роду [[Хадкевічы|Хадкевічаў]] і захоўваўся архімандрытам Хрыстафорам Хадкевічам таксама ў Супраслі (пазней ён быў вывезены расійскімі войскамі){{sfn|Нікалаеў|2009|p=243}}. Значныя кнігазборы, якія ўключалі не толькі тэалагічную, але і музычную літаратуру ([[Ірмалой|ірмалоі]]), мелі [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра|Жыровіцкі]] і [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі]] манастыры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=224}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=381}}. == Развіццё жанраў і інстытут цэнзуры == Развіццё кніжнай культуры непазбежна прывяло да ўзнікнення спецыфічных літаратурных жанраў і дзяржаўных механізмаў кантролю за друкам. Шырокае распаўсюджванне ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|панегірычная літаратура]]. У гонар уплывовых магнатаў, дзяржаўных і духоўных дзеячаў масава выдаваліся вершаваныя і празаічныя прысвячэнні, прамовы на гербы, віншаванні і эпітафіі. Гэтыя тэксты часта суправаджаліся высакаякаснымі медзярытнымі выявамі радавых гербаў і партрэтамі фундатараў. Выданне панегірыкаў стала важнай і вельмі прыбытковай часткай працы як невялікіх прыватных, так і буйных акадэмічных друкарань{{sfn|Нікалаеў|2009|p=324}}. Унікальнай з’явай шляхецкай кніжнай культуры сталі так званыя «[[Сільва рэрум]]» ({{lang-la|Silva rerum}} — «лес рэчаў»). Гэта былі аб’ёмныя рукапісныя хатнія хронікі і альбомы, якія вяліся ў шляхецкіх сем’ях з пакалення ў пакаленне. Як адзначае М. Нікалаеў, туды запісваліся найважнейшыя палітычныя навіны, прамовы з соймаў, успаміны, гаспадарчыя парады, вершы, кулінарныя і медыцынскія рэцэпты. Для многіх даследчыкаў такія рукапісныя сшыткі застаюцца адной з галоўных крыніц вывучэння ментальнасці і паўсядзённага жыцця шляхты ВКЛ{{sfn|Нікалаеў|2009|p=277}}. [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інстытут цэнзуры]] ў Вялікім Княстве Літоўскім першапачаткова меў пераважна канфесійны характар. З сярэдзіны XVI стагоддзя Каталіцкая царква праз ордэн езуітаў пачала актыўную барацьбу з распаўсюджваннем пратэстанцкай і праваслаўнай літаратуры. Пасля прыняцця [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборам]] строгіх правілаў, у ВКЛ пачалі дзейнічаць афіцыйныя «[[Індэкс забароненых кніг|Індэксы забароненых кніг]]» ({{lang-la|Index Librorum Prohibitorum}}). Выдаўцы былі абавязаны атрымліваць спецыяльны дазвол («імпрыматур») ад царкоўных іерархаў на друк любой кнігі, якая закранала тэалагічныя і маральныя пытанні. Аднак, дзякуючы магнацкай вольніцы і наяўнасці незалежных прыватных друкарань (асабліва ў кальвіністаў і арыян), цэнзурны кантроль у ВКЛ ніколі не быў татальным, што спрыяла захаванню адноснай свабоды друку і верацярпімасці аж да канца існавання дзяржавы<ref>Buchwald-Pelcowa P. Cenzura w dawnej Polsce: między prasą drukarską a stosem. Warszawa, 1997. S. 184—185.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=280}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|Нікалаеў|2009| {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1}} }} {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукавання ў Беларусі]] 3m1pqb61c4hzrhrdoth6v1c67fwdimw 5125348 5125302 2026-04-13T11:54:14Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі */ 5125348 wikitext text/x-wiki '''Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага''' — гістарычны, інтэлектуальны і матэрыяльны феномен, які развіваўся ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] на працягу XIII—XVIII стагоддзяў. Даследчык Мікалай Нікалаеў разглядае кніжную культуру гэтага перыяду як сукупнасць духоўных і матэрыяльных каштоўнасцей, а саму кнігу — і як фактар духоўнага жыцця, і як прадмет матэрыяльнай культуры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=11}}. Кніжная культура дзяржавы ўяўляла сабой складаны кангламерат асобных нацыянальных культур, у якім сінтэзаваліся ўсходнеславянскія, заходнееўрапейскія, а таксама ісламскія і іўдзейскія традыцыі. Яна прайшла шлях ад манастырскіх [[Скрыпторый|скрыпторыяў]] да ўзнікнення магутнай паліграфічнай індустрыі і ўключала ў сябе не толькі выданне тэкстаў, але і развіццё [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|пераплётнай справы]], [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжнай гравюры]] і фарміраванне найбуйнейшых [[Бібліятэка|бібліятэк]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=11}}. == Вытокі і фарміраванне: спадчына Кіеўскай Русі == Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага не ўзнікла на пустым месцы. Яна непасрэдна грунтавалася на магутнай культурнай спадчыне [[Кіеўская Русь|Кіеўскай Русі]] XI—XIII стагоддзяў. Уключэнне заходнерускіх зямель у склад Вялікага Княства Літоўскага забяспечыла бесперапыннасць і пераемнасць рукапіснай традыцыі. Спадчына Кіеўскай Русі ў выглядзе [[Царкоўнаславянская мова|царкоўнаславянскай мовы]], кірылічнага пісьма і візантыйскага багаслоўя стала тым падмуркам, на якім пазней вырасла шматканфесійная кніжнасць Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|p=12}}. === Раннія цэнтры кнігапісання і помнікі === Ужо ў другой палове XI і пачатку XII стагоддзя на тэрыторыі сучаснай [[Беларусь|Беларусі]] сфарміраваліся першыя цэнтры рукапіснай кнігі. Знакавымі месцамі стварэння кніг сталі епіскапскія кафедры ў заснаваным у 1072 (ці каля 1088) годзе [[Тураў|Тураве]], а таксама ў [[Полацк]]у і [[Смаленск]]у. З распаўсюджваннем хрысціянства ўзнікла неабходнасць у вялікай колькасці багаслужбовых тэкстаў, такіх як [[Евангелле|Евангеллі]], [[Апостал (кніга)|Апосталы]] і [[Псалтыр]]ы<ref>Мельников А. А. Пути непечальные: Исторические свидетельства о святости Белой Руси. Мн., 1992. С. 19, 48.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=19}}. Значны ўклад у кніжную культуру гэтага перыяду ўнеслі выбітныя асветнікі і тэолагі. Творы [[Кірыла Тураўскі|Кірылы Тураўскага]], у тым ліку яго малітвы і павучанні, карысталіся велізарнай папулярнасцю і перапісваліся ў шматлікіх манастырскіх скрыпторыях далёка за межамі Турава на працягу некалькіх стагоддзяў<ref>Полянская И. В. Кирилл Туровский: творец или компилятор?! // От Нестора до Фонвизина. Новые методы установления авторства. М., 1994. С. 97-100.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=19—20}}. Імя асветніцы [[Ефрасіння Полацкая|Ефрасінні Полацкай]] непасрэдна звязана з арганізацыяй жаночага манастыра ў Полацку, дзе рупліва перапісваліся кнігі<ref>Соколов П. П. Русский архиерей из Византии и право его назначения до начала XV века. Киев, 1913. С. 62-64, 69.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=20}}. Сярод самых ранніх і каштоўных рукапісных помнікаў, якія захаваліся да нашага часу і сведчаць пра маштаб кнігапіснай дзейнасці на беларускіх землях да мангольскага нашэсця, вылучаюцца: * '''[[Тураўскае Евангелле]]''' XI стагоддзя, якое з’яўляецца адным з найстаражытнейшых усходнеславянскіх рукапісаў. У ім захаваўся знакаміты ўкладны запіс князя Канстанціна Астрожскага ад 1508 года{{sfn|Нікалаеў|2009|p=22}}. * '''[[Полацкае Евангелле]]''', створанае ў канцы XII або пачатку XIII стагоддзя. Гэты выдатны помнік дэманструе высокі ўзровень полацкай школы каліграфіі. Кніга ўтрымлівае больш познія ўкладныя прыпіскі з другой паловы XIV стагоддзя. Напрыклад, там захаваўся запіс ад Івана Дземянцава пра перадачу зямлі на «Вялікім полі» і святара пра набыццё зямлі, што сведчыць пра актыўнае і практычнае выкарыстанне Евангелля ў Полацку<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=20—21}}. * '''[[Аршанскае Евангелле]]''' XIII стагоддзя. Гэты рукапіс утрымлівае не толькі тэкст, але і выдатныя мініяцюры з выявамі евангелістаў. Даследчыкі адзначаюць яго цесныя стылістычныя сувязі з полацкай мастацкай школай і яе кніжнай традыцыяй<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. (далей — Сводный каталог XI—XIII вв.). М., 1984. № 10, 55, 194, 195, 342.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=21}}. === Роля Галіцка-Валынскага княства і эміграцыя кніжнікаў === У сярэдзіне XIII стагоддзя пасля катастрафічнага мангольскага нашэсця на [[Кіеў]] і цэнтральныя рускія землі ў 1240 годзе геаграфія кніжнай культуры істотна змянілася. Цэнтр інтэлектуальнага жыцця перамясціўся на захад, у [[Галіцка-Валынскае княства]] і ў землі будучага Вялікага Княства Літоўскага, уключаючы [[Навагрудак]] і [[Гродна|Горадню]]. Разбурэнне паўднёвых гарадоў выклікала масавую міграцыю духавенства, пісараў і рамеснікаў-кніжнікаў на поўнач і захад пад абарону мясцовых князёў<ref>Лихачев Д. С. Исследования по древнерусской литературе. Л., 1986. С. 201—225.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=24}}. Галіцка-Валынская дзяржава стала своеасаблівым мостам, праз які візантыйска-кіеўская традыцыя бесперапынна перадавалася ў Вялікае Княства Літоўскае. Пры дварах галіцкіх князёў ствараліся выдатныя рукапісы, у тым ліку славуты [[Галіцка-Валынскі летапіс]], які пазней стаў важнай крыніцай для стварэння ўласных агульнадзяржаўных летапісаў Вялікага Княства Літоўскага<ref>Грушевський М. С. Звичайна схема «русскої» історії й справа раціонального укладу історії східнього слов’янства // Статьи по славяноведению. Вып. 1. СПб., 1904. С. 299.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=25}}. Утварэнне Вялікага Княства Літоўскага і далучэнне да яго шырокіх усходнеславянскіх тэрыторый выратавала кніжную спадчыну гэтых рэгіёнаў ад фізічнага знішчэння{{sfn|Нікалаеў|2009|p=27}}. Першыя літоўскія князі [[Міндоўг]], [[Гедымін]] і [[Альгерд]], нягледзячы на сваю першапачатковую прыхільнасць да язычніцтва, дэманстравалі выключную талерантнасць да кніжнай культуры мясцовага хрысціянскага насельніцтва<ref>ПСРЛ. Т. 32. С. 130.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=28—32}}. Пры іх дварах і ў канцылярыях актыўна працавалі славянскія пісары, што прывяло да замацавання «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мовы як афіцыйнай мовы дзяржаўнага справаводства. Менавіта афіцыйныя дакументы, міжумоўныя граматы і прывілеі пачалі фарміраваць уласны дзяржаўны пласт кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага{{sfn|Нікалаеў|2009|p=32—33}}. == Рукапісная кніга ў эпоху станаўлення дзяржавы (XIV—XV стагоддзі) == Са стварэннем і ўмацаваннем цэнтралізаванай дзяржавы ў [[XIV стагоддзе|XIV]]—[[XV стагоддзе|XV стагоддзях]] кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага выйшла на новы этап. У гэты час актыўна папаўняліся манастырскія бібліятэкі, ствараліся выдатныя помнікі рукапіснага мастацтва, а таксама пачалося шырокае выкарыстанне кнігі для дзяржаўных і юрыдычных патрэб. === Лаўрышаўскае Евангелле === Адным з найбольш яскравых помнікаў ранняга перыяду існавання ВКЛ з’яўляецца [[Лаўрышаўскае Евангелле]] (канец XIII — пачатак XIV ст.). Гэты ўнікальны рукапіс цесна звязаны з [[Лаўрышаўскі манастыр|Лаўрышаўскім манастыром]] каля [[Навагрудак|Навагрудка]], які ў той час з’яўляўся адным з найбуйнейшых духоўных цэнтраў дзяржавы. Евангелле вылучаецца сваім багатым мастацкім афармленнем. Яно ўтрымлівае 18 буйных каляровых [[Мініяцюра|мініяцюр]], якія адлюстроўваюць не толькі традыцыйныя евангельскія сюжэты, але і сцэны з жыцця святых. Даследчыкі звяртаюць увагу на стылістычную асаблівасць гэтых мініяцюр: мастак выкарыстаў надзвычай экспрэсіўную, хуткую манеру малюнка, якая ўказвае на жывую мясцовую мастацкую традыцыю. Некаторыя выявы (напрыклад, мініяцюра з выявай праведнага Іава) дэманструюць моцны драматызм і незвычайную для таго часу дынаміку кампазіцыі<ref>Семянчук А. Лаўрышаўскае Евангелле // Silva rerum nova: Штудыі ў гонар 70-годдзя Георгія Я. Галенчанкі. Вільня — Мінск, 2009. С. 236—246.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=35}}. Акрамя мастацкай каштоўнасці, Лаўрышаўскае Евангелле з’яўляецца выдатнай крыніцай па гісторыі дзяржаўнага і сацыяльнага жыцця Навагрудчыны. На яго свабодных аркушах і палях на працягу стагоддзяў рабіліся важныя юрыдычныя прыпіскі (уклады, дараванні, тастаменты). Гэта сведчыць пра тое, што напрастольнае Евангелле ўспрымалася ў грамадстве ВКЛ не толькі як святыня, але і як галоўны, найбольш надзейны дзяржаўны архіў, запіс у якім гарантаваў непарушнасць дагавора<ref>Щапов Я. Н. Восточнославянские и южнославянские рукописные книги в собраниях Польской Народной Республики. Вып. 1. М., 1976. № 180, 188.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=21}}. Сярод такіх дакументаў захавалася і прыпіска дыякана Яўстафія пра спрайленне невядомага рэдактара ў канцы кнігі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=61}}. === Смаленска-Мсціслаўская кніжная школа === Асобным і вельмі магутным цэнтрам кнігапісання ў межах Вялікага Княства Літоўскага ў канцы XIV стагоддзя сталі смаленскія і мсціслаўскія землі. Менавіта тут, пад патранажам мясцовых князёў, ствараліся выдатныя помнікі славянскай каліграфіі і кніжнага мастацтва. Найвышэйшым дасягненнем гэтай школы з’яўляецца [[Мсціслаўскі Псалтыр]] (ці ''Псалтыр Улляны і Глеба Смаленскіх''), які быў перапісаны ў [[1395]] годзе. Як вынікае з падрабязнай прыпіскі самога пісца на апошніх аркушах, кніга была створана па заказе смаленскага князя Глеба Святаслававіча і яго жонкі Улляны. У гістарычнай нататцы падрабязна апісваюцца драматычныя падзеі, на фоне якіх ішла праца: бітва на Ворксле і аблога Смаленска войскамі вялікага князя літоўскага [[Вітаўт]]а ў 1395 годзе, калі горад канчаткова ўвайшоў у склад ВКЛ<ref>Сводный каталог славяно-русских рукописных книг, хранящихся в СССР: XI—XIII вв. М., 1984. С. 231.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=31}}. Псалтыр 1395 года вылучаецца бліскучым мастацкім афармленнем, якое сведчыць пра майстэрства і багацце заказчыкаў. Рукапіс упрыгожаны раскошнымі тэраталагічнымі ініцыяламі, складанымі арнаментальнымі рамкамі і загалоўкамі, выкананымі чырвонай фарбай (кінавар’ю). Даследчыкі звяртаюць увагу на вытанчанасць малюнка, які спалучае ў сабе традыцыйныя балканскія матывы са спецыфічнымі мясцовымі элементамі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=41}}. === Кіеўскі Псалтыр 1397 года === Праз два гады пасля мсціслаўскага шэдэўра, у [[1397]] годзе, у [[Кіеў|Кіеве]] (які ў той час таксама ўваходзіў у склад ВКЛ) быў створаны яшчэ адзін выдатны помнік — [[Кіеўскі Псалтыр]]. Гэты пергаментны рукапіс быў перапісаны вядомым майстрам Спірыдонам (які пакінуў свой аўтограф у канцы кнігі) на заказ біскупа Міхаіла<ref>Вздорнов Г. И. Исследование о Киевской Псалтири. М., 1978. С. 32.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=47}}. Кіеўскі Псалтыр лічыцца адным з найпрыгажэйшых ілюмінаваных рукапісаў Усходняй Еўропы. На яго палях размешчана велізарная колькасць маляўнічых шматкаляровых мініяцюр, якія дэманструюць не толькі біблейскія сюжэты, але і разнастайныя алегарычныя выявы жывёл (ільвоў, паўлінаў, фантастычных звяроў). Некаторыя мініяцюры маюць відавочны сімвалічны характар (напрыклад, мініяцюра да 139 псалма «Збаві мяне, Госпадзе, ад чалавека ліхога» ілюстравана сцэнай, дзе «д’яблы» напалі на людзей у дамах і на вуліцах). Мастак віртуозна ўплёў малюнкі прама ў тэкст, выкарыстоўваючы палі рукапісу як асноўную прастору для сваёй творчасці<ref>Щепкина М. В. и др. Описание пергаментных рукописей Государственного Исторического музея. Ч. 1. Русские рукописи // Археографический ежегодник за 1964 год. М., 1965. С. 160—161.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=32—48}}. Праз стагоддзі, ужо ў пачатку XVI стагоддзя, гэты шэдэўр стаў узорам для перапісчыкаў у самім цэнтры ВКЛ, калі паводле яго матываў у Вільні быў створаны іншы багата ілюстраваны рукапіс{{sfn|Нікалаеў|2009|p=44}}. == Эпоха кнігадрукавання (XVI—XVII стагоддзі) == Сапраўдны пераварот у кніжнай культуры Вялікага Княства Літоўскага адбыўся ў пачатку [[XVI стагоддзе|XVI стагоддзя]] з распаўсюджваннем [[Кнігадрукаванне|кнігадрукавання]]. Гэтая тэхналагічная рэвалюцыя не толькі паскорыла тыражаванне тэкстаў, але і вывела дзяржаву ў лік перадавых культурных цэнтраў [[Усходняя Еўропа|Усходняй Еўропы]]. === Дзейнасць Францыска Скарыны === Пачынальнікам і заснавальнікам усходнеславянскага кнігадрукавання стаў выбітны гуманіст і асветнік з [[Полацк]]а [[Францыск Скарына]]. У [[1517]] годзе ён заснаваў сваю першую друкарню ў [[Прага|Празе]], дзе пачаў выдаваць знакамітую «[[Біблія Францыска Скарыны|Біблію руску]]». Пазней, каля [[1522]] года, Скарына перанёс выдавецкую дзейнасць непасрэдна ў сталіцу Вялікага Княства Літоўскага — [[Вільня|Вільню]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}. Менавіта ў [[Віленская друкарня Скарыны|Віленскай друкарні]] пабачылі свет яго славутая «[[Малая падарожная кніжка]]» (1522) і «[[Апостал (1525)|Апостал]]» (1525). Выданні Скарыны вылучаліся надзвычай высокім паліграфічным узроўнем, багаццем і прафесіяналізмам выканання [[Гравюра|гравюр]], а таксама моўнай наватарнасцю — яны друкаваліся на мове, максімальна набліжанай да жывой народнай гаворкі{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}. === Расквіт друкарань у канцы XVI і ў XVII стагоддзі === У другой палове XVI і на працягу [[XVII стагоддзе|XVII стагоддзя]] на тэрыторыі дзяржавы пачаўся сапраўдны «друкарскі бум». Ён быў выкліканы як эканамічным ростам, так і вострай рэлігійнай палемікай у эпоху [[Рэфармацыя|Рэфармацыі]] і [[Контррэфармацыя|Контррэфармацыі]]. У гэты перыяд у Вялікім Княстве Літоўскім сфарміравалася разгалінаваная сетка друкарань розных канфесій. ==== Дзяржаўныя і праваслаўныя выданні ==== Найбуйнейшым і самым камерцыйна паспяховым цэнтрам кірылічнага кнігадрукавання стала [[Друкарня Мамонічаў|друкарня Кузьмы і Лявона Мамонічаў]] у Вільні. Яна карысталася прамой падтрымкай урада і мела манаполію на выданне дзяржаўных прававых актаў. Найвышэйшым дасягненнем гэтай друкарні стаў выпуск у [[1588]] годзе манументальнага «[[Статут Вялікага Княства Літоўскага 1588|Трэцяга Статута Вялікага Княства Літоўскага]]». Кніга была надрукавана на афіцыйнай «рускай» ([[Старабеларуская мова|старабеларускай]]) мове і багата аздоблена выявай дзяржаўнага герба «[[Пагоня]]», а таксама партрэтам караля Жыгімонта III Вазы<ref>Лаппо И. И. Литовский Статут 1588 года. Т. 1, ч. 1. Каунас, 1934. С. 439.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=154}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=212—213}}. Значную ролю адыгрывалі праваслаўныя брацкія друкарні, якія аб’ядноўвалі намаганні гараджан і духавенства для супрацьстаяння каталіцкай экспансіі. Сярод іх асабліва вылучаліся [[Віленская брацкая друкарня]], [[Магілёўская брацкая друкарня]], [[Еўеўская друкарня]] і [[Куцеінская друкарня]] (каля [[Орша|Оршы]]). Апошняя стала магутным цэнтрам вытворчасці багаслужбовых і навучальных кніг пад кіраўніцтвам ігумена [[Іаіль Труцэвіч|Іаіля Труцэвіча]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=224}}. Таксама вядомы друкар і асветнік [[Спірыдон Собаль]] заснаваў мабільную [[Буйніцкая друкарня|друкарню ў Буйнічах]] пад [[Магілёў|Магілёвам]], дзе актыўна выдаваў папулярную літаратуру{{sfn|Нікалаеў|2009|p=229}}. ==== Пратэстанцкія і каталіцкія цэнтры ==== [[Пратэстантызм|Пратэстанты]] Вялікага Княства Літоўскага разгарнулі актыўную выдавецкую дзейнасць дзякуючы магутнай фінансавай падтрымцы мясцовых [[Магнаты|магнатаў]]. У прыватнасці, у [[Брэсцкая друкарня|Брэсцкай друкарні]] Мікалая Радзівіла Чорнага ў 1563 годзе была выдадзена знакамітая [[Брэсцкая Біблія]] (на [[Польская мова|польскай мове]]). Вялікі ўплыў мелі [[Нясвіжская друкарня]], дзе працаваў філосаф і асветнік [[Сымон Будны]] (там быў надрукаваны яго «[[Катэхізіс (1562)|Катэхізіс]]»), а таксама прыватная [[Лоская друкарня|Лоская]] і [[Любчанская друкарня|Любчанская друкарні]]. У Любчы друкар [[Пётр Бластус Кміта]] спецыялізаваўся на выпуску навуковай, гістарычнай і палемічнай літаратуры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=215}}. [[Каталіцкая царква|Каталіцкі]] кнігадрук канцэнтраваўся пераважна ў руках ордэна [[Езуіты|езуітаў]]. Галоўным манапалістам стала [[Друкарня Віленскай акадэміі|Акадэмічная друкарня ў Вільні]], якая друкавала велізарнымі накладамі падручнікі, панегірыкі, слоўнікі і тэалагічныя трактаты на [[Лацінская мова|лацінскай]] і польскай мовах{{sfn|Нікалаеў|2009|p=302}}. === Развіццё лексікаграфіі і асветніцкая літаратура === Важным здабыткам кніжнай культуры эпохі стала імклівае развіццё айчыннай [[Лексікаграфія|лексікаграфіі]] і стварэнне падручнікаў для брацкіх школ. У [[1596]] годзе славуты вучоны [[Лаўрэнцій Зізаній]] выдаў у Вільні першы друкаваны царкоўнаславянска-старабеларускі слоўнік «[[Лексіс (1596)|Лексіс…]]» разам са сваёй «[[Грамматіка словенска|Грамматікай словенскай]]»{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. Аднак сапраўднай вяршыняй гэтага працэсу стала выданне манументальнай працы [[Памва Бярында|Памвы Бярынды]] «[[Лексікон славенароскі]]» (Кіеў, 1627; Куцейна, 1653). Яго слоўнік утрымліваў каля 7000 слоў і з’яўляўся незаменным інструментам для перакладу складаных біблейскіх тэкстаў на зразумелую насельніцтву мову{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. Для патрэб хуткага навучання пісьменнасці брацкія і манастырскія друкарні выпускалі масавымі накладамі танныя і даступныя кнігі: [[Еўеўскі буквар]] (1618) і [[Куцеінскі буквар]] (1631). Гэтыя выданні шырока разыходзіліся не толькі ў Вялікім Княстве Літоўскім, але і актыўна экспартаваліся ў суседнюю Маскоўскую дзяржаву<ref>Исаевич Я. Д. Преемники первопечатника. М., 1981. С. 71.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=225}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=234}}. === Мастацтва кніжнай гравюры === [[Файл:Манархія турэцкая.jpg|міні|200px|Гравюра [[Максім Ярмалініч Вашчанка|М. Вашчанкі]] з кнігі «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]» ([[Слуцк]], 1678)]] У канцы XVI—XVII стагоддзях надзвычай высокага ўзроўню дасягнула [[Кніжная гравюра Вялікага Княства Літоўскага|кніжная ілюстрацыя]]. Беларускія майстры паступова перайшлі ад традыцыйнага і адносна простага [[дрэварыт]]у да больш складанай і надзвычай тонкай тэхнікі [[медзярыт]]у (гравюры на медзі). Сярод самых выбітных гравёраў таго часу вылучаліся заснавальнікі [[Магілёўская школа гравюры|Магілёўскай школы гравюры]] [[Максім Ярмалініч Вашчанка|Максім Вашчанка]] і яго сын [[Васіль Максімавіч Вашчанка|Васіль Вашчанка]]. Максім Вашчанка стварыў серыю віртуозных медзярытаў да перакладнога гістарычнага трактата «[[Манархія турэцкая (кніга)|Манархія турэцкая]]», які пабачыў свет у [[Слуцкая друкарня|Слуцкай друкарні]] ў 1678 годзе<ref>Шматаў В. Ф. Беларуская кніжная гравюра XVI—XVIII стагоддзяў. Мн., 1984. С. 162, 169.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=334}}. Яго сын Васіль Вашчанка адзначыўся тым, што ў 1702 годзе ўпершыню ў айчыннай кірылічнай кнізе змясціў рэалістычны свецкі гарадскі пейзаж — дэталёвую панараму Магілёва{{sfn|Нікалаеў|2009|p=344}}. Таксама вялікі ўклад у афармленне кніг унеслі такія знакамітыя мастакі, як [[Аляксандр Тарасевіч]] і [[Іван Шчырскі]], чые творы карысталіся вялікім попытам у друкарнях Вільні і [[Кіеўская лаўра|Кіева]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=324}}. Акпыўнае кнігадрукаванне ў Вялікім Княстве Літоўскім стымулявала ўзнікненне і развіццё спадарожных прафесій і інстытутаў, у прыватнасці, цэхаў [[Пераплётная справа ў Вялікім Княстве Літоўскім|інтралігатараў (пераплётчыкаў)]] і разгалінаванай сістэмы міжнароднага [[Кніжны гандаль у Вялікім Княстве Літоўскім|кніжнага гандлю]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=235}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=238}}. == Бібліятэкі і кнігазборы == Назапашванне інтэлектуальнай спадчыны і імклівае развіццё кнігадрукавання ў [[XVI стагоддзе|XVI]]—[[XVII стагоддзе|XVII стагоддзях]] прывяло да ўзнікнення ў [[Вялікае Княства Літоўскае|Вялікім Княстве Літоўскім]] велізарных прыватных і ўстаноўчых кнігасховішчаў. Магнаты, буйныя дзяржаўныя дзеячы, а таксама манастыры пачалі сістэматычна збіраць, каталагізаваць і захоўваць выданні з усёй [[Еўропа|Еўропы]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=243}}. === Магнацкія бібліятэкі === Безумоўным лідарам сярод усіх прыватных кнігасховішчаў дзяржавы з’яўлялася [[Бібліятэка Радзівілаў у Нясвіжы|Нясвіжская ардынацкая бібліятэка Радзівілаў]]. Заснаваная ў сярэдзіне XVI стагоддзя, яна пастаянна папаўнялася высілкамі некалькіх пакаленняў княжацкага роду (асабліва дзякуючы намаганням [[Мікалай Крыштаф Радзівіл Сіротка|Мікалая Крыштафа Радзівіла Сіроткі]]). Да канца [[XVIII стагоддзе|XVIII стагоддзя]] яе аб’ём перавышаў 20 тысяч тамоў, сярод якіх былі ўнікальныя [[Інкунабула|інкунабулы]], гістарычныя летапісы, забароненыя [[Каталіцкая царква|каталіцкай царквой]] працы і творы антычных аўтараў. Нясвіжская бібліятэка выконвала фактычную ролю паўдзяржаўнага архіва і даследчага цэнтра{{sfn|Нікалаеў|2009|p=249}}. Сярод іншых найважнейшых свецкіх бібліятэк вылучаліся: * '''[[Бібліятэка Сапегаў]]''' — размяшчалася ў рэзідэнцыях роду ў Ружанах і [[Дзярэчын]]е. Яна налічвала тысячы тамоў і лічылася адным з самых каштоўных збораў ва Усходняй Еўропе. Пасля падаўлення паўстання бібліятэка была канфіскавана расійскімі ўладамі і вывезена ў [[Санкт-Пецярбург]]{{sfn|Нікалаеў|2009|p=164}}. * '''[[Бібліятэка Храптовічаў|Шчорсаўская бібліятэка Храптовічаў]]''' — заснаваная канцлерам [[Яўхім Храптовіч|Яўхімам Храптовічам]]. Яна ўключала рэдкія выданні з кнігазбору езуітаў (у тым ліку палову бібліятэкі Залускіх) і выкарыстоўвалася як адкрыты навуковы цэнтр для даследчыкаў{{sfn|Нікалаеў|2009|p=381}}. === Манастырскія і акадэмічныя зборы === Акрамя свецкіх бібліятэк, магутнымі інтэлектуальнымі цэнтрамі з’яўляліся кнігазборы буйных манастыроў і навучальных устаноў. Галоўным адукацыйным і кніжным цэнтрам каталіцкай культуры была [[Бібліятэка Віленскай акадэміі|бібліятэка Віленскай акадэміі (універсітэта)]], заснаваная езуітамі. Вялізнай праваслаўнай (а пазней уніяцкай) бібліятэкай валодаў [[Супрасльскі манастыр]]. Там захоўваўся адзін з самых поўных збораў кірылічных выданняў і славянскіх рукапісаў. Яшчэ адзін выдатны збор належаў роду [[Хадкевічы|Хадкевічаў]] і захоўваўся архімандрытам Хрыстафорам Хадкевічам таксама ў Супраслі (пазней ён быў вывезены расійскімі войскамі){{sfn|Нікалаеў|2009|p=243}}. Значныя кнігазборы, якія ўключалі не толькі тэалагічную, але і музычную літаратуру ([[Ірмалой|ірмалоі]]), мелі [[Бібліятэка Жыровіцкага манастыра|Жыровіцкі]] і [[Куцеінскі Богаяўленскі манастыр|Куцеінскі]] манастыры{{sfn|Нікалаеў|2009|p=224}}{{sfn|Нікалаеў|2009|p=381}}. == Развіццё жанраў і інстытут цэнзуры == Развіццё кніжнай культуры непазбежна прывяло да ўзнікнення спецыфічных літаратурных жанраў і дзяржаўных механізмаў кантролю за друкам. Шырокае распаўсюджванне ў Вялікім Княстве Літоўскім атрымала [[Панегірычная літаратура ў Вялікім Княстве Літоўскім|панегірычная літаратура]]. У гонар уплывовых магнатаў, дзяржаўных і духоўных дзеячаў масава выдаваліся вершаваныя і празаічныя прысвячэнні, прамовы на гербы, віншаванні і эпітафіі. Гэтыя тэксты часта суправаджаліся высакаякаснымі медзярытнымі выявамі радавых гербаў і партрэтамі фундатараў. Выданне панегірыкаў стала важнай і вельмі прыбытковай часткай працы як невялікіх прыватных, так і буйных акадэмічных друкарань{{sfn|Нікалаеў|2009|p=324}}. Унікальнай з’явай шляхецкай кніжнай культуры сталі так званыя «[[Сільва рэрум]]» ({{lang-la|Silva rerum}} — «лес рэчаў»). Гэта былі аб’ёмныя рукапісныя хатнія хронікі і альбомы, якія вяліся ў шляхецкіх сем’ях з пакалення ў пакаленне. Як адзначае М. Нікалаеў, туды запісваліся найважнейшыя палітычныя навіны, прамовы з соймаў, успаміны, гаспадарчыя парады, вершы, кулінарныя і медыцынскія рэцэпты. Для многіх даследчыкаў такія рукапісныя сшыткі застаюцца адной з галоўных крыніц вывучэння ментальнасці і паўсядзённага жыцця шляхты ВКЛ{{sfn|Нікалаеў|2009|p=277}}. [[Цэнзура ў Вялікім Княстве Літоўскім|Інстытут цэнзуры]] ў Вялікім Княстве Літоўскім першапачаткова меў пераважна канфесійны характар. З сярэдзіны XVI стагоддзя Каталіцкая царква праз ордэн езуітаў пачала актыўную барацьбу з распаўсюджваннем пратэстанцкай і праваслаўнай літаратуры. Пасля прыняцця [[Трыдэнцкі сабор|Трыдэнцкім саборам]] строгіх правілаў, у ВКЛ пачалі дзейнічаць афіцыйныя «[[Індэкс забароненых кніг|Індэксы забароненых кніг]]» ({{lang-la|Index Librorum Prohibitorum}}). Выдаўцы былі абавязаны атрымліваць спецыяльны дазвол («імпрыматур») ад царкоўных іерархаў на друк любой кнігі, якая закранала тэалагічныя і маральныя пытанні. Аднак, дзякуючы магнацкай вольніцы і наяўнасці незалежных прыватных друкарань (асабліва ў кальвіністаў і арыян), цэнзурны кантроль у ВКЛ ніколі не быў татальным, што спрыяла захаванню адноснай свабоды друку і верацярпімасці аж да канца існавання дзяржавы<ref>Buchwald-Pelcowa P. Cenzura w dawnej Polsce: między prasą drukarską a stosem. Warszawa, 1997. S. 184—185.</ref>{{sfn|Нікалаеў|2009|p=280}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{h|Нікалаеў|2009| {{Крыніцы/Гісторыя беларускай кнігі|том=1}} }} {{Кніжная культура Вялікага Княства Літоўскага}} [[Катэгорыя:Кнігі Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Культура Вялікага Княства Літоўскага]] [[Катэгорыя:Гісторыя кнігадрукавання ў Беларусі]] 7pfo2k94xznh89ls6y9ibket49ljjz1 0 806054 5125229 2026-04-13T06:29:08Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Silva rerum]] 5125229 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Silva rerum]] 5byr62ealer5cu3ohyxk5cbhg58vhnt 14 806055 5125233 2026-04-13T06:42:04Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|DC Comics}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Выдавецтвы ЗША]] [[Катэгорыя:DC Entertainment]] [[Катэгорыя:Выдаўцы коміксаў]]» 5125233 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|DC Comics}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Выдавецтвы ЗША]] [[Катэгорыя:DC Entertainment]] [[Катэгорыя:Выдаўцы коміксаў]] qepeanqyu8mj81c0ah3unzca6qvskuc 14 806056 5125239 2026-04-13T07:00:23Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Коміксы]] [[Катэгорыя:Выдавецтвы]]» 5125239 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Коміксы]] [[Катэгорыя:Выдавецтвы]] s2komkf1r5fnxy5n8wqp4s1pur1i8hd 14 806057 5125241 2026-04-13T07:06:07Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул па тэме катэгорыі}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Літаратура паводле краін|Ірак]] [[Катэгорыя:Культура Ірака]]» 5125241 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул па тэме катэгорыі}} {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Літаратура паводле краін|Ірак]] [[Катэгорыя:Культура Ірака]] qpq6mjw9pobve2da1i9sb0za7px4nn1 14 806058 5125242 2026-04-13T07:12:12Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Спартсмены Грэцыі]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты паводле краін|Грэцыя]]» 5125242 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Спартсмены Грэцыі]] [[Катэгорыя:Лёгкаатлеты паводле краін|Грэцыя]] l0dkomifn5shhltqiecwjmfto0p84ok 14 806059 5125243 2026-04-13T07:16:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Стралковая зброя паводле краін]] [[Катэгорыя:Кулямёты|*]]» 5125243 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Стралковая зброя паводле краін]] [[Катэгорыя:Кулямёты|*]] ql1k1qn4hj4me6w9hscx1mq8citdfrj 14 806060 5125244 2026-04-13T07:19:07Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1921|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1921]] [[Катэгорыя:Творы 1921 года]] [[Катэгорыя:1921 год у літаратуры]]» 5125244 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1921|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1921]] [[Катэгорыя:Творы 1921 года]] [[Катэгорыя:1921 год у літаратуры]] 1yyd1n5wkv9hrv4qu9e7cfvu5z5tzp4 14 806061 5125246 2026-04-13T07:21:54Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1915|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1915]] [[Катэгорыя:Творы 1915 года]] [[Катэгорыя:1915 год у літаратуры]]» 5125246 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1915|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1915]] [[Катэгорыя:Творы 1915 года]] [[Катэгорыя:1915 год у літаратуры]] ml2i28gkack9ebn2tha1h3cgd8802yj 14 806062 5125247 2026-04-13T07:24:01Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1911|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1911]] [[Катэгорыя:Творы 1911 года]] [[Катэгорыя:1911 год у літаратуры]]» 5125247 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1911|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1911]] [[Катэгорыя:Творы 1911 года]] [[Катэгорыя:1911 год у літаратуры]] h09eotjpzjp2fhpt38dcznevwzu77yz 14 806063 5125248 2026-04-13T07:25:45Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1901|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1901]] [[Катэгорыя:Творы 1901 года]] [[Катэгорыя:1901 год у літаратуры]]» 5125248 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1901|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1901]] [[Катэгорыя:Творы 1901 года]] [[Катэгорыя:1901 год у літаратуры]] 6kes8lw4832t1ekg8hx991va2gf0kuc 14 806064 5125249 2026-04-13T07:28:17Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1899|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1899]] [[Катэгорыя:Творы 1899 года]] [[Катэгорыя:1899 год у літаратуры]]» 5125249 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1899|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1899]] [[Катэгорыя:Творы 1899 года]] [[Катэгорыя:1899 год у літаратуры]] n76shg3o9byuc2g8335ld9ukjljglqt 14 806065 5125250 2026-04-13T07:30:59Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1896|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1896]] [[Катэгорыя:Творы 1896 года]] [[Катэгорыя:1896 год у літаратуры]]» 5125250 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1896|года}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1896]] [[Катэгорыя:Творы 1896 года]] [[Катэгорыя:1896 год у літаратуры]] 37b8j1gfasi5zpjwa296ehnh7z1m1z6 5125251 5125250 2026-04-13T07:32:38Z DzBar 156353 шаблон 5125251 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1896|года}} {{Вікікрыніцы}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1896]] [[Катэгорыя:Творы 1896 года]] [[Катэгорыя:1896 год у літаратуры]] fc31zxk26nvx4862gg93vagyckm249n 5125252 5125251 2026-04-13T07:33:04Z DzBar 156353 5125252 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Кнігі|1896|года}} {{Commonscat}} {{Вікікрыніцы}} [[Катэгорыя:Кнігі паводле гадоў|1896]] [[Катэгорыя:Творы 1896 года]] [[Катэгорыя:1896 год у літаратуры]] drvew26g1m1yurjd4itb1340c5f3zqy 14 806066 5125253 2026-04-13T07:37:33Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Карціны паводле гадоў|1880}} {{Commonscat}}» 5125253 wikitext text/x-wiki {{Карціны паводле гадоў|1880}} {{Commonscat}} 47qny7bj9v52nk90zpy2tk9hepf7f8k 14 806067 5125254 2026-04-13T07:40:51Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Тэма паводле гадоў|Творы|1880|года}} {{Commonscat|1880 works}} [[Катэгорыя:Творы паводле гадоў XIX стагоддзя|1880]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1880 годзе]] [[Катэгорыя:1880 год у культуры і мастацтве|*]]» 5125254 wikitext text/x-wiki {{Тэма паводле гадоў|Творы|1880|года}} {{Commonscat|1880 works}} [[Катэгорыя:Творы паводле гадоў XIX стагоддзя|1880]] [[Катэгорыя:З’явіліся ў 1880 годзе]] [[Катэгорыя:1880 год у культуры і мастацтве|*]] jwjtcrwiff925xe8ogwyqbdurjfwxt2 0 806068 5125260 2026-04-13T08:02:56Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Чаховіч Уладзіслаў перанёс старонку [[Юрась Нераток]] у [[Юрый Юр’евіч Гарбачоў]] 5125260 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Юрый Юр’евіч Гарбачоў]] kgu8nvrlxa3zxuj717gxdzgkg6x7v5n 0 806069 5125265 2026-04-13T08:06:22Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Перасылае да [[Аляксандр Адамовіч (імам)]] 5125265 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Аляксандр Адамовіч (імам)]] rp9hst1z35f2u8drphf5cc0ysyqn1zs 0 806070 5125266 2026-04-13T08:06:38Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 Новая старонка: «{{Рэлігійны дзеяч | імя = Аляксандр (Алі) Адамовіч | арыгінал імя = | выява = | подпіс выявы = | пасада = [[імам]] Мядзельскай мячэці | перыяд пачатку = 1925 | перыяд канца = 1945 | папярэднік = | пераемнік = | канфесія...» 5125266 wikitext text/x-wiki {{Рэлігійны дзеяч | імя = Аляксандр (Алі) Адамовіч | арыгінал імя = | выява = | подпіс выявы = | пасада = [[імам]] Мядзельскай мячэці | перыяд пачатку = 1925 | перыяд канца = 1945 | папярэднік = | пераемнік = | канфесія = [[іслам]] | дата нараджэння = ''невядома'' | месца нараджэння = | дата смерці = [[1945]] | месца смерці = | пахаваны = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}<br>{{Сцягафікацыя|Польская Рэспубліка (1918—1939)}} | род дзейнасці = імам, перапісчык, знахар ([[фалдзей]]) }} '''Алякса́ндр (Алі́) Адамо́віч''' (? — [[1945]]) — рэлігійны дзеяч [[Беларускія татары|беларуска-літоўскіх татар]], [[імам]] [[Мядзел]]ьскай мячэці з 1925 па 1945 год. Стваральнік і перапісчык унікальнага збору беларуска-татарскіх арабскаграфічных рукапісаў («[[Мядзельскі збор рукапісаў|Мядзельскі збор]]»), практыкуючы народны лекар ([[фалдзей]]). Яго рукапісная спадчына з’яўляецца важнай крыніцай для даследавання позняга этапу развіцця [[Кітабістыка|кітабістыкі]], гісторыі беларускай мовы і рэлігійных уяўленняў татар у міжваенны перыяд{{sfn|Тарэлка|2024|с=123—124}}. == Біяграфія == Дакладная дата нараджэння Аляксандра Адамовіча невядомая. Значную частку жыцця ён пражыў у [[Мядзел]]ы, дзе з 1925 па 1945 год выконваў абавязкі імама мясцовай мусульманскай парафіі. Быў жанаты з Мар’емай, у шлюбе з якой меў траіх дзяцей: сыноў Якуба (нарадзіўся 27 жніўня 1921 года, памёр у 2013 годзе) і Хасана, а таксама дачку Эву (па мужу Гембіцкую){{sfn|Тарэлка|2024|с=123}}{{sfn|Тарэлка|2024|с=198}}. Аляксандр Адамовіч быў высокаадукаваным для свайго асяроддзя чалавекам, добра валодаў арабскім пісьмом і ведаў мусульманскую рэлігійную літаратуру. Памёр у 1945 годзе. Яго багаты рукапісны архіў доўгі час зберагаўся ў дзяцей (у прыватнасці, у сына Якуба ў Паставах і дачкі Евы), пакуль у канцы XX — пачатку XXI стагоддзя не быў перададзены ў Мядзельскі музей народнай славы, бібліятэку Мінскай саборнай мячэці і ўведзены ў навуковы абарот беларускімі даследчыкамі{{sfn|Тарэлка|2024|с=123—124}}. == Рукапісная спадчына == Аляксандр Адамовіч пакінуў пасля сябе вялікі архіў (так званы «[[Мядзельскі збор рукапісаў|Мядзельскі збор]]»), які складаецца з васьмі арабскаграфічных рукапісаў і некалькіх асобных дакументаў. Паводле жанравай прыналежнасці сярод іх прысутнічаюць класічныя [[Хамаіл|хамаілы]] са знахарскімі тэкстамі, а таксама спецыфічныя зборнікі цытат з [[Тафсір|тафсіраў]]. У гэтых зборніках імам выпісваў асобныя аяты з [[Каран]]а на арабскай мове і суправаджаў іх падрадковым перакладам{{sfn|Тарэлка|2024|с=145—146}}. Унікальнасць працы Адамовіча як перапісчыка і перакладчыка заключаецца ў тым, што ён карыстаўся адначасова некалькімі крыніцамі рознага паходжання. Акрамя старажытнага польска-беларускага [[Мінскі тафсір|Мінскага тафсіра]] 1686 года (аўтарства Ур’яша ібн Ісмаіла), ён актыўна выкарыстоўваў друкаваны рускамоўны пераклад Карана расійскага ўсходазнаўца [[Гордзій Саблукоў|Гордзія Саблукова]] (выданні 1877 і 1884 гадоў). Адамовіч транслітараваў рускі пераклад Саблукова арабскімі літарамі, часта адаптуючы рускія словы да мясцовага беларуска-польскага маўлення{{sfn|Тарэлка|2024|с=126—129}}. == Графічныя наватарствы == Спрабуючы максімальна дакладна перадаць гукі рускай і польскай моў пры захаванні беларускай фанетыкі, Аляксандр Адамовіч выпрацаваў уласнае, унікальнае графічнае вынаходніцтва ў межах [[Беларуская арабіца|беларускай арабіцы]], якое не сустракаецца ў іншых татарскіх перапісчыкаў. Каб перадаць мяккасць зычнага на канцы слова або склада (рускі ці беларускі мяккі знак), ён ставіў арабскую літару ''йа'' (<span style="font-size:150%">{{lang|be-Arab|ي}}</span>) не пасля мяккага зычнага, як гэта рабілі ранейшыя пісцы, а перад ім. Напрыклад, рускае слова «Господь» ён запісваў як ''hospoid'' (дзе ''i'' — гэта транслітараваная літара ''йа''), слова «смеяться» — як ''smejaitsa'', а слова «путь» — як ''puit''. У гэтых выпадках літара ''йа'' выконвала ролю папярэдняга мяккага знака{{sfn|Тарэлка|2024|с=133—134}}. Для перадачы галоснага гуку [е] на пачатку слова (напрыклад, у рускіх займенніках «этот», «эта») Адамовіч выкарыстоўваў арабскі знак [[Гамза|гамза]] з надрадковай [[Фатха|фатхай]], што было нестандартным рашэннем для тагачаснай традыцыі{{sfn|Тарэлка|2024|с=137—138}}. Акрамя таго, для пазначэння ў нескладовага ([ў]) пасля галоснага гуку ён часта выкарыстоўваў арабскую літару ''фа'' (<span style="font-size:150%">{{lang|be-Arab|ف}}</span>). Так, слова «даўно» запісвалася як ''dafno'', «здароўе» — як ''zdarouja'', «ліўнямі» — як ''liuniami''{{sfn|Тарэлка|2024|с=139—140}}. == Знахарская дзейнасць == Аляксандр Адамовіч быў вядомы не толькі як духоўны лідар, але і як практыкуючы народны лекар (знахар). У татарскім асяроддзі такіх людзей называлі «[[фалдзей|фалдзеямі]]». Яго хамаілы ўтрымліваюць шматлікія інструкцыі па лячэнні хвароб з дапамогай малітваў (дуа), амулетаў (тальсімаў) і прыродных сродкаў (напрыклад, выкарыстанне шпіку з конскай косці для лячэння болю ў нагах){{sfn|Сынкова|2024|с=114—116}}. Асаблівая ўвага ў яго практыцы надавалася барацьбе са злымі духамі, якіх татары называлі «ферэямі» (магчыма, ад персідскага слова «перы») або джынамі. Хваробы, выкліканыя імі, лічыліся «ферэйскім заражэннем». Адамовіч апісваў гібрыдныя метады лячэння эпілепсіі (вядомай як «Валянцінава хвароба»). Для ацалення ён выкарыстоўваў курэнне над хворым, а таксама напісанне пэўных аятаў з Карана на паперы ці камянях; пасля гэтага камяні кідалі ў ваду, якую павінен быў выпіць хворы{{sfn|Сынкова|2024|с=119—121}}. == Асабістыя дакументы == У архіве захаваліся тры ўнікальныя дакументы, напісаныя Аляксандрам Адамовічам: асабісты ліст да сына Якуба з нагоды яго нараджэння (у якім утрымліваецца пажаданне доўгіх гадоў жыцця), чарнавік ліста да намесніка муфтыя міжваеннай Польшчы Якуба Рамановіча (напісаны ў перыяд з 1925 па 1936 год) і асабісты тастамент (завяшчанне){{sfn|Тарэлка|2024|с=183—188}}. Тастамент імама быў напісаны на афіцыйным бланку часоў [[Другая Рэч Паспалітая|Другой Рэчы Паспалітай]]. У ім Адамовіч размяркоўвае маёмасць паміж жонкай і дзецьмі, просіць прабачэння ва ўсёй Мядзельскай парафіі (джамаата) за магчымыя недахопы ў сваёй службе і падрабязна апісвае эсхаталагічныя ўяўленні татар. Ён згадвае, што ў Судны дзень кожная парафія пойдзе на суд са сваім імамам на гару Арасат (якую ён атаясамліваў з гарой Арафат каля Меккі), дзе прарок Мухамад збярэ вернікаў пад свой белы сцяг, а анёл Рызван адкрые райскія вароты{{sfn|Тарэлка|2024|с=198—199}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=[[Ірына Сынкова|Сынкова І. А.]] |загаловак=Знахарскія тэксты з архіва Аляксандра (Алі) Адамовіча ў кантэксце пісьменства татараў ВКЛ |выданне=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |год=2024 |старонкі=114—122 |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |ref=Сынкова}} * {{артыкул |аўтар=[[Міхаіл Тарэлка|Тарэлка М. У.]] |загаловак=Рукапісы Аляксандра (Алі) Адамовіча — імама мядзельскай мячэці: праблемы каталагізацыі і навуковага апісання |выданне=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |год=2024 |старонкі=123—202 |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |ref=Тарэлка}} {{Беларуска-татарскае пісьменства}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Адамовіч Аляксандр}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIX стагоддзі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] [[Катэгорыя:Імамы]] [[Катэгорыя:Мусульманскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Іслам у Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Вядомыя асобы Мядзела]] [[Катэгорыя:Народная медыцына]] e4eccw4tvxk4bcl0nmn0pa5cp4gby0s 5125270 5125266 2026-04-13T08:09:51Z Чаховіч Уладзіслаў 4656 /* Біяграфія */ 5125270 wikitext text/x-wiki {{Рэлігійны дзеяч | імя = Аляксандр (Алі) Адамовіч | арыгінал імя = | выява = | подпіс выявы = | пасада = [[імам]] Мядзельскай мячэці | перыяд пачатку = 1925 | перыяд канца = 1945 | папярэднік = | пераемнік = | канфесія = [[іслам]] | дата нараджэння = ''невядома'' | месца нараджэння = | дата смерці = [[1945]] | месца смерці = | пахаваны = | грамадзянства = {{Сцягафікацыя|Расійская імперыя}}<br>{{Сцягафікацыя|Польская Рэспубліка (1918—1939)}} | род дзейнасці = імам, перапісчык, знахар ([[фалдзей]]) }} '''Алякса́ндр (Алі́) Адамо́віч''' (? — [[1945]]) — рэлігійны дзеяч [[Беларускія татары|беларуска-літоўскіх татар]], [[імам]] [[Мядзел]]ьскай мячэці з 1925 па 1945 год. Стваральнік і перапісчык унікальнага збору беларуска-татарскіх арабскаграфічных рукапісаў («[[Мядзельскі збор рукапісаў|Мядзельскі збор]]»), практыкуючы народны лекар ([[фалдзей]]). Яго рукапісная спадчына з’яўляецца важнай крыніцай для даследавання позняга этапу развіцця [[Кітабістыка|кітабістыкі]], гісторыі беларускай мовы і рэлігійных уяўленняў татар у міжваенны перыяд{{sfn|Тарэлка|2024|с=123—124}}. == Біяграфія == Дакладная дата нараджэння Аляксандра Адамовіча невядомая. Значную частку жыцця ён пражыў у [[Мядзел|Мядзеле]], дзе з 1925 па 1945 год выконваў абавязкі [[Імам|імама]] мясцовай мусульманскай парафіі. Быў жанаты з Мар’емай, у шлюбе з якой меў траіх дзяцей: сыноў Якуба (нарадзіўся 27 жніўня 1921 года, памёр у 2013 годзе) і Хасана, а таксама дачку Эву (па мужу Гембіцкую){{sfn|Тарэлка|2024|с=123}}{{sfn|Тарэлка|2024|с=198}}. Аляксандр Адамовіч быў высокаадукаваным для свайго асяроддзя чалавекам, добра валодаў арабскім пісьмом і ведаў мусульманскую рэлігійную літаратуру. Памёр у 1945 годзе. Яго багаты рукапісны архіў доўгі час зберагаўся ў дзяцей (у прыватнасці, у сына Якуба ў Паставах і дачкі Евы), пакуль у канцы XX — пачатку XXI стагоддзя не быў перададзены ў [[Мядзельскі музей народнай славы]], бібліятэку [[Мінская саборная мячэць|Мінскай саборнай мячэці]] і ўведзены ў навуковы абарот беларускімі даследчыкамі{{sfn|Тарэлка|2024|с=123—124}}. == Рукапісная спадчына == Аляксандр Адамовіч пакінуў пасля сябе вялікі архіў (так званы «[[Мядзельскі збор рукапісаў|Мядзельскі збор]]»), які складаецца з васьмі арабскаграфічных рукапісаў і некалькіх асобных дакументаў. Паводле жанравай прыналежнасці сярод іх прысутнічаюць класічныя [[Хамаіл|хамаілы]] са знахарскімі тэкстамі, а таксама спецыфічныя зборнікі цытат з [[Тафсір|тафсіраў]]. У гэтых зборніках імам выпісваў асобныя аяты з [[Каран]]а на арабскай мове і суправаджаў іх падрадковым перакладам{{sfn|Тарэлка|2024|с=145—146}}. Унікальнасць працы Адамовіча як перапісчыка і перакладчыка заключаецца ў тым, што ён карыстаўся адначасова некалькімі крыніцамі рознага паходжання. Акрамя старажытнага польска-беларускага [[Мінскі тафсір|Мінскага тафсіра]] 1686 года (аўтарства Ур’яша ібн Ісмаіла), ён актыўна выкарыстоўваў друкаваны рускамоўны пераклад Карана расійскага ўсходазнаўца [[Гордзій Саблукоў|Гордзія Саблукова]] (выданні 1877 і 1884 гадоў). Адамовіч транслітараваў рускі пераклад Саблукова арабскімі літарамі, часта адаптуючы рускія словы да мясцовага беларуска-польскага маўлення{{sfn|Тарэлка|2024|с=126—129}}. == Графічныя наватарствы == Спрабуючы максімальна дакладна перадаць гукі рускай і польскай моў пры захаванні беларускай фанетыкі, Аляксандр Адамовіч выпрацаваў уласнае, унікальнае графічнае вынаходніцтва ў межах [[Беларуская арабіца|беларускай арабіцы]], якое не сустракаецца ў іншых татарскіх перапісчыкаў. Каб перадаць мяккасць зычнага на канцы слова або склада (рускі ці беларускі мяккі знак), ён ставіў арабскую літару ''[[Йа (арабская літара)|йа]]'' (<span style="font-size:150%">{{lang|be-Arab|ي}}</span>) не пасля мяккага зычнага, як гэта рабілі ранейшыя пісцы, а перад ім. Напрыклад, рускае слова «Господь» ён запісваў як ''hospoid'' (дзе ''i'' — гэта транслітараваная літара ''йа''), слова «смеяться» — як ''smejaitsa'', а слова «путь» — як ''puit''. У гэтых выпадках літара ''йа'' выконвала ролю папярэдняга мяккага знака{{sfn|Тарэлка|2024|с=133—134}}. Для перадачы галоснага гуку [е] на пачатку слова (напрыклад, у рускіх займенніках «этот», «эта») Адамовіч выкарыстоўваў арабскі знак [[Гамза|гамза]] з надрадковай [[Фатха|фатхай]], што было нестандартным рашэннем для тагачаснай традыцыі{{sfn|Тарэлка|2024|с=137—138}}. Акрамя таго, для пазначэння [[Ў|ў нескладовага ([ў])]] пасля галоснага гуку ён часта выкарыстоўваў арабскую літару ''[[Фа (арабская літара)|фа]]'' (<span style="font-size:150%">{{lang|be-Arab|ف}}</span>). Так, слова «даўно» запісвалася як ''dafno'', «здароўе» — як ''zdarouja'', «ліўнямі» — як ''liuniami''{{sfn|Тарэлка|2024|с=139—140}}. == Знахарская дзейнасць == Аляксандр Адамовіч быў вядомы не толькі як духоўны лідар, але і як практыкуючы народны лекар (знахар). У татарскім асяроддзі такіх людзей называлі «[[фалдзей|фалдзеямі]]». Яго хамаілы ўтрымліваюць шматлікія інструкцыі па лячэнні хвароб з дапамогай малітваў (дуа), амулетаў (тальсімаў) і прыродных сродкаў (напрыклад, выкарыстанне шпіку з конскай косці для лячэння болю ў нагах){{sfn|Сынкова|2024|с=114—116}}. Асаблівая ўвага ў яго практыцы надавалася барацьбе са злымі духамі, якіх татары называлі «ферэямі» (магчыма, ад персідскага слова «перы») або джынамі. Хваробы, выкліканыя імі, лічыліся «ферэйскім заражэннем». Адамовіч апісваў гібрыдныя метады лячэння эпілепсіі (вядомай як «Валянцінава хвароба»). Для ацалення ён выкарыстоўваў курэнне над хворым, а таксама напісанне пэўных аятаў з Карана на паперы ці камянях; пасля гэтага камяні кідалі ў ваду, якую павінен быў выпіць хворы{{sfn|Сынкова|2024|с=119—121}}. == Асабістыя дакументы == У архіве захаваліся тры ўнікальныя дакументы, напісаныя Аляксандрам Адамовічам: асабісты ліст да сына Якуба з нагоды яго нараджэння (у якім утрымліваецца пажаданне доўгіх гадоў жыцця), чарнавік ліста да намесніка муфтыя міжваеннай Польшчы Якуба Рамановіча (напісаны ў перыяд з 1925 па 1936 год) і асабісты тастамент (завяшчанне){{sfn|Тарэлка|2024|с=183—188}}. Тастамент імама быў напісаны на афіцыйным бланку часоў [[Другая Рэч Паспалітая|Другой Рэчы Паспалітай]]. У ім Адамовіч размяркоўвае маёмасць паміж жонкай і дзецьмі, просіць прабачэння ва ўсёй Мядзельскай парафіі (джамаата) за магчымыя недахопы ў сваёй службе і падрабязна апісвае эсхаталагічныя ўяўленні татар. Ён згадвае, што ў Судны дзень кожная парафія пойдзе на суд са сваім імамам на гару Арасат (якую ён атаясамліваў з гарой [[Арафат]] каля [[Мекка|Меккі]]), дзе прарок [[Мухамад]] збярэ вернікаў пад свой белы сцяг, а анёл [[Рызван]] адкрые райскія вароты{{sfn|Тарэлка|2024|с=198—199}}. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{артыкул |аўтар=[[Ірына Сынкова|Сынкова І. А.]] |загаловак=Знахарскія тэксты з архіва Аляксандра (Алі) Адамовіча ў кантэксце пісьменства татараў ВКЛ |выданне=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |год=2024 |старонкі=114—122 |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |ref=Сынкова}} * {{артыкул |аўтар=[[Міхаіл Тарэлка|Тарэлка М. У.]] |загаловак=Рукапісы Аляксандра (Алі) Адамовіча — імама мядзельскай мячэці: праблемы каталагізацыі і навуковага апісання |выданне=Пісьмовая спадчына татараў Вялікага Княства Літоўскага і яе гісторыка-культурны кантэкст: зборнік навуковых прац |год=2024 |старонкі=123—202 |месца=Мінск |выдавецтва=Беларуская навука |ref=Тарэлка}} {{Беларуска-татарскае пісьменства}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Адамовіч Аляксандр}} [[Катэгорыя:Нарадзіліся ў XIX стагоддзі]] [[Катэгорыя:Памерлі ў 1945 годзе]] [[Катэгорыя:Беларуска-літоўскія татары]] [[Катэгорыя:Імамы]] [[Катэгорыя:Мусульманскія дзеячы Беларусі]] [[Катэгорыя:Іслам у Рэчы Паспалітай]] [[Катэгорыя:Вядомыя асобы Мядзела]] [[Катэгорыя:Народная медыцына]] 5i2djj6vul8rdsoqgpz8nbgb1yzsi0l 0 806071 5125272 2026-04-13T08:24:13Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:en:Special:Redirect/revision/1348450072|SteamOS]]» 5125272 wikitext text/x-wiki {{Картка АС|name=SteamOS|logo=SteamOS wordmark.svg{{!}}class=skin-invert|screenshot=KDE Plasma 5.23 on Steam Deck Desktop screenshot.png|developer=[[Valve Corporation|Valve]]|released={{Start date and age|2013|12|13}}|supported_platforms=[[x86-64]], [[ARM64]]}}'''SteamOS''' — гэта [[Камп’ютарная гульня|гульнявая]] [[аперацыйная сістэма]], выпушчаная кампаніяй [[Valve Corporation|Valve]], якая ўключае ў сябе краму відэагульняў кампаніі [[Steam]]. Заснаваны на [[Arch Linux]] і распрацаваны спецыяльна для падтрымкі Steam, гэта [[дыстрыбутыў Linux]] па змаўчанні для лінейкі гульнявога абсталявання Valve, у тым ліку [[Steam Deck]], [[Steam Machine]] і [[Steam Frame]]. Пачынаючы з 2025 года Valve пашырыла афіцыйную падтрымку, уключыўшы ў яе прылады іншых вытворцаў, пазначаныя як «Сумяшчальныя са SteamOS», такія як партатыўныя прылады, напрыклад [[Lenovo Legion Go]] і [[Asus ROG Ally]]. Яе таксама можна ўсталяваць на [[персанальны камп’ютар]]<nowiki/>ы без афіцыйнай падтрымкі з боку Valve. Асноўная аперацыйная сістэма з'яўляецца бясплатным праграмным забеспячэннем з адкрытым зыходным кодам, у той час як праграма Steam застаецца ўласнай. SteamOS была упершыню выпушчана ў 2013 годзе, з версіямі 1.0 і 2.0, заснаванымі на [[Debian]], і распрацавана ў першую чаргу як кліент для [[Воблачныя гульні|струменевай перадачы гульняў]] па [[Лакальная вылічальная сетка|лакальнай сетцы]] з гульнявога ПК, з абмежаванай падтрымкай натыўнага геймплэя.<ref>{{Cite web|url=http://uk.gamespot.com/news/valve-reveals-steam-machines-6414959|title=Valve reveals Steam Machines|author=Makuch|first=Eddie|website=[[GameSpot]]|date=September 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930035955/http://uk.gamespot.com/news/valve-reveals-steam-machines-6414959|archive-date=September 30, 2013|access-date=September 30, 2013|url-status=dead}}</ref> Valve прасоўвала платформу ў рамках больш шырокіх намаганняў па пашырэнні геймінга на Linux. У 2022 годзе Valve прадставіла SteamOS 3.0 разам з запускам Steam Deck.<ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/steam-deck-is-an-amd-powered-handheld-pc-from-valve-that-runs-kde-on-arch-linux/|title=Steam Deck is an AMD-powered handheld PC from Valve that runs KDE on Arch Linux|author=Duckett|first=Chris|website=[[ZDNet]]|date=July 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216094409/https://www.zdnet.com/article/steam-deck-is-an-amd-powered-handheld-pc-from-valve-that-runs-kde-on-arch-linux/|archive-date=February 16, 2022|access-date=July 16, 2021|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.steamdeck.com/en/tech|title=Tech Specs|website=[[Steam Deck]]|publisher=[[Valve Corporation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806233712/https://www.steamdeck.com/en/tech|archive-date=August 6, 2023|access-date=July 16, 2021|url-status=live}}</ref> == Глядзіце таксама == * [[Android XR]] * [[visionOS]] * [[Meta Horizon OS]] * [[Bazzite Linux|Bazzite]] == Зноскі == {{Крыніцы}}{{Гульні Valve}}{{Linux distributions}}{{Мабільныя аперацыйныя сістэмы}}{{Mixed reality}} [[Катэгорыя:Дыстрыбутывы Linux]] [[Катэгорыя:Свабодныя аперацыйныя сістэмы]] [[Катэгорыя:Дыстрыбутывы сямейства Debian]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2022 годзе]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2013 годзе]] [[Катэгорыя:Steam]] m5uoqe02hobiaverdhxje4c1v9jyk9y 5125273 5125272 2026-04-13T08:25:18Z DzBar 156353 афармленне 5125273 wikitext text/x-wiki {{Картка АС|name=SteamOS|logo=SteamOS wordmark.svg{{!}}class=skin-invert|screenshot=KDE Plasma 5.23 on Steam Deck Desktop screenshot.png|developer=[[Valve Corporation|Valve]]|released={{Start date and age|2013|12|13}}|supported_platforms=[[x86-64]], [[ARM64]]}}'''SteamOS''' — гэта [[Камп’ютарная гульня|гульнявая]] [[аперацыйная сістэма]], выпушчаная кампаніяй [[Valve Corporation|Valve]], якая ўключае ў сябе краму відэагульняў кампаніі [[Steam]]. Заснаваны на [[Arch Linux]] і распрацаваны спецыяльна для падтрымкі Steam, гэта [[дыстрыбутыў Linux]] па змаўчанні для лінейкі гульнявога абсталявання Valve, у тым ліку [[Steam Deck]], [[Steam Machine]] і [[Steam Frame]]. Пачынаючы з 2025 года Valve пашырыла афіцыйную падтрымку, уключыўшы ў яе прылады іншых вытворцаў, пазначаныя як «Сумяшчальныя са SteamOS», такія як партатыўныя прылады, напрыклад [[Lenovo Legion Go]] і [[Asus ROG Ally]]. Яе таксама можна ўсталяваць на [[персанальны камп’ютар]]<nowiki/>ы без афіцыйнай падтрымкі з боку Valve. Асноўная аперацыйная сістэма з'яўляецца бясплатным праграмным забеспячэннем з адкрытым зыходным кодам, у той час як праграма Steam застаецца ўласнай. SteamOS была упершыню выпушчана ў 2013 годзе, з версіямі 1.0 і 2.0, заснаванымі на [[Debian]], і распрацавана ў першую чаргу як кліент для [[Воблачныя гульні|струменевай перадачы гульняў]] па [[Лакальная вылічальная сетка|лакальнай сетцы]] з гульнявога ПК, з абмежаванай падтрымкай натыўнага геймплэя.<ref>{{Cite web|url=http://uk.gamespot.com/news/valve-reveals-steam-machines-6414959|title=Valve reveals Steam Machines|author=Makuch|first=Eddie|website=[[GameSpot]]|date=September 25, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130930035955/http://uk.gamespot.com/news/valve-reveals-steam-machines-6414959|archive-date=September 30, 2013|access-date=September 30, 2013|url-status=dead}}</ref> Valve прасоўвала платформу ў рамках больш шырокіх намаганняў па пашырэнні геймінга на Linux. У 2022 годзе Valve прадставіла SteamOS 3.0 разам з запускам Steam Deck.<ref>{{Cite web|url=https://www.zdnet.com/article/steam-deck-is-an-amd-powered-handheld-pc-from-valve-that-runs-kde-on-arch-linux/|title=Steam Deck is an AMD-powered handheld PC from Valve that runs KDE on Arch Linux|author=Duckett|first=Chris|website=[[ZDNet]]|date=July 16, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20220216094409/https://www.zdnet.com/article/steam-deck-is-an-amd-powered-handheld-pc-from-valve-that-runs-kde-on-arch-linux/|archive-date=February 16, 2022|access-date=July 16, 2021|url-status=live}}</ref><ref name=":3">{{Cite web|url=https://www.steamdeck.com/en/tech|title=Tech Specs|website=[[Steam Deck]]|publisher=[[Valve Corporation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230806233712/https://www.steamdeck.com/en/tech|archive-date=August 6, 2023|access-date=July 16, 2021|url-status=live}}</ref> == Глядзіце таксама == * [[Android XR]] * [[visionOS]] * [[Meta Horizon OS]] * [[Bazzite Linux|Bazzite]] == Зноскі == {{Крыніцы}}{{Гульні Valve}}{{Мабільныя аперацыйныя сістэмы}} [[Катэгорыя:Дыстрыбутывы Linux]] [[Катэгорыя:Свабодныя аперацыйныя сістэмы]] [[Катэгорыя:Дыстрыбутывы сямейства Debian]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2022 годзе]] [[Катэгорыя:Праграмнае забеспячэнне, распрацаванае ў 2013 годзе]] [[Катэгорыя:Steam]] j7te98oungssmvi5r1tnhpkmwld1nqp 14 806072 5125280 2026-04-13T09:06:52Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі}} [[Катэгорыя:Камунізм у Рассіі]] {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Камуністычныя партыі Расіі]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1993 годзе]]» 5125280 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі}} [[Катэгорыя:Камунізм у Рассіі]] {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Камуністычныя партыі Расіі]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1993 годзе]] rf3tw4ivyx9xkk4x25u7kvq2rawk8vw 5125282 5125280 2026-04-13T09:08:45Z DzBar 156353 выдалена [[Катэгорыя:Камунізм у Рассіі]]; дададзена [[Катэгорыя:Камунізм у Расіі]] з дапамогай [[Вікіпедыя:Гаджэты/HotCat|HotCat]] 5125282 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Камуністычная партыя Расійскай Федэрацыі}} [[Катэгорыя:Камунізм у Расіі]] {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Камуністычныя партыі Расіі]] [[Катэгорыя:Палітычныя партыі, заснаваныя ў 1993 годзе]] k0cmt1j8uqo3wq7gbew5gtpur4qp2ps 14 806073 5125284 2026-04-13T09:16:43Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі]]» 5125284 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі]] lxq0mkr7styxibev0bnniayqhjtmirl 5125285 5125284 2026-04-13T09:17:49Z DzBar 156353 5125285 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|ЛДПР}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Палітычныя партыі Расіі]] 3mxxfrrd03mn7ko5tag3ovqag7cyd9c 14 806074 5125286 2026-04-13T09:20:15Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Асноўны артыкул|Міжнародны валютны фонд}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Міжнародныя фінансавыя арганізацыі]] [[Катэгорыя:Спецыялізаваныя ўстановы ААН]]» 5125286 wikitext text/x-wiki {{Асноўны артыкул|Міжнародны валютны фонд}}{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Міжнародныя фінансавыя арганізацыі]] [[Катэгорыя:Спецыялізаваныя ўстановы ААН]] la9ienervxd72ywgkr7xmf9pkvvlsrj 14 806075 5125287 2026-04-13T09:24:09Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1809}}» 5125287 wikitext text/x-wiki {{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1809}} 2teh3o2oqywe8u1p69z6w5ogvvf1pgc 14 806076 5125288 2026-04-13T09:25:42Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1803}}» 5125288 wikitext text/x-wiki {{Апісаныя жывёлы паводле гадоў|1803}} i6t8pyfqvwf0x5v353o7wvibj3gm90s 14 806077 5125292 2026-04-13T09:39:23Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Дарогі паводле краін|Францыя]] [[Катэгорыя:Геаграфія Францыі]] [[Катэгорыя:Транспарт у Францыі]]» 5125292 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Дарогі паводле краін|Францыя]] [[Катэгорыя:Геаграфія Францыі]] [[Катэгорыя:Транспарт у Францыі]] gl1p79s9f8pvjmcbi5bztesd44og3iz 0 806078 5125293 2026-04-13T09:41:55Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «{{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмов...» 5125293 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] 8q3zod323b2wh62qu3eckzslff14wxt 5125296 5125293 2026-04-13T09:43:11Z Паўлюк Шапецька 37440 /* Спасылкі */ 5125296 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] 7qurq390xkx8le1gplhw8ziqboqr34c 5125316 5125296 2026-04-13T10:46:25Z Паўлюк Шапецька 37440 5125316 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] kjqjh183ldu6eq2biv9br42sh91cjdv 5125324 5125316 2026-04-13T11:08:44Z Паўлюк Шапецька 37440 5125324 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] pjix8ntt5v2f16boh32pzbzpx3zr2v3 5125326 5125324 2026-04-13T11:14:31Z Паўлюк Шапецька 37440 5125326 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Дзюсельдорф]] s6ihg8anb0pbg4h83bl8t0hb1v8ppf9 5125330 5125326 2026-04-13T11:19:37Z Паўлюк Шапецька 37440 5125330 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Гамбург]] 2wlhwlq261if9qvzxwqac2i2ip5iyn3 5125336 5125330 2026-04-13T11:37:23Z Паўлюк Шапецька 37440 5125336 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == Выступаў да 2000 года ва [[ГК СКА Мінск|СКА]] [[Мінск]]. У 2000 годзе перайшоў у «Айзенах», які выступаў у нямецкай бундэслізе. У 2001 годзе стаў гульцом «Бад-Швартау». У 2002 годзе пераходзіць у «Гамбург». У студзені 2003 года пераходзіць у «Пфулінген». У 2005 годзе пераходзіць у «Канкордыю». У 2006 годзе пераходзіць у «Мельзунген». У 2008 годзе стаў гульцом «Дзюсельдорф». У 2010 годзе перайшоў у «Эмсдэтэн». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Гамбург]] 3nv128rfp1mnkk1rimpjeh68r9bm5s1 5125337 5125336 2026-04-13T11:38:09Z Паўлюк Шапецька 37440 5125337 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == Выступаў да 2000 года ва [[ГК СКА Мінск|СКА]] [[Мінск]]. У 2000 годзе перайшоў у «Айзенах», які выступаў у нямецкай бундэслізе. У 2001 годзе стаў гульцом «Бад-Швартау». У 2002 годзе пераходзіць у «Гамбург». У студзені 2003 года пераходзіць у «Пфулінген». У 2005 годзе пераходзіць у «Канкордыю». У 2006 годзе пераходзіць у «Мельзунген». У 2008 годзе стаў гульцом «Дзюсельдорф». У 2010 годзе перайшоў у «Эмсдэтэн». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Гамбург]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Айзенах]] t5x0lplc7f1m279cag2j3qs29aqnnlj 5125342 5125337 2026-04-13T11:43:51Z Паўлюк Шапецька 37440 5125342 wikitext text/x-wiki {{Гандбаліст2}} {{цёзкі2|Курчаў}} '''Андрэй Курчаў''' (нар. {{ДН|23|4|1980}}, [[Мінск]], [[Беларусь]]) — [[беларусь|беларускі]] [[гандбаліст]]. == Кар’ера == Выступаў да 2000 года ва [[ГК СКА Мінск|СКА]] [[Мінск]]. У 2000 годзе перайшоў у «Айзенах», які выступаў у нямецкай бундэслізе. У 2001 годзе стаў гульцом «Бад-Швартау». У 2002 годзе пераходзіць у «Гамбург». У студзені 2003 года пераходзіць у «Пфулінген». У 2005 годзе пераходзіць у «Канкордыю». У 2006 годзе пераходзіць у «Мельзунген». У 2008 годзе стаў гульцом «Дзюсельдорф». У 2010 годзе перайшоў у «Эмсдэтэн». == Крыніцы == {{крыніцы}} == Спасылкі == * [https://euroradio.fm/gandbalist-andrey-kurchau-admoviusya-vystupac-za-zbornuyu-belarusi Гандбаліст Андрэй Курчаў адмовіўся выступаць за зборную Беларусі] * [https://history.eurohandball.com/ec/ct/men/player/500978 Andrei Kurchev] {{Шаблон:Склад мужчынскай зборнай Беларусі па гандболе на чэмпіянаце Еўропы 2008}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Курчаў Андрэй}} [[Катэгорыя:Гандбалісты Беларусі]] [[Катэгорыя:Ігракі зборнай Беларусі па гандболе]] [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры Беларусі]] [[Катэгорыя:Імігравалі ў Германію з Беларусі]] [[Катэгорыя:Чэмпіёны па гандболе]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Гамбург]] [[Катэгорыя:Ігракі ГК Айзенах]] [[Катэгорыя:Трэнеры ГК Эмсдэтэн]] 16klzow6j9k62ypo9ch3j2a6tjbxc9m 14 806079 5125294 2026-04-13T09:42:18Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле краін|Японія]] [[Катэгорыя:Вучоныя Японіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Японіі]]» 5125294 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле краін|Японія]] [[Катэгорыя:Вучоныя Японіі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Японіі]] 5bofizf0jxs4f0neac3bo9xdkh0fd0t 14 806080 5125299 2026-04-13T09:44:16Z DzBar 156353 Новая старонка: «{{Commonscat}} [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле краін|Балгарыя]] [[Катэгорыя:Вучоныя Балгарыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі]]» 5125299 wikitext text/x-wiki {{Commonscat}} [[Катэгорыя:Гісторыкі паводле краін|Балгарыя]] [[Катэгорыя:Вучоныя Балгарыі]] [[Катэгорыя:Гісторыя Балгарыі]] 0a2zqrp69l1ch85s5cqflyhwldvx14z 14 806081 5125317 2026-04-13T10:47:07Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Чэмпіёны паводле відаў спорту|Гандбол]] [[Катэгорыя:Гандбалісты]]» 5125317 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Чэмпіёны паводле відаў спорту|Гандбол]] [[Катэгорыя:Гандбалісты]] m3uhvwj90pvjbykx889cclawj9w9tku 0 806082 5125318 2026-04-13T10:56:20Z Economico-geographer 399 Новая старонка: «{{цёзкі2|Герасімаў}} '''Інакенцій Пятровіч Герасімаў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі географ, геолаг, геамарфолаг, глебазнавец. Доктар геаграфічных наук, прафесар. Акадэмік АН СССР (1953, чл.-кар. з 1946). Член Балгарскай АН (1962), акадэміі «[[Леапальдзіна]]» (1965), Акад...» 5125318 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Герасімаў}} '''Інакенцій Пятровіч Герасімаў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі географ, геолаг, геамарфолаг, глебазнавец. Доктар геаграфічных наук, прафесар. Акадэмік АН СССР (1953, чл.-кар. з 1946). Член Балгарскай АН (1962), акадэміі «[[Леапальдзіна]]» (1965), Акадэміі сельскагаспадарчых навук ГДР (1968) і Германскай АН у Берліне (1968). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1973). == Біяграфія == Скончыў [[Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт]] (1926). У 1936—56 у [[Глебавы інстытут імя В. В. Дакучаева|Глебавым інстытуце імя В. В. Дакучаева]], з 1945 у [[Інстытут геаграфіі РАН|Інстытуце геаграфіі АН СССР]] (з 1951 дырэктар). Удзельнік экспедыцый у Казахстан, Сярэднюю Азію, на Далёкі Усход, Урал. Падарожнічаў па Індыі, Кітаі, Японіі, Аўстраліі, краінах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі і Заходняй Еўропы. == Навуковая дзейнасць == Навуковыя працы па генезісе і [[геаграфія глеб|геаграфіі глеб]], [[фізічная геаграфія|фізічнай геаграфіі]], [[палеагеаграфія|палеагеаграфіі]] і [[геамарфалогія|геамарфалогіі]]. Аўтар (разам з [[Канстанцін Канстанцінавіч Маркаў|К. К. Маркавым]]) першай зводкі «Ледавіковы перыяд на тэрыторыі СССР» (1939). Распрацаваў новыя прынцыпы класіфікацыі рэльефу Зямлі. Узначальваў рэдкалегію «Фізіка-геаграфічнага атласа Свету» (1964). Заснавальнік новага навуковага кірунку — канструктыўнай геаграфіі, арыентаванага на пераўтварэнне прыроды і рацыянальнае выкарыстанне прыродных рэсурсаў ва ўмовах сацыялістычнага грамадства. == Асноўныя працы == * Герасимов И. П., Земляков Б. Ф., Мирчинк Г. Ф. и др. Карта отложений четвертичной системы Европейской части СССР и сопредельных с нею территорий. Масштаб 1 : 2 500 000. Л.: Георазведгиз, 1932. * Герасимов И. П., Марков К. К. Четвертичная геология: (Палеогеография четвертичного периода): Учебное пособие для университетов и пед. институтов. — М.: Учпедгиз, 1939. — 364 с. * Герасимов И. П., Марков К. К. Ледниковый период на территории СССР. Физико-географические условия ледникового периода. М.; Л.: Издательство АН СССР, 1939. 462 с. (Тр. Института географии АН СССР; Вып. 33) * Герасимов И. П. Мои зарубежные путешествия. М.: Географгиз, 1959. 183 с. Тираж 30 000 экз. * Герасимов И. П., Глазовская М. А. Основы почвоведения и география почв. М.: Географгиз, 1960. 490 с. * Герасимов И. П. Генетические, географические и исторические проблемы современного почвоведения. М.: Наука, 1976. 298 с. * Герасимов И. П. Новые пути в геоморфологии и палеогеографии. М.: Наука, 1976. 400 с. * Герасимов И. П. Основы конструктивной географии. М., 1986. (Библиотека учителя географии). * Герасимов И. П. Проблемы глобальной геоморфологии: Современная геоморфология и теория мобилизма в геологической истории Земли. М.: Наука, 1986. 207 с. * Герасимов И. П. Эволюция и дифференциация природы Земли: Избранные труды. М.: Наука, 1990. 312 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|5|Герасімаў Інакенцій Пятровіч||189|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Герасімаў Інакенцій Пятровіч}} [[Катэгорыя:Географы СССР]] [[Катэгорыя:Геолагі СССР]] [[Катэгорыя:Геамарфолагі СССР]] [[Катэгорыя:Глебазнаўцы СССР]] ai5ygkcvbsk0nk7qyae18f1lavrkeya 5125319 5125318 2026-04-13T10:56:36Z Economico-geographer 399 5125319 wikitext text/x-wiki {{цёзкі2|Герасімаў}} {{Вучоны}} '''Інакенцій Пятровіч Герасімаў''' ({{ВД-Прэамбула}}) — савецкі географ, геолаг, геамарфолаг, глебазнавец. Доктар геаграфічных наук, прафесар. Акадэмік АН СССР (1953, чл.-кар. з 1946). Член Балгарскай АН (1962), акадэміі «[[Леапальдзіна]]» (1965), Акадэміі сельскагаспадарчых навук ГДР (1968) і Германскай АН у Берліне (1968). Лаўрэат Дзяржаўнай прэміі СССР (1973). == Біяграфія == Скончыў [[Ленінградскі дзяржаўны ўніверсітэт]] (1926). У 1936—56 у [[Глебавы інстытут імя В. В. Дакучаева|Глебавым інстытуце імя В. В. Дакучаева]], з 1945 у [[Інстытут геаграфіі РАН|Інстытуце геаграфіі АН СССР]] (з 1951 дырэктар). Удзельнік экспедыцый у Казахстан, Сярэднюю Азію, на Далёкі Усход, Урал. Падарожнічаў па Індыі, Кітаі, Японіі, Аўстраліі, краінах Паўночнай і Паўднёвай Амерыкі, Афрыкі і Заходняй Еўропы. == Навуковая дзейнасць == Навуковыя працы па генезісе і [[геаграфія глеб|геаграфіі глеб]], [[фізічная геаграфія|фізічнай геаграфіі]], [[палеагеаграфія|палеагеаграфіі]] і [[геамарфалогія|геамарфалогіі]]. Аўтар (разам з [[Канстанцін Канстанцінавіч Маркаў|К. К. Маркавым]]) першай зводкі «Ледавіковы перыяд на тэрыторыі СССР» (1939). Распрацаваў новыя прынцыпы класіфікацыі рэльефу Зямлі. Узначальваў рэдкалегію «Фізіка-геаграфічнага атласа Свету» (1964). Заснавальнік новага навуковага кірунку — канструктыўнай геаграфіі, арыентаванага на пераўтварэнне прыроды і рацыянальнае выкарыстанне прыродных рэсурсаў ва ўмовах сацыялістычнага грамадства. == Асноўныя працы == * Герасимов И. П., Земляков Б. Ф., Мирчинк Г. Ф. и др. Карта отложений четвертичной системы Европейской части СССР и сопредельных с нею территорий. Масштаб 1 : 2 500 000. Л.: Георазведгиз, 1932. * Герасимов И. П., Марков К. К. Четвертичная геология: (Палеогеография четвертичного периода): Учебное пособие для университетов и пед. институтов. — М.: Учпедгиз, 1939. — 364 с. * Герасимов И. П., Марков К. К. Ледниковый период на территории СССР. Физико-географические условия ледникового периода. М.; Л.: Издательство АН СССР, 1939. 462 с. (Тр. Института географии АН СССР; Вып. 33) * Герасимов И. П. Мои зарубежные путешествия. М.: Географгиз, 1959. 183 с. Тираж 30 000 экз. * Герасимов И. П., Глазовская М. А. Основы почвоведения и география почв. М.: Географгиз, 1960. 490 с. * Герасимов И. П. Генетические, географические и исторические проблемы современного почвоведения. М.: Наука, 1976. 298 с. * Герасимов И. П. Новые пути в геоморфологии и палеогеографии. М.: Наука, 1976. 400 с. * Герасимов И. П. Основы конструктивной географии. М., 1986. (Библиотека учителя географии). * Герасимов И. П. Проблемы глобальной геоморфологии: Современная геоморфология и теория мобилизма в геологической истории Земли. М.: Наука, 1986. 207 с. * Герасимов И. П. Эволюция и дифференциация природы Земли: Избранные труды. М.: Наука, 1990. 312 с. == Крыніцы == {{крыніцы}} == Літаратура == * {{Крыніцы/БелЭн|5|Герасімаў Інакенцій Пятровіч||189|}} {{Бібліяінфармацыя}} {{DEFAULTSORT:Герасімаў Інакенцій Пятровіч}} [[Катэгорыя:Географы СССР]] [[Катэгорыя:Геолагі СССР]] [[Катэгорыя:Геамарфолагі СССР]] [[Катэгорыя:Глебазнаўцы СССР]] 4y9hsidj6pemn6hmpbsc2xtegodmrmf 1 806083 5125320 2026-04-13T10:58:55Z Economico-geographer 399 Новая старонка: «{{пераклад|ru|Герасимов, Иннокентий Петрович}}» 5125320 wikitext text/x-wiki {{пераклад|ru|Герасимов, Иннокентий Петрович}} sf1cbktf3l2qj5b3dghqgypvn59qm43 14 806084 5125325 2026-04-13T11:09:46Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Постаці Эмсдэтэна]]» 5125325 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Постаці Эмсдэтэна]] 6txxq0e7pteel398rrkesgzfqs4i5g1 14 806085 5125329 2026-04-13T11:15:31Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Постаці Дзюсельдорфа]]» 5125329 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Дзюсельдорф]] [[Катэгорыя:Постаці Дзюсельдорфа]] 256l4bebxk7w0w01ni7dplyy8bq8ky8 14 806086 5125331 2026-04-13T11:20:06Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Гамбург]] [[Катэгорыя:Постаці Гамбурга]]» 5125331 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Гамбург]] [[Катэгорыя:Постаці Гамбурга]] hg8y54j46d1tgqo923557ycw5cez12l 0 806087 5125333 2026-04-13T11:28:23Z DzBar 156353 Створана перакладам старонкі «[[:ru:Special:Redirect/revision/150086808|Айя (мыс)]]» 5125333 wikitext text/x-wiki  {{Мыс|Назва=Айя}}<mapframe latitude="44.4267" longitude="33.6533" zoom="12" width="300" height="310" align="right" /> [[Файл:Панорамный_вид_на_мыс_Айя.jpg|alt=Мыс Айя, Севастополь, Балаклава, 2022|міні|Панарамны від на мыс Айя з Вялікай Севастопальскай Сцежкі. Верасень 2022]] '''Айя́''' ({{Lang-uk|Айя}}, {{Lang-el|Άγια}}, {{Lang-crh|Ayya, Айя}} ) — мыс на паўднёвым беразе Крыма, на паўднёвы ўсход ад [[Балаклава|Балаклавы]], выступ берага даўжынёй 13 кіламетраў. Тэрыторыя падпарадкавана Балаклаўскаму раёну [[Севастопаль|Севастопаля]]. Мыс Айя абмяжоўвае Паўднёвы бераг Крыма з захаду. Назва мыса паходзіць ад [[Грэчаская мова|грэцкага]] слова «айос» ({{Lang-el2|άγιος}} — святы, {{Lang-el2|άγια}} — святая). Мяркуецца, што грэкі лічылі гэтыя мясціны святымі і хавалі тут сваіх продкаў. == Геалогія і геаграфія == [[Файл:Сосны_на_мысе_Айя.jpg|міні|Хвоі на мысе Айя]] Мыс уяўляе сабой адгор'е Галоўнай грады [[Крымскія горы|Крымскіх гор]]; мыс працягваецца да заснавання гары Куш-Кая. Найвышэйшая вяршыня на мысе Айя — скала Кокія-Кая-Баш ("блакітная скала") вышынёй {{Num|558,5|метраў}}. На ўсход ад мыса размешчана Ласпінская бухта, а за ёй мыс Ласпі ; на захадзе размешчаны невялікі заліў ля падножжа гор Аскеці і Прыгоннай, далей — мыс Георгія. Даліна, якая спускалася да іх, атрымала назву ўрочышча Аязьма.<ref>{{Кніга|загаловак=Севастопольские маршруты. Путеводитель|год=1988|частка=Аязьма и Балаклава}}</ref> Скалы, якія складаюць мыс Айя, складзеныя [[Юрскі перыяд|верхнеюрскімі]] мармурападобнымі вапнякамі. Горныя схілы пакрытыя рэліктавымі міжземнаморскімі рэдкалессямі, у якіх вылучаецца чырванакніжны сунічнік дробнаплодны. Наверсе мыса гіганцкая варонка, а ў ёй — маляўнічае пакрыццё з вялізных камянёў. Камяні розных колераў і адценняў: сінія, зялёныя, рудыя, у светлую палоску і цёмную крапінку. У падставы мыса ёсць гроты. Частка мыса выкарыстоўвалася маракамі імператарскага [[Чарнаморскі флот Расійскай імперыі|Чарнаморскага флота Расіі]] для прыстрэлкі карабельнай зброі. Да гэтага часу на скалах захаваліся сляды ад удараў ядраў. == У літаратуры і мастацтве == Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што мыс Айя — гэта і ёсць Крыўметапон, легендарны Баранні Лоб старажытнагрэцкіх і рымскіх географаў, галоўны арыенцір старажытных мараходаў на іх шляху да берагоў Таўрыды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://meridian.in.ua/news/12746.html|title=Античный символ Балаклавы|author=|website=meridian.in.ua|date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911205013/http://meridian.in.ua/news/12746.html|archive-date=2019-09-11|access-date=2020-02-29|url-status=live}}</ref>. Мыс намаляваны мастаком [[Іван Канстанцінавіч Айвазоўскі|І.]] [[Іван Канстанцінавіч Айвазоўскі|К. Айвазоўскім]] на карціне «Бура ў мыса Айя» (1875). == Гаспадарчае значэнне == У раёне мыса Айя ў 1955—1956 гадах быў пабудаваны ракетны комплекс С-2 "Сопка" (''аб'ект 100''), пасля рэканструяваны пад пуск [[Крылатая ракета|крылатых ракет]]. Мыс Айя ўваходзіць у ландшафтны заказнік "Мыс Айя". == Зноскі == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Балаклава, мыс Айя, мыс Фиолент. Севастополь: Библекс, 2007. С. 108—112. ISBN 978-966-8231-95-7 * ''Гриневецкий С. Р., Зонн И. С., Жильцов С. С.'' Черноморская энциклопедия. М.: Международные отношения, 2006. — с. 35. ISBN 5-7133-1273-9 == Спасылкі == * {{Cite web|lang=ru|url=http://www.vascoplanet.ru/world/crimea/laspi/|title=Фотографии верхушки и окрестностей мыса Айя|author=|website=www.vascoplanet.ru|date=|access-date=2020-02-29|url-status=live}} [[Катэгорыя:Балаклава]] [[Катэгорыя:Мысы Чорнага мора]] [[Катэгорыя:Геаграфія Крыма]] fis3fdecsvb4lolpn2tma7r1i1e2ds6 5125334 5125333 2026-04-13T11:29:33Z DzBar 156353 афармленне 5125334 wikitext text/x-wiki {{Мыс|Назва=Айя}}<mapframe latitude="44.4267" longitude="33.6533" zoom="12" width="300" height="310" align="right" /> [[Файл:Панорамный_вид_на_мыс_Айя.jpg|alt=Мыс Айя, Севастополь, Балаклава, 2022|міні|Панарамны від на мыс Айя з Вялікай Севастопальскай Сцежкі. Верасень 2022]] '''Айя́''' ({{Lang-uk|Айя}}, {{Lang-el|Άγια}}, {{Lang-crh|Ayya, Айя}} ) — мыс на паўднёвым беразе Крыма, на паўднёвы ўсход ад [[Балаклава|Балаклавы]], выступ берага даўжынёй 13 кіламетраў. Тэрыторыя падпарадкавана Балаклаўскаму раёну [[Севастопаль|Севастопаля]]. Мыс Айя абмяжоўвае Паўднёвы бераг Крыма з захаду. Назва мыса паходзіць ад [[Грэчаская мова|грэцкага]] слова «айос» ({{Lang-el2|άγιος}} — святы, {{Lang-el2|άγια}} — святая). Мяркуецца, што грэкі лічылі гэтыя мясціны святымі і хавалі тут сваіх продкаў. == Геалогія і геаграфія == [[Файл:Сосны_на_мысе_Айя.jpg|міні|Хвоі на мысе Айя]] Мыс уяўляе сабой адгор'е Галоўнай грады [[Крымскія горы|Крымскіх гор]]; мыс працягваецца да заснавання гары Куш-Кая. Найвышэйшая вяршыня на мысе Айя — скала Кокія-Кая-Баш ("блакітная скала") вышынёй {{Num|558,5|метраў}}. На ўсход ад мыса размешчана Ласпінская бухта, а за ёй мыс Ласпі ; на захадзе размешчаны невялікі заліў ля падножжа гор Аскеці і Прыгоннай, далей — мыс Георгія. Даліна, якая спускалася да іх, атрымала назву ўрочышча Аязьма.<ref>{{Кніга|загаловак=Севастопольские маршруты. Путеводитель|год=1988|частка=Аязьма и Балаклава}}</ref> Скалы, якія складаюць мыс Айя, складзеныя [[Юрскі перыяд|верхнеюрскімі]] мармурападобнымі вапнякамі. Горныя схілы пакрытыя рэліктавымі міжземнаморскімі рэдкалессямі, у якіх вылучаецца чырванакніжны сунічнік дробнаплодны. Наверсе мыса гіганцкая варонка, а ў ёй — маляўнічае пакрыццё з вялізных камянёў. Камяні розных колераў і адценняў: сінія, зялёныя, рудыя, у светлую палоску і цёмную крапінку. У падставы мыса ёсць гроты. Частка мыса выкарыстоўвалася маракамі імператарскага [[Чарнаморскі флот Расійскай імперыі|Чарнаморскага флота Расіі]] для прыстрэлкі карабельнай зброі. Да гэтага часу на скалах захаваліся сляды ад удараў ядраў. == У літаратуры і мастацтве == Некаторыя даследчыкі мяркуюць, што мыс Айя — гэта і ёсць Крыўметапон, легендарны Баранні Лоб старажытнагрэцкіх і рымскіх географаў, галоўны арыенцір старажытных мараходаў на іх шляху да берагоў Таўрыды<ref>{{Cite web|lang=ru|url=http://meridian.in.ua/news/12746.html|title=Античный символ Балаклавы|author=|website=meridian.in.ua|date=|archive-url=https://web.archive.org/web/20190911205013/http://meridian.in.ua/news/12746.html|archive-date=2019-09-11|access-date=2020-02-29|url-status=live}}</ref>. Мыс намаляваны мастаком [[Іван Канстанцінавіч Айвазоўскі|І.]] [[Іван Канстанцінавіч Айвазоўскі|К. Айвазоўскім]] на карціне «Бура ў мыса Айя» (1875). == Гаспадарчае значэнне == У раёне мыса Айя ў 1955—1956 гадах быў пабудаваны ракетны комплекс С-2 "Сопка" (''аб'ект 100''), пасля рэканструяваны пад пуск [[Крылатая ракета|крылатых ракет]]. Мыс Айя ўваходзіць у ландшафтны заказнік "Мыс Айя". == Зноскі == {{Крыніцы}} == Літаратура == * Балаклава, мыс Айя, мыс Фиолент. Севастополь: Библекс, 2007. С. 108—112. ISBN 978-966-8231-95-7 * ''Гриневецкий С. Р., Зонн И. С., Жильцов С. С.'' Черноморская энциклопедия. М.: Международные отношения, 2006. — с. 35. ISBN 5-7133-1273-9 == Спасылкі == * {{Cite web|lang=ru|url=http://www.vascoplanet.ru/world/crimea/laspi/|title=Фотографии верхушки и окрестностей мыса Айя|author=|website=www.vascoplanet.ru|date=|access-date=2020-02-29|url-status=live}} [[Катэгорыя:Балаклава]] [[Катэгорыя:Мысы Чорнага мора]] [[Катэгорыя:Геаграфія Крыма]] m11lt6cir3rskhgal7k2eqcqbis0v4s 14 806088 5125338 2026-04-13T11:38:50Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Айзенах]] [[Катэгорыя:Постаці Айзенаха]]» 5125338 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Гандбалісты паводле клубаў Германіі|Айзенах]] [[Катэгорыя:Постаці Айзенаха]] okrf3q7lh7iy1wjbdphsk81nc8u9opf 14 806089 5125344 2026-04-13T11:44:16Z Паўлюк Шапецька 37440 Новая старонка: «[[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры паводле клубаў Германіі|Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Постаці Эмсдэтэна]]» 5125344 wikitext text/x-wiki [[Катэгорыя:Гандбольныя трэнеры паводле клубаў Германіі|Эмсдэтэн]] [[Катэгорыя:Постаці Эмсдэтэна]] pa0ok7cdgj3rxt77zl4zarn94hqzylq 1 806090 5125350 2026-04-13T11:56:53Z ~2026-22022-36 166643 /* Паўднёвы Аўкштайт генетычна */ новы падраздзел 5125350 wikitext text/x-wiki == Паўднёвы Аўкштайт генетычна == Я Маковіч Аляксандр Яўгенавіч зрабіў тэст на сайце Myheritage які паказаў 48%Балт 40% усходне еўрапеец 10/08 Балканец 1.2 Германец. Потым я ўзяў спампаваў дату і накіраваў у камранію якая робіць глыбокі аналіз на 5-6 000 гадоў Illustrative DNA. Глыбокі аналіз ДНК на 6000 гадоў паказвае Анатолійскія карані Беларусаў каля 25 % сучасны найбліжэйшы этнас да аўтара Аляксандра Маковіча этнічнага Беларусу пазначаны як Аўкштайты паўднёвай Літвы і на другім месцы Беларусы. Таксама вядома, што пад Балканскай часткай генетыкі маецца на ўвазе Лацінская. Італьянская Латыум. Дадатковую інфармацыю можна паглядзець у відэа і запатрабаваць у аўтара Аляксандра Маковіча. [[Адмысловае:Contributions/&#126;2026-22022-36|&#126;2026-22022-36]] ([[Размовы з удзельнікам:&#126;2026-22022-36|размова]]) 14:56, 13 красавіка 2026 (+03) i72w5zs5cbytftg2i4y10jlc9ozicia